muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/44, Karar No: 2020/510, Tarih: 08.12.2020

Savcılıkta; mağdurelerin kendisini polislere gösterdiğini görmediğini, mağdureleri karakola girerken bir kez gördüğünü, inceleme dışı mağdur ..., tanık ... ve sanık ...’la daha önceden tanışıklığının bulunduğunu, sanık ..., ... ismini kullanan ... ve sanık ...'la ise karakolda tanıştıklarını,

Mahkemede; olaydan önceki tarihlerde sanık ...’ın ağabeyi ...’ın yanında reklam ve halkla ilişkiler sorumlusu olarak çalıştığını, inceleme dışı mağdur ... ve tanık ...’e mobilya sattıklarını, ...ve ...’in bazı kişileri dolandırıp iş yerini terkettiklerini, başka yere giderek yine başka şahısları da dolandırmak için iş yeri açtıklarını öğrendiklerini, diğer sanıklarla birlikte...’in iş yerine gidip onu döverek zorla başka yere götürmediğini, olay günü iş yerine giderken ...’ın kendisini cep telefonundan aradığını, ...’ın karakolda olduğunu bildirdiğini, bir avukatla birlikte ne olduğunu öğrenmek için karakola gittiğini,

Sanık ... Kollukta ve tutuklanması istemiyle sevk edildiği Sulh Ceza Mahkemesinde; olay günü ağabeyi ...’ın telefonla arayıp tanık ...’e ait iş yerine gitmesini, zigon sehpa satımından kaynaklı alacaklarını istemesini söylediğini, tek başına olay yerine gittiğini, o esnada içeriden sesler geldiğini, kendisinin ara bölmede oturduğunu, isimlerini karakolda öğrendiği sanık ... ve ... ismini kullanan ...'in o esnada içeride olup olmadıklarını bilmediğini, bu kişileri karakolda gördüğünü, inceleme dışı mağdur ... ve tanık ...’i tanımadığını, mağdureler ... ve ...’in neden ithamda bulunduklarını bilmediğini,

Mahkemede; ağabeyinin kendisini telefonla araması ve ödeme yapacaklarını söylemesi üzerine inceleme dışı mağdur ...’in iş yerine gittiğini, ...’in orada olmadığını, ...’in birazdan geleceğini söylediklerini, kendisinin elindeki kitabı okuduğunu, sonra içeriden sesler geldiğini, ortamın gergin olduğunu, sigara içmek için dışarı çıktığını, kendilerini apar topar karakola götürdüklerini,

...’un adını ve kimlik bilgilerini kullanan ... Kollukta; olay günü saat 10.00 sıralarında amcasının oğlu sanık ...’la tanık ...’e ait iş yerine gittiklerini, ...’in kendisine ...’e ait iş yerinden alacakları olduğunu söylediğini, iş yerine gittiklerinde kendisinin dışarıda bekleyip sigara içtiğini, içeriden sesler geldiğini, girip baktığında kadınların bağırdığını gördüğünü, orada isimlerini olay nedeniyle öğrendiği sanıklar ...’ın bulunduğunu, ...’ın mağdurelere "Sizi bırakacağız. Ancak patronunuz gelsin." dediğini, ardından polislerin geldiğini, kimliğinin yanında olmaması nedeniyle polislerin kendisini de aldıklarını, olayla bir ilgisinin bulunmadığını, polis merkezinde neden kendisini ... olarak tanıttığının sorulması üzerine; kendisine genelde ... denildiğini, ancak adının kimlikte ... olduğunu, alışkanlık nedeniyle o şekilde tanıttığını,

Tutuklanması istemiyle sevk edildiği Sulh Ceza Mahkemesinde; olay sırasında kimliğinin üzerinde olmadığını, o nedenle kendisinin de polis merkezine götürüldüğünü,

Tutuklanması istemiyle sevk edildiği Sulh Ceza Mahkemesinde; olay sırasında kimliğinin üzerinde olmadığını, o nedenle kendisinin de polis merkezine götürüldüğünü,

Mahkemede; hafta sonları sanık ...’in iş yerinde çalıştığını, ...’in alacağı nedeniyle inceleme dışı mağdur ...’in iş yerine gittiklerini, ...’in dışarıda beklediğini, kendisinin ise oradan ayrılıp yakınlardaki çay ocağına gittiğini, sonra...’in iş yerinin önüne gittiğini, içeriden sesler geldiğini, ...'in de içeride olduğunu sanarak içeri girdiğini, ...’in içeride olmadığını, sadece sanık ...’yle mağdureler ... ve ...’in olduğunu, telefon konusunda tartıştıklarını gördüğünü, kendisinin dışarı çıktığını, hiçbir şeye karışmayıp orada oturduğunu, polislerin gelip içeri girdiğini, sonra polislerin kendisinin de kimliğini sorduğunu, kimliği yanında olmadığı için kendisinin de karakola götürüldüğünü, iş yeri içerisinde değil çay ocağında çay içerken polislerin gelerek kendisini de aldıklarını,

Sanık ... Kollukta ve tutuklanması istemiyle sevk edildiği Sulh Ceza Mahkemesinde; tanık ...’e yaklaşık 7.000 TL tutarında mal verdiğini, 500 TL alacağının kaldığını, olay günü saat 09.30 sıralarında ... ismini kullanan amcasının oğlu ...'le ...’e ait iş yerine gittiklerini, ...'in dışarıda beklediğini, iş yerinde inceleme dışı mağdur ... ile mağdureler ... ve ...’in bulunduklarını, ...’le çay içtiklerini, ardından birlikte ...’in evine gittiklerini, ...’in aşağı indiğini, konuşup aralarındaki meseleyi hallettiklerini, sonra hep birlikte ...’in iş yerine döndüklerini, ancak dükkânın kapalı olduğunu, iş yerinde kavga çıktığını sonradan öğrendiğini, kimseyi silahla bir yere götürmediğini, alıkoymadığını,

Mahkemede; ticaret yaptığı inceleme dışı mağdur ...’den aldığı çekin sahte olduğunu öğrendiğini, ...ve tanık ...'in yanına gidip iki ayrı bono senedi aldığını, ...ve ...’in borçlarını ödemediklerini ve kendisini birkaç hafta oyaladıklarını, sonra bir kişinin kendisini telefonla aradığını, ...ve ...'in başka bir yerde iş yeri açtığını söylediğini, ...'a ait kimlik bilgilerini kullanan amcasının oğlu ...'le...'in son iş yerine gittiğini, iş yerinin içine girmediğini, ...’in kendisini kapıda karşıladığını, sonra "Sen beni biraz bekle. Ben geleceğim." diyerek ayrılıp gitmek istediğini, ...’e "Nereye gidiyorsun?" diyerek onu bırakmadığını, birlikte ...'in evine gittiklerini, ...’i alıp döndüklerini, yolda polislerin ...’i telefonla aradığını, polislerin "Bir kavga falan olmuş. Karakola gelmeniz gerekiyor." dedikleri hususunu ...’in söylediğini, birlikte karakola gittiklerini, ...’le birlikte ...’in evine giderken kendisiyle sabah...’in iş yerine giden ... ismini kullanan ...'in, ...’in iş yerinin yakınlarındaki çay ocağında kaldığını, kendileriyle gelmediğini, karakola giderken de yanlarında olmadığını, karakola gittiğinde sanık ...’nin orada olduğunu, çelişki sebebiyle sorulması üzerine; mahkemedeki ifadesinin daha doğru olduğunu, kolluk ifadesi alınmadan evvel ...’in "Siz şikâyetçi olmayın. Ben alacağınızı ödeyeceğim." dediğini, o yüzden o şekilde beyanda bulunduğunu,

Savunmuştur.

Uyuşmazlık konularının sırasıyla ele alınmasında fayda bulunmaktadır.

1- Sanık ... hakkında Yerel Mahkemece yeniden yargılanması sonucu verilen beraat kararının kesinleştiğinin anlaşılması karşısında, itiraza konu önceki mahkûmiyeti ile ilgili Ceza Genel Kurulunca bir incelenme yapılıp yapılamayacağı;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisi, 1412 sayılı CMUK'da temyize ilişkin hükümler içerisinde düzenlenmişken, 5271 sayılı CMK'da olağanüstü kanun yolları kısmında yer almıştır. 1412 sayılı CMUK'nın 322/4. maddesi; "Ceza dairelerinden birinin kararına karşı Cumhuriyet Başmüddeiumumisi, ilamın kendisine verildiği tarihten otuz gün içinde Ceza Umumi Heyetine itiraz edebilir." biçiminde iken, 5271 sayılı CMK'nın 308. maddesi; "Yargıtay ceza dairelerinden birinin kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, re'sen veya istem üzerine, ilâmın kendisine verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz." şeklinde düzenlenmiştir.

Görüldüğü üzere, 5271 sayılı CMK'nın 308. maddesinde yer alan "lehe itirazda süre aranmayacağına" ilişkin cümle dışında madde metinleri benzerlik arz etmektedir.

05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun'un 99. maddesiyle, CMK'nın 308. maddesine;

"(2) İtiraz üzerine dosya, kararına itiraz edilen daireye gönderilir.

(3) Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderir." şeklindeki (2) ve (3) numaralı fıkralar eklenmek suretiyle madde son şeklini almıştır.

05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun'un 99. maddesiyle, CMK'nın 308. maddesine;

"(2) İtiraz üzerine dosya, kararına itiraz edilen daireye gönderilir.

(3) Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderir." şeklindeki (2) ve (3) numaralı fıkralar eklenmek suretiyle madde son şeklini almıştır.

Temyiz incelemesi sonucu Yargıtay ilgili Ceza Dairesince hükme ilişkin karar verilmesiyle olağan kanun yolları sona ermektedir. Bu aşamadan sonra ancak CMK'nın 308. maddesi uyarınca olağanüstü kanun yolu olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı gündeme gelebilecektir.

5271 sayılı CMK'nın olağanüstü yasa yolları bölümünde yer alıp 308. maddesinde düzenlenen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazının, Özel Ceza Daire kararlarındaki hukuka aykırılıkların, Ceza Genel Kurulu tarafından giderilmesini isteme ve bu yolla içtihat birliğini sağlama işlevinin yanı sıra kamuoyunun tatminini amaçlayan diğer bir yönü de bulunmaktadır. Ancak bu kanun yolu ile hangi hukuka aykırılıkların denetleneceği yönünde gerek 1412 sayılı CMUK'nın 322/4. maddesinde, gerekse 5271 sayılı CMK'nın 308. maddesinde bir açıklık bulunmamaktadır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kapsamı günümüze kadar çeşitli Ceza Genel Kurulu kararlarına konu olmuş, bu bağlamda; "Eleştiriye ilişkin düşüncelerin reddine dair daire kararlarının itiraz olunabilecek nitelikte kararlardan olmadıkları" (16.11.1964 tarih ve 470-464 sayı), "Kabule göre yapılan bozmalara karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yoluna başvuramayacağı" (17.03.1998 tarih ve 18-91 sayı), "Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının olağanüstü bir kanun yolu olması nedeniyle sonuca etkili olmayacak türden hukuka aykırılıkların bu kanun yoluna konu olamayacağı" (30.11.2010 tarih ve 233-241 sayı), "Yargıtay Ceza Daireleri tarafından verilen sanığının tutukluluk halinin devamına ilişkin kararlara karşı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının olağanüstü itiraz kanun yoluna başvurma yetkisinin bulunmadığı" (29.03.2011 tarih ve 49-28 sayı), "Görev konusunun Yargıtayca inceleme konusu dahi yapılamayacağı bir durumda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kesin nitelikteki merci tayini kararını hükümsüz kılacak bir sonuç doğmasına neden olacak şekilde itiraz kanun yoluna başvurma imkanının bulunmadığı" (27.12.2011 tarih ve 158-296 sayı) kabul edilmek suretiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin belirli yönlerden sınırlandırılması gerektiğine karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca itiraz kanun yoluna başvurabilmesi için hukuka aykırılık hâlinin ciddi boyutlara ulaşması gerektiği, sonuca etkili olmayan kanuna aykırılıkların bu yöntemle denetlenmesinin, itirazın amaç ve kapsamıyla bağdaşmayacağı söylenebilecektir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca itiraz kanun yoluna başvurabilmesi için hukuka aykırılık hâlinin ciddi boyutlara ulaşması gerektiği, sonuca etkili olmayan kanuna aykırılıkların bu yöntemle denetlenmesinin, itirazın amaç ve kapsamıyla bağdaşmayacağı söylenebilecektir.

Görüldüğü gibi bu yol, Yargıtay Ceza Daireleri kararlarına karşı başvurulan olağanüstü bir kanun yolu olup, bu yetki Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına aittir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının olağanüstü kanun yollarından birisi olan itiraz kanun yoluna başvurabilmesi için ön koşul; Yargıtay ceza daireleri tarafından temyiz incelemesi yapılarak bir karar verilmesidir. Hakkında temyiz incelemesi yapılarak hüküm kurulmayan sanık hakkında itiraz kanun yoluna başvurulması mümkün değildir.

Bu açıklamalar ışığında ön sorun değerlendirildiğinde;

Sanık ... hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca 14.12.2009 tarihinde mağdureler ... ve ... ile inceleme dışı mağdur ...’e yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından dava açıldığı, 01.10.2013 tarihinde İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesince sanık hakkında mağdureler ve inceleme dışı mağdura karşı TCK’nın 109/2, 3-a-b ve 53. maddeleri uyarınca ayrı ayrı 3 kez 4 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluğuna karar verildiği, söz konusu hükümlerin temyiz edilmesi üzerine 23.11.2017 tarihinde Yargıtay 14. Ceza Dairesince onama kararı verildiği, sanık ...’un 12.03.2018 tarihinde yakalandığı, 13.03.2018 tarihinde İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına götürüldüğü, söz konusu eylemleri kendisinin işlemediğini, yargılama sırasında da tutuklu olarak kalmadığını beyan ettiği, sanık ...’un parmak izlerinin alınıp fotoğraflarının çekildiği, alınan ekspertiz raporunda sanığın kimlik bilgilerini amcasının oğlu ...’un kullandığının tespit edildiği ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 14.03.2018 tarihli talebi üzerine İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesince 14.03.2018 tarihinde sanık ... hakkında infazın durdurulması ve yargılamanın yenilenmesi kararı verildiği, 10.05.2018 tarihinde yapılan duruşmada 01.10.2013 tarihli ve 420-350 sayılı kararın iptali ile, sanığın atılı suçlardan beraatine karar verildiği ve bu kararın temyiz edilmeksizin 18.05.2018 tarihinde kesinleştiği olayda;

Sanık ... hakkında, kimlik bilgilerinin bir başka şahıs tarafından kullanılmış olması göz önüne alınarak mağdureler ... ve ...’e yönelik itiraza konu kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan ve onanmak suretiyle kesinleşen mahkûmiyet hükümlerinin ortadan kaldırılarak beraat kararı verilerek 18.05.2018 tarihinde kesinleşmesi hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, sanık hakkında itiraza konu ve Özel Dairece temyiz yoluyla incelenen önceki mahkûmiyet hükümlerinin ortadan kaldırılması nedeniyle bu hükümlerle ilgili Ceza Genel Kurulunca bir inceleme yapılamayacağının kabulü gerekmektedir.

2- Ön sorun konusunda ulaşılan sonuç karşısında sanıklar ..., ..., ... ve ... hakkında ise mağdureler ... ...ve ...’ye yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından ayrı ayrı kurulan mahkûmiyet hükümlerinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığı;

TCK’nın "Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" başlıklı 109. maddesi;

"(1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Kişi, fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa, iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Bu suçun;

a) Silahla,

b) Birden fazla kişi tarafından birlikte,

c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,

d) Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,

e) Üstsoy, altsoy veya eşe karşı,

f) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,

İşlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat arttırılır.

(4) Bu suçun mağdurun ekonomik bakımdan önemli bir kaybına neden olması halinde, ayrıca bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

(5) Suçun cinsel amaçla işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarı oranında artırılır.

(6) Bu suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında; kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun temel şekli düzenlenmiş, ikinci fıkrasında; suçun cebir, tehdit veya hile ile işlenmesi ve üçüncü fıkrasında ise; altı bend hâlinde, suçun silahla, birden fazla kişi ile birlikte, kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanmak suretiyle, üstsoy, altsoy veya eşe karşı, çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenmesi nitelikli hâller olarak yaptırıma bağlanmış, dördüncü fıkrasında; suçun netice sebebiyle ağırlaşmış hâline, beşinci fıkrasında; cinsel amaçla işlenen özgürlüğü kısıtlama suçuna yer verilmiş, altıncı fıkrasında ise; suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun sonucu itibariyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi hâlinde, ayrıca bu suça ilişkin hükümlerin de uygulanacağı belirtilmiştir.

Bu suç tipi ile bireylerin hareket özgürlüğünün hukuka aykırı biçimde kaldırılması veya sınırlanması eylemleri cezalandırılmak istenmiştir. Nitekim bu husus madde gerekçesinde; "Bu suç ile korunan hukuki değer, kişilerin kendi arzusu ve iradesi çerçevesinde hareket edebilme hürriyetidir" şeklinde belirtilmiştir. Suçun maddi unsuru, kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılmasıdır. Bu fiil, failin doğrudan doğruya veya dolaylı hareketleriyle ve çeşitli araçlar kullanılarak gerçekleştirilebilir. Sonuç ise mağdurun hareket etme ya da yer değiştirme özgürlüğünün kaldırılması biçiminde kendini gösterir.

Fail, kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılmasına yönelik fiili, doğrudan doğruya veya dolaylı hareketleriyle ve çeşitli araçlar kullanarak gerçekleştirebilir. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu, serbest hareketli bir suç olduğundan, bir yere gitme veya bir yerde kalma özgürlüğünün kaldırılması neticesini doğurabilecek her türlü hareket ile işlenebilecektir. Maddede sadece "bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakmak" tan söz edilmiş, fiilin işleniş şekli, yeri, zamanı ve süresi konusunda bir sınırlama yapılmamıştır. Bu nedenle suç mağdurun bir yere gitme veya bir yerde kalma özgürlüğünün ihlal edilmesi sonucunun doğması kaydıyla, her zaman her yerde işlenebilir. Fiilin herkesin girebileceği bir yerde, özel, kapalı veya açık alanda gerçekleştirilmesinin yahut uzun veya kısa süreli olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Suçun oluşması için mutlaka mağdurun bir yere kapatılmış olması gerekmeyip aleni bir yerde tutma veya böyle bir yere götürme hâlinde dahi diğer unsurlar da var ise kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu oluşacaktır. Kesintisiz bir suç olması sebebiyle suçun tamamlanma ve bitme zamanları farklı olabilmektedir. Mağdurun hürriyetinin kısıtlanması ile suç tamamlanır, ancak sona ermez. Mağdurun tekrar hürriyetine kavuştuğu an suçun sona erme zamanıdır. Suç tamamlandıktan sonra kısa sürede sona erdirilebileceği gibi günlerce de sürdürülebilir. Öte yandan özgürlükten yoksun bırakma kavramı, anlık olmayan bir süreyi zorunlu olarak içerdiğinden, suçun tamamlanması için fiil ile sonucun hukuken kabul edilebilecek bir zaman müddetince sürmesi gerekmektedir. Sürenin çok kısa olup olmadığı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma niteliği taşıyıp taşımadığı, hareketin ağırlığı, önemi ve ciddiyeti ile birlikte hâkim tarafından değerlendirilip belirlenecektir. Sonuç ise, mağdurun bir yere gitme ya da bir yerde kalma özgürlüğünün kaldırılması biçiminde ortaya çıkmaktadır.

Suçun manevi unsuru; failin, mağduru şahsi özgürlüğünden yoksun bırakmaya yönelik hareketleri gerçekleştirmeyi bilmesi ve istemesi, yani genel kasttır. Kanun'un metni ve ruhundan anlaşılacağı üzere, suçun temel şeklinin oluşumu için saik (özel kast) aranmamıştır. Nitekim bu görüş öğretide (Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Çetin Özek-Sahir Erman, İstanbul 1994, s. 130; Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Ayhan Önder, 4. Bası, İstanbul 1994, s. 31; Teorik-Pratik Ceza Hukuku, Durmuş Tezcan-Mustafa Ruhan Erdem-Murat Önok, Ankara 2008, s. 363; Ceza Hukuku Özel Hükümler, Mehmet Emin Artuk-Ahmet Gökcen, Ankara 2018 Adalet Yayınevi, 17. Baskı, s. 368) ve yargısal kararlarda da (Ceza Genel Kurulunun 29.06.2010 tarihli ve 110-161, 23.01.2007 tarihli ve 275-9, 03.12.2002 tarihli ve 288-419 sayılı ile bu güne kadar süreklilik arz eden çok sayıdaki kararları) benimsenmiştir. Suçun oluşabilmesi için kişiyi hürriyetinden yoksun kılma yönündeki ihlalin hukuka aykırı olarak yapılması, diğer bir deyişle eylemde hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmaması zorunludur. Hukuka aykırılık, öğretide genel olarak hukuk düzeninin izin vermediği hâlleri ifade etmektedir.

Uyuşmazlık konusunun açıklığa kavuşturulabilmesi için Türk Ceza Kanunu'ndaki tehdit ve cebir kavramları üzerinde durulmalıdır.

Türk Dil Kurumunun Büyük Türkçe Sözlüğüne göre, "gözdağı verme" anlamına gelen tehdit, bir kimsenin bir zarara veya kötülüğe uğratılacağının bildirilmesidir. Bu bildirimin sözlü olması mümkün olduğu gibi başka yollarla ve bu bağlamda davranışlar yoluyla da yapılması mümkündür. Bu nedenle tehdit suçu, söz, yazı veya herhangi bir işaretle işlenebilecek bir suç olup önemli olan gerçekleştirileceği belirtilen haksızlığın mağdurun bilgisine ulaştırılmasıdır (M.Emin Artuk- A.Gökcen- M.Emin Alşahin-Kerim Çakır, Ceza Hukuku Özel Hükümler, Adalet Kitabevi, Ankara 2019, 18. Bası, s. 405.).

Tehdidin, mağdurun iç huzurunu bozmaya, onda korku ve endişe yaratmaya objektif olarak elverişli olması yeterli olup, saldırının kişinin veya başkasının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına, belirli bir ağırlıkta olmak kaydıyla malvarlığına veya bunlar dışındaki sair bir kötülüğe yönelik olması gereklidir. Suçun oluşabilmesi için de mağdurun iç huzurunun bozulup bozulmadığının veya mağdurun bundan korkup korkmadığının ayrıca araştırılmasına gerek yoktur. Önemli olan failin tehdidi oluşturan fiili "korkutmak amacıyla" yapmış olmasıdır (MAJNO, C.II, s.127; A.Pulat Gözübüyük, Mukayeseli Türk Ceza Kanunu, 5. Bası, C.II, s. 517 ve 873.).

Türk Dil Kurumunun Büyük Türkçe Sözlüğüne göre, "zor, zorlayış" anlamlarına gelen cebir ise; suç olarak düzenlendiği TCK'nın 108. maddesinin gerekçesinde "kişiye karşı fiziki güç kullanmak suretiyle, onun veya bir üçüncü kişinin iradesi ve davranışları üzerinde zecrî bir etki meydana getirilmesidir" şeklinde tanımlanmıştır.

Uyuşmazlık konusuyla ilgisi bakımından “müşterek faillik” kavramı üzerinde de durulması gerekmektedir.

Türk Dil Kurumunun Büyük Türkçe Sözlüğüne göre, "zor, zorlayış" anlamlarına gelen cebir ise; suç olarak düzenlendiği TCK'nın 108. maddesinin gerekçesinde "kişiye karşı fiziki güç kullanmak suretiyle, onun veya bir üçüncü kişinin iradesi ve davranışları üzerinde zecrî bir etki meydana getirilmesidir" şeklinde tanımlanmıştır.

Uyuşmazlık konusuyla ilgisi bakımından “müşterek faillik” kavramı üzerinde de durulması gerekmektedir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 37. maddesinin birinci fıkrasında;

"(1) Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur." şeklindeki hüküm ile müşterek faillik düzenlenmiştir.

Kanunda suç olarak tanımlanan fiilin, birden fazla suç ortağı tarafından iştirak hâlinde gerçekleştirilmesi durumunda TCK’nın 37. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen müşterek faillik söz konusu olacaktır.

Öğretideki görüşler de dikkate alındığında müşterek faillik için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

1- Failler arasında birlikte suç işleme kararı bulunmalıdır.

2- Suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurulmalıdır.

Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı "fail" konumundadır. Fiil üzerinde ortak hâkimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rolleri ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır.

Kişinin eyleminin, bir suça katılma aşamasına ulaşıp ulaşmadığı, ulaşmış ise suça katılma düzeyinin belirlenmesi için, eylemin bir aşamasındaki durumun değil, eylemin yapılması için verilen kararın, bu kararın icra ediliş biçiminin, olay öncesi, sırası ve sonraki davranışların da dikkate alınıp, tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Zira müşterek faillikte aranan en önemli unsurlardan birisi, kişinin suçun işlenişi sırasında fiil üzerinde ortak hâkimiyetinin bulunmasıdır.