muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/22487, Karar No: 2015/6505, Tarih: 30.04.2015

Tapu Müdürlüğüne husumet yöneltilerek açılması gereken kayıt düzeltme davalarında, mahkemece sağlıklı bir inceleme yapılmalı, kayıt maliki ile ismi düzeltilecek kişinin aynı kişi olduğu kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptanmalıdır. Bu saptama yapılırken de aşağıda açıklanan yöntem izlenmelidir.

1- Kimlik bilgilerinde düzeltme yapılması istenen dava konusu taşınmazların tapu kayıtları (ilk tesis ve tedavülleriyle) ve kadastro tutanakları (tespit ve tescile esas alınan tüm dayanak belgeleriyle) ayrıca taşınmazlar kadastrodan sonra edinilmişse buna ilişkin tüm belgeler ile birlikte getirtilmelidir.

2- Nüfus Müdürlüğünden, dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarında malik olarak görünen kişi ile aynı kimlik bilgilerine sahip bir başka kişi veya kişilerin nüfus kayıtlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalı, mevcut ise bu kişi veya kişiler duruşmaya çağrılarak dava konusu taşınmazlarda mülkiyet hakkı iddiaları bulunup bulunmadığı kendilerinden sorulmalı, kaydı düzeltilecek kişilerin nüfus kayıtları, tapu kayıtları ve dayanakları ile bağlantı kurulacak şekilde incelenmelidir.

3- Taşınmazın bulunduğu yerleşim yerinde zabıta aracılığı ile kayıt maliki ile aynı ismi taşıyan başka kişi veya kişilerin bulunup bulunmadığı da araştırılmalıdır.

4- İstem konusunda tanıklar dinlenmelidir.

5- Tüm bu araştırmalar sonucu hala kesin bir kanaat oluşmamış ise mahallinde keşif yapılarak; tanıklar ve varsa tespit bilirkişileri taşınmaz başında dinlenmelidir.

Açıklanan bu hususlar çerçevesinde yapılacak inceleme ve araştırma sonucu, tapu ve nüfus bilgileri arasında bağlantı ve tutarlılık sağlandığında davanın kabulü yoluna gidilmelidir.

Davanın niteliği gereğince, yargılama harcı ve vekâlet ücreti maktu olarak belirlenmelidir.

Tapu Müdürlüğü yasal hasım olduğundan yargılama giderlerinden (ve yargılama giderlerinden olan vekalet ücretinden) sorumlu tutulmamalıdır.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında; mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hükme elverişli ve yeterli olduğu söylenemez.

Şöyle ki; davacı tanıkları ve duruşmada dinlenen mahalli bilirkişilerin davacı ile kayıt malikinin aynı kişiler olup olmadığı yönünde doyurucu ve net beyanda bulunmadıkları, zabıta araştırmasında bu yönde bir bilgi verilmediği, öte yandan kayıt maliki “Halide”nin pay iktisabının kaynağı olan Hüseyin oğlu Emin’e ait tüm nüfus kayıtlarının getirtilmediği, evlilik dışı eş ve çocukları olup olmadığı araştırılmadığı gibi, mahallinde keşif de yapılmadığı anlaşılmaktadır.

./..

Şöyle ki; davacı tanıkları ve duruşmada dinlenen mahalli bilirkişilerin davacı ile kayıt malikinin aynı kişiler olup olmadığı yönünde doyurucu ve net beyanda bulunmadıkları, zabıta araştırmasında bu yönde bir bilgi verilmediği, öte yandan kayıt maliki “Halide”nin pay iktisabının kaynağı olan Hüseyin oğlu Emin’e ait tüm nüfus kayıtlarının getirtilmediği, evlilik dışı eş ve çocukları olup olmadığı araştırılmadığı gibi, mahallinde keşif de yapılmadığı anlaşılmaktadır.

./..

Hâl böyle olunca, çekişme konusu taşınmazların kadastro tutanaklarındaki bilgilerden yararlanmak suretiyle Hüseyin oğlu E.. E..’in kapalı kayıtlar da dahil olmak üzere nüfus kayıtlarının temini, taşınmazların bulunduğu mevkii iyi bilen yaşlı ve yansız mahalli bilirkişilerin tespit ve temini ile mahallinde keşif yapılması, kadastro tutanaklarının edinme sütunlarında belirtilen kişiler ve onların mirasçıları konusunda doyurucu bilgi alınması, gerektiğinde taşınmazda kadastro ile pay edinen diğer paydaş veya onların mirasçılarından da sorulmak suretiyle Hüseyin oğlu Emin’in gayri resmi evlilikleri olup olmadığı, kayıt maliki “Halide” isimli çocuğu bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması, taşınmazların kim ya da kimlerin tasarrufunda olduğunun belirlenmesi, bu arada aynı taşınmazlarla ilgili olarak açılan mahkemenin 2010/492 Esas sayılı dosyasının bulunduğunun gözetilmesi, mülkiyet aktarımına neden olmamak bakımından kayıt maliki ile davacının aynı kişi olup olmadığının tereddüde yer bırakmayacak şekilde yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda araştırılması ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yetirilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir.

Anılan bu husus karar düzeltme isteği üzerine yeniden yapılan inceleme sonucu anlaşıldığından, davalı vekilinin karar düzeltme isteğinin (6100 sayılı HMK’nun geçici 3. maddesi yollamasıyla) 1086 sayılı HUMK’nun 440. maddesi gereğince KABULÜNE, Dairenin 10.11.2014 tarihli ve 2014/15057 Esas, 2014/172358 Karar sayılı Onama kararının ORTADAN KALDIRILMASINA ve yerel mahkemenin 20.03.2013 gün ve 2010/493 Esas, 2013/137 sayılı kararının açıklanan bu nedenlerle, (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 30.04.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

-KARŞI OY-

Dava konusu taşınmazların kadastro tespitleri 5 ve 748 parsellere atıf yapılmak suretiyle düzenlenmiştir.

Tutanaktaki açıklamalara göre taşınmazlar K.. H..'in zilyetliğinde iken ölümü ile veraset çocukları Emin, Mehmet, Salih, Hacer ve Emine'ye kaldığı, Emin'inde 1948 yılında ölümü ile veraset karısı Hacer ile çocukları Sebahat ve Halide'ye kaldığı açıklanmak suretiyle Emin kızı Halide ve müşterekleri adına tespitleri yapılmıştır.

Davacı tarafından dosyaya sunulan Üsküdar 1. Noterliğinden düzenlenen 02.04.2013 gün ve 07360 yevmiye numaralı mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları muris Hüseyin ve çocuklarını aynen doğrulamaktadır.

Davacı tarafından dosyaya sunulan Üsküdar 1. Noterliğinden düzenlenen 02.04.2013 gün ve 07360 yevmiye numaralı mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları muris Hüseyin ve çocuklarını aynen doğrulamaktadır.

Davacı tanık beyenlarına göre Emin kızı H.. A.. ile Emin kızı H.. A.. aynı kişidir. Davacı Hatice'nin isminin Halide olarak bilindiğini söylemişlerdir.

Ayrıca Şile Nüfus Müdürlüğünün 28.03.2011 günlü karşılık yazısında mernis kayıtlarında ilçede Emin kızı Halide kaydı olmadığı bildirilmiştir.

Bu nedenle kanıtlanan durumun kabulü ve dairenin onama kararı doğrudur. Daire çoğunluğunun onama kararını kaldırarak bozma kararı vermesi doğru değildir. Çoğunluk bozma gerekçelerine katılmıyoruz.
Yargıtay — Esas No: 2013/16636, Karar No: 2015/2817, Tarih: 16.02.2015

**17. Hukuk Dairesi         2013/16636 E.  ,  2015/2817 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dosya içeriğine göre dava, askerlik hizmetini yaparken davalı ...'na ait araçta görev nedeniyle yolcu olarak bulunduğu esnada meydana gelen tek taraflı kaza sonucu vefat eden destek nedeniyle davalı idareye yönelik tazminat istemine ilişkin olup Başkanlar Kurulu Kararı ve Yargıtay Yasasının 14. maddesine göre temyiz inceleme görevi Yüksek Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'ne aittir.

Ancak dosya Yüksek Yargıtay 4. Hukuk Dairesi tarafından verilen gönderme kararı ile Dairemize geldiğinden temyiz inceleme yerinin belirlenmesi için dosyanın Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu'na sunulmak üzere Yüksek Yargıtay Birinci Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE, 09/02/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/37388, Karar No: 2013/6448, Tarih: 19.02.2013

**3. Ceza Dairesi         2011/37388 E.  ,  2013/6448 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

HÜKÜM : Suça sürüklenen çocukların mahkumiyetine dair

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Müştekinin şikayetinin devam etmesi, dosya kapsamında suça sürüklenen çocukların müştekinin zararını giderdiğine dair bir bilgi-belge bulunmaması karşısında, 5271 sayılı CMK'nin 231/6-c maddesindeki "suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi" koşulu gerçekleşmediğinden suça sürüklenen çocuklar hakkında 5271 sayılı CMK'nin 231. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağı hususunun karar yerinde tartışılmaması bozma nedeni yapılmamış ve tebliğnamedeki (1) numaralı bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1) Suça sürüklenen çocuklar hakkında tayin edilen kısa süreli hapis cezalarının gönüllü olmaları halinde 5237 sayılı TCK'nin 50/1-f maddesindeki kamuya yararlı bir işle çalıştırılma seçenek yaptırımına çevrilebileceği gözetilmeksizin suça sürüklenen çocuğa kamuya yararlı bir işte çalışmaya gönüllü olup olmadığı sorulmadan yazılı şekilde hüküm kurulması

2) Suça sürüklenen çocuk ...'in 5271 sayılı CMK'nin 147 ve devamı maddeleri gereğince usulüne uygun şekilde sorgusu yapılmadan hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca kısmen istem gibi BOZULMASINA, 19.02.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/21417, Karar No: 2015/11680, Tarih: 13.10.2015

**16. Hukuk Dairesi         2014/21417 E.  ,  2015/11680 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSPİR ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 08/07/2014

NUMARASI : 2013/84-2014/369

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı, G. Mahallesi çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmaz bölümünün kendisine ait dava dışı 111 ada 4, 10 ve 101 ada 12 parsel sayılı taşınmazlara ait iken kadastro sırasında tespit harici bırakıldığı ve kazandırıcı zamanaşımı ile zilyetliğinde olduğu iddiasına dayanarak mülkiyetin tespiti istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, fen bilirkişilerinin 02.06.2014 havale tarihli raporlarına ekli krokide nokta taramalı ve (A) harfi ile gösterilen 192,69 metrekarelik kısmı ile nokta taramalı ve (B) harfi ile gösterilen 1104,48 metrekarelik kısmının mülkiyetinin Abdulaziz oğlu davacı R.. G..'e ait olduğunun tespitine karar verilmiş; hüküm, davalılar Hazine temsilcisi, K.. M.. vekili ve İhbar olunan İ.. B.. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece davaya konu edilen ve yol olarak paftasında gösterilen taşınmazın, yol geçmeden öncesinde davacının zilyetliğinde olduğundan bahisle yukarıdaki şekilde hüküm kurulmuş ise de yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm vermeye elverişli bulunmamaktadır. Şöyle ki, ziraat bilirkişi raporunda taşınmazın 2. sınıf tarım arazisi olduğu ancak keşif günü itibariyle üzerinde herhangi bir kültür bitkisi olmadığı, halihazırda kendiliğinden yetişen ot olduğunun tespit edildiği belirtilmiş, başkaca bir değerlendirmede bulunulmamıştır. Rapor bu haliyle hüküm vermeye elverişsiz olduğu gibi, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanıklardan yolun ne zaman açıldığı, yoldan önceki kullanımın ne şekilde olduğu, zilyetliğin sürdürülüş biçimi ve kadim yol olup olmadığı hususunda bilgi alınmamıştır. Taşınmazın kadastro çalışmaları sırasında yol olarak tespit harici bırakıldığı dosya arasındaki belge ve bilgilerden anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca, kadastro tespitinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait üç ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları, Harita Genel Komutanlığından tarihleri açıkça yazılmak suretiyle istenilerek dosya arasına konulmalı, bundan sonra, 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulu ile jeodezi ve fotogrametri mühendisinden oluşacak bilirkişi heyetleri aracılığıyla yapılacak keşifte, belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle inceleme yaptırılmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri de bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, ziraatçi bilirkişiler vasıtasıyla taşınmazın öncesi ve zirai faaliyete konu olup olmadığı ve zilyetliğin hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü hususları özellikle irdelenmelidir. Kabule göre de, tescil harici bırakılan taşınmazlar hakkında açılan davalarda 4721 sayılı TMK'nın 713/3 maddesi uyarınca Hazine ve ilgili kamu tüzel kişilerin yasal hasım olduğu, aleyhlerine vekalet ücreti dahil yargılama gideri hükmedilemeyeceği halde davalılar aleyhine vekalet ücreti hükmedilmesi doğru değildir. Ayrıca mahkemece davanın kabulüne karar verildiği halde TMK'nın 713/4'te belirtilen yasal ilanlar yapılmadan hüküm verilmiş olması isabetsizdir. Açıklanan nedenlerle, davalı Hazine temsilcisi, davalı K.. M.. ve İhbar olunan İ.. B.. vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmekle hükmün BOZULMASINA, davalı İ.. B.. tarafından peşin yatırılan temyiz karar harcının iadesine, 13.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5018, Karar No: 2023/6124, Tarih: 12.06.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/5018 E.  ,  2023/6124 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Akçaabat Sulh Hukuk Mahkemesinin 21.01.2022 Tarihli ve 2022/1 Esas, 2022/75 Karar Sayılı Kararı

Hükümlü, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 407 inci maddesi gereğince kısıtlanmış ve ...'in velayeti altına bırakılmasına karar verilmiştir.

Vasi vekili 12.01.2023 tarihli dilekçesi ile kısıtlının yeni adresinin ... Mahallesi, ... Sokak 4.ada, 4.Blok 4.Daire Başiskele/... olarak değiştirmek üzere vasiye izin verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, 16.01.2023 tarihli ek kararıyla talebin kabulüne, hükümlü ...' in adresinin ... Mahallesi, ... Sokak 4. ada, 4.Blok 4.Daire Başiskele/Kocaeli olarak değiştirilmesine izin verilmesine, nüfus müdürlüğünde adres değişikliği işlemlerini yapmak üzere vasi ...' e yetki ve izin verilmesine karar verilmiştir.

Mahkemece, 22.02.2023 tarihli ek kararıyla kısıtlının UYAP'tan yapılan mernis adresi sorgusunda ve UYAP'tan alınan nüfus kaydında kısıtlının ... Mahallesi, ... Sokak, No:16/4 .../... adresinde ikamet ettiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Kocaeli 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 03.03.2023 Tarihli ve 2023/508 Esas, 2023/579 Karar Sayılı Kararı

Hükümlünün halen Kocaeli Açık Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu anlaşılmakla, vesayet davasında yetkili olan mahkemenin yeri hükümlünün cezaevine girmeden önceki son adresi dikkate alınarak belirlendiği, somut olayda; cezaevinde olan hükümlünün cezaevine girmeden önceki son adresi Akçaabat/ Trabzon olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun’un 407 nci maddesi uyarınca kısıtlanan kısıtlının vesayet dosyasının takibi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yerinin değişmesi” başlıklı 412 nci maddesi şöyledir:

“Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez.

Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur.

3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yerinin değişmesi” başlıklı 412 nci maddesi şöyledir:

“Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez.

Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur.

C. Değerlendirme

Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Akçaabat Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olmadığından vesayet dosyasının takibi ile Akçabaat Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Akçaabat Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

12.06.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/7145, Karar No: 2020/6770, Tarih: 23.12.2020

**16. Ceza Dairesi         2019/7145 E.  ,  2020/6770 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi : Diyarbakır 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 19.09.2017 tarih ve 2016/143 - 2017/282 sayılı kararı

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62,53, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına

ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1)Ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak gerekecektir.

Müdafi; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sitemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir(C.G.K. 17.12.2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile müdafi görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır”.

“5271 sayılı CMK'nun 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerekip gerekmediği, bu kapsamda “beş yıllık ceza süresinin belirlenmesinde suçun temel şekli için kanunda öngörülen cezanın mı dikkate alınacağı yoksa, suçun nitelikli halleri ve ağırlaştırıcı nedenlerinin de beş yıllık cezanın belirlenmesinde dikkate alınıp alınamayacağı”, hususları yönünden irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafii yardımından faydalanma hakkı yönünden iç hukukumuzun da bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, bir suç ile itham edilen herkes, kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafiin yardımından faydalanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın