muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/7499, Karar No: 2017/18133, Tarih: 25.12.2017

**3. Hukuk Dairesi         2016/7499 E.  ,  2017/18133 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :AİLE MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki eşya alacağı davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, evlendiğinde getirdiği tüm eşyalarını , çeyiz senedini imzalayan davalılara teslim ettiğini, davalı kocasından boşandığını, boşanma kararının kesinleştiğini, ziynet ve çeyiz eşyalarının eski eşinin yanında kaldığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere, eşyaların aynen iadesine; olmaz ise, ziynet eşyaları için 20.000.00.- TL nin dava tarihinden yasal faizi ile , çeyiz eşyaları için 10.000.00.- TL nin dava tarihinden yasal faizi ile müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar, ziynet eşyalarının davacıda olduğunu, senedin usulen imzalandığını, çeyiz eşyalarının teslim edildiğini savunarak; davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece; davacı tarafça ziynet eşyalarına yönelik talep ve davanın ispat edilememesi nedeni ile reddine, davacı tarafın dava dilekçesi ile istemiş olduğu Çeyiz eşyalarından davacıya teslim edilmediği belirlenen ve çeyiz eşya senedinde yazılı bulunan 1 adet yatak odası takımı (karyola, gardrop, tuvalet masası, 2 adet komidin) (800 TL), Gümüşlük takımı, (büfe ve konsol) (350 TL), Koltuk takımı (3 lü, 2 li ve 2 adet tekli koltuk) (450 TL), No-Frost Buz dolabı (500 TL), çamaşır makinası (300 TL), LG Plazma TV (400 TL), elektrikli süpürge (110 TL) 'nin aynen, aynen iadesinin mümkün olmaması halinde bedellerinin toplamı olan 2.910 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin taleplerinin eşyaların teslim edilmiş olması nedeni ile reddine karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere kununi gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Somut olayda; davalıların, çeyiz senedinde yazılı ziynet ve çeyiz eşyalarını teslim alarak, senedi " eşyaları teslim alanlar " sıfatı ile imzaladıkları anlaşılmaktadır .

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)’nun “İspat Yükü” başlıklı 6.maddesinde; “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” ifadesine yer verilmiştir.

Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)’nun “İspat Yükü” başlıklı 6.maddesinde; “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” ifadesine yer verilmiştir.

Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.

6100 sayılı HMK m.189/3 maddesi(1086 sayılı HUMK mad. 287) "Kanunun belirli delillerle ispatını emrettiği hususla, başka delillerle ispat olunamaz " hükmünü amirdir. Aynı Kanunun m.200/I maddesi " senetle ispat" (1086 sayılı HUMK mad. 288) ve 200/II (1086 sayılı HUMK mad. 289) maddesinde de “senetle ispat gereken hallerde karşı tarafın açık muvafakati ile tanık dinlenebileceği” hususları düzenlenmektedir. Yine, Aynı Kanunun m.201 maddesinde de (1086 sayılı HUMK mad. 290); "Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler … liradan az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz." denilmekte; 203.maddesinde de (1086 sayılı HUMK mad. 293); "senetle ispat zorunluluğunun istisnaları" düzenlenmiş ve hangi hallerde tanık dinlenebileceği belirtilmiştir.

Eldeki dava, mehir senedinden dolayı ziynet eşyalarının teslimi ya da bedellerinin tahsili istemine ilişkin olduğuna göre; konunun ispat hukuku açısından ele alınması gerekir.

Dava konusu ziynet eşyaları taraflar arasında senede bağlanmış olup davalıları bağlar. Taraflar arasında düzenlenen çeyiz senedinde açıkça, davacı kadına ait olduğu kabul edilen ziynet ve çeyiz eşyalarının davalılara teslim edildiği belirtilmiştir. Dolayısıyla, çeyiz senedindeki bu beyanların aksini, ziynet eşyalarının davacıda olduğu iddiasını davalılar ispatlamakla yükümlüdür.

Dava konusu uyuşmazlıkta, mahkemece davacının tanık dinlenmesine onayı olmadığı, ispat külfetinin davalı tarafta olduğu gözetilmeksizin; davacının, dava konusu ziynet eşyalarının elinden alındığı iddiasını ispat edemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş; anılan çeyiz senedine göre, ispat külfetinin davalılarda olduğu kabul edilerek, davalıların yemin deliline de dayandıkları gözetilerek, davalılara ispat olanağı sağlanmalı, varılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır. Yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1.bentte yazılı nedenlerle sair temyiz itirazlarının reddine, 2.bentte yazılı nedenlerle hükmün HUMK'nun 428.maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25.12.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6566, Karar No: 2010/6207, Tarih: 10.11.2010

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2010/6566 E.  ,  2010/6207 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu ile davalılar ... Plastik A.Ş. vs. arasındaki davadan dolayı Aksaray 2. Asliye Hukuk Hakimliğince verilen 17.03.2009 gün ve 2004/247-2009/73 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Taraflar arasındaki uyuşmazlık Sermaye Piyasası Kanunu'ndan kaynaklandığından kararın temyizen incelenmesi görevi Yargıtay Yüksek 11.Hukuk Dairesine aittir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyanın görevli Yargıtay Yüksek 11.Hukuk Dairesi Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE, 10.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/9786, Karar No: 2011/9863, Tarih: 15.11.2011

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/9786 E.  ,  2011/9863 K.**

**"İçtihat Metni"**

AHKEMESİ :... Mahkemesi

Davacı, ilk kesinti tarihini takip eden aybaşından itibaren 30.10.2010 tarihine kadar tarım ... sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Dava, davacının tarımsal faaliyeti nedeniyle sattığı ürün bedelinden ilk ... prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başından 30.10.2010 tarihine kadar 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım ... sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının 1.9.1994-30.10.2010 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un ... bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... Kooperatifleri ile Birliği, ... Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının tütün bedelinden 19.8.1994 tarihinde ilk ... prim kesintisinin yapıldığı, 18.5.1995, 9.4.1996, 12.5.2000 ve 2.5.2002 tarihlerinde de kesintisinin devam ettiği, 1997, 1998, 1999 ve 2001 yıllarında ürün teslim ettiği ancak kesinti yapılmadığı, davacının 11.1.2011 tarihinde tarım ... sigortalısı olarak Kurumca tescilinin yapıldığı, Ziraat Odası kaydının 17.9.2001 tarihinden itibaren devam ettiği, ...Kooperatifi ve Tarım Kredi Kooperatifi kaydının olmadığı, 2001-2009 yılları arasında Ç.K.S'de kayıtlı olduğu, adına kayıtlı zirai arazilerinin bulunduğu, tarımsal kredi kullanmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, davacının sattığı ürün bedelinden ilk ... prim kesintisinin yapıldığı 19.8.1994 tarihini takip eden ay başı olan 1.9.1994 tarihinden itibaren kesintinin devam ettiği 31.12.1996 tarihine kadar ve 1.6.2000-30.10.2010 tarihleri arası dönem yönünden verilen tespit kararı yerinde ise de; prim kesintisinin bulunmadığı ve tarımsal faaliyetin kanıtlanamadığı 1.1.1997-31.5.2000 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasanın 10. maddesinde belirtilen kayıtlar bulunmadığı ve tarımsal faaliyet bu madde kapsamında kanıtlanamadığı halde bu yılların soyut muhtar beyanı ve zabıta araştırmasına dayalı olarak kabul edilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15.11.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/38078, Karar No: 2016/1141, Tarih: 21.01.2016

**13. Hukuk Dairesi         2015/38078 E.  ,  2016/1141 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıya mirasen intikal eden taşınmazdaki 5470 m2 hissesini 15.7.2008 tarihinde 35.000,00 TL bedelle satın aldığını, tapu devrinin de gerçekleştiğini ancak diğer hissedarın açtığı şufa davası sonucunda adına tescilin iptal edildiğini, satış bedelinin iade edilmesi için başlattığı takibin ise itiraz üzerine durması nedeniyle tahsilat sağlayamadığını ileri sürerek satış bedelinden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00TL nin davalıdan faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, gerçekte bedel karşılığı yapılmış bir satış olmadığını, aralarındaki ön satış sözleşmesinde yazılı 35.000,00 TL nin verilmediğini, davacının tefeci olup korkusundan bu sözleşmeyi imzaladığını ve tapu devrini verdiğini, resmi satış incelendiğinde bedelsiz devir yapıldığının anlaşılacağını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahekemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafça temyiz edilmiştir.

Davalı, gerçekte bedel karşılığı yapılmış bir satış olmadığını, aralarındaki ön satış sözleşmesinde yazılı 35.000,00 TL nin verilmediğini, davacının tefeci olup korkusundan bu sözleşmeyi imzaladığını ve tapu devrini verdiğini, resmi satış incelendiğinde bedelsiz devir yapıldığının anlaşılacağını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahekemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafça temyiz edilmiştir.

Dava, zapta karşı tekeffül hükümleri çerçevesinde sözleşme bedelinin iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece, tapu devri sırasında taşınmazı 100,00 TL ye satın aldığını belirten davacının, dava dışı mirasçının açtığı önalım davasında resmi satış sözleşmesinde satış bedeli olarak gösterilen bu bedelin adına depo edilmiş olması da gözetilerek kendi muvazaasına dayanıp bu bedelden fazlasını isteyemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Borçlar Kanunu m.237, Medeni Kanun m. 706/1, Tapu Kanunu m.26 ve Noterlik Kanunu m.60/3,89. maddelerindeki açık düzenlemeler ile taşınmaz satışının geçerli olması sözleşmenin resmi şekilde yapılması şartına bağlanmıştır. Bu mevzuat hükümleri gereğince kural olarak tapulu taşınmazlara ilişkin harici satış sözleşmeleri geçerli olmayacaktır. Ne var ki, harici sözleşmeye ek olarak resmi devrin gerçekleşmesi halinde sözleşmenin de artık geçerlilik kazanacağı yerleşik Yargıtay uygulamaları ile sabittir. Somut olayda davacı tapudan devrin yanı sıra davalı ile aralarındaki 15.7.2008 tarihli adi yazılı sözleşmeye de dayanmış olup, bu belgede davalının davaya konu taşınmaz üzerindeki miras hissesini 35.000,00TL bedelle sattığı açıkça yazılıdır. Ülkemizde resmi devirlerde sıklıkla gerçek satış bedelinin gösterilmediği de dikkate alındığında, mahkemenin davacının yalnızca resmi akitte yazılı 100,00 TL bedeli isteyebileceği, kendi muvazaasına dayanarak fazlasını isteyemeyeceği yönündeki kabulünde isabet bulunmamaktadır. Davalı resmi devir ile geçerli hale gelen harici sözleşmede belirlenen 35.000,00TL satış bedeli ile bağlı olup, bu bedelin ödenmediğini yasal kesin delillerle ispatla mükelleftir. Davalı yan, bu yönde yazılı delil sunmadığı gibi yemin deliline de dayanmadığından savunmasını ispat edememiştir. Geçerli sözleşmelerde ifanın imkansız hale gelmesi durumunda sözleşmenin tarafları ifanın imkansız hale geldiği tarihteki rayici isteyebilecekler ise de davacının talebi yalnızca ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak kısmen iadesine ilişkin olup, bu halde mahkemece önalım davasında davacı adına depo edilen 100,00 TL lik resmi satış bedelinin sözleşmede kararlaştırlan bedelden mahsubu ile 34.900,00 TL yönünden davacının iddiasının yerinde olduğunun tespit edilmesi ve yine taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup hükmün bozulmasını gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan 25,20 TL harcın istek halinde iadesine, 21/01/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/35723, Karar No: 2016/6866, Tarih: 22.03.2016

**9. Hukuk Dairesi         2015/35723 E.  ,  2016/6866 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı şirkete ait gemilerde "gemici" olarak 01/03/2005-30/07/2010 tarihleri arasında “Uzakyol Vardiya Zabita ehliyeti” ile çalıştığını, davacı çalışırken davalının kendisine ait gemilerde teknik bir zorunluluk olmaksızın alt işveren adı altında başka bir işverenin üzerinden müvekkilini istihdam ettiğini, müvekkili ile davalı işçilerin aynı yeterliliğe sahip olmasına rağmen alt işveren işçisi denilerek piyasanın çok altında ücret ve sosyal haklarla çalıştırıldığını, yıllık izin konusunda sorun yaşadığını, maaş, fazla mesai ve sosyal haklar konusunda asıl işveren işçilerinin haklarının ve bedellerinin yarısına dahi sahip olmadığını, alt işveren altında çalışma iddiasından dolayı sendika ve toplu sözleşme haklarını kullanamadığını, kadrolu işçilerin yılda 4 maaş tutarında ikramiye aldıklarını, müvekkilinin alamadığını, yemek ücretinin izin ücretinin eksik ödendiğini, kadrolulara ödenen maaş promosyonlarının ödenmediğini, haklarının eksik ödenmesi nedeniyle davacının işten çıktığını, bordrolarda, hizmet belgelerinde, bonserviste vs.tüm belgelerde işverenin ... göründüğünü, gemi jurnallerinde ve gemiden alınan ve kaptan onaylı hizmet belgelerinde de ... kaşesinin bulunduğunu, müvekkilinin çalışırken önce ... isimli alt işveren şirkette gösterildiğini, sonra ... Hatları isimli alt işverenlerde çalışıyor gösterildiğini, sevk ve idarenin asıl işverende olduğunu, çalışma düzeninin davalı kadrosunda bulunan kaptan ve çarkçıbaşı tarafından yapıldığı, yeni işe alınacakların idare tarafından belirlendiğini, alt işverenin işçilerinin asıl işverene ait işyerinde çalıştırmasının asıl işveren-alt işveren ilişkisinden çok iş aracılığı ya da geçici iş ilişkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini iddia ederek, öncelikle muvazaanın tespitini ve davacının asıl işveren işçisi olarak sayılmasını, işe başlangıç tarihinden işten çıkış tarihine kadar eksik ödenen haklarının tespitini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kıdem tazminatı, ücret farkı, fazla mesai farkı, yıllık izin, vergi iadesi, yıllık ücretli izin alacağı, maaş promosyon bedeli, 4 maaşlık ikramiye bedeli, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti olmak üzere toplam 12.500,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde, husumet itirazında bulunarak davacının müvekkili şirket nezdinde hiçbir kaydının bulunmadığını, davacının dava dilekçesinde zikredilen yüklenici (dava dışı) şirkette sigortalı olarak çalıştığını, davacının ifa ettiği görev gereği 854 sayılı Deniz İş Kanunu hükümlerine tabi olduğunu, müvekkili şirket ile yüklenici arasındaki ilişkinin kesinlikle, işçi teminine yönelik bir ilişki olmayıp hizmet alımı işi olduğunu, bu nedenlerle pasif husumet itirazının kabulü gerektiğini, ayrıca usule ilişkin itirazlarının ve zamanaşımı definin kabulü ile davanın her halükarda esastan reddi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara ve bilirkişi raporuna dayanılarak davalı ... ile alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı ilişki kabul edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Uyuşmazlık dava dışı alt işverenler emrinde davalıya ait gemide Deniz İş Kanunu kapsamında gemiadamı olarak çalışan davacının, davalı İstanbul Deniz Otobüsleri San. Ve Tic. A.Ş.’nin taraf olduğu Toplu İş Sözleşmesinden yararlanıp yararlanmayacağı, davalı ile alt işverenler arasındaki sözleşmenin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve muvazaa tespitinin hangi normatif düzenlemelere göre yapılacağı noktalarında toplanmaktadır.

Deniz İş Kanununda alt işveren-asıl işveren kavramına yer verilmemiştir. 4857 sayılı İş Kanunu, asıl-alt işveren ilişkisinde asıl işverenin de işçiler açısından alt işverenle birlikte sorumluluğunu düzenlemiş, bunun yanında bazı muvazaa kriterlerine yer vermiştir. 4857 sayılı İş Kanununda kurala bağlanan alt işveren uygulamasının Deniz İş Hukukunda bire bir ve kıyasen uygulanması olanağı yoktur. Ancak sosyal güvenlik boyutu dikkate alındığında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Kanunu’nun genel kanun olması nedeni ile asıl-alt işveren tanımı ve sorumluluğuna ilişkin 12. maddesindeki düzenleme Deniz İş Kanunu uygulaması bakımından kabul edilmelidir. Anılan maddenin son fıkrasına göre “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur”.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. Bu anlamda bir alt işveren, bir asıl işverenden sözleşme ile üstlendiği mal veya hizmet üretimi için belirli bir organizasyona, uzmanlığa ve hukuksal bağımsızlığa sahip değilse, kısaca üretim ya da hizmet sunumuna ilişkin ekonomik faaliyetin bağımsız yönetimini üstlenmemişse asıl işveren alt işveren ilişkisinden çok olayda, asıl işverene işçi temini söz konusu olacaktır.

Dosyadaki bilgi ve belgeler ile Bölge Çalışma Müdürlüğü İş Müfettiş tespitlerine ilişkin rapor (bu tespit Deniz İş Kanunu 49. Madde yoluyla 4857 sayılı yasanın 92/3.maddesi gereğince aksi ispatlanıncaya kadar geçerlidir) karşısında, davacının davalı ...’nun gemilerinde Deniz İş Kanununa tabi olarak gemici olarak görev yaptığı, yapılan işin ...’nun asıl işi olup hizmet tanımının işçi teminine yönelik olduğu ve Deniz İş Kanununda muvazaa düzenlemesi bulunmasa da, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Kanunu’nun 12. Maddesi ve Borçlar Kanunun 19. Maddesi uyarınca, davalı ile dava dışı alt işverenler arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu anlaşıldığından, mahkemenin salt İş Kanununa atıfla Deniz İş Kanununda muvazaa düzenlemesi olmadığına ilişkin gerekçesi yerinde değildir.

Somut uyuşmazlıkta davalı ...’nun hizmet alımı yaptığı şirketlerle ilişkisinin muvazaalı olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bu durumda talep edilen alacaklar TİS’e yönelik olduğundan, mahkemece, davacının TİS üyeliğinin olup olmadığı hususu ile talep edilen haklar açısından diğer koşulların somut uyuşmazlıkta bulunup bulunmadığı araştırılmalı, sonucuna göre hüküm kurulmalıdır. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 22.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.