muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/11578, Karar No: 2017/4211, Tarih: 23.05.2017

Davacının arsa sahibi ile yüklenici arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükleniciye bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümü yükleniciden temlik alması halinde arsa sahibini ifaya zorlayabilmesi için bazı koşulların varlığı gerekir. Türk Borçlar Kanununun 188. maddesi gereğince; “Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları, devralana

karşı da ileri sürebilir.” Buna göre temliki öğrenen arsa sahibi, temlik olmasaydı önceki alacaklıya (yükleniciye) karşı ne tür defiler ileri sürebilecekse, aynı defileri yeni alacaklıya (temlik alan davacıya) karşı da ileri sürebilir. Temlikin konusu, yüklenicinin arsa sahibi ile yaptığı sözleşme uyarınca hak kazandığı gerçek alacak ne ise o olacağından, temlik eden yüklenicinin arsa sahibinden kazanmadığı hakkı üçüncü kişiye temlik etmesinin arsa sahibi bakımından bir önemi bulunmamaktadır. Diğer taraftan, yüklenici arsa sahibine karşı edimini tamamen veya kısmen yerine getirmeden kazanacağı şahsi hakkı üçüncü kişiye (davacıya) temlik etmişse, üçüncü kişi (davacı) Türk Borçlar Kanununun 97. maddesi hükmünden yararlanma hakkı bulunan arsa sahibini ifaya zorlayamaz.

Yapılan bu genel açıklamalardan sonra, somut olaya gelince; Davalılar ... ile... Yapı arasında düzenlenen 19.07.2010 tarihli arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesi uyarınca, davalı yüklenicinin diğer davalının maliki olduğu 2107 parsel sayılı arsa üzerine inşaat yapım işini yüklendiği, inşaat yapım işinin 12.12.2010 tarihli sözleşme ile... Yapı İnş. tarafından davalı ... İnş. Ltd Şti'ye bırakıldığı, inşaat yapım işi karşılığında altı adet dairenin ve çekişmeli bağımsız bölümlerin ... İnş. Ltd Şti'ye bırakıldığı görülmektedir.

Mahkemece, mahallinde keşif yapılarak, 19.07.2010 tarihli eser sözleşmesi uyarınca inşaatın fiziki seviyesi saptanmalı, bu konuda teknik bilirkişilerden denetime elverişli rapor alınmalı, eksik iş varsa bu işlerin bedeli saptanmalı, ayrıca sözleşme uyarınca yüklenicinin yükümlülükleri arasında bulunan inşaat ile ilgili olarak ödenmesi gerekli belediye hissesi, SGK primleri, Maliyeye yapılacak ödemeler ve sair ödemelerin bulunup bulunmadığı Belediye, SGK ve Maliyeden yazışma yapılarak saptanmalı, davalı... Yapı İnş. Ltd Şti ile davalı ... İnş. Ltd Şti arasında yapılan 12.12.2010 tarihli taşeronluk sözleşmesinin 10.06.2011 tarihinde fesih protokolü ile feshedildiği belirtilmiş ise özellikle... Yapı İnş Ltd tarafından imzalanan iyiniyet mektubu başlıklı yazılı belgede dikkate alınarak davalıların kötü niyetli olup olmadıkları araştırılarak mahkemece tartışılmalı sonucuna göre, davalı yüklenicilerin varsa borçlarını depo etmesi için davacıya mehil verilmeli, bu bedeller depo edildiğinde sözleşme ifa ile sonuçlanmış olacağından istemi hüküm altına almalı, aksi takdirde arsa sahipleri yönünden dava reddedilmelidir.

SONUÇ: Temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 1.480 TL Yargıtay vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde yatıranlara iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 23.05.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5121, Karar No: 2025/3846, Tarih: 15.04.2025

**12. Ceza Dairesi         2023/5121 E.  ,  2025/3846 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/3641 E., 2023/936 K.

HÜKÜM : İstinaf başvurularının esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın davalı vekili ve davacılar vekili tarafından temyizleri üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi;

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince davacılar vekilinin haksız el koyma nedeniyle 817.250,00 TL maddi tazminatın ve 350.000,00 TL manevi tazminatın el koyma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesine ilişkin talebinin manevi tazminat yönünden reddine ve maddi tazminat yönünden kısmen kabulü ile davacı ... için 186.000,00 TL, davacı ... için 115.000,00 TL, davacı ... için 65.000,00 TL, davacı ... için 65.000,00 TL ve davacı ... için 59.000,00 TL maddi tazminatın el koyma tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvuruları üzerine yapılan inceleme neticesinde istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca davacılar vekili ve davalı vekilinin temyiz istemlerinin reddi ile hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacılar vekilinin temyiz sebepleri; savunma haklarının kısıtlanarak, yokluklarında karar verildiğine, eksik inceleme yapılarak davacılara ait taşınmazlara, araca, banka hesaplarına yönelik el koyma işlemleri nedeniyle uğranılan zararların araştırılmadığına, zilyet/ işleten nezdinde uğranılan zararların dikkate alınmadığına, ana geçim kaynaklarını kaybederek geçimlerini sağlayamaz hale gelen davacılar yönünden manevi zararın doğduğuna, dava şartlarının gerçekleştiğine, zararın ispatlandığına ilişkindir.

Davalı vekilinin temyiz sebepleri; tazminat koşullarının oluşmadığına, davanın reddinin gerektiğine, davacıların maddi zararını ispatlaması gerektiğine ilişkindir.

III. DAVANIN KONUSU

Davalı vekilinin temyiz sebepleri; tazminat koşullarının oluşmadığına, davanın reddinin gerektiğine, davacıların maddi zararını ispatlaması gerektiğine ilişkindir.

III. DAVANIN KONUSU

İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan Adalar Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/179 soruşturma numaralı ceza soruşturma dosyası incelendiğinde, davacılar hakkında varsayılan suç örgütlerinini oluşturduğu güçten yararlanarak yağma ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarından yürütülen soruşturma kapsamında Adalar Sulh Ceza Hakimliğinin 2017/75 D.İş, 2017/86 D.İş, 2017/87 D.İş, 2017/101 D.İş, 2017/103 D.İş ve 2017/107 D.İş, sayılı kararları ile davacılara ait atlara ve faytonlara el konulduğu, banka hesaplarına bloke konulduğu, tapu senetlerine, sigorta poliçelerine, senetlere, banknotlara el konulduğu, Adalar Cumhuriyet Başsavcılığının 23.11.2018 Tarih, 2018/179 Soruşturma sayılı ek kovuşturmaya yer olmadığına dair kararıyla davacılar ..., ..., ..., ..., ... hakkında varsayılan suç örgütlerini oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak yağma suçundan ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş, Adalar Cumhuriyet Başsavcılığının 23.11.2018 Tarih, 2018/138 Esas sayılı iddianamesiyle davacılardan ..., ..., ... haklarında tefecilik yapmak suçundan Adalar Asliye Ceza Mahkemesine kamu davası açılmış olup yargılamanın devam ettiği, el konulan at ve faytonların davacılara Adalar Sulh Ceza Hakimliğinin 2018/86 D.İş. Sayılı kararı ile 31.05.2018 tarihinde yediemin olarak teslim edildiği, el koyma tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı, davacılar hakkında aynı konuda açılan davanın bulunmadığı, kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu belirlenerek maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne ve manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kısmen kabul kısmen reddedilen davada, Bölge Adliye Mahkemesince bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davalı vekili ve davacılar vekilinin sair temyiz sebeplerinin reddine, ancak;

1-Davacılar ..., ... ve ... yönünden yapılan incelemede;

İlk Derece Mahkemesince kısmen kabul kısmen reddedilen davada, Bölge Adliye Mahkemesince bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davalı vekili ve davacılar vekilinin sair temyiz sebeplerinin reddine, ancak;

1-Davacılar ..., ... ve ... yönünden yapılan incelemede;

Her ne kadar yasal koşulların oluştuğundan bahisle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; dosya kapsamı ve UYAP üzerinden yapılan incelemede, Adalar Cumhuriyet Başsavcılığının 23.11.2018 Tarih, 2018/179 Soruşturma sayılı ek kovuşturmaya yer olmadığına dair kararıyla davacılar ..., ..., ..., ..., ... hakkında varsayılan suç örgütlerini oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak yağma suçundan ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, karara karşı müşteki Nail Murat Pekin tarafından itiraz edilmesi üzerinde itiraz incelemesinin İstanbul Anadolu 8. Sulh Ceza Hakimliği'nin 2019/121 D. İş sayılı dosyası üzerinden yapıldığı ve 02.01.2019 tarihinde itirazın kabulüne ve ek kovuşturmaya yer olmadığı kararının kaldırılmasına karar verildiği ve İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/33805 sayılı soruşturma numaralı ve 2020/3892 sayılı iddianamesi ile davacılar ..., ... ve ... hakkında birden fazla kişi tarafından birlikte yağma suçundan İstanbul Anadolu 17. Ağır Ceza Mahkemesinde dava açıldığı, söz konusu el koyma işlemlerinin hangi soruşturma ve hangi suçlar kapsamında yapıldığının araştırılması ve davacılar ..., ... ve ... hakkında birden fazla kişi tarafından birlikte yağma suçundan yapılan yargılamanın halen derdest olduğu, bu itibarla davacılar ..., ... ve ... hakkında CMK'nın 141 ve 142. maddeleri uyarınca kesinleşmiş bir kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya kesinleşmiş bir beraat kararının bulunup bulunmadığı araştırılmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi,

2- Davacılar ... ve ... yönünden yapılan incelemede;

2- Davacılar ... ve ... yönünden yapılan incelemede;

Her ne kadar yasal koşulların oluştuğundan bahisle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; dosya kapsamı ve UYAP üzerinden yapılan incelemede, Adalar Cumhuriyet Başsavcılığının 23.11.2018 Tarih, 2018/179 Soruşturma sayılı ek kovuşturmaya yer olmadığına dair kararıyla davacılar ..., ..., ..., ..., ... hakkında varsayılan suç örgütlerini oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak yağma suçundan ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, karara karşı müşteki .... tarafından itiraz edilmesi üzerinde itiraz incelemesinin İstanbul Anadolu 8. Sulh Ceza Hakimliği'nin 2019/121 D. İş sayılı dosyası üzerinden yapıldığı ve 02.01.2019 tarihinde itirazın kabulüne ve ek kovuşturmaya yer olmadığı kararının kaldırılmasına karar verildiği ve tazminat davasına konu İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 10.09.2020 tarih, 2020/33805 soruşturma sayılı soruşturma dosyası kapsamında davacılar ... ve ... hakkında yağma, tehdit, tefecilik ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarından verilen ek kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın usulüne uygun bir şekilde kesinleşip kesinleşmediği bu kapsamda davanın CMK'nın 142/1 maddesinde belirtilen sürede açılıp açılmadığı açıklığa kavuşturulmadan ve söz konusu el koyma işlemlerinin hangi soruşturma ve hangi suçlar kapsamında yapıldığı araştırılmadan yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi,

Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle sair yönleri incelenmeyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/2-a maddesi uyarınca İstanbul Anadolu 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

15.04.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13705, Karar No: 2015/29809, Tarih: 12.10.2015

**15. Ceza Dairesi         2015/13705 E.  ,  2015/29809 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mala zarar verme

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Somut olayda; sanığın, 06.10.2012 günü kalmakta olduğu koğuşun kabininde yer alan elbise dolabına tekmeyle vurması sonucunda dolabın devrildiği ve pencere camının kırıldığı, yine 10.10.2012 tarihinde odada iken tek kişilik yatağı çakmakla ateşlemesi sonucunda çıkan yangında, bir adet tek kişilik yatağın yanarak hasara uğradığı, ayrıca tavan ve duvar boyası ile anons hoparlörü ve lambanın zarar gördüğü anlaşıldığından, eyleminin mala zarar verme suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Sanığın eylemi sonucunda çıkan yangın nedeniyle ceza infaz kurumunda bulunan oda ile birlikte eşyalara verilen zarar ve tehlikenin boyutu dikkate alınarak, temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak tayin edilmesi gerektiği gibi, zincirleme suç hükümlerince uygulama yapılırken, artırım oranının daha fazla belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamış olup, bu gerekçeyle TCK’nın 152/2-a maddesi gereğince yapılan artırım oranında bir isabetsizlik bulunmadığından, bu yönde bozma talep eden tebliğnamedeki düşünceye iştirak edilmemiştir.

Bozma üzerine yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık ile müdafiinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, 12.10.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/4232, Karar No: 2024/5438, Tarih: 16.05.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/4232 E.  ,  2024/5438 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/214 E., 2024/17 K.

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum ve davalı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre temyize konu edilen miktar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290 TL’nin altında kalmaktadır.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı Kurum ve davalı vekillerinin temyiz dilekçelerinin miktardan REDDİNE,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

16.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1144, Karar No: 2022/104, Tarih: 18.01.2022

**6. Hukuk Dairesi         2021/1144 E.  ,  2022/104 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil olmadığı takdirde alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın ayrı ayrı esastan reddine yönelik verilen hüküm davalılar ... ile ... vekilleri tarafından duruşmasız ve davalılar ... ve ... vekilleri tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti.18.01.2022 gününde davalılar ... ve ... vekilleri Av. ... ve davacı şirket vekilinin mazeret dilekçesi verdikleri görülmekle dayanağı bulunmayan davacı ve davalı vekillerinin mazeretlerinin reddi ile temyiz incelemesinin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Davacı vekili, davacı yüklenici ile davalı ... dışındaki davalı arsa sahipleri arasında 27.10.2006 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince davalı yüklenici üzerine düşen edimleri yerine getirmesine rağmen hak ettiği E blok 12 no.lu bağımsız bölümün devrinin yapılmadığını ve haksız şekilde davalı ...'a satıldığını öğrendiklerini ileri sürerek, bahsi geçen taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini mümkün olmaz ise bedelinin tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, daireyi ...'tan tapu kaydına güvenerek ve iyiniyetle satın aldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Bir kısım davalılar vekili, davaya konu bağımsız bölümü kat irtifakı kurulması sırasında ...'a devrettiklerini, dairenin davalı ... tarafından satılması nedeniyle onun sorumlu olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, davalı ...'ın tapu siciline güvene dayalı ediniminin korunması gerektiği, bağımsız bölümün yükleniciye devrini sözleşme ile tüm arsa sahiplerinin üstlendiği, yüklenicinin rızası davalı ... adına tapulanmış olmasının diğer arsa sahiplerini sorumluluktan kurtarmayacağı belirtilerek, tapu iptali isteminin reddine, 200.000,00 TL taşınmaz bedelinin davalı arsa sahiplerinden yasal faizi ile birlikte dayanışmalı olarak tahsiline karar verilmiş, bir kısım davalı arsa sahipleri vekillerinin istinaf başvurusu, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı belirtilerek, esastan reddedilmiştir.

Kararı, davalılar ... ve ... vekili ile ... ve ... vekili temyiz etmiştir.

Kararı, davalılar ... ve ... vekili ile ... ve ... vekili temyiz etmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve 6100 sayılı HMK 355. maddedeki, kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp karar verilmiş olmasına göre, birkısım davalılar vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil mümkün olmaz ise taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Dava tarihinde yürürlükte olan 6908 sayılı TBK'nın 139. maddesinin ilk iki fıkrası "İki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir. Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir." hükmünü içermektedir.

2-Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil mümkün olmaz ise taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Dava tarihinde yürürlükte olan 6908 sayılı TBK'nın 139. maddesinin ilk iki fıkrası "İki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir. Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir." hükmünü içermektedir.

Yenilik doğuran bir hak olan takasın, davadan önce ve dava sırasında ileri sürülmesi mümkün olduğu gibi, terditli olarak beyan edilmesi de takasın şarta bağlandığı anlamına gelmemektedir. Takas talebinin mutlaka karşı dava şeklinde ileri sürülmesi zorunlu olmayıp, savunma olarak da ileri sürülmesi olanaklıdır. İlke olarak, takas def'i de diğer def'iler gibi cevap dilekçesinde süresinde ileri sürülmelidir. 10 günlük cevap süresinde ileri sürülmediği takdirde savunmanın genişletilmesi yasağı ile karşılaşabilir. Takas ve mahsup birbirinden farklı kavramlardır. Mahsupta, birbirinden ayrı ve bağımsız iki alacak mevcut olmayıp, alacak miktarından belli olgular dolayısıyla indirme talebi bulunmaktadır. Alacaktan indirilecek olan meblağ bir karşı alacak değildir. Mahsup, alacağın gerçek belirlemek üzere yapılan bir işlemdir. Mahsup itirazının karşı dava olarak ileri sürülmesine gerek olmadığı gibi, ayrı bir davada istenmesi zorunluluğu da bulunmamaktadır. Takasta, birbirinden bütünüyle ayrı ve bağımsız, karşılıklı iki alacak (borç) vardır. Ayrıca takas edilecek alacakların muaccel, dava edilebilir olması ve takas hakkının kanunla veya tarafların yapmış oldukları bir sözleşmeyle ortadan kaldırılmaması gerekir. Bu alacak sahiplerinden her biri takas ileri sürebileceği gibi, bu yola gitmeksizin alacaklarını ayrıca dava konusu edebilirler. Takas savunmasında bulunan taraf, hem kendi, hem de karşı tarafın alacağını ortadan kaldırmayı istediğinden, her iki alacak üzerinden de etkin olur. Bu niteliği ile takas, inşai bir haktır. Mahsup ise bir inşai hak ya da def'i olmayıp, bir itirazdır. (YHGK'nın 24.05.1950 gün ve 74 E., 31 K. sayılı ilamı bu yöndedir.) Örnek vermek gerekir ise, bir alacak davasında, davalı kendisinin de bir başka ilişkiden dolayı alacaklı olduğunu savunuyorsa bu bir takas savunmasıdır. Buna karşın, haksız mal edinme iddiasına dayalı bir geri alma davasında, davalı indirimi gerekli bir kısım giderleri olduğunu, ya da TBK'nın 227/2. ve 475/2. maddelerinde olduğu gibi, bir indirim yapılması gereğini savunursa, yapılması gereken iş mahsuptur.

Somut olayda, davalı taraf, davacının gecikme tazminatı borcu nedeniyle kesinleşmiş mahkeme kararına dayalı alacakları bulunduğunu savunmuştur. Bu itiraz aynı ilişkiden kaynaklanan alacağa ilişkin olduğundan mahsup itirazı olarak değerlendirilmesi gerekir. Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalının mahsup itirazı hususunda herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadığı gibi, gerekçeli kararda da bu hususa ilişkin olumlu ya da olumsuz bir hüküm kurulmamıştır.

Bu durumda mahkemece, davalının mahsup itirazı dikkate alınarak yapılacak araştırma neticesinde oluşacak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik

incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, birkısım davalılar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 19.03.2020 tarih ve 2020/148 Esas, 2020/604 Karar sayılı kararın kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararının davalılar ..., ... ve ... ile davalı ... yararına BOZULMASINA, HMK 373/1 maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 18.01.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.