muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/3705, Karar No: 2015/4747, Tarih: 02.10.2015

Bu durumda öncelikle ifa yerinin neresi olduğu değerlendirilmelidir. Eser sözleşmesine ilişkin ifa yerinin neresi olduğuna dair özel düzenleme bulunmadığından genel kurallara göre ifa yeri belirlenmelidir. TBMK'nın 89. maddesine göre borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde ifa edilir. Para borçlarının alacaklının yerinde ifa edileceğine dair 89. maddedeki kural salt para alacakları ile ilgili olup eser bedeline ilişkin alacak istemleri yönünden uygulanamayacağı dairemizce istikrarla uygulanan kararlar ile kabul edilmektedir.

Eser sözleşmesinde yüklenicinin eseri teslim borcu yönünden ifa yeri belirlenmemiş ise ifa yeri Tokat olacaktır. Somut olayda ise bir kısım imalatın davalı tarafından Niksar'da teslim edildiği tanık beyanları ile sabit olmuş olup kısmen de olsa ifa yerinin Niksar olduğu tanık beyanlarıyla ispatlanmıştır. Bu durumda davaya bakmaya Niksar mahkemeleri yetkilidir.

Eser sözleşmesinde iş sahibinin edimi ise iş bedelini ödeme borcudur. İş bedeli karşılığı çek verildiğine göre bu çeklerin ödeme yeri eser bedelini ödeme borcunun ifa yeri olduğundan o yer mahkemesi de yetkili olacaktır. 6102 sayılı TTK'nın 781. maddeye göre çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir. Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödenir. Düzenlenme yeri gösterilmemiş olan çek, düzenleyenin adı yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır. Menfi tespit davasına konu edilen çeklerde yazılanlara göre düzenleme yeri ve ödeme yeri Niksar'dır. Dava icra takibinden önce açıldığından ve davaya konu çeklerde düzenleme yeri Niksar olduğundan bu ifa yerine göre de Niksar Mahkemesi yetkilidir.

Somut olayda taraflar arasındaki sözleşmeye göre ifa yerlerinden olan Niksar mahkemesinde dava açmış olduğundan Niksar mahkemeleri davaya bakmaya yetkilidir. Bu nedenle yetki itirazı reddedilerek davaya bakılması gerektiği olduğu halde ifa yerinin Tokat olduğundan söz edilerek yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle davacının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 02.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/11166, Karar No: 2019/13028, Tarih: 10.09.2019

**2. Ceza Dairesi         2019/11166 E.  ,  2019/13028 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığını bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükmün incelenmesinde;

Suç tarihi itibariyle 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuğun, eylemine uyan TCK'nın 142/1-b, 31/2 maddelerinde tanımlanan hırsızlık suçu için öngörülen cezanın türü ve üst sınırına göre aynı Kanun'un 66/1-e, 66/2, 67/4. maddelerinde öngörülen 6 yıllık zamanaşımının suçun işlendiği tarih olan 12/12/2011 gününden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafii ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK’nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davasının 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi uyarınca zamanaşımı nedeniyle istem gibi DÜŞÜRÜLMESİNE,

2-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükümlerin incelenmesinde;

UYAP ortamından alınan nüfus kayıt örneğine göre, suça sürüklenen çocuğun karar tarihinden sonra, 11/06/2017 tarihinde öldüğü anlaşılmakla, TCK’nın 64/1 ve CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca, ölüm nedeniyle hakkında düşme kararı verilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafii ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 10.09.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/19091, Karar No: 2012/23829, Tarih: 19.11.2012

**3. Hukuk Dairesi         2012/19091 E.  ,  2012/23829 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:AİLE MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde nişanın haksız bozulması nedeniyle; fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 3.000 TL maddi tazminatın davalı ...'ten, 5.000 TL manevi tazminatın ise her iki davalıdan faiz ve masraflarla birlikte tahsili istenilmiştir. Mahkemece davalı ... hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddine, davalı ... hakkındaki davanın kısmen kabulü ile 3.000 TL maddi, 2.000 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmiş, hüküm ve tavzih kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.Davacı vekili, müvekkili ile davalı ...’in 2009 yılı Ekim ayında nişanlandıklarını, iki ay kadar sonra ise ortada geçerli bir sebep olmamasına rağmen ...’in annesi olan diğer davalı ...’in müvekkiline hakaret edip nişanın bozulduğunu bildirdiğini, davalı ...’in ise annesinin sözünü dinlemeyeceğini bildirerek müvekkili ile görüşmeye devam ettiğini, ancak bir süre sonra davalıların birlikte gelerek nişan bohçasını iade ettiklerini, bu olaylar nedeni ile ruh sağlığı bozulan müvekkilinin tedavi görmeye başladığını, diğer taraftan nişan ve evlilik için bir takım harcamalar yapmak zorunda kalan müvekkilinin ayrıca evlendikten sonra kullanılmak üzere koltuk takımı ve halı aldığını öne sürerek; fazlaya ilişkin hak saklı kalmak üzere, şimdilik 3.000 TL maddi tazminatın davalı ...’ten, 5.000 TL manevi tazminatın ise davalılardan müştereken, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.Davalılar vekili, nişanın bozulmasına müvekkillerinin sebebiyet vermediğini savunarak, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; davalı ...’in nişanın tarafı olmadığı, davalı ...’in ise nişanın bozulmasına rağmen davacı ile görüşerek onun evlenme yönündeki beklentisinin devam etmesini sağladığı, nişanın bozulmasında bir kusur atfedilmeyen davacının bu nedenle psikolojik tedavi gördüğü, ayrıca 40 yaşında olan davacının nişanlıdan ayrıldıktan sonra yeniden evlenme ihtimalinin dikkate alınması gerektiği, diğer taraftan davacının düğün için salon kiralaması ve mobilya alması nedeniyle yaptığı harcamaların tazmin edilmesi gerektiği gerekçe gösterilerek, davalı ...’e karşı açılan manevi tazminat isteminin husumet nedeniyle reddine, davalı ...’e karşı açılan davanın ise kısmen kabulü ile 3.000 TL maddi, 2.000 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmiş, hüküm ve vekâlet ücretine ilişkin tavzih kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, sair temyiz itirazları yerinde değildir.4721 sayılı TMK. nun 121.maddesine göre, nişanın bozulması yönünden, kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf, diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.Anılan maddeye göre, nişanın bozulması nedeniyle manevi tazminata hükmedilebilmesi için, istemde bulunan nişanlının kişilik değerlerinin ağır bir şekilde ihlal edilmiş olması gerekir. Bir nişanın bozulmasının, taraflarda değişik şiddet ve ölçülerde de olsa üzüntü yaratması ve menfaatleri haleldar etmesi doğaldır. Doğal olan bu üzüntü ve menfaat ihlali, manevi tazminata esas alınamaz. Bu nedenle, davacı tarafın manevi tazminat isteminin reddi gerekir.Diğer taraftan, 4721 sayılı TMK. nun 120/1.maddesinde; “Nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğu veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulduğu takdirde; kusuru olan taraf, diğerine dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptığı harcamalar ve katlandığı fedakârlıklar karşılığında uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür. Aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır.” hükmü getirilmiştir.

Somut olayda, davacı evlilik birliğinin gerçekleşeceği inancıyla düğün salonu kiralayıp mobilya aldığını ileri sürerek, maddi tazminat isteminde bulunmuştur. Davacı tarafça dosyaya sunulan sözleşme örneğinden; düğün salonunun, dava dışı ... tarafından kiralandığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan; evlenme amacıyla aldığı mobilyaları istemediğini bildiren davacı yararına maddi tazminata hükmedilmesi yerindedir. Ne var ki bu durumda, mobilyaların davalı tarafa teslim edilmesine karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir karar tesis edilmemesi de doğru görülmemiştir.

Öte yandan; evlenme amacıyla aldığı mobilyaları istemediğini bildiren davacı yararına maddi tazminata hükmedilmesi yerindedir. Ne var ki bu durumda, mobilyaların davalı tarafa teslim edilmesine karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir karar tesis edilmemesi de doğru görülmemiştir.

Bundan ayrı, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 3/2.maddesi gereğince “Müteselsilen sorumlu olanlar aleyhine açılan davanın reddinde, red sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı, avukatlık ücretine hükmolunur.”. Şu durumda, manevi tazminat isteminin, davalı ... yönünden husumetten reddine, diğer davalı ... yönünden ise, esastan kısmen reddine karar verildiğine göre, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin yukarıda anılan maddesi gereğince, davalılar yararına iki ayrı vekâlet ücretine hükmedilmemesi, usul ve yasaya aykırıdır.Bu itibarla, yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 19.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/35659, Karar No: 2014/11323, Tarih: 04.06.2014

**6. Ceza Dairesi         2013/35659 E.  ,  2014/11323 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 9 - 2013/180694

MAHKEMESİ : İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 24/02/2011

NUMARASI : 2003/169 (E) ve 2011/27 (K)

SUÇLAR : Yağma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, üye olma, 6136 sayılı Yasaya muhalefet

Yerel Mahkemece verilen hüküm sanıklar F.. U.., M.. K.., Y.. K.. savunmanları tarafından duruşmalı olarak da temyiz edilmekle; sanık F.. U..'nın duruşma gününden usulen haberdar edildiği halde duruşmaya gelmediği ve bir mazeret de bildirmediği, sanık F.. U.. savunmanı Av.M. S..'in mazereti nedeniyle (İstanbul mahkemelerindeki duruşmaları olan dosyaları nedeniyle) duruşmaya katılamayacağını bildirdiği anlaşılmakla anılan sanık yönünden duruşmasız; diğer sanıklar M.. K.. ve Y.. K.. yönünden duruşmalı olarak yapılan inceleme sonunda; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre tayin edilen günde yapılan duruşma sonunda:

Soruşturmanın sonuçlarını içeren tutanaklar, belgeler ve sanıklar M.. K.. ve Y.. K.. hakkında yağma suçu yönünden duruşmalı inceleme sırasında ileri sürülen savunma doğrultusunda yapılan incelemede;

Sanık M.. K.. hakkında “...müşteki Ö.. E..'den olan 40.000 dolar tutarındaki alacağını tahsil edebilmek amacıyla çıkar amaçlı suç örgütü lideri Mehmet Karakaya ile anlaşma yaptığı, böylece bu örgütün sıfat ve faaliyetlerini bilerek örgüte başvurmak suretiyle çıkar amaçlı suç örgütüne yardım etmek suçunu işlediğinden” ; sanıklar H.. K.. ve Y.. K.. hakkında da “... müşteki Ö.. E..'den sanık H.. K..'in 6.000 TL tutarındaki alacağı tahsil edebilmek amacıyla çıkar amaçlı suç örgütü lideri M. K.. ve örgüt mensubu F.. U.. ile anlaşma yaptıkları, böylece bu örgütün sıfat ve faaliyetlerini bilerek örgüte başvurmak suretiyle çıkar amaçlı suç örgütüne yardım etmek suçunu işlediklerinden” bahisle 4422 sayılı Yasanın 15/1. maddesi delaletiyle 765 sayılı TCY'nın 314. maddesi gereğince cezalandırılmaları istemi ile haklarında kamu davası açıldığı; aynı eylemlerle ilgili olarak da sanık F.. U.. hakkında 4422 sayılı Yasanın 1/1-2; 765 sayılı TCY'nın 179/2(2 kez); 497/1; 495/1; 456/2, 457/1; 6136 sayılı Yasanın 13/1.maddeleri; sanık İ.. B.. hakkında 4422 sayılı Yasanın 1/1-2, 765 sayılı TCY'nın 495/1, 179/2. maddeleri; sanık Y.. D.. hakkında ise 4422 sayılı Yasanın 1/1-2, 765 sayılı TCY'nın 179/2(2 kez), 497/1, 495/1.maddeleri uyarınca cezalandırılmaları istemi ile haklarında kamu davası açıldığı;

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; sanıklar M.. K.., H.. K.. ve Y.. K.. hakkında çıkar amaçlı suç örgütüne yardım etmek suçundan 4422 sayılı Yasanın 15/1.maddesi delaletiyle 765 sayılı TCY'nın 314.maddesi uyarınca açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine; sanıklar H.. K.. ve Y.. K..'in mağdur M.. E..'e yönelik eylem nedeniyle 5237 sayılı TCY'nın 38.maddesi delaletiyle aynı Yasanın 149/1-c-f-g-h, 62; 109/1-2, 109/3-b, 62.maddeleri uyarınca; sanık M.. K..'un da yakınan Özer Evsiz'e yönelik eylem nedeniyle 5237 sayılı TCY'nın 38.maddesi delaletiyle aynı Yasanın 149/1-a-c-f-g, 62; 109/1-2, 109/3-b, 62.maddeleri uyarınca mahkumiyetine karar verildiği; yine mağdur M.. E..'e yönelik eylem nedeniyle sanıklar F.. U.. ve Y.. D..'nin 5237 sayılı TCY'nın 37.maddesi delaletiyle, sanık İ.. B..'ın da aynı Yasanın 39. maddesi delaletiyle 149/1-c-f-g-h, 62; 109/1-2, 109/3-b, 62.maddeleri uyarınca; yakınan Ö.. E..'e yönelik eylem nedeniyle sanıklar F.. U.. ve Y.. D..'nin 5237 sayılı TCY'nın 37. Maddesi delaletiyle aynı Yasanın 149/1-c-f-g-h, 62; 109/1-2, 109/3-b, 62. Maddeleri uyarınca; sanıklar F.. U.., Y.. D.. ve İ.. B..'ın ayrıca 5237 sayılı TCY'nın 220/2, 220/3, 62. maddeleri uyarınca mahkumiyetlerine karar verildiği; sanık F.. U.. hakkında kasten yaralama ve ruhsatsız silah taşımak suçlarından açılan kamu davalarının ise zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine karar verildiği ;

Hükmün konusu, iddianamede yasal öğeleri gösterilen suç, sanık ve eyleme ilişkin olup, iddianamedeki olayın anlatım biçimi ve uygulanması istenen yasa maddelerine göre, sanıklar Yusuf Kanbey, H.. K.. ve M.. K.. hakkında yağma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığı gibi ek iddianamede düzenlenmediği, bir olayın anlatılması sırasında bir başka olaydan söz edilmesi, o olay hakkında dava açıldığını göstermeyeceği, adı geçen sanıklar hakkında çıkar amaçlı suç örgütüne yardım etmek suçundan dolayı 4422 sayılı Yasanın 15/1.maddesi delaletiyle 765 sayılı TCY'nın 314. maddesi gereğince kamu davası açıldığı halde, 1412 sayılı CMUK'nın 150, 257. (5271 sayılı CMK'nın 225) maddelerine aykırı davranılarak, iddianame dışına çıkılmak suretiyle, ek savunma hakkı tanınarak, dava konusu edilmeyen yağma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından da ayrıca hüküm kurulması, sanıklar F.. U.., Y.. D.. ve İ.. B.. hakkında kurulan hükümlerin de bu suçlarla bağlantılı olması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar Y.. K.., H.. K.., M.. K.., F.. U.., Y.. D.., İ.. B.. savunmanlarının temyiz dilekçelerinde ve sanık M.. K.. savunmanları Av.Z. K.. ve Av.B.B..ile sanık Y.. K.. savunmanları Av.A. B.. ve S..K..nın duruşmada ileri sürdükleri tüm itiraz ve savunmaları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle kısmen istem gibi BOZULMASINA, ilişkin oybirliğiyle alınan karar 4.6.2014 günü Yargıtay Cumhuriyet Savcısı A. M..’nun katıldığı oturumda, sanık M.. K.. savunmanı Av.B. B..'nin yüzüne karşı, sanık Y.. K.. ile savunmanları Av.A. B.. ve Av.S.K..'nın yokluklarında açıkça ve yöntemince okunup anlatıldı.
Yargıtay — Esas No: 2021/8608, Karar No: 2022/801, Tarih: 21.02.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/8608 E.  ,  2022/801 K.**

**"İçtihat Metni"**

İlk Derece Mahkemesi : Elazığ 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 01.03.2018 tarih ve 2017/219 - 2018/51 sayılı kararı

Suç : Silahlı terör örgütüne yardım etme

Hüküm: TCK'nın 314/3 ve 220/7. maddeleri delaletiyle 314/2, 220/7-2. cümle, 3713 sayılı Kanunun 5/1. TCK'nın 62, 53, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince kesin olarak verilen hüküm, 24.10.2019 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanunun 29. maddesi ile 5271 sayılı CMK’nın 286. maddesine eklenen üçüncü fıkradaki düzenleme gereğince temyiz yolunun açılması üzerine anılan Kanuna eklenen geçici 5. maddesinin 1/f bendinde belirtilen süre içerisinde temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan inceleme sonunda;

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan yargılanan sanıkların temyiz başvurusunda, “kendisine müdafi tayin edilmemesinin, savunma hakkını kısıtladığını” ileri sürmesi karşısında; ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafiilik” kavramı üzerinde durmak gerekecektir.

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafiilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafiilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafiilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir. (C.G.K. 17/12/2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafiilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafiilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafii istemediğini beyan etse bile müdafii görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır”.

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan yargılanan sanığın temyiz başvurusunda, “kendisine müdafii tayin edilmemesinin, savunma hakkını kısıtladığını” ileri sürmesi karşısında, öncelikle somut olayda;

“5271 sayılı CMK'nun 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerekip gerekmediği, bu kapsamda “beş yıllık ceza süresinin belirlenmesinde suçun temel şeklinin mi yoksa, nitelikli haller ile ağırlaştırıcı nedenlerinde dikkate alınıp alınamayacağının irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de;

“Herkes davasının, .... cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, ... görülmesini isteme hakkına sahiptir.” denilerek teminat altına alınmıştır.

“Herkes davasının, .... cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, ... görülmesini isteme hakkına sahiptir.” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafii yardımından faydalanma hakkı yönünden iç hukukumuzun da bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, bir suç ile itham edilen herkes, kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafiin yardımından faydalanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek hakkına sahiptir. Anılan madde gereğince, bir suç isnadı altında bulunan kişi savunma hakkının kullanılmasında, kendisini bizzat savunma, seçtiği bir müdafii yardımından yararlanma ve bir müdafii tayin etme imkanından yoksun ise ve adaletin selameti için gerekli görülürse re’sen atanacak bir müdafii yardımından yararlanma olmak üzere üç ayrı hakka sahiptir. Bu nedenle, suç isnadı altında bulunan kişinin kendisini bizzat savunması talep edilemez. Savunma hakkının etkin bir şekilde kullanma imkânını sağlayan müdafi yardımından yararlanma hakkı aynı zamanda adil yargılanma hakkının diğer bir unsuru olan “silahların eşitliği” ilkesinin de gereğidir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Pakelli/Federal Almanya Davası, B.No: 8398/78, 25.04.1983).

Gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması ile ilgili olarak, AİHM, her sanığın, gerekiyorsa resmi olarak görevlendirilen bir avukat tarafından etkili bir şekilde savunulması hakkının adil yargılamanın temel özelliklerinden birisi olduğunu hatırlatmaktadır (Salduz, Poitrimol-Fransa, 23 Kasım 1993 ve Demebukov- Bulgaristan, başvuru no: 68020/01, 28 Şubat 2008).

Kural olarak, sanığa, polis tarafından ifadesinin alındığı veya tutuklu olarak yargılandığı andan itibaren avukat yardımından yararlanma imkanı sağlanmalıdır (Dayanan/Türkiye davası, başvuru no:7377/03).