muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/16978, Karar No: 2020/4280, Tarih: 01.07.2020

**14. Hukuk Dairesi         2016/16978 E.  ,  2020/4280 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki ortaklığın giderilmesi davasından dolayı mahal mahkemesinden verilen hüküm davalı ..., bir kısım davalılar vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

7201 sayılı Tebligat Kanunu, 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunla değiştirildikten sonra, gerçek kişilere yapılacak tebligatla ilgili olarak iki aşamalı bir yol benimsenmiştir.

1) Bu kanun değişikliğine göre, muhatabın adres kayıt sistemindeki adresine, Kanunun 21/2. maddesi uyarınca doğrudan tebligat yapılması mümkün değildir. Muhataba çıkarılan ilk tebligat, öncelikle bilinen veya gösterilen en son adresine, mavi renkli zarf kullanılmaksızın ve adres kayıt sistemindeki adres olduğuna ilişkin şerh verilmeksizin Kanunun 10. maddesine göre normal bir şekilde çıkarılmalıdır. Muhatabın bu adreste bulunmaması durumunda, tebliğ memurunca Kanunun 20 ve 21. maddesinin birinci fıkrası ile Tebligat Yönetmeliğinin 29. maddesi uyarınca, muhatap lehine olan araştırmalar yapılarak tebligatın kendisine ulaşması ve bilgilendirme işlemlerinin yerine getirilmesi gerekir.

2) Muhatabın gösterilen adresten sürekli olarak ayrılması ve yeni adresinin de tebliğ memurunca tespit edilememesi durumunda, tebliğ evrakının tebligatı çıkaran mercie geri gönderilmesi gerekir. Ancak bu aşamadan sonra, Kanunun 10/2 ve Yönetmeliğin 16/2. maddeleri nazara alınarak, tebliğ evrakının açık mavi renkli zarfla, adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olduğu belirtilerek, Kanunun 21/2. maddesine göre tebliği mümkün olabilecektir.

Tebligat Kanununun 10/2 ve 21/2. maddeleri farklı şekilde yorumlanarak, başka adresi bilinmediği gerekçesiyle muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine doğrudan doğruya 21/2. maddesine göre tebligat çıkartılması ve bu hükme göre tebliğ edilmesi, yukarıda belirtilen hükümlere aykırı olduğundan ve muhatabın savunma hakkını kısıtlayacağından usulüne uygun değildir.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya gelince; davalılardan ..., ..., ... ve ...’a yapılan gerekçeli karar tebligatının yukarıda açıklanan ilke ve kurallara aykırı olarak TK'nun 10/2. maddesi gözardı edilmek suretiyle, adlarına önceden hiçbir tebligat çıkarılmadan ve yasal şartları oluşmadan doğrudan doğruya TK'nun 21/2. maddesine göre yapıldığı ve usulsüz olduğu ve davalılardan ...'a (..720 TC’li) gerekçeli kararın tebliğe çıkarılmamış olduğu görülmüştür. Bu nedenle adı geçen davalılara 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde gerekçeli kararın tebliği sağlanarak ve yasal temyiz süresi beklenildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmesi için dosyanın MAHALLİNE İADESİNE, 01.07.2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/145, Karar No: 2021/4093, Tarih: 28.04.2021

**11. Ceza Dairesi         2018/145 E.  ,  2021/4093 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

1-2005 ve 2006 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından verilen red kararına yönelik katılan vekilinin temyiz taleplerinin incelenmesi;

Bozmaya uyularak yapılan yargılamada, sanık hakkında aynı fiil nedeniyle mükerrer açılan kamu davasının 5271 sayılı CMK'nin 223/7. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerektiği gerekçeleri gösterilerek kabul ve takdir kılınmış, katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan hükmün ONANMASINA,

2-2006 takvim yılında sahte fatura kullanma suçundan verilen beraat kararına yönelik katılan vekilinin temyiz talebinin incelenmesi;

Sanığa yüklenen suçun Kanun’da gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK'nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde düzenlenen dava zamanaşımının, en aleyhe kabul ile 26.04.2007 olan suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden aynı Kanun'un 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak, sanık hakkında açılan kamu davasının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK'nin 223/8. maddesi uyarınca DÜŞMESİNE, 28.04.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3470, Karar No: 2015/1691, Tarih: 04.06.2015

**16. Ceza Dairesi         2015/3470 E.  ,  2015/1691 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Silahlı terör örgütü propagandası yapma

Hüküm : 6352 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin 1/b bendi uyarınca kovuşturmanın ertelenmesine

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

6352 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin b bendi gereğince verilen kovuşturmanın ertelenmesine dair kararlar itiraza tabi olup temyizi mümkün bulunmadığından, temyiz incelenmesine yer olmadığına, gereği merciince yerine getirilmek üzere dosyanın incelenmeksizin mahalline iadesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/24989, Karar No: 2017/3602, Tarih: 30.03.2017

**2. Hukuk Dairesi         2015/24989 E.  ,  2017/3602 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı-karşı davacı kadın tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosya içerisinde bulunan davacı-karşı davalı erkek vekili Av. ...'a ait vekaletname genel vekaletname olup, boşanma davası ile ilgili özel yetkiyi içermemektedir. Boşanma davası açmak ve açılan davayı takip etmek kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hakkın kullanımı niteliğindedir. Bu bakımdan vekaletnamede bu hususta özel yetkiyi gerektirir (HMK m.74). O halde, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 74. maddesi gereğince boşanma davası ile ilgili özel yetkiyi içeren vekaletnamesini sunması için davacı-karşı davalı erkek vekiline süre verilmesi, bu süre içinde vekaletname verilmez ve asıl yapılan işlemleri kabul ettiğini dilekçe ile mahkemeye bildirmez ise gerekçeli kararın davacı-karşı davalı erkeğe tebliği sağlanıp, yasal temyiz süresi beklenildikten sonra gönderilmek üzere dosyanın mahalli mahkemesine İADESİNE oybirliğiyle karar verildi. 30.03.2017(Prş.)
Yargıtay — Esas No: 2012/20902, Karar No: 2012/24786, Tarih: 09.11.2012

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2012/20902 E.  ,  2012/24786 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili; davacının ... Ürünleri A. Ş.'de dağıtıcı olarak 16/10/2010 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, davacının işe girdiği tarihten itibaren düzenli olarak çalışmasına rağmen davalı işverenin çalışanları yıldırmak ve istifalarını almak amacı ile branşları olmayan, aynı zamanda iş güvenliği açısından da tehlikeli işleri yapmaları için zorladığını ve bu şekilde işyerinden birçok işçinin çıkartıldığını, karşılığında da işten çıktıklarına dair evrak imzalatıldığını, davacının sağlık şartları ve iş güvenliği açısından tehlikeli, hatta yapılması imkansız görevlere verildiğini ve bu sebeple iş hastalığına yakalandığını. 17/10/2011 tarihinde davacının işyerindeki rutin dağıtımı yapmak üzere işyerine gittiğinde bölüm amiri.....'in kendisine işten çıkartıldığını, başkasının alındığını ve muhasebeye giderek zorunlu evrakları imzalaması gerektiğini söylediğini ve muhasebe müdürünün de davacıya kendi isteği ile iş akdini feshettiğine ilişkin evrakları imzalamasını, aksi takdirde maaş alacağı dahil hiç bir hakkının verilmeyeceğini aktardığını ancak davacının tüm zorlamalara rağmen evrakları imzalamadığını ve nihayet aynı gün çıkışının verildiğini, davacının iş akdinin kendi isteği ile feshinin söz konusu olmadığını ve işveren tarafından çıkartıldığını belirterek davacının işe iadesine, feshin haksız olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili; davacının iş sözleşmesinin geçerli sebeple feshedildiği 17/10/2011 tarihine kadar davalı şirketin Kocaeli Bölge Müdürlüğü bünyesinde satış operasyon elemanı görevi ile çalıştığını, 14/09/2011 tarihinde Kocaeli Bölge Müdürlüğü bünyesinde çalışan satış operasyon elemanlarının katılımı ile gerçekleşen toplantıya haberi olmasına rağmen ve geçerli bir mazeret bildirmeden katılmadığını, bunun üzerine kendisinden 15/09/2011 tarihinde yazılı savunma istendiğini, verdiği yazılı savunmasında toplantıdan haberi olduğunu, ancak toplantıya katılmadığını ikrar ettiğini ve babasının sağlık sorunları olduğunu ve üst amirlerinden izin aldığını belirtmiş ise de, üst amirleri tarafından verilmiş bir izin bulunmadığını ve olayın ertesi günü bugün için ruta çıkmaması gerektiği amirleri tarafından kendisine bildirilmiş olmasına rağmen talimata uymayarak ruta çıktığını, bu konuda verdiği yazılı savunmasında satış müdürü ile yapacağı toplantının kendisine bildirildiğini, ancak belli bir süre bekledikten sonra yoğun sipariş nedeni ile üst amirlerinin talimatı ile ruta çıktığını, ancak yine bu şekilde bir iznin mevcut olmadığını, belirtilen yazılı uyarılar öncesinde de bu konularda defalarca şifaen uyarılmasına rağmen davacının davranışlarında olumlu bir gelişme olmadığını, davacının emir ve talimatlara uymakla yükümlü olduğunu, yöneticilerine karşı uygunsuz hal ve tavırlarının işyerinde çalışma düzeninin ve diğer çalışanların iş huzurunun bozulmasına sebebiyet verdiğini ve bu durumun davalı işveren açısından iş sözleşmesinin devamını çekilmez kıldığını ve bu sebeple davacının iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesi gereği tüm tazminatları ödenerek geçerli sebeple feshedildiği belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı Kanun’un 18 ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı Kanun’un 18. maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

4857 sayılı Kanun’un 18. maddesi bakımından işçinin davranışlarından kaynaklanan sebepler, işçinin aynı Kanun'un 25/II. maddesinde öngörülen sebepler niteliğinde ve ağırlığında olmayan, işyerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen, sözleşmeye aykırı davranışlarıdır. İşçinin davranışı ancak işyerinde olumsuzluklara yol açması halinde geçerli sebep olabilir. İşçinin sosyal açıdan olumsuz bir davranışı, toplumsal ve etik açıdan onaylanmayacak bir tutumu işyerinde üretim ve iş ilişkisi sürecine herhangi bir olumsuz etki yapmıyorsa geçerli sebep sayılamaz.

4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Somut olayda, davalı işverenin 17/10/2011 tarihli fesih bildirimi ile davacının 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca amirlerinin talimatlarına uymama ve sorumluluklarını yerine getirmeme sebebi ile davacının iş sözleşmesini feshetmiştir. Davacının 14/09/2011 tarihinde Kocaeli Bölge Müdürlüğü bünyesinde çalışan satış operasyon elemanlarının katılımıyla gerçekleşen toplantıya haberi olduğu halde ve geçerli bir mazeret bildirmeden katılmadığı, 15/09/2011 tarihinde o gün için ruta çıkmaması gerektiği amirleri tarafından kendisine bildirilmiş olmasına rağmen verilen talimata uymayarak ruta çıktığı, davacının bağlı yöneticilerinin emir ve talimatlarını sürekli sorgulayarak bunlara riayet etmemekte ısrar ettiği, uyarıldığı zaman da “ben sadece beni işe alanlarla ve genel müdürle muhatap” olurum dediği, davacının davalı işverenin hukuka uygun talimatlarına uymadığı tüm dosya kapsamı ve tanık anlatımlarından da anlaşılmaktadır. Davalının iş akdini feshi bu sebeplerle geçerli sebebe dayanmaktadır. Davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi hatalıdır.

Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda belirtilen sebeplerle;

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalının yaptığı 50,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.200,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalıya iadesine, kesin olarak, 09.11.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5584, Karar No: 2014/10787, Tarih: 01.10.2014

**14. Ceza Dairesi         2014/5584 E.  ,  2014/10787 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 14 - 2013/322194

MAHKEMESİ : Sakarya 1. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 14.05.2013

NUMARASI : 2011/226 Esas, 2013/146 Karar

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun basit cinsel istismarı, çocuğun basit cinsel istismarı

.

Mahalli mahkemece bozma üzerine verilen hükümler temyiz edilmekle, 28.06.2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda değişiklik yapan 6545 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler de gözetilerek dosya incelenip gereği düşünüldü:

Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulunca düzenlenen 30.05.2012 tarihli rapor ile mağdure..’nın da ruh sağlığının bozulduğunun tespit edilmiş olması karşısında, sanık hakkında bu mağduye karşı işlediği suç nedeniyle TCK.nın 103/6. maddesinin uygulanmaması karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiillerin eleştiri dışında unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanık müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle re'sen de temyize tâbi hükümlerin ONANMASINA, 01.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/1057, Karar No: 2010/1740, Tarih: 22.02.2010

**1. Hukuk Dairesi         2010/1057 E.  ,  2010/1740 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasındaki davadan dolayı Urla Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 5.3.2002 gün ve 419-68 sayılı hükmün Bozulmasına ilişkin olan 7.10.2009 gün ve 9287-9613 sayılı kararın düzeltilmesi süresinde davacı vekili tarafından istenilmiş olmakla, dosya incelendi gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Dava, 3621 Sayılı Yasadan kaynaklanan tapu iptal ve sicil kaydının kütükten terkini isteklerine ilişkindir.

Dairece, 25.02.2009 tarihinde kabul edilip, 14.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5841 Sayılı Yasa hükümlerinin gözetilerek davanın hak düşürücü süreden reddine karar verilmesi gerektiği belirtilerek hüküm bozulmuştur.

Ne varki, mahkemece yapılan keşif sonucu çekişmeli bölümün kıyı içinde bulunduğu ve dava tarihinde davacı Hazinenin haklı olduğu anlaşıldığına ve yargılama sırasında yürürlüğe giren 5841 Sayılı Yasa gereğince davanın reddi gerektiğine göre, davalının tüm yargılama giderlerinden ve avukatlık ücretinden sorumlu tutulması da gerekmektedir.

Anılan husus, davacı vekilinin karar düzeltme isteği üzerine yapılan incelemeyle saptandığından, Dairenin 07.10.2009 tarih ve 2009/9287 Esas, 2009/9613 sayılı bozma kararına anılan hususlarında eklenerek bozma ilamının bu şekilde düzeltilmesine; davacının karar düzeltme dilekçesinde yer alan diğer hususlar HUMK' nun 440.maddesinde yazılı hallerden hiçbirisine uymadığından karar düzeltme isteminin REDDİNE, 22.2.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/359, Karar No: 2013/5041, Tarih: 18.03.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/359 E.  ,  2013/5041 K.**

* MURİS KOCANIN TUTUKLULUKTA GEÇİRDİĞİ SÜRENİN BORÇLANILABİLECEĞİNİN TESPİTİ

* SİGORTALILARIN BORÇLANABİLECEĞİ SÜRELER

* SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Madde 41

* SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Madde 82

* 1982 ANAYASASI (2709) Madde 38

**"İçtihat Metni"**

Dava, muris kocanın tutuklulukta geçirdiği sürenin borçlanılabileceğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmü, davalının avukatının temyiz etmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanunî gerektirici sebeplere ve özellikle; 26.08.1988 – 02.07.2003 tarihleri arasında 326 gün 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı olan ve 19.07.2007 tarihinde ölen muris koca A.. A..'in, 04.05.2006 – 19.07.2007 tarihleri arasında tutuklu kaldığı ve mahkumiyetle sonuçlanan ceza davasının temyiz incelemesi yapılan safhasında (ölümü nedeniyle) Yargıtay tarafından 29.04.2008 tarihinde ortadan kaldırma kararı verildiği anlaşılmaktadır.

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren, sigortalıların borçlanabileceği süreler başlığını taşıyan 5510 sayılı Kanunun 41. maddesi ile, sosyal güvenlik mevzuatımızda daha önce var olan yurtdışı hizmet borçlanması, askerlik borçlanması ile grev ve lokavtta geçen sürelerin borçlanması haklarına ek olarak yeni borçlanma hakları getirilmiştir. Bunlardan birisi olarak, anılan madde; "Bu Kanuna göre sigortalı sayılanların; ... f) Sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan dolayı beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri, ... kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82. maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın % 32'si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak, borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır." hükmünü içermektedir.

Bilindiği üzere yasaların geriye yürümesi konusunda mevzuatımızda genel bir düzenleme bulunmamaktadır. İlke olarak her yasa yürürlüğe girdiği andan itibaren derhal hukuksal sonuçlarını doğurmaya başlar. Bunun doğal sonucu da, yasaların yürürlüğe girmelerinden önceki olayları etkilemeyeceği, başka bir anlatımla geriye yürümeyecekleridir. Ancak devam eden uyuşmazlıklarda, tamamlanmamış hukuki durumlara yeni yasa veya düzenleyici kural “derhal yürürlüğe girme” niteliği nedeniyle uygulanacak ve hukuki sonuçlarını doğuracaktır. Bu gibi durumlarda yasaların geriye yürümesi değil ani etkisi söz konusudur.

Ne var ki, sosyal güvenlik hukukunun ilgi alanı kamusal olup otoritesi kamu düzenini ilgilendirmektedir. Bu nedenle sosyal güvenlik hukuku ile ilgili yasalar yürürlüğe girdiği andan itibaren derhal hukuksal sonuçlarını doğurur.

Sosyal güvenlik hukukunun özel ve kamusal niteliği itibariyle ve daha önceki Kanunlarda olmayıp 5510 sayılı Kanunla getirilen, sigortalıların lehine olan dava konusu borçlanma hakkının; "Sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan dolayı beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen sürelere" uygulanmasını engelleyen bir düzenlemenin olmaması nedeniyle, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelmiş olaylara uygulanması gerektiği kabul edilmelidir.

Burada önemle belirtilmelidir ki; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18.05.2011 tarih, 2011/10-311 Esas, 2011/322 Karar sayılı ilamında da benimsendiği üzere; sigortalı olmadan önce davaya konu durumun sözkonusu olması halinde borçlanma hakkından sözetmek mümkün olmayıp; herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan dolayı beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen sürelerinin borçlanma hakkından yararlanılabilmesi için evvelinden sigortalılık tescilinin yapılmış olması yeterli sayılmalıdır. Tutuklanma veya gözaltına alınma tarihinde ayrıca aktif sigortalı olunması gerekli değildir.

Öte yandan, ceza yargılamasındaki amaç, maddi gerçeğe ulaşmaktır. Fakat, ceza yargılamasında maddi gerçek ne pahasına olursa olsun araştırılmamakta, bu faaliyetin yargılama kurallarına uygun olarak insan hakları ihlal edilmeksizin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda ceza yargılamasında maddi gerçeğin araştırılması, sanık hakları olarak da nitelendirilen bir takım ilkelerle sınırlandırılmış olup, sanığa verilen kanunların tanıdığı hak ve yetkilerin gereği gibi kullanılabildiği bir süreç sonunda ulaşılan gerçeğe değer verilmektedir.

Sanık haklarından birisi olan suçsuzluk karinesi, bir suçtan dolayı kovuşturulan kişinin, suçluluğu mahkeme kararıyla sabit olmadıkça suçlu olarak kabul edilmemesini ifade eder. Bazen suçsuzluk karinesi, bazen de masumluk karinesi olarak isimlendirilen bu kavram; 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 11/1. maddesinde, "Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması için gerekli olan tüm güvencelerin tanındığı açık bir yargılama sonunda, yasaya göre suçlu olduğu saptanmadıkça, suçsuz sayılır." ve 1950 tarihli İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin (İHAS) 6/2. maddesinde, "Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır." düzenlemelerinde yer edinmiştir. Türkiye, 1948 tarihli Bildirge ve 1950 tarihli Sözleşme’ye taraftır. Suçsuzluk karinesi, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda açıkça düzenlenmemiş ise de, 1982 Anayasası’nın 38/4. maddesinde, “Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz” şeklinde, yasama, yargı ve yürütmeyi bağlayan ilke olarak mevzuatımızdaki yerini almıştır.

Karine, hukuk dilinde bilinenden bilinmeyeni çıkarmaya yarayan hukuki istidlallere (Bir konuda kanıtlara dayanarak sonuç çıkarma) verilen isimdir. Başka bir deyişle karine, bir hüküm vermek için “tecrübe kuralı ile karşılaştırma” denilen faaliyetin daha önceden benzer olaylar dolayısıyla yapılması ve gelecekteki bütün olaylarda uygulanacak mücerret sonucun önceden çıkarılmasıdır. Karine, vicdani kanaate ulaşmada veya ispat işleminde başvurulan bir durumdur. Suçsuzluk karinesinde ise, böyle gerçeğe uygun ya da sabit olduğu kabul edilen bir olaydan başka bir olayın varlığı sonucuna ulaşılması söz konusu değildir. Suçsuzluk karinesi, kişinin suçsuz olduğu varsayımı ile hareket edilmesini gerektiren temel bir haktır. Suçsuzluk karinesi, geleneksel bir hukuk ilkesi olmasının dışında, hukuk devleti anlayışının doğal bir sonucu olarak da kabul edilmektedir. Karinenin, insan haklarına saygı prensibi çerçevesinde içeriği belirlenmeli ve sınırı çizilmelidir. Suçsuzluk karinesi, manevi sorumluluk esasına dayanan maddi ceza hukukunun sonucu olarak değerlendirilmelidir. İnsana saygı düşüncesinden kaynaklanan suçsuzluk karinesinin hukuki niteliği, suçlu sayılmamanın diğer anlamı olarak masum sayılma kabul edilmelidir.