muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/743, Karar No: 2023/1332, Tarih: 16.02.2023

F. Üçüncü Bozma Kararı Sonrası Direnme Kararı

Mahkemenin 13.06.2019 tarihli ve 2019/48-2019/158 Esas ve Karar sayılı kararı ile Bozma ilamı sonrası yeniden yapılan yargılama sonucu Mahkemenin 2016/165 Esas 2018/79 sayılı kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

G. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

1.Direnme kararı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.06.2021 tarihli, 2019/(21)10-687 Esas ve 2021/765 Karar sayılı ilamı ile "somut olayda; kararın Özel Dairece, 506 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin (II) numaralı fıkrasının (D) bendi gereği 15.08.1989 tarihli çalışmanın ihtilaf konusu dönem itibariyle 506 sayılı Kanun hükümleri gereğince uzun vadeli sigorta kollarına tabi zorunlu sigortalılık olarak değerlendirilemeyeceği ve davanın reddi gerektiği belirtilerek bozulduğu, mahkemece önceki hükümde direnildiği, direnme kararında önceki kararın gerekçesi ile bozma kararına yer verildikten sonra “..Mahkememizin 2016/165 Esas 2018/79 sayılı kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle anılan kararda direnilmesine..” yazılmak suretiyle direnildiği, bu hâli ile Anayasa'nın ve HMK'nın aradığı anlamda herhangi bir gerekçe oluşturulmadan verilen direnme kararının Özel Daire bozma kararının hangi neden ya da nedenlerle yerinde olmadığına ilişkin açıklama ve gerekçe içermediği görülmüştür.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş, Anayasa'nın 141 inci maddesinin 3 üncü fıkrası ile ona koşut düzenleme içeren HMK’nın 297 nci maddesindeki hükümler gözetilerek ve özellikle bozma kararında yer verilen bozma nedenlerine karşı, direnmenin gerekçesini de (gerekirse yeni bir hüküm oluşturmayacak şekilde yasal sınırlarda genişleterek) açıkça kaleme alarak kararda göstermek olmalıdır.

Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında mahkemece önceki karara atıf yapan direnme kararının dosyanın geçirdiği aşamalar göz önünde bulundurulduğunda gerekçe olarak kabul edilmesi gerektiği, gerekçede hukukî açıklamalar yapıldığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesinin yeterli olduğu görüşü ileri sürülmüşse de bu görüş kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

Hâl böyle olunca, yukarıda açıklanan Anayasal ve yasal düzenlemeler ile ilkeler gözetilerek anlaşılabilir ve denetlenebilir nitelikte direnme kararı verilmek üzere karar usulden bozulmalıdır" gerekçesine dayalı olarak direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

H. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar

Hâl böyle olunca, yukarıda açıklanan Anayasal ve yasal düzenlemeler ile ilkeler gözetilerek anlaşılabilir ve denetlenebilir nitelikte direnme kararı verilmek üzere karar usulden bozulmalıdır" gerekçesine dayalı olarak direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

H. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 18.11.2021 tarihli ve 2021/147 E., 2021/200 K. sayılı kararı ile; Hukuk Genel Kurulunun usule ilişkin bozma kararına uymak suretiyle yapılan yargılama sonunda "davacının dava konusu ettiği dönemdeki çalışmasının hizmet aktine dayalı sigortalı çalışma olduğu, bu nedenle 506 sayılı Kanun'un 3/II-D bendinin davacı hakkında uygulanamayacağı ve davacının tüm sigorta kollarında sigortalı olarak fiilen çalıştığı ve dava konusu çalışmasının 506 sayılı Kanun’un 2 nci ve 6 ncı maddeleri gereğince tüm sigorta kollarına tabi sigortalı çalışma şartlarını sağladığı, tanık beyanlarına göre de fiili çalışmanın ispatlandığı" gerekçesine dayalı olarak davanın kabulüne, davacının 15.08.1989 tarihinde en az bir gün sigortalı olarak asgari ücret ile çalıştığının ve tüm sigorta kollarında sigorta başlangıç tarihinin 15.08.1989 tarihi olarak tespiti yönünde direnme kararı verilmiştir.

İ.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

1.Direnme kararı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.06.2022 tarihli, 2022/(21)10-121 Esas ve 2022/904 Karar sayılı ilamı ile " Somut olayda dava dışı ... İç ve Dış Ticaret A.Ş. unvanlı işyerinden davacı adına 15.08.1989 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin düzenlendiği ve Kurum kayıtlarına intikal ettiği, dava dışı işveren tarafından 1989 yılı 2. dönem malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olmayanlar yönünden düzenlenen dönem bordrosunda davacı adına 10 günlük hizmet bildirildiği, davalı Kurum tarafından anılan tarihin tüm sigorta kollarına tabi sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmemesi üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda yukarıda yapılan açıklamalara, somut olaya ilişkin maddi ve hukukî olgulara göre; davacının, dava dışı işverene bağlı olarak yerine getirdiği faaliyetin “el halıcılığı dokuma işi” olduğunun anlaşılması karşısında uyuşmazlık döneminde yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanun’un 3/II-(D) bendine göre el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanların hakkında iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanacağından malûllük, yaşlılık, ölüm sigortaları kollarına tabi olamayacakları ve bu hükmün sonucu el halıcılığı dokuma işinde çalışmaya başlanılan tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı gözetilmeden talep edilen tarihin tüm sigorta kollarına tabi sigorta başlangıç tarihi olarak tespitine karar verilmesi hatalıdır.

Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır" gerekçesine dayalı olarak direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır" gerekçesine dayalı olarak direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

H. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilâmına uyularak davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz başvuru dilekçesinde; davacının çalışmasının kanun ve mevzuata uygun olduğunu, işin işverene ait atölye ve fabrika benzeri bir işyerinde, işverenin denetim ve gözetimi altında ve ona bağlı olarak yürütülmesi halinde yapılan işin hizmet akdi niteliğinde olduğunu ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi olacağını, uzun vadeli sigorta kollarına tabi hizmetin ise yöntemince kanıtlandığını, Mahkemece kabul edilen ve Yargıtay denetiminden geçmek suretiyle kesinleşen emsal davaların dikkate alınması gerektiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu özet olarak beyan ederek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, sigortalılık başlangıç tarihinin ve bir günlük hizmetin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin II numaralı fıkrasına, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle eklenen (D) bendinde “El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85 inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler” düzenlemesine yer verilmiş, sonrasında 06.08.2003 günü yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanun'un 57 inci maddesiyle söz konusu bend ilga edilmiş olup yürürlükten kaldırmaya yönelik yasama işleminin geriye yürütüleceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından 09.07.1987 – 05.08.2003 (dahil) dönemi bakımından bentte yazılı nitelikteki hizmetin 506 sayılı Kanun hükümleri gereğince uzun vadeli sigorta kollarına tabi zorunlu sigortalılık olarak değerlendirilemeyeceği belirgindir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Değerlendirme

1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine ,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

16.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2014/17679, Karar No: 2014/29050, Tarih: 09.12.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/17679 E.  ,  2014/29050 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Boyabat Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 22/05/2014

NUMARASI : 2014/111-2014/758

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasının kabulüne dair verilen yukarıda tarih ve numaraları yazılı hükmün duruşmalı olarak Yargıtay’ca incelenmesi davalılar vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, duruşma için belirlenen 09.12.2014 günü temyiz eden davalılar vekilinin yüzüne karşı; usulüne göre çağrı kağıdı gönderilmesine rağmen gelmediğinden aleyhine temyiz olunan davacı idare vekilinin yokluğunda duruşmaya başlanarak, davalılar vekilinin sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki kağıtlar okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Mahkemece, uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş; karar, davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Davalılar vekilinin temyiz nedenleri bozma ile kesinleşen yönlere ilişkin olduğundan usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, davalılardan peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 09.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3107, Karar No: 2016/2590, Tarih: 24.02.2016

**3. Hukuk Dairesi         2016/3107 E.  ,  2016/2590 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Uyuşmazlık ve hüküm; taraflar arasında imzalan temizlik ve genel hizmet alım ihalesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkindir.

Davanın niteliğine göre, inceleme görevi Yargıtay 13.Hukuk Dairesinindir. 11.04.2015 tarihinde yürürlüğe giren 6644 sayılı Yasanın 2.maddesi ile değiştirilen 2797 sayılı Yargıtay Kanununun 60.maddesi uyarınca temyiz incelemesini yapacak daire belirtilmek üzere dosyanın Hukuk İşbölümü İnceleme Kuruluna gönderilmesine, 24.02.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/19834, Karar No: 2016/19783, Tarih: 19.09.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/19834 E.  ,  2016/19783 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ücret ile fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, davanın yetkisizlik yönünden reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini belirterek kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti ve genel tatil ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, yetki itirazında bulunmuş ve taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesinde Gaziantep Mahkemelerinin yetkili olduğunun kabul edildiğini belirterek davanın öncelikle yetki yönünden reddini savunmuştur.

Mahkemece, iş sözleşmesinde yetki konusunda yapılan anlaşmanın geçersiz olduğu belirtilmiş, davaya bakmakla Gaziantep İş Mahkemesi'nin yetkili olduğu açıklandıktan sonra dosyanın Kızılcahamam İş Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

Karar, süresi içerisinde davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, somut olay bakımından davaya bakmakla yetkili mahkemenin hangi yer iş mahkemesi olduğudur.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5 inci maddesi uyarınca, iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme geçerli değildir.

Dosya içeriğine göre davacının fiilen çalıştığı yerin İbnisina Hastanesi yemekhane bölümü olduğu taraflar arasında tartışmasızdır. Türk Medeni Kanunu 51. maddesi gereğince davalı şirketin davanın açıldığı tarihteki ikametgah adresi ise açıklığa kavuşturulmamıştır. Ancak, İş Mahkemelerinde yetki kuralı işçiyi koruma amaçlı düzenlenmiştir ve dairemizin yerleşmiş uygulaması gereği kanunda belirlenen yetkili mahkemelerden birini seçme hakkı işçidedir.Davacı davayı açarken seçim hakkını fiilen çalıştığı Ankara Mahkemelerinden yana kullanmıştır. Mahkemenin, iş sözleşmesinde yetkiye ilişkin yapılan düzenlemenin geçersiz olduğu yönündeki tespitinde bir isabetsizlik bulunmamakla birlikte, anılan sebeple davaya bakmakla Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğu kabul edilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile yetkisizlik kararı verilmiş olması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 19/3. maddesi gereğince, mahkemenin, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi açıkça göstermesi zorunlu olup kabule göre de, verilen kararda, Gaziantep İş Mahkemesinin davaya bakmakla yetkili olduğunun açıklanmasından sonra dosyanın Kızılcahamam İş Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş olması hatalıdır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 19/3. maddesi gereğince, mahkemenin, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi açıkça göstermesi zorunlu olup kabule göre de, verilen kararda, Gaziantep İş Mahkemesinin davaya bakmakla yetkili olduğunun açıklanmasından sonra dosyanın Kızılcahamam İş Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş olması hatalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 19.09.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4064, Karar No: 2013/5324, Tarih: 09.04.2013

**1. Hukuk Dairesi         2013/4064 E.  ,  2013/5324 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : PINARBAŞI(KAYSERİ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 04/10/2012

Yanlar arasında görülen elatmanın önlenmesi, yıkım ve ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece  davanın, kısmen kabul kısmen reddine ilişkin olarak verilen karar davalı A.oğlu M.Ö.tarafından yasal süresi içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi,  Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, elatmanın önlenmesi, yıkım ve  ecrimisil  isteğine ilişkin olup, dosya içeriği ve toplanan deliller ile, kayden davacının maliki olduğu 177 parsel sayılı taşınmaza davalı A. oğlu M.nın haklı ve geçerli bir nedeni olmaksızın taşkın olarak yapılanmak suretiyle müdahalesi  saptanmak suretiyle, elatmanın önlenmesine ve yıkıma karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur. Davalı A. oğlu M.'nın, bu yöne değinen temyiz itirazları yerinde değildir, reddine.

Davalının ecrimisile yönelik temyiz itirazlarına gelince; bilindiği üzere, ecrimisil, kötüniyetli zilyedin malike ödemekle yükümlü olduğu haksız işgal tazminatıdır. Bu nedenle ecrimisil davaları haksız fiil benzeri davalar olup, ecrimisil miktarının en çoğu tam kar mahrumiyeti, en azı ise asgari kira bedelidir.

Somut olayda,  davalı a.o.mtarafından yapılan  binanın 45,82 m2'lik kısmının davacının maliki olduğu 177 parsel sayılı taşınmaza taşkın olduğu keşfen belirlenmiş ve taşkın yapı üzerinden   hesaplanan  ecrimisile karar verilmiştir.

Hal böyle olunca, çekişmeli 177 parsel sayılı taşınmaz  tapuda  kargir ev ve arsa vasıflı olarak kayıtlı olup,  arsa üzerindeki taşkın muhdesatın  davalı A. oğlu M.'nın tarafından yaptırıldığı gözetilerek, taşkın kısmın üzerinde bulunduğu 45,82 m²'lik kısım yönünden,  arsa vasfındaki emsallerle kıyaslaması yapılarak, arsa üzerinden ecrimisil hesabı yapılıp, sonucuna göre karar verilmesi  gerekirken, taşkın yapı üzerinden hesaplanan ecrimisilin hüküm altına alınması doğru değildir.

Davalı A.oğlu M.nın, ecrimisile yönelik temyiz itirazı yerindedir. Kabulüyle  hükmün açıklanan nedene hasren (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 10.04.2013  tarihinde oybirliğiyle karar  verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1285, Karar No: 2019/5153, Tarih: 10.09.2019

**16. Ceza Dairesi         2018/1285 E.  ,  2019/5153 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi :...5. Ağır Ceza Mahkemesinin 28.09.2017 tarih ve ..... Karar sayılı kararı

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : 5237 sayılı TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddesi, 5237 sayılı TCK’nın 62, 53, 58/9, 63 maddesi uyarınca hükmedilen mahkumiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre, yapılan incelemede;

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan yargılanan sanığın temyiz başvurusunda, “kendisine müdafii tayin edilmemesinin, savunma hakkını kısıtladığını” ileri sürmesi karşısında; ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak gerekecektir.

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafiilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafiilik sitemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafiilik sistemini, istisna olmaktan

çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir (C.G.K. 17/12/2009 t...... ).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafiilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafiilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafii istemediğini beyan etse bile müdafii görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır”.

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan yargılan sanık temyiz başvurusunda, “kendisine müdafii tayin edilmemesinin, savunma hakkını kısıtladığını” ileri sürmesi karşısında, öncelikle somut olayın;

“5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerekip gerekmediği, bu kapsamda “beş yıllık ceza süresinin belirlenmesinde suçun temel şekli için kanunda öngörülen cezanın mı dikkate alınacağı yoksa, suçun nitelikli halleri ve ağırlaştırıcı nedenlerinin de beş yıllık cezanın belirlenmesinde dikkate alınıp alınamayacağı”,

Hususları yönünden irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafii yardımından