muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/24070, Karar No: 2012/24630, Tarih: 08.11.2012

4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Dosya içeriğinden davacının 19.08.2005 tarihinden iş sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar davalı işyerinin Devlet Hastanesinden ihaleyle aldığı genel temizlik hizmetleri işinde çalıştığı, 31.12.2009 tarihinde Başbakanlık İletişim Merkezine gönderdiği e-postada, siyasi görüşü nedeniyle başhemşirenin kendisine kötü davrandığını, hastanenin temizlik işini her yıl aynı şirkete verdiğini, 31.12.2009 tarihi itibariyle işten çıkartıldığını belirttiği, bunun üzerine Valilik tarafından inceleme başlatıldığı, 08.01.2010 tarihli yazıyla Devlet Hastanesi Başhekimliğinden olayla ilgili açıklama istenildiği, Başhekimliğin 15.01.2012 tarihli yazısıyla 01.01.2012 tarihinde hastanenin temizlik işi için 36 kişi çalıştırılmak üzere temizlik ihalesi yapıldığını, ihaleyi teknik güvenlik şirketinin kazandığını, işçileri temizlik şirketinin seçtiğini, davacının da yeni dönemde çalışacak işçiler arasında olduğunu bildirdiği, bu olaydan sonra davacının iş sözleşmesinin 15.01.2010 tarihli ihtarname ile şirket ve hastane hakkında çeşitli resmi kurumlar nezdinde asılsız ihbarlar yapmış olduğu ve bu ihbarlarda halen çalışmış olduğu işten çıkartıldığını iddia ettiği, şirket ve hastane idaresi hakkında asılsız mesnetsiz dayanaksız ithamlarda bulunduğu, bazı çalışma arkadaşları hakkında da özel hususları umumda yazılı şekilde dile getirdiği ve her durumda şahsa munhasır olan din, siyasi görüş gibi unsurları kullanarak iftiralarda bulunduğu gerekçesiyle iş sözleşmesinin feshedildiği, davacının dosya içeriğinde bulunan e-postaya itiraz etmediği, dosya kapsamındaki hizmet cetvelinden davacının iddiasının aksine davalı işyerinde 15.01.2010 tarihine kadar çalışmasının olduğu anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca işverence iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayandığının kabulü gerekir. Mahkemece bu yön gözetilmeden yanılgılı değerlendirme ile davanın yazılı şekilde kabulü hatalıdır.

Belirtilen nedenlerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalının yaptığı 60,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.200,00 TL ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, kesin olarak 08.11.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/2761, Karar No: 2006/4655, Tarih: 20.04.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/2761 E.  ,  2006/4655 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 20.8.2004 gününde verilen dilekçe ile vakıf şerhinin terkini istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 6.12.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tapu kayıtlarındaki vakıf şerhinin terkini istemiyle açılmıştır. Mahkemece dava reddedilmiş hükmü davacı temyiz etmiştir.

Davada 24 ayrı parseldeki .... Vakfı ya da ..... Vakfı şerhlerinin terkini talep edilmiştir. İncelenen tapu kayıt örneklerinden sözü edilen vakıf şerhlerinin 13 ada 111 parsel 117 ada 127 parsel 111 ada 60 parsel ve 111 ada 82 parsel kayıtlarına koyulduğu anlaşılmakta ise de, dava konusu yapılan diğer parsel kayıtlarında böyle bir şerhin yazılmadığı anlaşılmaktadır. Öncelikle tapudan dava konusu yapılan tüm parsellere ilişkin tapulama tutanakları ve kaydın şerhler ve beyanlar hanesini gösterir kayıt örnekleri sağlanmalı şayet bu kayıtların vakıf şerhi işlenmeyenler varsa bu parseller hakkında davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığı düşünülmelidir.

Öte yandan mahkemece yapılan araştırma ve incelemede yetersizdir.

Bir malın vakıf malı olduğunun isbatı onu iddia edene düşer Bu iddia, tapu kaydı, evkaf idareleri; şeriye mahkemeleri ve mütevellilerce tutulup daha sonra tapu idarelerine aktarılan defter kayıtları, vakıf defterine işlenen vakıfnameler ile kanıtlanabileceği gibi, 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14.maddesinde belirtilen belgelerden olduğu uygulamada kabul edilen deftere işlenmemiş vakıfnameler, muteber mütevvelli ve temessük senetleri, evkaf idarelerince tutulan sair defterler ile de kanıtlanabilir.

Bilindiği gibi, konusu mülk arazi ve diğer mülk olan menkul ve gayrimenkul mallar sahih vakıflardır. Bu malların tüm tasarruf haklarırekabesi (kuru çıplak mülkiyeti) vakfa aittir. Vakfın bir başka türü de, devlete ait (miri) arazi üzerinde padişah yada onun izin verdiği kişi tarafından kurulmuş gayri sahih vakıflardır. Gerek sahih, gerekse sahih olmayan türdeki ..., önceleri vakfı tarafından tamir veya yeniden yaptırılırken zamanla vakfın buna gücü yetmemesi nedeniyle mukataa ve icareteyn usulü doğmuştur. Mukataada; vakıf taşınmaz, kendi olanaklarıyla vakıf tarafından inşa ve onarılmasının mümkün olmaması sebebiyle bina yapmak, ağaç bağ kütüğü veya bağ çubuğu dikmek ve bunların durması karşılığında vakfa her sene maktu bir zemin kirası ödemek suretiyle kiralanmış, bu suretle yapılan bina ve dikilen ağaçlar yapanın veya dikenin malı sayılmış ve ölümü ile de bunların mirasçılarına geçeceği mukaatanın yani kira karşılığının verildiği sürece mukavelenin fesh edilmeyeceği ve arazi üzerine yapılan muhtesatın kaldırılamayacağı kabul edilmiştir. İcareteynde ise, yok olan vakıf binalarının yeniden inşası için bir tür süresiz kiraya benzeyen usul oluşturulmuş, kiracıdan kıymetine eşit “müeccele” denilen peşin bir bedel alınıp harab olan bina vakıf tarafından yeniden tamir ettirilerek her sene “muaccele” adı verilen küçük bir bedel karşılığı süresiz olarak kiracılarına bırakılmıştır. Kira parasını ödeyerek hak kazanan kimseye ise mutasarrıf denilmiş, tasarruf hakkı da ölümle mirasçılarına intikal ettirilmiştir.

2762 sayılı ... Yasasının yürürlüğü ile vakıfa ait taşınmaz malların incareteyne veya mukataaya bağlanması yasaklanmış ve eskiden konmuş olanlarında tasfiyesi için hükümler getirilmiştir. Gerçekten anılan yasanın 27, 29 ve 30. maddelerinde özetle “...mukataalı toprakların ve icareteynli taşınmazların mülkiyetlerinin 20 misli bir taviz karşılığında mutasarrıflarına geçirileceği, 10 yıl içinde taviz verilmek yoluyla icareteyn ve mukataa kayıtları terkin edilmemiş olanlarının mülkiyetinin ise 10 yıl sonunda kendiliğinden mutasarrıfına geçeceği vakfın hakkının ivaza dönüşerek taşınmazın tamamının ivaz karşılığında birinci derecede ve birinci sırada ipotekli sayılacağı, ayrıca tavizler tamamen ödenmedikçe o mallar üzerindeki temliki tasarrufların tapu dairelerince tescil olunamayacağı...” öngörülmüştür. Burada belirtilmelidir ki; vakıf malın mülke dönüşümü ve mutasarrıfına intikali için alınan taviz bedeli icare ve mukataa karşılığı olup, bedel ödenmedikçe o mal üzerinde temliki tasarruf tapu idaresince tescil edilemeyeceğinden bunu (taviz bedelini) “gayrimenkul mükellefiyeti” (M.K. m.849) olarak anlamak gerekir. Yine, burada üzerinde durulması gereken diğer bir sorun da; üzerinde vakıf şerhi taşıyan tapu kayıtları kapsamındaki tüm taşınmazlar için taviz bedeli ödenip ödenmeyeceği meselesidir. Uygulamada, çekişme konusu taşınmazların taviz bedeline tabi olup olmadığının tesbitinde, kayıtlardaki vakıf şerhlerinin şeklinden çok içerdiği hakkın mahiyetinin tesbiti gerekeceği kabul edilmektedir.

1274 tarihli Arazi Kanunnamesinin 4.maddesinde araz-i mevkufenin iki kısım olduğu bunlardan birincisinin sahihhan araz-i memlukeden (mülk arazi) iken şeri usullere göre vakfedilmiş olan sahih ...; ikincisinin ise tahsisat kabilinden (gayri sahih, irsat kabilinden) ... olduğu belirtilmiştir. Tapu kaydında vakıf şerhi bulunan bir taşınmazın taviz bedeline tabi sahih mukaatalı veya icareteynli bir vakıf olduğunun söylenebilmesi için Arazi Kanunnamesinin 121. maddesinde belirtildiği üzere öncelikle bu taşınmazın vakfedenin özel mülkü olması gerekir. Osmanlı Hukukunda mülk arazi dört türden oluşmaktadır:

a- Eski köy ve kasaba sınırları içinde bulunan arsalarla bunların kenarlarında bulunan ev ve benzeri gibi oturmaya yarayan yerleri tamamlayan yarım dönüm tutarındaki yerler,

b- Sahih temlikle ve kamu yararı amacıyla üçüncü bir kişiye temlik edilen miri arazi.

c- Öşürlü arazi,

d- Haraçlı arazi,

a- Eski köy ve kasaba sınırları içinde bulunan arsalarla bunların kenarlarında bulunan ev ve benzeri gibi oturmaya yarayan yerleri tamamlayan yarım dönüm tutarındaki yerler,

b- Sahih temlikle ve kamu yararı amacıyla üçüncü bir kişiye temlik edilen miri arazi.

c- Öşürlü arazi,

d- Haraçlı arazi,

Yukarıda sayılan dörttür araziden olan bir taşınmazın vakfedilmesi halinde sahih bir vakıftan ve bu taşınmaz daha sonra icareteyn veya mukaataya bağlanmış ise tavize tabi taşınmazdan söz etmek mümkündür. Tahsisat kabilinden (gayrisahih) vakıf ise Arazi Kanunnamesinin 4.maddesinde “Araz-i miriyeden bilifarz selatini uzam hazeraatının veyahut bizzat izni ile aharlarının vakfeylemiş olduğu arazidir ki bu misillu arazinin vakfiyeti yalnız araz-i miriyeden bir kıta-i müfrüzenin aşar ve rüsumatı misillu menafii miriyesi tarafa saltanatı seneyeden bir cihete tahsis demek olduğundan bu makule araz-i mefkufe evkafı sahihden değildir.” şeklinde tarif edilmiştir. İşte tahsisat kabilinden olan bu vakıflarda hiçbir şekilde bedel ödenmesi gerekmez. Çünkü, bu tür vakıflarda vakfedilen şey vakfedenin kendi mülkü değildir. Burada yapılan Sultan veya bizzat izin verdiği kişi tarafından miri arazinin belirli bir kısmının aşar ve rusumatı (resimleri ve vergileri) gibi gelirinin belli bir amaca tahsis edilmesidir.

Her ne kadar ... Yasasının 27.maddesindeki taviz bedeli hükmü, sahih olmayan ... yönünden konuya tam bir açıklık getirmemiş ise de, 17 Şubat 1341 tarih, 552 sayılı Aşar’ın ilgası ve Yerine İkame Edilecek Mahsulatı Arazi Vergisi Hakkındaki kanunla devlet gerek öşür ve gerekse bedel-i öşür mukataasından vazgeçmiş taşınmazın vakıfla ilgisi kesilmiştir. Bu itibarla “aşar ve rusumatı vakıf ve tahsis edilmiş” taşınmazlar için taviz bedelinin alınamayacağı açıktır. Esasen bu yönde gerek uygulama, gerekse doktrinde tam bir görüş birliği mevcuttur. Söz konusu madde 4.4.1995 tarih, 4103 sayılı yasa ile (sahih, gayrisahih tahsisat kabilinden vb. mevcut mukataalı toprakların veya icareteynli gayrimenkulların mülkiyetleri, bu gayri menkul hakkında illerde defterdarlık, ilçelerde mal müdürlüğü kıymet takdir komisyonunca takdir edilerek rayiç bedellerinin yüzde elli oranında hesap edilecek taviz karşılığında mutasarrıfına geçirilir. Taviz bedeli ödenmeden ortaklığın giderilmesi veya cebri icra yoluyla satışı yapılacak gayrimenkullerin taviz bedelinin hesaplanmasında satış bedeli esas alınır.) Şeklinde değiştirilmişse de; Aşar ve rusumatı vakıf ve tahsis edilmiş taşınmazların yukarıda belirtilen nedenlerle bu madde kapsamına girmediği kuşkusuzdur.

Bütün bunlardan anlaşılacağı üzere vakıf türünün belirlenmesi ve belirlenen vakıf türüne göre çekişmeli taşınmazda vakfın bir hakkının kalıp kalmadığının, taviz bedeli ödenip ödenmeyeceğinin vakıf şerhinin doğrudan kaldırılması gerekip gerekmediğinin hiçbir kuşkuya yer bırakmadan saptanması bu tür davalarda önem kazanmaktadır. Hal böyle olunca vakıflara ait tapu kaydı ilk tesisinden getirtilmeli, vakıf durumunu gösterir kayıtlar ve dayanılan diğer belgeler merciinden istenmeli, ... Genel Müdürlüğünden kayda işaret edilmiş vakfın türü hakkında bilgi alınmalı ve HUMK.nun 275. maddesi uyarınca yukarıdan beri sayılan ilkeleri kapsar biçimde bilirkişi görüşüne başvurularak sonucuna uygun bir hüküm kurulmalıdır.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında;

Mahkememce oy ve görüşüne başvurulan ve düzenlediği rapor benimsenen ... ...’in konusunda uzman olmadığı gözetilerek Ankara Üniversitesi Medeni Hukuk Dalı Öğretim Görevlilerinden seçilecek bilirkişi kurulundan dava konusu parsellere kaydı işlenen vakfın sahih ya da gayrisahih vakıf olup olmadığı dolayısıyla taviz bedeli ödenip ödenmeyeceğininin saptanması bakımından ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı sonucu dairesinde hüküm kurulmalıdır.

Tüm bu yönler üzerinde durulmadan eksik araştırma ve incelemeyle davanın reddedilmesi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlere temyiz olunan kararın BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 20.4.2006 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/16345, Karar No: 2014/5997, Tarih: 27.03.2014

**11. Hukuk Dairesi         2013/16345 E.  ,  2014/5997 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen davad verilen 10.06.2013 tarih ve 2012/150-2013/214 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortaladığı dava dışe ait kütük demir cinsi emtianınisimli gemi ile davalı şirket tarafındal taşındığını, 06.02.2008 tarihinde yükün konşimentoya göre mt olması gerekirken 1.306 bağ ve 5.885,750 mt olduğu yani 13 bağ-61 ton eksik teslim edildiğini, çeki listesi, gümrük kayıtları, tahliye sonrası imzalanan tutanaklarla durumun sabit olduğunu, taşıyanın yükü konşimentoda belirtilen adet ve ağırlıkta teslim alıp gönderilenine teslim edilmediğini, bu nedenle alıcının zarara uğradığını, müvekkilinin bu zararı ödediğini iddia ederek, 23.618,00 TL’nin 24.03.2008 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davalıdan tahsili ile ayrıcaumaralı isimli geminin seferden men edilmesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, tahkim şartı bulunduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına ve toplanan delillere göre, davacının davasının taraflar arasında yapılmış olan 28.01.2008 tarihli konşimentoda yer alan atıf gözetilerek tahkim şartı ile çözülmesi gerektiğinden mahkemenin görevsizliğine, dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 0,90 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 27.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/11023, Karar No: 2025/2305, Tarih: 10.02.2025

**4. Ceza Dairesi         2024/11023 E.  ,  2025/2305 K.**

**"İçtihat Metni"**

SAYISI : 2023/3631 Değişik iş

ŞÜPHELİ : ...

SUÇ : İmar kirliliğine neden olma

İNCELEME KONUSU

KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın reddi kararı

KANUN YARARINA

BOZMA YOLUNA

BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

Şüpheli hakkında imar kirliliğine neden olma suçundan, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik yapılan itiraz üzerine itiraz mercii tarafından itirazın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 19.09.2024 tarihli ve 94660652-105-10-6315-2024-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 18.10.2024 tarihli ve KYB-2024/101728 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 18.10.2024 tarihli ve KYB-2024/101728 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"Dosya kapsamına göre, somut olayda, ... ili ... ilçesi 107 ada 3 parsel sayılı taşınmaz üzerinde şüpheli tarafından ruhsatsız ve kaçak olarak temeli atılan zemin ve birinci katına taşıyıcı kolonları imal edilen tuğla duvarları örülmüş vaziyette tespit edilen yapı hakkında yapı tatil zaptı düzenlenmek suretiyle mühürlenen bina hakkında başlatılan soruşturma sonunda, suça konu eylemin bina vasfında olmaması ve yapı vasfında olması nedeniyle şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmış ise de,

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.11.2018 tarihli ve 2015/4-176 esas, 2018/503 sayılı kararında açıklandığı üzere, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 184/1. maddesinde düzenlenen imar kirliliğine neden olma suçunun oluşabilmesi için yapı ruhsatiyesi almadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapılması ya da yaptırılması gerektiği, binanın ruhsata tâbi olmasının yeterli olup belirli bir genişlikte veya yükseklikte olmasına gerek bulunmadığı, maddede belirtilen "bina" kavramından ne anlaşılması gerektiğine ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmemiş olup, bu kavramın 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesine göre belirleneceği, anılan Kanun'un 5. maddesinin ise, "...Bina; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarıyan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır. ..." şeklinde olduğu hususları ile,

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 25.02.2014 tarihli ve 2013/4-691 esas, 2014/91 sayılı kararında da belirtildiği üzere, 5237 sayılı Kanun'un 184. maddesiyle korunan hukuki değerin, çevrenin korunması olduğu ve bu suçun işlenme sıklığı ve yoğunluğu ile sosyal ve toplumsal bir sorun olması gerçeğine değinildiği hususu birlikte değerlendirildiğinde,

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 25.02.2014 tarihli ve 2013/4-691 esas, 2014/91 sayılı kararında da belirtildiği üzere, 5237 sayılı Kanun'un 184. maddesiyle korunan hukuki değerin, çevrenin korunması olduğu ve bu suçun işlenme sıklığı ve yoğunluğu ile sosyal ve toplumsal bir sorun olması gerçeğine değinildiği hususu birlikte değerlendirildiğinde,

Soruşturma dosyası kapsamında alınan fotoğraflı bilirkişi raporu incelendiğinde, şüphelinin ruhsatsız ve hukuka aykırı olarak temeli atılan zemin ve birinci katına taşıyıcı kolonları imal edilen tuğla duvarları örülmüş vaziyette bulunan yapıyı imal etmek suretiyle inşaata başlayıp bitirmek üzere olduğu, inşaata başlanılmasının ve belli bir seviye gelmesinin atılı suçun tamamlanmış suç gibi değerlendirilmesi gerektiği, teşebbüs hükümlerinin somut olayda uygulanma olasılığı bulunmadığı, dolayısıyla şüpheli tarafından yapılan yapının bina vasfını kazandıracak ve imar kirliliğine neden olacak şekilde oluşturulduğu cihetle, mevcut delillerin kamu davasının açılmasını gerektirir nitelikte olduğu ve şüpheli hakkında kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunduğu, bu delillere ve suçun unsurlarına yönelik takdir ve değerlendirmenin mahkemesince yapılması gerektiği gözetilmeksizin, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir." şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

5271 Sayılı Kanun'un 160 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, "Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar." ikinci fıkrasında, "Cumhuriyet savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür." 170 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet Savcısı, bir iddianame düzenler." 172 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.” hükümleri düzenlenmiştir.

Aynı Kanun'un 6545 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten sonraki “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinde ise;

Aynı Kanun'un 6545 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten sonraki “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinde ise;

(3) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, O yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” hükümleri yer almaktadır.

Soruşturma evresinin asıl yetkilisi olan Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez ceza yargılamasının temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturmaya başlayacaktır.

Bir fiilin işlendiği haberinin alınması üzerine, suçu takibe yetkili makamlar tarafından derhal hazırlık soruşturmasına başlanmasını ifade eden ilkeye "araştırma mecburiyeti ilkesi"; hazırlık soruşturmasının neticesinde fiilin takibini gerektirecek hususlarda fiilin ve failin belli olması, yeterli emareler teşkil edecek vakıaların bulunması, başka bir ifade ile, şüphelerin ciddi olduğunun tespit edilmesi ve dava şartlarının gerçekleşmiş olması durumunda, yetkili makam tarafından kamu davasının açılmasını ifade eden ilkeye ise "kamu davasını açma mecburiyeti ilkesi" denilmektedir.

Diğer taraftan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) 13 üncü maddesi uyarınca da, temel hak ve özgürlükleri ihlal edilen kimselere etkili bir başvuru yapma hakkı tanınması zorunlu olup, anılan hükmün uygulanmasına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarında, (Örn: Vilko E. - Finlandiya kararı 2007; Sürmeli - Almanya kararı 2006) etkili başvuru yolunun hem teoride, hem pratikte erişilebilir, yeterli ve etkili olması gerektiği belirtilmektedir.