muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/14649, Karar No: 2022/15026, Tarih: 23.11.2022

2. Davalı Tarafın Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; davalı ...'ın ihale makamı olduğunu, muvazaa tespitinin hatalı olduğunu ve hüküm altına alınan alacaklardan sorumluluğunun bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriği, bozmanın kapsamı ve mahiyetine göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; bozma ilâmına uygun araştırma yapılıp yapılmadığına, baştan itibaren davalının işçisi olarak kabul edilen davacının alması gereken ücret miktarına ve bu ücret miktarına göre dava konusu alacaklara hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun 39 uncu maddesi, 4857 sayılı ... Kanunu'nun ilgili hükümleri.

3. Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; dilekçelerde ... sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Tarafların yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.11.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5103, Karar No: 2017/2506, Tarih: 27.03.2017

**20. Hukuk Dairesi         2017/5103 E.  ,  2017/2506 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... 3. Asliye hukuk Mahkemesi ve ... 1. Tüketici Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi, uyuşmazlıkta davacı, davalı ile aralarında kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, kendisinin yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen davalıların taşınmaz üzerinde kat mülkiyeti kurulması ve iskan ruhsatı alınması için gerekli işlemleri yapmaya yanaşmadığını ileri sürerek davacı yükleniciye taşınmaz üzerinde kat irtifakı kurulması, iskan ruhsatının alınması ve kat mülkiyetine geçiş için tüm işlemleri, yapmak üzere izin ve yetki verilmesini istemiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kaldığı gerekçesiyle görevsizlik karar vermiştir.

... 1. Tüketici Mahkemesi ise taraflar arasındaki temel hukuki ilişkinin Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi olduğu, davacı arsa malikinin arsa payı karşılığında 3 daire 1 dükkan alınması mukabilinde davalı kooperatif ile anlaştığı, bu itibarla davacının ve davalı kooperatifin tüketici sıfatına haiz olmadığı açıktır. Bu durumda taraflar arasındaki ilişkinin "tüketici ilişkisi" olmadığı ve bu nedenle 6502 sayılı Kanun kapsamında kalmadığı anlaşılmış; uyuşmazlığın asliye hukuk mahkemelerinin görevi kapsamında olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı vermiştir.

Somut olayda davacı vekili, müvekkilinin kayden maliki olduğu ... ili ... ilçesi ...Mahallesi 518 pafta 3256 ada 36 parselde 680,76 m2 arsa için davalı kooperatif ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşme gereğince davalı kooperatif ile ... 8 Noterliğinde 24903 yevmiye 05/08/2008 tarihinde yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereği 3. daire ve bir dükkan olmak üzere anlaştıklarını ve arsa içindeki evi terk ederek davalı kooperatife teslim ettikleri halde bugüne kadar dairelerin teslim edilmediğini, ayrıca davalı kooperatifin müvekkilinin yurt dışında yaşaması sebebiyle iyi niyetinden ve saflığından yararlanarak ... 8. Noterliğini 29053 yevmiye nolu 02/08/2010 tarihli alınan vekaletname ile müvekkilinin arsanın işlemlerini yapılmasını bahane ederek takas yetkisi içeren vekalet alındığını, bu alınan vekalet ile 2010 yılında müvekile haber verilmeden ve müvekkilinin hiçbir menfaatine olmayacak şekilde ve yapılacak inşaatla hiçbir alakası olmadan ve tamamen kooperatif yönetimi yandaşlarına çıkar sağlamak için müvekkile 100 m2 bir kooperatif yönetim binasından 100/1 hisse vererek güya inşaat için trampa edilmiş gibi göstererek arsasının devredildiğini, bu durum müvekkilin kendisine devredilen dairenin hissesi ile ilgili bir davanın tebligatı eline ulaşınca hebardar olduğunu ve araştırmasında tüm bu olaylardan hebardar olduğunu, akabinde yine trampa edilen şahıstan arsa kooperatif adına geçirildiğini ve burdan da kooperatifin müvekkilin arsasına daha bir çivi bile çakmadan müvekkilin arsa üzerindeki evini yıktığını ve ne amaçla yapıldığı belli olmayan bir sebeple

28/03/2012 tarihinde güya inşaat için kendilerine menfaat sağlamak amaçlı ve yine kendi adamları olan şahıslar trampa yolu ile İhsan Kocabaş'a satış yapıldığını ve müvekkilinin dolandırıldığını, müvekkilinince verilen vekaletnamenin azil edildiğini, sözleşmenin fesih edildiğini, ancak hiçbir inşaat yapılmayan müvekkiline ait arsa alınan vekaletten kötüye kullanılması yolu ile gerek kooperatife gerekse yönetimindeki şahıslara menfaat sağlandığını ve yolsuzluk yapıldığını, zira bunca yıl geçmesine rağmen müvekkiline dairelerin ve dükkanın verilmediğini, davalı kooperatifin de ekonomik olarak zora girdiğini borç batağıyla battığını ve halende kayyım tarafından yönetilmesi sebebiyle kooperatifin de sözleşmeyi ifa gücü kalmadığını belirterek müvekkilinin dolandırılarak İhsan Kocabaş adına geçen tapusunun iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Kanunun 3. maddesi (I) bendinde "gerçek veya tüzel kişilerle tüketiciler arasında kurulan eser sözleşmelerini tüketici işlemi kapsamına almıştır. Kanunun 73/1. maddesi ise tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirlenmiştir.

28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Kanunun 3. maddesi (I) bendinde "gerçek veya tüzel kişilerle tüketiciler arasında kurulan eser sözleşmelerini tüketici işlemi kapsamına almıştır. Kanunun 73/1. maddesi ise tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirlenmiştir.

6502 sayılı Kanunun 3. maddesi gerekçesinde eser sözleşmelerinin kanun kapsamına alınmasına ilişkin herhangi bir açıklama getirilmemiştir. Ancak kanunun sistematiği nazara alındığında kanunda zikredilen eser sözleşmelerinden kastın; ticari ve mesleki olmayan amaçlarla, salt kişisel ihtiyaçları için kullanma ve tüketme amacıyla gerçek ve tüzel kişi ile tüketici arasında yapılan eser sözleşmeleri olduğu anlaşılmaktadır. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri 818 sayılı BK'nın 155 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmelerinin kendine özgü bir türüdür. Bu sözleşmelerin bir tarafı arsa sahibi diğer tarafı yüklenicidir. Bu tür sözleşmelerde arsa sahibinin Tüketici Kanununda 3/k maddesindeki tüketici tanımına uymadığı anlaşılmaktadır.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde arsa sahibi açısından güdülen amaç kullanmak için konut edinmek değil arsasını değerlendirmektir. Bu nedenle arsa sahibinin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalarken güttüğü saikin 6502 sayılı Kanunda tanımlanan tüketicinin saikinden farklı olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerine konu işin üst düzey teknolojiyi gerektirmesi, sözleşme kapsamında taşınmaz satış vaadi ve inşaat sözleşmelerinin de bulunduğu nazara alındığında 6502 sayılı Kanunda kanun koyucunun salt kullanma ve tüketme amacına yönelik mutfak, dolap yaptırmak araç tamiri yapmak gibi dar kapsamlı eser sözleşmelerini kastettiği, arsa karşılığı inşaat sözleşmelerinin ise bu kapsamda olmadığının kabulü gerekir.

Bu durumda eldeki davada uyuşmazlık 6502 sayılı Kanun kapsamında kalmadığından, davanın HMK'nın 2. maddesi uyarınca genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... 3. Asliye hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 27/03/2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/37949, Karar No: 2014/12027, Tarih: 16.04.2014

**4. Ceza Dairesi         2012/37949 E.  ,  2014/12027 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 3 - 2011/367089

MAHKEMESİ : Adana 3. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 12/05/2011

NUMARASI : 2011/155 (E) ve 2011/437 (K)

SUÇLAR : Yaralama, tehdit

Yerel Mahkemece verilenler hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığın temyiz aşamasında ibraz ettiği, A. Dr. E. Tok A. ve Ruh Sağlığı Hastanesince düzenlenen 05.04.2011 tarihli sağlık kurulu raporundan “paranoid şizofreni” teşhisi ile tedavi gördüğünün anlaşılması karşısında, sanığın adli tıp kurumu veya tam donanımlı bir akıl ve ruh sağlığı hastanesine sevk edilip suç tarihinde akıl hastası olup olmadığının tespiti ve cezai ehliyeti ile ilgili rapor alınarak sonucuna göre hukuki durumunun değerlendirilmesi, zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık S.. H..'un temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden, HÜKÜMLERİN sair yönler incelenmeksizin BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 16.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/28334, Karar No: 2014/4408, Tarih: 19.02.2014

**13. Hukuk Dairesi         2013/28334 E.  ,  2014/4408 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla)

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıdan aldığı yatak odası takımının elbise dolabında sorun meydana geldiğini, dört defa tamir için gelindiğini ancak sorunun giderilemediğini ve tamir sırasında dolabın hasara uğrayarak kullanılmaz hale geldiğini, bu durumun takımın bütünlüğü nün bozulmasına yol açtığını, davalının bu alışverişe dayanak 2.500 TL'lik bonodan dolayı 1.990 TL'lik icra takibi yaptığını belirterek icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespitine, satın almış olduğu dolabın bedelinin iadesi ile ödemiş olduğu 510 TL'nin iadesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı, üründe herhangi bir sorun olmadığını, 2 senedir ürünün kullanıldığını, kullanımdan dolayı değer kaybı olduğunu, davacının muayene yükümlülüğünü yerine getirmediğini ileri sürerek davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne, icra dosyasına konu borcun ödenmiş olması nedeniyle konusu kalmayan menfi tespit davasının reddine, dava konusu borç yargılama sırasında icra dosyasına ödenmiş olduğundan 2.920 TL'nin ödeme tarihi olan 31.8.2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline dair verilen karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere ve özellikle mahkemece davanın kabulüne, ödenen bedelin istirdadına karar verilmesinden davaya konu yatak odası takımının iadesinin gerektiğinin anlaşılmasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmektedir.

2013/28334-2014/4408

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere ve özellikle mahkemece davanın kabulüne, ödenen bedelin istirdadına karar verilmesinden davaya konu yatak odası takımının iadesinin gerektiğinin anlaşılmasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmektedir.

2013/28334-2014/4408

2-Davacı eldeki davada, davalıdan aldığı yatak odası takımının dolabının ayıplı olması nedeni ile davalının elindeki bonodan dolayı başlatmış olduğu icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespitine, bonoya konu borca mahsuben önceden ödediği 550 TL'nin iadesine karar verilmesini talep etmiş olup, yargılama aşamasında davaya konu takip dosyasına bono bedeli davacı tarafından ödenmiş olup menfi tespit davasının konusu kalmamış, dava istirdat davasına dönüşmüştür. Mahkemece, davacının davasında haklı olduğuna kanaat getirilerek davasının kabulü ile icra dosyasına ödenen 2.920 TL'nin ödeme tarihi olan 31.8.2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiştir. Dosya kapsamından dava konusu yatak odası takımının halen davacının elinde bulunduğu anlaşılmakta olup, davacı yatak odası takımını davalıya iade edeceği tarihe kadar faiz talebinde bulunamaz ise de, yatak odası takımının davalıya iade edildiği tarihten itibaren yasal faiz talebinde bulunma hak ve yetkisine sahiptir. Mahkemece, yatak odası takımının davalıya iade tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken, dava konusu yatak odası takımının satın alınması karşılığı davalıya verilen bono bedelinin icra dosyasına davacı tarafından ödendiği tarihten itibaren faize karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

Ne varki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden usulün 438/7.maddesi gereğince hükmün düzeltilerek onananmasına karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bent uyarınca mahkeme kararının hüküm bölümünün ikinci bendinde yer alan "2.920 TL'nin ödeme tarihi olan 31.08.2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine" sözlerinin karardan çıkartılarak yerine aynen "2.920 TL'nin, davaya konu yatak odası takımının davalıya iade edileceği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine" söz ve rakamlarının yazılmasına, hükmün düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/III-2 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 19.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12399, Karar No: 2018/2677, Tarih: 07.03.2018

**17. Ceza Dairesi         2016/12399 E.  ,  2018/2677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, işyeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

I-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

II-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçların suça sürüklenen çocuk tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Suç tarihinde 12-15 yaş grubu içerisinde bulunan suça sürüklenen çocuk hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 35/1 ve Çocuk Koruma Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 20/2. maddesi gereğince zorunlu olan sosyal inceleme raporu alınmadan, başka bir dosyadan alınan sosyal inceleme raporuna dayanılarak hüküm kurulması,

2-Suça sürüklenen çocuk hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan hükümde, 5237 sayılı TCK'nın 52/4. maddesine göre adli para cezası taksitlendirilirken, infazda duraksamaya neden olacak şekilde taksit aralığının gösterilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 07.03.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3710, Karar No: 2016/7963, Tarih: 04.05.2016

**21. Hukuk Dairesi         2016/3710 E.  ,  2016/7963 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı, ilk işe giriş tarihinin olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin tarihi olarak tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının ilk işe giriş tarihi olan tarihinde l sayılı iş yerinde hizmet akdi çalışmaya başladığı giriş tarihinin tarihi olduğu ancak davacının yaşını ikmal ettiği tarihinin sigorta başlangıç tarihi olarak kabulü gerekeceğinin tespitine, karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 3. Maddesinin II/B bendine göre “Özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...” uygulanmamaktadır.

Davada tespiti istenen dönemde tarihinde yürürlüğe giren 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Yasası yürürlükte olup tarihinde yürürlüğe giren 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Yasası yürürlükte değildir. Belirtilen nedenlerle çıraklık ilişkisi, çıraklık sözleşmesini düzenleyen 2089 sayılı Yasa'daki koşullar dikkate alınarak irdelenmelidir. Davada tespiti istenen dönemde yürürlükte bulunan 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Yasası'nın 4. maddesinde, bu Kanuna tabi bir sanatı o sanat için düzenlenen tarih ve pratik öğrenim programına göre o işyerinde öğrenmek amacıyla bir çıraklık sözleşmesi ile bir iş yeri sahibinin hizmetine giren kimseye çırak deneceği, 5.maddesinde çırak olabilmek için 18 yaşından büyük olmamak gerektiği, 16.maddesinde ise işyeri sahibi veya temsilcisinin çırak adayını çalıştırmaya başlamadan önce velisi veya kanuni mümessili ile üç örnek yazılı bir çıraklık sözleşmesi yapmaya mecbur olduğu, 20.maddesinde sözleşmenin bir örneğinin mahalli Çıraklık Eğitimi Komitesine, derneğe kayıtlı ise ilgili derneğe veya odaya vermek ve sicil numarasını alarak sözleşmeye yazmak zorunda olduğu bildirilmiştir. Öncelikle bir kimseye çırak denebilmesi için o kimsenin durumunun bu özel kanunda çıraklar hakkında yapılan tarife ve nitelendirmeye uyması gerekir.

Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının belirtilen devrede çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının belirtilen devrede çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

506 sayılı Yasa’nın 79/10.maddesinde bu tür hizmet tesbiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması ve inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının doğumlu olduğu, davalı işyerinde tarihinde çalışmaya başladığını gösterir işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, tarihinde mezun olduğu, davacının bu dönemdeki çalışmalarının Kuruma bildirilmediği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir. Ayrı bir çıraklık sözleşmesi bulunmadan ve akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanat kazandırmak olduğu saptanmadan davacının çırak olduğuna karar verilemez. Dosyada davacının çırak olup olmadığı yeterince araştırılmamıştır.

Somut olayda, davacı işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir. Ayrı bir çıraklık sözleşmesi bulunmadan ve akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanat kazandırmak olduğu saptanmadan davacının çırak olduğuna karar verilemez. Dosyada davacının çırak olup olmadığı yeterince araştırılmamıştır.

Yapılacak iş; öncelikle işyerinin Kapsama alınma tarihini araştırmak, kapsamda olmadığı ortaya çıkarsa vergi, oda, zabıta araştırmasıyla faal olduğu tarihleri tespit etmek, davacının işyeri özlük dosyası ile sigortalı sicil dosyasını getirterek davacı ile davalı işveren arasında çıraklık sözleşmesi bulunup bulunmadığını araştırmak, tespit istenen tarihte öğrenci olduğundan devam devamsızlık çizelgesini getirtmek, davacının tarihinde başlayan çalışmasında üstün tutulan yönün sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesi olup olmadığını yada davacının işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıp katılmadığının ve meslek ve sanat eğitiminin arka planda tutulup tutulmadığını, özellikle çıraklık ilişkisini netleştirmek için davacının ücret alıp almadığını sormak bordro tanıklarına veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanlarına sorarak araştırmak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece yukarıda açıklanan bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 04.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.