muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/5776, Karar No: 2009/6961, Tarih: 26.10.2009

**16. Hukuk Dairesi         2009/5776 E.  ,  2009/6961 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında genel kadastro ile oluşan tapunun, tapu kaydına dayanarak açılan iptali davası sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; “Çekişmeli taşınmaza revizyon gören davalı dayanağı tapu kaydının 1940 yılında iskanen oluştuğu, davacı Hazinenin dayanağı tapu kaydının ise Şubat 1313 tarih 18 numaralı sicilden gelen tapu kaydı olup, davalıların bu tapu kaydına göre de 1/8 pay sahibi oldukları, birbirini sınır okuyan kayıtların uygulanmasının yeterli olmadığı belirtilerek; mahallinde yeniden keşif yapılmak suretiyle tarafların dayanağı tapu kayıtlarının hudutlarının tek tek okunması ve komşu parsel kayıtlarından da yararlanılmak suretiyle mahallinde uygulanması, mahalli bilirkişilerce bilinmeyen sınırlar yönünden taraflara tanık dinletme imkanı tanınması, beyanlar arasında doğabilecek çelişkilerin giderilmesi uzman fen bilirkişisine keşfi takibe imkan verir rapor düzenlettirilmesi, Hazine dayanağı tapu kaydının taşınmaza ait olduğunun belirlenmesi halinde tapu kaydının kapsamının belirlenmesi, ayrıca davalı ...'ın davacı Hazine'nin dayanağı olan tapu kaydındaki 1/4 Hazine payının göçmen .......,a devredildiğini ve ondan da satış yolu ile kendilerine geçtiğini bildirmiş olmasının Hazine dayanağı tapu kaydının çekişmeli taşınmaza ait olabileceğinin zımmen kabulü anlamına geleceği de gözönüne alınarak Hazine payının devredilip edilmediğinin de araştırılması ve sonucuna göre hüküm kurulması" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 204 ada 52 parsel sayılı taşınmazın 2/8 payının davacı Hazine adına, 3/8’er payının davalılar ... ve ... adlarına tesciline karar verilmiş; hüküm davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyularak tarafların tapu kayıtlarının çekişmeli taşınmaza ait olduğu kabul edilmiş ve çekişmeli taşınmazın 2/8 payının Hazine’ye, 3/8'er payının davalılar adına tesciline karar verilmiş ise de; yapılan değerlendirme dosya kapsamına uygun bulunmamaktadır. Davacı Hazine 1/4 pay sahibi olduğu Şubat 1313 tarih 18 numaralı kayıttan gelen Mayıs 1931 tarih 35 sıra numaralı tapu kaydına, davalılar ise Temmuz 1940 tarih 428 sıra numaralı iskan tapu kaydı ile tedavüllerine ve Hazine payı dışındaki payların sahibi oldukları Hazine dayanağı olan Mayıs 1931 tarih 35 sıra numaralı tapu kaydına dayanmışlardır. Yapılan keşif ve uygulama ile tüm dosya kapsamında; davalılar dayanağı ve Hazine dayanağı tapu kayıtlarının çekişmeli parseli kapsadığı anlaşılmaktadır. Her iki tapu kaydı da çekişmeli taşınmaza ait olduğundan davalı taraf dayanağı iskan tapusunun müfrez kaydı olan Temmuz 1940 tarih 428 nolu (iskan kaydı) sicilden gelen müfrez 14.3.1966 tarih 46 numaralı tapu kaydının miktarı olan "4.152" metrekare yerin ayrılarak bu bölümün 1/2 payının temyiz eden davalı ...’a, geriye kalan bölümü ile iskan tapusunun kapsamı dışında kalan bölümün 1/4'ünün Hazine’ye, 3/4'ünün ise davalılar ... ve ...’e ait olacak şekilde (yüzölçümleri paydaya dönüştürülerek paylar buna göre belirlenmek suretiyle) tesciline karar verilmesi gerekirken değerlendirmede yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması isabetsiz olup, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 26.10.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/135, Karar No: 2019/4350, Tarih: 15.05.2019

**10. Hukuk Dairesi         2017/135 E.  ,  2019/4350 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, rücuan alacak istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum ve davalı ... Mühendislik Müşavirlik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret İthalat İhracat Limited Şirketi vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosyadaki yazılara toplanan delillere göre, davacının tüm, davalı ... Mühendislik Müşavirlik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret İthalat İhracat Limited Şirketi'nin sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

5510 sayılı Yasanın 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21. maddesi 1. fıkrası ile “iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir.” düzenlemesi getirilmiş olup, 21. maddenin 4. fıkrası ise 3. kişilerin sorumluluğu" İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İnceleme konusu davada; 16.11.2011 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu yaralanan sigortalıya ödenen gelir, geçici iş göremezlik ve tedavi giderinin tahsilinin talep edildiği,dosyada alınan 11.01.2016 tarihli kusur raporunda davalı asıl işveren Sağtur Sağluk Tur. San. Tic. A.Ş. %30, alt işveren ... %30, şantiye şefi... %20, ... Yapı Denetim Ltd.Şti.%10, sigortalı %10 oranında kusurlu bulunmuş, mahkemece kusur raporu esas alınarak davanın kabulü yönünde hüküm kurulmuştur.

İnceleme konusu davada; 16.11.2011 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu yaralanan sigortalıya ödenen gelir, geçici iş göremezlik ve tedavi giderinin tahsilinin talep edildiği,dosyada alınan 11.01.2016 tarihli kusur raporunda davalı asıl işveren Sağtur Sağluk Tur. San. Tic. A.Ş. %30, alt işveren ... %30, şantiye şefi... %20, ... Yapı Denetim Ltd.Şti.%10, sigortalı %10 oranında kusurlu bulunmuş, mahkemece kusur raporu esas alınarak davanın kabulü yönünde hüküm kurulmuştur.

5510 sayılı Yasanın 21. maddesine göre rücu alacağından sorumluluk belirlenirken kural olarak, işveren yönünden 1. fıkraya göre gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutar esas alınmalı, üçüncü kişi bakımından ise 4. fıkra gereğince gerçek zarar gözetilmeksizin gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı benimsenmeli ve bunlara kusur oranları uygulanmalı ise de işveren ve üçüncü kişinin birlikte taraf olarak yer aldığı, başka anlatımla aynı anda 1. ve 4. fıkralara dayalı uyuşmazlıklarda, anılan fıkralarda yer alan hükümlerin nasıl anlaşılması ve giderek ne şekilde uygulama yapılması gerektiği önem arz etmektedir; İşverenin müteselsilen sorumlu olacağı tutar, 1. fıkra gereğince kendi kusur payı gözetilerek sorumlu tutulacağı miktarın (gelirin ilk peşin sermaye değeri x işverenin kusur oranı), üçüncü kişinin 4. fıkraya göre sorumlu olacağı tutar (gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı x üçüncü kişinin kusur oranı) ile toplamı kadar olmalı, kanun koyucunun getirdiği “gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı” sınırlaması karşısında üçüncü kişinin müteselsilen sorumlu tutulacağı miktarın ise, gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı ile işveren de dahil olmak üzere tüm davalıların kusurları toplamının çarpımı sonucu elde edilecek tutar kadar olması gerekmektedir. Bu yaklaşım ve uygulama, işvereni, iç ilişkide üçüncü kişiye rücu edemeyeceği miktarı Kuruma ödemek zorunda bırakmadığından da hakkaniyete uygundur.

Bu itibarla, yukarıda belirtildiği üzere, olayda kusurlu bulunan ... Yapı Denetim Ltd. Şti. ve şantiye şefi ... 3. Kişi konumunda olup, buna göre de davalı alt işveren ... Müh. Müş. İnş. Taah. San. Tic. A.Ş.'nin 5510 sayılı yasanın 21/4 madde uygulaması kapsamında gelir yönünden sorumluluğu %75 kusur oranı, geçici iş göremezlik ve tedavi giderleri yönünden %90 kusur oranı üzerinden değerlendirilerek toplam 44.634.42 TL kurum zararından sorumlu olduğu yönünde karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün 1,3,5 fıkralarının silinmesine, yerine; "1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;

Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün 1,3,5 fıkralarının silinmesine, yerine; "1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;

2-48.822,07- TL'nin gelirin ( davalı ... Müh. Müş. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. 44.634.42 TL'den sorumlu olmak üzere) onay, ödeme ve masrafların ödeme ve sarf tarihlerinden itibaren işleycek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine

3-Davacı tarafça yapılan 1.200,00-TL bilirkişi ücreti, 396,97-TL davetiye ve müzekkere giderleri olmak üzere toplam 1.596,97-TL yargılama giderinin(davalı ... Müh. Müş. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. 1.453.24 TL'den sorumlu olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi gereğince 5.720,43-TL nispi vekalet ücretinin (davalı ... Müh. Müş. İnş. Taah. San.Tic. Ltd. Şti. 5.205.59 TL'den sorumlu olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

6- Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 1.800.00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Müh.Müş.İnş.Taah.San.Tic.Ltd.Şti.'ne verilmesine," fıkralarının yazılmasına, kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ...'ne iadesine, 15.05.2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/15165, Karar No: 2022/728, Tarih: 24.01.2022

**5. Hukuk Dairesi         2021/15165 E.  ,  2022/728 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Araç satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olarak açılan davada ... 1. Asliye Hukuk (Tüketici mahkemesi sıfatıyla) ve ... 1. Asliye Hukuk (Tüketici mahkemesi sıfatıyla) Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, araç satış sözleşmesinden kaynaklanan ayıplı malın bedel farkı istemine ilişkindir.

... 1. Asliye Hukuk (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesince, davalının adresinin satış sözleşmesinde, dava dilekçesinde, cevap dilekçesinde ve dava tarihi itibari ile adres kayıt sisteminde; "... Mahallesi, ... Sokak, No:1, İç Kapı No:1 .../..." olduğu dikkate alındığında, genel yetkili mahkemenin davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ya da sözleşmenin ifa yeri mahkemesinden biri olduğu, davalı vekilinin cevap dilekçesinde usulüne uygun olarak ve süresinde yetki itirazında bulunduğu ve itirazında yetkili mahkemeyi de bildirdiği, davacının yetkisiz mahkemede dava açtığı gerekçesiyle davalının yetki itirazının kabulü ile mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

... 1.Asliye Hukuk (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesince, her ne kadar 6100 sayılı HMK.nın genel yetkili mahkeme başlıklı 6. maddesinin; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." hükmü ve yine aynı Yasa’nın sözleşmeden doğan davalarda yetki başlıklı 10'uncu maddesinin sözleşmeden doğan davaların, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hükmü gereği işbu dosya yetkili Mahkeme olarak Mahkemeye gönderilmiş ise de cevap dilekçesinin üzerindeki havale tarihinin 18/12/2020 yazması nedeniyle cevap dilekçesinin süresinde olmadığı düşünülmüş ve yetki de kesin yetki olmadığından yetki itirazının da süresinde yapılmadığı düşünülerek karşı görevsizlik verilmiş ise de gerekçeli karar yazım aşamasında cevap dilekçesinin 07/12/2020 tarihinde yani süresinde verildiği görülmüş ancak kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki yaratmamak için mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 6. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkemenin, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesi olduğu, aynı Kanunun 10. maddesinde de sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenleme olmakla ayrıca BK'nın 73.(6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89.) maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

Somut olayda, davacının yerleşim yeri adresinin “.../...”, davalının ise .../... olup ve davalı tarafça süresinde, usulüne uygun şekilde yetki itirazında bulunulduğundan, uyuşmazlığın ... 1. Asliye Hukuk (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; HMK’nın 21 ve 22. maddeleri ile 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince ... 1. Asliye Hukuk (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 24/01/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6049, Karar No: 2014/5299, Tarih: 17.04.2014

**14. Ceza Dairesi         2012/6049 E.  ,  2014/5299 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ :Sanıklar ...ve... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı, sanık ... hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı

HÜKÜM : Beraat

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

15 yaşından büyük mağdurların kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olan şikâyet ve davaya katılma hakkını bizzat kullanabilecekleri, anne-babanın bu hakları kullanma yetkilerinin olmadığı, bu itibarla kayden 15.02.1994 doğumlu olup mahkemece beyanının alındığı 10.04.2009 tarihinde 15 yaşını tamamlamış olan mağdurenin sanıklardan şikâyetçi olduğunu ancak, davaya katılmak istemediğini belirttiği, bu itibarla mağdurenin babası ...'ın da şikâyet ve kamu davasına katılma hakkının bulunmadığı, mağdurenin velisi ...'ın katılma talebine istinaden mağdurenin ve babası ...'ın kamu davasına katılmalarına ilişkin kararın yok hükmünde olduğu, 5271 sayılı CMK.nın 237/1. maddesi uyarınca kovuşturma aşamasının başında davaya katılmama hususunda iradenin açıklanmasından sonra yargılamanın devamında tekrar katılma talebinde bulunulmasının mümkün olmaması nedeniyle mağdurenin 25.09.2009 tarihli celsedeki katılma talebinin de hukuki değerden yoksun olduğu, tüm bunlara göre de, mağdureye baro tarafından atanan zorunlu vekilin ve mağdurenin babası ...'ın hükümleri temyiz etme hakları bulunmadığından temyiz istemlerinin CMUK.nın 317. maddesi uyarınca REDDİNE, 17.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/636, Karar No: 2012/5666, Tarih: 15.05.2012

**1. Hukuk Dairesi         2012/636 E.  ,  2012/5666 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İZMİR 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 17/10/2011

Davacı  tarafından davalı aleyhine açılan tapu iptali ve tescil davasının yapılan yargılamasında mahkemece davanın reddine dair verilen kararın davacı vekilince süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 15.05.2012 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı asil M.ve vekili Avukat M. verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tenkis ile münhasıran tenkis isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillere göre; dava konusu 327 ada 27 parsel 1. kat 2 nolu meskenin 23.01.1987 tarihinde, 2782 ada 25 parsel 5.Blok 9 nolu dükkanın 25.03.2003 tarihinde, 302 ada 316 parsel 13 ve 16 nolu bağımsız bölümlerin 04.05.2001 tarihinde, 3886 ada 15 parsel 6. kat 21 nolu dairenin 07.12.1998 tarihinde üçüncü kişilerin satışları suretiyle davalı adına tescil edildikleri; tarafların miras bırakanının maliki olduğu 109 ada 116 parsel 10 nolu bağımsız bölümü 05.08. 2005 tarihinde ve 1479 ada 19 sayılı parseldeki ½ payını ise 27.10.2005 tarihinde dava dışı kişilere satış yoluyla devrettiği; davacının, davalı adına kayıtlı olan iptal ve tescil davasına konu ilk 5 parça taşınmazın bedelini miras bırakan ödediği halde davalı adına tescil ettirdiğini ileri sürmüş ise de, mahkemece bu tür iddiada 01.04.1974 tarih ve ½ Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uygulama yeri bulunmadığı gözetilmek suretiyle tapu iptal ve tescil davasının reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur. Davacının bu yöne değinen temyiz itirazları yerinde değildir, reddine.

Ancak, tenkis isteği bakımından yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya elverişli olduğu söylenemez.

Ancak, tenkis isteği bakımından yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya elverişli olduğu söylenemez.

Bilindiği üzere; tenkis (indirim) davası, miras bırakanın saklı payları zedeleyen ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmaların (tebberru) yasal sınıra çekilmesini amaçlayan, öncesine etkili, yenilik doğurucu (inşai) davalardandır. Tenkis davasının dinlenebilmesi için öncelikli koşul; miras bırakanın ölüme bağlı veya sağlar arası bir kazandırma işlemi ile saklı pay sahiplerinin haklarını zedelemiş olmasıdır. Saklı payların zedelendiğinden söz edilmesi ise kazandırma konusu tereke ile  kazandırma (temlik ) dışı terekenin tümü ile bilinmesiyle mümkündür. Tereke miras bırakanın ölüm tarihinde bırakmış olduğu mameleki kıymetler ile, iadeye ve tenkise tabi olarak yaptığı kazandırmalardır. Bunlar terekenin aktifini oluşturur. Miras bırakanın borçları, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin bir aylık nafakası, terekenin defterinin tutulması, mühürlenmesi, cenaze masrafları gibi giderler de pasifidir. Aktiften belirtilen borçların indirilmesi net terekeyi oluşturur. Tereke bu şekilde tespit edildikten sonra mirasın açıldığı tarihteki fiyatlara göre değerlendirilmesi yapılarak parasal olarak miktarının tespiti gerekir. (MK.565) Miras bırakanın Medeni Kanunun 564. maddesinde belirlenen saklı paya tecavüz edip etmediği bulunan bu rakam üzerinden hesaplanır. Tasarruf oranı aşılmış ise tasarrufun niteliğine göre icap ederse kazandırma işleminde, saklı payları zedeleme kastının bulunup bulunmadığı objektif (nesnel) ve subjektif (öznel) unsurlar dikkate alınarak belirlenmelidir. Zira tasarruf oranını aşan her kazandırmada saklı payları zedelenen kastının varlığından söz edilemez.

Mutlak olarak tenkise tabi tasarruflarda (ölüme bağlı tasarruflar veya Medeni Kanunun 565. maddesinin 1,2 ve 3 bentlerinde gösterilenler) veya saklı payın ihlal kastının varlığı kesin olarak anlaşılan diğerlerinde özellikle muayyen mal hakkında tenkis uygulanırken Medeni Kanunun 570. maddesindeki sıralamaya dikkat etmek davalı mahfuz hisseli mirasçılardan ise aynı kanunun 561. maddesinde yer alan mahfuz hisseden fazla olarak alınanla sorumluluk ilkesini gözetmek, dava konusu olup olmadığına bakılmayarak önce ölüme bağlı tasarruflarla davacının saklı payını tamamlamak, sonra sağlar arası tasarrufları dikkate almak gerekir. Bu işlem sırasında dava edilmeyen kişi veya tasarrufların tenkisi gerekeceği sonucu çıkarsa davacının onlardaki hakkını dava etmemesinin davalıyı etkilemeyeceği ve birden çok kişiye yapılan teberru tenkise tabi olursa 563. maddede yer alan, alınanla mütenasip sorumluluk kuralı gözetilmelidir.

Davalıya yapılan tasarrufun tenkisine sıra geldiği takdirde tasarrufun tümünün değeri ile davalıya yapılan fazla teberru arasında kurulan oranda (SABİT TENKİS ORANI) tasarrufa konu malın paylaşılmasının mümkün olup olamayacağı (MK.564) araştırılmalıdır. Bu araştırma sonunda tasarrufa konu mal sabit tenkis oranında bölünebilirse bu kısımların bağımsız bölüm halinde taraflar adına tesciline karar verilmelidir.

Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çıktığı takdirde sözü geçen 564. maddedeki tercih hakkı gündeme gelecektir. Böyle bir durum ortaya çıkmadan davalının tercih hakkı doğmadan davalının tercihinin kullanması söz konusu olamaz. Daha önce bir tercihten söz edilmişse sonuç doğurmaz. O zaman davalıdan tercihi sorulmak ve 11.11.1994 günlü 4/4 sayılı içtihadı birleştirme kararı uyarınca sür'atle dava konusu olup sabit tenkis oranına göre bölünemeyen malın, tercih hakkının kullanıldığı gündeki fiatlara göre değeri belirlenmeli ve bu değerin sabit tenkis oranıyla çarpımından bulunacak NAKTİN ödetilmesine karar verilmelidir.

Somut olaya gelince, mahkemece yapılan araştırma ve inceleme neticesinde gerçekten de çekişmeli taşınmazın bedelleri miras bırakan tarafından ödenmek suretiyle davalı adına sicil kayıtlarının oluşturduğu, ölümüne yakın zamanda ahara satmış olduğu 2 adet taşınmazın bedelinin de davalıya kazandırıldığı dosya kapsamından anlaşıldığı gibi bu husus esasen mahkemenin de kabulündedir.

O halde, miras bırakanın davalıya ne miktarda kazandırmada bulunduğu o tarih itibariyle belirlenmeli ve belirlenecek bu miktarın murisin ölüm tarihinde ne miktara ulaştığı saptanmalı, buna göre tenkis değerlendirilmesi yapılması gerekirken, akit tablolarında gösterilen akit bedelleri murisin ölüm tarihine uyarlanarak neticeye gidilmiş olması doğru değildir.

Davacının bu yöne değinen temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile, hükmün açıklanan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 21.12.2011 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesinin 14. maddesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 900.00.-TL. duruşma avukatlık parasının temyiz edilenden alınmasına,   15.05.2012  tarihinde oybirliğiyle karar  verildi.