muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/16963, Karar No: 2016/2849, Tarih: 24.02.2016

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu Müdürlüğü'nün 14.06.1999 tarih ve 2232 sayılı kararıyla 1. derece arkeolojik sit alanı ilan edilen, yine Van Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 15.05.2008 tarih ve 220 sayılı kararıyla 1. derece arkeolojik ve doğal sit alanı olduğu kabul edilen bölge içerisinde yer alan, Van ili, G..i..i, Ç.... k...., Ç.. U.. K...'nin sit sınırları içerisinde kalan ve kadastro çalışmaları esnasında tapulama harici bırakılan yerde, DSİ Genel Müdürlüğü 17. Bölge Müdürlüğü 171. Şube Müdürlüğünce kanal çalışması işi için 16.08.1985 tarihli tatbikat projesinin hazırlatıldığı, su kanalı işinin F... Ltd. Şti. isimli firmaya verildiği ve 29.04.1997 tarihinde bu firmaya yer teslimi tutanağı ile işin teslim edildiği, bir kısmı yarım kalan işin bu firma tarafından, sanıklardan Y.. A..'ın yetkili temsilcisi olduğu Ü.... Ltd. Şti. isimli firmaya 08.08.2006 tarihli devir sözleşmesi ile devredildiği, sanık K.. A..'ın da bu firmanın şantiye şefi ve inşaat mühendisi olduğu, ilgili firma tarafından sit sınırları içerisinde kalan yerde, iş makinesi marifetiyle 40 cm derinliğinde, 1 metre genişliğinde ve yaklaşık 1 km uzunluğunda kanal kazısının yapıldığı, sit sınırları içerisinde kazı çalışmasının yapıldığının Ç... K... bekçisi tarafından görülmesi üzerine, kazı çalışmasına müdahale ettiği ve durumun Müze Müdürlüğü'ne bildirildiği, olay yerine gelen Müze Müdürlüğü görevlilerince yapılan incelemede, 1. derece arkeolojik ve doğal sit alanı içerisinde su kanalı için kazı çalışmasının yapılmış olduğunun tespit edilmesi üzerine, soruşturmaya başlandığı, her ne kadar 11.02.2011 tarihli olay yeri keşfine iştirak eden arkeolog raporunda, sit alanı içerisinde izinsiz kazı çalışması eyleminin fiziki müdahale kapsamında bulunduğu belirtilmiş ve bu tespitler üzerine, sanıklar hakkında 2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan dava açılmış ise de; sanıkların verdikleri ifadelerinde, bölgenin sit alanı içerisinde yer aldığını bilmediklerini, işe başlamadan önce DSİ tarafından kendilerinin bu konuda bilgilendirilmediklerini, çalışma esnasında müze görevlisi tarafından konu hakkında uyarılmaları sonrası bölgede çalışmaya devam etmediklerini beyan etmeleri, sanıkların sit alanı kabul edilen bölgede ikamet etmemeleri, Van Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 18.04.2011 tarihli yazısında, izinsiz kazı çalışması nedeni ile kamu zararına yol açılmadığının belirtilmesi, dosya kapsamında bulunan 08.08.2006 tarihli devir sözleşmesi, ihale şartnamesi ve eklerinin içeriğinde, kanal çalışmasının yapılacağı bölgenin sit alanı içerisinde yer aldığına dair bir bilgilendirmenin de bulunmadığının anlaşılması karşısında, sanıkların suç kastıyla hareket ettiklerine dair delillerin bulunmadığı ve yargılama neticesinde sanıkların beraatine karar verilmesinde bir aykırılığın olmadığı anlaşılmakla,

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, sanıkların bir suç kastıyla hareket etmedikleri gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılan vekilinin, sanıkların mahkumiyetine karar verilmesi gerektiğine ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, beraate ilişkin hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 24/02/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6320, Karar No: 2013/7508, Tarih: 06.05.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/6320 E.  ,  2013/7508 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dairenin 11.02.2013 tarihli geri çevirme kararı tam olarak yerine getirilmemiştir. Bu nedenle bilirkişi kurulu tarafından münavebeye alınan domatesin sulu şartlarda 2009 yılı itibarıyla dekar başına ortalama verim, üretim giderleri çizelgesi (tüm harcama kalemlerini açıklayan) ve kilogram başına toptan satış fiyatlarını gösterir biçimde veri cetvelinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosya içerisine konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 06.05.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1047, Karar No: 2022/4290, Tarih: 24.03.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/1047 E.  ,  2022/4290 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

İlk DereceMahkemesi : ... 1. İş Mahkemesi

Dava, hizmet ve prime esas kazanç tutarının tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Dava, prime esas kazanç tutarının ve eksik hizmet sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.

II-CEVAP

Davalı ve feri müdahil vekilleri davanın reddini savunmuştur.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

Davalı ve feri müdahil vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı ve feri müdahil vekilleri verilen kararın hatalı olduğunu belirtip, kararın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Prime esas kazanç tutarının tespiti davasının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 7. maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77 ve 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ...’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin SSK primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. Süzek, İş Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, Sy:287).

Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte; Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288. maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı HMK’nun geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir. Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

506 sayılı Kanunun 78. maddesinde ve 5510 sayılı Kanunun 82. maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nun 288. maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır. Zira 506 sayılı Kanunun 78. maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır”. 82. madde de bu düzenlemeye paralel bir hüküm içermektedir. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır. Eldeki davada prime esas kazancın tespiti ve hizmet tespiti yönünden; mahkemece, tanık ifadeleri ve davacıya ait bir takım banka hesap hareketleri esas alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmakta olup, bu deliller esas alınarak sonuca gidilmesi isabetsizdir. Bu sebeple Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 Esas, 2005/413 Karar sayılı kararı gözetilerek prime esas kazancın tespiti yönünden yukarıda belirtilen delil ve kayıtlar esas alınarak yeterli ve gerekli bir araştırmayla ulaşılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. Hizmet tespiti yönünden de, öncelikle davacının talebi somutlaştırılmalı, hangi dönem ve ne kadar süreyle iddiasına konu işyerinde ne iş yaptığı ayrıntılı olarak açıklatılmalı, talebe konu dönemdeki davalı işveren ile komşu yat ve bulunulan marinaya ait tüm bordrolar getirtilmeli, özellikle davacının iddiasına konu yatın kaptanı, kaptan yardımcıları ve ilgili yatta çalışan diğer personeller ile, aynı marina da bulunan diğer yatların çalışanları, marina kayıtları ve bordro kayıtları celp edilerek tespit edilip dinlenmeli, mahkemece dava sırasında dinlenen tanıkların ve yeni tespit edilecek bordro tanıklarının anılan dönemle ilgili ayrıntılı ifadeleri alınarak aradaki çelişkiler giderilmeli, dava sırasında komşu işyerlerinde çalıştıklarını belirlenen tanıkların hizmet döküm cetvelleri de getirilerek, ifadelerine başvurulmalı, davalı işyerinin talebe konu dönemdeki faaliyet durumu etraflıca araştırılmalı, sigortalının iddiasına konu kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeyle hüküm tesisi isabetsizdir.

O halde, davalı ve feri müdahil vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ :

... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi kararının, HMK'nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak, temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine ve kararın bir örneğinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.03.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2539, Karar No: 2018/1149, Tarih: 30.05.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2017/2539 E.  ,  2018/1149 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki "kooperatif ortaklığının iptali ile tapu iptali ve tescil" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesince davanın reddine dair verilen 09.09.2011 gün ve 2009/313 E., 2011/457 K. sayılı karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 17.04.2012 gün ve 2012/91 E., 2012/2907 K. sayılı kararı ile:

"... Davacı vekili, müvekkilini davalı kooperatifteki ortaklık payının ve paya bağlanan 785 ada parsel sayılı taşınmazın yarısını davalı ...'a devrettiğini, davalı kooperatifçe kooperatif payının bölünemeyeceği ve taşınmazın büyüklüğüne imar mevzuatına göre ikiye bölünmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle devrin kabul edilmediğini, bunun üzerine müvekkili ile davalı ... arasında düzenlenen sözleşmeyle taşınmaz ve payın yarısının davacıya ait olması koşuluyla kooperatif kayıtlarında davalının payın sahibi olarak görünmesi için işlem yapıldığını, müvekkilinin payın yarısının sahibi olduğunun kooperatif kayıtlarına şerh düşüldüğünü, davalının pay devir sözleşmesi uyarınca yüklenen yükümlülükleri yerine getirmediğini, taraflar arasındaki işlemdeki amacın payın yarısının devri olduğunu, bu şekildeki bir devrin mümkün olmaması nedeniyle payın tamamının devredilmiş gibi gösterildiğinden taraflar arasındaki gerçek işlemin mutlak butlanla batıl, görünürdeki işlemin de muvazaa nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürerek, kooperatif payı ile taşınmazın davalı adına olan kayıtlarının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, davacının kendi payı üzerinde inşaat yapılmamasının müvekkilinin kusurundan kaynaklanmadığını, müvekkilinin gerekli girişimleri yapmasına rağmen ilgili kurumlarca inşaata izin verilmediğini, davacının sözleşmenin ifası için İstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkeme'sinde açtığı davanın derdest olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı Kooperatif, davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacı ile davalı arasında kooperatif payının ½ sinin devri için anlaşma yapıldığı, kooperatifçe payın bölünemeyeceği belirtilerek payın ½ sinin tesciline karar verilmediğinden davacı ile davalı arasında düzenlenen sözleşmeyle payın ve paya bağlı taşınmazın yarısının devredene ait olmasının kararlaştırıldığı, ancak payın tamamının davalıya devredildiği, bu haliyle taraflar arasında inançlı işlem bulunduğu, tarafların inançlı işleme aykırı davranmadığı, davalının inançlı işlemle kazandığı ortaklığın geçerli olduğu, davacının sözleşmeye aykırılık nedeniyle istemde bulunmadığı, sözleşmenin ifası ve sözleşmeden kaynaklanan haklar için davacının ayrı bir dava açtığı ve davanın derdest olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2- Dava, davacının, davalıya yaptığı pay devrinin muvazaa nedeniyle iptali ile pay ve paya bağlı taşınmazın davacı adına tescili istemine ilişkindir. Yukarıdaki özetten anlaşılacağı üzere, davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında ½ pay ve paya bağlı taşınmazın devri konusunda anlaşma sağlandığı, ½ pay devrinin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 19. maddesine aykırı olması, taşınmazın devredilen kısmının imar planında belirlenen asgari miktarın altında olması nedeniyle devrin gerçekleşmediğini, tarafların gerçek amacının bu olmasına rağmen kooperatif kayıtlarında payın tamamının davalıya ait olduğuna ilişkin kayıt yaptırılarak davacının taşınmaz ve payın ½ si üzerinde hak sahibi olduğunun kayıtlara işlendiğini, görünürdeki işlemin muvazaa, gerçekte amaçlanan işlemin ise, yasaca yasaklanması nedeniyle batıl olduğu iddiasıyla taşınmaz ve payın davacı adına tescili istenmiştir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 19/1.maddesi hükmüne göre, kooperatif ortaklığı, en az bir payı içerir. Mirasçılar arasındaki duruma ilişkin istisna hükmü dışında ortaklık payının bölünemeyeceğine dair kanunun bu hükmü karşısında, birden fazla kişinin aynı pay için ortak olması veya bir payın yarısının başka birisine devri mümkün değildir.

Dava konusu taşınmaz, ferdi mülkiyete geçilmediğinden kooperatif adına kayıtlıdır. Davalı ve davacı arasındaki sözleşme uyarınca, pay ve paya bağlı taşınmazın belirlenen miktarının davacıya ait olduğu konusunda taraflar anlaşmıştır. Davacı kural olarak, ancak taşınmazın davalı adına tapuda tescilinden sonra bu sözleşmeye dayanarak dava açabilir. Taşınmaz henüz kooperatif adına tescilli iken, kooperatif ortaklığının yarı payının devrine olanak sağlayacak şekilde ½ pay ve taşınmaz için dava açılamayacağı gibi, taraflar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğundan da söz edilemez. Çoğun içinde az da vardır kuralı gereğince davacının tapu iptali istemi içinde tespit istemi de bulunmaktadır. Bu nedenle, mahkemece, davacının paya bağlı taşınmazın ½ si üzerinde hak sahibi olduğu düşünülerek tespit kararı verilmesi gerekirken davanın tamamen reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.…"

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava; davalının kooperatif ortaklığının iptali ile davacının kooperatif ortağı olarak kaydedilmesi ve kooperatif ortaklığına tahsis edilen taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tescili istemine ilişkindir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava; davalının kooperatif ortaklığının iptali ile davacının kooperatif ortağı olarak kaydedilmesi ve kooperatif ortaklığına tahsis edilen taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tescili istemine ilişkindir.

Davacı vekili müvekkilinin davalı kooperatifin ortağı iken ortaklık hakkının yarısını davalı ...’na sattığını, devrin kooperatif kayıtlarına işlenmesine ilişkin başvurularının kooperatif tarafından payın bölünemeyeceği gerekçesi ile reddedilmesi üzerine yaptıkları sözleşme ile kooperatif ortaklık payının ve paya özgülenen taşınmazın ½’sinin davacıya ait olduğu hususunun kendi aralarında geçerli olmasını kararlaştırdıklarını, davacının ortaklık hakkının tamamını davalı ...’a devretmek suretiyle kendi üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmesine karşın davalı ...’ın yükümlüklerini yerine getirmediğini, taraflar arasındaki gerçek işlemin payın yarısının devri olduğu hâlde payın tamamının devredilmiş gibi gösterilmesi nedeniyle görünürdeki bu işlemin kesin hükümsüz olduğunu ileri sürerek davalı ...’ın kooperatif ortaklığının iptali ile bu ortaklık hakkının ve yine ortaklık hakkının özgülendiği 785 ada 5 parsel sayılı taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili davacının aslında 24.11.1998 tarihinde imzalanan ve kooperatif kayıtlarına geçen kooperatif yönetim kurulu kararının iptaline ilişkin olup, usul ve yasaya uygun olarak alınan kararın iptalinin yasada öngörülen sürede istenilmediğini, davacının ancak ferdileşme sonrası davacı aleyhine tapu iptali ve tescil davası açarak talepte bulunabileceğinden müvekkilinin bu davada taraf sıfatı bulunmadığını, ayrıca davacının İstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2008/224 Esasına kayıtlı davayı açtığı ve hâlen derdest olan davanın sonucunun beklenilmesi gerektiğini, davacının esasa ilişkin iddialarının yerinde olmadığını, kendi hissesi üzerinde inşaat yapamamasının tamamen yasal düzenlemelerden kaynaklandığını, müvekkilinin herhangi bir engellemesinin bulunmadığını, davacının bu davadan önce yine Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı davanın reddine karar verildiğini, davacının iddia ettiği gibi muvazaalı işlem yapmadıklarını, ayrıca yapmış olsalar bile kişinin kendi muvazaasına dayanamayacağını, yine muvazaalı işlemlere karşı dava açmak için bir yıllık hak düşürücü süre olduğunu ve davanın süresinde açılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece taraflar arasında inançlı işlem olduğu ve inançlı işleme göre yapılan kazandırmanın geçerliliğini koruduğu, ortaklığın davalı adına olmasının inançlı işleme aykırılık oluşturmadığı çünkü taraflar arasındaki inançlı işlem nedeniyle kooperatif ortaklığının davalıya devredildiği, özellikle dava konusunun kooperatif ortaklığına konu taşınmazın tesciline ilişkin olması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin temyizi üzerine karar Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel mahkemece davacının dava dilekçesindeki talebinin davalı ... adına olan ortaklık kaydının iptali ile dava konusu taşınmazın davacı adına tesciline ilişkin olduğu, yargılama sırasında talebin ıslahla değiştirilmesi ve genişletilmesinin söz konusu olmadığı, bu nedenle taleple bağlı olarak (HMK m. 26) karar verildiğini, bozma kararında yer alan “çoğun içinde azı da vardır” ilkesi uyarınca tespit kararı verilmesi gerektiği belirtilmiş ise de, davacının talebinin çok açık olarak tescile ilişkin olması nedeniyle tapu iptali ve tescil talebi içinde tespit talebi bulunduğunu kabul etmenin, taleple bağlılık ilkesine aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine karar Hukuk Genel Kurulunca usulüne uygun direnme hükmü kurulmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.

Yerel mahkemece önceki gerekçelerle direnme kararı verilmiş; direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık: kooperatif ortaklığının iptali ve buna bağlı olarak tapu iptali ve tescil istemli davada; çoğun içinde az da vardır kuralı gereği tespit kararı verilmesinin taleple bağlılık kuralına aykırılık oluşturup oluşturmayacağı; burada varılacak sonuca göre tespit kararı verilip verilemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

Uyuşmazlık konusunun her iki davalı bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.

I- Davacı vekilinin kooperatif aleyhine açmış olduğu davaya ilişkin temyiz itirazları bakımından;

Hemen belirtmek gerekir ki 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Kooperatife giren her şahıstan en az bir ortaklık payı alınması gerekir. Ana sözleşme, en yüksek had tespit ederek bir ortak tarafından bu had dâhilinde birden fazla pay alınmasına cevaz verebilir.” düzenlemesini içermektedir. Bu madde hükmüne göre kooperatife giren her şahsın en az bir ortaklık payına sahip olması gerekir. Dolayısıyla da bir pay ve bu paya bağlı haklar için kooperatife yalnızca bir ortak alınabilir.