muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/6297, Karar No: 2017/4959, Tarih: 09.10.2017

Kabule göre de;

06/04/2011 tarihli kararda belirtilen tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranması nedeniyle hükümlünün cezasının infaz edilmiş sayılacağı gözetilmeden, davanın düşürülmesine karar verilmesi kanuna aykırı olup, kanun yararına bozma istemi yerinde görülmüştür.

KARAR: Açıklanan nedenlerle;

Kanun yararına bozma talebine dayanan ihbarnamede ileri sürülen düşünce yerinde görüldüğünden; Adana 3. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 06/04/2011 tarihli, 2010/1567 esas ve 2011/970 karar sayılı kararının, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesinin 3. fıkrası uyarınca BOZULMASINA; aynı Kanun'un 309. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için, dosyanın adı geçen Mahkemeye iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmesine, 09/10/2017 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4588, Karar No: 2017/2461, Tarih: 02.10.2017

**23. Hukuk Dairesi         2015/4588 E.  ,  2017/2461 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen alacak davası sonucunda verilen hükmün bozulmasına ilişkin Dairemizin 09.03.2015 gün ve 2014/5595 Esas, 2015/1477 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi davacı vekilince istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkillerinin bir kısmının davalı kooperatif ortağı, diğer kısmının ise davalı müteahhit şirketten bağımsız bölüm satın alan site kat malikleri olduğunu, arsa sahibinin kooperatif, yüklenicisinin ise diğer davalı şirket olduğunu, bu binalarda eksik ve ayıplı imalâtlar bulunduğunu ileri sürerek, eksik ve ayıplı ... nedeniyle şimdilik 305.000,00 TL tazminatın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; davacı site yönetiminin yapıdaki noksanlıklar nedeniyle işbu davayı açma yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle, HMK'nın 114/1-d maddesi gereğince, davanın usulden reddine dair verilen karar, davacı vekilinin temyiz istemi üzerine, Dairemizin 09.03.2015 tarih ve 2014/5595 E., 2015/1477 K. sayılı ilamıyla, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine göre yapılan inşaattaki dairelerin muhtelif kişilere satılmasından sonra, bağımsız bölümlerin bir kısmında yahut ortak bölümlerde veya ana yapıdaki eksik imalatlar ya da sonradan ortaya çıkan ayıplar nedeniyle yüklenici ve arsa sahibi hakkında açılacak davanın kat malikleri adına yönetici tarafından açılmasının mümkün olmadığı, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 35. maddesine göre, yöneticinin ana bina yahut ortak yerler veya bağımsız bölümlerle ilgili olarak üçüncü şahıslara karşı aktif husumet ehliyeti bulunmadığı, bu nedenle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddi gerektiği, ancak, bu şekilde açılan bir davada, yöneticinin aynı apartmanda kat maliki bulunması halinde, çoğun içinde azın da bulunduğu ilkesinden hareketle, ayıptan doğan zarardan yöneticinin apartmandaki payı oranında dava hakkının bulunduğunun kabulü gerektiği, bu nedenle, davacının kat maliklerinden ise, bağımsız bölümü ne şekilde edindiği, arsa sahibinden mi, yoksa yükleniciden mi satın aldığı, yoksa arsa sahibi olan davalı kooperatifin ortağı sıfatıyla mı edindiği, arsa sahibinden satım veya ortaklıktan kaynaklı edinmiş ise yükleniciye karşı talebi yönünden arsa sahibinden arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı hakları ayrıca temlik alıp almadığı üzerinde durularak, oluşacak sonuca göre talep hakkının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarı da tespit edilerek bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmuştur.

Bu kez, davacı vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

... ilamında belirtilen gerektirici sebeplere göre, HUMK'nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin reddi gerekmiştir.

Bu kez, davacı vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

... ilamında belirtilen gerektirici sebeplere göre, HUMK'nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin reddi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin karar düzeltme isteminin REDDİNE, 07,80 TL harç ve takdiren 275,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine, 02.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5637, Karar No: 2016/8230, Tarih: 23.05.2016

**18. Hukuk Dairesi         2016/5637 E.  ,  2016/8230 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde,.... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırmasız el koyma nedenine dayalı olarak bedellerinin faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Bilirkişi kurulu tarafından değerlendirmeye alınan buğday ve samanı ile marulun kuru ve sulu şartlarda ayrı ayrı 2009 yılı itibarıyla dekar başına asgari ve azami verimleri, ayrıntılı üretim giderleri çizelgesi (üretim maliyet cetvelini oluşturan masraf kalemlerini gösterir biçimde tüm harcama kalemlerini açıklayan) ve kilogram başına toptan satış fiyatlarını gösterir biçimde veri cetvelinin....İlçe Müdürlüğünden,

2-Davaya konu taşınmazların ilk tesisten itibaren tedavüllü tapu kayıtlarının ilgili tapu müdürlüğünden,

Getirtilerek doyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 23.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/741, Karar No: 2024/4768, Tarih: 29.04.2024

**5. Hukuk Dairesi         2024/741 E.  ,  2024/4768 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/302 Esas, 2023/676 Karar

Taraflar arasındaki davada Bakırköy 2. Tüketici Mahkemesince, davacı tarafın asli talebinin tapu iptal tescil olduğu ve ilgili taşınmazın Ilgaz ilçesinde olduğundan Nöbetçi Ilgaz Asliye Hukuk (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verildiği; Ilgaz Asliye Hukuk Mahkemesince, davacı tarafın talebinin tapu iptal tescil davası olduğu ve taşınmazın Kastamonu ili sınırları içerisinde olduğundan Kastamonu Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verildiği; Kastamonu 1. Asliye Hukuk (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesince ise somut olayda kesin yetki kuralının uygulanamayacağı, uyuşmazlığın tüketici işlemi olduğu ve davacının ilk dava açtığı tüketicinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğu anlaşılmakla Bakırköy 2. Tüketici Mahkemesinin yetkili olduğunun tespiti ile mahkemenin yetkisizliğine karar verilerek ortaya çıkan olumsuz yetki uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Yargıtaya gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 22 nci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:

“İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir.”

Olumsuz yetki uyuşmazlığından bahsedilebilmesi için mahkemeler arasında karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmesi zorunludur. Somut olayda, mahkemeler arasında karşılıklı olarak verilmiş bir yetkisizlik kararı bulunmamakta olup, Kastamonu 1. Asliye Hukuk ( Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesinin kararında yetkili olduğu belirtilen Bakırköy 2. Tüketici Mahkemesinin de karşı yetkisizlik kararı vermesi ve bu kararın kesinleşmesi gerektiği nazara alındığında yargı yeri belirlenmesi için aranan "iki mahkeme arasında olumsuz yetki uyuşmazlığı bulunması" koşulunun henüz gerçekleşmediği kuşkusuzdur.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Bu aşamada yargı yeri belirleme koşulları bulunmayan dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmek üzere MAHALLİNE İADESİNE,

29.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/2008, Karar No: 2010/341, Tarih: 21.01.2010

**6. Ceza Dairesi         2007/2008 E.  ,  2010/341 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hâkimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1- 5252 sayılı Yasanın 9/3. maddesi uyarınca lehe yasanın belirlenmesi bakımından, 5237 sayılı Türk Ceza Yasasına göre yapılacak uygulamanın tüm sonuçları ve yasal dayanaklarıyla birlikte denetime olanak sağlayacak biçimde, hükmün gerekçesinde açıklanması gerektiğinin gözetilmemesi,

2- 5237 sayılı TCY’nın 145. maddesinin 2. fıkrasındaki “malın değerinin azlığı” kavramının, 765 sayılı TCY’nın 522. maddesindeki hafif ve pek hafif ölçütleriyle, her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlanmak dışında benzerliği bulunmadığı, “değerin azlığı” nın 5237 sayılı Yasaya özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, Yasakoyucunun amacı ile suçun işleniş biçimi, olayın özelliği ve sanığın kastı da gözetilmek suretiyle, daha çoğunu alma olanağı varken, yalnızca gereksinmesi kadar değer olarak da gerekiyorsa ceza vermekten vazgeçilebileceği ölçüdeki düşük değerler esas alınmak, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanmak koşuluyla uygulanabileceği düşünülmeden, saat 04:00 sıralarında sanığın yanındaki üç kişiyle birlikte yakınana ait park halindeki otomobilin, sağlam ve dayanıklı olduğu belirlenen kapısını zorlayıp açarak çalması biçimindeki somut olayda uygulanma koşulları da bulunmadığı halde, bu maddeye düzenleniş amacının dışında yorumlar getirilerek cezadan indirim yapılması

3- Sanık savunmanının son oturumdaki lehe olan yasa hükümlerinin uygulanması isteminin 5237 sayılı TCY’nın 51 ve 62. maddelerini de kapsadığı gözetilmeden, anılan maddelerin uygulanması konusunda olumlu yada olumsuz bir karar verilmemiş olması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle istem gibi BOZULMASINA, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK’nun 326/son maddesi uyarınca hükmolunan cezanın süresi bakımından kazanılmış hakkın korunmasına 21.01.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8802, Karar No: 2012/14616, Tarih: 08.10.2012

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2012/8802 E.  ,  2012/14616 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki istirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı davalı ...'den 23/11/2007 tarihinde 3.550,00 TL'ye 1985 model Kartal marka araç satın aldığını, davalıya borcuna karşılık olarak 3.000,00 TL'lik senet verdiğini, bu senetlere karşılık 17/06/2008 tarihinde 2.000,00 TL ödediğini, 1.200,00 TL borcu kaldığını, eski senetlerini aldığını, 1.200,00 TL borcu için 23/11/2007 keşide tarihli ve 20/04/2008 ödeme tarihli senet tanzim ederek davalıya verdiğini, bu senedin vadesi gelince de 25/09/2008 tarihinde Küre ilçesi P.T.T.'si aracılığıyla posta çeki havalesi ile 1.000,00 TL'sını havale ettiğini, geriye 200 TL borcu kaldığını, davalı ile telefon görümesinde kendisine senedi yırttığını ve attığını söylediğini ancak davalının İnebolu 1. İcra Müdürlüğünün 2010/153 esas sayılı takip dosyası ile 1.200,00 TL lik senedi icraya koyarak aleyhine icra takibine başvurduğunu, bu takip nedeniyle Küre PTT şubesine ödediği dekontu ekleyerek İnebolu İcra Ceza Mahkemesi'ne itirazda bulunduğunu, mahkemenin 2010/79 esas - 2011/7 sayılı kararı ile itirazının reddine karar verildiğini, bunun üzerine davalıya icra baskısı altında icra yoluyla haksız olarak faiz, harç, masraf, vekalet ücretiyle birlikte toplam 3.277,00 TL ödemek zorunda kaldığını belirterek, haksız olarak ikinci kez davalıya ödemiş olduğu 3.277,00 TL nin ödeme tarihi olan 30/05/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile İİK nun 72/7 ve 8. maddeleri gereğince tarafına ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı borçlu davacının senedin varlığını, imzasının ve miktarının doğruluğunu kendi beyanları ile kabul ettiğini, borçlunun borcunu ödemek için avukatına taahhütname verdiğini, borçlunun kötü niyetli, haksız çıkar sağlama amacında biri olduğunu, açtığı dava ile ödediği parayı geri talep ettiğini, çelişkili ifadeler verdiğini, 1.000,00 TL'lik PTT havalesinin 1.200,00 TL'lik senetle bir ilgisinin bulunmadığını, bahsettiği alışveriş ile ilgili bir senet olmadığını, bu senedi ödemediğinden dolayı mahkemeye ödendiği yönünde hiç bir belge sunamadığını belirterek, davacı tarafından açılan davanın reddine, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, somut olayda davalı tarafın, davacı tarafın belirttiği 1985 model Kartal marka aracın alım satımına dair hukuki ilişkiyi, ödemeleri ve son olarak da havaleyle yapılan ödemeyi ikrar ettiği, ancak icra takibine konu alacağın başka bir hukuki ilişkiden kaynaklandığını iddia ettiği davalının icra takibine konu alacağın başka bir borç ilişkisinden kaynaklandığı iddiasını ispat etmek zorunda olduğu, ispat yükünün davacı tarafta değil, davalı tarafta olduğu, davalı tarafın kendisine verilen kesin süreye rağmen herhangi bir delil bildirmediği davalının, takibe konu senedin başka bir hukuki ilişkiden kaynaklandığını ispat edemediğini, ispat yükü kendisine düşen davalının iddiasını ispat edemediği için davanın kabulüne karar verilmiş hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalının yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 08.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1114, Karar No: 2014/1640, Tarih: 17.03.2014

**1. Ceza Dairesi         2013/1114 E.  ,  2014/1640 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Eşini öldürme

HÜKÜM : 5237 sayılı TCK.nun 27/2 ve CMK.nun 223/3-c maddeleri uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına ilişkin.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın, eylemini olay esnasında kapıldığı korku, heyecan ve telaş nedeniyle meşru savunma sınırının aşılması sonucu gerçekleştirdiği kabul edilerek ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, incelenen dosyaya göre bozma üzerine verilen hükümde isabetsizlik görülmemiş olduğundan, katılanların kararın usule ve yasaya aykırı olduğuna yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA), 17/03/2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/8202, Karar No: 2022/729, Tarih: 15.02.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/8202 E.  ,  2022/729 K.**

**"İçtihat Metni"**

İlk Derece Mahkemesi :Konya 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 22.11.2018 tarih ve 2018/289 - 2018/132 sayılı kararı

Suç :Silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek

Hüküm :TCK'nın 314/2, 220/7, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62, 53, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince kesin olarak verilen hükümlerin, 24.10.2019 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanunun 29. maddesi ile 5271 sayılı CMK’nın 286. maddesine eklenen üçüncü fıkradaki düzenleme gereğince temyiz yolunun açılması üzerine anılan Kanuna eklenen geçici 5. maddesinin 1/f bendinde belirtilen süre içerisinde temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak gerekecektir.

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum

olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sitemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir(C.G.K. 17.12.2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; “1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile müdafi görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır”.

“5271 sayılı CMK'nun 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerekip gerekmediği, bu kapsamda “beş yıllık ceza süresinin belirlenmesinde suçun temel şekli için kanunda öngörülen cezanın mı dikkate alınacağı yoksa, suçun nitelikli halleri ve ağırlaştırıcı nedenlerinin de beş yıllık cezanın belirlenmesinde dikkate alınıp alınamayacağı”, hususları yönünden irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafii yardımından faydalanma hakkı yönünden iç hukukumuzun da bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, bir suç ile itham edilen herkes, kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafiin yardımından faydalanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek hakkına sahiptir. Anılan madde gereğince, bir suç isnadı altında bulunan kişi savunma hakkının kullanılmasında, kendisini bizzat savunma, seçtiği bir müdafi yardımından yararlanma ve bir müdafi tayin etme imkanından yoksun ise ve adaletin selameti için gerekli görülürse re’sen atanacak bir müdafi yardımından yararlanma olmak üzere üç ayrı hakka sahiptir. Bu nedenle, suç isnadı altında bulunan kişinin kendisini bizzat savunması talep edilemez. Savunma hakkının etkin bir şekilde kullanma imkânını sağlayan müdafi yardımından yararlanma hakkı aynı zamanda adil yargılanma hakkının diğer bir unsuru olan “silahların eşitliği” ilkesinin de gereğidir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Pakelli/Federal Almanya Davası, B.No: 8398/78, 25.04.1983).

Gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması ile ilgili olarak, AİHM, her sanığın, gerekiyorsa resmi olarak görevlendirilen bir avukat tarafından etkili bir şekilde savunulması hakkının adil yargılamanın temel özelliklerinden birisi olduğunu hatırlatmaktadır (Salduz, Poitrimol-Fransa, 23 Kasım 1993 ve Demebukov- Bulgaristan, başvuru no: 68020/01, 28 Şubat 2008).

Kural olarak, sanığa, polis tarafından ifadesinin alındığı veya tutuklu olarak yargılandığı andan itibaren avukat yardımından yararlanma imkanı sağlanmalıdır (Dayanan/Türkiye davası, başvuru no:7377/03).

Adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan müdafi yardımından yararlanmadan vazgeçmenin geçerli ve etkin olabilmesi için her türlü şüpheden uzak bir açıklıkta olması, ayrıca sonuçlarının ağırlığı itibariyle asgari garantileri içermesi, önemli hiçbir kamu menfaatine ters düşmemesi ve vazgeçmenin sonuçlarının makul olarak öngörebileceğinin ortaya konulması gerekir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Salduz/Türkiye Davası, B. No: 36391/02, 27.11.2008; Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007). Ne var ki; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bazı durumlarda kişinin talebi olmasa da, resen ücretsiz olarak avukat tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Kişinin imkanının olmaması yanında, ayrıca suçlama nedeniyle alabileceği özgürlükten mahrum bırakılmayı gerektiren bir ceza ve davanın karmaşıklığı, avukat yardımının sağlanmasını gerektiren bir hukuki menfaati ortaya çıkarmaktadır (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007).