muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1748, Karar No: 2019/1138, Tarih: 14.03.2019

Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesi'nin 22.01.1988 gün 1987/1769 Esas ve 1988/319 Karar sayılı ilamı ile yerleşik içtihat ve uygulamalarına göre vekilin satış ihalesine katılabilmesi için özel yetki ve vekâletnameye gerek olmayıp genel vekâletname ile dahi ihaleye katılabileceklerinden davacı arsa sahipleri adına da ihaleye katılıp onlar adına da taşınmaz satın almayarak, akdin ifasının ikmansız hale gelmesinde yetkilisi ve vekilinin eylemleri nedeniyle yüklenici şirket kusurludur.

Bu durumda asıl ve birleşen dava davacıları ile yüklenici şirket arasında imzalanan düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat yapım sözleşmelerinin ifasının imkansız hale gelmesininde yüklenici şirket kusurlu olduğu ve kusurlu ifa imkansızlığı halinde davacı arsa sahiplerinin sözleşmelerin ifasının imkansız hale gelmesi sonucu uğradıkları zarardan sorumlu olacaklarından mahkemece, alınan bilirkişi raporları da değerlendirilerek işin esası incelenip, davacıların kusurlu ifa imkansızlığı sebebiyle uğradıkları ve karşılanmayan zararları ile ilgili asıl ve birleşen davalarda sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekerken bu husus gözden kaçırılarak asıl ve birleşen davaların reddi doğru olmamıştır.

Yerel mahkeme kararının yüklenici şirket yönünden bu gerekçe ile bozulması gerekerken onandığı, bu kez yapılan incelemede anlaşıldığından davacılar ve mirasçılarının karar düzeltme taleplerinin kabulü uygun görülmüştür.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle asıl ve birleşen dosya davacıları ile ... mirasçılarının diğer karar düzeltme taleplerinin reddine, 2. bent uyarınca kabulü ile Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 01.06.2017 gün 2016/2537 Esas 2017/1641 Karar sayılı onama ilamının yüklenici şirket yönünden kaldırılarak hükmün asıl ve birleşen dosya davacıları ve ... mirasçıları yararına BOZULMASINA, 1.480,00 TL duruşma vekâlet ücretinin yüklenici şirketten alınarak Yargıtay'daki duruşmada vekille temsil olunan asıl ve birleşen dava davacıları ve ... mirasçılarına verilmesine, ödedikleri temyiz peşin ve karar düzeltme harçlarının istek halinde karar düzeltme isteyen asıl ve birleşen dosyalar davacıları ve ... mirasçılarına geri verilmesine, 14.03.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6575, Karar No: 2021/2225, Tarih: 10.02.2021

**6. Ceza Dairesi         2020/6575 E.  ,  2021/2225 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Nitelikli hırsızlık

HÜKÜM : Esastan red

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'', aynı Kanunun 294. maddesinin ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' ve aynı Kanunun 301. maddesinin ''Yargıtay, yalnız temyiz başvurusunda belirtilen hususlar ile temyiz istemi usule ilişkin noksanlardan kaynaklanmışsa, temyiz başvurusunda bunu belirten olaylar hakkında incelemeler yapar.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek sanık müdafiinin temyiz isteminin Tck’nın 35. ve 168/1 maddelerinin uygulanmadığına yönelik olduğu belirlenerek anılan sebeplere yönelik yapılan incelemede;

Oluş ve dosya içeriğine göre, sanık ...'nin açık kimlik ve adresi tespit edilemeyen, hakkında ayırma kararı verilip ayrı bir soruşturma yürütülen diğer bir şüpheli ile birlikte müştekinin çalıştığı A 101 isimli markete gece saat 00:14 sıralarında geldikleri, marketin ana raylı cam kapısını adli emanete kayıtlı olan inşaat demiri ile zorlayıp mala zarar vermek suretiyle açarak, her iki şüphelinin buradan market içerisine girdikleri, kimliği meçhul şüphelinin marketin kasasına yönelip zorlamasına rağmen kasayı açamadığı, bu esnada sanık ...'nin çerez raflarının bulunduğu bölüme yönelip buradan değişik marka ve miktarlarda market malzemelerini alıp dışarıya çıktığı, kimliği meçhul şüphelinin de aynı şekilde pek çok market malzemesini alarak dışarıya çıkardığı, çaldıkları malzemelerin taşıyabilecekleri bir kısmını alıp uzaklaştıkları, bir süre sonra sanık ...'nin marketin dışarısına çıkarıp ilk etapta taşıyamadıkları diğer market malzemelerini almak üzere geri geldiği bir esnada yakalandığı olayda sanık ... hakkında 5237 sayılı TCK'nın 35. ve 168/1 maddelerinin uygulanma koşulları oluşmadığı, bu itibarla sanık hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükümde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca dosyada CMK'nın 289. maddesinde sayılan hukuka kesin aykırılık hâllerinin herhangi birinin varlığı da tespit edilememiştir.

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine göre, sanık hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükümde ileri sürülen temyiz sebebi yönünden bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, 5271sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca, sanık ... ve müdafiinin yerinde görülmeyen TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ ile HÜKMÜN ONANMASINA, 10.02.2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/9761, Karar No: 2006/12582, Tarih: 02.10.2006

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2006/9761 E.  ,  2006/12582 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki orman tahdidine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı Hazine tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Hükmüne uyulan Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 20.12.2004 gün ve 2004/8157-13369 sayılı bozma kararında özetle; "Dava konusu 752 parsel sayılı taşınmaz, 340750 m2 yüzölçümü ile yörede 1971 yılında yapılan arazi kadastrosu sırasında mera olarak sınırlandırılmıştır. Taşınmaz başında yapılan keşif sonrası alınan orman mühendisi raporunda resmi belgelerin uygulanması sonucu taşınmazın orman sayılan yerlerden olmadığı, memleket haritasında ve ... fotoğraflarında yeşil çalılık alanda kaldığı; amenejman planında bozuk baltalık orman alanı içinde kaldığı, eğimin % 30-40 civarında olup toprağın çok taşlı, erozyon tehlikesinin bulunduğu ve yer yer ana ... yüzeyinin görüldüğü, üzerinde ve yakın çevresinde ağırlıklı olarak karaçalı dikeni ve ayrıca ahlat, yabani erik, laden ve benzeri ... türleri ile ... otları bulunduğu açıklandıktan sonra sonuç olarak 6831 Sayılı Yasanın 1. maddesi gereğince taşınmazın orman sayılmadığı bildirilmiştir. Sözü edilen raporda, saptanan bulgular taşınmazın tamamının orman olduğunu gösterdiği halde, raporun sonuç kısmında gerekçeye aykırı biçimde görüş açıklanmıştır. Rapora eklenen memleket haritası örneğinde de taşınmazın etrafıyla birlikte yeşil alanda kaldığı görülmektedir. 6831 Sayılı Yasanın l/J maddesi hükmüne göre orman ve ... muhafaza karakteri taşımayan funda veya makilerle örtülü yerler orman sayılmazsa da bu maddenin karşı kavramından ... muhafaza karakteri taşıyan funda ve ... ile örtülü yerlerin orman sayılan yer olduğu kuşkusuzdur. Bilimsel olarak eğimin % 12'yi geçtiği yerler orman ve ... muhafaza karakteri taşır. Taşınmazın saptanan eğimi ve üzerinde bulunan bitki örtüsü göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu taşınmazın 6831 Sayılı Yasa kapsamında orman sayılan yer olduğu anlaşılmakta olup, davanın reddine karar verilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece, bozma kararına uyulduktan sonra davanın reddine ve dava konusu parselin orman vasfı ile Hazine adına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm davacı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, 6 aylık süre içinde açılan orman tahdidine itiraz niteliğindedir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde genel arazi kadastrosu 1971 yılında yapılmıştır. Ayrıca, 19.12.2002 tarihinde ilan edilip dava tarihinde kesinleşmeyen orman kadastrosu ve 2/B uygulaması vardır.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, 6 aylık süre içinde açılan orman tahdidine itiraz niteliğindedir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde genel arazi kadastrosu 1971 yılında yapılmıştır. Ayrıca, 19.12.2002 tarihinde ilan edilip dava tarihinde kesinleşmeyen orman kadastrosu ve 2/B uygulaması vardır.

Dosya kapsamına ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince işlem yapılarak hüküm kurulmuş olduğuna göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Harçlar Yasasının değişik 13/j maddesi gereğince harç alınmasına yer olmadığına 02/10/2006 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/21657, Karar No: 2023/5611, Tarih: 17.10.2023

**2. Ceza Dairesi         2023/21657 E.  ,  2023/5611 K.**

**"İçtihat Metni"**

B O Z M A Ü Z E R İ N E

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/189 E., 2023/211 K.

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Suça sürüklenen çocuk hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 305. maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının, 26.10.2013 tarihli ve 2013/41442 Esas No'lu iddianamesi ile suça sürüklenen çocuk hakkında olay günü saat 04.18 sıralarında şikâyetçinin işletmecisi olduğu anaokulunun giriş kapı camını kırarak içeriye girip iki adet bilgisayar kasası ile bir adet bilgisayar ekranı çalması şeklindeki eylemi nedeniyle hırsızlık suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 142/1-b, 143 ve 31/3. maddeleri gereğince cezalandırılmasına karar verilmesi istemiyle kamu davası açılmıştır.

2. Bakırköy 3. Çocuk Mahkemesinin, 21.04.2014 tarihli ve 2013/862 Esas, 2014/503 Karar sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuğun hırsızlık suçundan 5237 sayılı Kanun'un 142/1-b, 143, 31/3 ve 62. maddeleri uyarınca 1 yıl 5 ay 23 ... hapis cezası ile mahkûmiyetine ve 5271 sayılı Kanun'un 231/5. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş, bu karar 06.06.2014 tarihinde kesinleşmiş, denetim süresi içerisinde ... bir kasıtlı suç işlemesi nedeniyle Bakırköy 3. Çocuk Mahkemesinin, 11.05.2016 tarihli ve 2016/198 Esas, 2016/383 Karar sayılı kararı ile hükmün açıklanmasına karar verilmiş, bu karara yönelik suça sürüklenen çocuğun temyiz istemi üzerine Yargıtay 6. Ceza Dairesinin, 05.04.2022 tarihli ve 2021/10608 Esas, 2022/5030 Karar sayılı ilâmı ile hükmün gerekçesiz açıklanmış olması nedeniyle bozulmasına karar verilmiştir.

3. Bozma üzerine Bakırköy 3. Çocuk Mahkemesinin, 13.04.2023 tarihli ve 2022/189 Esas, 2023/211 Karar sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuğun hırsızlık suçundan 5237 sayılı Kanun'un 142/1-b, 143, 31/3 ve 62. maddeleri uyarınca 1 yıl 5 ay 23 ... hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Suça sürüklenen çocuğun temyiz isteği; aldığı cezanın yüksek olduğuna, olayın ... gerçekleştiğine, dava zamanaşımının gerçekleşmiş olması nedeniyle dosyasının düşürülmesini ve temyiz edilmesi için Yargıtay'a gönderilmesini talep ettiğine,

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Suça sürüklenen çocuğun temyiz isteği; aldığı cezanın yüksek olduğuna, olayın ... gerçekleştiğine, dava zamanaşımının gerçekleşmiş olması nedeniyle dosyasının düşürülmesini ve temyiz edilmesi için Yargıtay'a gönderilmesini talep ettiğine,

Suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteği; hırsızlık suçundan verilen kararın hukuka ve usûle aykırı olduğuna, 5237 sayılı Kanun'un 142/1-b maddesinin 18.06.2014 tarihinde yürürlükten kalkmış olması nedeniyle bu madde kapsamında verilen kararın usûle aykırı olduğuna, karar verilirken suça sürüklenen çocuğun ikrara yönelik savunmaları gerekçe gösterildiği hâlde dosyada suça sürüklenen çocuğun ikrara yönelik savunmasının bulunmadığına, CD görüntülerinden kimliği tespit edilen suça sürüklenen çocuk ...'ın beyanı ile ...'in yakalanmış olmasına rağmen ... hakkında kesin bir teşhisin bulunmadığına, CD görüntülerinde de suça sürüklenen çocuk ... ile ilgili bir tespit yapılmadığına, olay yerinden elde edilen parmak izinin her zaman ... başına kesin delil oluşturmayacağına, bu nedenlerle dosya kapsamında toplanan delillerin suça sürüklenen çocuğun mahkûmiyeti için yeterli, her türlü şüpheden uzak olmadığına ve mahkûmiyet için kesin delil bulunmadığına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Suça sürüklenen çocuk ... ve diğer temyiz dışı suça sürüklenen çocukların kısmen ikrara yönelik savunmaları, dosya içindeki CD izleme ve yakalama tutanağı ile şikâyetçinin iş yerinde tespit edilen vücut izlerinin suça sürüklenen çocuk ... ve diğer suça sürüklenen çocukların parmak izleri ile uyumlu olduğuna dair ekspertiz raporları içeriklerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, olay tarihinde suça sürüklenen çocuk ...'nun, temyiz dışı suça sürüklenen çocuklar ... Unutmaz ve ... ... ile birlikte şikâyetçinin iş yerine giriş kapısının camını kırmak sureti ile girip bilgisayar ve monitör çalmak sureti ile üzerine atılı hırsızlık suçunu işlediği yerel mahkemece kabul edilmiştir.

Suça sürüklenen çocuk üzerine atılı suçlamayı tevil yolu ile ikrar etmiştir. 05.05.2013 tarihli Olay Yeri İnceleme Raporu, aynı tarihli olay tutanağı, 06.05.2013 tarihli CD İzleme Tutanağı ve 04.11.2013 tarihli Ekspertiz Raporu dava dosyasında mevcuttur.

IV. GEREKÇE

Suça sürüklenen çocuk üzerine atılı suçlamayı tevil yolu ile ikrar etmiştir. 05.05.2013 tarihli Olay Yeri İnceleme Raporu, aynı tarihli olay tutanağı, 06.05.2013 tarihli CD İzleme Tutanağı ve 04.11.2013 tarihli Ekspertiz Raporu dava dosyasında mevcuttur.

IV. GEREKÇE

Suça sürüklenen çocuğun aşamalardaki beyanlarında, olay gecesi temyiz dışı diğer suça sürüklenen çocuklar ile birlikte olduğunu ve suça sürüklenen çocuk ...'un olay yeri olan anaokulunun camını taş ile kırıp, içeriden suça konu eşyaları aldığını beyan etmesi, anaokulun giriş kapısının kırılan cam parçaları üzerinde suça sürüklenen çocuğun parmak izinin tespit edilmesi karşısında, suça sürüklenen çocuğun mahkûmiyeti yönündeki kabul ve gerekçede bir isabetsizlik görülmemiş; yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin suça sürüklenen çocuk tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, 5237 sayılı Kanun'un 142/1-b maddesinin suç tarihinde yürürlükte olduğu ve eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, suça sürüklenen çocuk ve müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Bakırköy 3. Çocuk Mahkemesinin, 13.04.2023 tarihli ve 2022/189 Esas, 2023/211 Karar sayılı kararında suça sürüklenen çocuk ve müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak ONANMASINA, dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2942, Karar No: 2019/4598, Tarih: 01.07.2019

**16. Ceza Dairesi         2019/2942 E.  ,  2019/4598 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62, 53, 58/9 maddeleri uyarınca kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyizin sebebine göre dosya incelendi gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre sanığın temyiz dilekçesinin süresinden sonra verildiği anlaşılmakla müdafiinin temyiz itirazları doğrultusunda yapılan incelemede;

Ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak gerekecektir.

Müdafi; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sitemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir(C.G.K. 17.12.2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.). Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile müdafi görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır”.

“5271 sayılı CMK'nun 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerekip gerekmediği, bu kapsamda “beş yıllık ceza süresinin belirlenmesinde suçun temel şekli için kanunda öngörülen cezanın mı dikkate alınacağı yoksa, suçun nitelikli halleri ve ağırlaştırıcı nedenlerinin de beş yıllık cezanın belirlenmesinde dikkate alınıp alınamayacağı”,

Hususları yönünden irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafii yardımından faydalanma hakkı yönünden iç hukukumuzun da bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, bir suç ile itham edilen herkes, kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafiin yardımından faydalanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek hakkına sahiptir. Anılan madde gereğince, bir suç isnadı altında bulunan kişi savunma hakkının kullanılmasında, kendisini bizzat savunma, seçtiği bir müdafi yardımından yararlanma ve bir müdafi tayin etme imkanından yoksun ise ve adaletin selameti için gerekli görülürse re’sen atanacak bir müdafi yardımından yararlanma olmak üzere üç ayrı hakka sahiptir. Bu nedenle, suç isnadı altında bulunan kişinin kendisini bizzat savunması talep edilemez. Savunma hakkının etkin bir şekilde kullanma imkânını sağlayan müdafi yardımından yararlanma hakkı aynı zamanda adil yargılanma hakkının diğer bir unsuru olan “silahların eşitliği” ilkesinin de gereğidir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Pakelli/Federal Almanya Davası, B.No: 8398/78, 25.04.1983).

Gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması ile ilgili olarak, AİHM, her sanığın, gerekiyorsa resmi olarak görevlendirilen bir avukat tarafından etkili bir şekilde savunulması hakkının adil yargılamanın temel özelliklerinden birisi olduğunu hatırlatmaktadır (Salduz, Poitrimol-Fransa, 23 Kasım 1993 ve Demebukov- Bulgaristan, başvuru no: 68020/01, 28 Şubat 2008).

Kural olarak, sanığa, polis tarafından ifadesinin alındığı veya tutuklu olarak yargılandığı andan itibaren avukat yardımından yararlanma imkanı sağlanmalıdır (Dayanan/Türkiye davası, başvuru no:7377/03).

Adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan müdafi yardımından yararlanmadan vazgeçmenin geçerli ve etkin olabilmesi için her türlü şüpheden uzak bir açıklıkta olması, ayrıca sonuçlarının ağırlığı itibariyle asgari garantileri içermesi, önemli hiçbir kamu menfaatine ters düşmemesi ve vazgeçmenin sonuçlarının makul olarak öngörebileceğinin ortaya konulması gerekir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Salduz/Türkiye Davası, B. No: 36391/02, 27.11.2008; Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007). Ne var ki; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bazı durumlarda kişinin talebi olmasa da, resen ücretsiz olarak avukat tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Kişinin imkanının olmaması yanında, ayrıca suçlama nedeniyle alabileceği özgürlükten mahrum bırakılmayı gerektiren bir ceza ve davanın karmaşıklığı, avukat yardımının sağlanmasını gerektiren bir hukuki menfaati ortaya çıkarmaktadır (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007).