muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/5862, Karar No: 2022/879, Tarih: 08.02.2022

Mahkemece bu hususlar göz ardı edilerek, eksik araştırma ve incelemeye davayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi, yargılama sırasında öldüğü anlaşılan bir kısım tarafların mirasçılarına duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilmek suretiyle yöntemine uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanmaması ve bu mirasçıların 6100 sayılı HMK'nin 297. maddesi uyarınca karar başlığında gösterilmemeleri dahi isabetsiz olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve arkadaşları vekili, ... ve ... vekili, ... ... mirasçısı ..., ... mirasçıları..., ..., ..., ... ve ...’in temyiz itirazları yerinde görülmediğinden REDDİNE, davacı ... ve arkadaşları vekili, davacı ... ve arkadaşları vekili ile müdahil davacı-davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan kabulü ile dava konusu 13.12.2016 tarihli fen bilirkişi raporunda 659 parsel sayılı taşınmazın (a) ve (b) harfleri ile gösterilen bölümleri, 660 parsel sayılı taşınmazın (c) ve (l) harfleri ile gösterilen bölümleri, 662 parsel sayılı taşınmazın (f) harfi ile gösterilen bölümü, 664 parsel sayılı taşınmazın (t) harfi ile gösterilen bölümü, 665 parsel sayılı taşınmazın (h) harfi ile gösterilen bölümü ve 663 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki hükmün 6100 sayılı HMK'nın Geçici 3. maddesi yollamasıyla uygulanacak olan 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin harcın istek halinde temyiz edenlere iadesine,

08.02.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/14153, Karar No: 2022/5619, Tarih: 04.04.2022

**11. Ceza Dairesi         2021/14153 E.  ,  2022/5619 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

Katılanın yokluğunda verilen kararın, bilinen son adresi "... Mahallesi ... Sokak, ... Apartmanı no 26 K:11 N:32 ..." adresi yerine başka adresine Mernis adresi olup olmadığı belirtilmeksizin Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesi gereğince yapılan tebliğin usulsüz olması nedeniyle, gerekçeli kararın katılana usulüne uygun şekilde tebliği ile temyizi halinde ek tebliğname de düzenlendikten sonra iadesinin temini için dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.04.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3280, Karar No: 2022/849, Tarih: 16.02.2022

**6. Hukuk Dairesi         2021/3280 E.  ,  2022/849 K.**

**"İçtihat Metni"**

Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı olan bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen kararın temyizen tetkiki davalı ... vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Dava, kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklı tapu iptali tescil istemine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ile davalı yüklenici ... Mühendislik Dış Tic. İnşaat Tic. Ltd. Şti arasında 10/05/2012 tarihli kat karşılığı inşaat yapım sözleşmesi akdedildiğini, yüklenici firmanın, müvekkiline tescil edilmesi gereken bağımsız bölümün yer aldığı D Blok için 11/11/2015 tarihinde inşaatı ruhsatını aldığını, inşaat ruhsatının alımından itibaren 6 ay içerisinde kat irtifakı kurulup tapuların devredilmesi gerekirken 05/02/2018 tarihinde kat irtifakı kurulmuş olmasına rağmen müvekkili lehine herhangi bir tescil işlemi gerçekleşmediğini, davalı tarafın söz konusu mülkiyeti diğer davalı ...'a sattığını, davalı yüklenici firmanın sözleşme ile üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmediğini belirterek davalı ... adına tescilli 28932 ada 5 parsel de bulunan taşınmazın tapusunun iptali ile müvekkili adına tapuya tesciline, mahkeme aksi kanaatte ise davalı yüklenici firma adına tescilli 28932 ada 5 parsel de bulunan 5 adet meskenden 1 adet meskenin müvekkili adına tescil ettirilmesini talep ve dava etmişse de davacı vekili 27.01.2019 tarihli cevaba cevap dilekçesiyle talep sonucunu sadece davalı ...’a tescilli olan 28932 Ada 5 Parsel D Blok 4 No.lu bağımsız bölümün; tapusunun iptali ile işbu tapunun takyidatsız olarak müvekkili adına tapuya tescili şeklinde belirtmiştir.

Davalı yükleniciden bağımsız bölüm alan 3. kişi vekili savunmasında, müvekkili ... ile ... Ltd. Şti. arasında 07/10/2017 tarihinde ön ödemeli konut satış vaadi sözleşmesi imzalandığını, söz konusu sözleşme gereği dava konusu Yeni Selçuk Mahallesi 28932 ada 5 parselde kayıt taşınmaz üzerinde bulunan D Blok 1. Kat, 4 numaralı bağımsız bölümün satış suretiyle devri için anlaştıklarını, müvekkili ...'un 300.000,00 TL peşin, 175.000,00 TL'yi ise 10 taksit halinde senetle ödemeyi taahhüt ettiğini ve davalı şirketin de karşılığında D Blok 1. Kat, 4 numaralı bağımsız bölümü devretmeyi taahhüt ettiğini, müvekkilinin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiğini, davalı şirketin de sözleşme konusu konutun kat irtifakı tapusunu 17/08/2018 tarihinde müvekkiline devrettiğini, müvekkilinin TMK m.1023 gereği tapu kütüğüne güvenle iyi niyetli olarak dava konusu taşınmazı satın aldığını, kat karşılığı inşaat sözleşmesinden davanın açılması ile haberdar olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı yüklenici şirket vekili savunmasında, müvekkili şirket ile davacı taraf arasında 18/06/2013 tarihli arsa pay karşılığı inşaat yapım sözleşmesi yapıldığını ve 13/09/2014 tarihi kura çekiminde D Blok 1. Kat 4 bağımsız bölüm numaralı dairenin davacıya isabet ettiğini, daha sonra taraflar arasında 05/08/2017 tarihli protokolde müvekkilinin yapacağı Konya ili Selçuklu ilçesi, Hocacihan Mahallesi 42445 ada 1-2-3-4-5-6 parselde kayıtlı taşınmaz üzerine yapılacak olan A-2 Blok 8. Kat, 16 numaralı, C-2 Blok 1. Kat 2 numaralı daireleri 30/06/2020 tarihinde verileceği konusunda anlaştıklarını, borcun yenilendiğini, borcun henüz muaccel olmadığını, zira teslim tarihinin 30.06.2020 olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Yerel mahkemece davanın kabulü ile D Blok 1. Kat 4 No.lu bağımsız bölümün tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline dair verilen karara karşı davalı ... vekilinin istinaf isteminde bulunması üzerine Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 03.03.2021 T. ve 2021/279 E., 2021/345 K. sayılı ilamı ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1.maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

İşbu karara karşı davalı ... vekili süresinde temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

Hukuk sistemimizde taşınmaz mülkiyeti edinmek ancak tapu sicili ile mümkündür. Tapu sicili herkese açıktır. İlgili herkes, tapu kütüğündeki ilgili sayfa ve belgelerin kendisine gösterilmesini veya bunların örneklerinin verilmesini tapu memurundan isteyebilir. Tapu kütüğüne yapılmış her tescil, bir ayni hakkı karşılar. Geçerli bir tescil, sicil dışı meydana gelen bir değişiklik sonucu sonradan yolsuz tescil haline gelebilir. Bu durumda bile iyi niyetli üçüncü kişiler bakımından, tescilin olumlu hükmü uygulanır. Yani, iyi niyetli üçüncü kişilerin böyle bir tescile güvenerek kazandıkları ayni haklar korunur.(...m.1023)

Üçüncü kişinin yolsuz kayda dayanarak ayni hak kazanımının korunabilmesi için tescilin yolsuzluğunu bilmemesi veya bilebilecek durumda olmaması gerekir. Bu bağlamda, üçüncü kişilerin Medeni Kanun’un 3. maddesi çerçevesinde iyiniyetli olması esastır. Buna göre, kendisinden beklenen özeni göstermeyen, tescilin yolsuz olduğunu bilen veya bilebilecek durumda olan üçüncü kişiler iyi niyet iddiasında bulunamazlar. Burada aranan iyi niyet, tescil isteminin yevmiye defterine kaydı esnasında mevcut olmalıdır. Ancak, kütükteki tescilin belgelerle çeliştiğini bilmesine ya da şüphelenmesine rağmen bunu incelemekten veya gerekli özeni göstermekten kaçınır ise, iyiniyet iddiasında bulunamaz. Üçüncü kişinin iyiniyetli olmadığını ispat etme yükü, iddia eden tarafa aittir. Ancak iyiniyetin olmadığını kanıtlamak zor olduğundan bunu iddia eden bazı fiili karinelerden yararlanabilir. Örneğin, ayni hak kazanan kişiyle yakın bir ilişkinin bulunması, malın kısa sürede el değiştirmesi veya düşük bir bedelle el değiştirmesi durumlarında iyiniyet iddiasında bulunulamayacağı karine olarak kabul edilebilir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, bünyesinde gayrimenkul satış vaadi ve eser sözleşmesini barındıran bir sözleşmedir. Bu sözleşmede arsa sahibi, sözleşmeye uygun koşullarda arsasını yükleniciye teslim etmek; yüklenici kendisine karşı edimini yerine getirdiğinde ise yükleniciye bırakılan bağımsız bölümlerin tapusunu ona devretmek ile yükümlüdür. Sözleşmenin diğer tarafı olan yüklenicinin edim borcu ise sözleşmede kararlaştırılan koşullarda binayı yapıp arsa sahibine teslim etmektir. Aynı zamanda arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ani edimli bir sözleşmedir. Ani edimli sözleşmenin kural olarak geriye etkili feshi ve tasfiyesi mümkündür. Geriye etkili fesihte sözleşmenin tarafları verdiklerini sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri isteyebilirler.

Yukarıda izah edildiği gibi, yükleniciden arsa hissesi veya bağımsız bölüm satın alan iyi niyetli üçüncü kişinin TMK nın 1023. maddesine istinaden "tapuya güven ilkesi" gereğince iktisabının korunması gerekir. Bu ilkeden ancak üçüncü kişinin taşınmazı satın alırken kötü niyetli olduğunun ispatlanması halinde vazgeçilebilir. Her arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden tapu intikali yapılan yükleniciden tamamen iyi niyetli olarak arsa payı veya bağımsız bölüm satın alanın bu iktisabını geçersiz saymak TMK nın 1023. maddesi karşısında açıkça Kanuna aykırı davranmak olacaktır. Arsa sahibi iyi niyetli ve risk almak istemiyorsa; tapu devrinin, sözleşme nedeniyle yapıldığını tapunun beyanlar hanesine şerh vermek suretiyle üçüncü kişilerin iyi niyet iddialarını bertaraf edebilir. Tapu siciline basit bir şerh vermekten kaçınan arsa sahibinin tamamen iyi niyetli üçüncü kişiler karşısında ve onların zararına sebep olacak şekilde korunması menfaatler dengesine aykırıdır.

Somut olayda, davacı arsa sahibi ile davalı yüklenici arasında 18.06 2013 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmış ve bu sözleşme gereğince arsa sahibi taşınmazını yükleniciye tapuda devretmiştir. Sözleşmede arsa sahibine 200 m² bir daire verileceği belirtilmiş ancak hangi daire olduğu belirtilmemiştir. 2014 tarihinde arsa sahibi ile yüklenici arasında çekilen kura da dava konusu 4 nolu bağımsız bölüm arsa sahibine bırakılmışsa da, taraflar arasında imzalanan 07.10.2017 tarihli adi sözleşme ile, arsa sahibi kendisine bırakılan 4 no.lu bağımsız bölüm yerine yüklenicinin başka yerdeki bağımsız bölümlerinin kendisine verilmesine rıza göstermiştir. Yüklenici, arsa sahibiyle yaptığı bu anlaşmadan sonra 4 no.lu bağımsız bölümü diğer davalı ...’a satmıştır. Davacı kendisine vadedilen bağımsız bölümlerin verilmediğini ileri sürerek kura ile kendisine bırakılan 4 no.lu bağımsız bölümün tapu iptal ve tescilini talep etmişse de; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde 4 no.lu bağımsız bölümün arsa sahibine açıkça bırakılmamış olması, arsa sahibinin 4 no.lu bağımsız bölümü almaktan yazılı sözleşme ile vazgeçmiş olması, sözleşmenin geriye etkili olarak feshedilmemiş olması, davalı üçüncü kişinin tamamen iyiniyetli olarak taşınmazı satın alması ve üçüncü kişinin kötü niyetinin davacı tarafça ispat edilememesi dikkate alındığında, davalı ...’un mülkiyet iktisabının TMK nın 1023. Maddesi gereğince korunması için davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi’nin 03.03.2021 T. ve 2021/279 E., 2021/345 K. sayılı davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine yönelik kararının kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesi kararının davalı ... yararına BOZULMASINA, temyiz peşin harcın talep halinde temyiz eden davalı ...'a iadesine, HMK 373/1 maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğin ise ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.02.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7600, Karar No: 2018/5338, Tarih: 30.04.2018

**2. Ceza Dairesi         2016/7600 E.  ,  2018/5338 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Suça sürüklenen çocuklar hakkındaki 30.01.2013, 07.02.2013, 19.02.2013, 28.02.2013, 21.03.2013, 23.05.2013, 13.06.2013, 12.09.2013, 12.12.2013, 20.02.2014, 06.05.2014 ve 09.09.2014 tarihli oturumların kapalı yapılması gerektiği gözetilmeyerek 5271 sayılı CMK'nın 185. maddesine aykırı davranılması giderilmesi olanaklı olmadığından bozma nedeni yapılmamış, gerekçeli karar başlığında suç tarihlerinden 18.10.2012'nin yazılmaması mahallinde düzeltilebilir maddi hata kabul edilmiştir.

Tüm suça sürüklenen çocuklar hakkında 08.12.2012 tarihindeki suçtan kurulan mahkumiyet hükümleri ile suça sürüklenen çocuk ... hakkında 18.10.2012 tarihli suçtan verilen mahkumiyet kararına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

I- 02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi ile uzlaştırma hükümleri yeniden düzenlenmiş olup, suça sürüklenen çocukların eylemine uyan 5237 sayılı TCK'nın 141/1. maddesinde düzenlenen hırsızlık suçunun uzlaşma kapsamına alındığı nazara alınarak, uzlaştırma işlemi yapılıp sonucuna göre suça sürüklenen çocukların hukuki durumunun değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

II- Müştekinin iş yerinden çalınan uyku setinin 100,00 TL olduğu dikkate alındığında, suça sürüklenen çocuk ... tarafından çalınan uyku setinin değeri nazara alınarak hakkında 5237 sayılı TCK'nın 145. maddesinin uygulanması gerekip gerekmediğinin tartışılmaması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar müdafiileri ile suça sürüklenen çocuk ...'in temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 30.04.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9116, Karar No: 2014/14958, Tarih: 17.06.2014

**8. Ceza Dairesi         2014/9116 E.  ,  2014/14958 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Karşılıksız yararlanma

HÜKÜM : Ceza verilmesine yer olmadığına

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Daha önce herhangi bir tebliğ işleminin yapılmadığı adrese 7201 sayılı Tebligat Kanununun 35. maddesine göre yapılan gerekçeli karar tebliğinin usulsüz olduğu anlaşılmakla; gerekçeli kararın sanığa usulüne uygun olarak tebliğ edilip, buna ait belge ve hükmü temyiz etmesi halinde temyiz dilekçesi eklenip ek tebliğname de düzenlendik- ten sonra iadesi, temyiz etmemesi halinde ise katılan vekilinin temyizine hasren inceleme yapılmak üzere geri gönderilmesi kaydıyla dosyanın incelenmeksizin mahalline gönderil- mek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına (TEVDİİNE), 17.06.2014 gününde oybirliğiyle ka- rar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/9926, Karar No: 2024/1433, Tarih: 12.02.2024

**5. Hukuk Dairesi         2023/9926 E.  ,  2024/1433 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/146 Esas, 2023/260 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Ankara 16. İş Mahkemesinin 21.02.2023 Tarihli ve 2022/335 Esas, 2023/56 Karar Sayılı Kararı

Davanın ödeme emri iptaline ilişkin olduğu, davalı tarafından süresi içinde yetki itirazında bulunulduğu, yetki itirazında yetkili mahkeme gösterilmemiş ise de, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 88 inci maddesinde 19 uncu maddesi uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun (6183 sayılı Kanun) uyarınca tahsili gereken kurum alacaklarıyla ilgili uyuşmazlıklarda, yetkili mahkemenin, alacaklı ... Başkanlığı İl Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki iş mahkemesi olduğu, belirtilen özel yetki kuralının kesin yetki niteliğinde olduğu, yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili bulunmasının dava şartı olduğu ve mahkemece re'sen gözetilmesi gerektiği, buna göre Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsiline yönelik 6183 sayılı Kanun'un uygulamasından doğan somut uyuşmazlıkta işlemlerin Mardin Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından yapılması nedeniyle Mardin Nöbetçi İş (Sosyal Güvenlik) Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Mardin İş Mahkemesinin 22.06.2023 Tarihli ve 2023/146 Esas, 2023/260 Karar Sayılı Kararı

Eldeki davada yetkili mahkemenin ... Başkanlığının merkezinin bulunduğu Ankara mahkemelerinin veya davacının işlemlerini yürüten şubenin bulunduğu yer mahkemesinin olduğu, davacının seçimlik hakkını kullanarak davasını ... Başkanlığının merkezinin bulunduğu Ankara'da açtığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, kurumca tahakkuk ettirilen prim borcu ve gecikme zammına ilişkin ödeme emirlerinin iptaline ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 80 inci ve 134 üncü maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesi, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (5521 sayılı Kanun) 5 inci maddesi, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (7036 sayılı Kanun) 6 ncı ve 9 uncu maddeleri, 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi

C. Değerlendirme

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 80 inci ve 134 üncü maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesi, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (5521 sayılı Kanun) 5 inci maddesi, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (7036 sayılı Kanun) 6 ncı ve 9 uncu maddeleri, 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi

C. Değerlendirme

1. 506 sayılı Kanun'un 134 üncü maddesinde bu Kanun'un uygulanmasından doğan uzlaşmazlıkların, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görüleceği hükmü ve 80 inci maddesinin altıncı fıkrasında ise Kurum alacaklarının tahsilinde 21.07.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta Müdürlüğü’nün bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin hükümler yer almakta iken, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un 101 inci maddesinde bu Kanun’da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenerek görev konusu açıklanmış olmasına karşın, Kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin neresi olacağına dair Kanunda açık bir düzenleme bulunmamaktadır. 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinin on dokuzuncu fıkrası ile Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Kanun’un uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olduğu düzenlenmişse de, anılan kesin yetki kuralının uygulanabilmesinin yasal koşulu uyuşmazlığın, Kurum alacaklarının takip ve tahsiline ilişkin olarak 6183 sayılı Kanun’un uygulanmasından doğmuş bulunmasıdır.

2. 5521 sayılı Kanun’un yetki konusunun düzenlendiği 5 inci maddesinde; iş mahkemelerinde açılacak her davanın, açıldığı tarihte dava olunanın 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabileceği, bunlara aykırı sözleşmelerin muteber sayılmayacağı hükmü öngörülmüştür.

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan 7036 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinde de İş Mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir olduğu düzenlemesine yer verilmiştir. Söz konusu düzenleme, uyuşmazlığın iş akdi veya İş Kanunu’ndan kaynaklanması halinde geçerli bir kuraldır. 7036 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinde ise bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 6100 sayılı Kanun'un hükümlerinin uygulanacağı bildirilmiştir.

4. Bu aşamada, genel ve özel yetki kurallarının niteliğinin açıklığa kavuşturulmasında yarar vardır. Bütün davalar için uygulanan yetki kuralına genel yetki kuralı denilmekte olup, genel yetkili mahkeme, davalının ikametgahı mahkemesidir. Eş deyişle, her dava, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça açıldığı tarihte davalının ikametgahı sayılan yer mahkemesinde görülür. Bundan ayrı olarak bazı davalar için davalının ikametgahı mahkemesinin yanında başka yer mahkemeleri de yetkili kılınmıştır. Bu istisnai nitelikteki yetki kurallarına özel yetki kuralları denilmektedir. İlke olarak, özel yetki kuralları genel yetkiyi kaldırmaz, onunla birlikte uygulanır. Ancak, istisna olarak bazı davaların mutlaka belli bir yer mahkemesinde açılması öngörülmüştür ki, bu halde kesin yetki söz konusu olur. Kesin yetki halleri, genel yetki kuralının istisnasıdır ve mutlaka uygulanması gerekir. Bunun dışında, bir dava için özel yetki kuralı bulunsa bile, davacının genel yetki ile özel yetki arasında bir seçim hakkı vardır. Özel yetki kuralları ilke olarak kamu düzenine ilişkin değildir.

5. Bu yönde, kamu düzenine ilişkin yetki kuralını düzenleyen 7036 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinin, işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu’na dayanan alacak ve hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarına uygulanacağı kabul edilmelidir.

6. Somut olaya ilişkin olarak, davacı hakkında Mardin ... İl Müdürlüğünce tanzim edilen ödeme emirleri ile 6183 sayılı Kanun’un uygulanması nedeniyle doğan uyuşmazlığın çözümlenmesi için açılan eldeki davada, 5510 sayılı Kanun’un 88 inci maddesinin on dokuzuncu fıkrasında belirtilen yetkiye ilişkin hüküm, kesin nitelikte olup diğer yetki kurallarının üzerindedir ve uygulanmasının yasal gereklilik olduğu belirgindir.

7. Öte yandan, 6183 sayılı Kanun'a göre kullanılacak yetkilere ilişkin yönetmeliğin; tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde tahsil dairesinin Kurum'un tahsilâtla görevli ünitesini, servisini, icra memurlarını, memurlarını ve Kurum adına vekâletname verilen gerçek ve tüzel kişilerini, ünitenin Kurum'un tahsilâtla görevli sosyal güvenlik il müdürlüğü ile sosyal güvenlik merkezlerini ifade edeceğine ilişkin tanımları yapılmış olup, takip işlemlerine yetkili tahsil dairesi başlıklı 17 nci maddesinde; takip işlemlerinin, Kurum'un ilgili ünitesince yapılacağı, borçlu veya malları başka mahallerde bulunduğu takdirde, takip işlemlerinin Kurum'un o mahaldeki ilgili ünitesince niyabeten yürütüleceğine ilişkin düzenlemenin, yetkili mahkeme başlıklı 32 nci maddesinde ise Kurum alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Kanun’un uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı ünitesinin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkili olacağına ilişkin düzenlemelerine yer verildiği görülmektedir.