muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/5368, Karar No: 2023/5539, Tarih: 17.05.2023

2.Davalı SGK vekili yersiz açılan davanın; zamanaşımı yönünden reddine, esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Mahkememiz tarafından yapılan yargılama neticesinde tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; kuruma verilen işe giriş bildirgesinin kişinin işe alınmış olduğunu gösterdiği, talep edilen tarihte ... unvanlı iş yerinin kurum kayıtlarına göre yasa kapsamında bulunduğu ve faal olduğu, davanın bir günlük hizmet tespiti davası niteliğinde olduğu, bordro tanıklarından ...'ın beyanında kendisinin ... tamir tanker atölyesinde çırak olarak işe başladığını, kendisi çalışmaya başladıktan bir süre sonra davacının çırak olarak bu iş yerinde çalışmaya başladığını ve davacının önce çırak daha sonra kaynakçı olduğunu belirttiği, bu tanığın aranan bordro tanık kriterlerine uygun olup davacının iş yerinde çalışmasının fiili çalışmaya davalı olduğuna ilişkin somut beyanlar içerdiği, kurumca düzenlenen işe giriş bildirgesindeki 15.378.588 numaranın 1985 yıllarındaki çalışanlar için verildiği, bu durumun fiili çalışmaya karine olup davacının ... unvanlı iş yerinde 01.05.1985 tarihinde işe girdiği ve çalışmasının fiili şekilde olduğunu ispat ettiği ve bu çalışmasının sigortalı sayılması gerektiği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ..." gerekçesiyle

Davanın kabulü ile; davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.05.1985 olduğunun tespitine, diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, …” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı SGK istinaf başvurusunda bulunmuştur.

1.Davacı vekili, davanın sigortalılık başlangıcının tespitine ilişkin olup, bu davalarda Sosyal Güvenlik Kurumu Yasal hasım olup, dolayısıyla davalı sıfatına da haiz bulunduğunu, mahkemece Sosyal Güvenlik Kurumunu yanılgı sonucu fer'i müdahil olarak kabul etmesi hukuka aykırı olduğunu beyanla usul ve yasalara aykırı verilen ilk derece mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili, usul ve yasalara aykırı verilen ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık 01.05.1988 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık 01.05.1988 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 3/II-B, 6 ncı, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 108 inci, 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4 üncü, 5 inci,16 ıncı maddesi, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10 uncu maddesi, 14 üncü maddesi, Geçici 4 üncü maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

506 sayılı Kanun’un 2 nci maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6 ncı madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-B maddesinde; “Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü öngörülmüştür.

Öte yandan aynı Kanun'un 3/II-B maddesinde, özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35 inci maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda; sigortalı ile işveren arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve sigortalının çırak olup olmadığı belirlenirken çalışma ilişkisi irdelenmeli, çıraklık sözleşmesinde akdi ilişkinin üstün niteliğinin çalışma yerine sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesi olduğu hususu gözetilmeli, sigortalının iş yerinde üretimle ilgili çalışmalara eylemli olarak katılması ve meslek ve sanat eğitiminin ikinci plânda tutulması, bir başka anlatımla sigortalının emeğiyle iş yeri ve işverene katkıda bulunması durumlarında çıraklık ilişkisinin söz konusu olamayacağı benimsenmelidir.

05.07.1977 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4 üncü maddesi çırağı, “Bu Kanuna tabi bir sanatı, o sanat için düzenlenen teorik ve pratik öğrenim programına göre o iş yerinde öğrenmek amacı ile bir çıraklık sözleşmesi ile bir işyeri sahibinin hizmetine giren kimse...” olarak tanımlamıştır. Kanunun 5 inci maddesine göre çırak olabilmek için 12 yaşından küçük, 18 yaşından büyük olmamak gerekir. Kanun'un 16. maddesinde ise, işyeri sahibi veya temsilcisinin çırak adayını çalıştırmağa başlamadan önce velisi veya Kanuni mümessili ile üç örnek yazılı bir çıraklık sözleşmesi yapmaya mecbur olduğu, 20 maddesinde, sözleşmenin bir örneğinin Mahalli Çıraklık Eğitim Komitesine, derneğe kayıtlı ise ilgili derneğe veya odaya vermek ve sicil numarasını alarak sözleşmeye yazmak zorunda olduğu öngörülmüştür.

19.06.1986 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10 uncu maddesinde, çırak olabilmek için 13 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak, en az ilkokul mezunu olmak, bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak koşullarına yer verilip, 14. maddesinde, çıraklık süresinin 3-4 yıl olduğu ve bu sürenin mesleklerin özelliğine göre ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça belirleneceği kesintisiz olarak devam edeceği, Geçici 4 üncü maddesinde ise Kanunu'nun 25 inci maddesine göre sigorta primlerinin ödenmesine bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihi takip eden mali yıl başından itibaren başlanacağı, bu tarihe kadar olan sürede primlerin işyeri sahiplerince ödenmesine devam edileceği düzenlemesi yer almaktadır.

Çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Ancak çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Sözü edilen öğrencilerin sigortalı sayılmamaları, “tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işleri” nin gördükleri öğrenimin doğal bir gereği olmasından ötürüdür. Bir başka anlatımla, bu işler -SSK anlamında sigortalı işçilerin gördükleri iş görünümünde bulunsalar bile- belirgin olarak öğrenim çevresine girmektedir. Bu bakımdan, bu gibi durumlarda, esasen bir hizmet akdinin varlığından söz edilemeyeceği için sigortalılık niteliği edinme hali de söz konusu değildir (Mustafa Çenberci, Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi; ..., 1977 Baskı, s;130).

3. Değerlendirme

3. Değerlendirme

1.Bu açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde,davacının 11.11.1968 doğumlu olduğu, davalı ... unvanlı işverenin 2954 sicil numaralı iş yerinde 01.05.1985 tarihinde çalışmaya başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin verildiği tarihte 16 yaşında olduğu, işyeri tescil bilgilerinde ise 2954 sicil no.lu işyerinin kaynak atölyesi mahiyetinde olup 01.06.1967-31.10.1987 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, davacının anılan işe giriş bildirgesineki sicgorta sicil no.sunun ... olduğu bu sicil no.nun ve karşılığındaki 01.05.1985 tarihli çalışmanın ise davacıya ait hizmet döküm cetvelinde "Nuran Güven" adına olduğu, davacının hizmet döküm cetvelinde yine aynı sigorta sicil no. ile yine Nuran Güven adına 01.12.1984-30.04.1985 tarihleri arasında 502 iş yeri sicil no. Zehra Kaptan unvalı işyerinden de bir bildirimin olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece evveliyatla, davacının işe giriş bildirgesindeki sigorta sicil numarasının dava dışı Nuran Güven'e ait olduğu, davacının dava konusu işe giriş bildirgesi haricinde daha sonraki sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1991 olduğu ve bu tarihten itibaren sigortalı çalışmalarının 18007242 sicil no. ile devam ettiği de gözetilip bu hususu üzerinde de durularak Kuruma sorulmak suretiyle açıklığa kavuşturulmalı, öte yandan dosya kapsamında ... unvanlı 2954 sicil numaralı iş yerinden 1985/2 nci dönem bordrosunda kayıtlı iki çalışanın dinlendiği, bunlardan ...'in davacıyı hatıtlamadığıı beyan ettiği, ...'ın(12.06.1981-20.05.1985 ve 87/2-10.10.1987 arası işyerinden bildirimi var) ise kendisinin iş yerinde çırak olarak çalışmaya başladığını, davacının da iş yerinde çırak olarak işe başladığını, davacının da kendisi gibi kaynakçı olarak çalıştığını beyan ettiği anlaşılmakla, işe giriş bildirgesindeki sicil no. ile ilgili husus açıklığa kavuşturulduktan sonra bordo tanık beyanlarının davacının davacı çalışmasının meslek sanat öğrenimi mi yoksa üretime katılma şeklinde mi gerçekleştiği hususunda net, açıklayıcı şeklinde olmadığı görülmekle, yöntemince davalı işyerine komşu işyerleri ve ayıtlı çalışanları SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla belirlenerek çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle davacının iş yerinde tam olarak hangi işi yaptığı,yaptığı işin üretime yönelik mi yoksa meslek ve sanat öğrenmeye yönelik mi olduğu yapılan işin kaynak işi olduğu göz önüne alınarak davacının davacının işyerinde yapılan imalat işlerini yapabilecek fiziksel ve ruhsal yetkinliğe erişip erişmediği, iş yerindeki yapabilecek duruma ne kadarlık süre içinde gelebileceği beyanlarına başvurulmalı, resen komşu işyeri tespitinin mümkün olmaması halinde davacının beyanı alınmak suretiyle çalışmasını bilebilecek komşu iş yeri ve çalışanları yöntemince tespit edilerek aynı hususlarda beyanlarına başvurulmalı, elde edilecek sonuca göre davacının iş yerindeki çalışmasının meslek ve sanat öğrenimine yönelik mi yoksa üretime yönelik mi olduğu tespit edilmeli, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

2. Öte yandan dava niteliği itibariyle kurum işleminin iptaline ilişkin olduğundan yasal olarak husumetin SGK'na yöneltilmesi gerektiği gözetildiğinde SGK davalı olmasına rağmen karar başlığında feri müdahil olarak gösterilmiş olması isabetsizdir.

3.Kabule göre de, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür.

3.Kabule göre de, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür.

Eldeki davada, davacının 11.11.1968 doğumlu doğumlu olduğu, tespitini talep ettiği 01.05.1985 tarihinde 16 yaşında olduğu, buna göre, davacı yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 11.11.1986 tarihi olmasına ve bu tarihten önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi de isabetsizdir.

4.Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/11651, Karar No: 2008/21579, Tarih: 25.12.2008

**21. Hukuk Dairesi         2008/11651 E.  ,  2008/21579 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gaziantep 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 27/05/2008

Davacı, 1.5.1995-4.8.2002 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı oldtuğunun  karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün  davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Dava, davacının 1.5.1995-4.8.2002 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun  tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davacının 1.5.1995- 4.4.2000 ve 1.3.2002 4.8.2002 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.

Dava, davacının 1.5.1995-4.8.2002 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun  tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davacının 1.5.1995- 4.4.2000 ve 1.3.2002 4.8.2002 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan  Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının  esas alınacağı  bildirilmiştir.  Bu kayıtların  tarımda  kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi  olduğu ortadadır.

Öte yandan Tarım Bağ-Kur sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 1479 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasa'nın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 1479 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım Bağ-Kur sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 1479 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların kesintisiz uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve Bağ-Kur'lu çalışmanın sona ermesinden sonra, 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının sattığı ürün ve bedelinden prim kesintisi yapılıp yapılmadığının, kayıtlı olduğu ziraat odasından üyelik başlangıç tarihinin mahkemece araştırılmadığı, 1987 yılından  beri kooperatife  kayıtlı olduğu, davacının 9.2.1993 - 30.4.1995, 5.4.2000-4.2.2002 ve 5.8.2002-3.5.2005 tarihleri arasında vergi kaydı bulunmasına rağmen davalı Kurumca 9.2.1993-30.4.1995 ve 5.8.2002-3.5.2005  tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa'ya tabi zorunlu sigortalı olarak kabul edildiği zirai arazisinin bulunduğu ve  1.1.1987 tarihinden itibaren davalı  Kurumca tarım Bağ Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescil edildiği ve 1479 sayılı Yasa’ya tabi hizmetleri nedeniyle 8.2.1993 tarihinde sigortalılığının terkin edildiği  ve bu tarihe kadar olan borçlarını 26.4.2006 tarihinde toplu olarak ödediği zirai arazisinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda davacının 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı çalışmaları kısa süreli olmayıp kesintisiz uzun süreli çalışma niteliğinde olduğundan bu çalışmasının sona erdiği 30.4.1995 tarihinden sonra 2926 sayılı  Yasa'ya tabi sigortalılığının yeniden başlatılabilmesi için doğrudan prim ödemesi veya sattığı ürün bedelinden prim kesintisi yapılması gerekir.

Yapılacak iş;  davacıya uyuşmazlık dönemi olan  1.5.1995-4.8.2002  tarihleri arasında  ürün satışı yaptığı kişi,  kurum ve kuruluşları  açıklattırmak  bu kişi, kurum ve  kuruluşlardan  ürün bedelinden  prim kesintisi  yapılıp  yapılmadığını  sormak, yapılmış  ise belgelerini getirtmek  ziraat odasına kayıt tarihini sormak, ayrıca davacının vergi kayıtları gözetilerek 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olduğu süreleri davalı Kurumdan sorarak açıklığa kavuşturmak ve tüm deliller bir arada değerlendirilerek çakacak sonuca göre karar vermektir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki  olgular  gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ve hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması  usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki  olgular  gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ve hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması  usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 25.12.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/7014, Karar No: 2023/10335, Tarih: 06.11.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/7014 E.  ,  2023/10335 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/376 Esas, 2022/253 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Gaziantep 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.02.2022 Tarihli ve 2021/194 Esas, 2022/88 Karar Sayılı Kararı

Mirasın hükmen reddi davalarında yetkili mahkemenin alacaklıların davanın açıldığı tarihteki ikametgahı mahkemesi olduğu, alacaklı davalılardan ... Telekom İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi'nin süresi içerisinde yetkisizlik itirazında bulunduğu, diğer davalıların da ... ticaret sicil adreslerinin İstanbul olduğu nazara alınarak mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

B. Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05.08.2022 Tarihli ve 2022/376 Esas, 2022/253 Karar Sayılı Kararı

Davalılardan yalnızca ... Telekom Mobil İletişim Hzimetleri Anonim Şirketi'nin yetki itirazında bulunduğu, diğer davalıların yetki itirazında bulunmadıkları ve adreslerinin de Ankara olmadığı, davada kesin yetki kuralının bulunmadığı, yetki itirazında bulunulmaması halinde davanın açıldığı mahkemenin yetkili hale geleceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı ... Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 605 inci maddesi uyarınca mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Ret beyanı” başlıklı 605 inci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:

“Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.”

3. 6100 sayılı Kanun'un "Genel yetkili mahkeme" başlıklı 6 ncı maddesinin 2 inci fıkrası şöyledir:

"Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir."

4. 6100 sayılı Kanun'un “Davalının birden fazla olması hâlinde yetki” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”

5. 6100 sayılı Kanun'un "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19 uncu maddesinin ikinci, üçüncü ve

dördüncü fıkrası şöyledir: