muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/2515, Karar No: 2025/2046, Tarih: 15.05.2025

Bu durumda mahkemece, ... ada ... parsel üzerinde bulunan davalı arsa sahiplerine ait bağımsız bölümlerdeki ve ortak alanlardaki eksik işlerin, davalı yüklenici ve davacı taraflarca, kendileri tarafından sonradan giderildiğinin iddia edilmediği gözetilerek, davalı arsa sahibi davalıların banka hesabına depo edilen 29.007,59 TL''den 24.555,60 TL'yi davalı ...'ya ödenmesine, 4.451,99 TL'nin davalı arsa sahiplerine ödenmesine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile ortak alanlardaki eksik işlerden doğan alacaktan davalı arsa sahiplerine düşen pay belirlenmeksizin, tüm eksik ve ayıplı işlerin hesaplamaya dahil edildiği 29.07.2022 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda 9.400,00 TL'nin davalı arsa sahiplerine ödenmesine karar verilmesi doğru olmamış, hüküm bozmayı gerektirmiştir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, HUMK'un 438/son maddesi uyarınca gerekçesi değiştirilerek ve 438/7. maddesi uyarınca hüküm fıkrası düzeltilerek kararın onanması uygun bulunmuştur.

V. KARAR

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalılar ... ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, yerel mahkeme kararının HUMK'un 438/son maddesi uyarınca gerekçesi değiştirilerek ve hüküm fıkrasının 3 numaralı bendindeki "Bir aylık vadeli hesap şeklinde arsa sahipleri adına açılan banka hesabına depo edilen 9.400,00 TL'nin (işlemiş faizi ile birlikte hükmün kesinleşmesi halinde) arsa sahiplerine ödenmesine, arta kalan miktarın işlemiş faizi ile birlikte davacılara ödenmesi" ibarelerinin çıkarılarak yerine "arsa sahipleri adına açılan banka hesabına depo edilen 29.007,59 TL'nin, 24.555,60 TL'sinin davalı ...'ya, 4.451,99 TL'nin birlikte ifa kuralı gereğince karar kesinleştiğinde işlemiş faizi ile birlikte davalı arsa sahiplerine ödenmesine" ibarelerinin yazılmasına ve kararın bu hali ile HUMK'un 438/7 maddesi uyarınca DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine,15.05.2025 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2363, Karar No: 2019/13223, Tarih: 12.09.2019

**2. Ceza Dairesi         2019/2363 E.  ,  2019/13223 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığını bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1) Suça sürüklenen çocuklar hakkında iş yeri dokunulmazlığını bozma suçundan kurulan hükümlere ilişkin temyiz isteminin incelenmesinde;

5271 sayılı CMK'nın 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun ile değişik 231/12. maddesi gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararlar itirazı kabil kararlardan olup, temyizi mümkün olmadığından suça sürüklenen çocuklar müdafiinin temyiz dilekçesinin itiraz dilekçesi olarak kabulü ile itirazın merciince incelenmesi için dosyanın incelenmeksizin mahalline İADESİNE,

2) Suça sürüklenen çocuklar hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükümlere ilişkin temyiz isteminin incelenmesine gelince;

Hüküm tarihine kadar yapılan yargılama gideri toplamı, 5271 sayılı CMK'nın 324/4 maddesinde atıfta bulunulan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 106. maddesindeki terkin edilmesi gereken tutar olan 20 TL'den az olduğu halde yargılama giderinin suça sürüklenen çocuklardan tahsiline karar verilmiş ise de, hüküm kesinleşinceye kadar yapılacak yargılama giderlerinin de toplam yargılama gideri kapsamında olması nedeniyle hükmün kesinleştiği tarihte suça sürüklenen çocuklardan tahsili gereken yargılama giderinin yukarıda açıklanan terkin edilmesi gereken miktardan az olması halinde Devlet Hazinesi üzerinde bırakılmasının infaz aşamasında değerlendirilmesi mümkün görülmüş, dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20.11.2018 tarihli ve 2016/6-986 E., 2018/554 K. sayılı içtihadında belirtildiği üzere 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 35. maddesi ve Çocuk Koruma Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 20 ve 21. maddeleri uyarınca; fiil işlendiği sırada 15-18 yaş grubu içerisinde bulunan suça sürüklenen çocukların işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin olup olmadığının takdiri bakımından, sosyal yönden inceleme yaptırılması gerekli olduğu halde, mahkemece sosyal inceleme raporu alınmadan veya alınmaması durumunda gerekçesi kararda gösterilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması,

2-Suça sürüklenen çocuklar hakkında TCK’nın 142/2-h, 143/1 maddeleri gereğince belirlenen 7 yıl 6 ay hapis cezası üzerinden aynı Kanunun 31/3 maddesi gereğince 1/3 oranında indirim uygulanırken 5 yıl hapis cezası yerine 4 yıl 12 ay hapis cezasına hükmedilip, anılan cezadan 62/1 maddesi gereğince 1/6 oranında indirim uygulanarak sonuç cezanın 4 yıl 2 ay hapis cezası yerine yazılı şekilde 3 yıl 14 ay hapis cezasına hükmedilmesi suretiyle eksik ceza tayini,

2-Suça sürüklenen çocuklar hakkında TCK’nın 142/2-h, 143/1 maddeleri gereğince belirlenen 7 yıl 6 ay hapis cezası üzerinden aynı Kanunun 31/3 maddesi gereğince 1/3 oranında indirim uygulanırken 5 yıl hapis cezası yerine 4 yıl 12 ay hapis cezasına hükmedilip, anılan cezadan 62/1 maddesi gereğince 1/6 oranında indirim uygulanarak sonuç cezanın 4 yıl 2 ay hapis cezası yerine yazılı şekilde 3 yıl 14 ay hapis cezasına hükmedilmesi suretiyle eksik ceza tayini,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu nedenlerden dolayı BOZULMASINA, bozma sonrası kurulacak hükümde 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesinin gözetilmesine, 12/09/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/21463, Karar No: 2014/10722, Tarih: 02.06.2014

**1. Hukuk Dairesi         2013/21463 E.  ,  2014/10722 K.**

**"İçtihat Metni"**

-KARAR-

Temyiz incelemesine esas olmak üzere;

I- Dava konusu parsel sayılı taşınmazın ifrazı ile oluşan taşınmazların tamamının tapu kayıtlarının tedavül ve dayanakları ile birlikte,

II- Aynı yer 1826 ada 8, 9, 11; 1827 ada 10, 11, 13; 3613 ada 2, 3, 4 parsel sayılı taşınmazların geldi kayıtlarının tamamının tedavül ve dayanak kayıtları ile birlikte,

III-1827 ada 10 ve 11 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının,

IV- ile davalılar arasında düzenlenen 2.2.1978 tarihli resmi akit tablosunun ilgili Tapu Müdürlüğünden temini ile evraka eklendikten sonra gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 02.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8736, Karar No: 2013/11314, Tarih: 12.09.2013

**18. Hukuk Dairesi         2013/8736 E.  ,  2013/11314 K.**

* KAMULAŞTIRMA BEDELİNİN TESPİTİ

* ARAZİ ÜZERİNDE BULUNAN AĞAÇ BEDELLERİNİN YANLIŞ HESAPLANARAK, KAMULAŞTIRMA BEDELİNİN EKSİK TESPİTİ

**"İçtihat Metni"**

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması taraf vekillerince yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz edenlerden davacı vekilleri Av.H.. B.., Av.B..B..ve davalı vekili Av.F.. Ç.. geldiler. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

1-Dava konusu taşınmazın 9307,56 m²'si kamulaştırıldığı halde bilirkişi kurulu raporlarında hatalı olarak kamulaştırılan alanın 9037,56 m² alınması,

2-Mahkemece birinci bilirkişi kurulu raporunun ek raporuyla ikinci bilirkişi kurulu raporunun ortalaması alınarak hüküm kurulmuşsa da, birinci bilirkişi kurulu raporunun ek raporundaki dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının üzerinde bulunan ağaçlara takdir edilen 23.411,01 TL ağaç bedeli gözönüne alınmaksızın sadece objektif artış uygulanmayan zemin değeri esas alınarak eksik kamulaştırma bedeline hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davalı yararına takdir edilen 990,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine, temyiz peşin harçlarının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 12.09.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/964, Karar No: 2009/7004, Tarih: 21.05.2009

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2009/964 E.  ,  2009/7004 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı yetkisizlik kararına yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı davalılardan ... Limited Şirketi ile imzalanan destek sözleşmesi ile bilgi ağları,E-... Desteği hismeti vermek üzere anlaştıklarını ve hizmetin diğer davalı tedarikçi firmadan temin edildiğini,bedelin ödendiğini,ancak davalı şirketlerin aynı kişilere ait olup birbirlerinden hizmet satın alıp destek ödemesi yaptırıldığının tesbit edildiğini ileri sürerek usulsüz olarak tahsil edilen destek bedelinin müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Limited Şirketi cevap vermemiş, diğer davalı tarafından ... Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesi ile yetki itirazında bulunulmuştur.

Mahkemece HMUK un 21.maddesi hükmü uyarınca yetkisizlik kararı verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı ile davalı ... Limited Şirketi arasında 16.8.2004 tarihinde destek sözleşmesi imzalanarak diğer davalı şirketten destek satın alınması kararlaştırılmış ve bedeli tedarikçi firmaya ödenmiştir.İmzalanan bu destek sözleşmesinin 12.maddesinde yetkili mahkeme ... Mahkemeleri olarak kararlaştırılmıştır.Sözleşmenin tarafı olan destek alan firma tarafından yetki itirazında bulunulmamıştır.Davacı ile sözleşme ilişkisi bulunmayan tedarikçi firma tarafından ikametgahının ... olması 2009/964-7004

nedeniyle yetki itirazında bulunulmuş,mahkemece haksız fiil sorumluluğuna ilişkin HMUK un 21.maddesi hükmü uyanırca ... Mahkemelerinin yetkili olduğuna karar verilmiştir.

Davacı davalı ... Limited Şirketi ile imzaladığı destek sözleşmesinde yetkili mahkeme ... mahkemeleri olarak kararlaştırılmıştır.HMUK un 9/2.maddesi hükmü uyarınca davalılar birden fazla ise davalılardan birisi için yetkili olan mahkemede diğer davalı hakkında da dava açılıp görülebilir.Buna göre davada ... mahkemeleri de yetkili olduğundan ve davacı tarafından yetkili mahkemede dava açıldığından davalının yetki itirazının reddi ile davanın esasına girilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenle kararın davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 21.5.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/2801, Karar No: 2024/3716, Tarih: 03.04.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/2801 E.  ,  2024/3716 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2306 E., 2023/2444 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Amasya İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/413 E., 2023/271 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının Amasya İli Suluova İlçesinde bulunan ...'a ait tamirhanede 10.01.1986 tarihinde, ilk defa sigortası yapılarak çalışmaya başladığını, ancak müvekkili işçinin işe giriş bildirgesinin, davalı Kuruma verilmesine rağmen sigorta primi ödenmediği için sigorta kaydının yapılmadığını, müvekkilinin, 10.01.1986 tarihinde, asgari ücretle, 1 gün çalışmış olduğunun tespitine karar verilmesi için işbu davanın ikame olunduğunu, bu hususta tanık dinletileceğini, bu tür davaların kamu düzenine ilişkin olduğundan kendiliğinden araştırma ilkesi gereğince resen araştırılması gerektiğini, yukarıda izah edilen nedenlerle müvekkili işçinin 10.01.1986 tarihinde asgari ücretle 1 gün çalışmış olduğunun tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, yetkisizlik itirazında bulunduklarını, yetkili mahkemelerin HMK'nın 5 ve 6 ile 14 üncü maddeleri gereğince Ankara, Amasya ve Suluova Mahkemeleri olduğunu, davacının gerçekte böyle bir çalışmasının bulunmadığını, salt erken emekli olabilmek için mevcut davanın açıldığı izlenimi olduğunu, bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için işe giriş bildirgesi değil çalışma olgusunun varlığının gerektiğini, Mahkemece bu hususun kamu düzeni gereğince resen araştırılması gerektiğini, çalışma olgusunun somut ve inandırıcı bilgilere dayalı olarak kanıtlanması gerektiğini,belirterej davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ... unvanlı 2 3841 12185 03 05 sigorta sicil nolu iş yerinde hizmet sözleşmesine tabi olarak asgari ücret ile 10.01.1986 tarihinde 1 gün süreyle çalıştığının tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 14.11.1987 tarihi olduğunun ve davalı işyerinde bir günlük çalışması yönünden sigorta prim ödeme gün sayısının hesabına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, işe giriş bildirgesinin tek başına yeterli olmadığının, fiili çalışma olduğunun ispat edilemediğini, talebin hak düşürücü süreye uğradığını, davacının davasını ispatlayamadığını, belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ".. davacının çıraklık kaydının bulunmaması, davacının iş yerinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin bulunduğu, davacının söz konusu işe giriş bildirgesinde bulunan sigorta sicil numarası ile çalışmalarına devam ettiği, işyeri sahibinin davacıyı tanımasa da imzayı kabul etmesi, tanık beyanlarından nizalı dönemdeki çalışmanın doğrulandığı anlaşıldığından.." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigorta başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 3/II-B, 6 ncı, 108 inci, 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4 üncü, 5 inci, 16 ncı maddesi, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10 uncu maddesi, 14 üncü maddesi, Geçici 4 üncü maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

506 sayılı Kanun’un 2 nci maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6 ncı madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-B maddesinde; “Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü öngörülmüştür.

Öte yandan aynı Kanun'un 3/II-B maddesinde, özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35 inci maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda; sigortalı ile işveren arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve sigortalının çırak olup olmadığı belirlenirken çalışma ilişkisi irdelenmeli, çıraklık sözleşmesinde akdi ilişkinin üstün niteliğinin çalışma yerine sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesi olduğu hususu gözetilmeli, sigortalının iş yerinde üretimle ilgili çalışmalara eylemli olarak katılması ve meslek ve sanat eğitiminin ikinci plânda tutulması, bir başka anlatımla sigortalının emeğiyle iş yeri ve işverene katkıda bulunması durumlarında çıraklık ilişkisinin söz konusu olamayacağı benimsenmelidir.

05.07.1977 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4 üncü maddesi çırağı, “Bu Kanuna tabi bir sanatı, o sanat için düzenlenen teorik ve pratik öğrenim programına göre o iş yerinde öğrenmek amacı ile bir çıraklık sözleşmesi ile bir işyeri sahibinin hizmetine giren kimse...” olarak tanımlamıştır. Kanunu'nun 5 inci maddesine göre çırak olabilmek için 12 yaşından küçük, 18 yaşından büyük olmamak gerekir. Kanun'un 16 ncı maddesinde ise işyeri sahibi veya temsilcisinin çırak adayını çalıştırmağa başlamadan önce velisi veya Kanuni mümessili ile üç örnek yazılı bir çıraklık sözleşmesi yapmaya mecbur olduğu, 20 inci maddesinde, sözleşmenin bir örneğinin Mahalli Çıraklık Eğitim Komitesine, derneğe kayıtlı ise ilgili derneğe veya odaya vermek ve sicil numarasını alarak sözleşmeye yazmak zorunda olduğu öngörülmüştür.

Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan ve 19.06.1986 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10 uncu maddesinde, çırak olabilmek için 13 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak, en az ilkokul mezunu olmak, bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak koşullarına yer verilip, 14 üncü maddesinde, çıraklık süresinin 3-4 yıl olduğu ve bu sürenin mesleklerin özelliğine göre ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça belirleneceği kesintisiz olarak devam edeceği, Geçici 4 üncü maddesinde ise Kanun'un 25 inci maddesine göre sigorta primlerinin ödenmesine bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihi takip eden mali yıl başından itibaren başlanacağı, bu tarihe kadar olan sürede primlerin işyeri sahiplerince ödenmesine devam edileceği düzenlemesi yer almaktadır.

Çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Ancak çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Sözü edilen öğrencilerin sigortalı sayılmamaları, “tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işleri” nin gördükleri öğrenimin doğal bir gereği olmasından ötürüdür. Bir başka anlatımla, bu işler -SSK anlamında sigortalı işçilerin gördükleri iş görünümünde bulunsalar bile- belirgin olarak öğrenim çevresine girmektedir. Bu bakımdan, bu gibi durumlarda, esasen bir hizmet akdinin varlığından söz edilemeyeceği için sigortalılık niteliği edinme hali de söz konusu değildir (... Çenberci, Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi; Ankara, 1977 Baskı, s;130).

3. Değerlendirme

1.Eldeki davada, 14.11.1969 doğumlu davacı adına dava dışı ... unvanlı işverenin 12185 sicil numaralı işyerinden 10.01.1986 tarihinde işe giriş bildirgesi verildiği, davacının işe giriş bildirgesi verildiği tarihte 16 yaşında olduğu olduğu, oto tamiri mahiyetli iş yerinin 10.01.1986 - 30.01.1986 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, iş yerinden hiç bordro verilmediği, Mahkemece davacı tanıklarının dinlendiği, öte yandan sadece emniyet vasıtasıyla komşu işyeri ve çalışanı araştırması yapıldığı ve komşu işyerine rastlanılamadığının bildirildiği,buna göre eksik inceleme ve değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2.Bu açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde; davacının da beyanı alınmak suretiyle dava konusu dönemde çalıştığını iddia ettiği iş yerinde hangi işleri yaptığı, kimlerle birlikte çalıştığı, hakkında çıraklık sözleşmesi düzenlenip düzenlenmediği araştırılmalı, davacının yaptığı işlerin üretimin bir parçası mı yoksa meslek ve sanat öğrenimine yönelik mi olduğu, iş yerinde işlerin davacının talep konusu dönemde yaşı itibariyle yapabileceği işlerden olup olmadığı, bu işleri yapma hususunda fiziksel ve psikolojik yetkinliğinin olup olmadığı, bu işi yapmayı bu yaşta öğrenip öğrenemeyeceği, yaptığı işi ne kadarlık süre içinde öğrenebileceği belirlenmeli, işyeri bordrosunun bulunmaması nedeniyle bozma öncesi sadece emniyet vasıtasıyla araştırma yapılmış olduğundan daha geniş bir şekilde SGK, vergi, belediye vasıtasıyla dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yerleri ve kayda geçen çalışanları çalışanları sigortalılık kayıtları ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli ,dinlenen tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, öte yandan dava konusu iş yerinin vergi mükellefiyet dönemi de araştırılmalı, bozma öncesi dinlenen ...'un sigortalılık kaydı ile vergi kaydının istenmek suretiyle komşu iş yeri olup olmadığı ile beyanları denetlenmeli,böylelikle varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

3. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.