muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/2763, Karar No: 2012/9615, Tarih: 27.06.2012

Dava açıldığı sırada bu davanın sonucu kim ya da kimleri etkileyceği baştan belli ise, açılacak davada pasif husumet ehliyeti onlara ait olacağı Usul Hukukunun temel kuralıdır. Dava açıldığı sırada orman sınırları dışında bırakılan taşınmaz hakkında tesbit tutanağı düzenlenmediğinden, taşınmazın gerçek hak sahibi belli değildir. ... (Orman ve Su İşleri Bakanlığı) ile ... taşınmazda hak sahibinin kimler olduğu konusunda otuz günlük askı ilân süresi içinde idarî bir araştırma yapıp, bu araştırma sonucuna göre belirlenecek gerçek ya da tüzel kişilere husumet yöneltilerek askı ilân süresi bitmeden dava açılmalıdır denebilirse de, bu kısa süre içinde, dava edilecek taşınmazda hak sahibi olanlar her zaman tesbit edilemeyeceği gibi, yapılacak araştırma sonucu tesbit edilecek hak sahipleri her zaman gerçeği de yansıtmayabilir. O halde, kısmî ilâna çıkartılan orman parsellerinin dışında kalan taşınmazlar yönünden ... (Orman ve Su İşleri Bakanlığı) ya da ... tarafından orman savı ile otuz günlük askı ilân süresi içinde kadastro mahkemelerinde açılacak orman kadastrosuna itiraz davalarında, yapılan kadastro işleminin özelliği ve açılacak davanın niteliği gereği, husumetin Hazine veya taşınmazın içinde bulunduğu köy tüzel kişiliği ya da taşınmazda hak sahibi olduğu varsayılan gerçek veya tüzel kişilere karşı açılabileceğini kabul etmek gerekir. Yargılamanın devamı sırasında yapılan keşifte davaya konu taşınmazda hak sahibi olanların belirlenmesi ya da malik hanesi açık bırakılarak düzenlenecek tesbit tutanaklarının mahkemeye gönderilmesi halinde

2012/2763- 9615

dava dosyası ile birleştirilip 3402 sayılı Yasanın 27, 28 ve 29. maddeleri hükümlerine göre işlem yapıldıktan sonra tesbit tutanaklarında isimleri geçen, ya da keşif sırasında belirlenecek olan hak sahibi gerçek ve tüzel kişiler davaya katılıp kendilerine duruşma günü tebliğ edilerek husumet yaygınlaştırılıp davada taraf oluşturulduktan sonra taraf delilleri ve 3402 sayılı Yasanın 30. maddesi gereğince mahkemece lüzum görülen diğer deliller de toplanarak dava konusu taşınmazın gerçek hak sahibi adına tescil edilmesi, dava dilekçesinde gösterilen gerçek ya da tüzel kişinin hak sahibi olmaması halinde davanın husumet yönünden red edilmemesi gerekir.

4) 3402 sayılı Yasanın 22.02.2005 gün ve 5304 sayılı Yasa ile değiştirilmesinden sonra çıkartılan ve 26.09.2005 günlü Resmî Gazetede yayımlanan Taşınmaz Malların Sınırlandırma, Tesbit ve Kontrol İşleri Hakkındaki Yönetmeliğin 17/b-2. maddesinin 9. fıkrasında "Askı ilân süresi içinde ormanın sınırlandırma ve tesbitine dava açılması durumunda, ormanın davaya konu edilen sınırları kesinleşmeyeceğinden, bu sınırlara bitişik gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazların tesbiti sırasında dava devam ediyorsa, ormanla müşterek sınırları davalı bırakılır ve tutanakları düzenlendikten sonra açıklayıcı bir yazı ile kadastro mahkemesine intikal ettirilir."

3402 sayılı Yasanın 5. maddesinde; "Kadastro Müdürü çalışma alanında işe başlamadan önce mahalli hukuk mahkemesinde, bu alandaki taşınmaz mallar hakkında görülmekte olan kadastro ile ilgili davalarla hükme bağlanmış olup da henüz kesinleşmeyen davaların listesini alır ve bunu çalışma alanı ile ilgili tüm tapu, vergi, harita ve diğer belge ve örnekleri ile birlikte kadastro teknisyenlerine verir. Listenin müdür tarafından alınmasından sonra o çalışma alanında bulunan taşınmaz hakkında mahalli hukuk mahkemelerine açılan davalar, derhal kadastro müdürüne bildirilir"

Davalı Taşınmaz Mal Tutanaklarının Kadastro Mahkemesine Devri Hakkındaki Yönetmeliğin 7/a maddesinde; "Kadastro tutanağı henüz düzenlenmeden dava açılmışsa; çalışma alanında bulunan taşınmaz mallarla ilgili olarak yeni açılan davaların mahkemelerce kadastro müdürlüğüne bildirilmesi üzerine, Kadastro Müdürünce bu listeler derhal kadastro teknisyenlerine verilir. Dava listelerinde belirtilen taşınmaz malların kadastro tutanağı henüz düzenlenmemiş ise, davanın mahiyetine göre, teknisyenlerce bu yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca sınırlandırma ve tesbit yapıldıktan sonra 6. maddesine göre işlem yapılır."

Aynı Yönetmeliğin 5/a maddesinde; "Dava mülkiyete yönelik ise, taşınmaz mal teknisyenlerince ölçülüp tarafların iddiaları, varsa belgeleri muhtar ve bilirkişi beyanlarına göre değerlendirildikten sonra, sonuçları ve varacakları kanaatları tutanağın edinme sebebi sütununda etraflıca açıklanmak ve dosya numarası belirtilmek suretiyle maliki tayin edilmeden kadastro tutanağı düzenlenir."

6. maddesinde; "Teknisyenlerce Kadastro Müdürlüğüne teslim edilen davalı taşınmazlara ait kadastro tutanakları ile eklerinin Kadastro Müdürünce derhal fotokopisi veya örnekleri çıkartılarak, asılları 3402 sayılı Kadastro Yasasının 5. maddesinin son fıkrası uyarınca en geç 7 gün içinde Kadastro Mahkemesine gönderilir."

Bu hükümlerin ve yukarıda açıklanan konuların birlikte değerlendirilmesinde şu sonuca ulaşılmaktadır:

Yörede 3402 sayılı Yasanın 5304 sayılı Yasa ile değişik 4/3. maddesi uyarınca yapılan orman kadastrosunda 6831 ve 3402 sayılı Yasa hükümleri iç içe ve birlikte uygulandığından orman sınırları dışında bırakılan taşınmazlar hakkında 3402 sayılı Yasanın 26/4. maddesi gereğince henüz olumlu tesbit tutanağı ve haritası düzenlenmemiş olmakla birlikte orman olmadığı konusunda "Olumsuz tutanak ve harita düzenlendiği" kabul edilip, 6831 sayılı Yasanın 11/1. maddesi gereğince kadastro Mahkemesinin görevi (yetkisi) başlayacağı ... (Orman ve Su İşleri Bakanlığı) nın ya da Orman Genel Müdürlüğünün otuz günlük kısmi ilan süresi içinde kadastro mahkemesinde dava açabileceği, açılacak bu davada yapılan kadastro işleminin özelliği ve açılacak davanın niteliği nedeniyle bu davada husumet Hazine veya taşınmazın içinde bulunduğu köy tüzel kişiliği ya da davaya konu taşınmaza zilyet olanlara

2012/2763- 9615

2012/2763- 9615

yöneltilebileceği dikkate alınarak mahkemece, kendilerine husumet yöneltilerek dava açılan özel ya da tüzel kişilerin gerçek hak sahibi olmadığı gerekçesiyle davanın husumet yönünden reddine karar verilemeyeceği, ancak, yapılacak uygulama ve inceleme sonucunda dava konusu yerin orman olduğu belirlenirse, bu durumda yasal hasım olan Hazine, ... (Orman ve Su İşleri Bakanlığı) ve köy tüzel kişiliğine yargılama gideri ve vekalet ücreti yükletilemeyeceği düşünülerek, dava dilekçesinde niteliği bildirilen taşınmazların tesbit tutanağının, malik hanesi açık bırakılmak suretiyle düzenlenip gönderildiği ve kamu düzeni nedeniyle, kadastro hakimi düzenli sicil oluşturmakla görevli olduğundan, dava konusu taşınmazların orman sayılmayan bölümleri üzerinde kim ya da kimlerin ne zamandan beri zilyet ettiği, onlar yararına kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenerek bu bölümün kim ya da kimler adına kaç pay oranıyla adına tescil edileceğinin kararda gösterilmemiş olması da doğru değildir.

SONUÇ: 1) Yukarıda 1. bentde açıklanan nedenlerle; davacı ... Yönetiminin taşınmazların (b) bölümüne ilişkin temyiz itirazları ile davalı Hazinenin vekalet ücreti yönünden yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının REDDİNE,.

2) 2. bentde açıklanan nedenlerle davalı Hazinenin ve Orman Yönetiminin diğer temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA] şeklindedir.

Mahkemece bozma kararına uyulduktan sonra ..., ... ile ... (Orman ve Su İşleri Bakanlığı) bakımından;

..., ... ile ... (Orman ve Su İşleri Bakanlığı) aleyhine açılan davanın reddine,

... ve ... ile ... (Orman ve Su İşleri Bakanlığı) na yönelik yapılan yargılama masraflarının yine davacı idare üzerinde bırakılmasına,

Davalı ... her ne kadar kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettirmiş ise de; zorunlu hasım olduğundan bu davalı vekili lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Davacının dahili davalılar aleyhine açtığı davanın kabulü, kısmen reddi ile, çekişmeli 133 ada 3 sayılı parselin 21.07.2011 havale tarihli harita mühendisi bilirkişisinin rapor ve krokisinde (a) harfi ile gösterilen 727.43 m2'lik ile (Ac) harfi ile gösterilen 1147.48 m2'lik kısmına ilişkin kadastro tesbit tutanağının iptali ile belirtilen bu kısımların orman vasfıyla ... adına tesbiti ile bu kısmın orman vasfıyla ... adına TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE,

Taşınmazın aynı raporda (b) harfi ile gösterilen 637.97 m2'lik kısmı ile (c) harfi ile gösterilen 2734.24 m2'lik kısmının 24.05.2011 ve 27.05.2009 havale tarihli orman bilirkişisinin raporlarına göre orman sayılmayan yerlerden olduğu anlaşıldığından taşınmazın bu kısımlarının dahili davalı ... adına tesbiti ile taşınmazın bu kısımlarının tarla vasfıyla dahili davalı adına TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE,

Taşınmazın aynı raporda (b) harfi ile gösterilen 637.97 m2'lik kısmı ile (c) harfi ile gösterilen 2734.24 m2'lik kısmının 24.05.2011 ve 27.05.2009 havale tarihli orman bilirkişisinin raporlarına göre orman sayılmayan yerlerden olduğu anlaşıldığından taşınmazın bu kısımlarının dahili davalı ... adına tesbiti ile taşınmazın bu kısımlarının tarla vasfıyla dahili davalı adına TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE,

133 ada 4 sayılı parselin 21.07.2011 havale tarihli harita mühendisi bilirkişisinin rapor ve krokisinde (a) harfi ile gösterilen 5759.68 m2'lik kısmı ile (Ac) harfi ile gösterilen 207.76 m2'lik kısmına ilişkin taşınmazın Kadastro tesbit tutanağının iptali ile belirtilen taşınmazın bu kısımların orman vasfıyla ... adına tesbiti ile bu kısmın orman vasfıyla ... adına TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE,

Taşınmazın aynı raporda (b) harfi ile gösterilen 397.95 m2'lik kısmının tesbit gibi dahili davalı ... ÖZDEMİR adına tesbiti ile taşınmazın bu kısmının tarla vasfıyla dahili davalı adına TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE karar verilmiş, hüküm Hazine ve Orman Yönetimi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, orman kadastrosuna ve kadastro tesbitine itiraz niteliğindedir.

2012/2763- 9615

Yörede 3402 sayılı Yasanın 5304 sayılı Yasa ile değişik 4. maddesine göre yapılmış orman kadastrosu bulunmaktadır.

Hükmüne uyulan bozma kararı gereğince, yazılı şekilde karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak; kadastro hâkimi infazda tereddüt yaratmayacak şekilde, düzenli sicil oluşturmakla yükümlü olduğu halde, hüküm yerinde taşınmazın kadastro tesbitinin iptaline karar verilecek yerde, kadastro tutanağının iptaline karar verilmiş olması doğru değil ise de; bu yanılgının giderilmesi hükmün bozulmasını ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, yerel mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

Bu nedenle; mahkeme kararının (B1) bendinin 1. 3. paragraflarında yazılı "Kadastro tesbit tutanağının iptaline" cümlesinin hükümden çıkarılarak, yerine "Kadastro tesbitinin iptaline" cümlesi yazılmak suretiyle düzeltilmesine ve hükmün 6100 sayılı Yasanın geçici 3. maddesi göndermesiyle H.Y.U.Y.’nın 438/7. maddesine göre düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının Orman Yönetimine yükletilmesine, Hazineden harç alınmasına yer olmadığına 27.06.2012 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5546, Karar No: 2016/2202, Tarih: 02.03.2016

**23. Ceza Dairesi         2015/5546 E.  ,  2016/2202 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : 5237 sayılı TCK'nın 157/1, 52/2, 52/4, 53, 58/6, 63. maddeleri gereğince sanığın 2 yıl hapis cezası ve 15.000 TL adli para cezası cezalandırılmasına. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına, mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmasına.

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Katılan ...'un, müşteki...'in yönlendirmesi üzerine sanıktan bal almak için ...'e geldiği, sanık ...'un numune olarak bal getirip müştekilerin beğenisine sunduğu, balın beğenilmesi üzerine katılan ...'un parayı havale yoluyla temin ettiği, Sanık ...'un kendisini ... olarak tanıttığı, pazarlık sonucu balların 15.000 TL bedel ile satın alınması konusunda anlaşmaya varıldığı, sanık ...'un parayı teslim almadan malları vermeyeceğini söylediği, diğer müşteki ...'un ...'u tanıdığını, arkadaşı olduğunu ve birlikte gidip malları teslim alacağını söylediği, bu şekilde katılan üzerinde güven sağlandığı, paranın sanık ...'a teslim edildiği, ... ile birlikte giden ....'in sanık ...'un bir eve girmesi sonucu onu kaybettiği akabinde müşteki....'un ....'i arayarak nerede kaldıklarını sorduğu, çarpıldığını söyleyen ....'in....'un yanına geldiğinde tekrar sanık ...'un arandığı, malları getireceğini söyleyen sanık ...'un ... kavşağına gelmelerini söylediği ancak belirtilen yere gelmediği, sanığın vermiş olduğu telefon numarasından sanığın gerçek soyadının... olduğunun anlaşıldığı ve bu şekilde sanığa ulaşıldığı, sanığın müştekilera numune bal göstermek ve piyasanın altında rayiç bedel ile mal satacağından bahisle paranın kendisine teslimini sağladığı, malları teslim etmek için müşteki .... ile giderken sanığın kaçarak uzaklaştığı, aramalara rağmen bulunamadığı, katılan tarafından kesin olarak teşhis edildiği anlaşıldığından dolandırıcılık suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir. TCK'nın 53/1. maddesinde düzenlenen hak yoksunluklarının uygulanması bakımından, Anayasa Mahkemesi'nin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 E, 2015/85 sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 02/03/2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4450, Karar No: 2014/32770, Tarih: 12.11.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/4450 E.  ,  2014/32770 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2011/366992

MAHKEMESİ : Batman(Kapatılan) 1. Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 28/06/2011

NUMARASI : 2010/1294 (E) ve 2011/689 (K)

SUÇ : Hakaret

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ile suç tarihine göre ve kovuşturma evresinde duruşmadan haberdar edilmeyen ve katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunan şikayetçi İ.. M..'in CMK’nın 260/1. maddesi uyarınca yasa yollarına başvurma hakkı bulunduğu belirlenerek dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Suçtan doğrudan zarar gören müştekinin, kovuşturma evresinde duruşmalardan haberdar edilme” ve kovuşturmanın her aşamasında kamu davasına katılma hakkı bulunduğu gözetilerek duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilmesi gerekirken yargılamaya devam edilerek hüküm kurulmak suretiyle CMK'nın 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine aykırı davranılması,

Kanuna aykırı ve müşteki İ.. M.. vekilinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görülerek sair yönler incelenmeksizin HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 12.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/6815, Karar No: 2025/6359, Tarih: 21.04.2025

**10. Hukuk Dairesi         2024/6815 E.  ,  2025/6359 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/86 E., 2024/263 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 3. İş Mahkemesi

SAYISI : 2013/646 E., 2023/525 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... Enerji Metal İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Şirketine ait fabrikada çalışırken 30.01.2013 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası ile meslekte kazanma gücünü yitirerek malul kaldığını belirterek 1.000,00 TL maddi tazminat, 100.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, yargılama sırasında maddi tazminata ilişkin talebini 898.685.03 TL olarak arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... Mühendislik Şirketi vekili cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Enerji Şirketi vekili cevap dilekçesinde; kazanın ... mühendislik firmasının müvekkiline ait şirkete ekonomizer isimli bir sistem kurması sırasında ve yine ... isimli şirket elemanlarının çalışmaları sırasında oluşan patlamayla meydana geldiğini beyanla davanın reddini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne 439.857,21 TL maddi tazminatın ve100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 30.01.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... Enerji Metal İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Yüksek Sağlık Kurulu Raporu ile belirlenen maluliyet oranını kabul etmediğini açıkça belirtmesine rağmen yerel Mahkeme tarafından rapora itiraz edilmediği gerekçesi ile davanın tam kabulü yerine maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalı lehine kazanılmış herhangi bir usuli kazanılmış hak bulunmamasına rağmen müvekkilinin bu yanlış ve eksik değerlendirme sonucu mağdur olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Yüksek Sağlık Kurulu Raporu ile belirlenen maluliyet oranını kabul etmediğini açıkça belirtmesine rağmen yerel Mahkeme tarafından rapora itiraz edilmediği gerekçesi ile davanın tam kabulü yerine maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalı lehine kazanılmış herhangi bir usuli kazanılmış hak bulunmamasına rağmen müvekkilinin bu yanlış ve eksik değerlendirme sonucu mağdur olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; şirketlerinin söz konusu olayda işin yapımını diğer davalı ... Mühendislik Ltd. Şti.'ye anahtar teslim olarak verdiğini, dayanak raporda kusurun ... ve çalışanı ...a ait olduğunun tespit edildiğini, müvekkili şirkete %25 oranında kusur atfedilmesinin ve diğer davalı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, Mahkemece hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu beyanla kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işverenin, iş yerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesinin açık buyruğu iken, 4857 sayılı Kanun'un 77. ve devamı bir kısım maddeleri 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 37. maddesiyle, 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yürürlükten kaldırılmış olup 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin sağlık ve güvenlik önlemlerini alma yükümünü daha ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.

2. Buna göre 6331 sayılı Kanun’un "İşverenin Genel Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4. maddesinde:

"İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;

a)Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun ... getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

b)İş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c)Risk değerlendirmesi yapar ve yaptırır.

ç)Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu gözönüne alır.

d)Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların ... ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır." hükmü düzenlenmiştir.

Aynı Kanun’un 5. maddesinde de risklerden korunma ilkeleri düzenlenmiştir. Buna göre maddede, "İşverenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:

a)Risklerden kaçınmak,

b)Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek,

c)Risklerle kaynağında mücadele etmek,

d)Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların ... ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır." hükmü düzenlenmiştir.

Aynı Kanun’un 5. maddesinde de risklerden korunma ilkeleri düzenlenmiştir. Buna göre maddede, "İşverenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:

a)Risklerden kaçınmak,

b)Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek,

c)Risklerle kaynağında mücadele etmek,

ç)İşin kişilere uygun ... getirilmesi için iş yerlerinin tasarımı ile iş ekipmanı, çalışma şekli ve üretim metotlarının seçiminde özen göstermek, özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun sağlık ve güvenliğe olumsuz etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek,

d)Teknik gelişmelere uyum sağlamak,

e)Tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek,

f)Teknoloji, iş organizasyonu çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek,

g)Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine öncelik vermek,

ğ)Çalışanlara uygun talimatlar vermek." hükmü yer almaktadır.

3. Görüldüğü üzere, işverenin çalışanlarla ilgili sağlık ve güvenliği sağlama yükümünün genel çerçevesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesinde çizilmiştir. Bu çerçevede işverenin, “çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü” olduğu belirtildikten sonra, yapacağı ve uymakla yükümlü bulunacağı birtakım esaslara yer verilmiştir. Bunun gibi 5. maddede, işverenin anılan yükümlülükle gerçekleştireceği korunma sırasında uyacağı ilkeler belirlenmiştir. 10. maddede ise iş yerinde sağlık ve güvenlik sağlanırken, işverenin yapacağı risk değerlendirmesi çalışmasında dikkate almakla yükümlü bulunduğu hususlar belirlenmiştir (Hukuk Genel Kurulunun 09.10.2013 tarih 2013/21-102 Esas 2013/1456 sayılı kararı).

4. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. ve 5. maddeleri ile bunu uygun olarak çıkarılan iş güvenliği yönetmelikleri hükümleri, işverenin sorumluluğunu objektifleştiren kriterler olarak değerlendirilmelidir. Bu sebeple mevzuatta yer alan teknik iş güvenliği kurallarına uyulmaması işverenin kusurlu davranışı olarak kabul edilmelidir. Ancak, işveren sadece anılan yazılı kurallara değil yazılı olmayan ve teknolojinin gerekli kıldığı önlemlere aykırı davrandığında da kusurlu görülerek oluşan zararı karşılamalıdır.

5. Öte yandan, objektifleştirilen kusur, kusur sorumluluğunu kusursuz sorumluluğa yaklaştırsa da onu kusursuz sorumluluk haline dönüştürmez. Çünkü bu halde dahi işverenin sorumluluğu için kusurun varlığı şarttır. Kusurun objektifleştirilmesi kriterinin yanısıra, Türk Borçlar Kanunu’nun 417/2. maddesinin, Anayasa hükümleri ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesi kapsamında yorumlanması da işverenin sorumluluğunu oldukça genişletecektir.