muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/2193, Karar No: 2022/6065, Tarih: 04.07.2022

Temyiz incelemesine konu gerekçeli kararın, kamu davasına katılan sıfatı ile taraf olan ve hükmü temyize hak ve yetkisi bulunan katılanlar ..., ..., ... ve ...'a tebliğ edilmediği belirlenmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 90 ıncı maddesinin son fıkrası uyarınca, usûlüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin hükümler barındıran Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS), Türk hukuk sisteminin bir parçasıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) içtihadî değerlendirmeleri ile kapsamı belirlenen AİHS’in “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6 ncı maddesi, bazı zımnî hakları da bünyesinde barındırır. Bu haklar arasında “çelişme ilkesi”, “silahların eşitliği ilkesi”, “mahkemeye erişim hakkı”, “duruşmaya etkili katılma hakkı”, “delil sunma hakkı” ve “gerekçeli karar hakkı” yer alır. (Fahri Gökçen Taner, Ceza Muhakemesi Hukukunda Adil Yargılanma Hakkı Bağlamında Çelişme ve Silahların Eşitliği, 2. Baskı, ..., 2021, s.52) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine göre olağan kanun yolları, yargılama sürecinin bir parçasıdır. (Dallos/Macaristan, B. No: 29082/95, 01.03.2001) Bu nedenle AİHM, AİHS’in 6 ncı maddesi ile öngörülen adil yargılanma hakkının yargılamayı bir bütün olarak kapsadığını kabul eder. (... Kück/Almanya, B. No: 35968/97, 12.06.2003, §§ 46-47; Khamidov/Rusya, B. No: 72118/01, 15.11.2007, § 170) Ayrıca AİHM, Hadjianastassiou/Yunanistan, B. No. 12945/87, 16.12.1992 kararında, ilgilisinin gerekçeden haberdar edilmemesinin AİHS’in 6 ıncı maddesi kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlâli olduğunu açıkça ifade etmiştir. Söz konusu karara göre; “Gerekçeli karar, dinlendiklerini taraflara göstermek ve böylece kendi taraflarındaki kararın daha istekle kabul edilmesine katkıda bulunmak amacına hizmet eder. ... Gerekçeli karar, bir başvuru sahibinin mevcut herhangi bir temyiz hakkını yararlı bir şekilde kullanmasını sağlamak için önemlidir.” Aynı kararda, gerekçeli kararın taraflara süresinde tebliğ edilmesi zorunluluğu da vurgulanmıştır. Aksi hâlde taraflar kanun yolu mercilerine başvuru konusunda hak kaybı yaşarlar ki bu durum sadece gerekçeli karar hakıkının değil, AİHM tarafından, AİHS’in 6 ncı maddesi kapsamında bulundukları belirlenen “çelişme ilkesi”, “silahların eşitliği ilkesi”, “mahkemeye erişim hakkı”, “duruşmaya etkili katılma hakkı”, “delil sunma hakkı” gibi hakların da ihlâli anlamına gelir.

Nitekim AİHM, gerekçeli kararın tebliğ edilmemesi hususunda, gerekçeli karar hakkının yanı sıra özellikle mahkemeye erişim hakkı üzerinde durmuştur. AİHM, her ne kadar AİHS’in 6 ncı maddesi ile mahkemeye erişim hakkı açıkça düzenlenmemiş ise de söz konusu hakkın hukukun temel prensibi olduğunu, mahkemeye erişim hakkı bulunmaksızın adil, alenî bir yargılamadan söz edilemeyeceğini ve adil yargılanma hakkının içerdiği güvencelerden yararlanmanın olanaksız hâle geleceğini vurgular. (Golder/Birleşik Krallık, B. No: 4451/70, 21/2/1975, § 35) Mahkemeye erişim hakkı sadece ilk derece mahkemesine dava açma hakkını değil, kanun yollarına etkili bir şekilde başvurma hakkını da içerir. AİHM, mahkemeye etkili erişim hakkını hukukun üstünlüğü ilkesinin temel unsurlarından biri olarak kabul etmekte ve mahkemeye etkili erişim hakkının, mahkemeye başvuru konusunda tutarlı bir sistemin var olmasını ve dava açmak isteyen kişilerin mahkemeye ulaşmada açık, pratik ve etkili fırsatlara sahip olmasını gerektirdiğini ifade etmektedir. Bu sebeple hukukî belirsizliklerin ya da uygulamadaki belirsizliklerin tarafların mahkemeye erişimine zarar verdiği durumlarda bu hakkın ihlâl edildiğine karar verilmektedir. (Geffre/Fransa, B. No: 51307/99, 23/1/2003, § 34) O hâlde davanın taraflarına gerekçeli kararın usûlüne uygun olarak bildirilmesi suretiyle tarafların, bu gerekçeye göre ayrıntılı itiraz/istinaf/temyiz nedenlerini bildirerek kanun yoluna etkili bir şekilde başvurma haklarının kamu gücüyle ihlâl edilmemesi, herkesin sahip olduğu adil yargılanma hakkına uygun davranılması zorunludur.

Keza Anayasa Mahkemesi de ..., B. No: 2014/15969, 21.06.2017, § 48; ..., B. No: 2018/33546, 28.01.2021 kararlarında gerekçeli kararın ilgilisine tebliğ edilmemesi nedeniyle mahkemeye etkili erişim hakkının ihlâl edildiğine hükmetmiştir.

Mevcut açıklamalar ışığında, inceleme konusu gerekçeli kararın adı geçen katılanlara usûlüne uygun şekilde tebliği ile tebliğ ve tebellüğ evrakının ve hükmü temyiz etmeleri durumunda temyiz dilekçesinin dava dosyasına eklenmesi ve bu durumda ileri sürülen yeni temyiz istemleri hakkında ek Tebliğname düzenlenmesinden sonra dava dosyasının, geri gönderilmek kaydıyla, Mahkemesine iadesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

Oy birliğiyle, 04.07.2022 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8930, Karar No: 2016/9119, Tarih: 17.10.2016

**20. Hukuk Dairesi         2016/8930 E.  ,  2016/9119 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kısıtlı adayı hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada ... 3. Sulh Hukuk ve ... Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, 4721 sayılı TMK'nın 407. maddesi uyarınca hükümlüye vasi atanmasına ilişkindir.

... 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce hükümlünün mernis adresinin "... Mah. ... Evleri No:27 .../...” olduğu gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

... Sulh Hukuk Mahkemesi'nce hükümlünün cezaevine girmeden önceki yerleşim yeri adresinin “... Mahallesi ... Sokak Bina no:11 Daire :32 .../...” olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanununun 411. maddesine göre, “Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir. “Aynı Kanunun 19/1. maddesi uyarınca “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

... 8 Nolu Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından alınan hükümlü beyanına göre, hükümlünün cezaevine girmeden önce “... Mahallesi ... Sokak Bina no:11 Daire :32 .../...” adresinde ikamet ettiği anlaşıldığından uyuşmazlığın ... 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 17.10.2016 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/1080, Karar No: 2024/4371, Tarih: 26.11.2024

**6. Hukuk Dairesi         2024/1080 E.  ,  2024/4371 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/38 E., 2023/341 K.

HÜKÜM/KARAR : Kabul

İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil ve davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 26.11.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı vekilleri Avukat .... Avukat ... ....ve fer'i müdahil ... ile davacı asıl ... ve vekilleri Avukat ..., Avukat ... ....'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözül açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Uyuşmazlık arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan sözleşmenin feshi ve tapu iptal tescil istemlerine ilişkindir.

Davacı, müvekkili arsa sahibi adına tapuda kayıtlı Aydın ili Didim ilçesi Alidağ Deresi mevkiinde bulunan taşınmaz üzerinde konut yapılmak üzere davalı kooperatif yetkililerine vekaletname verildiğini, ancak inşaat alanının konut alanı olmaması nedeniyle davalı kooperatifin anasözleşmesini değiştirerek turizm amaçlı kooperatife dönüştüğünü ve inşaat ruhsatı alınarak inşaata başlandığını, İzmir 2 no.lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun şikayeti üzerine arsanın üçüncü derece sit alanı ilan edildiğini, daha sonra 6 kat inşaat yapılmasına izin verildiğini ve taraflar arasında 04.03.1997 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşme uyarınca inşaatın 28 ay içinde bitirilmesi gerektiğini, ancak davalının edimini yerine getirmediğini ileri sürerek, sözleşmenin geriye dönük olarak feshi ile davalı kooperatife devredilen tapunun iptaline ve davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davacının Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açtığı davada aynen ifa talebinde bulunduğunu, bu davada ise fesih istediğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, taraflar arasındaki 04.03.1997 tarihli sözleşmenin tek imza ile imzalandığı için müvekkili kooperatifi bağlamayacağını, taşınmaz üzerinde kat mülkiyetinin kurulmasının mümkün olmadığını, işin yapılması için gerekli objektif sürenin geçmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince; bilirkişi raporunda inşaatın %95 seviyesinde tamamlandığı gerekçesi ile davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince; bilirkişi raporunda inşaatın %95 seviyesinde tamamlandığı gerekçesi ile davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Temyiz üzerine yapılan inceleme sonucunda Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi’nin 29.12.2009 tarihli, 2009/5708 Esas, 2009/7277 Karar sayılı ilamı ile Didim Belediye Başkanlığı’nın 10.03.2004 tarihli cevabi yazısında, inşaata ruhsat verilmiş ise de, imar değişikliği yapılmadan mevcut binanın konuta dönüştürülmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle üyelere bağımsız bölümlerin tahsis edilemeyeceğinin bildirildiği, ayrıca Bayındırlık ve İskân Müdürlüğü’nün 27.07.2004 tarihli yazısına göre taşınmazın üzerinde kültür varlığı şerhi bulunduğu gibi bir kısmının da kıyı kenar çizgisi içinde kaldığından bu aşamada kat mülkiyetine çevrilmesinin mümkün olamayacağının anlaşıldığı, mahkemece yapılması gereken işin, yeniden atanacak uzman bilirkişiler aracılığıyla mahallinde keşif yapılarak inşaatın sosyal tesisler de dahil tamamının gözetilip getirildiği seviyeyi yeniden tespit etmek ayrıca belediyesinden mevcut haliyle yasaya uygun olup olmadığı hususunu sormak, yasal hale gelebilecek ise bunun için davalıya yetki ve uygun süre vermek, oluşan sonuç çerçevesinde karar vermekten ibaret olduğu gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verildiği, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince; sözleşmede gelinen aşama, sözleşme tanziminden sonra davacı tarafın uzun süre sessiz kalması, davacının seçimlik haklarından öncelikle gecikmeden doğan alacağı ve kira kaybı hakkını 2004 yılında Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesine başvurarak kullanması, buna dayalı olarak da davalı tarafın inşaata devam etmesi, inşaatın getirildiği seviye ve davalının elinde olmayan sebep olan yörede yapılan imar planı çalışmaları da göz önüne alınarak davanın sözleşmenin geriye dönük feshi, tapu iptal ve tescil istemlerinin yerinde olmadığı değerlendirildinden davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Temyiz üzerine yapılan inceleme sonucunda Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi’nin 07.02.2013 tarihli, 2012/5964 Esas, 2013/597 Karar sayılı ilamı ile inşaatın fiziki gerçekleşme seviyesinin aradan geçen çok uzun süreye rağmen %80 seviyesinde olduğu, davacı tarafça her ne kadar bu davadan önce yüklenici aleyhine kira tazminatı ve diğer zararlarının tazmini hususunda ayrı bir dava açılmışsa da bu taleplerinden bilahare vazgeçmek suretiyle dönme hakkını kullanabileceği, %80 seviyesinin Yargıtayın istikrarlı içtihatları uyarınca geriye etkili fesih (dönme) koşullarını sağladığı anlaşılmakla tescil ve fesih talepleri yönünden davanın kabulü gerekirken, yanılgılı değerlendirmelerle reddine karar verilmesinin hatalı olduğundan bahisle kararın bozulmasına karar verildiği, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince; inşaatın halen %80 seviyesinde olduğu, bu seviyenin ise Yargıtayın istikrarlı içtihatları uyarınca geriye etkili fesih (dönme) koşullarını sağladığı belirtilerek davanın kabulüne ve taraflar arasındaki sözleşmenin geriye dönük olarak feshine, Aydın ili, Didim ilçesi, 419 Ada, 7 Parsel' de kayıtlı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına kayıt ve tesciline dair verilen karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Temyiz üzerine yapılan inceleme sonucunda Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi’nin 09.06.2016 tarihli, 2015/9272 Esas, 2016/3520 Karar sayılı ilamı ile fesih kararına esas alınan fiziki seviye hesabında, inşaat yapılması mümkün olmayan kıyı kenar çizgisi ile yapı yaklaşma sınırı içinde kalan ve başlangıçtan beri imara uygun olmaması nedeniyle fiili imkansızlık bulunan bu kısımla ilgili sözleşme yapılmasının kamu düzenine aykırı olması karşısında bozma ilamında belirtilen ve mahkemece hükmüne uyulan hususların kazanılmış hak teşkil etmeyeceği, kamu düzeni kriteri, kazanılmış hak kavramının istisnası niteliğinde bulunduğundan ve bunun yanında inşaat kapsamında bir kısım sosyal tesislerin yapılması kararlaştırılan taşınmazın da tapu kayıtlarına göre hazineye ait olduğu, kural olarak anılan taşınmazı arsa sahibinin hazineden satın alması gerekirken, bu yola da başvurulmadığı, kamu düzeni gereği kıyı kenar çizgisi ile yapı yaklaşma sınırı içinde kalan yerlere inşaat yapılamayacağı, bu nedenle Hazine'ye ait olan taşınmazın satın alınamaması nedeniyle projede ifası mümkün bulunmayan kısımlar hariç tutularak, sözleşme uyarınca yapılan inşaatın fiziki oranına göre fesih kararı verilip verilemeyeceğinin değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca uyuşmazlık konusu inşaatın bulunduğu bölgede 07.04.2003 tarihli revizyon imar planının düzenlendiği ve fakat bu konuda dava açılması sonucu planın 19.04.2007 tarihinde iptal edilmesi nedeniyle kesinleşmiş bir planın bulunmadığı, mevcut duruma göre inşaatın yasal olup olmadığı veya yasal hale getirilip getirilemeyeceği hususunun tespit edilemediği anlaşılmadığı belirtilerek imar planı çalışmalarının sonucu beklenerek kesinleştikten sonra, mevcut inşaatın imar planına uygun olup olmadığı denetlenerek uygun olmadığının tespiti halinde, uygun hale getirme imkanı bulunup bulunmadığı öncelikle ilgili Belediyeden sorularak, gerekirse uyuşmazlık konusunda bilirkişi kurulundan görüş alınarak tespit edilip, imara uygun hale getirilmesinin mümkün olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye yetki ve yeterli süre verilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekçesi ile bozulmuştur.

Mahkemece son bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi'nin 2012/5964 Esas, 2013/597 Karar sayılı kararı ile "Yüklenicinin sözleşmede belirlenen teslim tarihini aşarak temerrüde düştüğü, aradan geçen çok uzun süreye ve tahammül sınırlarını fazlasıyla aşmasına rağmen inşaatın halen %80 seviyesinde olduğu, bu seviyenin ise Yargıtayın istikrarlı içtihatları uyarınca geriye etkili fesih koşullarını sağladığı anlaşılmakla davanın tescil ve fesih talepleri yönünden kabulü gerekirken" gerekçesiyle bozma kararı verildiği, bu hususun davacı lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğu, bu hakkın ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığı belirtilerek davanın kabulüne ve taraflar arasındaki sözleşmenin geriye dönük olarak feshine, Aydın ili, Didim ilçesi, 419 Ada, 7 Parsel' de kayıtlı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına kayıt ve tesciline dair verilen karar davalı vekili ve feri müdahilce temyiz edilmiştir.

Mahkemece son bozmaya uyulduğuna göre 09.05.1960 gün 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozmada belirtilen hususlar lehine olan taraf için usulü kazanılmış hak oluşturduğundan bozma uyarınca inceleme yapılması ve hüküm kurulması zorunlu hale gelmiştir.

Somut uyuşmazlıkta Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi’nin 09.06.2016 tarihli, 2015/9272 Esas, 2016/3520 Karar sayılı ilamı ile açıkça kamu düzeni kriterinin, kazanılmış hak kavramının istisnası niteliğinde bulunduğu, fesih kararına esas alınan fiziki seviye hesabında, inşaat yapılması mümkün olmayan kıyı kenar çizgisi ile yapı yaklaşma sınırı içinde kalan ve başlangıçtan beri imara uygun olmaması nedeniyle fiili imkansızlık bulunan kısımlarla ilgili sözleşme yapılmasının kamu düzenine aykırı olması nedeni ile Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi’nin 07.02.2013 tarihli, 2012/5964 Esas, 2013/597 Karar sayılı ilamında belirtilen hususların usuli kazanılmış hak teşkil etmeyeceği belirtilmesine rağmen mahkemece, Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi'nin 2012/5964 Esas, 2013/597 Karar sayılı kararı ilamının usuli kazanılmış hak olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş, yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişilerden gerekirse yerinde keşif de yapılarak kamu düzeni gereği kıyı kenar çizgisi ile yapı yaklaşma sınırı içinde kalan yerlerde inşaat yapılamayacağı dikkate alınarak ve Hazine'ye ait olan taşınmazın satın alınamaması nedeniyle projede ifası mümkün bulunmayan kısımlar hariç tutularak, sözleşme uyarınca yapılan inşaatın fiziki oranını tespit etmek, fiziki orana göre geriye etkili fesih yapılıp yapılamayacağını değerlendirmek, geriye etkili fesih yapılamayacak ise kesinleşen imar planı da dikkate alınarak mevcut inşaatın imar planına uygun olup olmadığını denetlemek, imara uygun değil ise imara uygun hale getirilip getirilmeyeceği belirlenerek, imara uygun hale getirilebilecekse davalı yükleniciye süre ve yetki verilerek sonucuna göre hüküm kurulmasından ibarettir.

Kabule göre de tapu kaydının güncel ada ve parselinin karara yazılmaması eski ada ve parsel bilgileri ile tapu iptal tescil kararı verilmesi doğru olmamış, açıklanan nedenlerle kararın bozulması uygun bulunmuştur.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalının ve fer'i müdahilin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA, 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalıya verilmesine, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden fer'i müdahil ve davalıya iadesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine, 26.11.2024 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5336, Karar No: 2013/12594, Tarih: 03.07.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/5336 E.  ,  2013/12594 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2-Davacı vekili; müvekkilinin davalı şirkete ait işyerinde 01.09.1995 tarihinde sistem uzmanı olarak çalışmaya başladığını, proje yöneticiliğinin ardından 2000 yılında müdür yardımcılığına terfi ettiğini, 31.12.2010 tarihinde tek taraflı olarak davalı tarafından iş akdinin feshedildiğini ve açıklama yapılmadığını, işe iade davası da açtığını, mesai saatlerinin 08.45-17.45 saatleri arasında olmasına rağmen yoğun iş temposu nedeniyle akşamları birkaç saat fazla mesai yapıldığını, hafta sonlarında özellikle cumartesi günleri mesaiye kaldığını, 2008-2009-2010 yıllarında yoğun olarak fazla mesai yapıldığını, iş akdinin feshedilmesiyle bilgi işlem yönetiminin e-postalarının toplu olarak DVD’ye çekip teslim edilmesini istemesine ve çekip hazır etmesine rağmen müvekkilinin talebinin kabul edilmediğini, hiçbir e-postasının kendisine teslim edilmediğini, giriş çıkışların kartla yapıldığını, fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini beyanla 31.12.2010 tarihinden itibaren geriye dönük 5 yıllık fazla mesai ücretinin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili; davacının tüm hak ve alacaklarının ödendiğini, ibraname verdiğini, banka personel yönetmeliğinde fazla çalışmanın ne şekilde yapılacağının düzenlendiğini, davacının çalıştığı birim amirinin davacının fazla mesai yapacağına dair fazla mesai talep formu düzenlemek suretiyle müvekkili banka personel müdürlüğüne bildirimde bulunmadığını, davacının fazla mesai yapmadığını, fazla mesai yapan personele fazla çalışma ücretinin ödendiğini, bilgi işlem grubunda çalışan personele aylık ücrete ek olarak görev tazminatı ödemesi yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde on bir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırk beş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırk beş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmi beş fazlasıdır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.