muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/28067, Karar No: 2019/637, Tarih: 10.01.2019

**9. Hukuk Dairesi         2015/28067 E.  ,  2019/637 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili özetle; davacının 21/08/2009 - 22/08/2013 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığını, son aylık net ücretinin 1.750,00 TL olduğunu, 200,00 TL Sodexo Card verildiğini, yol parası verilmediğini, çalışma saatlerinin hafta içi ( 08,30 - 18,30 ) saatleri arasında olduğunu, hafta sonu dini ve milli bayramlarda çalışma yapılmadığını, sabit bir yemek molası ve çay molası bulunmadığını, şehir dışı seyahatlerinde yapılan fazla çalışmalara ilişkin fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini, davacının SGK primlerinin gerçek ücret üzerinden değil asgari ücret üzerinden yatırıldığını, davacının bu husustaki itirazları üzerine davalı işverenin davacıya çeşitli yöntemlerle mobbing uyguladığını, davacının ihtarname ile iş akdini haklı olarak sonlandırdığını iddia ederek; kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti ve ödenmeyen ücret alacaklarının faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili özetle; davacının 21/08/2009 - 22/08/2013 tarihleri arasında davalı şirkette çalıştığını, davacının 21/08/2013 ve devam eden günlerde mazeret bildirmeksizin işe gelmediğini, eylemli olarak istifa ederek iş akdini sonlandırdığını, davacının gerçek ücretinin SGK'ya bildirildiğini, davacının 1.750,00 TL ücret aldığı iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının mobbing iddiasının gerçek dışı olduğunu, işyerinde fazla çalışmayı gerektirecek bir çalışma olmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta; davacı dava dilekçesinde, işyerinde çalışma saatlerinin hafta içi 08,30-18,30 saatleri arasında olduğunu, hafta sonu ile dini ve milli bayramlarda çalışma yapılmadığını, sabit bir yemek molası bulunmadığını, şehir dışı seyahatlerinde yapılan fazla çalışmalara ilişkin fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini iddia etmiş, iddiasını ispat amacıyla tanık deliline dayanmıştır.

2-Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta; davacı dava dilekçesinde, işyerinde çalışma saatlerinin hafta içi 08,30-18,30 saatleri arasında olduğunu, hafta sonu ile dini ve milli bayramlarda çalışma yapılmadığını, sabit bir yemek molası bulunmadığını, şehir dışı seyahatlerinde yapılan fazla çalışmalara ilişkin fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini iddia etmiş, iddiasını ispat amacıyla tanık deliline dayanmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, davacı şehir dışı seyahatlerinde yapılan fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini iddia etmiş ancak tanık beyanları incelendiğinde, beyanların soyut olduğu iddiayı ispata ve talebi hesaplamaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır. Yine dosya kapsamında, davacının hangi günlerde veya hangi zaman aralığında şehir dışına çıktığını, seyahatlerin kaç gün sürdüğünü, bu seyahatlerde davacının ne kadar süre ile çalıştığını ispata yarar delilde bulunmamaktadır.

Bu tespitler karşısında, davacının fazla mesai iddiası ispatlanamadığından fazla mesai ücreti talebinin reddi yerine, yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F)Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 10.01.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/8596, Karar No: 2021/20067, Tarih: 29.11.2021

**2. Ceza Dairesi         2021/8596 E.  ,  2021/20067 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin 24/11/2015 tarihinde yürürlüğe giren 08/10/2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı kararı da nazara alınarak bu maddede öngörülen hak yoksunluklarının sanıklar hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükümler ve sanık ... hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan hüküm yönünden uygulanmasının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

I-Suça sürüklenen çocuk ... ve sanık ... hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına yönelik sanık müdafii ve suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteminin incelenmesinde;

5271 sayılı CMK'nın 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun ile değişik 231/12. maddesi gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararlar itirazı kabil kararlardan olup, temyizi mümkün olmadığından sanık müdafii ve suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz dilekçelerinin itiraz dilekçesi olarak kabulü ile itirazın merciince incelenmesi için dosyanın incelenmeksizin mahalline İADESİNE,

II-Suça sürüklenen çocuk ve sanıklar hakkında mala zarar verme suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

14.04.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 31.03.2011 tarih ve 6217 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a eklenen geçici 2. maddesi gereğince doğrudan hükmolunan 3.000 TL dahil adli para cezasına ilişkin mahkumiyet hükmünün temyizi mümkün olmadığından, suça sürüklenen çocuk müdafii, sanıklar müdafileri ve sanık ...'in temyiz isteğinin 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE,

III- Sanık ... hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmüne yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hâkimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

IV – Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık ve sanık ... hakkında hırsızlık ile iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Dosya kapsamına göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1. Suç tarihi itibariyle 12-15 yaş grubunda olan suça sürüklenen çocuğun 5237 sayılı TCK'nın 31/2. maddesi uyarınca hakkında hırsızlık suçunun hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişip gelişmediği hususunda uzman hekim raporu alınması gerektiği gözetilmeyerek yazılı şekilde karar verilmesi,

Dosya kapsamına göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1. Suç tarihi itibariyle 12-15 yaş grubunda olan suça sürüklenen çocuğun 5237 sayılı TCK'nın 31/2. maddesi uyarınca hakkında hırsızlık suçunun hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişip gelişmediği hususunda uzman hekim raporu alınması gerektiği gözetilmeyerek yazılı şekilde karar verilmesi,

2. Dosyada yer alan Iğdır Devlet Hastanesinin 04.03.2016 tarihli Engelli Sağlık Kurulu raporunda, sanık ...'e hafif zeka geriliği tanısı konduğunun anlaşılması karşısında; sanığın varsa önceki rapor ve tedavi evrakları ile birlikte Adli Tıp Kurumuna veya Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesine sevk edilerek, 5237 sayılı TCK'nın 32. maddesi uyarınca suç tarihi itibariyle işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya bu fiille ilgili olarak davranışları yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalıp azalmadığı veya önemli derecede olmamakla birlikte fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin azalıp azalmadığı konusunda rapor aldırılıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken eksik kovuşturma ile hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafii, sanık ... müdafii ve sanık ...'in temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebepten dolayı kısmen istem gibi BOZULMASINA, 29.11.2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/27934, Karar No: 2015/1844, Tarih: 10.02.2015

**10. Hukuk Dairesi         2014/27934 E.  ,  2015/1844 K.**

**"İçtihat Metni"**

.... adına Av. .... ile .... arasındaki dava hakkında Mahkemesi'nden verilen 30.06.2014 günlü ve 2014/333-2014/353 sayılı hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Usûlüne uygun olarak bir tebligat yapıldıktan sonra adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde Tebligat Kanunu'nun 35. maddesine göre tebligat yapılabilir.

19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 3. maddesi ile değişik 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 10/2. maddesine göre “Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır.”; yine, 6099 sayılı Kanunun 5. maddesi ile 7201 sayılı Kanunun 21. maddesine eklenen ikinci fıkrasına göre, “Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırır. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır."

Tüm bu düzenlemeler gözetildiğinde, artık, adres kayıt sisteminde yazılı adresi bulunanlara, 7201 sayılı Kanunun 35. maddesine göre tebligat yapılamayacak; bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, adres kayıt sisteminde yazılı adresine, 21. maddenin ikinci fıkrasına göre tebliğ yapılması gerekecektir.

Somut olayda; gıyabi hükmün davalı ....'e adres kayıt sisteminde yazılı olup-olmadığı araştırılmaksızın, bozma ilamının usulüne uygun olarak tebliğ edilip, sonrasında çıkarılan tebligatın bila döndüğü adresine, Kanunun 35. maddesine göre tebliği usûlsüz olup;

Mahkemece; davalının, yapılacak araştırma ile tespit edilecek adres kayıt sisteminde yazılı adresine, gıyabi hükmün usûlünce tebliğ edilerek; temyiz süresi geçtikten ve gerektiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi gereği, Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun 432. maddesindeki prosedür işletildikten sonra; anılan davalının, adres kayıt sisteminde kayıtlı olmadığının anlaşılması durumunda, önceki adresine Kanunun 35. maddesine göre yapılan tebliğ geçerli olacağından, başkaca bir şey yapılmaksızın gönderilmek üzere, üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, bu eksiklik giderilip dosya geldikten sonra temyiz itirazlarının incelenmesine, 10.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/24853, Karar No: 2013/18225, Tarih: 03.10.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/24853 E.  ,  2013/18225 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanaklarından olan 1479 sayılı Yasanın 45/2. maddesinin c bendinde; “18 yaşını veya ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, Yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış veya yaşları ne olursa olsun çalışmayacak durumda malul bulunan çocukları ile geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak koşulu ile yaşları ne olursa olsun evlenmemiş kız çocukların her birine %25’i aylık veya toptan ödeme şeklinde verilir” hükmü öngörülmüştür.

Anılan hüküm 04.10.2000 tarihinde yürürlüğe giren 619 sayılı KHK’nin 21.maddesi ile değiştirilmiş, KHK’nin Anayasa Mahkemesinin 26.10.2000 tarih, 2000/61 E., 2000/34 K. sayılı iptal kararıyla yürürlükten kalkmasından sonra, bu defa 02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasanın 23. maddesi ile “18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, Yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayan (18 yaşını doldurmayanlar hariç) bu Kanun ile diğer sosyal güvenlik Kanunları kapsamında çalışmayan ve Kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan veya yaşları ne olursa olsun çalışmayacak durumda malul olan çocuklarla, yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan, dul kalan ve bu kanun ile sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmayan bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan kız çocuklarının her birine %25’i, aylık veya toptan ödeme şeklinde verilir” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Öte yandan; davacının eşinin ölüm tarihinde (21.08.1990) yürürlükte bulunan 1479 sayılı Kanunun 46. maddesinde, sigortalının kız çocukları evlenirse bağlanan aylığın kesileceği, aylığın kesilmesine yol açan evlenmenin son bulması halinde, dul kaldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak kaydı ile yeniden aylık bağlanabileceği belirtilmiştir.

Öte yandan; davacının eşinin ölüm tarihinde (21.08.1990) yürürlükte bulunan 1479 sayılı Kanunun 46. maddesinde, sigortalının kız çocukları evlenirse bağlanan aylığın kesileceği, aylığın kesilmesine yol açan evlenmenin son bulması halinde, dul kaldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak kaydı ile yeniden aylık bağlanabileceği belirtilmiştir.

Davaya konu somut olayda; Bağ-Kur sigortalısı eşinin 21.08.1990 tarihinde vefat etmesi ile 1479 sayılı Kanun kapsamında ölüm aylığı almakta olan davacı, Bağ-Kur sigortalısı babasının 24.04.1977 tarihinde vefat etmesi üzerine 19.07.2006, 06.01.2012 ve 09.01.2012 tarihlerinde ölüm aylığı talebinde bulunmuş, talebi; aynı Kanuna tabi iki aylıktan yararlanma hakkı olanlara sadece yüksek olan aylık ödeneceğinden, eşinden aldığı aylığın babasından aylık bağlanması durumunda alacağı aylıktan fazla olması sebebiyle, ayrıca babasından ölüm aylığı bağlanması mümkün olmadığından bahisle reddedilmiştir. İş bu dava ile davacı; babası üzerinden de aylık bağlanmasını talep etmiş olup, Mahkemece; 5510 sayılı Kanunun 54/5. maddesi gereğince, davacıya eşinden dolayı bağlanan ölüm aylığının, babasından aylık bağlanması durumunda alacağı aylıktan daha yüksek olduğu belirtilerek, davaya konu Kurum işlemi yerinde bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

1479 sayılı Kanunun “Hakkın Düşmesi” başlıklı 78. maddesinde, “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, cenaze yardımı ve ölüm toptan ödeme hakları, hakkı doğuran olay tarihinden başlanarak 10 yıl içinde istenmezse düşer.

Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından herhangi bir döneme ilişkin aylığını 5 yıl içinde almayanların, bu döneme ilişkin aylıkları ödenmez.”

“Ölüm aylığının Başlangıcı” başlıklı 43. maddesinin üçüncü fıkrasında “.... doğuran olay tarihinden 5 yıl geçtikten sonra talepte bulunanların ölüm aylıkları, talep tarihini takip eden aybaşından itibaren başlar.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu hüküm ile; belli bir süre (beş yıl) talep edilmeyen ölüm aylıklarının ödenmeyeceği öngörülmüş, ancak yeniden bu haklara kavuşmak isteyen hak sahibi için mutlaka Kuruma yazılı olarak başvuru koşulu getirilmiştir. Buradaki yazılı talep koşulu hem geçerlilik hem de ispat koşuludur.

Somut olayda; davacının 19.07.2006 tarihli ilk tahsis talebinin reddedildiği, 1479 sayılı Kanunun 43. maddesinin 3. fıkrası kapsamında beş yıllık süresinin dolmasının ardından 06.01.2012 tarihinde yeniden tahsis talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

01.10.2008 tarihine yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın “Zamanaşımı, Hakkın Düşmesi, Avans” başlıklı 97.maddesinde de, “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazası, meslek hastalığı, vazife malullüğü ve ölüm hallerinde bağlanması gereken gelir ve aylıkların, hakkın kazanıldığı tarihten itibaren 5 yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar” denilmiştir.

01.10.2008 tarihine yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın “Zamanaşımı, Hakkın Düşmesi, Avans” başlıklı 97.maddesinde de, “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazası, meslek hastalığı, vazife malullüğü ve ölüm hallerinde bağlanması gereken gelir ve aylıkların, hakkın kazanıldığı tarihten itibaren 5 yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar” denilmiştir.

Bu kapsamda uyuşmazlığın çözümü, kanunların zaman bakımından uygulanmasına ilişkin kuralların incelenmesini zorunlu kılmaktadır. Kanunlar, metinlerinde belirtilen tarihte yürürlüğe girer ve buna bağlı olarak hukuksal sonuçlarını yürürlüğe girdiği tarihten sonrası için doğurmaya başlar. Kanunların yürürlüğe girmelerinden önceki olayları etkileyip etkilemeyecekleri, yani, geçmişe etkili olup olmadıkları ile ilgili mevzuatımızda genel bir hüküm yoktur. Ancak, “toplum barışının temel dayanağı olan hukuka ve özellikle kanunlara karşı güveni sağlamak ve hatta kanun koyucunun keyfi hareketlerine engel olmak için, öğretide kanunların geriye yürümemesi esası kabul edilmiştir. Buna göre, gerek Özel Hukuk ve gerekse Kamu Hukuku alanında, kural olarak her Kanun, ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonraki zamanda meydana gelen olaylara ve ilişkilere uygulanır; o tarihten önceki zamana rastlayan olaylara ve ilişkilere uygulanmaz. Hukuk güvenliği bunu gerektirir. (Prof. Dr. Necip Bilge, Hukuk Başlangıcı, 14. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, sh:193-194; Prof. Dr. A. Şeref Gözübüyük, Hukuka Giriş ve Hukukun Temel Kavramları, 18. Baskı , Turhan Kitabevi, Ankara 2003, sh:73).

Hukuk devletinin hukuki güvenlik ilkesi, herkesin bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesi, tutum ve davranışlarını buna göre güvenle düzenleyebilmesi anlamına gelir. Kişilerin davranışlarını düzenleyen kurallar onlara güvenlik sağlamalıdır. Bu güvenliğin sağlanabilmesi, her şeyden önce, devletin kendi koyduğu hukuk kurallarına kendisinin de uymasına bağlıdır. “Kanunları uygulama durumunda bulunanların da, başta mahkemeler olmak üzere, onları geriye yürür sonuçlar doğuracak yolda yorumlamamakla yükümlüdür.” (Yargıtay HGK; 09.03.1988 tarih ve 1987/2-860 E. 1988/232 K; 13.10.2004 tarih ve 2004/10-528 E. 2004/533 K; 06.04.2005 tarih ve 2005/10-183 E. 2005/241 K; 14.03.2007 tarih ve 2007/3-121 E. 2007/128 K. sayılı kararları).

Kanunların geriye yürümemesi kuralının istisnaları arasında; kazanılmış hakları ihlal etmemek kaydıyla kanunun yargılama hukukunu düzenlemesi, kamu düzeni ve genel ahlaka ilişkin olması ve beklenen (ileride kazanılacağı umulan) haklar bulunmaktadır. Tamamlanmış hukuki durumları yeni kanun veya düzenleyici kuralın etkilememesi ve onlar üzerinde hukuki sonuç doğurmaması ise, kazanılmış hakları saklı tutma amacı gütmektedir.

Kanunların geriye yürümemesi kuralının istisnaları arasında; kazanılmış hakları ihlal etmemek kaydıyla kanunun yargılama hukukunu düzenlemesi, kamu düzeni ve genel ahlaka ilişkin olması ve beklenen (ileride kazanılacağı umulan) haklar bulunmaktadır. Tamamlanmış hukuki durumları yeni kanun veya düzenleyici kuralın etkilememesi ve onlar üzerinde hukuki sonuç doğurmaması ise, kazanılmış hakları saklı tutma amacı gütmektedir.

Anılan istisnalardan olmayan 5510 sayılı Kanunun 97. maddesinin 1.fıkrasının geriye yürüyeceğine ilişkin bir düzenleme yoktur. Bu nedenle bu madde ile getirilen hükümler ancak maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren doğan ölüm aylıklarının zamanaşımı süre ve işleyişi yönünden uygulanacağının kabulü gerekir.

Açıklanan ilkeler çerçevesinde anılan hüküm ve somut olay değerlendirildiğinde: 1479 sayılı Kanunun 43. maddesinin 3. fıkrasında beş yıllık sürede istenmeyen aylığın tümünün zamanaşımına uğrayacağı ve bu gerçekleştiğinde aylığın yazılı talep tarihini takip eden aybaşından itibaren bağlanabileceği, başka bir deyişle yazılı talep tarihinden önceki aylıkların istenemeyeceği düzenlenmiştir. 5510 sayılı Kanunun 97. maddesinin 1. fıkrasında ise; her bir gelir veya aylık için beş yıllık zamanaşımı süresi öngörülmüş, gelir ve aylığın doğumundan itibaren beş yıl içinde istenmemesi halinde zamanaşımına uğrayacağı belirtilmiştir. Burada 1479 sayılı Kanunun 43. maddesindeki “talep tarihini takip eden aybaşından itibaren başlayacağı”na ilişkin hükme paralel bir düzenleme yapılmamıştır. Bu nedenle; anılan maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 01.10.2008 tarihinden itibaren, tahsis talep tarihi olan 06.01.2012 itibariyle beş yıllık zamanaşımı süresi dolmadığından ve davacının eşinin ölüm tarihinde yürürlükte bulunan yasal mevzuat gereğince, eşinden aldığı aylığın geçimini sağlamaya yeterli olmadığı anlaşılmakla, davacıya 01.10.2008 tarihinden itibaren babası üzerinden de ölüm aylığı bağlanması gerekecektir.

Öte yandan; Sosyal Güvenlik Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 118’inci maddesinin 2’nci fıkrasında yer alan “Kanunda aksine hüküm bulunmayan, iş kazası, meslek hastalığı ve ölüm hallerinde bağlanması gereken gelir ve aylıklara hak kazanıldığı tarihten itibaren, talep tarihi beş yılı aştığında, talep tarihinden geriye doğru beş yıllık kısmı hak sahiplerine ödenir. Geriye kalan kısım ise zamanaşımına uğrar” yorumunun anılan 5510 sayılı Kanunun 97/1’inci maddesi hükmünün aynı sonucu doğuracak ancak uygulama pratiği sağlayacak şekilde ifadesinden ibaret olduğu görülmektedir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 03.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.