muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/11719, Karar No: 2014/34214, Tarih: 17.11.2014

**9. Hukuk Dairesi         2013/11719 E.  ,  2014/34214 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ)

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, izin ücreti, hafta tatili ücreti ile fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davacı ve davalılardan T.C. ..., ... Temizlik Hizmetleri Güvenlik Sistem Ticaret Limited Şirketi, ... avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı Bakanlığa ait hastanede alt işveren işçisi olarak çalışırken emeklilik sebebiyle akdi feshettiğini iddia ederek, kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla ... ücreti ve hafta tatili ücretinin ödetilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı T.C. ... vekili, husumet yokluğundan davanın reddini istemiştir.

Davalı Prizma Şirketi vekili, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davacı ve davalılardan T.C. ..., ... Temizlik Hizmetleri Güvenlik Sistem Ticaret Limited Şirketi, ... vekilleri temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalılar ... Şirketi ve Prizma Şirketinin tüm, davalı T.C. ...’nın aşağıdaki bent kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Mahkemece, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf olan davalı Bakanlığın harca mahkûm edilmesi hatalı olup bozma sebebi ise de, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hükmün 6100 sayılı yasanın geçici 3/1 maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 438/7 maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

F) Sonuç:

Kararının hüküm kısmının 4. ve 5. bentlerinin çıkartılarak yerine;

“4- Peşin harcın mahsubu ile bakiye 333,05 TL karar ve ilam harcının davalı şirketlerden müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,

5- 88,95 TL harç masrafının davalı şirketlerden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, harç hariç 270,00 TL yargılama giderinden kabul-ret oranına göre belirlenen 265,71 TL’nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine” bentlerinin yazılmasına, hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davacıdan fazla alınan 56.00 TL'nin ilgiliye iadesi ile aşağıda yazılı temyiz giderinin davalılardan ... Temizlik Hizmetleri Güvenlik Sistem Ticaret Limited Şirketi ile ...'ne yükletilmesine, 17.11.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/14987, Karar No: 2023/12946, Tarih: 26.09.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/14987 E.  ,  2023/12946 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

SAYISI : 2023/399 E., 2023/506 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı İdare bünyesinde alt işveren şirketlerin işçisi olarak çalışmakta iken, 02.04.2018 tarihinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) kapsamında sürekli işçi kadrosuna atandığını ve ücretinin asgari ücretin % fazlası olarak belirlendiğini, ... sözleşmesi hükmüne göre belirlenecek ücrete her altı aylık dönemde %4 ücret zammı yapılması gerektiğini, ancak davacının ücretine 01.01.2019 tarihinden itibaren sadece %4 ücret zammı yapıldığını ve bu şekilde ücretlerinin eksik ödendiğini ileri sürerek; ücret farkı, ikramiye farkı, ilave tediye farkı ve fazla çalışma ücreti farkı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının ücretinde herhangi bir azalma olmadığını ayrıca toplu ... sözleşmesi uyarınca belirlenen % 4 oranında ücret zammının da uygulandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.08.2022 tarihli kararıyla; toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 10.11.2022 tarihli kararı ile, davacının kadroya geçtiği tarihten sonraki ücretinin taraflar arasında düzenlenen ... sözleşmesine uygun olarak ödenmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 03.04.2023 tarihli ilâmı ile; 31.10.2020 tarihinde sona eren toplu ... sözleşmesinin art etkisinin bulunmaması karşısında, 2020 yılı Temmuz ayından sonraki dönem için bu toplu ... sözleşmesinde mevcut ikramiyeye ilişkin düzenlemeler göz önüne alınarak fark ikramiye alacağının hüküm altına alınmasının hatalı olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya ilâmına uyulduğu belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; davacının sürekli işçi kadrosunda istihdam edildiğini, davacı gibi sürekli işçi kadrosuna geçen işçilerin ücret ve diğer mali sosyal haklarının Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu ... sözleşmesinin uygulanması ile oluşan ücret ve diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağını, davacının ücretinin korunarak üzerine %4 oranında ücret zammı yapıldığını, herhangi bir ücret indirimine gidilmediğini, faiz oran ve başlangıç tarihlerinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; ikramiye alacağının hesabına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 696 sayılı KHK ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23 üncü madde.

3. 696 sayılı KHK kapsamında kadroya geçen işçilerin geçiş aşamasındaki ücretlerinin tespiti ile ... ... sözleşmesinin ücrete ilişkin hükmünün ileriye etkisine ilişkin ilke ve esaslar, Dairemizin 03.05.2023 tarihli ve 2023/3001 Esas, 2023/6593 Karar sayılı kararında şu şekilde açıklanmıştır:

"...

2. 696 sayılı KHK ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23 üncü madde.

3. 696 sayılı KHK kapsamında kadroya geçen işçilerin geçiş aşamasındaki ücretlerinin tespiti ile ... ... sözleşmesinin ücrete ilişkin hükmünün ileriye etkisine ilişkin ilke ve esaslar, Dairemizin 03.05.2023 tarihli ve 2023/3001 Esas, 2023/6593 Karar sayılı kararında şu şekilde açıklanmıştır:

"...

2. 696 sayılı KHK'nın 127 nci maddesi ile 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 23 üncü madde çerçevesinde sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçiler ile işveren arasında imzalanan ... sözleşmesinin ücrete ilişkin hükümlerinin doğru değerlendirilmesi son derece önemlidir. Dairemiz uygulamasına göre kadroya geçiş sırasında düzenlenen ... sözleşmesinde ücretin sadece asgari ücretin belli bir oranda fazlası yahut geçiş öncesindeki hizmet alım sözleşmesinde öngörülen ücret veya bu ücretin katları olarak belirlenmesi hâlinde, bu ücretin işçinin kadroya geçiş aşamasındaki ilk (temel) ücreti olduğu, taraflar arasında sonraki dönemler yönünden işvereni ücret artışı yapmakla yükümlü kılan bir düzenleme olmadığı kabul edilmektedir. Diğer taraftan ... sözleşmesinde ücretin her ay için asgari ücretin belli bir oranda fazlası şeklinde ödeneceğine yönelik hükümler ileriye etkili hükümler olarak değerlendirilmeli, bu hükümlerin sonraki dönemlere ilişkin ücret artışları yönünden işvereni bağlayacağı kabul edilmelidir."

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1365, Karar No: 2015/8345, Tarih: 22.12.2015

**23. Hukuk Dairesi         2015/1365 E.  ,  2015/8345 K.**

**"İçtihat Metni"**

T.C.

YARGITAY

23. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu ... Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün asıl ve birleşen davada davalılar ...... Ltd. ile .... vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde asıl ve birleşen davada bir kısım davalılar vekili Av. ... ile asıl ve birleşen davada davacılar vekili Av. .... ve davacı asıl ....'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacılar vekili, müvekkilleri arsa sahipleri ile davalı yüklenici .... Şti. arasında 05.11.2004 ve 21.12.2014 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri imzalandığını, sözleşmeler uyarınca davalının her bir davacıya 2'şerden toplam 8 daire vermeyi taahhüt ettiğini, dairelein 103 m² büyüklüğünde olması gerektiğini, teslim süresinin ruhsat tarihinden itibaren 24 ay olduğunu ancak bu sürenin geçmesine rağmen, dairelerde eksik ve kusurlu işler ve nefaset farkı olduğunu ayrıca geç teslim nedeni ile müvekkillerinin kira alacağı doğduğunu ileri sürerek, 84.000,00 TL eksik ve kusurlu işler ve nefaset farkı 11 aylık gecikme bedeli olarakta 105.600,00 TL olmak üzere toplam 189.600,00 TL'nin davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, dava konusu taşınmazda eksik ve kusurlu işler olmadığını, davacıların bu kaleme ilişkin taleplerini ancak payları oranında isteyebileceklerini gecikme tazminatının aylık 500 USD olarak sözleşmede kararlaştırıldığını, ancak müvekkili yükleniciden kaynaklanan bir gecikmenin olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davacılar tarafından dairelerin 103 m² yerine 99,06 m² olarak teslim edildiği, bu eksiklik nedeniyle oluşan 118.698,00 TL zararın tahsili için Kadıköy .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan dava dosyasının mahkemenin ... gün ve ... E., ... K. sayılı ilamı ile bu dosyayla birleştirilmesine karar verilmiştir.

Davalılar vekili, bu dosyada da davanın reddini savunmuşlardır.

Davacılar tarafından dairelerin 103 m² yerine 99,06 m² olarak teslim edildiği, bu eksiklik nedeniyle oluşan 118.698,00 TL zararın tahsili için Kadıköy .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan dava dosyasının mahkemenin ... gün ve ... E., ... K. sayılı ilamı ile bu dosyayla birleştirilmesine karar verilmiştir.

Davalılar vekili, bu dosyada da davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin ... gün ve ...E., ... K. sayılı bozma ilamına uyularak taşınmaz üzerinde keşif yapılıp, bilirkişiler kurulundan rapor alınmış ve toplanan deliller ve tüm dosya içeriğine göre; yapılan yargılama sonucunda, davacılar ile davalı yüklenici ...Ltd. Şti. arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri imzalandığı, diğer davalıların davalı yükleniciden taşınmaz alan üçüncü şahıslar olduğu, davalı yüklenici firmanın, inşaatda eksik ve kusurlu imalat yaptığı ayrıca inşaatı geç teslim ettiği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulüne, eksik ve kusurlu işler yönünden 121.163,84 TL'nin dava tarihinden itibaren avans faizi ile davalı yüklenici ..... Şti.'den tahsili ile davacılara verilmesine, diğer davacılar yönünden davanın, pasif husumet nedeniyle redidine, birleşen Kadıköy .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasında ise davanın kısmen kabulü ile daha küçük olarak teslim edilen taşınmazlardan dolayı davacıların 72.000,00 TL zarara uğradıkları gerekçesiyle, bu zararın davalı yüklenici .... Şti.'den, dava tarihinden itibaren avans faizi ile tahsiline, diğer davalılar yönünden davanın pasif husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararı asıl ve birleşen davada davalılar .... Ltd. ve .... vekili temyiz etmiştir.

1-Üçüncü kişi S.. N.. vekilinin temyiz talebinin hukuki yarar yokluğundan reddi gerekmiştir.

2-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, asıl ve birleşen davada davalı yüklenici vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, üçüncü kişi .... vekilinin temyiz talebinin hukuki yarar yokluğundan reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada davalı yüklenici vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenlerden davalı yüklenici şirketten alınmasına, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacılar yararına takdir olunan 1.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl ve birleşen davada davalı yüklenici şirketten alınarak davacılara verilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22.12.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/6827, Karar No: 2022/213, Tarih: 12.01.2022

**10. Hukuk Dairesi         2021/6827 E.  ,  2022/213 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

İlk Derece

Mahkemesi : ... 3. İş Mahkemesi

Dava, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-İSTEM

Müvekkilinin işveren ...'a ait mobilya atölyesinde fiili olarak 03.02.1983 tarihinde çalışmaya başladığını, hizmetinin 30.04.1983 tarihine kadar devam ettiğini, işe giriş bildirgesinin süresinde işveren tarafından kuruma verildiğini, sonrasında bu işe giriş bildirgesi esas alınarak davacının sigorta tescilinin yapıldığını, ancak işveren tarafından dönem bordrosu verilmediği gerekçesi ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 03.02.1983 olarak kabul edilmediğini beyanla, müvekkilinin sigorta başlangıç tarihinin 03.02.1983 olarak tespitine, aksine tesis eden kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, talebin zaman aşımına uğradığını, kurum kayıtları incelendiğinde davacının dava konusu iş yerinde çalıştığına ilişkin bilgi ve belgeye rastlanmadığını, dava edilen dönemde davacının sigortalı hizmetinin bulunmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

“Davanın kabulü ile,

Davacının ...'a ait ... işyeri sicil numaralı işyerinden kurum kayıtlarına intikal eden işe giriş bildirgesi geçerli sayılarak sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 29/01/1985 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

Davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine, karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı Kurum vekili verilen kararın hatalı olduğunu belirtip, kararın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davanın Yasal dayanağı, 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan mülga 506 sayılı Kanun’un 79 ve 108’inci maddeleri olup, tespiti istenen dönemde 05.07.1977 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu yürürlükte olduğundan uyuşmazlığın bu Kanun hükümleri ile 506 sayılı Kanunun 2 ve 3’üncü maddelerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davanın Yasal dayanağı, 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan mülga 506 sayılı Kanun’un 79 ve 108’inci maddeleri olup, tespiti istenen dönemde 05.07.1977 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu yürürlükte olduğundan uyuşmazlığın bu Kanun hükümleri ile 506 sayılı Kanunun 2 ve 3’üncü maddelerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.

Sigortalılık niteliği, 506 sayılı Kanun’un 2’nci maddesine göre hizmet akdinin kurulması ve 6’ncı madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. 506 sayılı Yasa’nın 3. maddesinin II/B bendine göre, “Özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...” uygulanmamaktadır.

Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan ve 05.07.1977 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Yasasının 4’üncü maddesi çırağı, “Bu Kanuna tabi bir sanatı, o sanat için düzenlenen teorik ve pratik öğrenim programına göre o iş yerinde öğrenmek amacı ile bir çıraklık sözleşmesi ile bir işyeri sahibinin hizmetine giren kimse...” olarak tanımlamıştır. Kanunun 5’inci maddesine göre çırak olabilmek için 12 yaşından küçük, 18 yaşından büyük olmamak gerekir. Kanun'un 16. maddesinde ise, işyeri sahibi veya temsilcisinin çırak adayını çalıştırmağa başlamadan önce velisi veya Kanuni mümessili ile üç örnek yazılı bir çıraklık sözleşmesi yapmaya mecbur olduğu, 20 maddesinde, sözleşmenin bir örneğinin Mahalli Çıraklık Eğitim Komitesine, derneğe kayıtlı ise ilgili derneğe veya odaya vermek ve sicil numarasını alarak sözleşmeye yazmak zorunda olduğu öngörülmüştür.

Diğer taraftan bir kişiye çırak denilebilmesi için, o kimsenin durumunun bu özel Kanunda çıraklar hakkında yapılan tarife ve nitelendirmeye uyması gerekir. Yani, taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının belirtilen tarihte çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Kişi işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

506 sayılı Kanunun 3. Maddesinin II/B bendine göre, “Özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...” uygulanmamaktadır. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Temyize konu davada, davacının 03/01/1983 tarihinde işe başladığına dair işe giriş bildirgesi bulunduğu, 29/01/1967 doğumlu olan davacının tespit istediği tarihte 16 yaşında olduğu görülmekle, davacının çırak olarak çalışıp çalışmadığı, okul durumu da sorulmak suretiyle, bu husus değerlendirilerek yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca bir değerlendirme yapılmalı, varsa başka bordro tanıklarının ifadesine başvurulmalı, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi kararının HMK'nın 373/1. maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 12/01/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.