muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/246, Karar No: 2023/582, Tarih: 08.11.2023

**Ceza Genel Kurulu         2023/246 E.  ,  2023/582 K.**

**"İçtihat Metni"**

YARGITAY DAİRESİ : 3. Ceza Dairesi

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 863-32

2- T.C. Cumhurbaşkanlığı

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Anayasayı ihlal suçuna yardım suçundan sanıklar., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'in 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309/1, 39/1-2-c, 62/1, 63,53, 58/9 maddeleri uyarınca 12 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına, hükmolunan cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine, hak yoksunluğuna ve mahsuba; sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'nın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309/1, 39/1-2-c, 62/1, 63,53, 58/9 maddeleri uyarınca 13 yıl 4 ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına, hükmolunan cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine, hak yoksunluğuna ve mahsuba; sanık ... Dönder'in 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309/1, 39/1-2-c, 62/1, 63,53, 58/9 maddeleri uyarınca 17 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına, hükmolunan cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine, hak yoksunluğuna ve mahsuba; sanıklar ..., ..., ..., ..., ...'ın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309/1, 39/1-2-c, 62/1, 63,53, 58/9 maddeleri uyarınca 15 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmalarına, hükmolunan cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine, hak yoksunluğuna ve mahsuba; sanık ...'in 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309/1, 39/1-2-c, 62/1, 63,53, 58/9 maddeleri uyarınca 17 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına, hükmolunan cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine, hak yoksunluğuna ve mahsuba; sanık ...'in ise CMK'nın 223/2-a maddesi uyarınca beraatine ilişkin Kars 2. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 24.02.2020 tarihli ve 417-131 sayılı hükmün sanıklar ve müdafileri, Cumhuriyet savcısı ve katılanlar vekillerince istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesince 13.01.2021 tarih ve 863-32 sayı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bu kararın da sanıklar ve müdafileri, Cumhuriyet savcısı ve katılanlar vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 3. Ceza Dairesi 23.06.2022 tarih ve 11436-4185 sayı ile; Cumhuriyet savcısının temyizi bakımından ''Sanıklar ...., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında ilk derece mahkemesince Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım suçundan verilen mahkumiyet kararları ile sanık ... hakkında ilk derece mahkemesince Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan verilen ceza verilmesine yer olmadığına dair karara karşı yerel Cumhuriyet savcısı tarafından aleyhe istinaf başvurusunda bulunulmadığının; yine sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., .... ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım suçundan verilen mahkumiyet kararlarına, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen mahkumiyet kararlarına, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince TCK'nın 309, 311, 312 maddeleri yönünden ceza verilmesine yer olmadığına ve TCK'nın 314/2 maddesi yönünden beraat kararları ile sanık ... hakkında ilk derece mahkemesince TCK'nın 309, 311, 312, 314/2 maddeleri yönünden beraat kararlarına karşı ise yerel Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunda bulunmadığının anlaşılması karşısında; bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının, sanıklarla ilgili verilen mahkûmiyet, beraat ve ceza verilmesine yer olmadığına dair bölge adliye mahkemesince esastan reddine dair kararlarına temyiz yoluna başvuru hakkı olmadığından temyiz taleplerinin REDDİNE,'', sanıklar ve müdafileri ile katılan vekillerinin temyiz taleplerinin ise itiraza konu sanıklar bakımından esastan reddiyle hükümlerin onanmasına karar verilmiştir.

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 06.10.2022 tarih ve 42316 sayı ile;

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 06.10.2022 tarih ve 42316 sayı ile;

''İtirazın konusu sanıklar . ..., ... ve ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçuna yardım suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik istinaf isteminin esastan reddine dair kararları ve sanık ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen beraat hükmüne yönelik istinaf isteminin esastan reddine dair karara karşı Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının temyiz hakkının bulunduğuna, ayrıca Cumhuriyet Savcısının temyiz kapsamı dışında kalan sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen mahkumiyet hükümleri ve sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince TCK'nın 311 ve 312 maddeleri yönünden ceza verilmesine yer olmadığına ve TCK'nın 314/2 maddesi yönünden beraat kararları ile sanık ... hakkında lk derece mahkemesince TCK'nın 311 ve 312, 314/2 maddeleri yönünden beraat kararları hakkındaki temyiz isteminin reddine dair kararın Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının temyizinin bulunmaması nedeniyle kaldırılması gerektiğine dairdir.

Sanıklar Ozan Gürbülak, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme Suçundan verilen ceza verilmesine yer olmadığına dair kararlar hakkında Yüksek Dairece verilen temyiz isteminin reddine dair karar, hükümler temyiz edilebilir nitelikte olmadığından itiraz kapsamı dışında bırakılmıştır.

2- A) Sanıklar . ..., ... ve ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçuna yardım suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik istinaf isteminin esastan reddine dair kararları ve sanık ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen beraat hükmüne yönelik istinaf isteminin esastan reddine dair karara karşı Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının temyiz hakkının bulunduğuna dair itiraz hakkında;

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) "Kanun yollarına başvurma hakkı" başlıklı 260.maddesinin;

(1) Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ve bu Kanuna göre katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için kanun yolları açıktır.

(2) (Değişik fıkra: 18/06/2014-6545 S.K./73. md) Ağır ceza mahkemelerinde bulunan Cumhuriyet savcıları, ağır ceza mahkemesinin yargı çevresindeki asliye ceza mahkemelerinin; bölge adliye mahkemesinde bulunan Cumhuriyet savcıları, bölge adliye mahkemelerinin kararlarına karşı kanun yollarına başvurabilirler.

(3) Cumhuriyet savcısı, sanık lehine olarak da kanun yollarına başvurabilir."

CMK'nın "Temyiz isteminin reddi" başlıklı 298. maddesinin;

(2) (Değişik fıkra: 18/06/2014-6545 S.K./73. md) Ağır ceza mahkemelerinde bulunan Cumhuriyet savcıları, ağır ceza mahkemesinin yargı çevresindeki asliye ceza mahkemelerinin; bölge adliye mahkemesinde bulunan Cumhuriyet savcıları, bölge adliye mahkemelerinin kararlarına karşı kanun yollarına başvurabilirler.

(3) Cumhuriyet savcısı, sanık lehine olarak da kanun yollarına başvurabilir."

CMK'nın "Temyiz isteminin reddi" başlıklı 298. maddesinin;

"Yargıtay, süresi içinde temyiz başvurusunda bulunulmadığını, hükmün temyiz edilemez olduğunu, temyiz edenin buna hakkı olmadığını ya da temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa, temyiz istemini reddeder",

Hükümlerini içerdikleri anlaşılmaktadır.

Ceza Yargılamasında kanun yollarına başvurma hakkının kimlere ait olduğu CMK. 260 ve devamı maddelerde düzenlenmiştir. Buna göre savcı, şüpheli, sanık ve kanuna göre katılan sıfatını almış olanlarla, katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş ve fakat katılan sıfatını kazanacak derecede suçtan zarar görmüş bulunanlar, şüpheli ve sanığın müdafi, katılanın avukatı, şüpheli ve sanığın yasal temsilcisi ve eşi kanun yollarına başvurabilirler. Kanunumuzun düzenlemeleri dikkate alındığında, kanun yollarına başvuru hakkı, yargılamanın konusunu oluşturan suçtan, ceza ilişkisinden ve bu ceza ilişkisine yönelik karardan hukuki menfaatleri etkilenenlere tanınmıştır. CMK'nın 298. maddesinde temyiz isteminin hangi hallerde reddedileceği belirlenmiş olup, CMK'nın 260 ve devamı maddelerine göre hakim veya mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurma hakkı bulunanlardan, ilk derece mahkemesinin hükmünü istinaf etme hakkı bulunan tarafın veya ilk derece Cumhuriyet Savcısının istinaf etmemesi halinde istinaf isteminde bulunmayan tarafın veya Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz edemeyeceğine dair yorumun, CMK'nın 298. maddesinde ile açıkça düzenlenmemiş olması nedeniyle yasal dayanağa sahip olmadığı anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesi kararını istinaf etmeyen tarafın temyiz hakkının bulunduğunun yasada açıkça bir düzenleme olmadığından yoruma dahi kapalı olduğu Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24/05/2022 tarih ve 2022/379 Karar sayılı kararı ve başkaca kararlarında da kabul edilmiştir. Bu bağlamda ilk derece mahkemesinin kararı Cumhuriyet Savcısı dışında kalan ve hükmü istinafa hakkı bulunanlarca istisna edildiği hallerde bölge adliye mahkemesi tarafından verilen kararın lehe veya aleyhe bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından temyiz edilebileceği, aleyhe istinaf olmayan hallerde aleyhe temyiz yapılabileceği, ancak bu gibi durumlarda kazanılmış hakkın gözetilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Buna göre;

Buna göre;

Sanıklar ...., ... ve ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçuna yardım suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri hakkında bir kısım sanıklar ve sanık müdafilerinin sanık lehine, katılan ... vekilinin aleyhe istinaf isteminde bulunduğu, sanık ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen beraat hükmü hakkında katılan ... vekilinin aleyhe istinaf isteminde bulunduğu gözetildiğinde bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet Savcısının bu hükümler aleyhine istinaf isteminde hak ve yetkisinin bulunduğun kabulünde zorunluluk olduğu düşünülmüştür.

B) Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının temyiz kapsamı dışında kalan sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen mahkumiyet hükümleri ve sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince TCK'nın 311 ve 312 maddeleri yönünden ceza verilmesine yer olmadığına ve TCK'nın 314/2 maddesi yönünden beraat kararları ile sanık ... hakkında ilk derece mahkemesince TCK'nın 311 ve 312, 314/2 maddeleri yönünden beraat kararları hakkındaki temyiz isteminin reddine dair itiraz hakkında:

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının 01/02/2021 tarihli temyiz dilekçesi incelendiğinde;

İlk derece mahkemesince sanıklar ..., ... hakkında Anasayal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme Suçuna yardım eden sıfatıyla verilen mahkumiyet kararlarını, sanıklar., ..., ..., ..., ..., ... hakkında Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme Suçundan verilen ceza verilmesine yer olmadığına dair kararları ve sanık ... hakkında Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme suçundan beraat kararını sanıkların tümünün eylemlerinin sabit olduğu ve eylemleri fail sıfatı ile gerçekleştirdiklerinden bahisle temyiz ettiği,

Sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen mahkumiyet hükümlerini, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince TCK'nın 311 ve 312 maddeleri yönünden ceza verilmesine yer olmadığına ve TCK'nın 314/2 maddesi yönünden beraat kararları ile sanık ... hakkında lk derece mahkemesince TCK'nın 311 ve 312, 314/2 maddeleri yönünden beraat kararlarını temyizine konu etmediği halde bu hükümler yönünden bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet Savcısının temyiz isteminin reddine karar verildiği, temyiz davası bulunmayan bu sanıklar ve suçlar yönünden verilen temyiz isteminin reddine dair kararın kaldırılarak ilamdan çıkarılması gerektiği düşüncesine varılmıştır.''

görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 3. Ceza Dairesi 13.03.2023 tarih ve 36119-1160 sayı ile; ''Sanıklar., ...,.... ..., ... ve ... hakkında, 14/02/2017 tarih 2017/157 Esas sayılı, 01/03/2017 tarih 2017/230 Esas sayılı, 16/03/2017 tarih 2017/45 Esas sayılı iddianameleri ile anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan TCK'nın 309/1 maddesi gereğince cezalandırılmaları talebiyle açılan kamu davalarının birleştirilerek yapılan yargılaması sonucunda; sanıklar.., ... ve ...'ın TCK 309/1 maddesi, 3713 sayılı kanunun 5/1. maddesi, TCK 39/1-2-c, 62/1, 63, 53, 58/9 maddeleri uyarınca mahkumiyetlerine, ...'in beraatine dair Kars 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 24.02.2020 tarih ve ve 2019/417 Esas, 2020/131 sayılı Kararı mahkumiyet hükümleri yönünden bir kısım sanıklar, sanık müdafileri ve katılan ... vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin 03.01.2021 tarih ve 2020/863 Esas, 2021/32 sayılı Kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bu karar bir kısım sanıklar, sanıklar müdafileri ve Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığın 21.06.2021 tarihli tebliğnamesi ile kısmen red, kısmen onama talep edilmiştir.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin 03.01.2021 tarih ve 2020/863 Esas, 2021/32 sayılı Kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bu karar bir kısım sanıklar, sanıklar müdafileri ve Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığın 21.06.2021 tarihli tebliğnamesi ile kısmen red, kısmen onama talep edilmiştir.

Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 23.06.2022 tarihli ve 2021/11436 Esas, 2022/4185 sayılı kararı ile; Cumhuriyet savcısının temyizi hakkında, sanık ve suç yönünden temyiz kapsamını aşacak şekilde; ...2- Sanıklar...., . ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında ilk derece mahkemesince Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım suçundan verilen mahkumiyet kararları ile sanık ... hakkında ilk derece mahkemesince Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan verilen ceza verilmesine yer olmadığına dair karara karşı yerel Cumhuriyet savcısı tarafından aleyhe istinaf başvurusunda bulunulmadığının; yine sanıklar ..., ....., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım suçundan verilen mahkumiyet kararlarına, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen mahkumiyet kararlarına, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ilk derece mahkemesince TCK'nın 309, 311, 312 maddeleri yönünden ceza verilmesine yer olmadığına ve TCK'nın 314/2 maddesi yönünden beraat kararları ile sanık ... hakkında ilk derece mahkemesince TCK'nın 309, 311, 312, 314/2 maddeleri yönünden beraat kararlarına karşı ise yerel Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunda bulunmadığının anlaşılması karşısında; bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının, sanıklarla ilgili verilen mahkumiyet, beraat ve ceza verilmesine yer olmadığına dair bölge adliye mahkemesince esastan reddine dair kararlarına temyiz yoluna başvuru hakkı olmadığı' gerekçesi ile temyiz isteminin CMK'nın 298.maddesi gereğince reddine oy birliği ile karar verilmiştir.

Sanık ... hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan verilen beraat hükmü de katılan vekilinin temyizi üzerine ilamın (I) no.lu bölümünde onanmasına karar verilmiştir.

1) İlk Derece Mahkemesi kararının o yer Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edilmemesi ya da aleyhe istinafta bulunulmaması halinde, Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz veya aleyhe temyiz edip edemeyeceğine yönelik itirazın incelenmesinde;

Somut uyuşmazlığı oluşturan tartışmanın konusunu; 'ilk derece mahkemesi kararının o yer Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edilmemesi ya da aleyhe istinafta bulunulmaması halinde, Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz veya aleyhe temyiz edip edemeyeceği” hususu oluşturmaktadır.

Somut uyuşmazlığı oluşturan tartışmanın konusunu; 'ilk derece mahkemesi kararının o yer Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edilmemesi ya da aleyhe istinafta bulunulmaması halinde, Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz veya aleyhe temyiz edip edemeyeceği” hususu oluşturmaktadır.

Türk hukukunda 20.07.2016 tarihinden itibaren istinaf kanun yolu fiilen uygulanmaya başlamıştır. Buna göre artık bu tarihten itibaren ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kesin olmayan nihaî kararlara karşı önce istinaf kanun yoluna başvurulacaktır. İstinaf mahkemeleri hem hüküm mahkemesi hem de denetim mahkemesi olarak faaliyet gösterecektir.

İstinaf, ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kararların hem olay yönünden hem de hukuki yönden üst dereceli mahkeme tarafından denetlenmesidir. İstinaf kanun yoluna başvurulduğunda ceza davası üst dereceli İstinaf Mahkemesi (Bölge Adliye Mahkemesi) tarafından ikinci kere incelenerek yerel mahkemenin kararı denetlenir.

Temyiz, istinaf mahkemesi kararlarının hukuki denetim açısından incelenmesini amaçlayan bir kanun yoludur. İstinaf mahkemesi (bölge adliye mahkemesi) tarafından istinaf incelemesi sonucunda verilen karara karşı, belli yasal koşullar varsa, temyiz incelemesi için Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılabilir. Böylece üç dereceli bir inceleme sistemi kurularak ceza davası neticesinde verilen kararın yeterince denetlenmesi sağlanmak istenmiştir.

İstinaf kanun yolu, ilk derece mahkemesi ile temyiz incelemesi arasında, ikinci derece bir denetim mekanizması ve kanun yoludur. İstinaf kanun yolunun uygulanması durumunda, ilk derece mahkemesi kararından sonra, karar önce istinaf denetimine tâbi tutulacak, istinaf denetiminden sonra temyiz yolu açıksa temyize başvurulabilecektir.

Yeni kanun yolu sisteminin uygulanmaya başlaması halinde, adlî yargıda yargılamamız üç aşamalı olacaktır. Önce mahkemede ilk derece yargılaması yapılarak karar verilecek; ardında bölge adliye mahkemesinde istinaf incelemesi yapılacak; son olarak da Yargıtay’da temyiz incelemesi gerçekleştirilecektir.

CMK, ilk derece yargılaması ile temyiz yargılaması arasına istinafı yerleştirerek, hem Yargıtay’ın içtihat mahkemesi konumunu güçlendirmeyi hem de mahkemelerin son kararlarının yalnızca hukuki sorun değil, maddi sorun açısından da sağlıklı bir şekilde denetlenmesinin yolunu açmayı öngörmüştür.

Böylece istinaf kanun yolunun yürürlüğe girmesiyle, Yargıtay’ın gerçekten hukuki derece kanun yolunu teşkil etmesi ve maddi vakıa denetimi yapmaması amaçlanmaktadır.

CMK, ilk derece yargılaması ile temyiz yargılaması arasına istinafı yerleştirerek, hem Yargıtay’ın içtihat mahkemesi konumunu güçlendirmeyi hem de mahkemelerin son kararlarının yalnızca hukuki sorun değil, maddi sorun açısından da sağlıklı bir şekilde denetlenmesinin yolunu açmayı öngörmüştür.

Böylece istinaf kanun yolunun yürürlüğe girmesiyle, Yargıtay’ın gerçekten hukuki derece kanun yolunu teşkil etmesi ve maddi vakıa denetimi yapmaması amaçlanmaktadır.

Yargıtay üçüncü derece olarak yapacağı incelemede ispat konusu olayın sübuta erdiği varsayımından hareket edecek, yerel mahkemenin vicdani kanaatine göre vardığı olay belirlemesine dokunamayacaktır. Ancak Yargıtay, mahkemenin belirlediği olayın hukuk normları karşısındaki durumu konusunda yaptığı hukuki değerlendirmeyi ve ondan çıkarttığı hukuki sonuçları denetleyecektir. Dolayısıyla delillerin mahkeme tarafından yanlış değerlendirildiği ve sonuç olarak olayın oluş biçiminin yanlış tespit edildiği gibi hususlar temyiz nedeni olarak ileri sürülemez ve denetlenemez.

Ceza muhakemesinde süje, kendine özgü bir statüsü olan, muhakeme süresince tek başına işlemler yapıp taleplerde bulunan ve bu faaliyetleri ile muhakemeyi hareket halinde tutan kişilerdir. Ceza muhakemesi, hakim, savcı, kolluk, sanık, müdafii, tanık, bilirkişi gibi birçok kişinin gerçekleştirmiş olduğu muhakeme işlemlerinden meydana gelen faaliyetler zinciridir. Bu kişilerin hepsinin muhakemede belirli rolleri bulunmakla birlikte, bunlardan her birisi muhakeme süjesi olarak kabul edilemez. Nitekim bu kişilerden bazıları kendiliğinden, diğer kişilerden bağımsız olarak muhakemede işlem yapamamaktadırlar. Örneğin, kolluk, tanık ve bilirkişilerin kendiliklerinden bu tür faaliyetlerde bulunmaları ve dolayısıyla muhakeme süjesi sayılmaları mümkün değildir.

Ceza muhakemesinde soruşturmanın kanunda öngörülen amaçlara uygun olarak gerçekleştirilmesinden sorumlu olan ve yargılama sırasında da kamu adına iddia makamını işgal eden muhakemesi süjesi olarak Cumhuriyet savcılığı ortaya çıkmaktadır. Soruşturma evresini yönetmekle görevli olan savcılık, kovuşturma evresinde ise iddia görevini yerine getirir.

Savcılığın örgütlenmesi 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’da (Adli Y. K.) düzenlenmiştir. Buna Savcılık kurumu bir bütün olup kanun hükümlerine göre, yargılama faaliyetini kamu adına izlemek, bunlara katılmakla görevlidir.

Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı kabul edilmiş olan kanun yollarına Cumhuriyet savcılıkları da başvurabilir. Cumhuriyet savcılığı, sanık aleyhine olduğu gibi lehine de kanun yollarına başvuru yapabilmektedir(m.260). Savcılık makamı, görevinin gereği olarak, mahkemenin kanunu doğru uyguladığını gözetmek zorundadır. Cumhuriyet savcısı, burada son kararı değerlendirecek ve kanun yolu davası açıp açmamak hususunda bir takdirde bulunacaktır.