muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/7485, Karar No: 2024/10232, Tarih: 28.11.2024

**9. Ceza Dairesi         2021/7485 E.  ,  2024/10232 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2012/265 E., 2015/133 K.

SUÇLAR : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun cinsel istismarı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜMLER : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanıklar hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarını işledikleri iddiası ile açılan kamu davasında yapılan yargılama sonucunda, Nevşehir 1. Ağır Ceza Mahkemesince mevcut delillerin değerlendirilmesi neticesinde sanıkların atılı suçlardan ayrı ayrı beraatlerine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan Mağdure Vekilinin Temyiz İsteği

Hükümleri temyiz etme iradesinden ibarettir.

III. GEREKÇE

Yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı anlaşılmakla, hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Nevşehir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin kararında katılan mağdure vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

28.11.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/18143, Karar No: 2024/8264, Tarih: 31.10.2024

**8. Ceza Dairesi         2024/18143 E.  ,  2024/8264 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2024/114 E., 2024/63 K.

SUÇ : Uyuşturucu madde ticareti yapma

HÜKÜMLER : Düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

Sanık ... müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, 7079 sayılı Kanun’un 94 üncü maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I.HUKUKİ SÜREÇ

1.Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 24.08.2023 tarihli iddianamesi ile sanıklar hakkında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan cezalandırılmaları istemiyle kamu davası açılmıştır.

2. Ankara 35. Ağır Ceza Mahkemesinin, 13.12.2023 tarihli kararı ile sanık ...'in uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan, 5237 sayılı Kanunun 188 inci maddesinin üçüncü fıkrası, dördüncü fıkrasının a bendi ve 62 nci maddesi uyarınca 12 yıl 6 ay hapis ve 25.000,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanık ...'ın uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan, 5237 sayılı Kanunun 188 inci maddesinin üçüncü fıkrası, altıncı fıkrası ve 62 nci maddesi uyarınca 6 yıl 10 ay 15 gün hapis ve 13.740,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Ceza Dairesinin, 09.02.2024 tarihli kararı ile, sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik sanık ... yönünden tekerrüre ilişkin husus eleştirilerek, müsadereye ilişkin kısım düzeltilerek yapılan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

4.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca sanık ... hakkında onama yönünde karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Sanık ... müdafilerinin temyiz isteği özetle; satış yapılmadığına, şüpheden sanık yararlanır ilkesinin uygulanması gerektiğine, beraat etmesi gerektiğine ve lehe hükümlerin uygulanması gerektiğine ilişkindir.

2. Sanık ... müdafinin temyiz isteği özetle; delillerin hukuka uygun elde edilmediğine, eksik inceleme yapıldığına ve beraat etmesi gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Sanık ... müdafilerinin temyiz isteği özetle; satış yapılmadığına, şüpheden sanık yararlanır ilkesinin uygulanması gerektiğine, beraat etmesi gerektiğine ve lehe hükümlerin uygulanması gerektiğine ilişkindir.

2. Sanık ... müdafinin temyiz isteği özetle; delillerin hukuka uygun elde edilmediğine, eksik inceleme yapıldığına ve beraat etmesi gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

1. Dava konusu olay, sanıklardan ... hakkında kolluk görevlillerine yüklü miktarda Lyrica muadili uyuşturucu haplar ve kokain maddesi sattığı, bu maddeleri ablası sanık ...'ın ikametinde ve abisi sanık ...'ın ikametinde sakladığına yönelik gelen istihbari bilgiler doğrultusunda yapılan çalışmalar ve aramalarda, 29.04.2023 günü saat 15:20 sıralarında 06 \*\*\* 713 plaka sayılı aracın park halinde olduğu ve sanıklardan ...'ın aynı adreste bulunan ve ... ...'e ait olduğu bilinen çiğ köfteci önünde, ... Işık, ..., ... ... ve ... ... ... ile oturduğu görülerek yanlarına gidilmiş ve sanık ...'ın pantolonunun bel kısmından çıkartmış olduğu peçeteye sarılı vaziyette, beyaz poşet içerisinde kokain olduğu değerlendirilen uyuşturucu maddeyi, tanık ...'ın cebinden çıkartmış olduğu şeffaf poşet içerisinde kokain olduğu değerlendirilen uyuşturucu maddeyi rızaen görevlilere teslim ettikleri, aynı gün saat:17.20 sıralarında Sanık ...'ın ikamet etmiş olduğu adreste yapılan arama öncesinde içeri girdiği, eşi ile birlikle dışarı çıktığında elinde çanta olduğu görülmüş, çanta içerisinde ne olduğu sorulduğunda çanta içerisinden çıkartmış olduğu 591 adet Galara 300 mg ibareli hapı kendi rızası ile görevlilere teslim ettiği, ikamet adresinde aynı gün yapılan aramada 13 adet Galara 300 mg hap, 2 adet suboxone hap ve 1 adet yeşil renkli ecstasy olduğu değerlendirilen uyuşturucu hapın da ele geçirildiği, sanık ...'ın ablası sanık ...'ın ikamet etmiş olduğu adreste yapılan aramada 247 tablet halinde 3456 adet Galara 300 mg hap, şeffaf renkli muayene eldiveni içerisinde ecstasy tozu olduğu değerlendirilen uyuşturucu maddenin ele geçirildiği, bu haliyle sanıkların üzerine atılı suçu işlediği iddiasına ilişkindir.

2. Dava dosyası kapsamında, kolluk tarafından tutulan tutanaklar, tutanak tanığı beyanları ve Kriminal Laboratuvardan alınan rapor mevcuttur.

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

2. Dava dosyası kapsamında, kolluk tarafından tutulan tutanaklar, tutanak tanığı beyanları ve Kriminal Laboratuvardan alınan rapor mevcuttur.

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Sanık ... hakkında kokain ve uyuşturucu hap sattığı yönünde istihbari bilgi olduğu, yapılan çalışmalar üzerine sanık ...'ın üzerinden kokain maddesinin ele geçirildiği, sanık hakkında uyuşturucu maddeleri ağabeyi ve ablasının evlerinde sakladığı yönündeki bilgiler kapsamında soruşturmanın genişletildiği ve diğer sanıkların da soruşturma kapsamına dahil edildiği, bu kapsamda sanık ...'ın abisi sanık ...'a ulaşıldığı ve bu sanığa yönelik eşya ve ev araması yapıldığı, bu kapsamda çantası içerisinden galara ibareli hapın ve ev aramasında da yine galara ve suboxone ibareli hapların ele geçirildiği, daha sonra sanık ...'ın ablası sanık ...'ın resmi kayıtlarda ikameti olarak görülen adreste de arama yapıldığı ve bu evden de galara ibareli hapın ele geçirildiği, sanık ...'ın sanık ...'ın evinde çıkan hapların kendisine ait olduğunu kabul ve beyan ettiği, ancak gerek kendisinden miktar itibariyle fazla sayıda hapın ele geçiriliş olması gerekse diğer delillerle anlaşılabilecek olması karşısında sanığın hapları sahiplenmesinin etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı gibi sanık ...'ın eşya ve ev aramasında ele geçirilen uyuşturucu hapların miktar itibariyle kullanım için bulundurma kriterlerinin çok üzerinde olduğu anlaşılmakla sanığın mahkumiyetine karar verilmiştir.

Sanık ... yönünden yapılan yargılama ve değerlendirmede ise ele geçirilen maddenin kokain olması ve ele geçtiği yer, zaman koşullarında miktarı dikkate alındığında kullanım amaçlı üzerinde bulundurmasının kabul edilemeyeceği değerlendirilerek sanığın mahkumiyetine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince, sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik sanık ... yönünden tekerrüre ilişkin husus eleştirilerek, müsadereye ilişkin kısım düzeltilerek yapılan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A.Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince, sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik sanık ... yönünden tekerrüre ilişkin husus eleştirilerek, müsadereye ilişkin kısım düzeltilerek yapılan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A.Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemle uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği, delillerin hukuka uygun elde edildiği, İlk derece Mahkemesinin ve Bölge Adliye Mahkemesinin kararında dayanak olarak gösterilen gerekçeler özellikle; ihbar, olay ve arama tutanakları, kullanım sınırının üzerinde hap bulunması, uzmanlık raporları ile dava dosyası kapsamındaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, sanık müdafiinin delillerin hukuka uygun elde edilmediğine, eksik inceleme yapıldığına ve beraat etmesi gerektiğine ilişkin temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmış ve hükümde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.

B.Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Dava dosyası ve Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) sistemi üzerinden yapılan incelemede; sanık hakkında 29.04.2023 tarihli uyuşturucu madde ticareti yapma eyleminden dolayı 24.08.2023 tarihli iddianame ile temyiz konusu bu davanın açıldığı; sanığın 26.03.2023 tarihinde işlediği başka bir uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan dolayı 07.02.2024 tarihli iddianame ile dava açıldığı ve Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 2024/93 Esas sayılı dava dosyasının derdest olduğu ve her iki dava dosyanın suç tarihleri ve iddianame tarihlerine göre hukuki kesintinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Söz konusu davaların birleştirilmesi ve tüm deliller birlikte değerlendirilip, eylemlerinin tek suç, iki ayrı suç ya da zincirleme suç oluşturup oluşturmadığı tartışılıp değerlendirildikten sonra, zincirleme suç oluşturduğunun kabul edilmesi durumunda; daha ağır sonuç doğuran suç esas alınarak belirlenecek cezanın, zincirleme suç nedeniyle 5237 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesi gereğince artırılarak karar verilebileceği hususları da gözetilerek, bağlantılı davalar birlikte görülüp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tüm fiiller yönünden birlikte değerlendirilmesi gerekli iken bu hususa uyulmaksızın eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

A.Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

V. KARAR

A.Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Ceza Dairesinin, 09.02.2024 tarihli ve 2024/114 Esas, 2024/63 Karar sayılı kararında sanık müdafince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden; 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

B.Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanık müdafilerinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Ceza Dairesinin, 09.02.2024 tarihli ve 2024/114 Esas, 2024/63 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Bozma nedeni ile tutukluluk süresi ve tutuklama koşullarında değişiklik bulunmaması karşısında sanık hakkında ki salıverilme talebinin REDDİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Ankara 35. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 31.10.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/18814, Karar No: 2017/1185, Tarih: 20.02.2017

**10. Hukuk Dairesi         2016/18814 E.  ,  2017/1185 K.**

**"İçtihat Metni"**

... adına Av. ... ile 1-Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı adına Av. ... 2-... Transport ve Tic. A.Ş. adına Av. ... arasındaki dava hakkında İzmir 7. İş Mahkemesinden verilen 03.06.2015 gün 2012/474-2015/331 sayılı hükmün, Dairemizin 18.01.2016 gün 2015/17349-2016/24 sayılı ilamı ile BOZULMASINA karar verilmiştir. Bozma sonrası, Mahkemenin verdiği 31.10.2016 gün ve 2016/480-2016/574 sayılı karar ile önceki kararında 6100 sayılı HMK’nın 373/(5). maddesi uyarınca direndiği anlaşılmış olmakla ve Direnme üzerine yapılacak işlemlerin neler olduğu 6100 sayılı HMK’nın 373’ncü maddesinin (5). fıkrasında; “İlk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi kararında direnirse, bu kararın temyiz edilmesi durumunda inceleme, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca yapılır. (6) fıkrasında da; “(6) Hukuk Genel Kurulunun verdiği karara uymak zorunludur.” şeklinde ifade edilmiş olmakla birlikte 5 Temmuz 2012 gün ve 28344 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava Ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanunun 40. Maddesi ile 5521 sayılı Kanuna eklenen Geçici 2’nci Maddedeki;“ Bölge adliye mahkemelerinin, 5235 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca Resmî Gazete’de ilan edilecek göreve başlama tarihine kadar, Yargıtayın bozma kararlarına karşı verilen direnme kararının temyizi halinde dava dosyası, önce kararı veren daireye gönderilir. Direnme kararları daireler tarafından öncelikle incelenir. Kararı veren daire, direnmeyi yerinde görürse kararı düzeltir; yerinde görmezse talebi on gün içinde Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna iletir.” şeklindeki düzenleme karşısında, direnme kararının süresi içinde temyizen incelenmesi davalılar vekilleri tarafından talep edilmesi üzerine Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Dava, davacının prime esas kazanç tutarının tespiti istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği, hükmün Dairemizce, “Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanunun 77. maddesinin 1. fıkrasında, sigortalılarla işverenlerin 1 ay için ödeyecekleri primlerin hesabında esas alınacaklara yer verilerek (a) bendinde, sigortalıların o ay için hak ettikleri ücretler, (b) bendinde, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenler, (c) bendinde, idare veya yargı organlarınca verilen karar gereğince (a) ve (b) bentlerinde yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemeler belirtilmiş, 2. fıkrasında, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının belirlenmesinde dikkate alınmayacak ödeme ve yardımlar sıralanarak bunlar arasında yolluklara yer verilmiş, 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 günü yürürlüğe giren 80. maddesinin 1. fıkrasında bu kez “görev yollukları” ibareleriyle benzer düzenleme yapılmıştır. Buna göre, maddenin 2. fıkrasında sayılan istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen gelirlerden sigorta primi kesilmesi asıldır.

Türk Dil Kurumu Sözlüğü’nde yolluk; yol gideri olarak ödenen para, harcırah olarak tanımlanmış, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3. maddesinde, bu Kanunda geçen harcırahın, bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol gideri, gündelik, aile gideri ve yer değiştirme giderinden birini, birkaçını veya tamamını ifade ettiği, 5. maddesinde, harcırahın; yol gideri, yevmiye, aile gideri ve yer değiştirme giderini içerdiği, ilgilinin, bu Kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına hak kazanabileceği belirtilmiştir.

Diğer taraftan 28.08.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.10.2008 günü yürürlüğe giren Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 103. maddesinde, değinilen 77. ve 80. maddelere koşut düzenleme yapılmış, 28.09.2008 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5510 Sayılı Kanunun 4. Maddesinin 1. Fıkrasının (a) ve (b) Bentleri Kapsamındaki Sigortalılar İle Sadece Genel Sağlık Sigortasına Tabi Sigortalıların Prime Esas Tutulacak Kazançlarına Dair Tebliğ’in “Prime tabi tutulmayacak kazançlar” başlığını taşıyan 2.3. Maddesinde, “2.3.1 - Ayni yardımlar; … 2.3.3 - Görev yollukları;

Görev yolluklarından ne anlaşılması gerektiği, işverenlerin sigortalılar için ödediği yollukların neleri kapsadığı, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinde açıklanmıştır.

Buna göre, anılan maddede belirtilen yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı niteliğinde yapılan ödemeler yolluk kapsamındadır.

Görev yolluklarından ne anlaşılması gerektiği, işverenlerin sigortalılar için ödediği yollukların neleri kapsadığı, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinde açıklanmıştır.

Buna göre, anılan maddede belirtilen yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı niteliğinde yapılan ödemeler yolluk kapsamındadır.

Bu bakımdan, sigortalılara bireysel iş sözleşmesine veya toplu sözleşmeye dayanılarak ve işveren tarafından sigortalının geçici bir görevle başka yere gönderilmesi veya görev yerini değiştirmesi dolayısıyla verilen ve yolluk kavramına giren ödemeler prime esas kazanca dahil edilmeyecektir….” düzenlemesine yer verilmiş, 01.09.2012 günü Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girip anılan Tebliği ilga eden İşveren Uygulama Tebliği’nin “Prime Esas Kazancın Tespitine İlişkin Usul Ve Esaslar” başlıklı 7. maddesinde,

“7.8 - Prime Tabi Tutulmayacak Kazançlar

7.8.1 - Ayni Yardımlar…

7.8.3 - Görev Yollukları

Görev 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinde açıklanmıştır.

Anılan maddede belirtilen yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı niteliğinde yapılan ödemeler yolluk kapsamındadır.

Bu bakımdan, sigortalılara bireysel iş sözleşmesine veya toplu sözleşmeye dayanılarak ve işveren tarafından sigortalının geçici bir görevle başka yere gönderilmesi veya görev yerini değiştirmesi dolayısıyla verilen ve yolluk kavramına giren ödemeler prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.” hükmü öngörülmüştür.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede, uluslar arası nakliyat faaliyetini yürüten işverenlere ait işyerlerinde hizmet akdine tabi şoför olarak çalışanlara yurt dışı görevlendirmelerde “sefer primi”, “sefer yolluğu”, “harcırah” adı altında işverenlerce gerçekleştirilen ödemeler, 506 sayılı Kanunun 77. maddesinde yer alan “yolluk” veya 5510 sayılı Kanunun 80. maddesindeki “görev yolluğu” ibareleriyle teknik ve somut olarak tam anlamıyla örtüşmediğinden, bu tür uyuşmazlıklar yönünden maddelerdeki kavramlar, yalnızca araca bağlı zorunlu giderler şeklinde anlaşılmalı, başka anlatımla, sigortalılara söz konusu adlar altında yapılan ödemeler içerisinden yalnızca araca bağlı zorunlu harcamalar ayrıştırılıp geri kalan tutar sigorta primine esas kazanca dahil edilmelidir

Ücret miktarı HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir. Ücretin mevcut delillerle şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi mümkün bulunmayan kimi durumlarda, yapılan iş, hizmet süresi ve diğer belirleyici özellikler belirtilmek suretiyle ilgili meslek örgütlerinden sorulmak suretiyle de belirlenebilir. Meslek örgütlerince bildirilen ücret miktarları tarafları ve mahkemeyi bağlayıcı nitelikte olmayıp, diğer bilgi ve belgelerle de desteklenmeleri gerekir.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

506 sayılı Kanunun 78. maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nun 288. maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır. Zira 506 sayılı Kanunun 78. maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır”. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır.

Somut uyuşmazlıkta; davacı, asgari ücret haricinde ayda 450 Euro ücret aldığının tespitini talep etmiş, mahkemece davacının ihtilaf konusu dönemde, Kuruma bildirilen ücreti haricinde, bilirkişi raporunda belirtilen tutarlara göre prime esas kazancın tespitine karar verilmiştir.

İdare veya kaza mercileri tarafından verilen karar uyarınca sigortalılara yapılan ödemeler Yasada belirtilen ücret türlerinden ayrımsızdır. Fark, bunların yönetim ve yargı mercilerince verilmiş kararlardan kaynaklanmalarıdır. İşveren ile sigortalı işçi arasında “fazla çalışma ücreti” veya “prim, ikramiye” gibi konularda uyuşmazlık çıkar ve mahkemece, bu işçilik haklarının ödenmesine karar verilir ve sigorta primlerinin ödeneceği ay içinde bu paralar sigortalıya verilirse, bu ödemelerde prim matrahına dahil edilerek, prim hesabında göz önünde tutulur. Bu tür kazançlara salt hak kazanmak, bu kazançların prime esas alınması için yeterli bulunmamaktadır (Mustafa Çemberci, Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi, Olgaç Matbaası, 1985 Baskı, s.439).