muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/6722, Karar No: 2020/5248, Tarih: 08.10.2020

2-Hükümden önce 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesi sanık lehine hükümler içermekte olup, öncelikle; 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrası ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesinin olaya tatbik kabiliyeti bulunup bulunmadığının tesbiti açısından, sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı bu suç tarihinden önce açılmış başka dava olup olmadığının, varsa sanığın bu suçu diğer davaya konu olan suç nedeniyle verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediğinin ve önceki dava sonucunun araştırılması, gerektiğinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğünden suç tarihinde sanığın infazda olan başka bir tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararının bulunup bulunmadığı sorulup belirlendikten sonra;

a) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet kararı verilmiş ise, 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine”, karar verilmesi,

b) Sanık hakkında aynı suçtan açılmış başka dava yoksa veya sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş değilse veya daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet dışında bir hüküm verilmiş ise, bu suç nedeniyle doğrudan tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmış olan sanığın, yükümlülüklerini ihlal ettiğinin sabit görülmesi halinde hakkında, 6545 sayılı Kanunun 85. maddesi ile 5320 sayılı Kanuna eklenen geçici 7. maddenin 3. fıkrası uyarınca, yargılamaya devam olunarak, suç tarihi itibarıyla, 5560 sayılı Yasa ile değişik TCK'nın 191. maddesi çerçevesinde bir karar verilmesi,

Gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 08/10/2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4844, Karar No: 2014/8550, Tarih: 20.03.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/4844 E.  ,  2014/8550 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Konut dokunulmazlığını bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığa yükletilen konut dokunulmazlığını bozma eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı;

Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Anlaşılmış ve ileri sürülen başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmediği gibi hükmü etkileyecek oranda hukuka aykırılığa da rastlanmamıştır.

Ancak,

Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımları düzenleyen TCK'nın 50/1-f maddesinde gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte ücret ödenmeksizin çalıştırılmaya karar verilebileceği belirtilmesine karşın, sanık hakkında verilen 5 ay hapis cezasının infazı kısıtlar şekilde "temizlik alanında kamuya yararlı bir işte çalıştırılma seçenek tedbirine çevrilmesine" karar verilmesi,

Kanuna aykırı, sanık ...'nun temyiz iddiaları bu nedenle yerinde ise de, bu aykırılık, yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye uygun olarak,”temizlik alanında” ibaresinin hükümden çıkarılması biçiminde DÜZELTİLMEK ve başkaca yönleri Kanuna uygun bulunan hüküm, bu bağlamda ONANMAK suretiyle 5320 sayılı Kanunun 8/1. madde ve fıkrası aracılığıyla 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesi uyarınca davanın esasına, 20/03/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/14663, Karar No: 2009/17425, Tarih: 24.11.2009

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2009/14663 E.  ,  2009/17425 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Yerel Mahkemece verilen hüküm davacılar vekili, davalı Hazine vekili ve Orman Yönetimi vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Dava dosyasının, hükme esas alınan raporu düzenleyen ... ve orman bilirkişilerine verilerek;

1) Keşif sırasında uygulandığı bildirilen orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritası, kesinleşen orman kadastrosu, varsa aplikasyon ve 2/B madde uygulama haritalarının ölçekleri kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de bu haritaların ölçeğine bilgisayar ortamında (... veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, bu haritalar birbiri üzerine ablike edilerek düzenlenecek bu haritalarda komşu ve yakın komşu parsellerin birlikte gösterilmesi,

2) Yine değişik açı ve uzaklıklarda olan, en az 4 ya da 5 orman tahdit sınır (OTS) noktası görülecek biçimde, dava konusu taşınmaz ile komşu taşınmazların, memleket haritası, kadastro paftası, orman kadastro haritası ile aplikasyon ve 2/B madde uygulama haritasına göre konumu ve orman kadastro haritasındaki sınır noktaları ile varsa aplikasyon haritasındaki sınır noktaları bu haritalar ile paftaların tümü üzerinde ayrı renkli kalemlerle çizilip gösterilecek şekilde kendilerinden müşterek imzalı krokili rapor alınıp dava dosyası içine konulması,

Ayrıca, dava dosyasının da H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi için dava dosyasının mahkemesine gönderilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Değinilen eksiklikler giderilmek üzere, dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 24.11.2009 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3064, Karar No: 2011/3588, Tarih: 28.03.2011

**1. Hukuk Dairesi         2011/3064 E.  ,  2011/3588 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı; 5 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, komşu taşınmaz maliki olan davalıya ait seranın sulama suyunun taşınmazına akarak gölet oluşturduğunu bu nedenle 5 yıldır taşınmazını ekip biçemediğini ileri sürerek elatmanın önlenmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, damlama usulüyle sulama yaptığını, bu yöntemle yapılan sulamadan bir zarar doğmadığını, davaya konu edilen zararın, o bölgeden geçen ve yalıtımı bulunmayan toprak zeminli sulama kanalından kaynaklandığını, kanaldan sızan suların doğal bir yer altı akıntısı meydana getirdiğini bu nedenle kendisine husumet düşmeyeceğini, husumetin Devlet Sular İdaresine yöneltilmesi gerektiğini, ayrıca davacının bu akıntıya katlanma zorunda olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur..

Mahkemece; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi ...’ın raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

-KARAR-

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davalının temyiz itirazı yerinde değildir. Reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 1.132,00 .-TL. bakiye onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 28.03.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/970, Karar No: 2021/1251, Tarih: 19.10.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/970 E.  ,  2021/1251 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 6. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait “Tarihi Pazar Hamamı” isimli Antalya Balbey Mahallesi (361 ada 17 parsel) Cumhuriyet Caddesi No:1’de bulunan eserin (restore et-işlet-devret modeli ile) restore edilip onarım süresi de dahil 10 yıl süreyle işletilmek üzere ihaleye çıkartıldığını, 02.12.2003 tarihinde yapılan ihaleyi 1.329.900TL muhammen onarım bedeli ile müvekkili şirketin kazandığını, ihalede verilen teklifte belirtilen kira bedelini ödemeyi taahhüt ettiğini, müvekkilinin onarımını üstlendiği Tarihi Pazar Hamamını tamamen kendi parasıyla Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu ve Vakıflar Genel Müdürlüğünün onayladığı projesine uygun olarak onarıp hizmete açtığını, dava konusu tarihi hamamı bir süre kendisi işleten müvekkilinin gerek Kalekapısı’nda bulunan ve haksız rekabet yapmak isteyen bazı esnafın şikâyetleri gerekse Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu ile Antalya Vakıflar Bölge Müdürlüğünün aşırı korumacı tutumu yüzünden iş yapamaz hâle geldiğini, bu nedenle işletmeyi davalıya ödediğinden çok az bir kira bedeli ile alt kiracılara devrettiğini, dava konusu Tarihi Pazar Hamamının müvekkili açısından artık dayanılmaz bir ekonomik yük olmaya başladığını, müvekkili şirketin kazanç beklerken kira bedelini dahi karşılayamaz ve onu da cebinden öder duruma düştüğünü, kira bedelinin uyarlanması davasının Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/302 E. sayılı dosyası ile reddedildiğini, davalı idarenin 02.09.2010 tarihinde akde aykırılık nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini bildirdiğini, 08.09.2010 tarihinde bir tutanakla dava konusu taşınmazın boş ve sağlam olarak tahliye edildiğini ve davalı idareye teslim edildiğini, müvekkili şirketin tahliye etmek zorunda kaldığı Tarihi Pazar Hamamını 23.01.2004 tarihinde başlamak üzere 10 yıllığına ihale ile kiralaması ve kira süresinin de tamamını kullanamaması karşısında muhammen onarım bedelinin bakiye kira süresi oranında müvekkiline iadesinin gerektiğini, Vakıflar Genel Müdürlüğünün bakiye kira süresi olan 3 yıl 4 ay 15 gün için yaklaşık 448.841,25TL haksız olarak zenginleştiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 80.000TL onarım bedelinin onarım tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte veya Bayındırlık Bakanlığının bugüne kadar uyguladığı katsayı ile çarpılarak bulunacak rakamın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili cevap dilekçesinde; ihaleye katılımın şeffaf ve hür iradeye bağlı olarak yapıldığı gibi sonucundaki evrakların tarafların hür iradesi ile noterde imzalandığını, kiracının ne şekilde ödeme yapacağının kira sözleşmesinde belirtildiğini, davacının ödeyeceği para biriminin USD olduğunu, yıllardan beri döviz fiyatlarında artış olmadığını, döviz fiyatlarının artmaması nedeniyle ödemelerin kiracının lehine olduğunu, davacının kira uyarlaması iddiası ile açtığı davanın Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/302 E., 2010/231 K. sayılı kararıyla reddedildiğini, davacı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6102 sayılı TTK) 18/1. maddesine göre tacir olup, ticarethaneye ait faaliyetlerinden dolayı basiretli iş adamı gibi hareket etmesi gerektiğini, karşılıklı borç doğuran akitlerde, karşılıklı edimler taraflardan biri için sonradan ağırlaşmış ve edimler dengesi değişmiş olsa bile borçlunun (denge aleyhine bozulan tarafın) sözleşmedeki edimini aynen ifa etmesi gerektiğini, taşınmaz davacı tarafından tahliye edildikten sonra ihale ile aylık 7.500TL bedelle Hüseyin Kadıoğlu’na ve aylık 10.100TL bedelle Cemil Gündoğdu’ya kiraya verildiğini bu durumda davalı İdarenin mahrum olduğu kira gelirinden davacının sorumlu olduğunu, davacının kendi kusuru ile feshe sebebiyet verdiğini, bu nedenle kendi kusurundan faydalanamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.02.2012 tarihli ve 2011/28 E., 2012/13 K. sayılı kararı ile; davacının tacir olduğu, Türk Ticaret Kanunu gereğince basiretli bir iş adamı gibi davranmak zorunda olduğu, davaya konu gayrimenkulün ihale işleminin usule uygun olarak yapıldığı, davacı şirketin hür iradesi ile ihaleye katıldığı, kazandığı, sözleşme imzaladığı ve gayrimenkulü 7 yıla yakın süre kullandığı, feshe sebep olan eksikliklerin davacı tarafından giderilmediği ve ayrıca 06.05.2009-31.07.2010 tarihleri arasında faizi ile birlikte toplam 189.051,55TL kira bedelinin ödenmemesi sebebi ile sözleşmenin feshedildiği, sözleşmenin davacının kusuru ile feshedildiği, genel hukuk ilkesi olan "kimse kendi kusurundan faydalanamaz" ilkesine göre davacının böyle bir davayı açmasının hakkaniyete uygun olmadığı, davalı ... Müdürlüğünün, davacının yaptığı restorasyonu kendi bütçesinden belki de hiç yaptırmayacağı, davacının kendi imkanlarını, portföyünü ve iş çevresini kullanarak bu yatırımları yaptığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 6. Hukuk Dairesinin 05.02.2013 tarihli ve 2012/10030 E., 2013/1623 K. sayılı kararı ile; “…Uyuşmazlık, sebepsiz zenginleşme nedeniyle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 80.000 TL'nin tahsiline ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 6. Hukuk Dairesinin 05.02.2013 tarihli ve 2012/10030 E., 2013/1623 K. sayılı kararı ile; “…Uyuşmazlık, sebepsiz zenginleşme nedeniyle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 80.000 TL'nin tahsiline ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davada dayanılan ve hükme esas alınan 9.1.2004 başlangıç tarihli ve on yıl süreli kira sözleşmesi konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşme ile davalı kuruma ait tarihi Pazar (Çifte) Hamamı kira ihale şartnamesindeki açıklamaya göre 1.329.000 TL muhammen onarım bedeli ile restore et- işlet- devret modeli çerçevesinde davacıya kiralanmıştır. Davacı da kiralanandaki restorasyon çalışmalarını 24.8.2004 tarihinde bitirerek kiracı olarak kullanmaya başlamıştır. Ancak kiracılık süreci içinde davacı kiracının kiralananı akde aykırı kullanması ve kira paralarını ödememesi nedeniyle davalı kiralayan 2.9.2010 tarihli ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini ve kiralananın yedi gün içinde teslim edilmesini bildirmiştir. Bu bildirim üzerine de davacı kiralananı 8.9.2010 tarihli tutanakla davalı kiralayana teslim etmiştir. Davacı açmış olduğu işbu davada, gerek çevre esnafın haksız rekabete yönelik şikayetleri, gerek davalı idare ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun aşırı koruyucu tutumları yüzünden kiralananda iş yapamaz hale gelip taşınmazı daha düşük bedellerle alt kiracılara vermek zorunda kaldığını, davalının talebi üzerine de kiralananı kira süresinin sona ermesine üç yıl dört ay onbeş gün varken tahliye ve teslim ettiğini, taşınmazı büyük masraflarla onarıp restore ettiğini, kira süresi sona ermeden taşınmaz tahliye edildiğinden kalan sözleşme süresi kadar davalının sebepsiz zenginleştiğini, bu durumda muhammen onarım bedelinin kalan sözleşme süresine karşılık gelen kısmının iadesini talep etmiştir. Mahkemece davacının kendi kusuru ile erken tahliyeye sebebiyet verdiği, tazminat isteyemeyeceği kabul edilmiş ise de, davacı kira süresi sonuna kadar kullanacağı inancı ile taşınmaz üzerinde restorasyon ve onarımlar yapmış, kendi kusuru ile de olsa süre dolmadan tahliye etmek zorunda kalmıştır. Kullanamadığı dönem için tazminat isteyemeyeceğinin kabulü davalı yararına sebepsiz zenginleşme oluşturur. Bu durumda mahkemece davacının tesisle ilgili harcamaların yapıldığı tarihteki değerleri belirlenerek, yapılan giderlerin erken tahliye nedeniyle davacının kullanamadığı döneme yıpranma payları da düşülmek suretiyle oranlaması sonucu işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde istemin reddedilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir...” gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

Direnme Kararı:

9. Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.11.2013 tarihli ve 2013/409 E., 2013/624 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçeler tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda, kira sözleşmesinin süresi dolmadan kendi kusuru ile sözleşmenin feshine sebep olan davacı kiracının, taşınmaza yaptığı restorasyon ve onarım masraflarını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyip isteyemeyeceği buradan varılacak sonuca göre taşınmazla ilgili harcamaların yapıldığı tarihteki değerleri belirlenerek erken tahliye nedeniyle davacının kullanamadığı döneme yıpranma payları da düşülmek suretiyle oranlaması suretiyle bir karar verilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle kira sözleşmesinin hukuksal niteliğinin açıklanmasında yarar vardır.

13. Kira sözleşmesi kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanılmasıyla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere kira sözleşmesi karşılıklı edimleri içeren bir sözleşmedir.

14. Başka bir anlatımla kira sözleşmesi, bir bedel karşılığında geçici bir süre için tarafa veya başkasına ait taşınır veya taşınmaz malın veya bir hakkın kullanımını sağlayan sözleşmedir. Kira sözleşmesi karşılıklı iradelerin birleşmesi suretiyle oluşur. Kira sözleşmesinin tarafları, kiraya verilen maldan bedel karşılığı yararlanan kiracı ile yararlanmaya razı olan kiralayandır.

15. Kira sözleşmesinde kiracının asli edim yükümü, kira bedelinin ödenmesi; kiraya verenin asli edim yükümü ise, kiralananı kira süresince kiracının kullanımına hazır bulundurmasıdır. Kira sözleşmesinin düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan ve somut olaya uygulanması gereken 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 249. maddesine göre [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 301] “Mucir, mecuru akitten maksut olan kullanmağa salih bir hâlde müstecire teslim etmek ve icar müddeti zarfında bu hâlde bulundurmak ile mükelleftir.” Kiraya verenin teslim borcunu yerine getirmesi tek başına asli edim yükümlülüğünü yerine getirmesi anlamına gelmemekte olup sözleşme süresince de kiralananı kullanıma elverişli bir şekilde bulundurmakla yükümlüdür.

16. Kira sözleşmesine ilişkin bu açıklamalardan sonra sebepsiz zenginleşme kavramı ve hukukî niteliği üzerinde durulması yerinde olacaktır.

16. Kira sözleşmesine ilişkin bu açıklamalardan sonra sebepsiz zenginleşme kavramı ve hukukî niteliği üzerinde durulması yerinde olacaktır.

17. Borcun kaynaklarından biri olarak öngörülen sebepsiz zenginleşme, BK’nın 61 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Benzer hükümler TBK’nın 77 ve devamı maddelerinde de yer almaktadır. BK’nın 61. maddesi; “Haklı bir sebep olmaksızın aharın zararına mal iktisabeden kimse, onu iadeye mecburdur. Hususiyle muteber olmayan veya tahakkuk etmemiş bulunan bir sebebe yahut vücudu nihayet bulmuş olan bir sebebe müsteniden ahzolunan şeyin, iadesi lazımdır.” hükmünü haizdir. Buna göre borcun kaynağı olarak öngörülen sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için; bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun illiyet bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir haklı sebebe dayalı olmaması gerekmektedir.

18. Sebepsiz zenginleşmeden bahsedilebilmesi için diğer şartların yanında en önemlisi zenginleşenin mal varlığında meydana gelen artışın haklı bir sebebe dayanmamasıdır. Zira zenginleşmeyi doğuran sebep, kazandırma veya zenginleşenin müdahalesi ya da umulmayan bir olay olabilir. Zenginleşme bu olaylardan hangisinden kaynaklanırsa kaynaklansın mutlaka haklı bir sebebe dayanması gerekir. Aksi hâlde sebepsiz zenginleşme söz konusu olacaktır. Bu itibarla BK’nın 61. maddesinde özellikle “haklı bir sebep olmaksızın” ifadesine yer verilmiş ve haklı olmayan sebep teşkil edecek hususlar örnek olarak sayılmıştır. Buna göre kazandırmaya (edime) dayanan sebepsiz zenginleşme; “geçerli olmayan sebebe” veya “gerçekleşmemiş sebebe” veyahut da “sona ermiş sebebe” dayalı olarak gerçekleşebilir.

19. Bu durumda sebepsiz zenginleşmenin söz konusu olduğu ilk hâl; zenginleşmenin geçerli olmayan bir sebebe dayandığı hâldir. Buradaki “geçerli olmayan sebep” ifadesinden hukukî sebebin mevcut olmaması veya irade beyanlarının birbirine uygun bulunmaması ya da onay, izin, ehliyet, vb. geçerlilik ve etkinlik unsurlarından birinin mevcut olmaması sebebiyle zenginleşmeye esas teşkil eden hukukî işlemin kurulamaması, eksik kurulması ya da geçersiz kurulması sonucunu doğuran sebepler anlaşılmalıdır. Bu durumda zenginleşmeye esas teşkil eden hukukî işlemin geçersizliği nedeniyle ortadan kaldırılmasından sonra taraflar aldıklarını iade ile yükümlüdür (Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2017, s. 900).

20. Sebepsiz zenginleşmenin söz konusu olduğu bir diğer hâl ise zenginleşmenin gerçekleşmemiş bir sebebe dayalı olmasıdır. Bir edimin ifası, gelecekteki bir olayın gerçekleşme ihtimaline binaen yapılmışsa ve bu ifadan sonra şart gerçekleşmezse edimi ifa eden aleyhine sebepsiz zenginleşme meydana gelmiş olur. Bu durum özellikle koşula bağlı sözleşmelerde karşımıza çıkmaktadır. Zira koşula bağlı alacağın koşul gerçekleşmeden önce ödenmesi durumunda koşul gerçekleşmezse fakirleşen zenginleşmenin iadesini isteyebilir (Eren, s. 901).