muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/2006, Karar No: 2015/1890, Tarih: 30.09.2015

Geçerli bir alt işverenlik sözleşmesi kapsamında çalıştırılan bir işçinin, anılan Sözleşme’nin ilgili maddesine dayanarak asıl işveren tarafından imzalanan toplu iş sözleşmesinin lehe olan hükümlerinden yararlanma veya fark ücret isteme talebi karşısında diğer koşulların varlığı halinde sözleşme hükümlerinin uygulanabileceği konusunda herhangi bir tartışma bulunmamaktadır. 94 sayılı ILO Sözleşmesi, alt işverenlik sözleşmesinin muvazaalı olmasına veya hangi hallerde alt işveren işçisinin asıl işverenin işçisi sayılacağına dair hükümler içermemektedir. Dolayısıyla 94 sayılı ILO Sözleşmesi’ne dayanarak alt işverenlik sözleşmesinin muvazaalı ve dava açan işçinin de asıl işverenin işçisi olduğuna hükmedilmesi hukukun açık ve ağır bir ihlalidir. Alt işverenlik sözleşmesinin muvazaalı olduğu, bu nedenle de dava açan işçinin asıl işverenin işçisi olduğu hususu ile davacı işçinin asıl işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden yararlanması gerektiği, hukuki sonuçları itibarıyla tamamen farklı konulardır. Kısaca; 94 sayılı Sözleşme, geçerli bir alt işverenlik ilişkisi kapsamında çalışan bir işçinin, diğer koşulları taşıması halinde asıl işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden yararlanmak istemesi halinde dayanılacak bir normdur.

Kaldı ki, davacı dava ve ıslah dilekçesinde ILO Sözleşmesi’ne dayanmamış, yargılamanın hiçbir aşamasında anılan sözleşmeyi dile getirmemiş, yerel mahkeme de gerekçeli kararında hiçbir şekilde dolaylı da olsa sözleşmeden bahsetmemiştir. Davacı, sadece asıl işveren tarafından imzalanan toplu iş sözleşmesinin hükümlerinden yararlanmak istememiş, ayrıca alt işverenlik sözleşmesinin muvazaalı olduğundan bahisle asıl işverenin işçisi olduğuna hükmedilmesini talep etmiştir. Somut olayda uygulama kabiliyeti olmayan, muhtemelen de bu nedenle davacı ve yerel mahkeme tarafından bir kez bile zikredilmeyen 94 sayılı ILO Sözleşmesinin çoğunluk görüşü tarafından ileri sürülmesi ve bu nedenin onama kararında esas alınması son derece hatalıdır.

Bakım ve onarım işiyle üretim işinin farklı işler olduğu

Bakım ve onarım işiyle üretim işinin farklı işler olduğu

Yapılan işlerin, üretimin eşit parçası şeklinde değerlendirilmesi her iki işin aynı veya benzer işler olduğu anlamına gelmez. Aksi halde çoğunluk görüşünde de hatalı şekilde belirtildiği gibi bir makinenin bakım ve onarımıyla uğraşan bir teknisyenin o makineyi çalıştıran işçi ile aynı işi yaptığına hükmetmek gerekir. Oysa bir makinenin bakım ve onarım işiyle o makinede çalışmanın tamamen farklı işler olduğu izahtan varestedir. Alt işverenlik sözleşmesine konu olan jeneratör, kömür değirmeni, kömür kırıcısı, buhar kazanı, türbin, konveyör ve motor ile elektrik ve su tesisatının bakım ve onarımı asıl işin bir parçası olsa da elektrik üretim işi olarak değerlendirilemez. Anılan makinelerin bakım ve onarımı olmadan elektrik enerjisi üretilemeyeceğini söylemek ve bu işi üretim işi gibi değerlendirmek hatalıdır. Bir makinenin veya aracın imal, bakım, tamir ve onarımı ile bunun üretim amacıyla kullanımı birbirinden tamamen farklı konulardır. Örneğin, işyerinde bulunan buhar kazanını imal eden usta ile kazanın tamir ve onarımını yapan usta, bu kazana sürekli kömür atarak belli basınçta buhar elde eden ve bunu türbine gönderen işçinin görevi birbirinden ayrıdır.

İşyeri veya iş sözleşmesi devrinin muvazaa olarak değerlendirilemeyeceği

Doktrinde farklı görüşler bulunmakla birlikte ihaleyi kazanamayan bir alt işverenin kendi işçilerini ihaleyi kazanan işverene devretmesi işyeri veya iş sözleşmesi devri olarak değerlendirilmelidir. Doğal gibi görünen husus ihaleyi kaybeden alt işverenin tüm işçilerini alarak asıl işverene ait işyerinden ayrılması ve işçilerini kendi işyerine götürmesidir. Alt işverenin kendi işyerinin asıl işverenin işyerine yakın olması durumunda alt işveren bünyesinde çalışan işçiler açısından önemli bir sorun yoktur. Ne var ki alt işverenin kendi işyeri bir başka ilde veya uzak yerde ise çalışanlar için iş koşullarının ağırlaması açısından ciddi bir sorun bulunmaktadır. Uygulamada bir işyerinde çalışan işçilerin önemli nedenler olmadığı sürece çalışma yerini değiştirmek istemedikleri görülmektedir. İşte çalışma ve sosyal hayatın gerçeklerine uygun olan durum da budur. Alt işverenin işyerinin başka il veya uzak yerlerde olması durumunda işçiler evlerini ve çocuklarının okullarını işyerine yakın yere taşımak zorunda kalacaktır. Bu açıdan bakıldığında iş sözleşmesinin veya işyeri devrinin işçiler lehine olduğu görülecektir. İşyeri veya iş sözleşmesinin birden fazla devri halinin muvazaa oluşturacağına dair herhangi bir hukuksal ve yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.

Her karar değişikliğinin sürpriz karar olmayacağı

Her karar değişikliğinin sürpriz karar olmayacağı

Yerel mahkeme kararında, aynı konu hakkında verilen kararların 22. Hukuk Dairesi tarafından onandığı, somut olaya ilişkin verilen aynı tür kararın bozulması halinde hukuki güvenilirliğin zedeleneceği, bu durumun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin "sürpriz karar verme" yasağı çerçevesinde kalacağı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. Maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına aykırılık teşkil edeceği ileri sürülmüş ise de; zaman zaman Yargıtay kararlarında maddi hatalara rastlanmakta, yine aynı kararlarda maddi hatanın taraflardan birisi lehine usuli kazanımlaş hak bahşetmeyeceği vurgulanmaktadır. Mahkeme kararlarında eksik, şeklî ve görünüşte gerekçe yazılması, adil yargılanma hakkının ihlâli sonucunu doğurur. Yargı organları, her iki tarafın iddia ve savunmaları ile delillerini değerlendirip, hangi maddî ve hukukî sebeplerle karar verdiklerini gerekçelerine yansıtmalıdırlar. Ortaya çıkacak karar, hukukun genel ilkelerine, mevzuata ve yerleşik içtihatlara tamamen aykırı ve sürpriz sayılacak nitelikte olmamalıdır. Bu durum yerel mahkeme kararında de değinildiği üzere "sürpriz karar yasağı" olarak da ifade edilmektedir. Ne var ki mevzuata aykırı olan veya bir kanun normunun unutularak hatalı şekilde verilen karardan dönülmesi sürpriz karar olarak değerlendirilemez. Kısaca, sürpriz bir karardan dönülmesi sürpriz olarak kabul edilemez. Aksi takdirde her içtihat değişikliğinin salt bu nedenle sürpriz karar olarak değerlendirilmesi gerekir. Sürpriz olan husus, kararın sonuç değil, gerekçe kısmıyla ilgilidir. Hukuka ve kanuna aykırılık teşkil eden veya hakkaniyete uygun olmayan kararlar emsal gösterilemez. Elektrik Piyasası Kanununun 15. maddesinin söz konusu olmaması halinde 22. Hukuk Dairesinin önceki kararlarında hukuka aykırılıktan bahsedilemez. Asıl işin bölünerek alt işverenlere verilemeyeceği, ancak özel bir yasal düzenleme durumunda verilebileceği Yargıtay ilgili daireleri tarafından kabul edilmektedir. Örneğin, karayollarına ilişkin işler, posta hizmetleri, sağlık hizmetleri ve belediye hizmetleri yasalarındaki özel düzenlemeler nedeniyle bölünerek alt işverenlere verilebilmektedir.

4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 15. Maddesinin (g) bendi 14.03.2013 tarihli 6446 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmış ve bu yeni yasal düzenlemenin 22. Maddesi gereğince hangi faaliyetlerin hizmet alımı yoluyla yaptırılabileceğinin enerji piyasası kurulu tarafından belirleneceği düzenlenmiştir. Yeni düzenlemeye göre asıl işlerin bölünerek alt işverene verilmesi önünde yasal bir engel yoktur.

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı yerel mahkeme kararının bozulması gerektiği kanaatiyle sayın çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Yargıtay — Esas No: 2012/13598, Karar No: 2013/144, Tarih: 15.01.2013

**14. Ceza Dairesi         2012/13598 E.  ,  2013/144 K.**

**"İçtihat Metni"**

Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve şantaj suçlarından sanık ...'nın yapılan yargılaması sonunda; atılı suçlardan mahkûmiyetine dair Ankara 7. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 21.06.2012 gün ve 2012/12 Esas, 2012/204 Karar sayılı beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan kurulan hüküm yönünden re'sen de temyize tâbi hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık ve müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelendi;

Sanık müdafiin kanuni süresinden sonra yapılan duruşmalı inceleme isteminin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 318. maddesi uyarınca reddiyle, incelemenin duruşmasız yapılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

Sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma eyleminden dolayı zamanaşımı süresi içinde dava açılması mümkün görülmüştür.

Şantaj suçundan kurulan hükme yönelik temyiz istemlerinin incelenmesinde;

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan sanık ve müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle şantaj suçundan kurulan hükmün ONANMASINA,

Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan kurulan hükme yönelik temyiz istemlerine gelince;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Dairemizce de benimsenen 20.11.2007 gün ve 2007/5-142 Esas, 2007/240 sayılı Kararında belirtildiği üzere, beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçunu

zincirleme şekilde işleyen sanık hakkında TCK.nın 61/4-5. maddeleri hükümleri de dikkate alınarak 103/2 ve 103/4. madde ve fıkraları uyarınca verilecek ceza üzerinden 43. maddenin uygulanması sonucu bulunacak miktarın, neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç nedeniyle 103/6. maddenin tatbikiyle bulunacak ceza üzerine eklenerek sanığın cezasının belirlenmesi gerekirken; TCK.nın 103/2 ve 103/4. madde ve fıkraları ile tespit edilen 12 yıl hapis cezasına 43. madde uygulanıp 3 yıl ilave edilerek 15 yıl olarak belirlenip, belirlenen bu hapis cezası 103/6. madde uyarınca 17 yıla çıkarıldıktan sonra tekrar 43. madde uyarınca 3 yıl ilave edilerek sonuç cezanın 20 yıl hapis cezası olarak belirlenmesi,

Kanuna aykırı, sanık ve müdafiin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan re'sen de temyize tâbi hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 15.01.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3304, Karar No: 2014/22871, Tarih: 10.06.2014

**3. Ceza Dairesi         2014/3304 E.  ,  2014/22871 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine; Ancak;

Sanık hakkında hükmolunan kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezanın 5237 sayılı TCK'nin 50/1-f maddesi uyarınca “kamuya yararlı bir işte çalıştırma seçenek yaptırımına” çevrilmesi ile yetinilmesi gerekirken, infazı kısıtlar şekilde “temizlik sektöründe kamuya yararlı bir işte çalışmasına” karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi isteme uygun BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesi gereğince, hükmün 50/1-f maddesinin uygulanması ile ilgili fıkradaki “ temizlik sektöründe ” ifadesinin hükümden çıkarılması ve hükmün sair kısımlarının aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10/06/2014 gününde oy birliğiyle karar verildi..
Yargıtay — Esas No: 2018/6237, Karar No: 2019/176, Tarih: 08.01.2019

**17. Ceza Dairesi         2018/6237 E.  ,  2019/176 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme

HÜKÜM : Beraat

Yerel mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

A-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında verilen beraat hükümlerinin temyiz incelemesi neticesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, kararın dayandığı gerekçeye ve takdire göre, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz talebi yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve kanuna uygun ve de takdire dayalı bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

B-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarından verilen beraat hükmünün temyiz incelemesi neticesinde;

Suça sürüklenen çocuğun başka bir eylem nedeniyle yakalanmasından sonra bu eylemi de gerçekleştirdiğini beyan etmesi ve soruşturma aşamasında müdafii huzurunda eylemi gerçekleştirdiğini ikrar etmesi göz önüne alındığında suça sürüklenen çocuğun atılı eylemleri işlediği sabit olduğu halde, yanlış gerekçe ile yazılı şekilde hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarından beraat kararı verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedeni bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 08.01.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/4143, Karar No: 2006/5573, Tarih: 11.05.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/4143 E.  ,  2006/5573 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 9.8.2005 gününde verilen dilekçe ile meraya müdahalenin meni, tazminat istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kısmen kabul-kısmen reddine dair verilen 24.11.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, meraya elatmanın önlenmesi, eski hale getirme ve ot bedelinin tahsili istemleriyle açılmış mahkemece istem kısmen hüküm altına alınmış, kararı davacı Hazine temyiz etmiştir.

Çekişme konusu taşınmaz bölümü 19.10.2005 tarihli krokide 103/b harfi ile gösterilmiştir. Bilirkişi bu yeri 5885.77 m2 olduğunu saptamış ise de, hükümde davalının 105 numaralı mera parseline elatmasının önlenmesine karar verilmiştir. Hüküm fıkrasıyla kararın eki sayılması gereken kroki arasında bu suretle çelişki yaratılmış HUMK.nun 388. ve 389.ncu maddeleri hilafına infazda çelişkiye neden olunmuştur. Diğer taraftan dava aynı zamanda 185 numaralı parsel ile 186 numaralı parsellerin A harfli bölümleri hakkında açıldığı halde 185 numaralı parselin A harfli bölümü hakkında olumlu ya da olumsuz hüküm kurulmaması da yanlıştır.

Karar bu nedenlerle bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, 1.5.2006 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1050, Karar No: 2020/696, Tarih: 29.09.2020

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1050 E.  ,  2020/696 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. Hukuk Dairesinde yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili 30.04.2013 havale tarihli dava dilekçesinde, İstanbul ili, Eyüp Devlet Hastanesinde görevli davalının özel muayenehanesini kapatıp tam zamanlı çalışmak istediğini bildirmesine rağmen muayenehanesini işletmeye devam ettiğini, bu süreçte tam zamanlı çalışma statüsü üzerinden döner sermaye ek ödemesi almak suretiyle kamu zararına sebep olduğunu ileri sürerek Şubat 2006-Aralık 2007 tarihleri arasında fazla ödenen 56.678,98TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı cevabı:

5. Davalı vekili 04.06.2013 havale tarihli cevap dilekçesinde, alacağın zamanaşımına uğradığını, iddiaların da yersiz olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararı:

6. Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.10.2013 tarihli ve 2013/197 E., 2013/569 K. sayılı kararı ile; davadaki talebin niteliği itibarı ile davalının emeği karşılığı elde ettiği ileri sürülen ücret benzeri dönemsel bir ödeme olduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 147/1. maddesine göre bu tür ödemelerin beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve son döner sermaye ödenmesi tarihinin 2007 Aralık ayı olması nedeniyle zamanaşımının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Yerel Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 12.03.2015 tarihli 2014/10444 E., 2015/4072 K. sayılı kararı ile; “...Dava, yersiz ödemenin sebepsiz zenginleşme nedeniyle istirdadına ilişkindir.

818 sayılı BK 66.maddesinde; sebepsiz zenginleşme davasının, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak 1 yılın geçmesi ile, 6098 sayılı TBK 82.maddesinde ise 2 yılın geçmesi ile zamanaşımına uğrayacağı düzenlenmiştir. 6098 sayılı TBK gibi 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6101 sayılı TBK Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 5/1.maddesinde; "TBK yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan hak düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri eski kanun hükümlerine tabi olmaya devam eder "düzenlemesi yer almaktadır.

Somut olayda; yanılgılı hukuki nitelendirme yapılmak suretiyle, davadaki istemin sebepsiz zenginleşmeye dayalı olduğu göz ardı edilerek, davacı idarenin emir vermeye yetkili makamının “iş bu davanın açılması için verdiği olur tarihi” araştırılmadan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Öyle ise mahkemece, bu ilkeler ışığında, davacı kamu hukuku tüzel kişisinde dava açma konusunda emir vermeye yetkili makamın ve bu makamın fiil ve zararı öğrenme tarihinin belirlenip, bu tarihten itibaren zamanaşımının dolup dolmadığının tespit edilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.” gerekçesiyle oy birliğiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

9. Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.02.2016 tarihli ve 2015/511 E., 2016/59 K. sayılı kararı ile; davacı Kurum ile davalı arasında bir hizmet akdinin mevcut olduğu, davalıya yapılan döner sermaye ödemelerinin taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi nedeniyle yapıldığı, hukuka aykırı bir ödeme söz konusu ise bu durumun aynı zamanda taraflar arasındaki hizmet akdine de aykırılık teşkil edeceği, bu tür bir davanın 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (BK) 126/3. maddesi ve 6098 sayılı TBK’nın 147/1. maddesi uyarınca beş yıllık zamanaşımına tâbi olduğu, kamu kurumunun kurumsal yapısı itibari ile hesaplarını düzenli şekilde tutan ve dönemsel olarak denetleyen bir yapı olması nedeniyle dava açmaya yetkisi olan kişinin haberdar olmasından sonra zamanaşımı süresinin başlatılmasının devlet ciddiyeti ile bağdaşmayacağı, devletin bu konularla ilgili her türlü denetim mekanizmasını elinde bulunduran bir oluşum olması nedeniyle, oluştuğu anda zararı ve sorumlusunu bilecek, derhal hukuksal süreci başlatacak donanıma da sahip olduğu ya da en azından olması gerektiği, bu açıdan kamu kurumunu vatandaşından daha ayrıcalıklı bir konuma getirmenin doğru ve tutarlı bir davranış olmayacağı, hantal işleyişten vatandaşın ve somut olayda davalının sorumlu tutulmasının en azından hakkaniyet kurallarına uygun düşmediği gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık;

a) Somut olayda davanın, BK’nın 66. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı bir yıllık zamanaşımı süresine mi, yoksa davalıya yapılan ödemenin, BK’nın 126/3. maddesi gereği, ücret gibi diğer dönemsel edimlerden olduğu kabul edilerek beş yıllık zamanaşımı süresine mi tabi olduğu,

b) Zamanaşımı süresinin başlangıç tarihini belirlemede, davacı idarenin emir vermeye yetkili makamının fiil ve zararı öğrenme tarihinin mi yoksa davalıya yapılan son ödeme tarihinin mi dikkate alınması gerektiği noktalarında toplanmaktadır.

III. ÖN SORUN

b) Zamanaşımı süresinin başlangıç tarihini belirlemede, davacı idarenin emir vermeye yetkili makamının fiil ve zararı öğrenme tarihinin mi yoksa davalıya yapılan son ödeme tarihinin mi dikkate alınması gerektiği noktalarında toplanmaktadır.

III. ÖN SORUN

12. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasına geçilmeden önce, taraflar arasında hizmet akdi bulunup bulunmadığı, devlet hastanesinde doktorluk yapan davalının memur mu işçi mi olduğu konusundaki araştırmanın yeterli olup olmadığı ön sorun olarak tartışılmış ve davalı tarafından karşı çıkılmayan davacı beyanı ile davalı hakkında 4483 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapıldığı gözetilerek taraflar arasında Borçlar Kanunu anlamında bir hizmet akdi bulunmadığının ve davalının memur olduğunun anlaşılmasına göre ön sorunun olmadığına oy çokluğu ile karar verilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

IV. GEREKÇE

13. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

14. Hemen belirtilmelidir ki, ilke olarak borçların kaynakları sorumluluk hukuku olarak da adlandırılan borçlar hukukunda düzenlenmiştir.

15. Dava konusu alacağın doğduğu tarihte yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı BK’da borcun kaynakları, “Borçların Teşekkülü” başlığı altında, sözleşmeden doğan borçlar (md. 1–40), haksız fiilden doğan borçlar (md. 41–60) olarak düzenlenmiş; yine aynı başlık altında, borçların üçüncü genel kaynağı olarak haksız (sebepsiz) iktisaba (md. 61–66) yer verilmiştir.

16. Borcun kaynaklarından biri olarak öngörülen haksız iktisaptan (sebepsiz zenginleşmeden) söz edilebilmesi için, bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir.

17. Dava konusu alacağın doğduğu tarihte yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı BK’da sebepsiz zenginleşme hükümleri “Haksız bir fiil ile mal iktisabından doğan borçlar” başlığı altında 61 - 66. maddeler arasında düzenlenmiştir.

18. BK’nın 61. maddesi;

“Haklı bir sebep olmaksızın aharın zararına mal iktisabeden kimse, onu iadeye mecburdur. Hususiyle muteber olmayan veya tahakkuk etmemiş bulunan bir sebebe yahut vücudu nihayet bulmuş olan bir sebebe müsteniden ahzolunan şeyin, iadesi lazımdır.”

Hükmünü haiz olup, zamanaşımını düzenleyen 66. maddesi;

“Haksız surette mal iktisabından dolayı ikame olunacak dava, mutazarrır olan tarafın verdiğini istirdada hakkı olduğuna ıttılaı tarihinden itibaren bir sene müruriyle ve her halde bu hakkın doğduğu tarihten itibaren on senenin müruriyle sakıt olur. Eğer mal iktisabı mutazarrır olan taraf aleyhinde bir borç teşkilinden ibaret ise, mutazarrırın hakkı müruru zaman ile sakıt olmuş olsa bile, bu borcu ifa etmez.” şeklindedir.