muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/226, Karar No: 2022/126, Tarih: 15.02.2022

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı, hak düşürücü süre, taraf sıfatı itirazında bulunduklarını, dava dışı Belediyeden devir ile gelen işçilere 2012 yılının Mayıs ayına kadar düzenli olarak Belediye ile yapılan toplu iş sözleşmesine uygun ödeme yapıldığını, TÜHİS ile Koop-İş sendikası arasında 05.08.2011 tarihinde imzalanan 15.03.2012-14.03.2015 yürürlük süreli işletme toplu iş sözleşmesinin yürürlüğe girmesi üzerine 6111 sayılı Kanun gereği devredilen işçilerin çalıştıkları işyerlerinde yeni toplu iş sözleşmesi yürürlüğe girdiğinde bu işçilerin taraf sendikaya üye olmaları ve dayanışma aidatı ödemeleri hâlinde işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanmalarının mümkün olduğunun, üye olmamaları hâlinde ise nakil öncesi işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığının, işçilere yalnızca günlük ücretleri ile ilave tediye ücretlerinin ödeneceğinin TÜHİS görüş yazısında belirtildiğini, davacıya da bu görüş yazısı doğrultusunda ödeme yapıldığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. Silvan Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) 16.01.2015 tarihli ve 2013/120 E., 2015/28 K. sayılı kararı ile; 6111 sayılı Kanun’un 166. maddesinin 6. fıkrasında yenilenmesinden söz edilen toplu iş sözleşmesinin, işçinin daha önce çalıştığı işyerinde yararlanmış olduğu toplu iş sözleşmesi olduğu, davacının davalı işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinin yenilenmesine kadar devreden işyeri ile Belediye İş Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya devam etmesi gerektiği, ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu’nun 54. maddesi gereği de farklı işverenler yanında geçen süreler yönünden işyeri devri, iş sözleşmesinin devri, kanunla başka bir kuruma nakil gibi durumlarda işçilerin iş sözleşmelerinin kendiliğinden devralan kuruma geçeceği, yerleşik Yargıtay uygulamaları ve aynı konuda Yargıtay tarafından onanan dosyalar da göz önünde bulundurulduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Silvan Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince 18.06.2018 tarihli ve 2017/12459 E., 2018/15066 K. sayılı kararı ile;

“…Dosya içeriğine göre davacının Silvan Belediyesinde daimi işçi statüsünde çalışmakta iken 6111 sayılı Yasa gereğince davalı kuruma devredildiği ve İlçe Emniyet Müdürlüğü kadrosunda 14.11.2011 tarihinden itibaren çalışmaya başladığı, davacının Silvan Belediyesinde çalıştığı esnada iş yerinde yetkili olan Belediye İş Sendikasının üyesi olarak 01/03/2011-28/02/2013 yürürlük süreli Toplu İş Sözleşmesinden yararlandığı, 6111 sayılı Yasanın 166. maddenin 6. fıkrası gereğince devirden sonra da anılan sözleşmeden yararlanmaya devam ettiği anlaşılmaktadır.

Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı 17 nolu işkolunda faaliyet gösteren işyerleri için Koop-İş Sendikası ile TÜHİS arasında 29.03.2012 tarihinde imzalanan 15.03.2012-14.03.2015 süreli Toplu İş Sözleşmesinin geçici 1. maddesinde, genel müdürlüğe bağlı işyerlerine kanunla devredilen ve taraf işçi sendikasına üye olan işçilerin bu toplu iş sözleşmesi hükümlerine tabi olacağı, bu işçilerin devir tarihinden önceki işyerlerinde kendileri hakkında uygulanan bireysel veya toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasına 14.03.2012 tarihi itibariyle son verileceği, ayrıca devreden işyerlerinde her ne ad altında olursa olsun ödenen mali ve sosyal yardımlara bu toplu iş sözleşmesinin yürürlük başlangıç tarihinden itibaren son verileceği, işyerine devren gelen ve taraf işçi sendikasına üye olan bu işçilere 15.02.2012 tarihinden itibaren yalnızca bu toplu iş sözleşmesi ile belirlenen ücretler ile diğer mali ve sosyal hakların ödeneceği düzenlenmiştir.

Somut olayda, 6111 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davacının çalıştığı Silvan Belediyesi'nden davalı kuruma devredildiği, davacının Silvan Belediyesi'nde çalıştığı esnada iş yerinde yetkili olan Belediye İş Sendikasının üyesi olarak, Silvan Belediyesi ile Belediye İş Sendikası arasında imzalanan 01.03.2011-28.02.2013 süreli Toplu İş Sözleşmesinden yararlandığı, 6111 sayılı Yasanın 166 maddenin 6. fıkrası gereğince devirden sonra da anılan Toplu İş Sözleşmesinden yararlanmaya devam ettiği, davalı kurumda Koop-İş Sendikası ile TÜHİS arasında imzalanan 15.03.2012-14.03.2015 yürürlük süreli Toplu İş Sözleşmesinin imzalandığı, Toplu İş Sözleşmesinin geçici 1. maddesinde, “..Genel müdürlüğe bağlı işyerlerine kanunla devredilen ve taraf işçi sendikasına üye olan işçilerin bu toplu iş sözleşmesi hükümlerine tabi olacağı, bu işçilerin devir tarihinden önceki işyerlerinde kendileri hakkında uygulanan bireysel veya toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasına 14.03.2012 tarihi itibariyle son verileceği,..” düzenlemesine yer verildiği, 15.03.2012 tarihinden sonra dava dışı Silvan Belediyesinin tarafı olduğu Toplu İş Sözleşmesinin uygulanmasının mümkün olmadığı değerlendirilerek davacının yeni bir sözleşme imzalanıncaya kadar devir işleminden önce tabi oldukları Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiğinin tespitine yönelik talebinin reddine karar verilmesi gerekirken kabulü hatalı olmuştur….” gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

Direnme Kararı:

9. Silvan Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) 22.05.2019 tarihli ve 2018/559 E., 2019/212 K. sayılı kararı ile; 6111 sayılı Kanunun 166. maddesinin 6. fıkrasında devredilen işçilerin devralan kuruma geçtiklerinde taraf işçi sendikasına üye olmazlarsa devredildikleri kurumdaki toplu iş sözleşmesinin süresi bitene kadar bundan faydalanmaya devam edecekleri, eğer devralan kurumda işçi sendikasına üye olmuşlarsa üyeliklerinin kuruma bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren devredildikleri kurumdaki toplu iş sözleşmesinden faydalanacakları, süresi bittikten sonra işçinin kendi seçimine göre isterse yetkili sendikaya üye olarak nakledildiği kurumda yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinden faydalanacağı, istemezse ücret ve diğer hakları yönünden nakledildiği şartlarda bireysel iş sözleşmesi ile çalışmaya devam edeceklerinin öngörüldüğü, davacının da Belediye İş Sendikasına üye olduğu, dava dışı devreden Belediye işçisi iken davalı Kuruma 14.11.2011 tarihinde iradesi dışında devir edildiği, buna göre iradesi dışında başka bir kuruma nakledilen işçinin lehine olan mevcut toplu iş sözleşmesinden yürürlük süresi boyunca yararlanması gerektiği, ancak bu toplu iş sözleşmesinin süresi bittikten sonra davacının yetkili sendikaya üye olmaması durumunda ücret ve diğer hakları yönünden nakledildiği şartlarda bireysel iş sözleşmesi ile çalıştırılmaya devam etmesi gerektiği, öte yandan toplu iş sözleşmelerinin kazanılmış hakların korunmasına yönelik düzenlemeler içermesi gerektiği, aksi durumun kazanılmış hakların korunması ilkesine aykırı düşeceği, hak ve adaletle de örtüşmeyeceği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Silvan Belediyesinde çalışırken işyerinde yetkili sendikanın üyesi olarak Belediye ile Belediye İş Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinden yararlanan davacının 6111 sayılı Kanun kapsamında 11.11.2011 tarihinde davalı Kuruma devredildiği ve devirden sonrada bu toplu iş sözleşmesinden 14.04.2012 tarihine kadar yararlanmaya devam ettiği dikkate alındığında; devredildiği davalı Kurumda üyesi olmadığı Koop - İş Sendikası ile TÜHİS arasında toplu iş sözleşmesi imzalandıktan sonra imzalanan toplu iş sözleşmesinin Geçici 1. maddesi karşısında yararlandığı toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanmaya devam etmesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Direnmeye konu uyuşmazlığın niteliği dikkate alınarak öncelikle konuya ilişkin kavram ve yasal düzenlemeler açıklanmalı; devamında somut uyuşmazlığın değerlendirilmesine geçilmelidir.

III. GEREKÇE

12. Direnmeye konu uyuşmazlığın niteliği dikkate alınarak öncelikle konuya ilişkin kavram ve yasal düzenlemeler açıklanmalı; devamında somut uyuşmazlığın değerlendirilmesine geçilmelidir.

13. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın (Anayasa) 53. maddesinin 1. fıkrasında, “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.” şeklindeki düzenleme ile işçi ve işverenlerin sosyal özerklik kapsamında tabi olacakları kuralları toplu iş sözleşmesi ile yapmaları öngörülmüştür. Aynı maddenin 2. fıkrası ile de toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağının kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

14. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında da belirtildiği üzere çalışanlar ile işverenlerin karşılıklı ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma koşullarını düzenlemek amacıyla yaptıkları, iş sözleşmesinin yapılmasını, içeriğini ve sona ermesini konu alan sözleşmeye toplu iş sözleşmesi denir (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Ankara 2021, Cilt I, s. 1110).

15. Diğer bir anlatımla toplu iş sözleşmesi işçi kuruluşları ile işveren kuruluşları veya işveren arasında iş (hizmet) sözleşmesine uygulanabilecek çalışma şartlarını belirleyen ya da düzenleyen bir sözleşmedir. Toplu iş sözleşmesi işçilerle işverenler arasındaki iş ilişkisini değil; sadece bir veya birçok işyerinde, bir işletmede ya da işkolunda uygulanabilecek çalışma/çalıştırma şartlarını düzenlemekte; bu konuda genel, objektif ve emredici kurallar öngörmek (koymak) suretiyle tarafların üyeleri arasındaki ilişkilerin de tabi olacağı bir statü yaratmaktadır (Narmanlıoğlu, Ünal: İş Hukuku II Toplu İş İlişkileri, Yeni Mevzuata Göre Yazılmış 2. Baskı, İstanbul 2013, s. 292).

16. Nitekim 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 2. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendindeki tanıma göre, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmeyi ifade etmektedir.

17. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 33. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında 2. maddedeki tanıma uygun düzenlemelere yer verilmiş ve toplu iş sözleşmesinin, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içereceği ayrıca tarafların karşılıklı hak ve borçları ile sözleşmenin uygulanması, denetimi ve uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yollara ilişkin düzenlemelere yer verilebileceği belirtilmiştir.

18. Sonuç olarak toplu iş sözleşmesi hem sözleşmeye taraf olanlar arasında söz konusu olabilecek hükümleri hem de genel nitelikli çalışma ve çalıştırma şartlarını düzenleyen, böylece tarafların üyelerine yani üçüncü kişilere uygulanabilecek normatif hükümleri de ihtiva eden bir sözleşmedir (Narmanlıoğlu, s.292).

18. Sonuç olarak toplu iş sözleşmesi hem sözleşmeye taraf olanlar arasında söz konusu olabilecek hükümleri hem de genel nitelikli çalışma ve çalıştırma şartlarını düzenleyen, böylece tarafların üyelerine yani üçüncü kişilere uygulanabilecek normatif hükümleri de ihtiva eden bir sözleşmedir (Narmanlıoğlu, s.292).

19. Hukukumuzda toplu iş sözleşmeleri bir işyeri veya birden fazla işyeri esas alınarak yapılabilir. Nitekim 6356 sayılı Kanun’un 34. maddesinin 1. fıkrasında, “Bir toplu iş sözleşmesi aynı işkolunda bir veya birden çok işyerini kapsayabilir.” kuralına yer verilmiştir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere toplu iş sözleşmelerinin aynı işverene ait olsa dahi istisnası dışında farklı işkollarındaki işyerlerini kapsayabilmesi mümkün değildir.

20. Bir işverene ait tek bir işyeri bütünlüğü içinde yapılan toplu iş sözleşmesi işyeri toplu iş sözleşmesi adını alırken, bir işverenin aynı işkolunda birden fazla işyerini kapsayan toplu iş sözleşmesi işletme toplu iş sözleşmesidir. Bu itibarla bir işverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri bulunduğu taktirde bu işyerlerinin her biri için ayrı ayrı işyeri toplu iş sözleşmesi yapılması mümkün değildir.

21. Nitekim bu konuda 6356 sayılı Kanunun 34. maddesinin 2. fıkrasında, “Bir gerçek ve tüzel kişiye veya bir kamu kurum ve kuruluşuna ait aynı işkolunda birden çok işyerinin bulunduğu işyerlerinde, toplu iş sözleşmesi ancak işletme düzeyinde yapılabilir.” hükmü yer almaktadır. Şu hâlde işletme toplu iş sözleşmesi yapılmasına ilişkin hüküm emredici niteliktedir. Tarafların anlaşmak suretiyle dahi işletme bütünlüğünü bölmeleri ve işletmeye dahil işyerleri için ayrı ayrı toplu iş sözleşmesi yapmalarına olanak bulunmamaktadır.

22. İşçi sendikası ile işveren sendikası arasında, birden çok işverene ait aynı işkolunda kurulu işyerlerini veya işletmeleri kapsayan toplu iş sözleşmesi de grup toplu iş sözleşmesidir. 6356 sayılı Kanunun 34. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen grup toplu iş sözleşmesi, tarafların anlaşması üzerine bir işçi sendikası ile bir işveren sendikası arasında, birden çok üye işverene ait aynı işkolunda kurulu işyerlerini kapsamak üzere yapılmaktadır.

23. Sonuç itibariyle hangi tür toplu iş sözleşmesi yapılırsa yapılsın üye işverenlere ait işyerlerinin aynı işkolunda bulunmasının zorunlu olduğu unutulmamalıdır. Zira hukukumuzda çerçeve sözleşme dışında farklı işkollarındaki işyerlerinin ve/veya işletmelerinin aynı toplu iş sözleşmesinin kapsamına girmesine yasal olarak olanak bulunmamaktadır.

23. Sonuç itibariyle hangi tür toplu iş sözleşmesi yapılırsa yapılsın üye işverenlere ait işyerlerinin aynı işkolunda bulunmasının zorunlu olduğu unutulmamalıdır. Zira hukukumuzda çerçeve sözleşme dışında farklı işkollarındaki işyerlerinin ve/veya işletmelerinin aynı toplu iş sözleşmesinin kapsamına girmesine yasal olarak olanak bulunmamaktadır.

24. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 33. maddesinin 3. fıkrasında, “Çerçeve sözleşme, sözleşmenin tarafı olan işçi ve işveren sendikasının üyeleri hakkında uygulanır ve meslekî eğitim, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal sorumluluk ve istihdam politikalarına ilişkin düzenlemeleri içerebilir.” şeklinde düzenleme ile ekonomik ve sosyal konseyde temsil edilen işçi ve işveren konfederasyonlarına üye işçi ve işveren sendikaları arasında maddede yer alan konulara ilişkin olarak işkolu düzeyinde toplu iş sözleşmesi yapılabilmesine imkân tanınmıştır (Narmanlıoğlu, s. 312).

25. Öte yandan 6356 sayılı Kanunun 35. maddesinin 1. fıkrasında toplu iş sözleşmesinin yazılı yapılması gerektiği belirtilirken, 2. fıkrasında ise toplu iş sözleşmelerinin bir yıldan az üç yıldan fazla süreli olmayacağı düzenlemesi ile belirli süreli toplu iş sözleşmesi yapılmasına imkân tanınmıştır. Ancak niteliği itibariyle bir yıldan az süren işlerde örneğin mevsimlik işlerde işin bitimine kadar devam edecek bir toplu iş sözleşmesi yapılması olanaklıdır.

26. Bu kapsamda imzalanmasından sonra toplu iş sözleşmesinin süresinin uzatılması, kısaltılması mümkün olmadığı gibi; sözleşmenin süresinden önce taraflarca anlaşarak dahi sona erdirilmesi mümkün değildir.

27. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 35. maddesinin 4. fıkrasında, “Toplu iş sözleşmesi süresinin bitmesinden önceki yüz yirmi gün içinde, yeni sözleşme için yetki başvurusunda bulunulabilir. Ancak, yapılacak toplu iş sözleşmesi önceki sözleşme sona ermedikçe yürürlüğe giremez.” düzenlemesi ile de aynı dönem için birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamayacağı ve uygulanamayacağı öngörülmüştür. Toplu iş sözleşmesi yapılsa dahi bu durumda mevcut toplu iş sözleşmesi sona erdiğinde, yeni toplu iş sözleşmesinin yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Aksi taktirde aynı işyerinde birbirinden farklı birden fazla toplu iş sözleşmesinin uygulanması söz konusu olur ki bu durum işyerinde kaosa sebep olabilir.

28. Toplu iş sözleşmesinin taraflarını sözleşmeyi imzalayan işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverenler oluşturmaktadır. Öte yandan sendikalar da ancak kurulu bulundukları işkoluna giren işyerlerinde toplu iş sözleşmesinin tarafı olabilirler. Bu işkoluna göre sendikalaşma ilkesinin bir sonucudur.

28. Toplu iş sözleşmesinin taraflarını sözleşmeyi imzalayan işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverenler oluşturmaktadır. Öte yandan sendikalar da ancak kurulu bulundukları işkoluna giren işyerlerinde toplu iş sözleşmesinin tarafı olabilirler. Bu işkoluna göre sendikalaşma ilkesinin bir sonucudur.

29. Borçlar Hukukunun genel kuralları çerçevesinde bir sözleşmenin tarafları kural olarak o sözleşme ile bağlı olup sözleşmenin getirdiği hak ve yükümlülükler sözleşme süresince taraflar için söz konusu olmaktadır. Ancak toplu iş sözleşmeleri içerik olarak normatif hükümler de içerdiğinden ve bu normatif düzenleyici hükümlerin kanunun öngördüğü belirli koşulları taşıyan kişilere uygulanması mümkün olduğundan sözleşmeden yararlananlar sadece toplu iş sözleşmesinin tarafı olanlar değildir.

30. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 39. maddesinde “Toplu iş sözleşmesinden yararlanma” başlığı altında;

(1) Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır.

(2) Toplu iş sözleşmesinden, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır.

(3) Toplu iş sözleşmesinin imza tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren üyeler de, iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlanır.

(4) Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye olmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye olup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemelerine bağlıdır. Bunun için işçi sendikasının onayı aranmaz. Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma, talep tarihinden geçerlidir. (İptal dördüncü cümle:Anayasa Mahkemesinin 30/12/2020 tarihli ve E.:2020/57; K.:2020/83 sayılı Kararı ile)

(5) Dayanışma aidatının miktarı, üyelik aidatından fazla olmamak kaydıyla sendika tüzüğünde belirlenir.

(6) Faaliyeti durdurulmuş sendikalara dayanışma aidatı ödenmez.

(7) Bu Kanun anlamında işveren vekilleri ile toplu iş sözleşmesi görüşmelerine işvereni temsilen katılanlar, toplu iş sözleşmesinden yararlanamaz.

(8) Grev sonunda yapılan toplu iş sözleşmesinden, 65 inci maddeye göre zorunlu olarak çalışanlar dışında işyerinde çalışmış olanlar aksine hüküm bulunmadıkça yararlanamaz.” şeklinde düzenleme öngörülmüştür.

31. Yukarıdaki maddeden de anlaşılacağı üzere kural olarak toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyesi olan işçiler yararlanmaktadır. Üye olmayanların dayanışma aidatı ödeme ya da teşmil dışında toplu iş sözleşmesinden yararlanmaları mümkün değildir (Şahlanan, Fevzi: Toplu İş Hukuku, İstanbul 2020, s. 431).

31. Yukarıdaki maddeden de anlaşılacağı üzere kural olarak toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyesi olan işçiler yararlanmaktadır. Üye olmayanların dayanışma aidatı ödeme ya da teşmil dışında toplu iş sözleşmesinden yararlanmaları mümkün değildir (Şahlanan, Fevzi: Toplu İş Hukuku, İstanbul 2020, s. 431).

32. Toplu iş sözleşmesinin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren sözleşmeden yararlanırken, imza tarihinden sonra sendikaya üye olanlar ise ancak üyeliklerinin sendikaca işverene bildirildikleri tarihten itibaren toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmektedirler. Ancak toplu iş sözleşmesinin tarafları, sözleşmeye işçinin sendikaya üye olduğu tarihten itibaren, bildirimden de önceki bir tarihten itibaren sözleşmeden yararlanabileceklerine ilişkin bir hüküm koymuşlarsa bu hüküm geçerlidir. Taraf sendikaya üye olan işçilerin toplu iş sözleşmesinden yararlanması işçi sendikasına üyeliğin herhangi bir nedenle son bulmasıyla veya işçinin iş sözleşmesinin sona erecek şekilde işyerinden ayrılmasıyla sona erer.

33. Taraf sendikaya üye olmayan işçiler de sözleşmeyi yapan işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemeleri şartıyla talep tarihinden itibaren toplu iş sözleşmesinin hükümlerinden yararlanabilmektedirler.

34. 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 166. maddesi ile mahalli idarelerin ihtiyaç fazlası işçilerinin nakline ilişkin düzenlemeye yer verilmiştir. Söz konusu düzenleme;

“(1) İl özel idarelerinin sürekli işçi kadrolarında çalışan ihtiyaç fazlası işçiler, Karayolları Genel Müdürlüğünün taşra teşkilatındaki sürekli işçi kadrolarına, belediyelerin (bağlı kuruluşları hariç) sürekli işçi kadrolarında çalışan ihtiyaç fazlası işçiler, Milli Eğitim Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğünün taşra teşkilatındaki sürekli işçi kadroları ile sürekli işçi norm kadro dâhilinde olmak üzere ihtiyacı bulunan mahalli idarelere atanır.

(2) İhtiyaç fazlası işçilerin tespitini yapmak üzere vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında, il emniyet müdürü, defterdar, il milli eğitim müdürü, Türkiye İş Kurumu il müdürü, Karayolları Genel Müdürlüğü bölge müdürü, il mahalli idareler müdürü ve işçi devreden işyerinde toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili işçi sendikası temsilcisinden oluşan bir komisyon kurulur.