muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/17159, Karar No: 2023/3925, Tarih: 16.03.2023

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 11.10.2022 tarih, 2022/329 Esas, 2022/397 Karar sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak alınan bilirkişi raporunda meydana gelen trafik kazası sonucunda davalı Eko Ltd. Şti.' nin %70 oranında asli kusurlu olduğu, davacı sigortalı aracın sürücüsünün ise %30 oranında tali kusurlu olduğunun tespit edildiği, kaza öncesi aracın değerinin 23.000,00 TL olduğu, sovtaj bedelin düşülerek 13.000,00 TL zararın olduğunun tespit edildiği, davalı Eko Ltd. Şti.'nin %70 oranındaki kusuruna denk gelen kısmın 9.100,00 TL olduğu gerekçesi ile 9.100,00 TL tazminatın 18.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; bozma kararı sonrası alınan kusur raporunda müvekkili kurumun dava konusu kazanın meydana gelmesinde hiç bir kusuru bulunmadığının tespit edildiğini, ceza yargılaması sırasında aldırılan kusur raporunda da müvekkili kurumun hiç bir kusuru bulunmadığının belirtildiğini, mahkemece bilirkişi raporları dikkate alınmayarak müvekkili aleyhine hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ıncı maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472 nci maddesi, Kasko Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca davalı ... Müdürlüğünden harç alınmamasına,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

16.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/28040, Karar No: 2018/7701, Tarih: 05.04.2018

**9. Hukuk Dairesi         2017/28040 E.  ,  2018/7701 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 29. HUKUK DAİRESİ

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... 5. İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı iş sözleşmesinin feshinin geçersizliğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı taraflar istinaf kanunyoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince tarafların istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, ilk derece mahkemesi hakiminin objektif, mantıksal ve hayatın olağan akışına uygun, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile davacının iş sözleşmesinin 673 sayılı KHK’ya dayalı feshedilmemesine rağmen temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde feshin 673 sayılı sayılı KHK göre geçerli olduğunun açıklanmış olmasının sonuca etkili olmadığı kabul edilerek tarafların yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle kararın 6100 sayılı HMK’nun 370. vd. maddeleri uyarınca ONANMASINA, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davacıya yükletilmesine, 05/04/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5100, Karar No: 2016/7151, Tarih: 13.06.2016

**17. Hukuk Dairesi         2016/5100 E.  ,  2016/7151 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

(Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla)

Taraflar arasındaki tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda, kararda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen hüküm, davacı vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalının kasko sigorta poliçesi ile sigortaladığı ambulansın karıştığı kazada pert olduğunu, davalıya yapılan başvuruya rağmen ödeme yapılmadığını belirterek 36.000,00 TL. sigorta bedelinin 13.02.2013'ten işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı, usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiş ve duruşmaları da takip etmemiştir.

Mahkemece, kararda yazılı gerekçelerle ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kısmen kabulü ile 30.400,00 TL. tazminatın temerrüt tarihi olan 13.02.2013'ten işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazla isteğin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve 492 sayılı Harçlar Yasasının 13/J maddesi uyarınca davacıdan harç alınmamasına 13.6.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/13538, Karar No: 2011/3434, Tarih: 07.03.2011

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2010/13538 E.  ,  2011/3434 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı; Yüzücü yetiştiren bir dernek olduğunu ve sadece yaz aylarında faaliyet gösterdiğini, tesiste davalıya ait şehir şebeke suyu kullanıldığını, tesisin faaliyette olmadığı bir dönemde kendi bilgileri dışında Davalı tarafından tutulan tutanak esas alınarak 3.870,89 TL tutarında kaçak su faturası düzenlenerek ödenmesi için gönderildiğini, faturaya yönelik itirazının reddedildiğini ve suyun kapatıldığını, ihtirazı kayıtla açma kapama bedeli de dahil kaçak su bedelini 3.941,00 TL olarak ödediklerini belirterek davalıya yapılan haksız ödemenin işleyecek faiziyle kendilerine iadesini

Davalı; Yaptıkları kontrol esnasında davalı derneğin tesisatındaki su sayacının tesisata ters bağlandığının görüldüğünü ve buna ilişkin olarak 07.04.2004 tarihli tutanağın düzenlendiğini, yapılan bu eylem için tarifeler yönetmeliğinin ilgili maddelerine göre kaçak su cezası tahakkuk ettirildiğini, yapılan işlemin yasa ve yönetmeliklere uygun olduğunu belirterek davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, Davanın kısmen kabulü ile 3.367,15 TL alacağın dava tarihinden itibaren değişken yasal faiz oranı uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya yönelik isteminin reddine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere göre; davalının aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2010/13538-2011/3434

Mahkemece, Davanın kısmen kabulü ile 3.367,15 TL alacağın dava tarihinden itibaren değişken yasal faiz oranı uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya yönelik isteminin reddine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere göre; davalının aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2010/13538-2011/3434

2-Davacı; davalı kurum tarafından haklarında tutulan kaçak su tutanağının gerçeği yansıtmadığını, sayacın, davalı kurum çalışanları tarafından ters bağlandığını belirterek tutanak nedeni ile ödenen paranın faizi ile birlikte iadesini talep etmiş, davalı ise; yapılar kontroller esnasında durumun görevliler tarafından tespit edildiğini belirterek davanın reddini dilemiştir. Mahkemece, Labarotuvar analiz sonuçlarında ve İSKİ yazışmalarında dava konusu edilen ... nolu sayaca müdahale olmadığının bildirildiğini gerekçe göstererek, hesaplanan tüketim bedelinin tespiti ile bunun kaçak su faturasından mahsup edilmesi neticesi ortaya çıkan rakamın davacıya iadesine karar verilmiş ise de; dosya içerisinde mevcut 07.04.2004 tarihli tutanak içeriğine göre; sayacın ters bağlantı yapılarak kullanıldığı ve bu suyun havuz çevresinde beton atmada ve çim sulamada kullanıldığının belirtilmiş olduğu, yargılama esnasında dinlenen zabıt mümzii tanık anlatımlarına göre de; Tutanak içeriğinin doğru olduğu belirtilerek içeriğinin aynen tekrar edildiği, anlaşılmış olmasına göre; Mahkemece tanık anlatımları ile doğrulanan kaçak su tutanağı içeriğine itibar edilerek, ters bağlantı yapılmak suretiyle kaçak su kullanıldığının kabulünde zorunluluk bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde yargılama yapılarak hüküm tesisi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda 1.no’lu bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının Reddine, 2.no’lu bentte açıklanan nedenler ile davalının temyiz itirazının kabulü ile temyiz edilen hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 55.00 TL. temyiz harcının istek halinde iadesine, 7.3.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/11594, Karar No: 2024/7289, Tarih: 06.06.2024

**6. Ceza Dairesi         2022/11594 E.  ,  2024/7289 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2021/2553 E., 2021/2822 K.

SUÇ : Nitelikli yağma

HÜKÜMLER : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz başvurusunun esastan reddi ile hükümlerin onanması

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

5271 sayılı Yasa'nın 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'', aynı Kanun'un 294. maddesinin ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukukî yönüne ilişkin olabilir.'' ve aynı Kanun'un 301. maddesinin "Yargıtay, yalnız temyiz başvurusunda belirtilen hususlar ile temyiz istemi usûle ilişkin noksanlardan kaynaklanmışsa, temyiz başvurusunda bunu belirten olaylar hakkında incelemeler yapar.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek, sanıklar müdafinin temyiz dilekçelerinde belirttiği sebeplere yönelik olarak yapılan incelemede;

Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında istikrarla vurgulandığı üzere; "Amacı, somut olayda maddi gerçeğe ulaşarak adaleti sağlamak, suçu işlediği ... olan faili cezalandırmak, kamu düzeninin bozulmasını önlemek ve bozulan kamu düzenini yeniden tesis etmek olan ceza muhakemesinin en önemli ve evrensel nitelikteki ilkelerinden biri de, öğreti ve uygulamada "suçsuzluk" ya da "masûmiyet karinesi" olarak adlandırılan kuralın bir uzantısı olan ve Latincede "in dubio pro reo" olarak ifade edilen "şüpheden sanık yararlanır" ilkesidir. Bu ilkenin özü, ceza davasında sanığın mahkûmiyetine karar verilebilmesi bakımından göz önünde bulundurulması gereken herhangi bir soruna ilişkin şüphenin, mutlaka sanık yararına değerlendirilmesidir. Oldukça geniş bir uygulama alanı bulunan bu kural dava konusu suçun işlenip işlenmediği, işlenmişse sanık tarafından işlenip işlenmediği veya gerçekleştirilme biçimi konusunda bir şüphe belirmesi halinde de geçerlidir. Sanığın bir suçtan cezalandırılmasına karar verilebilmesinin ... şartı, suçun hiçbir şüpheye mahal bırakmayacak kesinlikle ispat edilebilmesidir. Gerçekleşme şekli şüpheli veya tam olarak aydınlatılamamış olaylar ve iddialar sanığın aleyhine yorumlanarak mahkumiyet hükmü kurulamaz. Ceza mahkûmiyeti; herhangi bir ihtimale değil, kesin ve açık bir ispata dayanmalıdır. Bu ispat, toplanan delillerin bir kısmına dayanılıp diğer kısmı göz ardı edilerek ulaşılan kanaate değil, kesin ve açık bir ispata dayanmalı ve hiçbir şüphe veya başka türlü oluşa imkân vermeyecek açıklıkta olmalıdır. Yüksek de olsa bir ihtimale dayanılarak sanığı cezalandırmak, ceza muhakemesinin en önemli amacı olan gerçeğe ulaşmadan hüküm vermek anlamına gelecektir."

Ceza yargılaması sonucunda mahkûmiyet kararının verilebilmesi için suç oluşturan fiilin sanık tarafından işlendiğinin hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak, herkesi inandıracak şekilde kanıtlanması ve şüphenin masûmiyet karinesinin gereği olarak sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 38/4. maddesi, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi 6/2. maddesi, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 11. maddesi) de nazara alınarak, somut olayda; olay günü gündüz vakti saat 20.00 sularında mağdur eşi birlikte yolda yürüdüğü sırada, sanık ...'ın yanlarına geldiği ve "Ya borcun, ya canın, ya senet" dediği, bu sırada mağdurun eşini olay yerinden gönderdiği, mağdura "Yarın akşama kadar borcunu öde yoksa kulağını keserim" dedikleri, bu sırada sanık ...'ın yanlarına geldiği, daha sonra sanıklar ... ve ... ile birlikte mağdurun kırtasiyeden boş senet aldıktan sonra lokantaya otudukları, sanık ...'ın 7.500,00 TL bedelli senedi doldurduğu, sanık ...'ın da mağduru senedi imzalaması konusunda tehdit etmesi üzerine mağdurun senedi imzalayarak lokantadan ayrıldılığı iddiasıyla kamu davası açılmış ise de;

Sanıkların katılandan alacaklı oldukları hususunun tüm tarafların kabulünde olması, sanıkların tüm aşamalardaki savunmalarında; mağdurun borcu karşılığında suça konu senedi kendi rızası ile imzaladığını, herhangi bir cebir yahut tehdit eyleminde bulunmadıklarını beyan ederek suçlamaları inkar etmiş olmaları, mağdurun suça konu zorla imzalatıldığı yer olarak belirttiği lokantada çalışan tanık Y.A.'nın "...bir masaya oturdular, hatırladığım kadarıyla çay söylemişlerdi, aralarında bir senet konuşuyorlardı, sonra bir senet doldurdular, 5-10 dakika sonra ... geldi, hiçbir şekilde bir bağışık çağırış yoktu yada birbirlerine kötü bir davranış yoktu, hatırladığım kadarıyla senedi ... yazıyordu, senedi zorla imzalatma yada tehdit yada zorlama olmadı, çıkarken sanırım ... denilen arkadaş benim duyduğum kadarıyla ayın 15'i yada 20'si gibi paranı getirip senedi alacağım dedi, sonra üçü beraber çıktılar..." şeklinde beyanda bulunarak yağma iddialarını doğrulamamış olması, yine mağdurun eşi olan tanık Z.Ç.'nin soruşturma aşamasında alınan ilk kolluk ifadesinde sanık ...'ın mağdura yönelik herhangi bir tehdit yahut cebir içerikli eyleminden bahsetmezken, kovuşturma aşamasında bu kez sanık ...'ın mağdura "Ya borcunu vereceksin ya canını." dediğini beyan ederek çelişkili beyanlarda bulunması ve mağdurun eşi olması sebebiyle tarafsızlığı noktasında şüphe bulunması hususları dikkate alındığında; sanıkların olay günü mağduru ölümle tehdit etmek suretiyle zorla senet aldıklarına ilişkin mağdurun soyut beyanları dışında, hükümlülüklerine yeterli hukuka uygun, her türlü şüpheden uzak, somut, kesin ve inandırıcı bir delil elde edilemediğinden, şüpheden sanık yararlanır ilkesi de nazara alınarak, sanıkların nitelikli yağma suçundan beraatleri yerine yazılı şekilde mahkûmiyet kararları verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

Yukarıda açıklanan nedenle sanıklar müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 23.09.2021 tarihli ve 2021/2553 Esas, 2021/2822 Karar sayılı Kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle ayrı ayrı BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,

06.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/2619, Karar No: 2022/15723, Tarih: 08.12.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/2619 E.  ,  2022/15723 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddesidir. 506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Öte yandan, 506 sayılı Kanun’un 2'nci maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6'ncı madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. Aynı Kanun’un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-B maddesinde; “Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, ... devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanunun 35'inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü öngörülmüştür.

Atıf yapılan ve dava konusu dönemde yürürlükte bulunan özel kanun olan 3308 sayılı Mesleki ... Kanunu'nun 3. maddesi, çırağı; “... sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişi” olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanun'un “... Şartları” başlıklı 10'uncu maddesine göre çırak olabilmek için,

a)14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak. (Bu bentte yer alan "onüç yaşını" ibaresi, 16/8/1997 tarih ve 4306 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle "ondört yaşını" olarak değiştirilmiştir.)

b)En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

c)Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak gerekmektedir.

Anılan Kanun'un “... Şartları” başlıklı 10'uncu maddesine göre çırak olabilmek için,

a)14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak. (Bu bentte yer alan "onüç yaşını" ibaresi, 16/8/1997 tarih ve 4306 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle "ondört yaşını" olarak değiştirilmiştir.)

b)En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

c)Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak gerekmektedir.

Ancak, 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce ... eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve ... seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki ... programlarına göre ... eğitimine alınabilir. Kanun'un 13'ncü maddesi hükmüne göre ise; “Bu Kanunun uygulandığı yer ve meslek dallarında 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun ... sözleşmesine dair hükümleri ile 18 yaşını doldurduktan sonra sözleşmesi devam eden çıraklar hakkında 1475 sayılı İş Kanunu'nun, İşçi Sağlığı ve Güvenliği başlıklı beşinci bölümünde yer alan hükümleri dışındaki hükümler uygulanmaz.”

Bu hükümler çerçevesinde taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının uyuşmazlığa konu dönemde çırak olup olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılmalıdır.

Gerçekten de ... sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Ancak çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda ... ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Sözü edilen öğrencilerin sigortalı sayılmamaları, “tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işleri” nin gördükleri öğrenimin doğal bir gereği olmasından ötürüdür. Bir başka anlatımla, bu işler -... anlamında sigortalı işçilerin gördükleri iş görünümünde bulunsalar bile- belirgin olarak öğrenim çevresine girmektedir. Bu bakımdan, bu gibi durumlarda, esasen bir hizmet akdinin varlığından söz edilemeyeceği için sigortalılık niteliği edinme hali de söz konusu değildir (..., Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi; ..., 1977 Baskı, s;130).

Davacı, davalı şirkete ait pasta imalatı işyerinde 1999 yılının Ekim ayı ile 2007 yıllının Nisan ayı arasında aralıksız çalıştığını beyan ederek bu sürelerin sigortalı çalışma olarak tespitini talep ve dava etmiş, en son Dairemizin 04.04.2017 tarihli ve 2016/17833 Esas ve 2017/2878 Karar sayılı ilamı sonrası Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda “ davacının 2003 yılı öncesi çalıştığına dair somut bir delil bulunmamakta olup 2003-2004 yıllarındaki çalışmasının ise çırak olarak yaptığı ve yapılan işi niteliğinde de ... eğitimi ile sınırlı kaldığı görülerek davacının sigorta kaydının doğru tutulduğu” gerekçesine dayalı olarak davanın reddine karar verilmiştir.