muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/1733, Karar No: 2017/63, Tarih: 18.01.2017

Somut uyuşmazlığın incelenmesinde, direnme kararını temyiz eden davalı Bakanlık vekili ikinci hükmü temyiz etmiş; adı geçenin temyiz itirazları Özel Dairece değerlendirilerek reddedilmiştir.

Şu halde hakkında hüküm kesinleşen davalının direnme kararını temyizde hukuki yararı olduğundan söz edilemez.

Açıklanan nedenlerle, davalı ... vekilinin temyiz isteminin reddi gerekir.

II-Davacı temyizi yönünden ise,

4857 sayılı İş Kanunu'nda fazla çalışmanın ispatı ile ilgili olarak özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle fazla çalışmanın ispatı, genel hükümlere tabidir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesine göre “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” Dolayısıyla fazla çalışma yaptığını ve hafta tatili ile genel tatil günlerinde çalıştığını iddia eden işçi, kural olarak, fazla çalışma yaptığı gün ve saatleri ispat etmek zorundadır. Fiili bir olgu söz konusu olduğundan, kural olarak işçi, fazla çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir; bu bağlamda tanık da dinletebilir. (HGK’nun 27.04.2016 gün 2014/22-886 E., 2016/550 K. sayılı kararlarında da aynı ilkeler benimsenmiştir.)

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Diğer taraftan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Tarafın belgeyi ibraz etmemesi” başlıklı 220. maddesi ise;

“(1) İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir.

(2) Mahkemece, ibrazı istenen belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir.

(3) Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.” hükmünü içermektedir.

(3) Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.” hükmünü içermektedir.

İş Kanununda kayıt tutma yükümlülüğü genellikle işverene verilmiştir. Bordro tanzimi, mesai saatleri düzenleme, yıllık ücretli izin defteri tutma, çalışma belgesi verme gibi işçi alacakları konusunda işveren kayıtlarına dayanıldığında, bu kayıtları tutma zorunluluğu olan işverenin bu belgeleri mahkemeye ibraz etmesi, işverenin bu belgeleri ibraz etmemesi halinde ise 6100 sayılı HMK’nun 220. maddesi uyarınca işlem yapılması gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta, Yerel Mahkemenin ilk kararı ile tanık beyanları doğrultusunda davacının tüm çalışma süresine ilişkin hesaplanan fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacakları hüküm altına alınmış, uyulan ilk bozma ilamı sonrasında da getirtilen işe giriş çıkış kayıtları esas alınarak ve sadece kayıtların bulunduğu döneme ilişkin fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil alacakları hüküm altına alınmıştır. İşe giriş çıkış kayıtlarının bulunmadığı dönem yönünden ise belirtilen alacaklara hak kazanılmadığı değerlendirilmiştir.

Yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, fiili bir olgu söz konusu olduğundan, fazla çalışmalar her türlü delille ispat edilebilir. Bu itibarla, Yerel Mahkemece, işe giriş çıkış kayıtlarının bulunmadığı dönem yönünden değerlendirme yapılmaması isabetli değildir. Diğer taraftan, Yerel Mahkemece işe giriş çıkış kayıtlarının sunulmamasının davacı aleyhine yorumlanması da, 6100 sayılı HMK’nun 220. maddesi ile de bağdaşmamaktadır.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında, yerel mahkemece, somut olayda işe giriş çıkış kayıtlarının bulunmadığı dönem yönünden, dosya kapsamında mevcut deliller değerlendirilmeli, çalışma düzeninin aynı olması prensibinden hareketle, kayıtlı dönemin, kayıtlı olmayan dönem için emsal olabileceği de gözetilmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

Hal böyle olunca, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına, bozma ilamında gösterilen ve yukarıda açıklanan ilave nedenlerle uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi doğru olmadığından hükmün Özel Daire bozma ilamında ve yukarıda belirtilen ilave nedenlerle bozulması gerekmiştir.

S O N U Ç : Yukarıda açıklanan nedenlerle,

1- Yukarıda ( I ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz isteminin hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

Hal böyle olunca, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına, bozma ilamında gösterilen ve yukarıda açıklanan ilave nedenlerle uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi doğru olmadığından hükmün Özel Daire bozma ilamında ve yukarıda belirtilen ilave nedenlerle bozulması gerekmiştir.

S O N U Ç : Yukarıda açıklanan nedenlerle,

1- Yukarıda ( I ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz isteminin hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

2- Yukarıda ( II ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen ilave nedenlerden dolayı BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 18.01.2017 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/6552, Karar No: 2022/16422, Tarih: 18.10.2022

**11. Ceza Dairesi         2021/6552 E.  ,  2022/16422 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanunu'na aykırılık

...

...

...

Sanık ... hakkında “2011 takvim yılında sahte fatura kullanma” suçundan da kamu davası açıldığı halde Mahkemece hüküm kurulmadığı anlaşılmakla, bu suç yönünden mahallinde hüküm kurulması mümkün görülmüştür.

Sanıklara yüklenen suçlardan katılan sıfatını alabilecek surette zarar görmüş olan ve 17.11.2014 tarihli dilekçe ile katılma talebinde bulunan ancak Mahkemece bu talebi hakkında herhangi bir karar verilmeyen şikayetçi adına vekilinin, 5271 sayılı CMK'nin 260/1. maddesi uyarınca yasa yollarına başvurma hakkı bulunduğu kabul edilip aynı Kanun'un 237/2. maddesi uyarınca davaya katılan olarak kabulüne karar verilerek yapılan incelemede;

A) Sanık ... hakkında kurulan beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin temyizinin incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp gerekçeli kararda gösterilen ve değerlendirilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan kanaat ve takdirine, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak dosya içeriğine uygun şekilde açıklanan gerekçeye göre; yüklenen suçların sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı Mahkemece kabul ve takdir kılınmış olmakla, katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükmün ONANMASINA,

B) Sanık ... hakkında kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanığın temyizi ile sanık ... hakkında kurulan beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin temyizinin incelenmesinde;

1. Sanıklar hakkında 2011 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarından açılan kamu davasında; sanık ...’in, ...’ı hiç görmediğini, ...’i ise şirketin hisse devri sırasında gördüğünü, kardeşi ...’in bu şirketin ortağı olduğunu, ...’in söylemesi üzerine hisseleri...’den formalite icabı devraldığını, düzenlenen belgelerden haberinin olmadığını savunması ve sanık ...’in şirket hisselerini 20.11.2011 tarihinde...’den aldığının anlaşılması karşısında; sanığın kardeşi ...’in CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi, sanık ...’in şirket hisselerini devraldığı 20.11.2011 tarihinden sonra kanaat oluşturacak sayıda POS cihazı ile çekim yapılan kredi kartı sahiplerinin ve adlarına fatura düzenlenen mükelleflerin tespit edilerek CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılıp kendilerinden, kredi kartlarından yapılan çekimlerin hangi hukuki ilişkiye dayanarak yapıldığının, ticari ilişki sırasında kiminle muhatap olduklarının ve sanık ...’i tanıyıp tanımadıklarının sorulmasından sonra tüm deliller tartışılarak sanık ...’in hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ile beraatine hükmedilmesi,

2. 5271 sayılı CMK'nin 225. maddesi uyarınca hükmün konusu duruşmanın neticesine göre iddianamede gösterilen fiil ve failden ibaret olup, iddianamede açıklanan ve suç oluşturduğu ileri sürülen fiilin dışına çıkılarak açılmayan davadan yargılama yapılıp hüküm kurulmasının mümkün bulunmadığı, sanık ... hakkında 2011 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarından kamu davası açıldığı halde sanık hakkında iddianameye konu edilmeyen “2010 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan hüküm kurulması,

3. Sanık ... hakkında suçun sübutu halinde ve sanık ... hakkında kurulan hükümden sonra 15.04.2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7394 sayılı Kanun’un 4 ve 5. maddeleriyle değişik 213 sayılı Kanun’un 359. maddesinin 3, 4, 5 ve 6. fıkra hükümleri uyarınca 5237 sayılı TCK'nin 7/2. maddesi de gözetilerek öncelikle lehe Kanun’un tespit edilip uygulama yapılması ve her iki Kanunla ilgili uygulamanın gerekçeleriyle birlikte denetime olanak verecek şekilde ayrıntılı olarak kararda gösterilmesi suretiyle sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın ve katılan vekilinin temyiz sebepleri bu nedenlerle yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükümlerin (sanık ... yönünden diğer yönleri incelenmeyen) BOZULMASINA, 18.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/34127, Karar No: 2017/13866, Tarih: 12.06.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/34127 E.  ,  2017/13866 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı ve davalı ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalılardan TEİAŞ Genel Müdürlüğünün ihale ettiği, ... ... enerji nakil hattı yapım işinde, ihaleyi alan davalı ... Konstrüksiyon Tic. San. A.Ş.'nin alt işvereni ... Temizlik İnş. San. Ltd. Şti. işçisi olarak çalıştığını, yapılan işin dağın başında şantiye şartlarında gerçekleştirilen mesleki riski yüksek olan son derece teknik bir iş olduğunu, müvekkilinin hafta sonlarıda dahil olmak üzere her gün 06:00 ilâ 19:00-20:00 saatlerine kadar çalıştığını ancak müvekkilinin bu güne kadar herhangi bir şekilde fazla çalışma ve hafta tatili ücretlerinin ödenmediğini, 4857 sayılı İş Kanunu gereğince davalılardan ihale makamı TEİAŞ'ın ödenmeyen son üç aylık işçilik alacaklarından diğer davalılar ile birlikte sorumlu olduğunu ileri sürerek müvekkiline ödenmeyen ücret, fazla çalışma ve hafta tatili alacaklarının davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... vekili, açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, her hak ediş döneminde şantiyelere asılması gereken ilanların asıldığını ancak dava konusu alacaklar ile ilgili olarak müvekkiline herhangi bir başvuru yapılmadığını, müvekkili kurumun dava konusu işin yapımında ihale makamı olduğundan davanın husumet sebebiyle reddi gerektiğini, ayrıca dava dilekçesinde iddia edilen günlük yevmiyenin fahiş miktarda olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Konstrüksiyon Tic. San. A.Ş. vekili, ihale makamı tarafından gerekli duyurular yapılıp işçi ücretlerinin ödendiği kesinleşmeden kendilerine ödeme yapılmadığını, davacının hiçbir alacağı olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Temizlik İnş. San. Ltd. Şti. yetkilisi, diğer davalı ... A.Ş. firmasının alt işvereni olduklarını, davacının söz konusu işte çalıştığını, dava dilekçesinde iddia edilen ücret miktarının doğru olduğunu, işçilerin alacaklarını ödeyemediklerini, ancak ücret dışında hafta tatili ve fazla çalışma ücretlerini kabul etmediklerini belirtmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı vekili ile davalılardan TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı vekili ile davalılardan TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen ilk karar, davalı alt işverenin ücrete dair kabul beyanı, ihale makamı TEİAŞ ile yüklenici ... Konstrüksiyon Tic. San. A.Ş.'yi bağlamaz ise de, kendisi yönünden bu beyanın bağlayıcı olduğu, bu itibarla, alt işveren ... Temizlik İnş. San. Ltd. Şti. yönünden, dava dilekçesinde iddia edilen ve alt işveren tarafından kabul edilen ücret miktarına göre de alacak hesaplanmalı, ancak mahkemece tespit edilen ücrete göre yapılan hesaplama oranındaki farktan diğer davalıların sorumlu tutulmaması gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece uyulan bozma ilamı doğrultusunda kurulan hüküm sair yönlerden isabetli ise de, hüküm fıkrasına göre, ihale makamı olan TEİAŞ'ın üç aylık ücret alacağını aşar nitelikte sorumlu tutulacak şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu husus bozma nedeni ise de, yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca halen yürürlükte olan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438/7. maddesi uyarınca hükmün aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararda; hüküm fıkrasının birinci bendinin (a) ve (b) ayrımlarında yer alan “bütün davalılardan” sözcüklerinin hükümden çıkarılarak yerine “davalılar ... Konstrüksiyon Tic. San. A.Ş. ile ... Temizlik İnş. San. Ltd. Şti.'nden” sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 12.06.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/2431, Karar No: 2007/5678, Tarih: 03.05.2007

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2007/2431 E.  ,  2007/5678 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Yerel Mahkemece verilen hüküm davacı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1- Dava dosyasının, raporları hükme dayanak yapılan orman ve ... bilirkişilerine verilerek; kesinleşmiş orman kadastrosu, varsa aplikasyon ve 2/B madde haritaları ile tapulama paftası ölçekleri denkleştirilip birbiri üzerine aplike edilerek değişik açı ve uzaklıklarda olan, en az 4 ya da 5 orman tahdit sınır (OTS) noktası görülecek biçimde dava konusu taşınmazın ve komşu taşınmazların 1744, 2896 ve 3402 Sayılı Yasalar gereğince yapılan orman kadastrosu ve aplikasyon hattına göre konumu, orman kadastro haritasındaki sınır noktaları ile varsa aplikasyon haritasındaki sınır noktaları kadastro paftası üzerinde ayrı renkli kalemlerle çizilmek suretiyle kendilerinden müşterek imzalı krokili ek rapor alınıp,

2- İncelenmesine gerek görülen ve çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede 1744, 2896 ve 3402 Sayılı Yasalar gereğince yapıldığı anlaşılan orman tahdidine ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneğinin,

dosyada yer alması; ayrıca, dava dosyasının da, H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksikliklerin giderilmesi için, dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 03/05/2007 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5233, Karar No: 2016/303, Tarih: 19.01.2016

**7. Hukuk Dairesi         2015/5233 E.  ,  2016/303 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava Türü : Alacak

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Davacı, davalı ...'na bağlı ... Bölge Devlet Hastanesinde teknik servis personeli olarak 23.02.2009 tarihinde işe başladığını, 16.06.2011 tarihinde gerekçe gösterilmeksizin iş akdinin feshedildiğini, asıl işverenin ... olmasına rağmen akdedilen ihale sözleşmeleri ile değişik işverenler çalışmış gibi gösterilmiş ve en son olarak davalı ... nezdinde çalışmakta iken iş akdinin feshedildiğini, kıdem tazminatının ve ihbar tazminatının ödenmediğini, haziran ayına ait 16 günlük ücretinin ödenmediğini, haftalık 45 saait aşan çalışmaları bulunmasına rağmen fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini, belirterek; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma alacağı ve bakiye ücret alacağının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir

Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.