muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/1345, Karar No: 2021/564, Tarih: 28.01.2021

**11. Hukuk Dairesi         2019/1345 E.  ,  2021/564 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Gazipaşa Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 31.05.2016 gün ve 2013/97 E. - 2016/351 K. sayılı kararı bozan Daire'nin 06.12.2018 gün ve 2016/14259 E. - 2018/7710 K. sayılı kararı aleyhinde davalı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı vekili, taraflar arasında “Gazipaşa Atatürk Parkı” peyzaj projesinin davacı tarafından çizilmesi hususunda anlaşma sağlandığını, davacının davalı Belediyenin özel isteği ve daveti ile keşif ve metraj çalışmalarına katılarak işe başladığını, söz konusu keşif ve metraj çalışmalarına katkı yapmak amacıyla İstanbul Büyükşehir Beledilesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü'nde görev yapan planlama şefi ...'ın da müvekkili ile birlikte davet edildiğini, gerekli çalışmalar yapılarak davacıya ait projenin kargo ile ...'na teslim edildiğini, meslek odasından proje alanıyla ilgili sicil durum belgesi alındığını, çizilen projenin davalı ... tarafından beğenilerek uygulanmasının yapılması kararı alındığını, ancak zamanın belirli olmadığını Belediye Başkanının davacıyı araması ile öğrendiğini, aradan uzunca bir süre geçtiği için davacının projenin rafa kaldırıldığını düşündüğünü, daha sonra davacının kendisine haber verilmeden alanda uygulamaya geçirdiğini öğrendiğini, davalı ...'nin Gazipaşa Atatük parkı peyzaj uygulamasının yapısal ve bitkisel düzenlemelerini kendi belirlediği uygulama elemanlarınca tamamlayarak parkı hizmete açtığını, ancak davacıya proje karşılığı herhangi bir bedel ödenmediğini, tespit dosyası ile proje üzerinde bir kısım değişikliklerin yapıldığının belirlendiğini, davacının FSEK'in 16. maddesi gereği eserde değişiklik yapılmasını menetmek hakkına sahip olduğunu, izinsiz bir şekilde projesinde değişiklik yapılması nedeniyle davacının maddi manevi zarara uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 85.000,00 TL maddi tazminatın, 100.000,00 TL manevi tazminatın faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davanın reddine dair verilen kararın davacı vekilince temyizi üzerine karar Dairemizce re'sen bozulmuştur.

Davalı vekili, bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davanın reddine dair verilen kararın davacı vekilince temyizi üzerine karar Dairemizce re'sen bozulmuştur.

Davalı vekili, bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

1-6100 sayılı HMK'nın “Hukuki Dinlenme Hakkı” başlığını taşıyan 27. maddesinde “Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak; a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, b) Açıklama ve ispat hakkını, c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir.” şeklinde belirtilmiştir. Anayasa'nın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenme hakkı; tarafların usulüne uygun şekilde duruşmalara davet edilmelerini ve yargılama aşamalarında taraflara söz hakkı tanınmak suretiyle yargılama yapılmasını ve hüküm tesis edilmesini zorunlu kılar.

Bu kurallar ışığında mahkemece, davacı vekilinin 31.05.2016 tarihinde yapılacak duruşmaya bildirdiği mazereti kabul edilmesine rağmen, yeni duruşma günü tayin edilip, davacı vekiline duruşma gününün tebliği ile yargılamaya devam edilmesi gerekirken mazereti kabul edilen davacı vekilinin yokluğunda duruşmaya devam edilerek aynı duruşmada hüküm kurulmuş olması re’sen bozma sebebi addedilerek hükmün bu cihetten bozulması gerektiğinden Dairemizin 06.12.2018 tarih 2016/14259 esas, 2018/7710 karar sayılı bozma ilamının tümden kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

2-FSEK’in 14. maddesinde “Bir eserin umuma arzedilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını münhasıran ... sahibi tayin eder. Bütünü veya esaslı bir kısmı alenileşmemiş olan, yahut ana hatları her hangi bir suretle henüz umuma tanıtılmayan bir eserin muhtevası hakkında ancak o eserin sahibi malumat verebilir. Eserin umuma arzedilmesi veya yayımlanma tarzı, sahibinin şeref ve itibarını zedeleyecek mahiyette ise ... sahibi, başkasına yazılı izin vermiş olsa bile eserin gerek aslının gerek işlenmiş şeklinin umuma tanıtılmasını veya yayımlanmasını menedebilir. Menetme yetkisinden sözleşme ile vazgeçmek hükümsüzdür. Diğer tarafın tazminat hakkı saklıdır.” hükmü düzenlenmiş olup, umuma arz ve bunun zaman ve niteliğinin belirlenmesi hakkı ... sahibine aittir. ... sahibinin izni olmaksızın eserden kaynaklanan haklar bir başkasınca kullanılamaz, ... sahibinin ... sahipliğinden kaynaklanan haklarına tecavüzün tespit, men ve refini, maddi ve manevi tazminatın tahsilini talep hakları bulunmaktadır. Mahkemece, davalı ... tarafından yapılan Gazipaşa Atatürk Parkı’nın davacı projesi mi, yoksa davalı ... peyzaj mimarı ...’a ait proje mi uygulanarak oluşturulduğu, ...'a ait proje uygulanarak oluşturuldu ise bu defa uygulanan projenin davacıya ait projenin izinsiz çoğaltılması veya işlenmesi suretiyle oluşturulmuş bir proje olup olmadığının tespiti ile davacının FSEK uyarınca eserden doğan mali ve manevi haklarının ihlal edilip edilmediğinin araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bilirkişi raporlarındaki çelişkili ve yanılgılı değerlendirmelere dayalı olarak davacının projesini kendi kusuru ile alenileştirdiği kabulüyle, davanın reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden mahkemece yukarıda açıklanan hususlarda denetime elverişli bir bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3-Açıklanan bozma sebep ve şekline göre davalı ... vekilinin esasa ilişkin tüm karar düzeltme istemlerinin reddi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle Dairemizin 06.12.2018 tarih 2016/14259 esas, 2018/7710 karar sayılı bozma ilamının tümden KALDIRILMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle kararın BOZULMASINA, (3) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin esas ilişkin karar düzeltme istemlerinin HUMK’nun 442. maddesi uyarınca REDDİNE, ödediği karar düzeltme harcının isteği halinde karar düzeltme isteyen davalıya iadesine, 28.01.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/10295, Karar No: 2008/1916, Tarih: 12.02.2008

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2007/10295 E.  ,  2008/1916 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin yektisizliği nedeniyle reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı Belediyenin de ortağı olduğu ve belediye tarafından temsil yetkisi verildiği bildirilen davalı şirketten; belediye güvencesi altında Konyalılar için yapılacağı ilan edilen Kombi tatil Sitesinden devre mülk hissesi satın aldığını, 16.4.1997 tarihli sözleşmeye istinaden davalıya ödemelerini yaptığını, tesisin hizmete açılmasına rağmen devre mülkün kendilerine teslim edilmediğini ileri sürerek, ödedikleri bedel, cezai şart, kullanım bedeli ile munzam zarar toplamı olarak şimdilik 6.000,00 YTL nin davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ..., davacı ile yapılan sözleşmenin kendisini bağlamayacağını savunarak süresinde yetki itirazında bulunmuş, davalı şirket ise davanın esastan reddini savunmuştur.

Mahkemece, yetki devrinin geçersiz olduğuna ve yetki sözleşmesinin davalı Belediyeyi bağlamayacağına dayanılarak ve davalılardan biri için yetkili olan yerde diğeri için de davanın görüleceği belirtilmek suretiyle mahkemenin yetkisizliğine,... Gazipaşa Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, yetki devrinin geçersiz olduğuna ve yetki sözleşmesinin davalı Belediyeyi bağlamayacağına dayanılarak ve davalılardan biri için yetkili olan yerde diğeri için de davanın görüleceği belirtilmek suretiyle mahkemenin yetkisizliğine,... Gazipaşa Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, davalılar tarafından yapılıp satılan devre mülkün teslim edilmemesi nedeniyle uğranılan zararın tazminine ilişkindir.Yargıtay’ın aynı sözleşme ile ilgili davalardaki kabulü gözetilerek dava konusu 3.7.1997 tarihli sözleşmenin davalı belediyeyi bağladığı tartışmasızdır. HUMK.nun 9. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının ikametgahının bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı kanunun 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edildiği veya davalı ya da vekilinin dava tarihinde orada bulunması kaydıyla, sözleşmenin yapıldığı yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Öte yandan yine aynı kanunun 22. maddesinde tarafların yetki sözleşmesi yapmak suretiyle yetkili olmayan bir mahkemenin yetkisini kabul edebilecekleri belirtilmiştir. Tarafların sözleşmede yetkili mahkemeyi kararlaştırmış olmaları, HUMK.nun 9. maddesi uyarınca genel yetkili olan ve 10. maddedeki kural gereğince özel yetkili bulunan mahkemelerin yetkilerini kaldırmaz. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir. (Bkz. HGK. 5.11.2003, 2003/13-640-627 sayılı kararı) Somut olayda yetki sözleşmesi uyarınca, ... Asliye Hukuk Mahkemesi davaya bakmaya yetkilidir.Kaldı ki davalı şirketin yetki itirazı bulunmadığı sabit iken bu davalı yönünden de yetkisizlik kararı verilmesi doğru değildir. Hal böyle olunca HUMK 22. maddesi hükmü uyarınca yetki sözleşmesi gereğince ... Asliye Hukuk Mahkemesi de davaya bakma yetkisine sahiptir. O halde mahkemece davanın yetkili mahkemede açıldığı gözetilerek işin esasına girilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 12.2.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/6858, Karar No: 2019/7566, Tarih: 17.12.2019

**20. Hukuk Dairesi         2017/6858 E.  ,  2019/7566 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davacı ... ve davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yeri kapsayan en eski ve tespit tarihinden 15-20 yıl önce çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları ve bu fotoğraflara dayanılarak üretilmiş orijinal renkli memleket haritaları ile keşifte uygulanan 1973 ve 1984 tarihli hava fotoğrafları ve 1956 tarihinden sonra çekilmiş hava fotoğrafı ve memleket haritası var ise bunların da bulunduğu yerden getirtilerek dosya içerisine konulduktan sonra, dava dosyası hükme esas alınan raporu düzenleyen fen ve orman bilirkişilerine verilerek dosya kapsamında yer alan tüm hava fotoğrafları ve memleket haritaları ölçekleri kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritaları ve hava fotoğrafları ölçeğine bilgisayar ortamında (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, bu haritalar komşu ve yakın komşu parselleri de gösterecek şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunun çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmesi, hava fotoğraflarının stereoskop aleti vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın o tarihlerde hava fotoğraflarında ne şekilde gözüktüğü, niteliğinin ne olduğu, üzerinde varsa bulunan bitki örtüsü, ağaçların cinsi, yaşı, sayısı, dağılımı, kapalılık oranı ile kullanımın olup olmadığı var ise şekli, mülkiyet sınırının belirgin olarak görülüp görülmediği, tasarruf edilen yerlerden olup olmadığı hususların detaylı olarak açıklandığı ek rapor alınarak dosyasına konulması,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla HUMK’nın 433/3. ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddeleri uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın YEREL MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE 17/12/2019 günü oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6856, Karar No: 2021/9467, Tarih: 04.10.2021

**10. Ceza Dairesi         2019/6856 E.  ,  2021/9467 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : ... 14. Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Denetimli serbestlik tedbirine uyulmaması üzerine mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1) Suç tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan TCK'nın 191. maddesinde sanığa isnat edilen suç için temel ceza miktarının "bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası" olarak belirlendiği; hükümden sonra yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanunun 24. maddesi ile başlığı ile birlikte yeniden düzenlenmiş olan "Basit Yargılama Usulü" başlıklı 251. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Asliye Ceza Mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir." şeklindeki düzenlemeye, 7188 sayılı Kanunun geçici 5. maddesinin 1-d bendinde yer alan "01/01/2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz." şeklindeki düzenleme ile sınırlama getirilmiş ise de; Anayasa Mahkemesinin 19/08/2020 tarihli 31218 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 25/06/2020 tarihli ve 2020/16 esas, 2020/33 sayılı iptal kararı ile "...kovuşturma evresine geçilmiş..." ibaresinin, aynı bentte yer alan "... basit yargılama usulü..." yönünden Anayasaya aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi sebebiyle kovuşturma evresine geçilmiş olan ve basit yargılama usulü uygulanabilecek dosyalar yönünden 7188 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1-d bendinde yer alan düzenlemenin iptal edildiği anlaşıldığından; Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümesi mümkün olmayıp, Ceza Muhakemesi Kanununda yapılan değişikliklerin ise derhal uygulanması gerekmekle birlikte, basit yargılama usulü uygulanan olaylarda CMK'nın 251. maddesinin 3. fıkrasına göre; "mahkûmiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir." şeklindeki düzenleme karşısında, Anayasa Mahkemesinin anılan iptal

kararının neticeleri itibarıyla maddi ceza hukukuna ilişkin olduğunun ve CMK'nın 251. maddesinin 3. fıkrasında yer alan düzenlemenin sanık lehine sonuç doğurabilecek nitelikte olduğunun anlaşılması karşısında, TCK'nın 7. maddesi ile CMK'nın 251. maddesi hükümleri gözetilmek suretiyle sanık lehine olan uygulamanın belirlenerek yerine getirilmesi ve gereği için dosyanın, "Basit Yargılama Usulü" yönünden yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

kararının neticeleri itibarıyla maddi ceza hukukuna ilişkin olduğunun ve CMK'nın 251. maddesinin 3. fıkrasında yer alan düzenlemenin sanık lehine sonuç doğurabilecek nitelikte olduğunun anlaşılması karşısında, TCK'nın 7. maddesi ile CMK'nın 251. maddesi hükümleri gözetilmek suretiyle sanık lehine olan uygulamanın belirlenerek yerine getirilmesi ve gereği için dosyanın, "Basit Yargılama Usulü" yönünden yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

2) Hükümden önce 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesi sanık lehine hükümler içermekte olup, öncelikle; 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrası ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesinin olaya tatbik kabiliyeti bulunup bulunmadığının tesbiti açısından, sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı bu suç tarihinden önce açılmış başka dava olup olmadığının, varsa sanığın bu suçu diğer davaya konu olan suç nedeniyle verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediğinin ve önceki dava sonucunun araştırılması, gerektiğinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğünden suç tarihinde sanığın infazda olan başka bir tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararının bulunup bulunmadığı sorulup belirlendikten sonra;

a) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemişse, 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine” ve tedavi ve/veya denetimli serbestlik kararı veren ilgili mahkemeye ihbarda bulunulmasına karar verilmesi,

b) Sanık hakkında aynı suçtan açılmış başka dava yoksa veya sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş değilse veya daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet dışında bir hüküm verilmiş ise, bu suç nedeniyle doğrudan tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmış olan sanığın, yükümlülüklerini ihlal ettiğinin sabit görülmesi halinde hakkında, 6545 sayılı Kanunun 85. maddesi ile 5320 sayılı Kanuna eklenen geçici 7. maddenin 3. fıkrası uyarınca, yargılamaya devam olunarak, suç tarihi itibarıyla, 5560 sayılı Yasa ile değişik TCK'nın 191. maddesi çerçevesinde bir karar verilmesi,

Gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 04/10/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/229, Karar No: 2014/1063, Tarih: 28.01.2014

**22. Hukuk Dairesi         2014/229 E.  ,  2014/1063 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 13/05/2013

NUMARASI : 2012/96-2013/259

Hüküm süresi içinde davalılar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin, davalı asıl işveren İ.. A..’nin deniz temizlik hizmetlerinde, davalı alt işveren Sistem G... Temizlik İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. işçisi olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin geçerli sebep olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar İ.. A.. ve S.... Grup Temizlik İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilleri, iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini, aralarında imzalanan sözleşmenin 31.01.2012’de sona erecek olması sebebiyle davacının iade edilebileceği bir işin de olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ve davacının alt işverendeki işe iadesine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ilişkinin Deniz İş Kanunu kapsamında kalıp kalmadığı noktasındadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca “deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar” hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz. Deniz taşıma işlerinde çalışanlar 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na tabidir.854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca, “Bu kanun kapsamına giren gemiadamlariyle bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Hizmet aktinde ayrıca bir hüküm yoksa dava geminin bağlama limanında iş davalarını bakmaya yetkili mahkemede görülür.”

Deniz İş Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca; Deniz İş Kanunu: Denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet sözleşmesi ile çalışan gemi adamları ve bunların işverenleri ile aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla olduğu ve yahut işverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısı beş veya daha fazla bulunduğu takdirde bunların işverenleri hakkında uygulanır. Diğer bir deyişle Deniz İş Kanunu kapsamında olmanın ön şartı hizmet sözleşmesi ile çalışılan geminin Türk Bayrağı taşıması ve yüz veya daha yukarı grostonilatoluk gemi olması ve/veya aynı işverene ait gemilerin grostonilato toplamı yüz veya daha fazla olması ve yahut işverenin çalıştığı gemi adamı sayısı beş veya daha fazla olması gerekir. Gemi Türk bayrağı taşımıyor ise bu gemi de çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanmayacaktır.

854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında çalışanlar açısından ise iş güvencesi hükümleri uygulanmamaktadır.

Dosya içeriğinden, 02.10.2009 tarihinden beri alt işveren S... Grup Temizlik İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti'de gemi kaptanı olarak çalışan davacının iş sözleşmesinin, 31.01.2012 tarihinde, sözlü bildirim ile feshedildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, gemi kaptanı sıfatıyla çalışan davacının, gemi adamı olup olmadığı hususunda yapılan araştırma eksik ve hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır. Mahkemece, yukarıda belirtilen kanuni düzenlemeler doğrultusunda, 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında davacının gemi adamı olup olmadığının duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespiti ile bu suretle iş güvencesi hükümlerinden yararlanıp yararlanmayacağının belirlenmesinden sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, bozma sebebine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 28.01.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.