muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/17185, Karar No: 2010/29462, Tarih: 09.12.2010

**12. Hukuk Dairesi         2010/17185 E.  ,  2010/29462 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tokat İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 12/05/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

İİK'nun 50. maddesinin göndermesi ile uygulanması gereken HUMK'nun 22. maddesi hükmü uyarınca kamu düzeni ile ilgili bulunmayan hallerde taraflar yetkili mahkemeyi (icra dairesini) belirleyebilirler. Bir başka anlatımla taraflar bu koşulun oluşması durumunda yetki sözleşmesi düzenleyebilirler. Bu düzenleme adı geçenlerin iradesini bono metnine yazmak suretiyle de gerçekleşebilir.

Somut olayda, takip dayanağı 1.600 TL ve 2.200 TL’lik bonolarda bu hükümlere uygun olarak, özel yetkili yer "Tokat" olarak taraflarca tespit edilmiştir. Alacaklı da bonoda özel yetkili yer olarak gösterilen Tokat İcra Dairesinde takibi başlatmıştır. Genel yetkili yerde ve sözleşilen yerde takip hakkı olan alacaklının tercihini bu bonolar yönünden özel yetkili Tokat İcra Dairesinde kullanmasında yasaya aykırılık yoktur. Ancak takibe dayanak 15.10.2009 tanzim ve 03.12.2009 vade tarihli 13.000 TL’lik bonoda özel yetkili yer belirlenmediğinden ve borçlunun ikametgahının da Almus olduğu anlaşıldığından anılan bono yönünden Tokat İcra Daireleri yetkili değildir.

O halde mahkemece bu bono yönünden borçlunun yetki itirazının kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile reddi  yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ :Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK.366. ve HUMK.428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 09/12/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/25243, Karar No: 2015/9604, Tarih: 09.02.2015

**15. Ceza Dairesi         2014/25243 E.  ,  2015/9604 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Beaat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Suçtan zarar görmüş olan ve CMK'nın 260 maddesi gereğince hükmü temyize yetkisi bulunan müşteki vekilinin davaya katılma talebi hususunda karar verilmemiş ise de, süresinde verdikleri dilekçeyle hükmü temyiz etmiş olmakla, aynı kanunun 237/2 maddesi uyarınca davaya katılmasına karar verilerek yapılan incelemede,

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı,sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır.Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi,nitelikli hal kabul edilmiştir.Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı,o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir.Bu nitelikli halin oluşması için,eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak yada bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir.Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır. Dolandırıcılık suçunun Kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 90.ncı maddesininin 5.nci fıkrasına göre; Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.)Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla,kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.

Buna göre,iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan Uluslararası Sözleşmeler, yasalar üstü bir konumdadır ve iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.

Buna göre,iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan Uluslararası Sözleşmeler, yasalar üstü bir konumdadır ve iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin(AİHS),temel amacı,insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları,insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup,insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar,hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS madde 1'e göre, sözleşmeye taraf devlet,hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altındadır. Madde 2'ye göre,her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Madde 3'e göre,hiç kimse aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Madde 8'e göre,herkes özel ve aile yaşamına...saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile Yaşamına,haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir. Geniş manada tanımlanan aile,anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir. Aile yaşamına saygı hakkı,anne-baba arasındaki ilişki sona ermiş artık birlikte yaşamıyor veya boşanmış olsalar bile, çocukla eşler arasında birlikte yaşama ve kişisel ilişki kurma hakkını da içermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin pek çok kararlarında tanımladığı gibi,bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir. Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin pek çok kararlarında tanımladığı gibi,bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir. Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Somut olayda; sanığın resmi nikahlı evli iken, vefat eden babasından yetim maaşını alabilmek için eşinden 20/01/2008 tarihinde anlaşmalı olarak boşandıkları, ancak aynı evde birlikte yaşamaya devam ettikleri, SGK' dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıkları iddia edilmiş ise de, Mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bir kararla boşandıktan sonra, eşlerin bir arada yaşamasını engelleyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında,eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 Sayılı Kanunun 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği,bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı,sanıkların eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek,dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa,AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında,bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle,usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, 09/02/2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/5748, Karar No: 2025/4269, Tarih: 26.05.2025

**1. Ceza Dairesi         2024/5748 E.  ,  2025/4269 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2024/1 E., 2024/811 K.

SUÇLAR : Nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz başvurularının esastan reddi ile hükümlerin onanması

Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 307/3. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291/1. maddesi gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, 7079 sayılı Kanun’un 94. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 299/1. maddesi gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Trabzon 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 25.02.2021 tarihli ve 2019/372 Esas, 2021/315 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında katılanlar ... ve ...'ye karşı nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik katılan Kurum vekili ve sanık müdafiinin istinaf başvurularının kabulüne karar verilerek açılan duruşma neticesinde Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 08.02.2022 tarihli ve 2021/1816 Esas, 2022/348 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile, katılanlar ... ve ...'ya yönelik nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçundan ayrı ayrı mahkumiyet kararı verilmiş, bu kararın katılan Kurum vekili, sanık müdafii ve katılanlar ... ve ... tarafından temyizi üzerine Yargıtay 1. Ceza Dairesinin, 21.11.2023 tarihli ve 2022/7689 Esas, 2023/7041 Karar sayılı ilâmı ile sanığın, olay günü ortak ikametlerinde bulundukları esnada kendisine ait tabancayla birden çok kez ateş etmek suretiyle kızı olan katılan ...'yı sol dirsek iç yüzeyinden; eşi katılan ...'yi göğüs bölgesinden adli rapor bulgularına göre ''hayati tehlike geçirmeksizin basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde'' yaraladığı olayda 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası öngören 5237 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi ile yapılan uygulama sırasında meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı birlikte değerlendirilerek katılan ... için "makul", katılan ... için "makule yakın" bir ceza verilmesi gerekirken yazılı şekilde hapis cezaları belirlenerek fazla cezalar tayin edilmesi gerekçesiyle bozulmasına ve dava dosyasının 5271 sayılı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

2. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 22.04.2024 tarihli ve 2024/1 Esas, 2024/811 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında;

2. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 22.04.2024 tarihli ve 2024/1 Esas, 2024/811 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında;

a) Katılan ...'ye karşı nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 82/1-d, 35/2, 62/1 ve 53/1. maddeleri uyarınca 13 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına,

b) Katılan ...'ya karşı nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçundan 5237 sayılı Kanun'un 82/1-d, 35/2, 62/1 ve 53/1. maddeleri uyarınca 13 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Sanık müdafiinin temyiz sebepleri özetle; sanık lehine 5237 sayılı Kanun’un 32. maddesinin uygulanması gerektiğine, eksik incelemeye, delil değerlendirmesinin hatalı olduğuna, savunma haklarının kısıtlandığına ilişkindir.

2. Katılan Kurum vekilinin temyiz sebepleri özetle; sanık hakkında takdiri indirim hükümlerinin uygulanmasının yasaya aykırı ve gerekçesiz olduğuna ilişkindir.

3. Katılanlar ... ve ...'nın temyiz sebepleri özetle; sanık hakkında takdiri indirim hükümlerinin uygulanmasının yasaya aykırı ve gerekçesiz olduğuna, teşebbüsün derecesine ilişkindir.

III. GEREKÇE

2. Katılan Kurum vekilinin temyiz sebepleri özetle; sanık hakkında takdiri indirim hükümlerinin uygulanmasının yasaya aykırı ve gerekçesiz olduğuna ilişkindir.

3. Katılanlar ... ve ...'nın temyiz sebepleri özetle; sanık hakkında takdiri indirim hükümlerinin uygulanmasının yasaya aykırı ve gerekçesiz olduğuna, teşebbüsün derecesine ilişkindir.

III. GEREKÇE

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan ve dosya kapsamına göre yeterli olduğu anlaşılan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, dosya kapsamında eksik incelemenin söz konusu olmadığı, aldırılan rapor içeriklerine göre cezai ehliyeti tam olan sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 32. maddesinin uygulanma koşullarının oluşmadığı, savunma hakkının kısıtlanmadığı, katılan ...'nın sanığın ve katılan ...'nin bulunduğu mutfak kısmına yöneldiği esnada sanığın öldürmeye elverişli tabanca ile katılan ...'ye 1 el ateş ettiği ve onu yaraladığı, atış sonrası sanığın ve katılan ...'nin yanına giden katılan ...'nın sanığın elinde silahını görmesi üzerine sanığa müdahale ettiği sırada sanığın ateş etmeye devam ettiği, yaptığı 1. atışın katılan ...'yı yaraladığı, silahın tutukluk yapması üzerine boğuşma akabinde katılan ...'nın silahın şarjörünü çıkarıp aldığı, yine boğuşma esnasında silahın sürgü ve alt tetik tertibatının bulunduğu kısmın birbirinden ayrıldığı, katılan ...'nın sanıktan almış olduğu şarjörü ve tabancanın sürgü kısmını mutfak penceresinden daire dışına attığı, bu sırada bağırış çağırış sesleri üzerine olay yerine gelen tanıklar ..., ... ve ...'in olaya müdahale etmeleri nedeniyle sanığın eylemlerini tamamlayamadığı, sanığın eylemlerine bağlı ortaya çıkan kastının öldürmeye yönelik olduğuna ilişkin değerlendirmede isabetsizlik bulunmadığı, Yargıtay bozma ilamına uyularak kurulan hükümlerde teşebbüsün ulaştığı aşama ile meydana gelen tehlike ve zararın ağırlığına göre belirlenen cezaların isabetli olduğu, takdiri indirimin Mahkemenin takdir yetkisi kapsamında yasal, yerinde ve yeterli gerekçelerle uygulandığı anlaşıldığından temyiz sebeplerinin incelenmesinde hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 22.04.2024 tarihli ve 2024/1 Esas, 2024/811 Karar sayılı kararında katılan Kurum vekili, sanık müdafii, katılanlar ... ve ... tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289/1. maddesi ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/4. maddesi uyarınca Trabzon 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

26.05.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/5048, Karar No: 2021/7609, Tarih: 03.06.2021

**10. Hukuk Dairesi         2020/5048 E.  ,  2021/7609 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Malatya 1. İş Mahkemesi

Dava, hizmet ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Dava, davacının davalı işverene ait işyerinde 01.03.2011 - 31.07.2012 tarihleri arasında aylık net 1.400,00 TL üzerinden kesintisiz olarak hizmet akdi ile mikser operatörü olarak geçen hizmetinin tespiti istemine ilişkindir.

II-CEVAP

Davalı ve feri müdahil vekilleri davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne, davacının hizmet tespiti talebinin reddine, davacının prime esas kazanca esas ücretinin 13/04/2011-30/09/2011 tarihleri arasında brüt asgari ücret, 01/10/2011 - 31/12/2011 tarihleri arasında brüt 1.107,00 TL 01/01/2012 - 30/06/2012 tarihleri arasında brüt 1.172,31 TL, 01/07/2012 - 24/07/2012 tarihleri arasında brüt 1.243,70 TL olduğunun tespitine,” karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

Davalı ve feri müdahil vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı ve feri müdahil vekilleri özet olarak verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak ilk derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı ve feri müdahil vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Prime esas kazanç tutarının tespiti davasının yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ...’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

2- Prime esas kazanç tutarının tespiti davasının yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ...’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin SSK primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. Süzek, İş Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, Sy:287).

Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte; Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288. maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir. Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

506 sayılı Kanunun 78. maddesinde ve 5510 sayılı Kanunun 82. maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nun 288. maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır. Zira 506 sayılı Kanunun 78. maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır”. 82. madde de bu düzenlemeye paralel bir hüküm içermektedir. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır.

Yerel Mahkemece davacının tespite karar verilen sürede aldığı aylığın tespitinde, emsal ücret araştırmaları ve tanık ifadeleri yoluyla hüküm kurulmuşsa da bu hususta yukarıdaki esaslar dahilindeki deliller celp edilip özellikle bulunması halinde ücret bordroları, banka yoluyla davacının hesabına yatırılan ödeme belgeleri, işçilik alacağı dosyası içeriğinde yer alan kayıt ve belgeler vb. getirtilerek bu belgeler de değerlendirildikten sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı ve feri müdahil vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının, HMK'nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak, temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalı'ya iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine ve kararın bir örneğinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03/06/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.