muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/2050, Karar No: 2017/3744, Tarih: 01.11.2017

**15. Hukuk Dairesi         2016/2050 E.  ,  2017/3744 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki taraf vekillerince tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin olup mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karar taraflarca temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacı davasında, aralarında düzenlenen 30.05.2012 tarihli sözleşme ve ek sözleşmeler ile davalının yer seramiği satışı ile lake ankastre mutfak imâlı ve montajı işinin yapımını 43.000,00 TL bedelle üstlendiğini, kendisine 17.000,00 TL ödendiğini, ancak davalının imâl edilen ürünleri zamanında ve eksiksiz teslim etmediğini, ayrıca imal edilen ürünlerde gizli ve açık ayıplar olduğunun tespit edildiğini, durumun Bursa 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2012/108 Değişik iş sayılı dosyasında yaptırılan tespit dosyasında tespit edildiğini belirterek sözleşmede kararlaştırılan 34.000,00 TL cezai şart tutarı ve eski mutfak bedeli olan 9.000,00 TL olmak üzere toplam 43.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı savunmasında sözleşme gereğince söz konusu mutfağın yapıldığını, davacıya teslim edildiğini, mutfağın eksiksiz ve sağlam olarak teslim edildiğine ve kurulduğuna ilişkin davacının teslim fişlerine imzasının alındığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin toplam bedelinin 34.000,00 TL olduğunu, bu bedelin yarısının davacı tarafından ödendiğini, geri kalan 17.000,00 TL'nin ise ödenmediğini, açıklayarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporu ile sunulan delillere göre mutfak dolaplarının davacıya teslim edildiği, eksik ve kusurlu imalât bedellerinin 5.398,00 TL olarak belirlendiği

gerekçesi ile davanın bu miktar üzerinden kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında 34.000,00 TL bedelle mutfak yapımına ilişkin sözleşmenin düzenlendiği, dolapların davacıya teslim edildiği, davacı tarafından davalıya 17.000,00 TL ödenip davalının 17.000,00 TL bakiye alacağın kaldığı ihtilâfsızdır. Mahkemece her ne kadar davacının 5.398,00 TL alacaklı olduğu kabul edilmiş ise de davalının 17.000,00 TL bakiye alacağının bulunduğu dikkate alındığında davalının halen davacıdan alacaklı olduğu bu nedenle açılmış bulunan davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davacının tüm, davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bentte açıklanan nedenlerle kararın temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı bakiye 3,70 TL temyiz ilâm harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 01.11.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/20618, Karar No: 2024/5237, Tarih: 20.03.2024

**9. Hukuk Dairesi         2023/20618 E.  ,  2024/5237 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/856 E., 2023/1492 K.

KARAR : Davacının istinaf başvurusunun esastan reddi, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. ... Mahkemesi

SAYISI : 2021/177 E., 2023/50 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince ikinci kez İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 14.09.2010-04.12.2015 tarihleri arasında ... Taşkömürü Kurumu (TTK) Genel Müdürlüğü Karadon Taş Kömürü İşletme Müessesi Müdürlüğünün alt işverene yaptırmakta olduğu filtrasyon işini alan alt işverende filtrasyon bölümünde işçi olarak çalıştığı, 2002 yılından beri Kurum Lavvar Müdürlüğü kontrol ve denetimi altında ve Kurumun tesisinde, Kuruma ait makine ve malzemeler kullanılarak alt işverenlere yaptırıldığı, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunu, işverenler arasında geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişki bulunmadığından müvekkilinin baştan itibaren davalı Kurumun işçisi sayıldığını, müvekkilinin emsal işçilere ödenen ücret ve sosyal haklarla çalıştırılması gerekirken daha düşük ücretle çalıştırıldığını iddia ederek ilave tediye, fark ücret ve akdi ikramiye alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; alacakların zamanaşımına uğradığını, dava dışı ... Mühendislik İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ( ... Mühendislik Şirketi) ile müvekkili Kurum arasında yapılan yapım işi ihalesi sonucunda sözleşme imzalandığını, sözleşme ile işlerin bütün hâlinde devredildiğini, davacının muvazaa iddiasının yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dinlenen tanık beyanlarından ve dosyaya sunulan belgelerden; davacının, davalı ... ile davacının çalıştığı dava dışı ... Mühendislik Şirketi arasındaki ilişkinin muvazaalı olmadığı, aralarında geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, bu nedenle davacının ilave tediye talep ... bulunmadığı, sendika üyesi olmayan davacının ikramiye alacağından yararlanamayacağı, fark ücret alacağı talebi bakımından ise Yapım İşleri Şartnamesi'nin 38 inci maddesi uyarınca davacının fark ücret alacağı hesabının yapılarak hüküm altına alınması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili; davalı Kurum ile Şirket arasındaki sözleşmesinin muvazaalı olduğunu, emsal dosyalarda muvazaanın kabul edildiğini, davalı Kurumun asıl işleri arasında yer alan işini alt işverenlere ihale suretiyle verdiğini, Kuruma ait tesislerde alt işveren işçileri çalıştırılmak suretiyle işçi temini sağlandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili; alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının Kurum işçisi olmadığını, İlk Derece Mahkemesi kararının hatalı olduğunu, Yapım İşi İhalesine göre sorumluluğun ... Mühendislik Şirketinde olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı Kurum ile dava dışı ... Mühendislik Şirketi arasındaki ilişkinin muvazaaya dayanmadığı, geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğu, sözleşmenin tarafı olmayan davacı lehine ihale sözleşmesinin eki mahiyetinde olan Yapım İşleri Şartnamesi'nin 38 inci maddesine dayanılarak ücret tespiti ile ücret farkı alacağının kabulünün ise hatalı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplere ek olarak Yapım İşleri Şartnamesi gereğince davacının ücretinin belirlenmesi gerektiğini, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine de itiraz ettiklerini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalı Kurumun işçisi sayılıp sayılmayacağı ve buna göre davalı Kurumun dava konusu alacaklardan sorumlu olup olmadığı, Yapım İşleri Şartnamesi'ne dayalı olarak talepte bulunulup bulunulamayacağı, vekâlet ücreti ve yargılama gideri noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 ... ... Kanunu'nun 2 nci maddesinin yedi ve sekizinci fıkraları ve 32 nci maddesi, 6772 ... Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 ... Kanunla 6212 ... Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun'un 1 vd. Maddeleri, Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin "İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren ..." kenar başlıklı 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/37164, Karar No: 2015/11606, Tarih: 25.03.2015

**22. Hukuk Dairesi         2013/37164 E.  ,  2015/11606 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, ücret alacağı, fazla mesai ile yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı ... avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haklı sebep olmadan feshedildiğini ileri sürerek kıdem, ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin ve ücret alacaklarının davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalılar davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece bilirkişi raporundaki hesaplamalar doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir

Karar davalı ... Güvenlik Kurumu vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı ... aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

Taraflar arasında fazla mesai ücretine hak kazanıp kazanmadığı ve günlük ara dinlenme süreleri konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanunu'nun 68. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanunu'nun 63. maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68. maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

Somut olayda, şahit anlatımlarına göre davacının bir ay haftada iki gün 07:00-19:00, haftada üç gün 07:00-16:00 saatleri arası; diğer ay ise haftada üç gün 10:00-19:00 ve iki gün 07:00-19:00 saatleri arasında çalıştığının kabul edilmiş olması dosya içeriğine uygundur. Ancak hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplama yapılırken günlük yirmibeş dakika ara dinlenme süresi düşülmüş olup ara dinlenme süresinin günlük çalışma süresine göre 4857 sayılı Kanun'un 68. maddesine uygun olarak oniki saat çalıştığı günler için birbuçuk saat, dokuz saat çalışılan günlerde ise bir saat olarak hesaplanması gerekmektedir. Haftada beş gün çalışan davacının belirtilen çalışma sisteminde günlük kırkbeş saati aşan fazla mesai ücreti alacağının bulunmadığı anlaşıldığından anılan isteğin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan sebepten BOZULMASINA, 25.03.2015 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/4481, Karar No: 2022/8226, Tarih: 31.05.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/4481 E.  ,  2022/8226 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

İlk DereceMahkemesi: ... 16. İş Mahkemesi

Dava, sigortalı başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı asil, sigorta başlangıç tarihinin 01.06.1981 olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının 01.06.1981 tarihinde işe alındığını belirten işe giriş bildirgesi mevcut ise de, dava konusu sürelere ilişkin dönem bordrosu bulunmadığından 01.06.1981 tarihinin sigortalılığının başlangıcına esas alınmasının mümkün olmadığını, davacının iddia konusu tarihte 16 yaşında olması nedeniyle çırak olarak çalışıp çalışmadığının açıklığa kavuşturulması gerektiğini, çalışma olgusunun somut ve inandırıcı kanıtlarla kanıtlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulü ile; 28084400714 TC kimlik numaralı davacı ...'ın Sosyal Güvenlik Kurumu'nda 91243.35 sicil numarası ile kayıtlı ... unvanlı işyerinde 01/06/1981 tarihinde hizmet akdine istinaden dönemin asgari ücreti ile 1 gün çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 12/07/1983 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Yargıtay 10 uncu Hukuk Dairesinin çeşitli kararlarında vurgulandığı üzere; Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Kanunun geçici 7/1. maddesi yollaması ile uygulama alanı bulan yürürlükten kaldırılan (Vakıa tarihi itibariyle yürürlükte olan) 506 sayılı Kanunun 79. maddesidir. Bu tür sigortalı hizmetlerin saptanmasına ilişkin davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan, taraf delillerine ek olarak resen araştırma yapılarak, özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

506 sayılı Kanun’un 2'nci maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6'ncı madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. Aynı Kanun’un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-B maddesinde; “Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35'inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü öngörülmüştür.

506 sayılı Kanun’un 2'nci maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6'ncı madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. Aynı Kanun’un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-B maddesinde; “Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35'inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü öngörülmüştür.

Somut olay bu kapsamda değerlendirildiğinde, davacının 01.06.1981 tarihinde 15 yıl 10 ay 14 gün yaşında olduğu, tanık ...’in beyanına göre, davacı ve iş bu tanığın çırak olarak çalıştıkları, tanık işveren beyanına göre işverenin çocukları yetiştirdiği görülmekle ve en önemlisi işe giriş bildirgesi üzerinde çırak ibaresinin bulunması karşısında davacının işe giriş bildirgesindeki tarihte üretimden ziyade eğitime dönük olarak işyerinde bulunduğu anlaşılmakla çırak olarak görev yapan davacının uzun vadeli sigorta kollarında sigortalılığının kabulü mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Davalı istinaf talebinin 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b.2 hükmü gereğince kabulü ile davanın esası hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : 1- Davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; ... 16. İş Mahkemesi'nden verilen 17.08.2021 tarih, 2019/560 Esas ve 2021/289 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

Davanın reddine,

2-Gider avansından artan kısmın karar kesinleştikten sonra ilgilisine iadesine,

3-Davacının davasının reddedilmiş olması nedeniyle alınması gereken 80,70 TL karar ilam harcından peşin alınan 44,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 36,30 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

4-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan 6100 sayılı HMK'nun madde 323/1.ğ ve 326/1 hükümleri gereğince, karar tarihi itibariyle yürüklükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince davanın niteliğine göre hesaplanan 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,

5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, davacının Kurumda 91243.35 sicil numarası ile kayıtlı ... unvanlı işyerinde 01.06.1981 tarihinden itibaren esas itibariyle yaklaşık olarak 4 yıl çalıştığını, davacının çıraklık eğitimine tabi olmadığını, zira davacının çalıştığı dönemde (davaya konu edilen dönemde) İş Hukukunda bugünkü tanımıyla çıraklık müessesesi bulunmadığını, davacının bilgisi dışında yapılmış işlemlerden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, dönem bordro tanığı Hıvzı Ekinci’nin dinlenmesi gerektiğini belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın Yasal dayanağı, 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan mülga 506 sayılı Kanun’un 79 ve 108’inci maddeleri olup, tespiti istenen dönemde 05.07.1977 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu yürürlükte olduğundan uyuşmazlığın bu Kanun hükümleri ile 506 sayılı Kanunun 2 ve 3’üncü maddelerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.

Sigortalılık niteliği, 506 sayılı Kanun’un 2’nci maddesine göre hizmet akdinin kurulması ve 6’ncı madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. 506 sayılı Yasa’nın 3. maddesinin II/B bendine göre, “Özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...” uygulanmamaktadır.

Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan ve 05.07.1977 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Yasasının 4’üncü maddesi çırağı, “Bu Kanuna tabi bir sanatı, o sanat için düzenlenen teorik ve pratik öğrenim programına göre o iş yerinde öğrenmek amacı ile bir çıraklık sözleşmesi ile bir işyeri sahibinin hizmetine giren kimse...” olarak tanımlamıştır. Kanunun 5’inci maddesine göre çırak olabilmek için 12 yaşından küçük, 18 yaşından büyük olmamak gerekir. Kanun'un 16. maddesinde ise, işyeri sahibi veya temsilcisinin çırak adayını çalıştırmağa başlamadan önce velisi veya Kanuni mümessili ile üç örnek yazılı bir çıraklık sözleşmesi yapmaya mecbur olduğu, 20 maddesinde, sözleşmenin bir örneğinin Mahalli Çıraklık Eğitim Komitesine, derneğe kayıtlı ise ilgili derneğe veya odaya vermek ve sicil numarasını alarak sözleşmeye yazmak zorunda olduğu öngörülmüştür.

Diğer taraftan bir kişiye çırak denilebilmesi için, o kimsenin durumunun bu özel Kanunda çıraklar hakkında yapılan tarife ve nitelendirmeye uyması gerekir. Yani, taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının belirtilen tarihte çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Kişi işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

506 sayılı Kanunun 3. maddesinin II/B bendine göre, “Özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...” uygulanmamaktadır. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.