muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/10138, Karar No: 2015/28035, Tarih: 02.07.2015

**15. Ceza Dairesi         2015/10138 E.  ,  2015/28035 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.

Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılan hilenin şekli, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Somut olayda; Hamile olduğu belirtilen ve açık kimliği tespit edilemediğinden evrakı ayrılan bir bayan ile katılanın evine gelen sanığın, oluşturulan diyalog ortamında şikayetçiye kendisini "Şıh Abdülkadir Geylani'nin kızı" olarak tanıtıp "elini öptürmesini" müteakip; "...siz de büyü, nazar, ağırlık var..." gibi sözler söyleyerek onu endişeye sevketmesi ve şikayetçinin avucuna koyduğu ve dört parçaya ayırdığı ipleri bir şekilde tek parça haline getirmek isteyip aldığı yumurta/domatesi bir beze koyduktan sonra kırıp/ ezerek içinden muska çıkartmak gibi sözde kerametler göstermek (okuyup-üfleyerek) suretiyle kandırdığı şikayetçiye "...yere üç yastık koy, kolundaki bilezikleri de bir tülbente sarıp yastıkların altına yerleştir..." diyerek talimatına uyan katılanın başındaki tülbent ile yastıkları-tülbente sarılı altınları bağlayıp, onun başı üzerinde (okuyup-üfleyerek) gezdirmesi sonrasında "...dışarı çıkıp dokuz taş toplayacağız..." sözü ile birlikte evden çıkıp onu bir şekilde yanından uzaklaştırarak haksız menfaat sağlaması eyleminin sübutu halinde TCK'nın 158/1-a maddesinde tanımlanan "nitelikli dolandırıcılık" suçunu oluşturup oluşturmayacağına ilişkin delilleri tayin ve takdiri görevinin üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilerek "görevsizlik kararı" verilmesi gerekirken yargılamaya devamla yazılı biçimde hüküm tesisi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, hükmolunan cezalar yönünden sanığın kazanılmış haklarının saklı tutulmasına, 02/07/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10476, Karar No: 2023/4174, Tarih: 26.09.2023

**2. Hukuk Dairesi         2022/10476 E.  ,  2023/4174 K.**

**"İçtihat Metni"**

.MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1416 E., 2022/1594 K.

DAVA TARİHİ : 23.11.2021

KARAR : Başvurunun esastan reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 5. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2021/898 E., 2022/443 K.

Taraflar arasındaki aile konutu şerhinin kaldırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin evlilik birliği öncesinde edindiği taşınmazın tapu kaydına, boşanma davası açılmadan hemen önce kötü niyetli olarak 27.09.2021 tarihli 43383 yevmiye numarası ile aile konutu şerhi koydurduğunu, davalının ortak haneyi terk ettiğini belirterek, taşınmazın tapu kaydındaki aile konutu şerhinin kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ortak yaşanılan aile konutu üzerine şerh konulmasının müvekkilinin yasal hakkı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların 2010 yılında evlenmelerinden sonra davaya konu taşınmazda aile konutu olarak oturdukları, boşanma davası açılmakla eşlerin ayrı yaşama hakları bulunduğundan, boşanma davasının bulunmasının taşınmazın tapu kaydına aile konutu şerhi konulmasına engel olmadığından ve her ne kadar davacı vekili boşanma davasının sonucunun beklenmesini talep etmişse de boşanma davasında boşanmaya karar verilmesi halinde şerhin kalkacak olması sebebi ile boşanma davasının sonucunun beklenmesinin görülen davada yargılamaya yenilik katmayacak olması gerekçesi ile davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının kötü niyetli olduğu, boşanma davasından 22 gün önce planlı şekilde taşınmaza aile konutu şerhi koydurduğu, taşınmazı terk ettiği gerekçeleri ile davanın reddi yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesi istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının kötü niyetli olduğu, boşanma davasından 22 gün önce planlı şekilde taşınmaza aile konutu şerhi koydurduğu, taşınmazı terk ettiği gerekçeleri ile davanın reddi yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesi istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın tapu kaydının incelenmesinde, 27.09.2021 tarihinde davalı lehine aile konutu şerhi işlendiği, dinlenen tanık beyanları uyarınca tarafların davaya konu taşınmazda birlikte ikamet etmekte iken davacının aralarındaki geçimsizlikten kaynaklı olarak evinden ayrıldığı, davalının hali hazırda taşınmazda ikamet ettiği, tarafların arasındaki boşanma davasının derdest olduğu, her ne kadar taraflar aralarındaki geçimsizlikten kaynaklı olarak ayrı yaşamakta iseler de tarafların evliliği boşanmaya hükmedilmemiş olması nedeni ile devam etmekte olup davalının halen davaya konu taşınmazda ikamet etmesi sebebiyle taşınmazın aile konutu vasfı devam ettiği, davacı davasını ispatlayamadığı, İlk Derece Mahkemesince davanın reddi kararında her hangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile davacı tarafın istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davalının kötü niyetli olduğunu, aile konutunu sürekli, kesin ve iradi olarak terk ettiğini, boşanma davasından 22 gün önce planlı şekilde taşınmaza aile konutu şerhini ekletmesi ve yine davalı tarafın boşanma davasının görüldüğü mahkemenin dava dilekçelerinde dava konusu evi sürekli, kesin ve iradi olarak terk ettiğini açık ve net olarak ifade etmesinden dolayı ve resen değerlendirilecek hususlar neticesinde davanın kabulü gerekirken dava konusu evde davalının ikamet ettiği yorumu yapılarak davanın reddedilmesinin usul ve kanuna aykırı bulunduğunu beyanla; davanın reddi yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, aile konutu şerhinin kaldırılması davasının reddinin doğru olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen ..., tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/2169, Karar No: 2010/7472, Tarih: 17.12.2010

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/2169 E.  ,  2010/7472 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

1- Çekişmeli taşınmazın bulunduğu bölgede çalışma yapan 53 numaralı Toprak Tevzi Komisyonunun 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 10 numaralı belirtmelik parsellerinin bulunduğu bölgeye ait dağıtım haritası ile dağıtım cetvellerinin, dağıtım sonucu tapu kaydı oluşmuşsa tapu kayıtlarının dairesinden,

2- 2-Yüksekova Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.9.1971 tarih ve 1966/25-1971/67; 3.11.2004 tarih 2004/355-397 Esas ve Karar sayılı dava dosyaları ile Yüksekova Sulh Hukuk Mahkemesinin 1966/3- 1972/2 Esas ve Karar sayılı dava dosyasının Mahkemesinden,

3- 12.10.1961 tarih 3 ve 4, 12.12.1964 tarih 1, 25.11.1971 tarih 2, 25.7.1972 tarih 6 ve 7, 15.02.1980 tarih 8 ve 9 sayılı tapu kayıtlarının tesis ve ifrazen intikallerine esas tüm oluşum belgelerinin, ilgili ilam örnekleri ve özellikle haritalarının Tapu Sicil Müdürlüğünden,

4- 12.10.1961 tarih 3 ve 4 sayılı tapu kayıtlarının tüm tedavül kayıtlarından ifrazen oluşan hava alanı kamulaştırmasına ilişkin tüm belgeler ile özellikle kamulaştırma haritasının Tapu Sicil Müdürlüğünden,

5- 12.10.1961 tarih 3 ve 4 ; 24.2.2005 tarih 3 sayılı tapu kayıtları ve tüm tedavülleri ile 1937 tarihli 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 ve 14 tahrir numaralı vergi kayıtlarının kadastro çalışmaları sırasında herhangi bir taşınmaza uygulanıp uygulanmadıklarının Tapu Sicil ve Kadastro Müdürlüklerinden ayrı ayrı sorulup saptanarak; uygulanmışlarsa uygulandıkları taşınmazlara ait onaylı tutanak örneklerinin ve kadastro tespitleri kesinleşmiş ise tapu kayıtlarının,

6- Dava konusu taşınmaz ile aynı tapu kaydının uygulandığı 124 ada 1,2, 128 ada 1 ila 6, 129 ada 1, 2, 3, 130 ada 5 ila 104 parsel sayılı taşınmazlarla ilgili tespitlerin kesinleşip kesinleşmediği Kadastro Müdürlüğünden araştırılarak, kesinleşmiş ise kadastro sonucu oluşan tapu kayıtları ile varsa kesinleşmelerine esas onaylı ilam örneklerinin Tapu Sicil Müdürlüğünden getirtilerek dosyasına konulması, bundan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE 17.12.2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2025/2725, Karar No: 2025/3405, Tarih: 05.03.2025

**10. Hukuk Dairesi         2025/2725 E.  ,  2025/3405 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2482 E., 2024/4389 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Aksaray 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/43 E., 2024/335 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, Kurum işleminin iptali ile davacının sigortalılık başlangıcının 20.11.1987 olarak tespitine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, ilk itirazlarda bulunarak, davacının ilk sigortalılık başlangıcının 10.11.1999 olduğunu, 20.11.1987 itibariyle stajını yaptığı okul tarafından bildirim yapıldığını, staj döneminde uzun vadeli sigorta kolları primi ödenmediğini, istemin hak düşürücü süreye uğradığını, Kurum işlemlerinde bir hata olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir."

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davacının istemi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanması gerekmektedir. 506 sayılı Kanun'un 79. maddesinde belirtilir şekilde uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışmaya dair Kuruma hiçbir belge verilmemiş olması ve giderek davalının 1999 yılında başka bir yerde çalışmaya başlamış olması gözetildiğinde dava tarihinde 5 yıllık hak düşürücü sürenin fazlasıyla geçtiği tespit edilmiştir...." gerekçesiyle

davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, Mahkemece araştırma yapılmaksızın usulden ret kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 3/II-B, 6., 60. maddenin (G) bendi, 108., 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4., 5., 16. maddesi, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10. maddesi, 14. maddesi, Geçici 4. maddesi hükümleridir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 3/II-B, 6., 60. maddenin (G) bendi, 108., 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4., 5., 16. maddesi, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10. maddesi, 14. maddesi, Geçici 4. maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108. maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanun'un 79. maddesinin 10. fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

506 sayılı Kanun’un 2. maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6. madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-B maddesinde; “Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35. maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü öngörülmüştür.

Öte yandan aynı Kanun'un 3/II-B maddesinde, özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu kanunun 35'inci maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda; sigortalı ile işveren arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve sigortalının çırak olup olmadığı belirlenirken çalışma ilişkisi irdelenmeli, çıraklık sözleşmesinde akdi ilişkinin üstün niteliğinin çalışma yerine sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesi olduğu hususu gözetilmeli, sigortalının iş yerinde üretimle ilgili çalışmalara eylemli olarak katılması ve meslek ve sanat eğitiminin ikinci plânda tutulması, bir başka anlatımla sigortalının emeğiyle iş yeri ve işverene katkıda bulunması durumlarında çıraklık ilişkisinin söz konusu olamayacağı benimsenmelidir.

05.07.1977 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4. maddesi çırağı, “Bu Kanuna tabi bir sanatı, o sanat için düzenlenen teorik ve pratik öğrenim programına göre o iş yerinde öğrenmek amacı ile bir çıraklık sözleşmesi ile bir işyeri sahibinin hizmetine giren kimse...” olarak tanımlamıştır. Kanun'un 5. maddesine göre çırak olabilmek için 12 yaşından küçük, 18 yaşından büyük olmamak gerekir. Kanun'un 16. maddesinde ise işyeri sahibi veya temsilcisinin çırak adayını çalıştırmağa başlamadan önce velisi veya Kanuni mümessili ile üç örnek yazılı bir çıraklık sözleşmesi yapmaya mecbur olduğu, 20 maddesinde, sözleşmenin bir örneğinin Mahalli Çıraklık Eğitim Komitesine, derneğe kayıtlı ise ilgili derneğe veya odaya vermek ve sicil numarasını alarak sözleşmeye yazmak zorunda olduğu öngörülmüştür.

19.06.1986 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10. maddesinde, çırak olabilmek için 13 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak, en az ilkokul mezunu olmak, bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak koşullarına yer verilip, 14. maddesinde, çıraklık süresinin 3-4 yıl olduğu ve bu sürenin mesleklerin özelliğine göre ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça belirleneceği kesintisiz olarak devam edeceği, Geçici 4. maddesinde ise Kanun'un 25. maddesine göre sigorta primlerinin ödenmesine bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihi takip eden mali yıl başından itibaren başlanacağı, bu tarihe kadar olan sürede primlerin işyeri sahiplerince ödenmesine devam edileceği düzenlemesi yer almaktadır.

Çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Ancak çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Sözü edilen öğrencilerin sigortalı sayılmamaları, “tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işleri” nin gördükleri öğrenimin doğal bir gereği olmasından ötürüdür. Bir başka anlatımla, bu işler -SSK anlamında sigortalı işçilerin gördükleri iş görünümünde bulunsalar bile- belirgin olarak öğrenim çevresine girmektedir. Bu bakımdan, bu gibi durumlarda, esasen bir hizmet akdinin varlığından söz edilemeyeceği için sigortalılık niteliği edinme hali de söz konusu değildir (..., Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi; Ankara, 1977 Baskı, s;130).

21.Bu açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının 01.07.1972 doğumlu olduğu, dava dışı Milli Eğitim Bakanlığı ... Çıraklık Eğitim Merkezi ünvanlı ... sicil numaralı işyerinden 20.11.1987 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiği, işe giriş bildirge tarihinde 15 yaşında olduğu, davacı tanığı ...'ın beyanında, davacı ile birlikte dava dışı ...'ın işyerinde çalıştıklarını beyan etmesi üzerine mahkemece Talat Şiman ünvanlı işverenin işyeri tescil bilgileri Kurumdan celbedildiği, gelen bilgilere göre demir doğrama mahiyetli 0260 sicil no.lu işyerinin 01.04.1988-30.07.1992 tarihleri arasında olduğu belirtilerek 1988 /1-2,1989/1-3 ve 1990/1-3 arası dönem bordrolarının gönderildiği, işverenin vergi mükellefiyet döneminin araştırılmadığı, komşu işyeri araştırması yapılmadığı, işyerinden 1988 ve sonrası döneme ait bildirimleri olan ..., ..., davacının arkadaşı ... ile işyerinde birlikte çalıştıklarını beyan eden ancak işyerinden bildirimi olmayan ... ile...'ın dinlendiği, öte yandan ... İl Milli Eğitim Müdürlüğünden davacı adına çıraklık kaydı olmadığı bilgisinin verildiği, Mahkemece tam olarak çıraklık araştırmasının yapılmadan, işveren yanında dava konusu dönemde bir çalışmasının geçip geçmediği, çalışmanın üretime yönelik olup olmadığı yönünde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadan eksik inceleme ve araştırmaya dayalı karar verildiği anlaşılmaktadır.

4.Buna göre, Mahkemece, davalı Kurumdan da davacı adına düzenlenmiş çıraklık sözleşmesinin olup olmadığı araştırılmalı, davacının da beyanı alınarak işe giriş bildirgesi tarihinde hangi işveren yanında çalıştığı, işyerinin niteliğinin ne olduğu,işyerinde ne iş yapıldığı, kendisinin hangi işleri yaptığı ayrıntılı şekilde beyanı alınarak belirlenmeli, buna göre, davacının yaptığı işlerin üretimin bir parçası mı yoksa meslek ve sanat öğrenimine yönelik mi olduğu, işyerinde işlerin davacının talep konusu dönemde yaşı itibariyle yapabileceği işlerden olup olmadığı, bu işleri yapma hususunda fiziksel ve psikolojik yetkinliğinin olup olmadığı, bu işi yapmayı bu yaşta öğrenip öğrenemeyeceği, yaptığı işi ne kadarlık süre içinde öğrenebileceği belirlenmeli, ayrıca bu kapsamda, işverenin işyerine dava konusu dönemde komşu işyerleri ve kayıtlı çalışanları emniyet, SGK, vergi ve belediye marifetiyle araştırılmak suretiyle tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı, çalışıyorsa işyerinde tam olarak hangi işleri yaptığı işlerin üretimin bir parçası mı yoksa meslek ve sanat öğrenimine yönelik mi olduğu hususlarında ayrıntılı şekilde beyanları alınmalı, bu şekilde komşu işyeri tanığının tespit edilememesi halinde taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek kişiler tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları getirtilmek suretiyle, yukarıda belirtilen hususlarda beyanlarına başvurulmalı, tanık beyanları arasında oluşabilecek çelişkiler de giderilmeli, bozma öncesi dinlenen tanıkların hizmet döküm cetvelleri ile varsa işyerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri celbedilerek beyanları denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.