muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/10646, Karar No: 2022/15065, Tarih: 29.11.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/10646 E.  ,  2022/15065 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

No :

Dava, 5434 sayılı Yasa kapsamında geçen fiili hizmet zammı süresi dikkate alınarak, 08.12.2017 tarihi itibari ile yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ile faizi ile birlikte Kurumdan tahsili istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulü ile; davacının 4 yıl 5 ay 8 gün fiili zammı hizmet süresinin yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin tespitine, dair verilen karara karşı davacı ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 15.10.1990-14.06.2012 tarihleri arasında Türk Hava Kuvvetleri’nde muvazzaf subay olarak ... görev yaptığını, bu hizmetlerine istinaden yıpranma payı olarak ise 4 yıl 5 ay 8 günlük fiili hizmet zammına hak kazandığını ve bu konuda davalı Kurum ile bir uyuşmazlık bulunmadığını, müvekkilinin daha sonra ise 4-a kapsamında sigortalı olarak Türk Hava Yolları nezdinde pilot olarak çalışmasını sürdürdüğünü, müvekkilinin işbu şirket nezdinde işe giriş tarihin 28.05.2012 olduğunu, en son 27 yıl, 46 yaş ve 11.320 gün şartlarını sağlayarak emekli aylığına da hak kazandığını, ancak ...’ ya başvurup yaşlılık tahsis talebinde bulunduğunda ... Başkanlığı tarafından müvekkilinin talebine cevaben düzenlenen 26.04.2017 tarihli yazıda 506 sayılı Kanun’un geçici 81. maddesi B-C bentlerine istinaden aranan asgari şartlar 25 yıl, 51 yaş, 5.450 gün olduğundan müvekkili diğer şartlan sağlamakla birlikte yaşı 16.05.2024 tarihinde dolacağından bahisle 16.05.2024 tarihinde emekliliğe hak kazanacağının bildirildiğini, davalı Kurum tarafından hizmet başlangıç tarihinin geriye çekilerek 07.05.1986 kabul edilmesi gerektiğini, ancak hesaplama yapılırken davalı Kurum tarafından hizmet başlangıç tarihinin geriye çekilmediğini, oysa hizmet başlangıç tarihi 07.05.1986 olarak kabul edildiğinde müvekkilinin emekliliğe hak kazanma şartlarının 25 yıl 49 yaş ve 5.300 prim ödeme günü olacağını, Kurum işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu konuda emsal yargı karaları bulunduğunun ileri sürerek müvekkilinin hizmetlerine karşılık mevcut olan 4 yıl 5 ay 8 günlük fiili hizmet zammı süresinin yaş haddinden indirilmesine ve hizmet başlangıcının 07.05.1986 kabul edilerek mevzuat hükümleri uyarınca 08.12.2017 tarihinde itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP:

Davalı vekili, davacının istifa tarihine kadar 4/c kapsamında bu tarihten sonra 4/a kapsamında sigortalı olduğunu hizmetlerinin birleştirilmesi halinde fiili hizmet zammının eklenmesinin söz konusu olmadığını, davacının itibari hizmet süresinden dilekçesinde talep ettiği şekli ile yararlanmasının yasal olarak mümkün olmadığını, davanın yasal dayanaktan yoksun olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Somut olayda celp edilen kayıtlara göre davacı;16.05.1972 doğumlu olup, 15.10.1990-14.06.2012 tarihleri arasında 5434 Sayılı Yasa kapsamında 21 yıl, 8 ay hizmeti ve toplam 4 yıl. 5 ay 9 gün fiili hizmet süresi bulunmaktadır.

23.05.2002 tarihi itibariyle sigortalılık süresi 11 yıl, 7 ay, 8 gün olup, 23.05.2002 tarihine kadar hak kazanılmış olan 1 yıl 11 ay 2 gün itibari hizmet süresi de eklendiğinde 13 yıl 6 ay 10 gündür.

Davacının 23.05.2002 tarihi itibariyle sigortalılık süresi ve 506 Sayılı Yasa’nın geçici 81. maddesi birlikte değerlendirildiğinde davacının yaşlılık aylığı tahsis şartları, 25 yıl sigortalılık süresi, 51 yaş ve 5.450 prim ödeme gün sayısıdır.

Tahsis dosyasına göre davacının 5434 sayılı Yasa kapsamında 21 yıl 8 ay hizmeti ve 4 yıl 5 ay 9 gün fiili hizmet zammı toplamı olarak 26 yıl, 1 ay, 9 gün, 5510 Sayılı Yasa’nın 4/1-a kapsamında ise 1.740 günü olduğu göz önüne alındığında öngörülen sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını tamamladığı açık olup bu hususta bir uyuşmazlık da bulunmamaktadır. Ancak, 16.05.1972 doğumlu olan davacının 51 yaş süresinden 4 yıl 5 ay 9 günlük fiili hizmet zammı süresi düşüldüğünde davacının yaşlılık aylığı yaş haddi şartı 46 yıl 6 ay 21 olarak bulunmaktadır. Davacının 16.05.1972 tarihinde doğumlu olduğu göz önüne alındığında 07.12.2018 tarihinde 46 yaş 6 ay ve 21 günlük olacağından yaşlılık aylığına müstahak olacağı görülmüştür.

Her ne kadar davalı Kurum tarafından pratik düşünceler ile sigortalılık başlangıç tarihinin geriye götürülmesi uygulaması yapılmaktaysa da esasen mevzuatımızda sigortalılık başlangıcının geriye götürülmesi diye bir düzenleme bulunmayıp esas olan sigortalılık süresidir. Sigortalılık süresi ise 5434 sayılı Yasada iştirakçilik süresi, 1479 sayılı Yasada prim ödenen süre, 506 sayılı Yasada ise sigorta başlangıç tarihinden itibaren geçen süredir. Ancak her üç sosyal güvenlik yasasında da istisnalar bulunmakla birlikte (5434 sayılı Yasada kazai rüşt, 506 sayılı Yasada belirli bir tarih öncesindeki 18 yaş öncesi sigortalılık başlangıç hakları saklı tutulma) 18 yaşından itibaren geçen süreler sigortalılık süresi olarak belirlenmiştir. Yaşlılık aylığı tahsisinde yaş şartını getiren 4447 sayılı Yasa da kademeli yaş şartlarını yine sigortalılık başlangıç tarihine göre değil “sigortalılık süresine” göre ele almıştır.

Ne var ki, Sosyal Güvenlik Kurumu pratik nedenler ile kendi uygulamasında 4447 sayılı Yasa’nm “23.05.2002 tarihi itibariyle mevcut sigortalılık süresi” uygulamasını 23.05.2002 tarihinden mevcut sigortalılık süresi kadar geriye doğru giderek belirlediği tarihler itibariyle sigortalılık başlangıcını esas alan bir çizelge düzenleyerek tahsis şartlarını belirlemektedir. Bu durumda somut olayda olduğu gibi sigortalılık başlangıcını 18 yaş öncesine götürülmesi söz konusu olmaktadır. Oysa ki sigortalılık başlangıç tarihinin tespitini düzenleyen 506 sayılı Yasanın 60/G bendinde “01.04.1981 tarihinden sonra sigortalı çalışması başlayanların bu maddenin uygulanmasında: 18 yaşından önce Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak, bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri, prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir”. hükmü ile açıkça 18 yaşından önceki bir sigortalılık başlangıcını zaten mümkün görmemektedir. Diğer taraftan mevzuatta da fiili hizmet zammının “sigortalılık süresine” ekleneceği belirtilmektedir. Dolayısıyla esas olan sigortalılık başlangıç tarihinin değişmesi değil sigortalılık süresinin artırılmasıdır.

Bu kapsamda 4447 sayılı Yasa 23.05.2002 tarihi (1479 sayılı yasa kapsamında ise 01.06.2002 tarihi) itibariyle mevcut sigortalılık süreleri üzerinden bir kademelendirmeyi öngörmektedir. Bu nedenle de sigortalıların yaş yönünden aylık tahsis şartı tespitinde 23.05.2002 tarihi itibariyle mevcut sigortalılık sürelerinin esas alınması zorunludur. Bu tarihten sonraki sigortalılık süreleri ve bu sürelerin bir kısmını oluşturacak olan fiili hizmet sürelerinin 4447 sayılı Yasa kapsamında tahsis yaş şartının tespitinde göz önüne alınması mümkün değildir.

5510 sayılı Yasanın 28. maddesinin 8. fıkrasında aynen “Yukarıdaki fıkralarda belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, (b) bendinde belirtilen sigortalının sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunmaları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalıların ise istekleri üzerine yetkili makamdan emekliye sevk onayı alındıktan sonra ilişiklerinin kesilmesi şarttır. ” hükmü, 30.maddesinin 1. fıkrasında; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının; (a) ve (b) bentlerinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden sonraki, ay başındandan itibaren aylık bağlanır.” hükmü mevcuttur.

Diğer taraftan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin “Yaşlılık aylığı başvurusu ve istenecek belgeler” başlıklı 56’ncı maddesinde; "Yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için, sigortalının Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının; (a) bendi kapsamında bulunması hâlinde, çalıştığı işten ayrıldıktan sonra, örneği kurumca hazırlanacak tahsis talep dilekçesi ile Kuruma başvurması şarttır." Hükmüne, Yine aynı yönetmeliğin; “Tahsis Talep Tarihi” başlıklı 67nci maddesinin 3’üncü fıkrasında; “Aylığa hak kazanılmış ve aynı ay içinde olmak kaydıyla, tahsis talep tarihinden sonra işinden ayrılan veya işyerini kapatan sigortalıların tahsis talepleri de geçerli sayılır” hükmüne, 7nci fıkrasında “Tahsis talep tarihinde Kanunda yaşlılık aylığı için belirlenen yaş ve sigortalılık süresi şartlarından birini yerine getirememiş olan, ancak yerine getirilemeyen şartı tahsis talep tarihinden itibaren bir ay içinde yerine getiren sigortalının tahsis talebi, bu şartın yerine getirildiği tarih itibarıyla geçerli sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda davacının 16.12.2016 tarihinde Kurum kayıtlarına giren bir tahsis talebi mevcut ise de bu tarihte yaş şartı ikmâl edilmediği gibi, davacı vekilinin mahkememizdeki beyanı ve uyap üzerinden temin edilen güncel sigortalı hizmet cetveline göre tahsis talep tarihi itibari sigortalı çalışmasının da devam ettiği, diğer bir anlatımla işten ayrılma şartını da yerine getirmediği anlaşılmıştır.

Böylelikle, yapılan yargılama, hükme esas alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taleple bağlılık ilkesi gereğince davacının 4 yıl 5 ay 8 gün fiili zammı hizmet süresinin yaş haddinden indirilmesi yönündeki talebinin kabulüne, yukarıda açıklanan nedenlerle yaşlılık aylığı bağlanılması yönündeki talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Davanın kısmen kabulü ile; davacının 4 yıl 5 ay 8 gün fiili zammı hizmet süresinin yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin tespitine, Fazlaya ilişkin talebin reddine,dair karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Davanın kısmen kabulü ile; davacının 4 yıl 5 ay 8 gün fiili zammı hizmet süresinin yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin tespitine, Fazlaya ilişkin talebin reddine,dair karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi, Uyuşmazlık fiili hizmet zammının yaştan indirilmesi gerekip gerekmeyeceğine ilişkindir. Davacının 51 yaşını 16/05/2023 tarihinde dolduracağı 5434 sayılı Kanunu 205/son ve 506 sayılı Yasanın ek 39.maddesi gereği fiili hizmet süre zammının tamamının yaş haddinden indirilmesi gerektiği buna göre 16/05/2023 tarihinden 4yıl 5 ay 8 gün indirildiğinde 08/12/2018 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı koşullarını sağlamış olup, 16/12/2016 tarihinde tahsis talebinde bulunduğundan, dava tarihinde ve tahsis tarihinde yaşlılık aylığına hak kazanmadığı anlaşılmış olup mahkeme gerekçesinde yaşlılık aylığına hak ediş tarihinin 07.12.2018 tarihi olduğunun belirtilmesi hatalı ise de, yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti talebine yönelik talebi ret edildiğinden, bu yanlışlık sonuca etkili görülmemiş ve davacı vekili ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının oy birliği ile esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle,

... 20. İş Mahkemesi'nin 27/02/2020 tarihli, 2018/438 Esas - 2020/109 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekili ve davalı Kurum vekillerinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Yasanın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı kurum vekili, Kurum işlemlerine herhangi bir hatanın mevcut olmadığını aslen davanın reddi yerine yazılı şekilde kabulünün usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

Davacı vekili ise, aslen kendisi hakında kazandığı fiili hizmet zammı süresinin hem sigortalılık başlangıcından hem de yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin tespitine dair karar verilmesi gerektiğini belirterek verilen karın bozulmasını talep etmiştir.

V- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Uyuşmazlık, 5434 sayılı Yasanın 32. vd. maddeleri hükümlerince hak kazanılan fiili hizmet zammının hizmet birleştirilmesi ve tahsis aşamasında nasıl dikkate alınması gerektiği ile bu sürenin 2829 sayılı Yasanın 8. maddesi gereğince uygulanması gereken 506 sayılı Yasa kapsamındaki tahsis işlemlerinde sigortalılık başlangıç tarihinden geriye gidilmek suretiyle sigortalılık süresine eklenip eklenmeyeceği ve bu süre üzerinden belirlenecek yaş haddinden de düşülüp düşülemeyeceği hususundadır.

Uyuşmazlığın çözümü bakımından, öncelikle davacının hak kazandığı fiili hizmet zammı kavramı, niteliği ve 5434 sayılı Yasadaki itibari hizmete ilişkin hükümlerin varlığı ile 506 sayılı Yasa kapsamında yer alan itibari hizmet süresi kavramları ile birlikte yaşlılık aylığı tahsis koşulları üzerinde durulmalıdır.

Uyuşmazlığın çözümü bakımından, öncelikle davacının hak kazandığı fiili hizmet zammı kavramı, niteliği ve 5434 sayılı Yasadaki itibari hizmete ilişkin hükümlerin varlığı ile 506 sayılı Yasa kapsamında yer alan itibari hizmet süresi kavramları ile birlikte yaşlılık aylığı tahsis koşulları üzerinde durulmalıdır.

5434 sayılı Yasanın 10. kısmında (31. ila 34. maddeleri arasında) fiili hizmet müddeti, 11. kısmında (35 ila 38. maddelerinde) ise itibari hizmet süresi düzenlenmiştir.

5434 sayılı Yasanın 31. maddesinde “Fiili hizmet müddeti; iştirakçinin 30 uncu madde gereğince bu kanunla tanınan haklardan faydalanmaya başladığı tarihten itibaren tam kesenek vermek suretiyle geçirdiği müddet” olarak tanımlanmış, 32. maddesinde; İştirakçilerin, 5434 sayılı Yasa kapsamında kesenek ödenen her yılı için görevlerine göre eklenecek fiili hizmet zamları belirlenmiş ve 32’nci maddede gösterilen vazifelere yılbaşından sonra girenlerin fiili hizmet müddet zamlarının, girdikleri ay hariç olmak üzere, o yılın geri kalan ayları için ve yılsonundan önce ayrılanların fiili hizmet müddeti zamlarının, ayrıldıkları ay da dâhil olmak üzere, yılın geçmiş ayları için hesaplanacağı belirtilmiş, ayrıca fiili hizmet müddeti zamlarının, emeklilik işlemlerinde fiili hizmet sayılacağı fakat toplamının 8 yılı geçemeyeceği belirtilmiş olsa da, ... ... ve ateşçilerin bu süreden istisna olduğu, son olarak 34. maddesinde ise, fiili hizmet sürelerinin her yıl ilgili kurumlarınca, yılsonlarından itibaren 3 ay içinde Sandığa göndermeye ilişkin zorunluluk düzenlenmiştir.

Eklemek gerekirse; 5434 sayılı Yasanın geçici 205. maddesinde de, 32’inci madde gereğince fiilî hizmet sürelerine zam yapılanların bu maddede belirtilen yaş hadlerinden, hizmetlerine eklenen fiilî hizmet süresi zammı kadar indirim yapılır. Hükmü yer almaktadır.

5434 sayılı Yasada düzenlenen “itibari hizmet” süresi ise, 35. maddede “Bu kanun gereğince bağlanacak aylıklar ve yapılacak kesenek iadesi ve toptan ödemelerin hesabında fiili hizmet müddetlerine eklenen süredir” şeklinde tanımlanmış, 36. maddede; iştirakçilerin, görevlerine göre fiili hizmet sürelerinin her yıl için fıkralarında gösterilen itibari hizmet süreleri ekleneceği belirtilmiş ve açıkça (zamlar hariç) tutulmuş olup, toplamlarının 3 aydan az ve toplamı 5 yıldan fazla olamayacağı belirtilmiştir.

506 sayılı Yasanın ek 5. maddesinde de “itibari hizmet süresi” kavramına yer verilmiş olup, bu maddede ise, “506 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların, kanunda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir.” hükmü ile öncelikle; 18.02.2000 tarihli 1997/1 Esas ve 2000/1 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’na göre, salt sigortalılık süresine eklenmesi gereken süre olarak tanımlanmıştır.

506 sayılı Yasanın Ek 39'uncu maddesinde de "Bu Kanunun Ek 5 ve Ek 6’ncı maddeleri gereğince sigortalılık süresine ilave edilen gün sayıları, beş yıldan çok olmamak üzere bu Kanun'un 60. ve Geçici 81'inci maddelerinde belirtilen yaş hadlerinden indirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Konu, son olarak 5510 sayılı Yasa ile düzenlenmiş ve 01.10.2008 günü itibarıyla aynı tarihte yürürlüğe giren “Fiili hizmet süresi zammı” başlıklı 40. maddesinde, belirtilen iş yerlerinde ve işlerde çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu iş yerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayılarının, fiili hizmet süresi zammı olarak ekleneceği, çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç, sigortalının kapsamdaki iş yerleri ile birlikte işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalmasının şart olduğu açıklanmıştır.

5510 sayılı Yasanın “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlıklı geçici 1. maddesinde yer alan “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 506 sayılı ... Kanunu ile 2925 sayılı Tarım İşçileri ... Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, 1479 sayılı ... ve diğer bağımsız çalışanlar ... Kanunu ve bu Kanunla mülga 2926 sayılı tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar ... Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti ... Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında kabul edilir.” hükmü nedeniyle, tahsis koşulları bakımından davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanunun 60 ve geçici 81’inci maddelerinde yaşlılık aylığından yararlanmak için; kural olarak maddede belirlenen yaşa ulaşmış olmak, belirli bir süre prim ödemek, işten ayrılmak ve talepte bulunmak koşulları öngörülmüştür. Ne var ki, Anayasa Mahkemesi 2019/104 Esas, 2021/13 Karar ve 14.01.2021 tarihli kararı ile “17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı ... Yasası’nın mülga 62. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “....çalıştığı işten ayrıldıktan sonra...” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline” karar vermiş ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gerekçesinden de anlaşılacağı üzere işten ayrılma koşulunu özünde Anayasaya aykırı kabul etmiştir.

2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun’un 4’üncü maddesindeki; “kurumlara tabi çeşitli işlerde çalışmış olanların hizmet süreleri, aynı tarihlere rastlamamak kaydıyla bu Kanuna göre aylık bağlanmasına hak kazanıldığında birleştirilir.” hükmü uyarınca çeşitli sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak geçen hizmet süreleri de yaşlılık aylığı bağlanmasına esas olmak üzere birleştirilmekte ve sigortalının yaşlılık aylığı bağlanması için tabi olduğu yaş, prim gün sayısı ve sigortalılık süresi tespit edilmektedir.

Yukarıda sayılan düzenlemeler birlikte irdelendiğinde; mahkemece, 2829 sayılı Yasa kapsamında hizmetleri birleştirilen ve 506 sayılı Yasa kapsamında tahsis koşulları uyuşmazlık konusu olan, davacının 5434 sayılı Yasanın 32. vd. maddeleri hükümlerince hak kazandığı “fiili hizmet zammının” tahsis koşullarından olan yaş haddinden indirilmesine ilişkin kabul, 506 sayılı Yasanın Ek 39'uncu maddesi karşısında yerinde ise de, 5434 sayılı Yasada yer alan “fiili hizmet zammının”, iştirakçilerin görev yaptıkları süreler boyunca ve tam kesenek vermek suretiyle geçirdiği sürelere ilişkin olarak yapılan ek bir zam niteliğinde olduğu ve fiili hizmet süresine eklenmesi gerektiği, buna göre eklenen bu hizmetin, iştirakçilerin fiili hizmet süresini, emeklilik ikramiye miktarını ve emekli aylığı bağlama oranını artırdığı ve yaş haddinden de 8 yıla kadar indirim sağladığı, 5434 sayılı Yasanın 11. kısmında 35 vd. maddelerinde ayrıca düzenlenmiş olan “itibari hizmet” sürelerinin de, istekle emekliye ayrılmak için gerekli olan, kadınlarda 20, erkeklerde 25 hizmet yılının hesabı ve emekli ikramiyesinin hesaplanmasında bu sürenin dikkate alınmayacağı, ancak keseneklerin iadesinde, toptan ödeme yapılmasında ödenecek paranın ve aylık bağlanmasına hak kazanılması halinde bağlanacak aylığın oranının artmasına etki ettiği dikkate alınarak, 5434 sayılı Yasanın 32.vd. maddelerinde düzenlenmiş “fiili hizmet zammının”, 506 sayılı Yasadaki ve içtihadı birleştirme kararı gereğince sadece sigortalılık süresine eklenmesi gereken “itibari hizmet” süresinden farklı bir kavram olduğu açıkça anlaşılmakta olduğundan, bu sürenin 506 Sayılı Yasa kapsamında tahsise esas sigortalılığın başlangıç tarihinden geriye çekilmesi mümkün değildir. Başka bir deyişle, 5434 sayılı Yasa kapsamında hak kazanılan “fiili hizmet zammının” kişilerin fiili hizmetine eklenmesi gerektiği söylenebilir ise de, birleşen hizmetler sonrasında, 506 sayılı Yasanın 60. ve geçici 81. maddesindeki yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin koşullar bakımından uygulama yapılırken, sigortalılık süresi yönünden, kişinin sigortalılık başlangıç tarihiden geriye doğru ekleme yapılması ile sigortalılık başlangıç tarihinin geriye çekilmesi suretiyle, ek bir sigortalılık süresine veya başkaca bir uygulama yapılmasına imkân vermediği hususu dikkate alınmalı ve buna göre tahsis koşulları yeniden irdelenmeli, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Eldeki dava bakımından ise, mahkemece, davacı hakkında fiili hizmet zammı süresinin yaş haddinden indirilmesi gerektiğine ilişkin kabul ve uygulama yapılması yerinde ise de, 23.05.2002 tarihi öncesinde geçen fiili hizmet zammının sigortalılık süresine ilavesi ile bu aşamadan sonra tahsis şartlarından ola yaş şartının belirlenmesi suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

O halde, davacı ve davalı Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararının kaldırılarak, ilk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk derece Mahkemesine gönderilmesi ile kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.