muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/2612, Karar No: 2009/4642, Tarih: 11.09.2009

Bu sözleşmenin imzalanmasından sonra arsa sahibi ile yüklenici kooperatif 12.10.1993 tarihinde yeniden bir araya gelerek noterde 30765 yevmiye nolu “düzenleme şeklinde ek sözleşme” imzalamışlardır. Ek sözleşmede “Eskişehir İli, Akarbaşı Mahallesi 991 ada 1 parselin 2 parsel ile şüyulandırılan kısmından... ... hissesi oranında %35 oranında daire alacaktır” hükmüne yer verilmiştir.

Taraflar arasında asıl ve ek sözleşmenin imzalanmasından sonra davalı ... ...’a ait 3425,50 m2’lik 991 ada 2 parselin 712 m2’lik kısmı ... Caddesinde kaldığı için, İmar Yasasının 18. maddesi gereğince yapılan uygulamaya tabi tutularak parselin 712 m2’lik kısmının 249 m2’lik bölümü katılım payı (düzenleme ortaklık payı) olarak kesilmiş, kalan kısmı için de davalıya 2783 ada 1 parselden 45/6153 hisse (45m2), 2741 ada 5 parselden de 418/2767 hisse (418 m2) olmak üzere başka bölgedeki 2 adet parselden pay verilmiştir. Yine davalının parselinden 1302,50 m2’lik kısım da yol ve park alanı olarak belediye tarafından ayrılmış, böylece 1411 m2 alana düşen davalıya ait 2 parsel ile 06.10.2004 tarihli dahili dava dilekçesi ile davaya dahil edilen ...ve ...’ın müştereken maliki oldukları 383 m2 alana sahip 991 ada 1 parsel 08.11.1993 tarihinde tevhit edilerek tevhit sonrası oluşan 8 parsel sayılı taşınmaz 1794 m2 olarak tapuya tescil edilmiştir. Dosyaya getirtilen tapu kayıtları kapsamından, tevhit işleminden sonra oluşan 8 parsel sayılı taşınmazda davalı ... ...’ın 1411/1794, dahili davalılardan...’ın 128/1794, ...’ın 255/1794 pay sahibi oldukları, taşınmazda kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmadığı görülmektedir.

Davacı yüklenici kooperatif, 991 ada 1 ve 2 parselin tevhit edilmesinden önce dahili davalılar ... ve...’ın maliki oldukları 991 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerine 8 katlı 1 blok halinde 24 daireli bina yapılmasının ve dahili davalılara 6 adet daire verilmesinin kararlaştırıldığı 08.09.1993 tarihli adi yazılı “Kat Karşılığı İnşaat Yapım Sözleşmesini” dahili davalılarla imzalamıştır. Tevhit sonucu oluşan 8 parsel sayılı taşınmaz üzerine inşaat yapımı için 22.12.1993 tarihinde yapı ruhsatı alınmış ve davacı kooperatif tarafından 45 adet daire ve 3 adet dükkan olmak üzere 48 bağımsız bölümden oluşan iki blok halinde bina yapılmış, yargılama sırasında 16.05.2007 tarihinde binalara Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından “yapı kullanma izin belgesi” verilmiştir.

Yanlar arasındaki uyuşmazlık davalı arsa sahibi... ...’a asıl ve ek sözleşme uyarınca kaç adet daire verilmesi gerektiği noktasında toplanmaktadır.

Yanlar arasındaki uyuşmazlık davalı arsa sahibi... ...’a asıl ve ek sözleşme uyarınca kaç adet daire verilmesi gerektiği noktasında toplanmaktadır.

Davacı kooperatif ile davalı arsa sahibi... ... arasında asıl sözleşmeden sonra yapılan 12.10.1993 tarihli düzenleme şeklinde ek sözleşmenin yukarıda yazılı hükmü dikkate alındığında; tevhit sonucu oluşan 991 ada 8 parsel sayılı taşınmaz üzerine yapılan 45 adet daireden davalı arsa sahibinin parseldeki hissesi olan 1411/1794 hisse üzerinden %35 oranına göre yapılan hesaplama sonucu bulunan (45 adet daire X 1411/1794 X %35 = 12,38) 12,38 adet daireyi almaya hak kazandığının kabulü gerekir. Davalı arsa sahibine daha önce 9 adet daire teslim edildiğinden, davalının bu dava kapsamında talep edebileceği daire sayısı 3,38 adettir. Nevar ki; davalının 08.01.1993 tarihli asıl ve 12.10.1993 tarihli ek sözleşmelere konu olan 991 ada 2 parsel sayılı taşınmazında yapılan şüyulandırma ve imar işlemleri sonucu davalı ... ...’a 2783 ada 1 parselde 45 m2 2741 ada 5 parselde ise 418 m2 olmak üzere toplam 463 m2 arsa tahsis edildiği dosyada mübrez Odunpazarı Belediye Başkanlığının 20.04.2000 tarihli yazısı ile Tapu Sicil Müdürlüğü yazılarından anlaşıldığından, bu arsalar nedeniyle davalı ... ...’ın hak kazanacağı daire adedinin de konusunda uzman bilirkişiler aracılığıyla belirlenerek 3,38 adet daireden mahsubunun yapılması, yapılacak mahsup sonucu daire kalırsa, kalan daire adedi yönünden, mahkemenin, arsa sahibi davalıya verilecek daireleri (davalı sözleşme uyarınca daire seçim hakkını kullanmış olduğundan daire seçimi davalıya bırakılmayarak) sözleşme gereğince kooperatife kalan daireler içinden hakkaniyete uygun olarak belirlemesi, küsuratlı daire kaldığı taktirde arsa sahibinin bedel talep edebileceğinin de gözetilmesi gerekir.

Öte yandan, davacı yüklenici kooperatif ile dahili davalılar arasında yapılan 09.08.1993 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca dahili davalılara verilen 6 adet daireden, 4 adedi dahili davalı ... tarafından gayrimenkul satış vaadi sözleşmeleri ile üçüncü kişilere satılmış, üçüncü kişiler ..., ... ve ... tarafından Eskişehir 2.Asliye Hukuk Mahkemesinde 1999/897 esasına kayıtlı olarak ..., ...ve... ... aleyhine açılan davada satış vaadi sözleşmelerine dayalı olarak tapu iptâli ve tescil isteminde bulunulmuş, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kesinleşen bu davada 09.10.2006 tarihli bilirkişi raporuna ek olarak düzenlenen kat irtifakına esas bağımsız bölüm listesinde yazılı arsa payları esas alınarak dava açan üçüncü kişiler adına tapu iptâli ve tescil kararı verilmiştir. Eldeki temyize konu davada alınan 19.07.2005 tarihli bilirkişi raporu eki kat irtifakına esas bağımsız bölüm listesi ile 1999/897 esas sayılı davada alınan liste arasında farklılık olduğu, bağımsız bölümlere tahsis edilen arsa paylarının farklı olduğu görülmektedir.

Bu durumda, Eskişehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1999/897 Esas sayısına kayıtlı olarak görülüp sonuçlanan dava dosyasında alınan 09.10.2006 tarihli bilirkişi raporuna ek olarak düzenlenen kat irtifakına esas bağımsız bölüm listesi de nazara alınarak, kooperatif tarafından iki blok halinde yapılan binalardaki her bir bağımsız bölüme düşecek arsa payı yerinde keşif de yapılmak suretiyle konusunda uzman bilirkişilere hesaplattırılarak, gerekirse 1999/897 E. sayılı dava dosyasında davacı olan ..., ... ve ...'nün de taraf olmaları sağlanarak kat irtifakına esas bağımsız bölüm listesinin düzenlenmesi ve sonucuna göre davacı kooperatifin tapu iptâli ve tescil talebiyle ilgili olarak hüküm kurulması gerekirken, tüm bu yönler gözetilmeyerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Kabul şekli açısından da;

Arsa sahibi... ... yararına hüküm fıkrasının 4. bendinde, arsa sahibinin 67.500,00 TL alacaklı olduğunun kabulüyle bu miktarın mahkeme veznesine davacı tarafından bloke (depo) edilmesine karar verilmesi yanında, hükmün 12 numaralı bendinde ise bu miktarın arsa sahibine belediyece verilen iki adet parselin değerinden mahsubuna karar verilmek suretiyle çelişkili hüküm oluşturulması da bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın taraflar yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacı kooperatif ile davalı ... (...)’a geri verilmesine, 11.09.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6547, Karar No: 2013/929, Tarih: 29.01.2013

**8. Hukuk Dairesi         2012/6547 E.  ,  2013/929 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

KARAR

Dava konusu...ilçesi, ....Mahallesi,....Sokak, 196 Konutlar, A-2 Blok 3 ve 4 nolu bağımsız bölüm "Mesken" niteliğindeki taşınmaza ait davalı ... adına iktisap tarihi ve sebebi yazılı bulunan tapu kaydının ilk oluştuğu tarihten itibaren varsa tüm tedavül kayıtlarıyla birlikte o yer Tapu Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulması, ondan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere geri çevrilmesi için dosyanın yerel mahkemeye İADESİNE, 29.01.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/16780, Karar No: 2010/7553, Tarih: 31.05.2010

**6. Ceza Dairesi         2006/16780 E.  ,  2010/7553 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

5237 sayılı TCY.nın 150. maddesinin 2. fıkrasındaki “malın değerinin azlığı” kavramının, 765 sayılı TCK.nun 522. maddesindeki “hafif” ve “pek hafif” ölçütleriyle, her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerliği bulunmadığı, “değer azlığının” 5237 sayılı Yasaya özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, bunun, daha çoğunu alabilme olanağı varken, yalnızca gereksinmesi kadar değer olarak da az olan şeyi alma durumunda, olayın özelliği ve sanığın özgülenen kastı da değerlendirilip, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanarak uygulanabileceği gözetilmeden, sanık hakkında aynı Yasanın 150/2. maddesi uyarınca indirim yapılması, karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Kasten işlenen suçlarda hapis cezasına mahkumiyetin yasal sonucu olan 5237 Sayılı TCK'nın 53. maddesinde öngörülen belirli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma tedbirlerinin seçimlik olmadığı gözetilmeden, anılan fıkranın (a) bendinde yazılı tedbire hükmedilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasından ‘‘53/1-a maddesinin uygulanmasına’’ ilişkin bölüm çıkarılarak, yerine ‘‘53/1. maddesinde belirtilen ve 53/3. maddesindeki kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri dışındaki haklardan sanığın mahkum olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar; 53/3. maddesi gözetilerek 53/1-c maddesi uyarınca kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından ise koşullu salıverilme tarihine kadar yoksun bırakılmasına’’ cümlelerinin eklenmesi suretiyle, eleştiri dışında diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 31/05/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/23309, Karar No: 2022/4744, Tarih: 14.03.2022

**4. Hukuk Dairesi         2021/23309 E.  ,  2022/4744 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

K A R A R

Yargılama sırasında tanık olarak dinlenen davalı borçlu ...’ın eşi ...; davacı ...’ten 2013 yılında 200.000,00 TL borç aldığını, borcun ödenmemesi üzerine davacının ...’ın kendisi hakkında da icra takibi yaptığını belirtmiş olup, bu icra takibine ilişkin bilgiler dosya kapsamında yer almadığından, sözü edilen icra takibine ilişkin bilgiler ilgililerinden öğrenilerek, bu takip dosyasının aslının veya eksiksiz onaylı örneğinin ilgili birimlerden istenilerek dosya arasına konulup, eklendikten sonra gönderilmek üzere dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne GERİ ÇEVRİLMESİNE; 14/03/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6183, Karar No: 2011/7624, Tarih: 15.07.2011

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2011/6183 E.  ,  2011/7624 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Hükümlü hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada Kartal 1. Sulh Hukuk ve Fatih 3. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, Hükümlüye vasi tayini istemine ilişkindir.

Türk Medeni Kanununun 411. maddesine göre, “vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairesine aittir. “

Aynı Kanunun 19. maddesinde; “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.” , 20.maddesinde de “Önceki yerleşim yeri belli olmayan veya yabancı ülkedeki yerleşim yerini bıraktığı halde Türkiye'de henüz bir yerleşim yeri edinmemiş olan kimsenin halen oturduğu yer, yerleşim yeri sayılır.” hükümlerine yer verilmiştir.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 42. maddesindeki “Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan yabancı hakkında vesâyet, kayyımlık, kısıtlılık, gaiplik ve ölmüş sayılma kararları ilgilinin Türkiye'de sâkin olduğu yer, sâkin değilse mallarının bulunduğu yer mahkemesince verilir.”hükmüne yer verilmiştir.

Dosya kapsamındaki, yabancı uyruklu kısıtlı adayı hükümlünün Cezaevi Müdürlüğüne verdiği 06.09.2010 günlü yazılı beyanına göre cezaevine girmeden önce oturduğu yerin Aksaray adresi olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Fatih 3. Sulh Hukuk Mahkemesinde bakılıp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; HUMK.’nun 25. ve 26. maddeleri gereğince Fatih 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 14.07.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/9363, Karar No: 2024/9810, Tarih: 09.10.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/9363 E.  ,  2024/9810 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/808 E., 2024/658 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/43 E., 2022/59 K.

Taraflar arasındaki uzun vadeli sigorta kollarına tabi (1) gün süre ile çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 10.01.1967 doğumlu olup 01.12.1982 tarihinden 1984 yılının birinci dönemine kadar ... Ticaret unvanlı iş yerinde sigortalı olarak çalıştığını, davacının 01.12.1982 tarihinden 1984 yılı birinci dönem sonuna kadar 37.479.01 sicil numaralı ... Ticaret işyeri tarafından verilen bordrolarda davacının hizmetlerinden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasına tabi olarak çalıştığı yani davacının bu sürede uzun vade sigortalı kapsamında çalıştığı için bu hizmetlerin sigortalı hizmetine eklendiğinin belirtilmiş olduğunu, ancak daha sonra işveren tarafından Kuruma verilmiş olan bordrolar ve bordro takip ve mutabakat cetvellerinin tetkiki neticesinde bordroların karıştırılarak davacının ... ve ... isimli iki arkadaşının da bu süredeki hizmetlerinin çırak olarak çalıştıklarının tespit edilmesi sonucunda, bu hizmetlerin kısa vadeli sigortalılık olarak kabul edildiğini, davacının söz konusu dönemde tüm sigorta kollarına tabi olarak fiilen çalıştığını, davacının bu sürede çırak olarak çalışmadığını, çünkü davacının velisi ile işveren arasında herhangi bir çıraklık sözleşmesi bulunmadığını, davacının ... Ticaret unvanlı iş yerinde 01.12.1982 tarihinden 1984 yılı birinci dönemde geçen sigortalı hizmetlerinin tüm sigorta kollarına tabi hizmet olarak kabulü ile bu hizmetleri iptal eden Kurum işleminin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, ... Ticaret unvanlı işverence verilen işe giriş bildirgesine istinaden 01.01.1982 tarihi olduğu, ilgili dönemde (1982/1. dönemden 1984/1 döneme kadar işveren tarafından Kuruma verilen bordrolar ve bordro takip ve mutabakat cetvellerinin tetkiki neticesinde, malulluk, yaşlılık ölüm sigortasına tabi olanların bir kişi olduğu ve bu kişinin de ... sicil numaralı ... olduğunu, 1984/1. dönem çıraklık bordrosu ile malulluk yaşlılık ölüm sigortasına tabi olanlar bordrosu ayrı olduğu halde 1984/1 dönem bordrolarının karıştırılarak çıraklığa tabi olan 3 sigortalının sehven sisteme uzun vade işlendiğini ve iptal edildiğini, bu nedenle Kurum tarafından yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davacının 37479.01 sicil numaralı işyerinde 01.01.1982 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, sigortalılık başlangıcının ise 18 yaşını ikmal ettiği, 10.01.1985 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, usul ve yasalara aykırı verilen İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının dava dışı 37479.01 iş yeri sicil no.lu ... Ticaret unvanlı iş yerinde 01.01.1982 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 10.01.1985 olduğunun tespitini talep ettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece dinlenen bordro tanık beyanları ve gelen müzekkere cevaplarına göre verilen kabul kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak 01.01.1982 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 3/II-B, 6., 108., 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4, 5, 16. maddesi, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10. maddesi, 14. maddesi, geçici 4. maddesi hükümleridir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 3/II-B, 6., 108., 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4, 5, 16. maddesi, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10. maddesi, 14. maddesi, geçici 4. maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108. maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanun'un 79. maddesinin 10. fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

506 sayılı Kanun’un 2. maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6. madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-B maddesinde; “Özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35. maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü öngörülmüştür.

Öte yandan aynı Kanun'un 3/II-B maddesinde, özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanun'un 35. maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda; sigortalı ile işveren arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve sigortalının çırak olup olmadığı belirlenirken çalışma ilişkisi irdelenmeli, çıraklık sözleşmesinde akdi ilişkinin üstün niteliğinin çalışma yerine sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesi olduğu hususu gözetilmeli, sigortalının iş yerinde üretimle ilgili çalışmalara eylemli olarak katılması ve meslek ve sanat eğitiminin ikinci plânda tutulması, bir başka anlatımla sigortalının emeğiyle iş yeri ve işverene katkıda bulunması durumlarında çıraklık ilişkisinin söz konusu olamayacağı benimsenmelidir.

05.07.1977 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4. maddesi çırağı, “Bu Kanun'a tabi bir sanatı, o sanat için düzenlenen teorik ve pratik öğrenim programına göre o iş yerinde öğrenmek amacı ile bir çıraklık sözleşmesi ile bir iş yeri sahibinin hizmetine giren kimse...” olarak tanımlamıştır. Kanunu'nun 5. maddesine göre çırak olabilmek için 12 yaşından küçük, 18 yaşından büyük olmamak gerekir. Kanun'un 16. maddesinde ise iş yeri sahibi veya temsilcisinin çırak adayını çalıştırmağa başlamadan önce velisi veya Kanuni mümessili ile üç örnek yazılı bir çıraklık sözleşmesi yapmaya mecbur olduğu, 20. maddesinde, sözleşmenin bir örneğinin Mahalli Çıraklık Eğitim Komitesine, derneğe kayıtlı ise ilgili derneğe veya odaya vermek ve sicil numarasını alarak sözleşmeye yazmak zorunda olduğu öngörülmüştür.

Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan ve 19.06.1986 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10. maddesinde, çırak olabilmek için 13 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak, en az ilkokul mezunu olmak, bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak koşullarına yer verilip, 14. maddesinde, çıraklık süresinin 3-4 yıl olduğu ve bu sürenin mesleklerin özelliğine göre ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça belirleneceği kesintisiz olarak devam edeceği, geçici 4. maddesinde ise Kanun'un 25. maddesine göre sigorta primlerinin ödenmesine bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihi takip eden mali yıl başından itibaren başlanacağı, bu tarihe kadar olan sürede primlerin iş yeri sahiplerince ödenmesine devam edileceği düzenlemesi yer almaktadır.

Çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Ancak çırak, iş yerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Sözü edilen öğrencilerin sigortalı sayılmamaları, “tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işleri”nin gördükleri öğrenimin doğal bir gereği olmasından ötürüdür. Bir başka anlatımla, bu işler -SSK anlamında sigortalı işçilerin gördükleri iş görünümünde bulunsalar bile- belirgin olarak öğrenim çevresine girmektedir. Bu bakımdan, bu gibi durumlarda, esasen bir hizmet akdinin varlığından söz edilemeyeceği için sigortalılık niteliği edinme hali de söz konusu değildir (... Çenberci, Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi; Ankara, 1977 Baskı, s;130).

3. Değerlendirme