muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/23344, Karar No: 2018/19394, Tarih: 25.10.2018

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, T.C. ... ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığına ait İş Müfettişleri tarafından düzenlenen 30.01.2009/M.Ö.08-C.A.08 sayılı raporda davalı Üniversite'de ihale yolu ile verilen temizlik işlerinin İş Yasası'nın 2. maddesi ve alt işverenlik yönetmeliği hükümlerine göre muvazaa oluşturmadığı, yasal anlamda davalı üniversite ile asıl işveren- alt işveren ilişkisinin bulunduğu, davalı Üniversite'nin davanın ihbar edilmesini istediği firmaların tümünün davalı Üniversite'nin temizlik işlerini ihale yolu ile yaptıkları, diğer davalı ... Temizlik Gıda ... Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile dava dışı diğer şirketlerin, müteveffa işçinin alacaklarından sorumlu oldukları, dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacıların murisi ...'un hizmet akdi devam ederken, 09/04/2011 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığından, halen yürürlükte bulunan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesine göre davacıların murisi ...'un ölümü ile kıdem tazminatı talep etme hakkı bulunduğu, tarafların ve dinlenen tanıkların beyanları ile özlük dosyasından davacılar murisinin davalıya ait işyerinde 01/04/2004- 09/04/2011 tarihleri arasında toplam 7 yıl, 8 gün çalıştığı, dosyada mevcut bordro ve hesap pusulalarında davacının son ücretinin brüt 1.216,08 TL olduğu, davacının hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin süresinin 110 gün olduğu ve genel tatillerde çalıştığı, yargılamanın sonunda tarfların ve dinlenen tanıkların beyanları, sunulan özlük dosyası, bilirkişi raporu ile tüm dosya münderecatından, yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda bilikişi raporu da dikkate alınarak davacının davalı ... bünyesinde 06/08/1990 tarihi ile vefat ettiği 09/04/2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının karşılığında hakettiği tazminat alacakları, bilirkişi hesap raporunda belirtilen miktarlar üzerinden davacı tarafça sunulan ıslah dilekçesi de dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davacı vekili, davalı Rektörlük vekili ve davalı Şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1-Davalı şirket vekilinin tanık dinletme talebi bakımından; davalı vekiline 22/12/2011 tarihli celsede tanıkları için 30’ar TL tanık yevmiyesi ve 6’şar TL davetiye gideri yatırmak için 2 hafta kesin süre verilmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde 2 adet tanığını ve adreslerini bildirmiş ve 29/12/2011 tarihinde yani süresi içinde 60 TL tanık gideri yatırmıştır. Yatırılan bu gider en azından 1 adet davalı tanığı için yeterlidir. Davalı vekilinin yatırdığı başka gider olması halinde her 2 tanığı için de yeterli olması ihtimali de bulunmaktadır. Ancak, hiç bir davalı tanığına duruşma davetiyesi çıkarıldığına dair Uyap sisteminde ya da fiziki dosyada belgeye rastlanmamıştır.

Mahkeme tarafından yapılacak iş, tanık dinlenmesi için eksik ücret var ise bu eksikliği davalı vekiline usulüne uygun şekilde tamamlatarak davalı tanıklarını dinleyip sonuca gitmektir.

Mahkeme tarafından yapılacak iş, tanık dinlenmesi için eksik ücret var ise bu eksikliği davalı vekiline usulüne uygun şekilde tamamlatarak davalı tanıklarını dinleyip sonuca gitmektir.

Davalı tanıkları dinlenmeksizin sonuca gidilmesi hukuki dinlenme hakkının ihlali niteliğindedir.

2-Kabule göre;

a)Her iki davalının ıslaha karşı zamanaşımı savunmasının neticeye etkisinin ulusal bayram genel tatil ücreti bakımından değerlendirilmemesi hatalıdır.

b) Harçtan muaf olan davalı Üniversitenin harca mahkum edilmesi hatalıdır.

c) Hizmet süresi bakımından, bilirkişi raporunda ... kayıtlarında görünen bir kısım işyerlerinin davalı ile ilgisinin dosya kapsamından belirlenemediği belirtilmesine rağmen bu konuda yeterli araştırma yapılmaması hatalıdır.

d)Mahkeme tarafından yapılması gereken iş, davacının hizmet döküm cetvelinde görünen ama davalı ile ilgisinin dosya kapsamından belirlenemediği anlaşılan işyerleri var ise davacının iddia ettiği ... dönemi içinde hizmet dökümünde görünen ve davalı kurum ile ilgisi saptanamayan işyerlerinin ...’ndan, Ticaret Sicili Müdürlüklerinden, davalılardan bu işyerlerinin kime ait olduğunu, davalı kurum ile ihale, taşeronluk, ve sair benzeri ilgisi olup olmadığını gösteren belgeler ile davacı vekilinin talep ettiği sair belgeler -işyerinin ... koduna göre hangi ilde olup olmadığına bakılmaksızın- celbedilerek, taraflardan bu işyerleri hakkında açıklamaları alınarak bu işyerlerinin davalı kurum / davalı Şirket ile ilgisi olup olmadığı saptanarak hizmet süresi bakımından sonuca gitmektir.

F) SONUÇ:

Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, bozma nedenine göre esasa dair sair hususların, yukardaki “kabule göre bozma nedenleri” haricinde, incelenmesine bu aşamada yer olmadığına peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 25/10/2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/9005, Karar No: 2020/1133, Tarih: 19.02.2020

**23. Hukuk Dairesi         2016/9005 E.  ,  2020/1133 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki kayıt kabul davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, davalı müflis şirketle mevcut cari hesap ilişkisi nedeni ile 911.837,06 TL alacaklı olduğunu, müflis şirketin defter ve kayıtlarında da bu alacak miktarının yazılı olduğunu, kayıt kabul talebinin iflas idaresi tarafından reddedildiğini ileri sürerek bu bedelin masaya kayıt ve kabulünü talep ve dava etmiştir.

Davalı iflas idaresi memuru, müflis şirket kayıtlarında yapılan bilirkişi incelemelerinde muvazaaya rastlanıldığını ve hileli iflas ihtimalinin varlığı nedeni ile alacağın tamamının reddine karar verildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacı şirket ile müflis şirketin ortağı ve yönetim kurulu başkanının aynı kişi olduğu, bu kişinin halen ağır ceza mahkemesinde hileli iflas suçundan yargılandığı, davacı şirket ve davalı şirket arasında organik bağ bulunduğu, davacı şirketin eski ortakları ile müflis şirketin eski ortaklarının çoğunun aynı kişiler oldukları, davalı şirketin defterleri usulüne uygun tutulmadığından lehine delil teşkil edemeyeceği, alacak borç kayıtları ile virmanların dayanaklarının gösterilmediği, davanın niteliği gereği diğer alacaklıların da menfaatinin korunmasının gerektiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 19.02.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/751, Karar No: 2017/6534, Tarih: 19.09.2017

**20. Hukuk Dairesi         2016/751 E.  ,  2017/6534 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davacı ... Yönetimi ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1) Dava konusu parsel sayılı taşınmazın komşu taşınmazları olan 5551 ve 5553 sayılı taşınmazlar hakkında davacı ... Yönetimi tarafından 5831 sayılı Tapulama Kanununun 8. maddesi ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 4. maddesi ile 6831 sayılı Orman Kanununun 2/B maddesine göre yapılan çalışmalar sonucunda adına orman dışına çıkarılan taşınmazların eylemli orman olduğu iddiasıyla açılmış başka davalar olup olmadığı varsa sonuçlarının ne olduğunun araştırılarak bu husustaki bilgi ve belgelerin dosya içine alınmasına,

2) 1980 yılı öncesine ait memleket haritasının ve yapımında kullanılan dayanağı hava fotoğrafının bulunduğu yerden getirtildikten sonra dava dosyası, raporları hükme dayanak yapılan fen ve orman bilirkişilere verilerek; hava fotoğraflarının ölçeğini kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeğinin de hava fotoğrafı ölçeğine bilgisayar ortamında veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de gösterecek şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazların konumunu çevre parsellerle birlikte hava fotoğrafları üzerinde gösterilmesi ayrıca hava fotoğrafları, kadastro paftası ile çakıştırılıp stereoskop aletiyle incelenerek, 31.10.1981 tarihinden önce nitelik kaybının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti ile davaya konu taşınmazın üzerinde neler gözüktüğünü (bitki örtüsü, ağaçların cinsi, sayısı, yaşı, kapalılık oranı vb) belirtir şekilde müşterek imzalı krokili ek rapor alınıp dosyaya konulması,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun 302/4. ve İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddeleri uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın YEREL MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE 19/09/2017 günü oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/3965, Karar No: 2012/20224, Tarih: 13.11.2012

**6. Ceza Dairesi         2008/3965 E.  ,  2012/20224 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

I- Sanık ... hakkkında müştekiler ... ve ...'a karşı işlediği eylemlerden dolayı kurulan hükmün incelenmesinde,

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre, O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün istem gibi ONANMASINA,

II- Sanıklar ..., ... ve ... hakkında müşteki ...'e karşı gerçekleştirdikleri eylemden dolayı kurulan hükmün incelenmesinde;

Sanıklardan ...'un, hazırlık aşamasında emniyette alınan 15.10.2003 tarihli ifadesinde üzerine atılı suçu ikrar etmesi, yakınıcının olayda dört kişi olduğunu, diğer iki kişiyi tanıyamayacağını ancak kendine silah çekenle ruhsatını soran şahısları tanıyabileceğine ilişkin soruşturma aşamasında alınan beyanı, kolluk tarafından hazırlanan 16.10.2003 tarihli fezlekenin 4.sayfasında sanıklardan ... ile ...'in yakınıcı tarafından teşhis ettiğinin belirtilmesi, sanık ...'in kolluktaki ifadesinde diğer sanık ... ile birlikte olay esnasında yakınıcının yanında bulunan ... tarafından teşhis edildiklerini beyan etmesi, teşhis tutanağının dosya içerisinde bulunmadığı gibi yargılama aşamasında da bu durumun açıklığa kavuşturulmadığının anlaşılması karşısında; öncelikle onaysız fotokopiden ibaret hazırlık evrakının onaylı bir suretinin dosya içerisine konulup, olay esnasında ... adlı şahsın olay yerinde

bulunup bulunmadığı araştırılarak gerektiğinde tanık sıfatıyla dinlenip, teşhis tutanaklarının onaylı bir suretinin de getirtilerek incelenmesinden sonra delillerin bir bütün halinde değerlendirilmesi suretiyle sanıkların hukuki durumlarının belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları ile tebliğnamedeki düşünce bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle BOZULMASINA, 13.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13687, Karar No: 2015/17990, Tarih: 20.05.2015

**22. Hukuk Dairesi         2014/13687 E.  ,  2015/17990 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, tasarrufu teşvik ve nema, ikramiye, yakacak yardımı, bayram harçlığı fazla mesai, elbise yardımı, teşvik primi ile yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, ikramiye, yakacak, bayram harçlığı, fazla çalışma ücreti, elbise yardımı, teşvik primi, yıllık izin, tasarrufu teşvik ve nema alacağının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı davalı temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Fazla çalışma ücreti alacağından indirim yapılması gerekip gerekmediği hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda takdiri indirim yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre taktir edilmelidir.

Somut olayda; davacının fazla çalışma ücreti alacağının tanık anlatımlarına göre hesaplandığı anlaşılmaktadır. Tanık beyanı ve dosya içeriğine göre sözü edilen alacakdan takdiri indirim yapılmaması doğru olmamıştır. Zira davacının hastalık, mazeret ya da izin gibi sebeplerle yılın tamamında aynı şekilde çalışamayacağı kabul edildiğinden hesaplanan alacaktan dosya içeriğine, çalışma süresine uygun düşecek ve 1/3 oranından aşağı olmayacak bir oranda takdiri indirim uygulanması gerekmektedir. Bu yön gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek olması halinde ilgiliye iadesine, 20.05.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4688, Karar No: 2013/8267, Tarih: 29.04.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2013/4688 E.  ,  2013/8267 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, kesilen maaşının tekrar bağlanması gerektiğinin tespitiyle, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

Dava, davacının maaşını kesen Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Dairemizin 07/02/2012 tarih ve 2011/14976 Esas 2012/1258 Karar sayılı bozma kararı üzerine;

Yerel mahkemece, davanın kabulüne, davacının maaşını kesen Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası olup, uyuşmazlığın çözümünde sosyal güvenlik, sosyal güvenliğin amaç ve yöntemleri, sosyal sigortalar, sosyal güvenlik sistemi gibi kavram ve olguların değerlendirilmesine gereksinim bulunmaktadır.

Sosyal sigorta sistemlerinde sigortalılar veya hak sahipleri belli şartların yerine getirilmesi halinde sosyal edime (yardıma) hak kazanırlar. Sosyal edim ya da sosyal yardım hakkı kişilerin belli bir yardım ya da edim üzerinden yargısal yönden icrası mümkün kamusal talep hakkını ifade eder. Sosyal sigortalar; sosyal koruma, dayanışma, sosyal denkleştirme, zorunluluk ilkelerine dayanmakta olup, özellikle inceleme konusu 5510 sayılı Kanunun 56. maddesi yönünden önem arz eden sosyal koruma ilkesiyle, toplumun ekonomik ve sosyal yönden en fazla gereksinimi olan bireylerini/gruplarını koruma, güvenceye kavuşturma ve onlara hizmet amaçlanmakta, yaşamlarını sürdürebilmeleri için bu kişilerin sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınması hedefi öne çıkmaktadır. Devletler tarafından amaç olarak benimsenen sosyal güvenlik genellikle sosyal sigortalar ile sosyal yardım ve hizmetler olarak adlandırılan iki temel yöntem uygulanmak suretiyle sağlanmaya çalışılmaktadır. İki ana rejimden meydana gelen Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde, yardımlar genellikle devlet bütçesinden veya gönüllü özel yapılanmalardan karşılandığı, katılmasız veya primsiz rejim olarak adlandırılan sosyal yardım ve hizmetlerin yanı sıra sistemin temel dayanağını oluşturan ve ilgililerin herhangi bir maddi katkısının söz konusu olmadığı katılmalı veya primli rejimde bulunmaktadır.

Ülkemizde, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına Ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu olmak üzere beş ana sosyal güvenlik yasası bulunmakta olup, bu mevzuatlarda düzenlenen sosyal güvenlik hakkı, Sosyal Sigortalar Kurumu, kısaca ... olarak adlandırılan Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu , Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı tarafından yerine getirilmekte iken, öncelikle 20/05/2006 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren örgütlenme yasası niteliğindeki 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali açıdan özerk, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kurularak, anılan üç kurum tek çatı altında bu Kurumda birleştirilmiş, sonrasında mevzuat birliğini sağlamaya yönelik olarak, istisnaları dışında 01/10/2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun kabul edilmiştir. Tüm modern sosyal güvenlik sistemlerinde yer alan ölüm sigortası, sigortalının yaşamını yitirmesi durumunda geride kalan ve hak sahibi olarak nitelendirilen (tanımlanan) kişilerin geleceklerini güvence altına almayı amaçlamaktadır.

Söz konusu kanunlarda iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortası veya ölüm sigortası kollarından hak sahiplerine ölüm geliri, ölüm aylığı, dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için bazı koşulları öngörülmüş, bunlar arasında anne/baba üzerinden hayattaki kız çocuğuna veya eş üzerinden sağ kalan diğer eşe tahsis yapılabilmesi evli olmama şartına bağlanmıştır. 506 sayılı Kanunun 99. ve 1479 sayılı Kanunun 43. maddelerinde "hakkı doğuran olay tarihi" ibarelerine yer verilmiş, 5510 sayılı Kanunun 35. maddesinde "hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarih", 97. maddesinde "hakkın kazanıldığı tarih" ve "hakkın doğduğu tarih" sözcükleri kullanılmıştır. Kız çocuğuna anne/baba üzerinden ölüm geliri/aylığı veya yetim aylığı bağlanabilmesi için yalnızca ölümün gerçekleşmesi veya evli olunmaması yeterli bulunmayıp, tahsis için her iki olgunun bir arada varlığı gerekmektedir. Evli kız çocuğu kimi zaman boşanmayla, bazen de ölümle hak sahibi sıfatını kazanmakta, başka bir anlatımla, sigortalı anne/baba yaşamını yitirmesine karşın kız çocuğu evli ise hak sahibi olamamakta, evli olmayan kız çocukları ise sigortalı anne/baba hayatta olduğu sürece bu sıfatla anılmamakta ve her iki durumda da gelire/aylığa hak kazanılamamaktadır. Şu durumda, evli kız çocuğu bazen boşanmayla, kimi zaman da ölümle ve hangisi daha sonra ise o tarihte hak sahibi olmaktadır. Dolayısıyla, hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarih (Hakkın kazanıldığı tarih-Hakkın doğduğu tarih-Hakkı doğuran olay tarihi) değişkenlik arz etmektedir.

Anılan beş temel kanunda yer almayan inceleme konusu norm ilk kez 5510 sayılı Kanunun " Gelir ve aylık bağlanmayacak haller" başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci(son) fıkrasında düzenlenerek 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Fıkrada "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96. madde hükümlerine göre geri alınır" düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28/04/2011 tarihinde verilen karar ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu kuşkusuzdur.

Kamuoyunda uzun yıllardır varlığı konuşulan, yaşamını yitirmiş sigortalı/ iştirakçi annesi/babası üzerinden ölüm aylık veya gelirine/yetim aylığına hak kazanabilmek için evlilik bağına son verip boşandığı eşiyle birlikte yaşamayı sürdüren kız çocuklarının veya hayatta bulunmayan sigortalı/iştirakçi eski eşi üzerinden ölüm aylık veya geliri/dul aylığı

Kamuoyunda uzun yıllardır varlığı konuşulan, yaşamını yitirmiş sigortalı/ iştirakçi annesi/babası üzerinden ölüm aylık veya gelirine/yetim aylığına hak kazanabilmek için evlilik bağına son verip boşandığı eşiyle birlikte yaşamayı sürdüren kız çocuklarının veya hayatta bulunmayan sigortalı/iştirakçi eski eşi üzerinden ölüm aylık veya geliri/dul aylığı

tahsisi için mevcut evlilik birliğini sonlandırmasına karşın sonraki eşiyle beraberliğini devam ettiren kişilerin durumu etik değerler, ahlaki algı ve kurallar yönünden ele alınabilir. Uzun bir sürece yayılmış bu türden birlikteliklerin toplum nezdinde oluşturduğu rahatsızlıklar, varsa tarafların ortak çocuklarının ruhsal dünyasında meydana getirdiği olumsuz etkiler dile getirilebilir ise de, kuşkusuz bu yönde yapılacak herhangi bir inceleme yargının görev, hak ve yetki alanı içersinde bulunmadığı gibi yargısal metinlerde bu tür değerlendirmelere yer verilmesinin sakıncaları da ortadadır. İlgili hak sahibinin seçimini, her ne sebeple olursa olsun boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşama yönünde kullanması mutlak surette bireysel özgürlük çerçevesinde ele alınmalı, bununla beraber Anayasanın 65. maddesinde de ifade edildiği üzere, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile saptanan görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri göz önünde bulundurarak mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirme görevi olan devletin, sosyal güvenliğin yaşama geçirilip ülkede yaşayan diğer fertlere de bu hakkın dağıtılmasında sosyal sigorta yardımlarına hak kazanma koşullarını düzenleme yetkisine sahip olduğu gözden uzak tutulmamalı, daha açık anlatımla boşanılan eşle fiilen beraber yaşama durum ve olgusuna müdahale edemeyecek olan devletin yöntemince kabul edeceği yasal düzenlemeyle bu tür ilişkiyi sürdürenleri sosyal sigorta yardımından yararlandırmama (yoksun bırakma) yetkisi olduğu benimsenmeli, özellikle Anayasa Mahkemesi tarafından iptal başvurusunun reddedilmesi karşısında, yürürlükteki kanunları uygulamakla yükümlü olan yargı organlarınca görev sınırları içersinde, sosyal güvenlik hukuku ve onun ilkeleri kapsamında madde hükmü ele alınmalıdır. Anlaşılacağı üzere, söz konusu madde yönünden kanun koyucu tarafından; hak sahibi konumundaki eş veya çocuğun, boşandığı eşiyle eylemli olarak birlikte yaşaması yasaklanmamakta, bu tür ve nitelikte yaşam sürdüren kişinin bir anlamda hak sahipliği sıfatının ortadan kalktığı kabul edilip, gelir ve/veya aylıktan yararlandırılması benimsenmektedir.