muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/1469, Karar No: 2023/1308, Tarih: 04.05.2023

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde asli müdahil istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asli müdahil vekili; davalı ... İnşaat Nakliyat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.'den olan alacağını tahsil edebilmek amacıyla şirket aleyhine iki ayrı icra takibi yaptıklarını, icra takiplerinin kesinleştiğini, bunun üzerine adi ortaklıktaki borçlu şirketin kâr payına ve tasfiye edilmesi halinde doğacak tasfiye payına İcra İflas Kanunu'nun 89 uncu maddesine göre düzenlenen birinci haciz ihbarnamesi tebliğ edilmek suretiyle lehine haciz konulduğunu, her iki icra dosyasında dava açmak üzere yetki verildiğini, görevsizlik kararı veren asliye hukuk mahkemesinin gerekçeli kararında asli müdahillik için gerekli harçların ödendiği ve "asli müdahillik" sıfatının kazanıldığının açıkça belirtildiği, bu nedenle ticaret mahkemesince asli müdahillik talebinin reddine karar verilmesinin yanlış olduğunu, davacının iddia ettiği ve yargılamaya konu edilen adi ortaklığın feshine ve tasfiyesine yönelik haklar üzerinde, daha doğrusu adi ortaklığın tasfiyesi sonucu dağıtılacak bedeller üzerinde, haciz sahibi olan asli müdahilinde hakkının bulunduğunu adi ortaklığın feshine ve tasfiyesine ilişkin ayrı bir dava açarak davaların birleştirilmesini talep etmek yerine bir başka alacaklının, aynı nitelikteki taleplerle açtığı davaya, gerekli harçları ödeyip Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 65 inci maddesi uyarınca asli müdahil olmak arasında, usul hukuku bakımından herhangi bir fark olmadığını, Mahkemece ".... İnşaat Nakliyat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tasfiye payına herhangi bir para düşmediğinden icra dosyası üzerinden paylaştırma yapılması talebinin reddine..." karar verilmekle, icra dosyasına haciz yoluyla gelen paranın üzerindeki hacizlerin bertaraf edildiğini, Mahkemenin hem asli müdahilliğini kaldırmak suretiyle davadan çıkardığını, hem de lehine haczedilen parayı hacizleri dikkate almaksızın borçlu şirkete iade edilmesini sağlayacak şekilde hüküm tesis ettiğini, davacı ile aynı durumda iken asli müdahilliğin neden kaldırıldığını, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 65 inci maddesindeki hangi şartın somut olayda olmadığını, lehine konulan haczin nasıl kaldırıldığını, icra dosyasındaki paranın ne olacağını, icra dosyasındaki para üzerindeki haczi sebebiyle icra dairesi tarafından sıra cetveli ve derece kararı yapılması ve sıra cetveline itiraza yönelik hakların nasıl ve neye göre yok edildiğini ileri sürerek; İlk Derece Mahkemesi kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; yargılama sırasında dava dışı ... vekilinin 12.06.2015 tarihli dilekçesi ile asli müdahale talebinde bulunduğu, Mahkemenin 22.01.2018 tarihli ara kararı ile asli müdahale talebinin reddine karar verildiği, asli müdahalenin düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 65 inci maddesinde; "(1)Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir. (2)Asli müdahale davası ile asıl yargılama birlikte yürütülür ve karara bağlanır." şeklinde düzenlendiği, asli müdahale davası açan kişinin bu dava için ayrı bir harç ödemesi gerektiği, asli müdahale davasının ilk davadan bağımsız ayrı bir dava olduğu, eldeki davada Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 65 inci maddesinde ifadesini bulan asli müdahilliğin şartlarının gerçekleşmediği gerekçesiyle; Mahkemece dava dışı ...'ın asli müdahale talebinin reddine ilişkin olarak kurulan 22.01.2018 tarihli ara kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan, asli müdahale talebinde bulunan vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asli müdahil temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asli müdahil vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenleri tekrar ederek, asli müdahillik talebi üzerine yatırılması gereken harçların eksik veya hiç yatırılmadığı kabul edilse bile İlk Derece Mahkemesinin, asli müdahillik talebinde bulunan tarafa harcı yatırması konusunda ara kararı kurması, ara kararında belirtilecek harcın ödenmemesi halinde "harcın ödenmediğinden bahisle" talebi reddetmesi, harç ödenir ise "talebin esası hakkında" olumlu veya olumsuz bir karar vermesi gerekirken, "davanın niteliği ve adı geçenin talebinin niteliği" gerekçe gösterilerek asli müdahillik talebinin esası hakkında ara karar tesis edilmesinin doğru olmadığını, görevsizlik kararı üzerine görevli mahkemeye gönderilen dava, görevli mahkemede açılmış "yeni bir dava" olmayıp, görevsiz mahkemede açılan davanın devamı niteliğinde olan bir dava olduğu, görevsiz mahkemeye harç yatırıldıktan sonra, görevsizlik kararı üzerine dosyanın gönderildiği görevli mahkemeye de (ikinci kez) harç yatırılması gerekmeyeceğini ileri sürerek, kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, adi ortaklıkta ortağın alacaklısının alacağının tahsili için ortaklığın feshi ve tasfiyesi talebi ile ortaklığın fesih ve tasfiyesine karar verildikten sonra davalı borçlu ... şirketinin tasfiye payının icra dosyasından paylaştırılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 65 inci maddesine göre;

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, adi ortaklıkta ortağın alacaklısının alacağının tahsili için ortaklığın feshi ve tasfiyesi talebi ile ortaklığın fesih ve tasfiyesine karar verildikten sonra davalı borçlu ... şirketinin tasfiye payının icra dosyasından paylaştırılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 65 inci maddesine göre;

(1) Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir.

(2) Asli müdahale davası ile asıl yargılama birlikte yürütülür ve karara bağlanır.

3. Değerlendirme

1. Davacı, Asliye Hukuk Mahkemesine açtığı dava ile davalı şirket aleyhine ilamsız icra takibi başlattığını, takibin kesinleştiğini, davalılar arasında İl Özel İdaresi tarafından ihaleye çıkartılan "yağmurlama sulama tesisi" işi nedeniyle adi ortaklık kurulduğunu, ortaklığın feshi ve tasfiyesi davası açmak üzere icra hukuk mahkemesinden dava açmak üzere aldıkları yetki uyarınca ortaklığın fesih ve tasfiyesine, ortaklığın fesih ve tasfiyesine karar verildikten sonra davalı borçlu şirketin tasfiye payının icra dosyasından paylaştırılmasına karar verilmesini talep ettiği, 12.06.2015 tarihinde dava dışı ... vekilinin asli müdahale talebinde bulunduğu görülmüştür.

2. Davanın açıldığı Asliye Hukuk Mahkemesince yargılama esnasında asli müdahillik talebi hakkında olumlu olumsuz bir karar verilmediği halde davanın reddine dair Mahkemenin gerekçeli kararında "Asli Müdahale talep eden ...'dan eksik harcı tamamlaması istenmiş ve böylece asli müdahil sıfatını kazanmıştır." şeklinde yazıldığı, kararın istinaf edildiği, Bölge Adliye Mahkemesince yargılamanın Ticaret Mahkemesinde yapılması gerektiği gerekçesiyle kararın kaldırıldığı, yargılamaya Ticaret Mahkemesinde devam edildiği, Ticaret Mahkemesinin 22.01.2018 tarihli duruşmasında ... vekilinin feri müdahale talebi olmadığından davanın ve talebin niteliği gereği davaya asli müdahillik usulen mümkün olmadığından adı geçenin asli müdahale talebinin reddine karar verilerek yargılamaya devam edildiği ve yargılama sonunda Mahkemece adi ortaklığın fesih ve tasfiyesi davasının kabulü ile davalı ... İnşaat Nakliyat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tasfiye payına herhangi bir para düşmediğinden icra dosyası üzerinden paylaştırma yapılması talebinin reddine karar verildiği,

kararın asli müdahil tarafından istinaf edildiği, asli müdahahilliğin şartları gerçekleşmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddi üzerine asli müdahale talep eden tarafından kararın temyiz edildiği, Dairemizin 21.12.2022 tarihli geri çevirme kararı ile asli müdahale talebinde bulunanın, yargılama harçlarını yatırmadığı belirlenmiştir.

kararın asli müdahil tarafından istinaf edildiği, asli müdahahilliğin şartları gerçekleşmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddi üzerine asli müdahale talep eden tarafından kararın temyiz edildiği, Dairemizin 21.12.2022 tarihli geri çevirme kararı ile asli müdahale talebinde bulunanın, yargılama harçlarını yatırmadığı belirlenmiştir.

3. Bu durumda, 6100 sayılı Kanun'un 65 inci maddesi gereğince usulüne uygun asli müdahale talebinde bulunulmadığına göre, asli müdahale talep eden vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20565, Karar No: 2014/5919, Tarih: 14.04.2014

**3. Hukuk Dairesi         2013/20565 E.  ,  2014/5919 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA 4.TÜKETİCİ MAHKEMESİ

TARİHİ : 27/09/2013

NUMARASI : 2012/1039-2013/2884

Taraflar arasında görülen kanal katılım ve şebeke bedelinin iadesi davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesi ile; Ankara İli .. ilçesi ... Mah. 30712 ada 11 parsel 14 nolu bağımsız bölümüne su aboneliği için davalı kuruma başvuruda bulunduğunu, davalı kurumca şebeke hisse bedeli ve kanal katılım bedeli, vs olmak bir kısım bedeller talep edildiğini, talep edilen bedellerin yerinde olmadığını belirterek, söz konusu bedeller ödenmeksizin aboneliğine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; Yapılan işlemin usul ve yasaya uygun olduğunu 2464 sayılı Yasanın 87 ve 88. maddeleri ile, Aski Tarifeler Yönetmeliğinin 39. maddesi gereği davacının kanal katılım payı ödemesi gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının 45,76 TL kanal katılım payı ve 136,04 TL şebeke hisse bedelinden sorumlu olduğunun, bakiye miktardan sorumlu olmadığının tesbitine, karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından hesaplamanın hatalı yapılması nedeniyle temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık davacı tüketici ile davalı arasında su aboneliği sözleşmesi aşamasında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 87-88.maddesi ve tarifeler yönetmeliği uyarınca alt yapı giderlerinden olan kanal katılım payı ile şebeke hisse bedelinden davacının ne miktarda sorumlu olduğunun tespitine ilişkindir.

2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı başlığı altında 87.maddesi "Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, kanalizasyon harcamalarına katılma payı alınır." düzenlemesi getirmiştir. Aynı Yasanın 88.maddesi su tesisleri için 87.maddeye paralel bir düzenleme öngörmüştür.

2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 89.maddesine göre de, harcamalara katılma payları, bu tür hizmet giderleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz.

2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 89.maddesine göre de, harcamalara katılma payları, bu tür hizmet giderleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz.

Belediye Gelirleri Kanuna dayalı olarak çıkarılan Tarifeler Yönetmeliğinde de, gerek yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması ve gerekse mevcut tesisin ıslahı durumunda taşınmaz sahiplerinden katılma payı alınacağı öngörülmüş; bunun belli bir oranının (arsa vergi değeri üzerinden % 2 oranında) inşaat ruhsatı alınma aşamasında avans olarak tahsil edileceği, bakiyesinin de su aboneliği aşamasında yapı değeri emlak vergi beyanı esas alınmak ve %2 oranını geçmemek üzere tahsil edileceği belirlenmiştir. Katılım paylarının hesabına ilişkin ASKİ Tarifeler Yönetmeliğinde formül bulunmakta olup "gayrimenkulün toplam inşaat alanı ile metre tül maliyeti ve gayrimenkulün yola nazaran cephesinin" esas alınacağı belirtilmiş olmasına rağmen, bilirkişi raporunda bilirkişinin; (N=S/1000) yerine, daire arsapayı oranını uyguladığı anlaşılmaktadır. Bu haliyle, rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

O halde mahkemece, kanal katılım ve şebeke tesis bedelinin, abonelik başvuru tarihinde yürürlükte bulunan tarife hükümleri dikkate alınarak; yeniden alınacak bilirkişi raporundan sonra; oluşacak sonuç dairesinde bir hüküm verilmesi gerekmektedir. Eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 14.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14315, Karar No: 2013/1169, Tarih: 25.01.2013

**14. Hukuk Dairesi         2012/14315 E.  ,  2013/1169 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı tarafından, davalı aleyhine 25.05.2012 gününde verilen dilekçe ile tapu kaydındaki kimlik bilgilerinin düzeltilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 19.09.2012 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı idare vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı, 196 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının muhdesat bilgileri kısmında “... oğlu ... ... ...” olarak yazılan kimlik bilgilerinin nüfus kaydına uygun şekilde "... oğlu ..." olarak düzeltilmesini istemiştir.

Davalı idare vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı idare vekili temyiz etmiştir.

Taşınmazların, kadastro tespiti ya da tapuya tescili sırasında mülkiyet hakkı sahibinin adı, soyadı, baba adı gibi kimlik bilgilerinin kayda eksik ya da hatalı işlenmesi, kayıt düzeltme davalarının kaynağını oluşturur. Bu tür davalarda kimlik bilgileri düzeltilirken, taşınmaz malikinin değişmemesi, diğer bir anlatımla mülkiyet aktarımına neden olunmaması gerekir.

Tapu kayıtlarında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi davalarında, mahkemece sağlıklı bir inceleme yapılmalı, kayıt maliki ile ismi düzeltilecek kişinin aynı kişi olduğu kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptanmalıdır. Bu saptama yapılırken de aşağıda açıklanan yöntem izlenmelidir.

1-Kimlik bilgilerinde düzeltme yapılması istenen dava konusu taşınmazların tapu kayıtları (ilk tesis ve tedavülleriyle) ve kadastro tutanakları (tespit ve tescile esas alınan tüm dayanak belgeleriyle) ayrıca taşınmazlar kadastrodan sonra edinilmişse buna ilişkin tüm belgeler ile birlikte getirtilmelidir.

2-Nüfus Müdürlüğünden, dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarında malik olarak görünen kişi ile aynı kimlik bilgilerine sahip bir başka kişi veya kişilerin nüfus kayıtlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalı, mevcut ise bu kişi veya kişiler duruşmaya çağrılarak dava konusu taşınmazlarda mülkiyet hakkı iddiaları bulunup bulunmadığı kendilerinden sorulmalı,kaydı düzeltilecek kişilerin nüfus kayıtları, tapu kayıtları ve dayanakları ile bağlantı kurulacak şekilde incelenmelidir.

3-Taşınmazın bulunduğu yerleşim yerinde zabıta aracılığı ile kayıt maliki ile aynı ismi taşıyan başka kişi veya kişilerin bulunup bulunmadığı da araştırılmalıdır.

4-İstem konusunda tanıklar dinlenmelidir.

5-Tüm bu araştırmalar sonucu hala kesin bir kanaat oluşmamış ise mahallinde keşif yapılarak; tanıklar ve varsa tespit bilirkişileri taşınmaz başında dinlenmelidir.

Açıklanan bu hususlar çerçevesinde yapılacak inceleme ve araştırma sonucu, tapu ve nüfus bilgileri arasında bağlantı ve tutarlılık sağlandığında davanın kabulü yoluna gidilmelidir.

4-İstem konusunda tanıklar dinlenmelidir.

5-Tüm bu araştırmalar sonucu hala kesin bir kanaat oluşmamış ise mahallinde keşif yapılarak; tanıklar ve varsa tespit bilirkişileri taşınmaz başında dinlenmelidir.

Açıklanan bu hususlar çerçevesinde yapılacak inceleme ve araştırma sonucu, tapu ve nüfus bilgileri arasında bağlantı ve tutarlılık sağlandığında davanın kabulü yoluna gidilmelidir.

Somut olayda; dava konusu taşınmazın bulunduğu yerdeki nüfus müdürlüğünden dava konusu taşınmazın tapu kaydının muhdesat bilgileri kısmında görünen "... evladı ... ... ..." ile aynı kimlik bilgilerine sahip bir başka kişi veya kişilerin nüfusta kayıtlı olup olmadığı” sorulmalı, ayrıca ilgili zabıta birimince de bu araştırma yapılmalı aynı kimlik bilgilerine sahip kişi veya kişilerin bulunması halinde bizzat, vefat etmiş iseler mirasçıları duruşmaya çağrılarak dava konusu taşınmazlarda mülkiyet hakkı iddiaları bulunup bulunmadığı kendilerinden sorulmalı, tapu kayıtlarında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi istenen kişilerin nüfus kayıtları, tapu kayıtları ve dayanakları ile bağlantı kurulacak şekilde incelenerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bütün bu araştırmalar sonucu hala tereddütler giderilemediği takdirde taşınmaz başında keşif yapılarak tanıklar dinlenmeli, tapu kaydında adı geçen kişi ile isminin düzeltilmesi istenen davacının aynı kişi olup olmadığı kesin olarak saptandıktan sonra neticesine göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, 25.01.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/22881, Karar No: 2016/130, Tarih: 18.01.2016

**10. Hukuk Dairesi         2015/22881 E.  ,  2016/130 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet süreleri ile prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilâmda belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davacı, davalı ... dışındaki davalılar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, 01.08.2009-17.02.2014 tarihleri arasında ...Taksi Durağı'nda çay ocağında çalıştığının tespitini talep etmiştir. Mahkemece, davacının ... Taksi Durağında 01.08.2009-17.02.2014 tarihleri arasında aylık asgari ücretin 1,77 katı ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanakları 5510 sayılı Kanunun 80 ve 86/9. maddesi olup, anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Mahkemece, hizmet tespitine yönelik kurulan hüküm yerinde olup, 5510 sayılı Kanunun 12. maddesinde, sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmış ve hizmet tespitine yönelik davalarda verilen kararın infazı açısından işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk olması karşısında, somut olayda gerçek kişilerin işveren olduğu ve kararda işverenler hakkında hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

Bununla birlikte davacının, yaptığı işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ... Kurumu’na davalı işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin SSK primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. Süzek, İş Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, Sy:287).

Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte; Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288. maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir. Ücretin mevcut delillerle şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi mümkün bulunmayan kimi durumlarda, yapılan iş, hizmet süresi ve diğer belirleyici özellikler belirtilmek suretiyle ilgili meslek örgütlerinden sorulmak suretiyle de belirlenebilir. Meslek örgütlerince bildirilen ücret miktarları tarafları ve mahkemeyi bağlayıcı nitelikte olmayıp, diğer bilgi ve belgelerle de desteklenmeleri gerekir.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

506 sayılı Kanunun 78. maddesinde ve 5510 sayılı Kanunun 82. maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nun 288. maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır. Zira 506 sayılı Kanunun 78. maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır”. 82. madde de bu düzenlemeye paralel bir hüküm içermektedir. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır.

Yerel mahkemece, tespitine karar verilen sürede davacının aldığı ücretin tespitinde, tanık beyanlarından hareketle sonuca gidilmiş ise de, yukarıdaki esaslar dahilindeki deliller celp edilip, değerlendirildikten sonra, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı, davalı ... dışındaki davalılar avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.