muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/1742, Karar No: 2015/14530, Tarih: 01.12.2015

Mahkemece davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleşmediği gerekçe gösterilerek karar verilmiş ise de yapılan inceleme ve araştırma hüküm vermeye yeterli değildir. Kadastro tespitine itiraz davalarında dava şartlarının ve taraf yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığının tespit tarihine göre belirleneceği kuşkusuzdur. Mahkemece keşif tarihi olan 2014 yılı itibariyle davacının taşınmazları 15 yıllık süre içinde kullanmadığı açıklanmış ise de tespit tarihi olan 2008 yılı itibariyle söz konusu sürenin 9 yıllık bir zamana tekabül edeceği açık olup bu sürenin iradi terk sayılıp sayılamayacağı değerlendirilmemiş, davacının taşınmazları kullanmama süresine ilişkin olarak bilirkişi ve tanık beyanları arasında ortaya çıkan çelişki usulünce giderilmemiş, davacının taşınmazlarda asli zilyet olduğunu, davalı tarafın ise davacının kiracı sıfatıyla fer'i zilyet olduğunu savunmalarına rağmen var ise davacının terk iradesinin neden kaynaklandığı, bir başka deyişle asli zilyetliğe son vermek mi yoksa fer'i nitelikte kiracı sıfatıyla kullanmaya son vermek mi olduğu hususu açık olarak belirlenmemiştir. Kaldı ki temyiz incelemesi aynı gün yapılan 2015/2658 Esas sayılı dosyada "benzer nitelik ve sürede" davacının taşınmazı kullanmadığı belirtilmesine rağmen söz konusu kullanmama tespit tarihi itibariyle iradi terk sayılmamış, bu hali ile aynı iddia ve savunmalar ile açılan ve yürütülen bu dava dosyasında kullanmama durumunun iradi terk sayılma gerekçesi açıklanmamıştır. Doğru sonuca varılabilmesi için öncelikle; çekişmeli taşınmazlara ait kadastro tespit tutanaklarının edinme sebebi içerikleri, davalıların her dosya için dayanağı delillerin aynı olması, başka dosyalarda taraf olan kişi ve tanıklığa engel yakınlığı bulunan akrabaların tanık veya yerel bilirkişi sıfatıyla dinlenilmek suretiyle oluşabilecek usuli hataların engellenmesi, davacıların asli zilyet oldukları gerekçesiyle açtıkları davalardan biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyebileceği, davaların en kısa zamanda ve en az masrafla görülmesi ve kararların birbiri ile çelişmemesi için aynı nedenle ve aynı davalılara karşı açılan dava dosyaları birleştirilmeli, davalılar tarafına bu ve benzer bir çok dosyada sundukları delil dosyasında yer alan tapu ve vergi kayıtlarından hangi kaydın hangi taşınmaza ait olduğunu bildirmeleri için süre verilerek bu yolla dayanılan tapu ve vergi kayıtlarının her taşınmaz için ayrı ayrı açık tarih ve sayısı belirlenmeli, davalı tarafa delil listesinde bildirdikleri tanıklarının dinlenmesi için masraf yatırtılarak keşif gün ve saati adı geçen taraf tanıklarına bildirilmeli, bundan sonra mahallinde yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, taraflar ile akrabalığı ve davası olmayan gerektiğinde komşu köylerden belirlenecek yansız, yerel bilirkişi, fen bilirkişi, ziraat bilirkişi, tespit tutanağı bilirkişilerinin tümü ve taraf tanıkları eşliğinde yeniden keşif yapılmalıdır

. Taşınmazların başında icra edilecek keşif sırasında yukarıda belirtilen şekilde açık tarih ve sayısı belirlenecek davalı dayanağı tapu kaydı ile yapılacak araştırmaya göre varsa tapu kayıtlarının haritası uygulanıp kapsamları 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın 20/A maddesi gereğince haritasına göre belirlenmelidir. Ancak tapu kayıtlarının krokisi zemine uygun değilse ve uygulama kabiliyeti yok ise veya dayanak tapu kayıtları harita-krokiye bağlı değilse tapu kayıtlarının sınırlarına itibar edilmelidir. Taraf dayanağı tapu kayıtları ihdasından itibaren tüm tedavülleriyle okunup kayıtta yazılı hudutlar yerel bilirkişilere zeminde göstertilmeli, yerel bilirkişilerin zeminde gösterdiği hudutlar teknik bilirkişiye harita üzerinde işaretlettirilmelidir. Kayıtta yazılı olup yerel bilirkişiler tarafından zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraf tanıklarının bilgisine başvurulmalı ve bu suretle taraf dayanağı kayıtların kapsamı duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmelidir. Keşif icrası sırasında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından tapu kayıtlarının ihdası, intikali, intikal sırasında hudutlarda ve miktarda değişiklik varsa bu değişikliğin nedeni, hudutların arz ettikleri özellikler hususunda maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalıdır. Davalı dayanağı tapu kayıtlarının revizyon gördüğü parsel ile bunlardan hükmen kesinleşenler varsa bu dosyalardaki kayıt uygulaması tapu kaydına kapsam tayin edilirken göz önünde bulundurulmalıdır

. Keşif icrası sırasında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından tapu kayıtlarının ihdası, intikali, intikal sırasında hudutlarda ve miktarda değişiklik varsa bu değişikliğin nedeni, hudutların arz ettikleri özellikler hususunda maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalıdır. Davalı dayanağı tapu kayıtlarının revizyon gördüğü parsel ile bunlardan hükmen kesinleşenler varsa bu dosyalardaki kayıt uygulaması tapu kaydına kapsam tayin edilirken göz önünde bulundurulmalıdır. Yerel bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanması ve taşınmazların tasarrufu hususundaki beyanlarının zemine uygunluğu komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli, beraberinde götürülecek teknik bilirkişiye uygulanan kayıtların hudutları ile kapsamını belirtir keşfi takibe imkan verir gerekçeli kroki ve rapor alınmalı, çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının kapsamı dışında kaldığı belirlendiği takdirde usulünce zilyetlik araştırması yapılmalı, bu cümleden olarak dava konusu taşınmazların öncesinin kime ait olduğu, kimden kime kaldığı, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi, taşınmaz üzerinde davacı veya bayisinin zilyet olup olmadığı, zilyet olmuş ise özellikle davalıların dayanağı vergi kayıtları, 1961 ve 1962 tarihli hasılat belgeleri, 1978 tarihli kira sözleşmeleri, 1966 tarihli tutanaklar ile Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen mülkiyetin tespitine dair karar içerikleri ile diğer bilgi ve belgeler okunarak bu zilyetliğin malik sıfatıyla asli zilyetlik mi yoksa asli zilyede bağlı olarak sürdürülen kiracı sıfatıyla fer'i nitelikte zilyetlik mi olduğu, bir başka deyişle taşınmazın davacılar tarafından kendi adlarına malik sıfatıyla asli zilyet olarak mı yoksa kiracı sıfatıyla davalılar adına mı kullandıkları, zilyetliğin başlangıç günü ve açık süresi, davacı tarafça taşınmazın kullanımına ara verilip verilmediği, verilmiş ise ne kadar süre ile kullanılmadığı hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı olaylara dayalı bilgiler alınmalı, çekişmeli taşınmazların davalıların miras bırakanı ......

.......'den kiralanması halinde adı geçenin ölümünden sonra davalılar tarafına kira bedeli ödenip ödenmediği özellikle araştırılmalı, somut olayın özelliğine göre davacı taşınmazlar üzerinde asli zilyet iken kullanımlarına ara vermiş ise belirlenecek süreye göre söz konusu kullanılmayan sürenin tespit tarihi itibariyle iradi terk sayılıp sayılamayacağı hüküm yerinde tartışılıp değerlendirilmeli, tespit tutanağı içeriği gözetilerek tutanak bilirkişilerinin tümü yeniden keşif mahallinde dinlenilerek yerel bilirkişiler, tanıklar ve kendi beyanları arasında çelişki varsa taraf dayanağı kayıt ve belgeler eşliğinde söz konusu çelişkiler giderilmeli, komşu taşınmazların tesbit tutanağı içeriği ve varsa dayanakları kayıtlarla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli, komşu taşınmazların tesbitlerine bir kayıt ve belge esas alınmış ise nizalı parsel yönünü sözü edilen kayıt ve belgelerin ne biçimde ve kimin yeri olarak sınır gösterdiği üzerinde durulmalı, uzman bilirkişi fen elemanından keşfi izlemeye, yerel bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye elverişli ayrıntılı ve gerekçeli, ziraat bilirkişiden çekişmeli taşınmazların niteliği, kullanım durumu, varsa kullanılmayan süreyi kesin olarak belirleyen rapor alınmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır. Eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz eden davacıya iadesine, 01.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/21356, Karar No: 2015/11691, Tarih: 14.10.2015

**16. Hukuk Dairesi         2014/21356 E.  ,  2015/11691 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KADASTRO MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dosya içinde, kararın, davanın taraflarından davacı Memduh'a tebliğine ilişkin belge bulunmakta ise de, tebligat belgesinin incelenmesinde, çalışanına tebliğ edildiği ancak muhattabın dağıtım esnasında nerede olduğunun tebliğ evrakına şerh edilmediği, bu nedenle yapılan tebligatın usulüne uygun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Gerekçeli kararın adı geçene 7201 sayılı Tebligat Kanunu ile Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde tebliğ edilerek temyiz süresinin beklenmesi; temyiz süresi geçtikten sonra, inceleme yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 14.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1347, Karar No: 2021/7559, Tarih: 06.04.2021

**2. Ceza Dairesi         2021/1347 E.  ,  2021/7559 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, silahla tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanık ... ve suça sürüklenen çocuk ... hakkında hırsızlık ve silahla tehdit suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin karara karşı suça sürüklenen çocuk müdafii ile o yer Cumhuriyet savcısının kararı temyiz ettiklerine dair dilekçe verdikleri, dosya içeriğinden bu istemin itiraz talebi olarak kabul edilerek itirazın incelenmek üzere dosyanın Osmaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderildiği, Osmaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 13.05.2016 tarih, 2016/357 D. İş sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuk müdafii ile o yer Cumhuriyet savcısının itirazlarının reddine kesin olarak karar verildiği belirlenerek yapılan incelemede;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.Ancak;

Dairemizcede benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 20.11.2018 tarihli ve 2016/6-986 E., 2018/554 K. sayılı içtihadında belirtildiği üzere, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanun’un 35. maddesi ve Çocuk Koruma Kanun’un Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 20 ve 21. maddeleri uyarınca; fiil işlendiği sırada 15-18 yaş grubu içerisinde bulunan suça sürüklenen çocukların işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin olup olmadığının takdiri bakımından, mahkemece suça sürüklenen çocuklar ..., ... hakkında sosyal inceleme rapor alınmadan veya alınmaması durumunda gerekçesi kararda gösterilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar müdafiileri ile o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 06/04/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/2484, Karar No: 2010/1432, Tarih: 10.03.2010

**1. Ceza Dairesi         2009/2484 E.  ,  2010/1432 K.**

**"İçtihat Metni"**

Karısı ...'ı kasten öldürmekten, ..., ... ile ...'ı kasten öldürmeye teşebbüsten, konut dokunulmazlığını bozmaktan ve izinsiz silah taşımaktan sanık ...'in bozma üzerine yapılan yargılanmaları sonunda: Hükümlülüklerine ilişkin (...) Birinci Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 09/09/2008 gün ve 265/279 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş ve hüküm kısmen re'sen de temyize tabi bulunmuş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle; incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1) Oluşa, dosya içeriğine ve Adli Tıp Kurumu Şube Müdürlüğü’nün 02.06.2005 ve 14.07.2005 tarihli rapor içeriklerine göre, sanığın olay günü ruhsatsız silahı ile ateş ederek; mağdur ...’ü batın bölgesinden iki isabetle mide ve barsakta yaralanma nedeniyle hayati tehlike geçirip, 25 gün iş ve gücünden kalacak şekilde vurarak, mğdur ...’ı biri kol biri sırt bölgesinden olmak üzere iki isabetle vurarak bir kurşun çekirdeğinin sağ kol içte bir diğer kurşun çekirdeğinin de toraks 9. Kosta arka koltuk çizgisinden girip, 8. Kosta ön koltuktan çıkması neticesinde hayati tehlike geçirmeksizin 7 gün iş ve gücünden kalacak şekilde vurarak ve ayrıca mağdur ...’yi ise ikisi kol ve biri göğüs bölgesinden olmak üzere 3 kurşun isabeti ile vurarak, sol omuz humerus 1/3 üstte giriş çıkış, sağ bilekte radius alt uçta çatlak oluşturarak ve sol koltuk altında yumuşak doku seyirli giriş çıkış ile hayati tehlike geçirmeksizin 15 gün iş ve gücünden kalacak şekilde vurup, her üç mağdura karşı da kasten öldürmeye teşebbüs eylemleri nedeniyle hükümlülük kararı verilirken, 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası öngören 5237 sayılı TCK’nun 35. maddesi uygulamasında, mağdurlardaki yaraların nitelikleri ve meydana gelen zararların ağırlığı da dikkate alınarak, mağdur ...’e yönelik suçta üst sınıra yaklaşılarak ve mağdurlar ... ve ...’ye yönelik eylemlerde de olayla

örtüşecek şekilde makul bir miktarda ceza tayini gerekirken, mağdurların hiç

isabet almaması halinde uygulanabilecek şekilde alt sınırdan ceza tayin edilmek suretiyle yazılı şekilde eksik cezalar verilmesi, aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

2) Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın suçlarının sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, takdire ilişen cezayı azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde eleştiri nedeni dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan sanık müdafiinin bir sebebe dayanmayan ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle re'sen de temyize tâbi bulunan hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi ONANMASINA, 10/03/2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/41, Karar No: 2019/4315, Tarih: 18.06.2019

**16. Ceza Dairesi         2019/41 E.  ,  2019/4315 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma 23.11.2016(sanık ... yönünden)

Hüküm : TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62,53, 58/9, 63 maddeleri uyarınca mahkumiyet kararlarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyizin sebebine göre dosya incelendi gereği düşünüldü;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1-Kararı yasal süresi içerisinde verdiği süre tutum dilekçesi ile temyiz eden sanık ...’ın gerekçeli temyiz dilekçesini CMK’nın 295/1. maddesinde öngörülen yedi günlük yasal süre geçtikten sonra verdiği anlaşılmakla; sanık ... hakkındaki temyiz talebinin 5271 sayılı CMK'nın 289. maddesinde düzenlenen mutlak bozma sebepleriyle sınırlı olarak yapılan incelemesinde;

Silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılanan sanık ...'ın müdafiisinin bulunmadığı anlaşılmakla;

Ceza Muhakemesi Hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafiilik” kavramı üzerinde durmak gerekecektir.

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafiilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafiilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafiilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir(C.G.K. 17/12/2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafiilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafiilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafii istemediğini beyan etse bile müdafii görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır”.

Öncelikle somut olayın “5271 sayılı CMK'nun 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerekip gerekmediği, bu kapsamda “beş yıllık ceza süresinin belirlenmesinde suçun temel şekli için kanunda öngörülen cezanın mı dikkate alınacağı yoksa, suçun nitelikli halleri ve ağırlaştırıcı nedenlerinin de beş yıllık cezanın belirlenmesinde dikkate alınıp alınamayacağı”, hususları yönünden irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafii yardımından faydalanma hakkı yönünden iç hukukumuzun da bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, bir suç ile itham edilen herkes, kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafiin yardımından faydalanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek hakkına sahiptir. Anılan madde gereğince, bir suç isnadı altında bulunan kişi savunma hakkının kullanılmasında, kendisini bizzat savunma, seçtiği bir müdafii yardımından yararlanma ve bir müdafii tayin etme imkanından yoksun ise ve adaletin selameti için gerekli görülürse re’sen atanacak bir müdafii yardımından yararlanma olmak üzere üç ayrı hakka sahiptir. Bu nedenle, suç isnadı altında bulunan kişinin kendisini bizzat savunması talep edilemez. Savunma hakkının etkin bir şekilde kullanma imkânını sağlayan müdafii yardımından yararlanma hakkı aynı zamanda adil yargılanma hakkının diğer bir unsuru olan “silahların eşitliği” ilkesinin de gereğidir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Pakelli/Federal Almanya Davası, B.No: 8398/78, 25.04.1983).

Gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması ile ilgili olarak, AİHM, her sanığın, gerekiyorsa resmi olarak görevlendirilen bir avukat tarafından etkili bir şekilde savunulması hakkının adil yargılamanın temel özelliklerinden birisi olduğunu hatırlatmaktadır (Salduz, Poitrimol-Fransa, 23 Kasım 1993 ve Demebukov- Bulgaristan, başvuru no: 68020/01, 28 Şubat 2008).

Kural olarak, sanığa, polis tarafından ifadesinin alındığı veya tutuklu olarak yargılandığı andan itibaren avukat yardımından yararlanma imkanı sağlanmalıdır (Dayanan/Türkiye davası, başvuru no:7377/03).

Adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan müdafii yardımından yararlanmadan vazgeçmenin geçerli ve etkin olabilmesi için her türlü şüpheden uzak bir açıklıkta olması, ayrıca sonuçlarının ağırlığı itibariyle asgari garantileri içermesi, önemli hiçbir kamu menfaatine ters düşmemesi ve vazgeçmenin sonuçlarının makul olarak öngörebileceğinin ortaya konulması gerekir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Salduz/Türkiye Davası, B. No: 36391/02, 27.11.2008; Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007). Ne var ki; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bazı durumlarda kişinin talebi olmasa da, resen ücretsiz olarak avukat tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Kişinin imkanının olmaması yanında, ayrıca suçlama nedeniyle alabileceği özgürlükten mahrum bırakılmayı gerektiren bir ceza ve davanın karmaşıklığı, avukat yardımının sağlanmasını gerektiren bir hukuki menfaati ortaya çıkarmaktadır (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007).