muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2006/15179, Karar No: 2006/14469, Tarih: 05.12.2006

Yapılan incelemede davacının teslim ettiği ürün bedelinden Bağ-Kur priminin 1996 yılında tevkifat yoluyla kesildiği, ancak 1997,1998, 1999,2000,2001,2002,2003,2004,2005 ve 2006 yıllarında tevkifat yoluyla prim kesintisi yapıldığına ilişkin bir belgenin bulunmadığı görülmektedir. Hal böyle olunca tarım Bağ-Kur sigortalılığının oluşup oluşmadığının tesbiti için 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesinde belirtilen kayıtların araştırılması gerekir.

Yapılacak iş; Ziraat Odası, Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri, Tarım Kredi Kooperatifleri gibi tarımsal faaliyetleri organize eden kuruluş ve idarelerin kayıtlarından yararlanmak, ayrıca köy ve mahalle muhtarlarının bu durumu Kuruma bildirmekle yükümlü oldukları yasacada öngörüldüğünden ilgili muhtarlıktan bilgi almak gerekirse bu tarihlerde görev yapan muhtar ve azaların bilgilerine başvurmak ve tüm deliller birarada değerlendirilerek sonuca gitmektir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve değerlendirme sonucu davacının prim kesintisinin bulunmadığı 1997, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005 ve 2006 yıllarında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan  temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 05.12.2006  gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8436, Karar No: 2014/7321, Tarih: 08.04.2014

**22. Hukuk Dairesi         2013/8436 E.  ,  2014/7321 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bakırköy 4. İş Mahkemesi

TARİHİ : 30/01/2013

NUMARASI : 2009/938-2013/53

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesinin haksız şekilde işverence feshedildiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacaklarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, iş sözleşmesinin feshinin haklı sebebe dayandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

İş sözleşmesinin, işverence haklı olarak feshedilip feshedilmediği ve bu suretle işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanıp kazanmadığı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.

İşçinin işe devamsızlığı, her durumda işverene haklı fesih imkanı vermez. Devamsızlığın haklı bir sebebe dayanması halinde, işverenin derhal ve haklı sebeple fesih imkanı bulunmamaktadır. İşçinin hastalığı, aile fertlerinden birinin ya da yakınlarının ölümü veya hastalığı, işçinin tanıklık ve bilirkişilik yapması gibi haller, işe devamsızlığı haklı kılan sebeplerdir. Mazeretin ispatı noktasında, sahteliği ileri sürülüp ispatlanmadığı sürece özel sağlık kuruluşlarından alınan raporlara da değer verilmelidir.

Devamsızlık süresi, ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç işgünü olmadıkça, işverenin haklı fesih imkanı yoktur. Belirtilen işgünlerinde hiç çalışmamış olunması gerekir. Devamsızlık saatlerinin toplanması suretiyle belli bir gün sayısına ulaşılmasıyla işverenin haklı fesih imkanı doğmaz.

Devamsızlık, işçinin işine devam etmemesi halidir. İşyerine gittiği halde iş görme borcunu ifaya hiç başlamayan bir işçi devamsızlıkta bulunmuş sayılmamalıdır.

Somut olayda, davacının iş sözleşmesi fesih tarihinde yürürlükte bulunan mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesinin 2-f bendine yer alan “İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki gün veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç iş günü işine devam etmemesi” hükmüne göre feshedilmiştir.

Devamsızlık tutanaklarında imzası bulunan davalı tanıklarının beyanları ve dosya kapsamına göre, davacının 27, 28 ve 29.12.1999 tarihlerinde devamsızlık yaptığı ve iş sözleşmesinin kanuni süresi içerisinde işverence haklı sebebe dayanılarak feshedildiği anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 08.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2416, Karar No: 2017/4739, Tarih: 05.06.2017

**10. Hukuk Dairesi         2017/2416 E.  ,  2017/4739 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak ilâmında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Kazalı, davalı işyerinde sigortalı olarak çalışmaktayken 31.05.2007 tarihinde iş kazası geçirmiş, %28 sürekli iş göremezlik oranına göre kendisine 24.03.2009 onay tarihli ve 101.298,20 TL peşin sermaye değerli gelir bağlanmıştır. Kurumun ... İş Mahkemesinde açmış olduğu dava sonucu, uğranılan bu Kurum zararından davalı işveren % 70, sigortalı % 30 kusurlu bulunarak talebe göre 66.625,30 TL peşin değerli gelirin davalıdan tazminine karar verildiği, Mahkemenin 19.07.2012 tarih ve 2009/244 E.-2012/330 K. sayılı kararının, Dairemizin 24.05.2013 tarih ve 2012/19506 E-2013/11472 K. sayılı ilamıyla onandığı, ayrıca % 23 sürekli iş göremezlik oranına göre 15.04.2013 onay tarihli ve 56.725,80 TL peşin sermaye değerli olacak şekilde gelirin güncellendiği, davacı vekilinin iş bu dava ile yukarıdaki mahkeme kararı sonucu bakiye kalan 4.012,14 TL tutarındaki peşin sermaye değerli gelirin ve fiili ödemelerin tahsilini istediği Mahkemece davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bozma sonrası, Mahkemenin davacının azalan sürekli iş göremezlik derecesinin ve hangi tarihten itibaren azaldığının Kurumdan sorulmak suretiyle belirlemiş olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece bozma sonrası yapılan araştırmanın eksik olduğu, bozma gereklerinin yerine getirilmediği, yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya yeterli olmadığı görülmektedir.

Dairemizin 14.04.2016 tarihli bozma ilamında da belirtildiği üzere;

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Yasa'nın 26. maddesindeki, “İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya işçilerin sağlığını koruma ve işgüvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi veyahut suç sayılabilir bir hareketi sonucu olmuşsa, Kurumca sigortalıya veya haksahibi kimselerine yapılan veya ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarları ile gelir bağlanırsa bu gelirlerinin 22. maddede belirtilen tarifeye göre hesaplanacak sermaye değerleri toplamı (Anayasa Mahkemesinin 23/11/2006 tarihli ve E:2003/10 K:2006/106 sayılı

Kararı ile bu fıkrada geçen “sigortalı veya haksahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarlarla sınırlı olmak üzere” bölümü iptal edilmiştir.) Kurumca işverene ödettirilir...İş kazası veya meslek hastalığı, 3. birkişinin kasıt veya kusuru yüzünden olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber zarara sebep olan 3. kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara Borçlar Kanunu hükümlerine göre rücû edilir.” düzenlemesine göre; davaya konu iş kazasında kusurlu olanlar davacı Kurum'un rücû alacağından kusurları karşılığı sorumludur.

506 sayılı Yasa'nın 92. maddesi, “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın da yarısı bağlanır. Bu aylık ve gelirler eşitse, iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından bağlanan gelirin tümü, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağlanan aylığın da yarısı verilir.” düzenlemesini içermektedir.

Kurumun, sigortalı veya hak sahiplerine bağladığı ilk peşin sermaye değerli gelirden fazlasını isteme hakkı bulunmadığı gibi; bağlanan gelirin kesildiği veya kesilmesi gereğinin, yargılama sürecinde ortaya çıktığı durumlarda; Kurumun ödemediği veya ödemeyecek olduğu gelir kesimini rücuan isteyemeyeceği yönü de, tazmine yönelik davada gözetilmesi gereken genel ilkeler arasında bulunmaktadır.

Dava konusu edilen gelirlerin, 506 sayılı Yasanın 92. maddesi uyarınca indirildiğinin anlaşılması nedeniyle; davalının tazminle sorumlu olduğu ilk peşin sermaye değerli gelir miktarının; gelirin başladığı tarih itibariyle 506 sayılı Yasanın 92. maddesi uyarınca indirilmiş hali üzerinden hesaplanan ilk peşin sermaye değerli gelir miktarına, indirme tarihine kadar yapılan fiili ödeme miktarının yarısının da eklenmesi suretiyle belirlenecek miktara, davalının kusur oranı uygulanmak suretiyle belirlenmesi gerekir.

Ayrıca, ilk bozma öncesi davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak da gözetilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda yargılama yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgı sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 05.06.2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8294, Karar No: 2013/12720, Tarih: 12.09.2013

**11. Ceza Dairesi         2012/8294 E.  ,  2013/12720 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Defter ve belgeleri gizlemek, 2003 takvim yılında sahte fatura kullanmak

HÜKÜM : Her iki suç nedeniyle ayrı ayrı mahkumiyet

I- Defter ve belgeleri gizlemek suçundan kurulan hükme yönelik sanık müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Tekerrüre esas ve ertelemeye engel geçmiş hükümlülüğü bulunan sanık hakkında, cezanın ertelenmesine karar verilmesi ve tekerrür hükümlerinin uygulanmaması isabetsizlikleri karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma neticelerine uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre sanık müdafiinin bir sebebe dayanmayan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Mahkum olduğu kısa süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında; 5237 sayılı TCK'nun 53/4. maddesi uyarınca anılan Yasanın 53/1. maddesindeki hak yoksunluklarına hükmedilemeyeceğinin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı ise de, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususun 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan; hüküm fıkrasından 5237 sayılı Yasanın 53. maddesinin uygulanmasına ilişkin bölümün çıkartılarak eleştiri dışında sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün istem gibi DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

II- 2003 takvim yılında sahte fatura kullanmak suçundan kurulan hükme yönelik sanık müdafiinin temyiz itirazlarına gelince;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanığa yüklenen "2003 takvim yılında sahte fatura kullanmak" suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK’nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının, suç tarihi olan 26.11.2003 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış ve sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Yasanın 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK’nun 102/4, 104/2 ve 5271 sayılı CMK’nun 223/8. maddeleri uyarınca istem gibi DÜŞÜRÜLMESİNE, 12.09.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2509, Karar No: 2020/14076, Tarih: 08.10.2020

**7. Ceza Dairesi         2020/2509 E.  ,  2020/14076 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı Yasaya aykırılık

HÜKÜM : Beraat, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Yapılan incelemede çayların ithalatçısı olduğu iddia edilen ... adına tescilli 31.08.2010 tarih ve 10610200IM000232 sayılı ithalat beyannamesine dair şahit numune bulunmadığı anlaşılmış ise de Rize Gümrük Müdürlüğünün 16.01.2016 tarihli cevabi yazısında söz konusu çaylar nedeniyle alınan 11.06.2012 tarihli ve S-137/223 -224 sayılı çay analiz raporlarının ... adına tescilli 31.08.2010 tarihli ve 10610200IM000232 sayılı beyanname muhteviyatı siyah çay cinsi 540 kap eşyanın kalitesi ve menşeini gösterir bir rapor olduğu hususunda tereddüt bulunduğunun bildirilmesi, ele geçirilen çaylarla ilgili alınan 11.06.2012 tarihli raporda çayların orta kalitede yabancı menşeili çaylara özgü nitelikte olduğu belirtilmesine rağmen, Rize Gümrük Müdürlüğünce gönderilen belgeler ekindeki 20.08.2010 tarihli başka bir beyannameye dair analiz raporunda çayların düşük kalitede olduğunun belirtilmesi, yine 16.03.2017 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde ‘’31.08.2010 tarih ve 10610200IM000232 sayılı ithalat beyannamesine göre çayların üretim tarihinin 2010 yılı olması, dava konusu 30 kg’lık 100 çuval içerisinde bulunan ve çuvalları üzerinde ise üretim tarihi 09/2011 olarak belirtilmiş olması karşısında çayları temsil kabiliyetinin olamayacağı, önceden kullanılmış çuvallar içerisine muhteviyatı değiştirilerek konulmuş kaçak vasıflı dökme siyah çay’’ olduğunun belirtilmesi karşısında tüm dosya kapsamına göre yakalanan çayların kaçak olduğunun kabulü ile sanığın atılı suçtan mahkumiyeti yerine yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan ... İdaresi vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA, 08.10.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10503, Karar No: 2022/11862, Tarih: 05.10.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/10503 E.  ,  2022/11862 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :

Dava, prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma sonrası ilâmında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, taraf avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu nlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafındann düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, 09.07.1990-21.05.2005 tarihleri arası bildirimlerinin gerçek kazanç tutarı üzerinden tespitine karar verilmesini talep etmiş ancak 13.05.2015 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde talebini sınırlandırarak 18.02.2001 – 21.03.2005 tarihleri arası prime esas kazancın tespitini talep etmiş ve mahkemece dairemizin 2 bozma ilamı sonrası, talep edilen 2001 yılı için; harici ödemeler yapılan 8. ve 9. aylara ilişkin ödeme miktarının (225’er TL) brüt miktarını bildirilen prime esas kazanca eklenmesi suretiyle 481,97 TL olduğunu belirleyen bilirkişi raporundaki bu miktarı 2001 yılı prime esas kazancı olarak, 2002 yılı için; Ocak/ Şubat/ Mart/ Nisan/ Mayıs/ Haziran aylarında her ay 225.000.000 TL ödemenin brütünün 481,97 TL olduğunu bu miktara bildirilen prime esas kazancın eklenmesi suretiyle bulunan 536,03 TL’nin 2002 yılı tüm aylar için prime esas kazanç olduğu, 2003 yılı için; 2003 yılına ilişkin her hangi bir belge yada kayıt bulunmadığı, tanık ...'nun davacının asgari ücret ile çalışma yapmadığına yönelik beyanı da göz önüne alındığında, bu tarihte davacının asgari ücret ile çalışma yaptığının kabulünün hakkaniyete ve hayatın olağan akışına aykırı olacağı, 2002 yılı prime esas kazancının aylık 536,03 TL olarak kabulü göz önüne alındığında 2003 yılında da en az aynı miktarda olabileceği, daha fazla olduğunun ispatlanamadığı belirtilerek 2003 yılının PEK miktarını 536,03 TL olduğu, 2004- 2005 yılı için; yıl yazmamakla birlikte Maaş Olarak açıktan yapılan ödemeler başlıklı yazıda Ağustos, Eylül; Ekim, Kasım aylarında davacıya aylık 520,00 TL ödeme yapıldığı yazılıdır ve bu yazıda da ... ile davacının adı ve imzası bulunmaktadır. Davacının iş akdi 2005

yılında 3. ayda feshedildiğinden bu belgenin 2004 yılına ait olduğu anlaşılmaktadır. İş Bankası kayıtlarından davacı hesabına ... tarafından 19.01.2005 tarihinde 520 TL ödeme yapıldığının anlaşılması üzerine 2004 yılı ve 2005 yılı ilgili aylara ait prime esas ücretinin 520 TL daha eklenmesi ile tespit edilmesi gerektiği belirtilerek bu yıllar yönünden prime esas kazanca karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozmanın gerekleri yerine getirilmemiştir. Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozmanın gerekleri yerine getirilmemiştir. Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmiştir.

Prime esas kazanç tutarı tespitinin 5510 sayılı ... ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı ... Kanununun 77 ve 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ...’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin ... primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. Süzek, İş Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, Sy:287).

Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte; Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288. maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

506 sayılı Kanunun 78. maddesinde ve 5510 sayılı Kanunun 82. maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nun 288. maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır. Zira 506 sayılı Kanunun 78. maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır” 82. madde de bu düzenlemeye paralel bir hüküm içermektedir. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında dava konusu somut olayda talep edilen dönemlerde;

1- Dosyada mevcut ödeme belgeleri dışında herhangi harici ödemenin saptanamadığı anlaşılmaktadır. 2001 yılı içerisinde 8. ve 9. aylar dışında 225 TL harici ödemenin bulunmadığı, 2002 yılı için ... aylarında 225‘er TL harici ödemelerin bulunduğu başka ödemenin tespit edilemediği, 2003 yılı için ödeme belgesinin bulunmadığı ancak 2002 yılından az olmasının hakkaniyete aykırı olacağından hareketle tüm yıl için asgari ücret belirlenmesi, 2004, 2005 yılı için ise açıktan yapılan ödeme başlıklı yazı ile ödenen 520 TL esas alınarak 2004 ve iş aktinin fesih ödeldiği 2005/3. ay dahil prime esas kazancın belirlendiği anlaşılmaktadır, ki bu belirlemelerin hatalı olduğu, ödeme bulunmayan, yazılı delil ile saptanmayan aylarda da önceki ay veya yıl kadar olması gerektiğinden hareketlerde prime esas kazancın tespit edildiği, bu belirlemenin yukarıda belirtilen ilkelere aykırı olduğu,

2- Davacının açmış olduğu işçilik alacağına ilişkin davanın kesinleştiği ve 14/03/2014 tarihinde sigortalıya ödemenin yapıldığı anlaşılmakla, bu ödemenin hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği gözetilerek,

Toplanan deliller değerlendirilerek ve ücretin ispatı konusunda yukarıda bahsedildiği üzere yazılı delil arandığı şayet yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belge ya da bilgi bulunması halinde tanıkla da ispatın mümkün olabileceği hususları göz önüne alınarak varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraf avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraf avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacı ve davalılardan .... ve Tic. A.Ş.'ye iadesine, 05/10/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.