muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/5411, Karar No: 2015/12920, Tarih: 08.06.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/5411 E.  ,  2015/12920 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, davacının davalılara ait lokanta işyerinde 2001/6. ay ile 30.10.2011 tarihleri arasında çalıştığının tesbitini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Somut olayda,...'a ait ..sigorta sicil numaralı lokanta-gazino işyerinin ... no:36 adresinde 15.5.2001-31.1.2006 tarihleri arası faal olduğu, ... adına kayıtlı .. sigorta sicil numaralı pide-lahmacun salonu işyerininde aynı adreste 17.2.2006-31.7.2008 tarihleri arası faal olduğu, şirket yetkilisinin... olduğu ... adına kayıtlı.. sigorta sicil numaralı lokanta işletmesi işyerinin ...sokak no:11'de kurulu olup 10.4.2008 tarihinden itibaren halen faal olduğu, davacının davalı...'a ait .. sigorta sicil nolu işyerinden 1.4.2003-31.1.2006 tarihleri arası kesintili olarak, ...'a ait ..sigorta sicil numaralı işyerinden 22.2.2006-4.7.2008 tarihleri arası kesintili olarak ve şirkete ait işyerinden de 5.7.2008-25.7.2011 tarihleri arası kesintili olarak çalışmanın bildirildiği, dönem bordrolarının Kurumdan getirtilmediği, davalı işyerinin 506 sayılı Yasa kapsamına alınma tarihi ile tespiti istenen dönem içerisinde Kurum müfettişlerince yapılan bir inceleme olup olmadığının sorulmadığı, Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinde benzer işi yapan işlerle uğraşan işverenler veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına

- geçmiş çalışanların beyanlarına başvurulmadığı, davacı tanıklarının çalışmayı doğrulamalarına karşın bu kişilerin davalı işyerinde ya da komşu işyerlerinde çalışıp çalışmadıklarının araştırılmadığı, davacının çalışma olgusunun yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmediği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davalı işyerine ait dönem bordrolarını ve işyeri dosyasını getirtmek, davalı işyerinin 506 sayılı Yasa kapsamına alınma tarihi ile tespiti istenen dönem içerisinde Kurum müfettişlerince yapılan bir inceleme olup olmadığını sormak, öncelikle tüm dönemi kapsayacak şekilde bordro tanıklarını dinlemek, gerek görüldüğü takdirde Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinde benzer işi yapan işlerle uğraşan işverenler veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanların beyanlarına başvurmak, tanıklara davacının ara vermesi olup olmadığını ara vermesi olmuşsa hangi tarihlerde olduğunu açıklattırmak, davacının tespitini talep ettiği çalışmalarının bir döneminde işveren ... olduğundan bu kişinin davaya dahil edilmesi için davacıya önel vermek, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip, sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ... ve.. ..'ne iadesine, 08/06/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/29227, Karar No: 2013/1443, Tarih: 24.01.2013

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/29227 E.  ,  2013/1443 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

I-Sanık ...'ın temyiz talebi hakkında yapılan incelemede;

Temyiz isteminin reddine dair 12/06/2007 gün ve 2007/249 sayılı ek kararda bir isabetsizlik görülmediğinden, bu karara yönelik temyiz itirazlarının reddiyle, temyiz isteminin reddine dair ek kararın tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

II-Katılan Çevre ve Orman Bakanlığı vekilinin tüm sanıklar hakkındaki temyiz talebi hakkında yapılan incelemede;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanıklar tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Hırsızlık eyleminin, kamu kurumu niteliğindeki Manavgat Orman İşletme Şefliği'ne ait petrol istasyonunda gerçekleştirildiğinin anlaşılması karşısında, 5237 sayılı TCK'nın 142/1-a maddesi ile uygulama yapılması gerektiğinin gözetilmemesi ;

2-Sanıkların, petrol istasyonunda bulunan kompresörü araçlarına yükleyerek, yola çıkacakları sırada seyyar olarak hız kontrolü yapan görevlilerce yakalandıkları anlaşılmakla, suça konu kompresörü henüz hakimiyet alanlarına sokamadan yakalanan sanıkların eyleminin teşebbüs aşamasında kaldığı düşünülmeden, suçun tamamlandığı kabul edilerek fazla ceza tayin edilmesi ;

3-Sanık ... hakkında tekerrüre esas alınan Alanya Ağır Ceza Mahkemesi'nin 09/09/1998 tarih ve 1996/107 Esas, 1998/158 Karar sayılı ilamının, 765 sayılı TCK'nın 416/son maddesinde hükme bağlanan reşit olmayanla rızası ile cinsi münasebette bulunmak suçuna ilişkin olduğu; aynı eylemin 5237 sayılı TCK'nın 104/1. maddesinde de suç olarak düzenlenmesine karşın kovuşturulmasının şikayete tabi kılındığı; dosya içerisinde bulunan söz konusu ilamın incelenmesinde ise, mağdurun şikayetçi olmadığını belirttiği anlaşıldığından; 5237 sayılı TCK'nın 104/1. maddesine göre suç oluşturmayan bu eylemin tekerrüre esas olmayacağının gözetilmemesi ;

Bozmayı gerektirmiş, katılan Çevre ve Orman Bakanlığı vekilinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye kısmen uygun olarak BOZULMASINA, 24/01/2013 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/14319, Karar No: 2016/19170, Tarih: 09.11.2016

**7. Hukuk Dairesi         2016/14319 E.  ,  2016/19170 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

YARGITAY İLAMI

Davalı ...San. Tic. A.Ş.'nin fesih bildirim tarihinde, tüm Türkiye'de aynı iş kolunda çalışan işçi sayısının tespiti amacıyla, ...'na müzekkere yazılarak fesih bildirim tarihinde davalı şirketin aynı iş kolunda çalışan kaç işçisi olduğu sorulup, ilgili belgeler istenerek gelen yazı cevabının eklendikten sonra tekrar Dairemize gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 09/11/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/14810, Karar No: 2023/2039, Tarih: 06.03.2023

**5. Hukuk Dairesi         2022/14810 E.  ,  2023/2039 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İzmir 2. Tüketici Mahkemesinin 22.06.2021 Tarihli ve 2019/504 Esas, 2021/335 Karar Sayılı Kararı

Davaya konu kredi kartı alacağından kaynaklanan davada, davalının ikametgahının İstanbul'da bulunması nedeniyle yetkili yerin İstanbul Anadolu olduğu, davanın açıldığı mahkemenin davalının ikametgahının bulunduğu yer mahkemesi olmadığı gibi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) yetkiye ilişkin diğer hükümleri çerçevesinde yetkili mahkeme de olmadığından davalı tarafından süresinde yetki itirazında bulunulduğu gerekçesiyle yetkisizliğine karar verilmiştir.

B. İstanbul Anadolu 5. Tüketici Mahkemesinin 30.05.2022 Tarihli ve 2022/505 Esas, 2022/493 Karar Sayılı Kararı

Dava konusu uyuşmazlıkta kesin yetki kuralının bulunmadığı, davalı tarafça cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunulmuşsa da cevap dilekçesinde yetkili mahkemenin gösterilmediği, 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca da yetki itirazının dikkate alınmaması gerektiği ve davanın açıldığı İzmir 2. Tüketici Mahkemesinin yetkili hale geldiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (6502 sayılı Kanun) 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir:

“Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”

3.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun" Yetki" başlıklı 50 nci maddesi.

4. 6100 sayılı Kanun'un "Genel yetkili mahkeme" başlıklı 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrası şöyledir:

"Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir."

5. 6100 sayılı Kanun'un " Sözleşmeden doğan davalarda yetki" başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir:

"Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir ."

6. 6100 sayılı Kanun'un "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19 uncu maddesinin ikinci, üçüncü ve

dördüncü fıkrası şöyledir:

"(2)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz."

"(3)Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir."

6. 6100 sayılı Kanun'un "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19 uncu maddesinin ikinci, üçüncü ve

dördüncü fıkrası şöyledir:

"(2)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz."

"(3)Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir."

"(4)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir."

7.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun " İfa yeri" başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir.

"Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;

1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,

2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,

3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.

Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir."

C. Değerlendirme

Somut olayda, kesin yetkinin bulunmadığı ve 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinini ikinci fıkrası gereğince usulüne uygun bir yetki itirazı da olmadığı tespit edildiğinden bu durumda davanın ilk açıldığı mahkeme yetkili hale geleceğinden uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı yer mahkemesi olan İzmir 2. Tüketici Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir 2. Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

06.03.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/17550, Karar No: 2013/4286, Tarih: 11.03.2013

**6. Ceza Dairesi         2010/17550 E.  ,  2013/4286 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma, 6136 sayılı Kanuna muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

I-Sanık ... hakkında her iki mağdura karşı işlediği yağma suçları nedeniyle verilen hükümlere yönelik yapılan temyiz itirazlarının incelenmesinde;

5237 sayılı TCK’nın 150/2.maddesindeki “malın değerinin azlığı” kavramının, 765 sayılı TCK’nın 522.maddesindeki “hafif” veya “pek hafif” ölçütleriyle her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerliği bulunmadığı, "değerin azlığının” 5237 sayılı Yasaya özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, Yasa koyucunun amacı ile suçun işleniş biçimi, olayın özelliği ve sanığın özgülenen kastı da gözetilmek suretiyle, daha çoğunu alma olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak da gerçekten az olan şeylerin alınması durumunda, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanarak uygulanabileceği gözetilmeden, mağdur ...'a karşı gerçekleştirilen eylemde koşulları bulunmadığı halde, 150/2.maddesinin düzenleniş amacının dışında yorumlar getirilerek cezadan indirim yapılması, karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, kararın dayandığı gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre, sanık ... savunmanının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan hükmün istem gibi ONANMASINA,

II-Sanık ... hakkında 6136 sayılı Yasaya muhalefet suçu nedeniyle verilen hükme yönelik yapılan temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Sanığa yüklenen ve 6136 sayılı Yasanın 15/1. maddesine uyan suçun gerektirdiği cezanın türü ve yukarı sınırına göre,765 sayılı Yasanın 102/4, 104/2. maddelerinde öngörülen 7 yıl 6 aylık zamanaşımının, 24.03.2005 olan suç tarihi ile inceleme tarihi arasında geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK.nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, sanık hakkında açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE, 11.03.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1618, Karar No: 2011/1451, Tarih: 21.09.2011

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2011/1618 E.  ,  2011/1451 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 3167 Sayılı Kanuna Muhalefet

...

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suç tarihi olan 20.11.2003, 02.11.2003, 02.09.2003'ten inceleme tarihine kadar 765 sayılı TCK'nın 102/4 ve 104/2.maddelerinde öngörülen 7 yıl 6 aylık dava zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşıldığından; diğer yönleri incelenmeksizin hükmün BOZULMASINA; 5320 sayılı Kanun'un 8/1.maddesi hükmü uyarınca uygulanması gereken ve 1412 sayılı CMUK'nın 322.maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak, 5271 sayılı CMK'nın 223/8.maddesi gereğince sanık hakkındaki kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE, 21.09.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

..
Yargıtay — Esas No: 2017/5092, Karar No: 2018/125, Tarih: 10.01.2018

**11. Hukuk Dairesi         2017/5092 E.  ,  2018/125 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki davadan dolayı ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 16/10/2017 gün ve 2017/540-2017/762 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi fer'i müdahil ... vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

Mahkemece verilen karar fer'i müdahil TSMF vekili tarafından temyiz edilmiş ise de, fer’i müdahil sıfatıyla temyiz isteminde bulunan ..., mülga HUMK 57 ile yürürlükteki HMK'nın 66 ve devamı maddeleri uyarınca yanında katıldığı tarafla birlikte hareket etmek zorunda olup, mahkemece fer'i müdahil aleyhine de bir hüküm kurulmadığından feri müdahilin tek başına kararı temyiz hakkı bulunmadığı, davalı tarafın da mahkeme kararını temyiz etmediği gözetildiğinde fer'i müdahil ...'nin tek başına yapmış olduğu temyiz talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, fer'i müdahil ... vekilinin temyiz isteminin REDDİNE, 10/01/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/200, Karar No: 2019/4176, Tarih: 13.06.2019

**16. Ceza Dairesi         2019/200 E.  ,  2019/4176 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 3-5/1, TCK'nın 53, 58/9, 63, 62 maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı,başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1) Sanık ... hakkında yapılan incelemede;

Yargılama sürecindeki usuli işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, hükme esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz olarak sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu, yaptırımların kanuni bağlamda şahsileştirilmek suretiyle uygulandığı anlaşılmakla; sanık ... ve müdafiinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmediğinden CMK’nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddiyle hükmün ONANMASINA,

2) Sanık ... hakkında yapılan incelemede;

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan yargılanan sanığın temyiz

başvurusunda, “kendisine müdafi tayin edilmemesinin, savunma hakkını kısıtladığını” ileri sürmesi karşısında; ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak gerekecektir.

Müdafi; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir (C.G.K. 17/12/2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile müdafi görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır.”

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan yargılanan sanığın temyiz başvurusunda, “kendisine müdafi tayin edilmemesinin, savunma hakkını kısıtladığını” ileri sürmesi karşısında, öncelikle somut olayın;

“5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerekip gerekmediği, bu kapsamda “beş yıllık ceza süresinin belirlenmesinde suçun temel şekli için kanunda öngörülen cezanın mı dikkate alınacağı yoksa, suçun nitelikli halleri ve ağırlaştırıcı nedenlerinin de beş yıllık cezanın belirlenmesinde dikkate alınıp alınamayacağı”,

Hususları yönünden irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.