muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/3921, Karar No: 2017/1374, Tarih: 21.02.2017

**10. Hukuk Dairesi         2015/3921 E.  ,  2017/1374 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, murisin asıl işveren olmadığından bahisle, dava dışı ... Madencilik Ltd. Şti.'nin prim borçlarından sorumlu olmadıklarının tespiti ile yersiz alınan primin istirdadı istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 87 ve 5510 sayılı Kanunun 12. maddesidir. 506 sayılı Kanunun 87. maddesine göre, “Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun iş verene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl iş veren de sorumludur.” 5510 sayılı Kanunun 12. maddesinin son fıkrasına göre ise, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.”. Bu yasal düzenlemeler çerçevesinde, davacının asıl işveren sıfatına sahip olup olmadığın belirlenmesi için, öncelikle, davacı ile davacı dışı ... Madencilik Ltd. Şti. arasındaki hukuki ilişkinin açıklanması gerekmektedir.

Gerek 506 ve 5510 sayılı Kanunlarda, gerekse 4857 sayılı İş Kanunu'nda asıl işveren tanımına yer verilmemiş, alt işveren ile asıl işveren arasındaki ilişkiden bahsedilmiştir. Bu hâlde, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal ve hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve görevlendirdiği işçileri sadece bu işyerinde çalıştıran gerçek yada tüzel kişiye alt işveren, alt işverenin iş aldığı gerçek yada tüzel kişiye ise asıl işveren olarak tanımlanabilir.

Bilindiği üzere madenler, Anayasanın 168. maddesi ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 4. maddesi gereği devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, arama ve işletme hakkının gerçek ve tüzel kişilere devri ancak kanunun öngördüğü şartlarda mümkündür.

Bilindiği üzere madenler, Anayasanın 168. maddesi ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 4. maddesi gereği devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, arama ve işletme hakkının gerçek ve tüzel kişilere devri ancak kanunun öngördüğü şartlarda mümkündür.

Madenler üzerindeki hakların bölünmezliğini, devir ve intikalini düzenleyen anılan Yasa'nın 5. maddesinde, madenler üzerindeki hakların hiç birisinin hisselere bölünemeyeceği ve her bir hakkın bir bütün halinde muameleye tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Yasal düzenleme çerçevesinde, ruhsat sahibi tarafından maden sahası üzerinde, ruhsatın verdiği yetkilerin tamamının yada bir bölümünün sözleşme ile 3. kişilere devri mümkün değildir. Ancak, uygulamada, ruhsat sahipleri özel hukuk alanına giren kimi sözleşmelerle ve belirli bir bedel karşılığında maden çıkarma ve satış haklarını özel kişilere bırakmaktadırlar. Rödovans olarak adlandırılan bu yöntemle ruhsat sahipleri, taşeron olarak üretim yapan üçüncü kişilere süreli sözleşmeler ile maden çıkarma ve satış haklarını kiralamaktadırlar.

Günümüz literatüründe rödovans, “maden ruhsat alanlarının, hukuki hak ve sorumlulukları kendisinde kalması koşuluyla hak sahibi tarafından sözleşme ile özel veya tüzel bir kişiye, bir süre tahsis edilmesi durumunda, maden ocağının işletilmesini üstlenen özel veya tüzel kişinin, esas ruhsat sahibine, ürettiği her bir ton maden için ödemeyi taahhüt ettiği meblağ” olarak tanımlanmaktadır.

Rödovans sözleşmesine Maden Kanunu'nda özel bir düzenleme olmadığı için Borçlar Kanunu'nun 270 ve devamı maddelerinde düzenlenen "hasılat kirasına" ait hükümler uygulanır (Tandoğan 1985). Türk Borçlar Hukuku'nda sözleşmelerde şekil serbestisi geçerlidir. Yasada özel olarak bir şekle bağlanmayan sözleşmeleri taraflar istedikleri şekilde yapabilirler (Eren 1998). Rödovans sözleşmesi maden ruhsatının devri anlamına gelmediğinden, devir sözleşmesinin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nde yetkili memur huzurunda yapılması zorunluluğu yoktur.

1990 yılında Maden Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 32. maddesinin son fıkrası değiştirilerek, üçüncü kişi ve kuruluşların ruhsat sahipleri ile yapmış oldukları rödovans, kira, taşeron vb. sözleşmelere dayanılarak ruhsat sahasında faaliyette bulunabilmesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının iznine bağlanmıştır. Ruhsat sahiplerinin, sözleşmeleri bir ay içinde Maden Dairesi’ne bildirerek uygun görüş alması şartı getirilmiştir. Ancak 03.02.2005 tarihinde yayımlanan Maden Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin geçici 2. maddesindeki “Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden sonra, ruhsat sahiplerinin Kanun kapsamındaki faaliyetleri ile ilişkili olarak üçüncü kişi ya da kuruluşlarla yaptığı sözleşmelerin Genel Müdürlüğe bildirilmesine ve görüş alınmasına gerek yoktur. Ancak ruhsat sahasındaki tüm faaliyetlerden Genel Müdürlüğe karşı ruhsat sahibi sorumludur.” hükmü gereği bildirim yükümlülüğü kaldırılmıştır. Anılan yönetmelik, 06.11.2010 tarihinde yayımlanan Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliğinin 168. maddesi ile yürürlükten kaldırılarak, Rödovans sözleşmeleri ile ilgili olarak geçici 1. maddesinde aynı düzenlemeye yer verilmiştir.

Rödovansçının sorumluluğu konusunda 24.06.2010 tarih 27621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5995 sayılı Kanunun 17. maddesi ile Maden Kanununa eklenen Ek 7. maddesi ile yeni düzenleme yapılmıştır. Anılan madde de; maden ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmında veya tamamında üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödovans sözleşmelerinde, bu alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklarının rödovansçıya ait olacağı, ancak bu durumun ruhsat sahibinin Maden Kanunu'ndan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir.

Davada çözümü gereken sorun, dava dışı şirket ile davacılar murisi arasında düzenlenen, maden kömürü sahasının rödovansla çalıştırılmasına ilişkin sözleşmeye dayalı çalışmanın, asıl işveren-alt işveren (taşeron) ilişkisi yaratacak nitelikte olup olmadığının saptanmasıdır.

Asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için öncelikle işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına devredilen iş dolayısıyla sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise asıl işverenden istenilen işin, asıl iş ya da işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise asıl işverenden istenilen işin, asıl iş ya da işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Yapılan açıklamalar ışığında, davacılar murisi ile dava dışı ... Madencilik Ltd. Şti. arasındaki en son 18.09.2007 tarihli sözleşmeye göre, davacılar murisi adına ruhsatlı kömür

sahasının belirli bir kesimindeki kömür damarlarının rödovansçı tarafından ruhsat sahibi adına işletildiği, rödovansçının yaptığı üretimin %20 sini ruhsat sahibine teslim edip, kalan %80 ini üretim hizmetlerinin karşılığı olarak kendisinin alacağı, bu işletmeden dolayı rödovansçının kendi adına işyeri dosyası tescil ettirip, çalıştırmış olduğu işçileri bu işyerinden göstereceğinin tahakkuk eden primleri ve bildirgeleri kendisinin tanzim edip, prim borçlarını da bizzat kendisinin ödeyeceğinin, sahanın tamamı için ruhsat sahibinin görevlendirdiği fenni nezaretçinin aynı zamanda sözleşme konusu üretim sahasında fenni nezaretini gerçekleştireceğinin, fenni nezaretçinin belirli bir yüzdesini de rödovansçının vereceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkeme, sözleşme hükümlerinin irdelemesini yaparak sonuca varmışsa da; yukarıda değinilen yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, sözleşmede belirtilen hükümlerin yaşama geçirilme biçimi, asıl işverenin işyerinde sözleşmenin ifasını denetleme amacı ile çalıştırdığı işçiler haricinde işçi çalıştırıp çalıştırmadığı, maden ruhsatına konu sahayı bir bütün olarak mı, belli bölümlere ayırarak mı rödovans sözleşmesi yolu ile devrettiği, maden ruhsatına konu saha içerisinde davacılar murisinin maden arama, işletme ve benzeri faaliyetlerinin bulunup bulunmadığı ve çerçevede işçi çalıştırıp çalıştırmadığı üretim araçlarının kim tarafından ne şekilde sağlandığı konuları da araştırılarak, 506 sayılı Kanunun 87. ve 5510 sayılı Kanunun 12. maddelerinde belirtilen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği irdelenerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece bu madde ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 21.02.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/1940, Karar No: 2023/1689, Tarih: 27.02.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/1940 E.  ,  2023/1689 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/175 E., 2022/267 K.

vekili Avukat ...

DAVALILAR : 1- ... vekili Avukat ...

2- ... vekilleri Avukat ...

...

HÜKÜM/KARAR : Konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkili kuruma bağlı sigortalı ... 'in 17.02.2008 tarihinde geçirdiği trafik iş kazası sonucu hayatını kaybettiğini, ölüm sonucu sigortalının varislerine peşin değerli gelir bağlandığını, ayrıca masraf ve ödemelerde bulunduklarını, olay işverenin ve diğer davalının iş güvenliği önlemlerini almamış olmasından kaynaklandığını belirterek 10.000,00 TL peşin değerli gelir ve 500,00 TL masraf olmak üzere 10.500,00 TL'nin peşin değerli gelirlerin gelir bağlama kararlarının onama tarihlerinden, yapılan masraf ve ödemelerin ise sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; kusuru olmadığını belirterek açılan davanın reddini talep etmiş, ilerleyen aşamalarda kendisini bir vekille temsil ettirmiştir. Davalı ... kendisini bir vekille temsil ettirmiş, davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin söz konusu trafik iş kazasında kusursuz olduğunu, kusursuz olduğunun ceza dosyasındaki raporla da sabit olduğunu belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 11.12.2015 tarihli ve 2010/169 E. 2015/170 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı kurum ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 11.12.2015 tarihli ve 2010/169 E. 2015/170 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı kurum ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 07.11.2018 tarihli ve 2016/8810 E. 2018/9035 K. sayılı ilamında; eldeki davada öncelikle sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelire 506 sayılı Kanun'un 92 inci maddesinin uygulanıp uygulanmadığı, 92 inci madde uygulanmış ise gelirin başladığı tarih itibariyle 506 sayılı Kanun'un 92 inci maddesi uyarınca indirilmiş hâli üzerinden hesaplanan ilk peşin sermaye değerli gelir miktarları ve indirme tarihine kadar yapılan fiili ödeme miktarları kurumdan sorulmalı, bütün eksik hususlar tamamlandıktan sonra yukarıda belirtildiği üzere değerlendirme yapılarak hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 10.09.2020 tarihli ve 2019/320 E. 2020/79 K. sayılı kararda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; karara karşı davacı kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Dairemizin 13.09.2021 tarihli ve 2021/3473 E. 2021/10115 K. sayılı ilamında; Mahkemece, davalının tazminle sorumlu olduğu ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı belirlenirken, gelirin başladığı 17.02.2008 tarihi itibariyle 506 sayılı Kanun'un 92 inci maddesi uyarınca indirilmiş hali üzerinden hesaplanan ilk peşin sermaye değerli gelir miktarına, 17.02.2008-01.03.2008 tarihleri arasında yapılan fiili ödeme miktarının yarısının eklenmesi suretiyle bulunan tutar olduğu gözetilmeli, bu şekilde belirlenen miktarın ise herhalde 92 inci maddenin uygulanmasından önceki ilk peşin sermaye değerli gelir tutarını geçemeyeceği dikkate alınmalıdır. Ayrıca hak sahibi ... işe girmesi nedeniyle gelirden çıktığından; gelire giriş tarihinde geçerli ilk peşin sermaye değerli gelir ile gelire giriş tarihinden gelirden çıkma tarihine kadar ödenen fiili ödeme tutarı karşılaştırılarak, miktarı düşük (az) olanın hesaplamada esas alınması gerekmektedir. Bu şekilde kurum alacağı belirlendikten sonra hasıl olacak sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davalı ...'un da kazanın meydana gelmesinde kusurunun olduğu, davalı ... vekili, aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığı belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 17.02.2008 tarihinde meydana gelen trafik-iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelirin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. Maddesi, 1086 sayılı Kanunun 438 inci maddesi, 506 sayılı Kanun'un 26 ıncı maddesi ile 6736 sayılı Kanun'un 11 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeler yerinde görülmekle birlikte, dosyadaki yazılara toplanan delillere göre davacı kurumun tüm, davalı ...'nın sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. Diğer yandan; davalı ... 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma yaparak kurum alacağını ödemiş olduğundan davalı ... aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

2.Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanunun Geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararında; hükmün 3 ve 4 üncü fıkralarının silinmesine yerine, "3-Davacı kurum tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına," ibaresinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

27.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2014/5794, Karar No: 2015/6788, Tarih: 01.04.2015

**2. Ceza Dairesi         2014/5794 E.  ,  2015/6788 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ..................... Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın farklı müştekilere karşı işlediği iddia olunan hırsızlık fiillerinin ayrı suç oluşturacağı gözetilmeksizin müteselsil suç kabul edilmesi aleyhe temyiz olmadığından bozma sebebi yapılmamıştır.

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

20.05.2009 tarihli CD izleme tutanağında üç ayrı kişi tarafından giysi dolaplarının karıştırıldığının belirtilmesi karşısında, sanığın teşhise elverişli fotoğraflarıyla birlikte bu görüntüler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak,sanığı suça konu yerden çıktıktan sonra yakaladığı bildirilen güvenlik görevlilerinin tanık sıfatıyla dinlenilmesi suretiyle gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkmasının sağlanması gerekli iken eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 01.04.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5608, Karar No: 2014/4867, Tarih: 01.04.2014

**17. Hukuk Dairesi         2013/5608 E.  ,  2014/4867 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 27/11/2012

NUMARASI : 2010/256-2012/711

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı D. Turizm Otomotiv San. Tic. AŞ vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın neden olduğu kaza sonucunda müvekkillerinin desteğinin hayatını kaybettiğini ileri sürerek, toplam 4.301,23 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket vekili, müvekkilinin işleten olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı F. A. vekili davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın kısmen kabulü ile toplam 4.301,23 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 8.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı D.Turizm Otomotiv San. Tic. AŞ vekilince temyiz edilmiştir.

1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davalı D. Turizm Otomotiv San. Tic. AŞ vekili, davalının aracı uzun süreli kira sözlşemesi ile kiraladığını savunmuştur.2918 S.K.nun 3.maddesi gereğince malik, uzun süreli olarak aracı kiraya verdiğinde kiracı, fiili hakimiyet kurup, iktisaden yararlanma sağladığından işletenlik niteliği kazanır ve aynı yasanın 85 ve izleyen maddeleri gereğince hukuki sorumluluk altına girer. Davalı şirket tarafından kira sözleşme ve ekinde faturalar sunulmuş, delil olarak şirket defterlerine de dayanmıştır.

O halde mahkemece, yukarıda açıklanan yasal düzenlemelerde göz önünde bulundurularak, davalı araç maliki D. Tur. Oto. San. ve Tic. AŞ aracının dava dışı M. K.F. S.Gıda San. Tic. AŞ'ye kiraladığı şeklinde savunmada bulunmuş olduğuna göre taraflar arasında yapılan kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin maliye ve vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, ibraz edilen sözleşme yükümlülüklerinin kim tarafından yerine getirildiği,gerektiğinde işleten ve kiracının varsa ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin, fatura, ruhsat, cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalının işletenlik sıfatının bulunup bulunmadığı hususları tartışılarak sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.

2-Bozma neden ve şekline göre davalı D. Turizm Otomotiv San. Tic. AŞ vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı D. Turizm Otomotiv San. Tic. AŞ vekilinin temyiz isteminin kabulü ile kararın bu davalı yararına BOZULMASINA, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı D. Turizm Otomotiv San. Tic. AŞ vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı D. Tur. Otomotiv San. Tic. AŞ'ye geri verilmesine 01.04.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.