muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/3760, Karar No: 2020/5445, Tarih: 12.10.2020

Oysa; hesaplamaya esas alınan gelirin tespiti için ilk derece mahkemesi tarafından yapılan araştırmanın eksik olduğunu kabul eden ve bu eksiği gidermek için araştırma yapıp rapor alan İstinaf Mahkemesi'nce, davacının istinaf nedenleri göz önüne alınarak yargılama sürecinde geçen süre ve bu süreçte asgari ücrette ortaya çıkan artışlar da dikkate alınıp inceleme yapılması gerektiğinden, kendi aldığı 07.03.2019 tarihli aktüer raporu yerine ilk derece mahkemesinin aldığı 17.05.2017 tarihli rapor kapsamında değerlendirme yapılması hatalı olup, hukukun yanlış uygulanması nedeniyle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK'nun 371/1-a maddesi gereğince, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına; dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesine, Dairemiz karar örneğinin ise İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 12/10/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6163, Karar No: 2012/26276, Tarih: 22.11.2012

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2012/6163 E.  ,  2012/26276 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ücreti, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ücret ve hafta tatili ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, davacının iş sözleşmesinin haksız olarak 03.08.2009 tarihinde feshedildiğini belirterek, bir kısım işçilik alacaklarının ödenmesini talep etmiştir.

Davalı vekili davacının iş sözleşmesinin devamsızlığı sebebiyle 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25 /II -g maddesi gereğince haklı sebeple feshedildiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davacının iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinin ispat yükümlüğü kendisine ait olan davalı, bunu delilleri ile ispat edemediği gibi usulüne uygun ihtarname de göndermediği anlaşılmakla, davacının kıdem ve ihbar tazminatı hakkı doğduğu kanaatiyle, hesaplama yapılmış, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil, yıllık izin alacaklarına hükmedilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacının fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram, genel tatil ücretlerine hak kazanıp kazanamadığı ve bu alacakların hesaplanması konularında uyuşmazlık bulunmaktadır. Somut olayda, davalı işveren dosyaya 15.05.2008-03.08.2009 tarihleri arasında davacının işe giriş çıkış saatlerini ve çalıştığı günleri gösteren kayıtları sunmuştur. Mahkemece yapılacak iş davacının tüm çalışma süresini kapsayan tarihler için benzer kayıtları istemektir. Kayıtlar ibraz edilirse, tüm alacakların bu kayıtlara göre hesaplanması gerekir. İbraz edilmediği takdirde, dosyada mevcut olan taraflarca da itiraz edilmeyen kayıtlara göre kayıtları ibraz edilen süre için, alacak miktarları hesaplanmalı, kayıtlar ibraz edilmeyen süreler içinde tanık beyanları değerlendirmeye tabi tutularak hesaplama yapılmalıdır. Ayrıca kayıtlara dayanarak yapılan hesaplama sonucu çıkan miktardan takdiri indirim yapılmamalıdır. Bu hususlar araştırılmadan yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 22.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/21998, Karar No: 2019/12499, Tarih: 10.06.2019

**22. Hukuk Dairesi         2017/21998 E.  ,  2019/12499 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (...) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili ile davalılardan ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin ... ... Müdürlüğünde veri giriş elamanı olarak çalışırken ... sözleşmesinin haksız feshedildiğini, yazılı sözlü herhangi bir ihbar yapılmadığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacağının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, husumet yönünden davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı vekili ile davalı ... vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

...- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

...-Davacının ... akdinin kim tarafından feshedildiği ile feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı hususları uyuşmazlık konusudur.

... sözleşmesinin davalı tarafça haklı olarak fesh edilip edilmediği, davacının haklı feshe rağmen ihbar tazminatına hak kazınıp kazanmadığı taraflar arasındaki başka bir uyuşmazlık konusudur.

İhbar tazminatı, belirsiz süreli ... sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve usulüne uygun bildirim öneli tanımadan fesheden tarafın, karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminattır. Buna göre, öncelikle ... sözleşmesinin Kanunun 24 ve 25 inci maddelerinde yazılı olan nedenlere dayanmaksızın feshedilmiş olması ve ... nci maddesinde belirtilen şekilde usulüne uygun olarak ihbar öneli tanınmamış olması halinde ihbar tazminatı ödenmelidir. Yine haklı fesih nedeni bulunmakla birlikte, işçi ya da işverenin 26 ncı maddede öngörülen hak düşürücü süre geçtikten sonra fesih yoluna gitmeleri durumunda, karşı tarafa ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğar.

İhbar tazminatının, ... sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olması nedeniyle, ... sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi, ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz. İşçinin 1475 sayılı Yasanın ... üncü maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi nedenlerle ... sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır. Anılan fesihlerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez.

İhbar tazminatının, ... sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olması nedeniyle, ... sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi, ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz. İşçinin 1475 sayılı Yasanın ... üncü maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi nedenlerle ... sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır. Anılan fesihlerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez.

Somut uyuşmazlıkta, davacı vekili 07.05.2004 tarihinden itibaren veri giriş elemanı olarak çalışan davacının ... sözleşmesinin ....03.2007 tarihinde haksız feshedildiğini iddia etmiştir. Davalı vekili ise davacının istifa ettiğini savunmuştur. Dosya kapsamına göre dinlenen davacı tanıkları davacının askere gitmek için işten ayrıldığını beyan etmiştir. Her ne kadar mahkemece ... sözleşmesinin davalı tarafça haklı nedene dayalı olarak feshedildiği ispatlanamadığı gerekçesi ile kıdem ve ihbar tazminatı kabul edilmiş ise de isabetli olmamıştır. Dairemiz kararı üzerine ... Bakanlığı Askeralma Genel Müdürlüğü Kilis Şubesi tarafından gönderilen ....05.2019 tarihli yazı cevabına göre, davacının 2007 – şubat celp dönemi, ....03.2007 asker sevk tarihi olarak belirtilmiştir. Dosya kapsamı, dinlenen tanık beyanları ve Askerlik Şubesi yazı cevabı dikkate alındığında davacının askere gitmek için ... sözleşmesini ....03.2007 tarihinde haklı nedenle feshettiği anlaşılmaktadır. Haklı nedenle dahi olsa ... sözleşmesini sona erdiren davacının ihbar tazminatına hak kazanamayacağı gözetilerek ihbar tazminatı talebinin reddi gerekirken kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacı tarafa iadesine, ....06.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8956, Karar No: 2015/14247, Tarih: 16.09.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/8956 E.  ,  2015/14247 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KAŞ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 27/03/2013

NUMARASI : 2012/191-2013/249

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait ve onun zilyetliğinde bulunan Kaş Sarılar köyü Bağlıca mahallesindeki taşınmazı 03/06/1990 tarihli köy senedi ile 7.200 m2 olarak satın aldığını, satış bedelinin 1 kg altın bedeli olduğunu, daha sonra yapılan kadastro çalışması ile müvekkiline satılan yerin 141 ada 1 parsel numarası ile 3.100 m2 olarak müvekkil adına tespit gördüğünü, devamında yapılan 2B orman zilyetlik tespiti kadastro çalışmalarında 400 m2 alanında müvekkilin zilyetliğinde gösterildiğini ve zilyetlik tespitinin yapıldığını, müvekkiline satılan yerin 7200 m2 olmasına rağmen müvekkil adına ölçülen yerin 3500 m2 olduğunu, müvekkilinin zarara uğratıldığını, 45.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davasının ve iddialarının haksız ve yersiz olduğunu, davacıya 7200 m2 değil 720 m2 lik bölümü 30.000.00 TL bedel ile sattığını, senette her nasılsa 7200 m2 olarak gösterdiğin, davacıya güvenerek bu senedi imza ettiğini, 1 kg altın ya da 380.000.00 TL almadığını, açılan davanın reddini talep etmiştir. Davalı duruşmadaki beyanında zamanaşımı definde bulunmuştur.

Mahkemece; davanın zamanaşımından reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, satış sözleşmesinden kaynaklanan, satılan malın eksik teslim edilmesinden dolayı bedelde indirim veya bedelin iadesi talebine ilişkindir.

Somut olayda, davalı tarafça cevap dilekçesinde zamanaşımı defi ileri sürülmemiş, ilk duruşmada zamanaşımı savunması dile getirilmiştir. Fakat hem bu ilk duruşmada hem de hükmün verildiği ikinci duruşmada davacı vekili mazeret dilekçesi sunmuş, davalının zamanaşımı savunması usulüne uygun olarak davacı tarafa tebliğ olunmamıştır.

Mahkemece öncelikle yapılacak iş davalının zamanaşımı savunmasının davacı tarafa tebliğ edilerek bu hususta diyeceklerinin sorulması, sonucuna göre karar verilmesidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 16.09.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20906, Karar No: 2014/8145, Tarih: 05.05.2014

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/20906 E.  ,  2014/8145 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Bilirkişi raporunda değerlendirmeye alınan buğday, buğday samanı, yeşil biber, patlıcan, taze fasülye ve domatese ait 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin kuru ve sulu arazide dekar başına asgari ve azami verimi, kilogram başına toptan satış fiyatı ve dekar başına ayrıntılı üretim giderine ilişkin veri listesinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden,

2-Dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların 2013 yılı itibariyle yaş ve cinslerine göre rayiç fiyatlarının gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden

3-Davaya konu taşınmazın kamulaştırıldığına dair kamulaştırma evrakı ile kıymet taktir raporu ve ilgili tüm evrakın onaylı suretinin davacı idareden,

4-Mahkemece tesbit edilen kamulaştırma bedelinin davalı adına bankaya bloke edildiğine dair dekontun ilgili banka şubesinden,

Getirtilerek dosyaya konulmasından,

5-Davacı vekili tarafından ödenmesi gereken temyiz karar harcının (maktu) ve temyiz yoluna başvurma harcının alındığına dair belge dosyasında bulunmamaktadır. Temyiz eden davacı vekilinden temyiz karar harcı ve temyiz yoluna başvurma harcı alınmışsa buna ait belgenin dosyasına konulması ve dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi, temyiz karar harcı ve temyiz yoluna başvurma harcı alınmamışsa HUMK.nun 2494 sayılı Kanun ile değiştirilen 434. maddesinin 3. fıkrası uyarınca gerekli tebligat yapılarak harcın süresinde tamamlanmasından,

Sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 05.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2366, Karar No: 2013/17227, Tarih: 03.06.2013

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2012/2366 E.  ,  2013/17227 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanıkların eylemlerini gece sayılan zaman dilimi içerisinde işledikleri halde TCK'nın 143. maddesi ile cezalarından artırım yapılmaması ve hırsızlık suçuna konu eşyanın önem ve değeri, meydana gelen zararın ağırlığı dikkate alınarak TCK'nın 61. maddesi uyarınca temel ceza belirlenirken alt sınırdan hüküm kurulması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; sanık ... ile sanık ... müdafiinin temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 03/06/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/8991, Karar No: 2022/4162, Tarih: 23.03.2022

**10. Hukuk Dairesi         2021/8991 E.  ,  2022/4162 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

İlk DereceMahkemesi : Eskişehir 1. İş Mahkemesi

Dava, prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı işveren ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı işveren ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM:

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, davalı işverene ait iş yerinde 01/08/1991 -19/05/2008 tarihleri arasında; davalı işverenin ortağı olduğu; ...İş Araç Yedek Parçaları Mot. Yen. Nak. San. Tic. Ltd. Şti’ne ait işyerinde ise 20.05.2008-17.01.2014 tarihleri arasında çalıştığını, dava dışı anılan şirkete karşı açmış olduğu prime esas kazancın tespiti davasında; son aldığı aylık ücretin net 1300,00TL olduğu belirlenerek son ücretin asgari ücrete oranlanması yoluyla tüm çalışma döneminde asgari ücretin 1,54 katı ile çalıştığı kabul edilip dairemizce birleşen 21 HD’nin 08.06.2017 tarih ve 2016/2663 Esas 2017/5047 Karar sayılı ilamı ile onandığını, iş bu davada ise; davalı işveren yanında geçen çalışma süresinde gerçek ücretinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP:

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının kurum kayıtlarındaki ücret üzerinden çalıştığını, kurum kayıtlarının incelenmesinde, ... adına kayıtlı motor yenileme işinde 01/08/1991- 19.5.2008 tarihleri arasında çalıştığı, daha sonra ...İş Araç Yedek Parçaları Motor Yenileme Nakliye Sanayi Ticaret Limited şirketi nezdinde çalıştığını, ...'in bu şirketin ortağı olduğunu, işyeri devri bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III-MAHKEME KARARI :

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI:

III-MAHKEME KARARI :

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI:

Mahkemece ‘davacının Yörükoğlu firmasında usta iken ...'in yanında 01/08/1991 yılında başladığı, 19/05/2008 yılına kadar ... yanında çalıştığı, hemen akabinde 20/05/2008 tarihinde ...İş Araç Yedek Parçaları ...Yen.Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İşe başladığı ,bu şirketin ... ile organik bağının olduğu, aynı zamanda bu şirketinde ortağı olduğu anlaşılmakla, mahkememiz dosyasında dinlenen tanıklar ve mahkememizin 2014/495 Esas 2015/697 Karar sayılı dosyasında dinlenen tanık beyanlarıyla birlikte değerlendirildiğinde davacının dava dışı şirket Yörükoğlu şirketinde kalfa olarak çalıştığı, ... tarafından özel olarak kendi işyerinde işe başlatıldığında ve başladığında usta olarak başladığı, asgari ücretin üzerinde ücret aldığı anlaşılmakla, mahkememizin kesinleşen dosyası da dikkate alınarak davacının, davalı ... yanında çalıştığı dönemde asgari ücretin 1,54 katı ücret aldığının kabulü gerekir’’ gerekçeleriyle davacının, davasının kabulü ile; davacının davalı ... yanında çalıştığı süre içinde Net asgari ücretin 1,54 katı ücretle çalıştığının tespitine, şeklinde karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

Bölge Adiye Mahkemesince "İlk derece Mahkemesince yapılan yargılama kapsamından, anılan yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, dosyadaki bilgi ve belgelere, dinlenen tanık beyanlarına göre, davacının 01.08.1991 tarihinden itibaren motor revizyon ustası olarak davalı yanında çalışması, meslek odası yazıları ve Yargıtay'ca onanarak kesinleşen Eskişehir 1. İş Mahkemesinin 2014/495 Esas -2015/697 Karar sayılı kararının varlığı karşısında, kararın vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı’’ gerekçeleriyle davalı Kurum vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Prime esas kazanç tutarı tespitinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77 ve 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı Sosyal Güvenlik Kurumu’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin SSK primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. Süzek, İş Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, Sy:287).

Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte; Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288. maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

506 sayılı Kanunun 78. maddesinde ve 5510 sayılı Kanunun 82. maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nun 288. maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır. Zira 506 sayılı Kanunun 78. maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır” 82. madde de bu düzenlemeye paralel bir hüküm içermektedir. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır.