muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/3527, Karar No: 2015/5132, Tarih: 02.07.2015

Birleşen davada davalılar vekili, birleşen davanın zamanaşımına uğradığını, 11.06.1999 tarihli protokolün geçersiz olduğunu, geçersiz sözleşmeye dayanılarak ancak verilenlerin iadesinin istenebileceğini, davacının müvekkillerine yaptığı bir ödeme bulunmadığını, ödemeleri dava dışı kooperatife yaptığını, bu nedenle davanın kooperatife karşı açılması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre; dava dışı yüklenici...Yapı Kooperatifi'nin davacının da paydaşı bulunduğu arsa maliklerine ait Adana Seyhan İlçesi Kanalüstü Mevkii tapunun 5716 ada 6 parsel nolu, 5717 ada 3 parsel nolu ve 5718 ada 1 parsel sayılı taşınmazlara inşaat yapım işini üstlendiği, yanlar arasında ... Noterliği’nde 27.10.1997 tarih 39595 sayılı düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve daire karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiği, daha sonra haricen düzenlenen 11.06.1999 tarihli iki adet protokol ile 5718 ada parsel 1 parsel sayılı taşınmazla ilgili inşaat işinin asıl ve birleşen davalarda davacı yüklenici ...’a devredildiği, protokolün birisinin yüklenici ... ile davalı arsa maliki ... ve dava dış arsa malikleri Hayriye Yıldırak, ..., ... ve ...’e vekâleten ... tarafından, diğer protokolün ise yüklenici ... ile arsa maliki ... ve kooperatif yetkilisince imzalandığı, kooperatifin de yer aldığı bu protokolün 4. maddesinde kooperatifin yapılan masrafların tamamını devir yapılan yüklenici ...’dan aldığının yazılı bulunduğu, bu itibarla asıl ve birleşen davada davalı arsa sahiplerinin, davacı yüklenici tarafından, dava dışı kooperatife ödenen meblağdan sorumlu oldukları, her ne kadar birleşen davada davalı arsa sahipleri zamanaşımı def'inde bulunmuş iseler de, eser sözleşmesinde zamanaşımı süresinin 5 yıl olduğu, bu sürenin eserin teslim edildiği ve fesih iradelerinin birleştiği tarihten itibaren başlayacağı, somut olayda eserin teslimi söz konusu olmadığı gibi, asıl davanın açıldığı tarih olan 27.03.2009 tarihine kadar tarafların fesih iradelerinin birleştiğinden de bahsedilemeyeceğinden, zamanaşımı savunmasının yerinde olmadığı gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulü ile 1.400,00 TL'nin asıl dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili, birleşen davanın kısmen kabulü ile 5.600,00 TL'nin birleşen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hisseleri oranında davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, asıl ve birleşen davada davacı vekili ile birleşen davada davalılar vekili temyiz etmiştir.

1-27.03.2009 olan asıl dava tarihinin, gerekçeli karar başlığında 11.09.2012 olarak yazılmış olması, HMK'nın 304. maddesi uyarınca, tarafların başvurusu üzerine veya re'sen düzeltilmesi mümkün maddi hata olarak kabul edilmiştir.

Kararı, asıl ve birleşen davada davacı vekili ile birleşen davada davalılar vekili temyiz etmiştir.

1-27.03.2009 olan asıl dava tarihinin, gerekçeli karar başlığında 11.09.2012 olarak yazılmış olması, HMK'nın 304. maddesi uyarınca, tarafların başvurusu üzerine veya re'sen düzeltilmesi mümkün maddi hata olarak kabul edilmiştir.

Bu açıklamalara ve dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, asıl ve birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Birleşen davada davalılar vekilinin temyiz itirazlarına gelince,

a) Dava, taraflar arasındaki 11.06.1999 tarihli adi yazılı protokol hükümlerinin yerine getirilmediğinden bahisle, dava dışı kooperatife ödenen bedelin tahsili istemine ilişkindir.

Dosya kapsamından, davalı arsa sahipleri ile dava dışı...Yapı Kooperatifi arasında imzalanan ... Noterliği'nin 27.10.1997 tarih ve 39595 yevmiye nolu düzenleme şeklindeki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesiyle, 5716 ada 6 parsel, 5717 ada 3 parsel ve 5718 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde inşaat yapılmasının kararlaştırıldığı, daha sonra yüklenici kooperatif ile davacı ... ve arsa sahipleri ile davacı ... arasında ayrı ayrı yapılan 11.06.1999 tarihli protokollerle, 5718 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki inşaat işinin yüklenici davacı ...'a devredildiği, o tarihe kadar önceki yüklenici kooperatif tarafından yapılan masrafların karşılığı olmak üzere, davacı ...'ın, kooperatife çek ile 7.000,00 TL ödeme yaptığı hususları uyuşmazlık dışıdır.

Birleşen davada davalılarca, süresinde zamanaşımı def'inde bulunulmuş olup, mahkemece, birleşen dava yönünden, 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 126/2. maddesi uyarınca, eser sözleşmesinde zamanaşımı süresinin 5 yıl olduğu, bu sürenin eserin teslim edildiği ve fesih iradelerinin birleştiği tarihten itibaren başlayacağı, somut olayda eserin teslimi söz konusu olmadığı gibi, asıl davanın açıldığı tarih olan 27.03.2009 tarihine kadar tarafların fesih iradelerinin birleştiğinden de bahsedilemeyeceği gerekçesiyle, zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir.

Davalı arsa sahipleri ve davacı yüklenici arasında yapılan 11.06.1999 tarihli protokolün 6. maddesinde, protokolde yazılan şartlarla, devir sözleşmesindeki şartların noterde tasdik edileceği düzenlenmiş olup, davacı yüklenici tarafından arsa sahiplerine gönderilen 13.12.2005 tarihli ihtarnamede, ısrarlı müracaatlara rağmen henüz noterde sözleşme yapılmadığı, ruhsat alınması ve inşaata başlanabilmesi için gerekli vekaletnamelerin verilmediği bildirilerek, noterde sözleşme yapılması ve vekaletnamelerin verilmesi istenilmiştir. Arsa sahiplerinden ... tarafından gönderilen 23.12.2015 tarihli cevabi ihtarnamede ise, inşaat yapılmasından vazgeçildiği bildirilmiştir.

Arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmeleri; yüklenicinin finansı kendisi tarafından sağlanarak arsa malikinin arsası üzerine bina yapım işini üstlendiği, arsa malikinin ise, bedel olarak binadaki bir kısım bağımsız bölüm mülkiyetini yükleniciye geçirmeyi vaat ettiği sözleşmelerdir.

Burada iki sözleşme iç içedir. Biri, hiçbir şekle bağlı olmayan “inşaat sözleşmesi”; diğeri ise, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu(TMK)’nun 634, 6098 sayılı TBK'nın 237, Tapu Kanunu’nun 26. ve Noterlik Kanunu’nun 60.maddeleri uyarınca, resmi biçimde yapılması gereken “mülkiyeti nakil borcu doğuran sözleşme”dir. Bu nedenle, “arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri”nin noterde ‘düzenleme’ biçiminde yapılması gerekmektedir. Burada şekil geçerlik şartıdır. Emredici kural gereği, resmi şekle uyulmadan yapılan sözleşmeler ise geçersizdir.

Şekil zorunluluğunun birinci istisnası; “sözleşme adi yazılı şekilde olsa bile, yüklenici edimini (bina meydana getirme borcunu) tamamen veya reddolunmayacak oranda yerine getirmişse, arsa sahibi artık bu sözleşmenin geçersizliğini ileri süremez” kuralıdır. Zira böyle bir davranış, TMK’nun 2.maddesinde tanımlanan “Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz” kuralına aykırı düşer.

İkinci istisnası ise; “sözleşmeyle yükleniciye bedel olarak verilmesi kararlaştırılan taşınmazın devrine ilişkin yüküm, taşınmaz tapuda yükleniciye devredilerek gerçekleşmişse, başlangıçta geçersiz olan sözleşmenin geçerli hale gelmesidir.” Zira karma nitelikteki sözleşmenin diğer kısmı, yani “inşaat sözleşmesi”, zaten biçim koşuluna bağlı değildir.

Gerek, edimlerin karşılıklı olarak tümüyle veya önemli oranda yerine getirilmesi ve gerekse şekil koşuluna uyulmadan yapılan sözleşmeye rağmen, arsa payının tapuda yükleniciye geçirilmesi halinde şekil eksikliğinin ileri sürülmemesi kuralı, dayanağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 30.09.1988 tarih, 1987/2-1988/2 sayılı kararının gerekçesinden almaktadır.

Gerek, edimlerin karşılıklı olarak tümüyle veya önemli oranda yerine getirilmesi ve gerekse şekil koşuluna uyulmadan yapılan sözleşmeye rağmen, arsa payının tapuda yükleniciye geçirilmesi halinde şekil eksikliğinin ileri sürülmemesi kuralı, dayanağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 30.09.1988 tarih, 1987/2-1988/2 sayılı kararının gerekçesinden almaktadır.

Somut olayda, 11.06.1999 protokolde kararlaştırılmasına rağmen, davacı yüklenici ile arsa sahipleri arasında, noterde düzenleme şeklinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmadığı, inşaatın da kabul edilebilir bir oranda tamamlanmamış olduğu ve davacı yükleniciye tapu devri yapılmamış olduğu açıktır. Bu durumda, taraflar arasındaki 11.06.1999 tarihli protokol geçersiz olduğundan, davacı yüklenici, birleşen dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 77. vd. maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca, kendi malvarlığından davalı arsa sahiplerinin malvarlığına kayan değerlerin iadesini denkleştirici adalet ilkesine dayalı olarak isteyebilir. Ancak, TBK'nın 82. maddesi; "Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar." hükmünü içermektedir. Birleşen davada davacı vekili, 27.01.2013 havale tarihli beyan dilekçesinde, davalı arsa sahiplerinin Adana 8. Noterliği'nin 23.12.2005 tarihli cevabi ihtarnamesi ile sözleşme yapmayacaklarını bildirdiklerini, dolayısıyla müvekkilinin de bu tarih itibariyle inşaatın kendisine verilmeyeceğini öğrendiğini bildirmiştir. Bu itibarla, davacı tarafın geri isteme hakkını öğrendiği 23.12.2005 tarihinden itibaren 2 yıl ve her halde, önceki yüklenici kooperatife çekle ödemelerin yapılması suretiyle zenginleşmenin gerçekleştiği 11.06.1999 tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi, birleşen davanın açıldığı 11.10.2013 tarihi itibariyle dolmuş olduğundan, birleşen davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası incelenerek, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

b) Bozma nedenine göre, birleşen davada davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine, (2-a) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, birleşen davada davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, birleşen davada davalılar yararına BOZULMASINA, (2-b) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, birleşen davada davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde birleşen davada davalılar vekiline iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02.07.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/541, Karar No: 2007/349, Tarih: 26.02.2007

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2007/541 E.  ,  2007/349 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 101 ada 20, 21, 168 parsel sayılı 9817.53, 6929.70, 1284068.18 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlardan, 20 ve 21 parsellerin zilyetliğinin 1990 yılında terk edilmesi nedeniyle ham toprak vasfı ile 168 parsel ise Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olması nedeniyle ham toprak vasfı ile davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı ..., yasal süresi içinde 101 ada 20, 21 parsellerin tamamı ile 168 parselin bir kısmı için irsen ve taksimen intikal ile kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulü ile çekişme konusu 101 ada 20, 21 parseller ile 168 parselin teknik bilirkişi rapor ve krokisinde “B” harfi ile gösterdiği 1326.55 metrekarelik kısmının davacı ... ... adına, 168 parselin kalan 1282741.63 metrekarelik kısmının davalı ... adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Çekişmeli 101 ada 168 parselin temyize konu bölümünün tarım arazisi niteliğinde bulunduğu, taşınmaz başında yapılan keşif, uygulama, uzman bilirkişi raporları ve toplanan tüm delillerden 3402 sayılı Kadastro Yasası’nın 14. maddesinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme koşullarının davacı yararına gerçekleştiği anlaşıldığına göre Hazine’nin temyiz itirazlarının reddi ile bu parsel hakkındaki hükmün ONANMASINA,

1-Çekişmeli 101 ada 168 parselin temyize konu bölümünün tarım arazisi niteliğinde bulunduğu, taşınmaz başında yapılan keşif, uygulama, uzman bilirkişi raporları ve toplanan tüm delillerden 3402 sayılı Kadastro Yasası’nın 14. maddesinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme koşullarının davacı yararına gerçekleştiği anlaşıldığına göre Hazine’nin temyiz itirazlarının reddi ile bu parsel hakkındaki hükmün ONANMASINA,

2-Dava konusu 101 ada 20 ve 21 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin Hazine’nin temyiz itirazlarına gelince; Mahkemece bu parseller hakkında davanın kabulü ile Hazine adına olan tesbitin iptali ile davacı adına tesbit ve tescile karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hükme yeterli değildir. Taşınmaz başında yapılan keşifte dinlenen mahalli bilirkişi ve tanıklar çekişmeli parsellerin tarım arazisi niteliğinde bulunduğunu bu yerlerin davacıya babasından kaldığını davacı ve babasının taşınmazlar üzerinde 40 yıllık zilyetliklerinin olduğunu, meyve bahçesi ve bağ olarak kullanıldıklarını üzerinde bulunan ağılın da halen kullanıldığını bildirmişlerdir. Ancak Zirai Bilirkişi 14.09.2006 tarihli raporunda tarımsal faaliyetin 20 parselde 2006 yılında, 21 parselde ise 1-2 yıl önce başladığını, taşınmazlar üzerinde yabancı ot türü bitkiler ve çalılık bulunduğunu, uzun yıllardır tarımsal faaliyetin gerçekleşmediğini açıklamıştır. Çelişik rapor ve beyanlara göre hüküm kurulması isabetsizdir. Doğru sonuca ulaşabilmek için taşınmaz başında yeniden keşif yapılarak bilirkişi ve tanıklar dinlenmeli, Ziraat Bilirkişisinden yeniden rapor alınmalı, ayrıca mahkemenin gözlemi de göz önünde bulundurularak çelişki giderildikten sonra bir karar verilmelidir. Açıklanan nedenlerle Hazine’nin 20 ve 21 sayılı parsellere yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bu parseller yönünde BOZULMASINA, 26.2.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5388, Karar No: 2018/9325, Tarih: 20.06.2018

**13. Ceza Dairesi         2017/5388 E.  ,  2018/9325 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Suçun geceden sayılan zaman dilimi olan saat 02:00 ile 03:00 sıralarına işlendiği olayda; bozma ilamı öncesi de uygulanan 5237 sayılı TCK'nın 143. maddesinin uygulanmaması, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; sanık ... müdafiinin temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 20.06.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1516, Karar No: 2015/1844, Tarih: 20.03.2015

**20. Hukuk Dairesi         2015/1516 E.  ,  2015/1844 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kısıtlı adayı hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada ......... Sulh Hukuk,...... Sulh Hukuk ve ........... Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, kısıtlı adayının vesayet altına alınması istemine ilişkindir.

Türk Medenî Kanununun 411. maddesine göre, “Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir. “Aynı Kanunun 19/1. maddesi uyarınca “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

Somut olayda, kolluk gücünün araştırmaları ve talimatla alınan tanık beyanları ile "...... Mahallesi ...... Caddesi, No: .../.... Merkez/........." adresinin ablası ...'nun, "...... ..... Sokak No: 9/1 .........../......" adresinin ise, babası ...'in adresi olduğu ve kısıtlı adayının zaman zaman geçici olarak bu adreslere geldiği ve kendisinin kesin adresinin bilinmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, boşanma davasının ...... Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı ve nufus kaydı yerleşim yeri adresinin "..... Köyü No: 100 ....../Tunceli" ve 19/09/2012 tarihli nüfus kayıt örneğinde ise ilgilinin yerleşim yerinin "...... Mahallesi, ..... Sokak, No: ... İç Kapı No: ... ....../......" olduğu görülmekle, uyuşmazlığın, ...... Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp, çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK'nın 21. ve 22. maddeleri gereğince ...... Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 20.03.2015 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/18849, Karar No: 2015/22641, Tarih: 15.12.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/18849 E.  ,  2015/22641 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun 3. İş Mahkemesi

TARİHİ : 27/08/2015

NUMARASI : 2015/53-2015/297

Davacı, 20.01.1986 tarihinde 1 gün çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava; davacının sigorta başlangıç tarihinin 20.01.1986 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının doğum tarihinin 05.04.1971 olduğu, 20.01.1986 tarihinde işe başladığını bildiren 26.02.1986 varide tarihli işe giriş bildirgesi bulunduğu, işe giriş bildirgesinin verildiği işyerinin 17.07.1982- 25.12.1996 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa kapsamında olduğu, davacının sigortalı çalışmalarının 1998 yılında başladığı, davacı tanığı Muhammet Çakar' ın davacının çalışmasını doğrulayıp kendisinin de davalı işyerinde çalıştığını beyan ettiği, davacının sigorta sicil numarasının 1986 yılı serilerinden olduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 3. Maddesinin II/B bendine göre “Özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...” uygulanmamaktadır.

Davada tespiti istenen tarihte 05.07.1977 tarihinde yürürlüğe giren 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Yasası yürürlükte olup 19.06.1986 tarihinde yürürlüğe giren 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Yasası yürürlükte değildir. Belirtilen nedenlerle çıraklık ilişkisi, çıraklık sözleşmesini düzenleyen 2089 sayılı Yasa'daki koşullar dikkate alınarak irdelenmelidir. Davada tespiti istenen dönemde yürürlükte bulunan 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Yasası'nın 4. maddesinde, bu Kanuna tabi bir sanatı o sanat için düzenlenen tarih ve pratik öğrenim programına göre o işyerinde öğrenmek amacıyla bir çıraklık sözleşmesi ile bir iş yeri sahibinin hizmetine giren kimseye çırak deneceği, 5.maddesinde çırak olabilmek için 18 yaşından büyük olmamak gerektiği, 16.maddesinde ise işyeri sahibi veya temsilcisinin çırak adayını çalıştırmaya başlamadan önce velisi veya kanuni mümessili ile üç örnek yazılı bir çıraklık sözleşmesi yapmaya mecbur olduğu, 20.maddesinde sözleşmenin bir örneğinin mahalli Çıraklık Eğitimi Komitesine, derneğe kayıtlı ise ilgili derneğe veya odaya vermek ve sicil numarasını alarak sözleşmeye yazmak zorunda olduğu bildirilmiştir. Öncelikle bir kimseye çırak denebilmesi için o kimsenin durumunun bu özel kanunda çıraklar hakkında yapılan tarife ve nitelendirmeye uyması gerekir.

Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının belirtilen devrede çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Öte yandan 506 sayılı Yasa'nın 11/12/1981 tarihli 2564 sayılı Yasa ile değiştirilen 60/G maddesinde 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği, Geçici 54. maddesinde ise 01/04/1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında 60/G maddesinin uygulanmayacağı bildirilmiştir.

506 sayılı Yasa’nın 79/10.maddesinde bu tür hizmet tesbiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması ve inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda; davalı işyerine ait dönem ve ücret bordroları dosya arasına alınmadan, dönem bordrolarında isimleri bulunan bordro tanıkları ile komşu işyeri tanıkları dinlenilmeden, eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Somut olayda; davalı işyerine ait dönem ve ücret bordroları dosya arasına alınmadan, dönem bordrolarında isimleri bulunan bordro tanıkları ile komşu işyeri tanıkları dinlenilmeden, eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; davalı işyerinde ihtilaflı dönemde müfettiş tahkikatı olup olmadığını davalı kurumdan sormak, dinlenen davacı tanığı M... Ç... hizmet cetvelini kurumdan istemek, davalı işyerine ait dönem ve ücret bordroları getirtilerek bu belgelerden tespit edilecek bordro tanıklarını dinlemek, ayrıca bu tanıkların adresleri tespit edilemediği ya da beyanları ile yetinilmediği takdirde, davalı Kurum'dan bilgi alınarak veya emniyet ve muhtarlık yoluyla yaptırılacak araştırma sonucu iş yerine komşu veya yakın işyerlerinden belirlenen çalışanların ve işyeri sahiplerinin davacının 20.01.1986 tarihinde çalışması olup olmadığı, var ise çırak olarak mı çalıştığı hususlarında beyanlarına başvurmak, davacının ihtilaflı tarihte öğrenci olup olmadığını araştırmak, davacının çalışmasının ispatlanması durumunda işin niteliği gereği çırak olup olmadığını değerlendirmek, böylece tüm deliller birlikte değerlendirilip 506 sayılı Yasa' nın 60/G maddesini de dikkate almak suretiyle sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.