muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/2413, Karar No: 2022/2913, Tarih: 08.03.2022

Hâl böyle olunca anılan maddenin c bendinde her ne kadar harcırahlı olarak yurt içinde geçici göreve gönderilenler ile birlik ve kıta ile intikal eden işçilere yemek yardımının 2,5 kat olarak nakten ödeneceği belirtilmişse de, söz konusu bendin, a ve b bendinden ayrı olarak düşünülmesi mümkün değildir. Zira a ve b bentleri genel kuralı ve istisnasını ortaya koymuş olup, davalı işyerinde yemek yardımının ayni olarak sağlanması kuralı ve bu kuralın istisnaları ayrıca ve açıkça belirtildiğinden c bendinde harcırahlı olarak yurt içinde geçici görevlendirilenlerden yemek yardımını ayni olarak sağlayanların ayrıca nakten ödemeden faydalanamayacağı sonucuna varmak gereklidir. Öte yandan c bendinde yemeğin ayni olarak sağlanmasına rağmen ayrıca ve açıkça 2,5 kat olarak nakten ödeneceği de belirtilmemiştir. Bu itibarla davacının harcırahlı olarak geçici görevli olduğu dönemde ayni olarak (kazandan beslenme/kazandan yararlanma) yemek yardımından faydalandığı takdirde toplu iş sözleşmesinin 66/c bendinden yararlanamayacağı ancak yemek yardımının ayni olarak sağlanmadığı takdirde söz konusu bendin uygulanabileceği kabul edilmelidir. Aksinin kabulü işverence yemek yardımının ayni olarak sağlanması halinde dahi işçinin ayrıca 2,5 kat nakten ödemeden de yararlanacağı anlamına gelir ki, söz konusu maddenin bu şekilde yorumlanması yerinde olmayacaktır.

Yukarıdaki açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının geçici olarak görevlendirildiği dönemler yönünden puantaj takip çizelgesi tanzim edildiği ve bu belgelerde davacının ayni yemek yardımından faydalandığına ilişkin “evet” seçeneğinin işaretli olduğu günlerin bulunduğu ve davacı imzasının da mevcut olduğu görülmektedir. Bu durumda davacının geçici olarak görevlendirildiği her dönem için ayrı ayrı tanzim edilen imzalı “puantaj takip çizelgeleri” ve dosya kapsamında mevcut geçici görevlendirmeye ilişkin diğer işveren kayıtları birlikte nazara alınarak davacının yemek yardımından ayni olarak faydalandığının sabit olduğu günler için nakdi yemek yardımı alacağının hesaplanmaması gereklidir. Mahkemece gerekirse bilirkişiden ek rapor almak suretiyle bu hususlar değerlendirilmeksizin karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08/03/2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10769, Karar No: 2022/14920, Tarih: 31.10.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/10769 E.  ,  2022/14920 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında açılan davada, ...Asliye Hukuk ile Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı Bölge Adliye Mahkemesinin yargı çevresinde kalan Mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanun'un 36/3. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan Adlî Yargı İlk Derece Hukuk Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, araç mülkiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

...Asliye Hukuk Mahkemesince, davalının yerleşim yerinin ...olmadığı, davalı tarafça süresinde yetki itirazında bulunulduğu, davalı ile aralarında sözleşme ilişkisi bulunmadığı, dolayısıyla davanın yetkisiz olan mahkemede açıldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesince, davalının adresinin ... İlçesi olduğu, ... İlçesinde müstakil adliye teşkilatı ve Asliye Hukuk Mahkemesi bulunduğu ve yetkili mahkemenin ... Mahkemeleri olduğu belirtilerek yetki itirazında bulunulması gerekirken davalı vekilince Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğu şeklinde yetki itirazında bulunulduğu, dolayısıyla yetki itirazının usulüne uygun olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19/2. maddesinde; "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." hükmünü içermektedir. Yine, 116/1-a maddesinde kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazını "ilk itiraz" olarak düzenlemektedir. 117/1. madde ise; "İlk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez." hükmünü içermektedir.

Somut olayda, davalının adresi olarak cevap dilekçesinde ve vekaletnamede “.../Ankara” adresinin gösterildiği, dava tarihi itibari ile mernis adresinin ise “Merkez/Elazığ “olduğu, davalının yetki itirazında bulunduğu ancak Ankara Mahkemeleri yetkilidir denilerek yetkisiz olan mahkeme gösterildiğinden usulüne uygun yetki itirazının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı ...Asliye Hukuk Mahkemesince görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri ile 5235 sayılı Kanunu’nun 36/3. maddesi gereğince; ...Asliye Hukuk Mahkemesi’nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 31.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/14593, Karar No: 2016/3619, Tarih: 25.02.2016

**5. Hukuk Dairesi         2015/14593 E.  ,  2016/3619 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Malazgirt Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 26/02/2015

NUMARASI : 2012/285-2015/82

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki taşınmaza net geliri esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

El atılan taşınmaza sulama kanalı yapılmak suretiyle el atıldığı ve davalı idarenin husumet itirazında bulunduğu anlaşıldığından, mahkemece sulama kanalının kim tarafından ve ne zaman açıldığı tespit edilerek, davalı idarenin sorumlu olmadığının anlaşılması karşısında İl Özel İdaresi yönünden taraf sıfatı yokluğundan davanın reddine, sorumlu olan idarenin davaya dahil edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan, hükmün, açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 25/02/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/14709, Karar No: 2023/9478, Tarih: 19.09.2023

**4. Hukuk Dairesi         2021/14709 E.  ,  2023/9478 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/542 E., 2021/8 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın kabulü/İstinaf başvurusunun esastan reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Kahta 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2016/265 E., 2017/204 K.

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde müvekkillerinin müşterek çocuğu olan ... Uyanık'ın 19.10.2009 tarihinde 01 NR 192 plakalı otobüste yolculuk ettiği sırada meydana gelen kazada vefat ettiğini, kazaya karışan otobüsün zorunlu ... kaza koltuk sigortasının mevcut olmadığını, bu nedenle zorunlu ... kaza koltuk sigortası limitleri kapsamında tazminat ödenmesi için davalı ... hesabına başvurduklarını, ancak davalının tazminat ödenmesi talebini reddettiğini ileri sürerek 125.000,00 TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın TTK 1268. maddesi gereğince iki yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, dava açılış tarihi itibariyle zamanaşımına uğradığını, davanın araç malikine ihbarı gerektiğini, kaza yapan aracın ... kaza sigortası yaptırma mecburiyetinin olmadığını, bu nedenle müvekkili kurumun herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, dava konusu taşımanın il içi işçi taşıması niteliğinde olduğunu, 4925 ... Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında değerlendirilecek bir taşıma olmadığını, zararın teminat dışı olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyanın Adana 2 Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisizlik kararı ile geldiği, davacıların müşterek çocukları olan ... Uyanık'ın 19.10.2009 tarihinde 01 NR 192 plakalı otobüsün kaza yapması sebebiyle vefat ettiği, ticari nitelikli taşıma yapıldığı, kaza yapan aracın zorunlu ... kaza koltuk sigortasının mevcut olmadığı, bu durumda davalı ... tarafından zorunlu ... kaza koltuk sigortası limiti kapsamında tazminat ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 125.000,00 TL'nin temerrüt tarihi olan 11.12.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; işçi servisi maksatlı yapılan taşımaların teminat kapsamı dışında olduğunu, dava konusu kazaya karışan aracın servis otobüsü olduğunu, T.C. Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Ulaştırma Genel Müdürlüğü’nün 2009/KUGM-06 yolcu numaralı genelgesinde tahditli ticari plakalı araçların yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar hiçbir yetki belgesine kaydedilemeyeceği açıklanmış olmakla davaya konu kazaya karışan aracında bu kapsamda yetki belgesine tabi olmadığından bu araç için poliçe düzenleme zorunluluğundan bahsedilemeyeceğini, bu nedenle müvekkili kurumun sorumluluğu olmadığını, il içi taşımacılık ile ilgili müvekkili kurumun sorumluluğunun söz konusu olmayacağını, dava konusu taşımanın Adana ilinden Karataş ilçesine yapılmakta olduğunu, bu taşımanın il içi bir taşıma olduğunu, bunun ifade tutanağı ile de sabit olduğunu, il sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk ... Kaza Sigortası kapsamı dışında olduğunu, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, müvekkil Güvence Hesabının temerrüdünün söz konusu olmadığını, davacı tarafın ... Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri gereği istenen belgelerin tümü ile birlikte Kuruma başvurduğu tarihte ancak temerrüt oluşacağını, bu itibarla davadan önce ve hatta hâlihazırda yönetmeliğin ilgili hükümlerinde belirtilen ve dosyanın değerlendirilmesine yarayacak yeterli belgenin müvekkili kuruma sunulmadığından müvekkili kurumun temerrüdünün dava tarihi itibari ile oluştuğunun kabulü gerektiğini, yerel mahkemece 11.12.2009 tarihinden itibaren faiz işletilmesi yönünden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, yetkisizlik kararı kapsamında lehlerine ayrıca yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmolunması gerekirken bu hususta bir karar verilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar murisi ... Uyanık'ın yolcu olarak bulunduğu 01 NR 192 Plaka ... otobüsün zorunlu ... kaza koltuk sigortası yaptırma zorunluluğunun olduğu ancak aracın zorunlu ... kaza koltuk sigortasının mevcut olmadığı, aynı kazada vefat eden "Aynı ... Topaloğlu" isimli kişi ile ilgili olarak davalı aleyhine açılan Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/731 Esas, 2016/708 Karar ... dosyasında davanın kabulüne karar verildiği ve verilen kararın Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/10928 Esas, 2019/6258 Karar ... kararı ile onandığı, mahkemece davalının temerrüde düştüğü tarihin doğru olarak belirlendiği, delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk ... Kaza Sigortası bulunmayan aracın karıştığı 19.10.2009 tarihli trafik kazası sonucu araçtaki yolcunun vefatı nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Kanun'un (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 49 uncu ve 53 üncü maddeleri, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk ... Kaza Sigortası Genel Şartları, 5684 ... Sigortacılık Kanunu'nun 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, ... Yönetmeliği'nin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına, dava konusu kazaya karışan aracın ticari amaçlı taşına yapmasına ve Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk ... Kaza Sigortası Yaptırma Mecburiyeti bulunan araçlardan olmasına, kazanın, Hazine Müsteşarlığı'nın 01.07.2010 tarihinde yürürlüğe giren Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk ... Kaza Sigortası Yaptırma Mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnalara ilişkin genelgesinden önce 19.10.2009 tarihinde gerçekleşmesi karşısında, henüz bu tarihte il sınırları içinde ve iller arası 100 km’ye kadar olan taşımaları “Zorunlu Koltuk ... Kaza Sigortası” yaptırma mecburiyeti dışında bırakan bir düzenleme bulunmamasına ve kararda belirtilen gerekçelere göre karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karardan bir suretin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1586, Karar No: 2020/4732, Tarih: 06.10.2020

**16. Ceza Dairesi         2020/1586 E.  ,  2020/4732 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 221/4-2, 62, 53, 58/7-9, 63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun kesin olarak esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince kesin olarak verilen hüküm, 24.10.2019 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanunun 29. maddesi ile 5271 sayılı CMK’nın 286. maddesine eklenen üçüncü fıkradaki düzenleme gereğince temyiz yolunun açılması üzerine anılan Kanuna eklenen geçici 5. maddesinin 1/f bendinde belirtilen süre içerisinde temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan inceleme sonunda;

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan yargılanan sanıkların temyiz başvurusunda, “kendisine müdafi tayin edilmemesinin, savunma hakkını kısıtladığını” ileri sürmesi karşısında; ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak gerekecektir.

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı

hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir. (C.G.K. 17/12/2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile müdafi görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır”.

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan yargılanan sanığın temyiz başvurusunda, “kendisine müdafi tayin edilmemesinin, savunma hakkını kısıtladığını” ileri sürmesi karşısında, öncelikle somut olayda;

“5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerekip gerekmediği, bu kapsamda “beş yıllık ceza süresinin belirlenmesinde suçun temel şeklinin mi yoksa, nitelikli haller ile ağırlaştırıcı nedenlerin de dikkate alınıp alınamayacağının irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.