muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/30178, Karar No: 2018/8069, Tarih: 28.03.2018

**22. Hukuk Dairesi         2015/30178 E.  ,  2018/8069 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılardan ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; iş akdinin haksız feshedildiğini beyan ederek ödenmeyen işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili,davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Kararı davalılardan ... vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında işçinin fazla mesai ücret alacağına hak kazanıp kazanmadığı ve işçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının 30.03.2014 tarihine kadar yaptığı çalışmalarda haftanın 6 günü 08.00-17.00 saatleri arasında çalıştığı, onbeş dakika ara dinlenme yaptığı, bu tarihten sonra ise haftanın 7 günü 08.00-17.00 saatleri arasında çalıştığı, onbeş dakika ara dinlenme yaptığı kabul edilerek hesaplama yapılmıştır. Ancak davacının tanık beyanlarına göre günlük 7.5 saati geçen çalışması olduğu anlaşılmakla, fazla çalışma hesabında davacının günlük çalışma süresinden onbeş dakika dinlenme süresi düşülerek hesap yapılması hatalı olmuştur. Mahkemece, davacının 30.03.2014 tarihine kadar haftanın 6 günü 08.00-17.00 saatleri arasında 9 saat çalıştığı, 1 saat ara dinlenmesi düşüldüğünde günlük 8 saat, haftalık 48 saat çalıştığı ve haftalık 3 saat fazla mesai yaptığı, bu tarihten sonra da haftanın 7 günü 08.00-17.00 saatleri arasında 9 saat çalıştığı, 1 saat ara dinlenmesi düşüldüğünde günlük 8 saat, haftalık 56 saat çalıştığı, davacının hafta tatili ücreti de talep ettiği gözönüne alınarak pazar günü yapılan günlük 7.5 saatin üstündeki çalışmasının fazla mesai alacağı olarak değerlendirilmesi gerektiğinden 56-45-7,5= 3,5 saat haftalık fazla çalışma yaptığı değerlendirilerek mahkemece fazla çalışma ücret alacağının hesaplanması gerekirken yazılı gerekçe ile hüküm kurulması hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 28/03/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/158, Karar No: 2014/2665, Tarih: 13.02.2014

**15. Ceza Dairesi         2014/158 E.  ,  2014/2665 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

Failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi, nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı, o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için, eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak ya da bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir. Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır. Dolandırıcılık suçunun Kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 90. maddesinin 5. fıkrasına göre; usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla, kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.

Buna göre, iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan Uluslararası Sözleşmeler, yasalar üstü bir konumdadır ve iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin(AİHS) temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken, devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin(AİHS) temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken, devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS madde 1'e göre, sözleşmeye taraf devlet, hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altındadır. Madde 2'ye göre, her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Madde 3'e göre, hiç kimse … aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Madde 8'e göre, herkes özel ve aile yaşamına … saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile yaşamına, haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir. Geniş manada tanımlanan aile, anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir. Aile yaşamına saygı hakkı, anne-baba arasındaki ilişki sona ermiş artık birlikte yaşamıyor veya boşanmış olsalar bile, çocukla eşler arasında birlikte yaşama ve kişisel ilişki kurma hakkını da içermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin pek çok kararlarında tanımladığı gibi, bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir. Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Somut olayda; sanıklar resmi nikahlı evli iken, sanık ...'ın cezaevine girmesi üzerine 13.02.2009 tarihinde boşandıkları, sanık ...'ın vefat eden babasından yetim maaşını almaya başladığı, sanık ...'ın tahliye edilmesi üzerine tekrar aynı evde birlikte yaşamaya başladıkları, böylece sanık ...'ın cezaevinde olduğu dönemde haksız menfaat temin etmek amacıyla muvazzalı olarak boşanmak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıkları iddia edilmiş ise de,

Somut olayda; sanıklar resmi nikahlı evli iken, sanık ...'ın cezaevine girmesi üzerine 13.02.2009 tarihinde boşandıkları, sanık ...'ın vefat eden babasından yetim maaşını almaya başladığı, sanık ...'ın tahliye edilmesi üzerine tekrar aynı evde birlikte yaşamaya başladıkları, böylece sanık ...'ın cezaevinde olduğu dönemde haksız menfaat temin etmek amacıyla muvazzalı olarak boşanmak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıkları iddia edilmiş ise de,

Mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bir kararla boşandıktan sonra,eşlerin bir arada yaşamasını engelleyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı,sanıkların eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek, dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa, AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında, bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 13.02.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/15906, Karar No: 2011/49119, Tarih: 19.12.2011

**6. Ceza Dairesi         2010/15906 E.  ,  2011/49119 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Suça konu meşe odunlarının bulunduğu yerin hazineye ait arazi olduğunun belirlenmiş olması karşısında; suçtan doğrudan doğruya zarar görmeyen Antalya Orman İşletme idaresinin davayı temyiz hakkı bulunmadığından anılan kurum vekilinin temyiz dilekçesinin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi aracılığı ile 1412 sayılı CMUK.nun 317. maddesi gereğince isteme aykırı olarak REDDİNE, 19.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1391, Karar No: 2013/407, Tarih: 08.10.2013

**Ceza Genel Kurulu         2012/3-1391 E.  ,  2013/407 K.**

**"İçtihat Metni"**

İtirazname :2009/123558

Yargıtay Dairesi : 3. Ceza Dairesi

Kasten yaralama suçundan sanığın TCK'nun 87/3, 62 ve 53. maddeleri uyarınca 3 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluğuna ilişkin, Tarsus 1. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 13.02.2009 gün ve 223-78 sayılı hükmün sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. Ceza Dairesince 23.05.2012 gün ve 18894 - 20975 sayı ile;

"Sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hükmün tefhim edildiği oturumda son sözün, sanık müdafii yerine katılana verilerek 5271 sayılı Yasanın 216/son maddesine aykırı hareket edilmiş olması,

Kabule göre de;

Katılanda kemik kırığı meydana gelmiş olmasının yanı sıra, hayati tehlike geçirdiği, sol bilek hareketindeki kısıtlılığın işlev zayıflığı niteliğinde olduğunun belirtilmesi karşısında, TCK'nun 44. maddesi uyarınca sanığın daha ağır cezayı gerektiren hayati tehlike geçirecek ve işlev zayıflığına neden olacak şekilde kasten yaralama suçundan cezalandırılması yerine suç vasfında düşülen yanılgı sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi" isabetsizliklerinden, ceza miktarı itibarıyla kazanılmış hakkı saklı kalmak kaydıyla bozulmasına karar vermiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 30.07.2012 gün ve 123558 sayı ile;

"Son oturumda sanık müdafii savunmasını yaptıktan sonra katılandan diyecekleri sorulmuş, bir diyeceği bulunmadığını beyan etmiştir. Sanık müdafiinin savunmasından sonra savunmayı gerektirecek esaslı işlem yapılmamıştır. Ceza Genel Kurulu ve daire kararlarında bu durumu yasanın ihlali niteliğinde kabul edilmemektedir. Bozma ilamındaki ilk bozma sebebi bu nedenle yerinde görülmemiştir.

İlk bozma sebebinin yerinde olmaması halinde ikinci bozma sebebi de kendiliğinden yasal olmaktan çıkacaktır. Bozma ilamı doğrultusunda sanığın cezalandırılması durumunda TCK'nın 86/1-3-e, 87/l-a-son ve 62. maddeleri gereğince dört yıl iki ay hapis cezası verilmesi gerekecektir. Bu sonuç sanık aleyhinedir ve bozma yasağı kapsamında kalmaktadır. Her iki suç da kasten yaralama olduğundan suç vasfında herhangi bir değişiklik söz konusu değildir.

Hüküm yalnızca sanık müdafii tarafından temyiz edilmiş olduğundan, aleyhe bozma yasağı uyarınca bu hukuka aykırılığın bozma konusu yapılması olanaklı bulunmayıp, eleştiri nedeni sayılacağından, bozmaya ilişkin iki görüşünün de yasaya uygun olmadığı" görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurarak, yerel mahkeme hükmünün eleştirilerek onanması isteminde bulunmuştur.

CMK'nun 308/1. maddesi uyarınca inceleme yapan Özel Dairece 03.10.2012 gün ve 22809-32859 sayı ile, itiraz nedenlerinin yerinde görülmemesi üzerine dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Yargıtay Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklar;

CMK'nun 308/1. maddesi uyarınca inceleme yapan Özel Dairece 03.10.2012 gün ve 22809-32859 sayı ile, itiraz nedenlerinin yerinde görülmemesi üzerine dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Yargıtay Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklar;

1) Sanık müdafiinin hazır bulunduğu oturumda son sözün katılana verilerek hüküm kurulmasının bozma nedeni yapılıp yapılmayacağı,

2) Aleyhe temyiz olmayan bir durumda fiilin suçun nitelikli halini oluşturduğundan bahisle eleştiri ile onama mı, yoksa cezayı aleyhe değiştirme yasağı gözetilerek bozma kararı mı verileceği,

Noktalarında toplanmaktadır.

İncelenen dosya içeriğinden;

Sanık hakkında basit bir tıbbi müdahale ile giderilemeyecek ve dördüncü derecede ağır kemik kırığı oluşturacak nitelikte kasten yaralama suçundan kamu davası açıldığı,

Adli Tıp Kurumu Mersin Şube Müdürlüğünce düzenlenen ilk raporda; mağdurun omur korpusunda kompresyon, sol radius distal metafiz kırığı mevcut olduğu, yaralanmasının hayatını tehlikeye sokmadığı, basit tıbbi müdahale ile giderilemeyeceği, vücudundaki kemik kırıklarının etkisinin dördüncü derece ağır olduğunun belirtildiği,

Aynı kurum tarafından altı aylık süre geçtikten sonra düzenlenen ek raporda ise; mağdur hakkındaki tıbbi belgelerin yeniden incelenmesi ve yapılan muayenesi neticesinde, sol dirsek ve el parmak hareketlerinin tama yakın ve açık olduğu, bilek hareketlerinde eks ve flekun yarı yarıya kısıtlı bulunduğu, öne eğilemediği görülmekle, mevcut bulgulara istinaden rahatsızlığının işlevde zayıflama niteliğinde olduğu bilgilerine yer verildiği,

Yerel mahkemece yargılamanın toplam on oturumda tamamlandığı, sanığın yalnızca ikinci celseye katıldığı, diğer oturumlarda ise kendisini müdafii ile temsil ettirdiği,

Cumhuriyet savcısının mütalaasına karşı önce sanık müdafiine, ardından da katılana sorulduğu, sanık müdafiinin; "mütalaayı kabul etmiyoruz, suçun unsurları oluşmadığından sanığın beraatı, mahkeme aksi kanaatte ise lehe hükümlerin uygulanmasını talep ediyoruz," katılanın ise; "bir diyeceğim yoktur" dediği, akabinde duruşmaya son verildiği bildirilerek hükmün açıklandığı,

Hükmün sanık müdafii tarafından süresi içinde temyiz edildiği,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konularının sırasıyla ele alınmasında fayda bulunmaktadır.

1) Sanık müdafiinin de hazır bulunduğu oturumda son sözün katılana verilerek hüküm kurulmasının bozma nedeni yapılıp yapılmayacağı;

Ceza Muhakemesi Kanununun 216. maddesinde delillerin tartışılmasında hazır olan taraflardan kimin hangi sıra ile söz alacağı, cevap hakkını nasıl kullanacakları ve duruşmanın en son kimin sözü ile bitirileceği düzenlenmiştir.

Bu hükme göre;

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konularının sırasıyla ele alınmasında fayda bulunmaktadır.

1) Sanık müdafiinin de hazır bulunduğu oturumda son sözün katılana verilerek hüküm kurulmasının bozma nedeni yapılıp yapılmayacağı;

Ceza Muhakemesi Kanununun 216. maddesinde delillerin tartışılmasında hazır olan taraflardan kimin hangi sıra ile söz alacağı, cevap hakkını nasıl kullanacakları ve duruşmanın en son kimin sözü ile bitirileceği düzenlenmiştir.

Bu hükme göre;

"1) Ortaya konulan delillerle ilgili tartışmada söz, sırasıyla katılana veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine veya kanunî temsilcisine verilir.

2) Cumhuriyet savcısı, katılan veya vekili, sanığın, müdafiinin veya kanunî temsilcisinin açıklamalarına; sanık ve müdafii ya da kanunî temsilcisi de Cumhuriyet savcısının ve katılanın veya vekilinin açıklamalarına cevap verebilir.

3) Hükümden önce son söz, hazır bulunan sanığa verilir."

Bu düzenleme uyarınca, delillerin tartışılmasında ilk önce söz katılana veya varsa vekiline, daha sonra Cumhuriyet savcısına ve en son olarak sanığa ve müdafiine veya kanunî temsilcisine verilir. Görüldüğü üzere kanun koyucu, önce iddia, daha sonra da savunmanın söz alıp görüşlerini açıklaması gerektiğini kabul etmiştir. Cumhuriyet savcısı, katılan ya da vekili, sanığın, müdafiinin veya kanunî temsilcisinin açıklamalarına; sanık ve müdafii ya da kanunî temsilcisi de Cumhuriyet savcısının ve katılanın veya vekilinin açıklamalarına cevap verebilir. Ancak, hükümden önce son söz mutlaka hazır bulunan sanığa verilmek zorundadır.

CMK'nun 216. maddesinin birinci fıkrasındaki delillerin tartışılmasında söz sırasına ilişkin kural ile üçüncü fıkradaki hükümden önce son sözün hazır bulunan sanığa ait olduğu ilkesi, nitelikleri ve kurala aykırılığın hukuki sonuçları itibari ile birbirinden farklıdır.

Delillerin tartışılmasındaki söz sırasına ilişkin kural, gerek son oturum, gerekse ara celselerde uygulanması gereken genel kural iken, son sözün hazır bulunan sanığa ait olduğu kuralı delillerin tartışılması aşamasının tamamlanmasından sonra son celsede yalnızca sanığa tanınan bir haktır. Sanığın son söz hakkını kullanmasından sonra artık hüküm kurulmalıdır.

Delillerin tartışılması sırasında sanık ister duruşmada hazır olsun isterse bulunmasın son sözün sanık müdafiine verilmesi gereklidir. Kanun koyucu söz sırasında sanık müdafiini sanıktan sonra saymıştır. Hükümden önce son söz hakkı ise, kanunun açık düzenlemesinden de anlaşıldığı üzere sadece hazır bulunan sanığa aittir. Sanığın hükümden önce son söz hakkı, tıpkı ifade ve sorgu gibi şahsi bir haktır ve sanığın bizzat kendisi tarafından kullanılmalıdır. Sanık müdafii, nasıl ki sanığın yerine sorgulanamaz veya ifadesi alınamaz ise, sanığın yerine son söz hakkını da kullanamaz.

Öğretide; "son sözün sanığa verilmesi ilkesi niteliği yönünden kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak ve yetkidir, ancak sanık tarafından kullanılır. Bu hak ve yetkinin kullanılmasında bir teknik yardımcısı olsa da savunmana devri yerinde değildir. Kanun koyucu bu düzenlemesi ile şahsi savunmayı ön plana çıkarmış, duruşmanın sanığın sözleri ile bitmesini istemiştir. Sanığın olmadığı yerde, son sözün de olmaması gerekir" (Erdener Yurtcan, Yargıtay Kararları Işığında Son Sözün Sanığa Verilmesi, Yargıtay Dergisi, Y. 1994 S. 10, s. 417) şeklindeki açıklamalarla benzer düşüncelere yer verilmiştir.

Son söz hakkının münhasıran sanığa ait şahsi bir savunma hakkı olmasının doğal sonucu olarak gerek yürürlükteki 5271 sayılı CMK'nda gerekse mülga 1412 sayılı CMUK'nda sanığın yokluğunda ya da beraberinde, duruşmada onu temsil eden sanık müdafiine de son söz hakkı verileceğine dair bir usul kuralına yer verilmemiştir. 5271 sayılı CMK'nun kaynak alındığı kanunlardan olan Alman Ceza Muhakemesi Kanununda da bu durum 258. maddenin ikinci fıkrasında "savcılığın yanıt verme hakkı vardır; sanığın son söz söyleme hakkı bulunmaktadır" şeklindeki düzenleme ile hayata geçirilmiştir. Ayrıca CMK'nun sadece 216. maddesinin üçüncü fıkrasında değil, bölge adliye mahkemelerinin henüz faaliyete geçmemesi nedeniyle halen yürürlüğe girmemiş bulunan temyizde duruşmaya ilişkin 300. maddesinde ve 5320 sayılı Kanunun 8/2. maddesi uyarınca  yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 319. maddesinde, CMK'nun 216. maddesine paralel bir biçimde, duruşmada son sözün sanığa ait olduğu kabul edilmiş, ayrıca sanık müdafiine de son söz hakkı verileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.

CMK'nda "son söz" hakkının sanık müdafiine verileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmaması kanun koyucunun bilinçli bir tercihidir. CMK'nun 216. maddesinin birinci fıkrasında delillerin tartışılmasında 1412 sayılı Kanundan farklı biçimde sanıktan bağımsız olarak ayrıca sanık müdafiine de söz hakkı verilmesini kabul eden kanun koyucu son söz hakkına ilişkin üçüncü fıkrada benzer bir düzenleme yapmamıştır. Ayrıca CMK'nun 226/4. maddesinde ek savunma hakkına ilişkin olarak müdafiin sanığa tanınan haklardan onun gibi yararlanacağını kabul eden kanun koyucu, son söz hakkına ilişkin benzer düzenleme yapabilecekken, böyle bir hükme yer vermemek suretiyle, son söz hakkının sanığa ait bir hak olduğunu göstermiştir. Ek savunmaya ilişkin hükmün kıyas yolu ile son söz için de uygulanabileceği düşünülebilir ise de; son söz hakkının niteliği gereği bu mümkün değildir.

CMK'nun 216. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen sıraya uyulmaması nispi bir hukuka aykırılık olup, hükmün yalnızca bu nedenle bozulmasını gerektirmez. Bu sıraya riayetsizlik eğer kuralın koruduğu amaca zarar vermiyorsa, savunma hakkının hüküm için önemli noktalarda sınırlandığını kabule imkân bulunmamaktadır. Ancak sıralamaya aykırılık dışında başkaca bozma nedenleri varsa bu hususun da bozma sebebi yapılması gerekmektedir.