muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/3188, Karar No: 2012/5347, Tarih: 06.06.2012

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile idari makamlar, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı açıktır.

Diğer taraftan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 33. maddesinde yer alan “Hakim, Türk hukukunu resen uygular” hükmü ile ifadesini bulan yasal ilke gözetildiğinde; Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının derdest dosyalar yönünden uygulanmasının zorunluluğu ortadadır.

Öyle ise, kesin hüküm halini almamış ve kazanılmış hakkın istisnasını teşkil eden bu durum karşısında 5841 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davanın reddine ilişkin olarak kurulan hükmün, verildiği tarih itibariyle doğru olduğu düşünülse ve ayrıca Anayasanın 153. maddesine göre iptal kararı geriye yürümez ise de 10.03.1969 gün ve 1/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçe bölümünde belirtildiği üzere iptal, kesin şekilde çözüme bağlanmış uyuşmazlıkları etkilemez ve henüz anlaşmazlık hali devam ediyorsa iptalin kapsamına girer. Bu durumda davanın hak düşürücü süreden reddine ilişkin kurulan kararın Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararından sonra doğru olduğu söylenemez. Zira, kamu düzeninin söz konusu olduğu bütün haller istisnanın kapsamına girer.

Hal böyle olunca, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonucu oluşan durumun eldeki maddi anlamda kesinleşmemiş ve derdest olan davaya da uygulanması zorunlu olup, kamu malları ile ilgili davalar aynı zamanda kamu düzeni ilkesini de içermektedirler. Bu nedenle mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni yasal durum dikkate alınarak, inceleme yapılıp sonuca ulaşılması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır.

Somut olayda; işin esasının ve dava konusu taşınmaz bölümünün, 28.11.1997 tarih 5/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararıyla belirlenen veya belirlenecek olan kıyı kenar çizgisine göre değerlendirilmesi ve ayrıca 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 16. maddesiyle 3402 sayılı Yasanın 36. maddesine bazı ilaveler getiren 36/A maddesi hükmüne göre kadastro işlemleri sebebiyle açılan davalar nedeniyle yargılama giderlerinden ve avukatlık ücretinden davalı tarafın sorumlu tutulamayacağı hususunun da gözetilmesi, mahkemece bu konudaki görüşünün ortaya konulması ve ondan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmek üzere hüküm bozulmalıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı Hazine vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün 6100 sayılı HMK.nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK.nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve 440/I. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunabileceğine 06.06.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7103, Karar No: 2014/11306, Tarih: 12.11.2014

**9. Ceza Dairesi         2014/7103 E.  ,  2014/11306 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 9 - 2014/335258

Mahkemesi : Kayseri 2. Asliye Ceza Mahkemesi

Tarihi : 04.03.2010

Numarası : 2009/1166 - 2010/147

Suç : İftira

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

CMK'nın 218. maddesinin ikinci fıkrasındaki "Kovuşturma evresinde mağdur veya sanığın yaşının ceza hükümleri bakımından tespitiyle ilgili bir sorunla karşılaşılması halinde; mahkeme, ilgili kanunda belirlenen usule göre bu sorunu çözerek hükmünü verir.'' şeklindeki düzenlemeden de anlaşılacağı üzere; ceza yargılaması sırasında suçtan zarar görenle sanığın yaşının düzeltilmesi görevinin ceza mahkemesine ait bulunduğu, bu kişilerin doğum tarihlerine ilişkin kaydın gerçeği yansıtmadığının ileri sürülmesi veya gözlemlenmesi halinde ceza hakiminin bu hususu çözümlemesi gerekmektedir.

Ceza mahkemesi Nüfus Kanununda öngörülen yöntemi izleyerek yaşı düzeltilecek kişinin vücut yapısını gözlemleyip, hakkında bilimsel verilere dayalı olarak bilirkişi raporu aldıktan ve geçerli diğer delilleri topladıktan sonra gerçekyaşını saptayarak bir sonuca varacaktır. Yukarıda da açıklandığı üzere gerek yerleşmiş yargısal kararlarda, gerekse öğretide, hukuk mahkemelerinden verilmiş kesinleşen mahkeme kararlarının ceza yargıcını bağlamayacağı esası kabul edilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı ve temyiz dilekçesi de nazara alınarak somut olay incelendiğinde;

Cumayeri Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.02.2006 tarih, 2003/120 esas, 2006/8 karar sayılı ilamıyla sanığın doğum tarihi 23/04/1999 iken 23/04/1989 olarak düzeltildiği, UYAP ortamından alınan nüfus kaydı ve Kocaeli 2. Asliye Ceza Mahkeme'sinin 31.05.2011 tarih, 2008/125 esas, 2011/260 karar sayılı kararına göre Cumayeri Asliye Hukuk Mahkemesinin yaş düzeltilmesine ilişkin kararı iptal edilip 23/04/1989 olan doğum tarihi 23/01/1998 olarak düzeltilmiştir. Doğum tarihinde ortaya çıkan çelişkinin giderilmesi amacıyla sanığın gerçek yaşının tespiti bakımından bu davaya özgü olarak yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda araştırma yapılarak sanığın suç tarihindeki gerçek yaşı tespit edildikten sonra, sonucuna göre hukuki durumunun takdir ve tayininde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 12.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7418, Karar No: 2014/34730, Tarih: 06.11.2014

**13. Hukuk Dairesi         2014/7418 E.  ,  2014/34730 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı....avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, 20/04/2007 tarihinde Burdur Bayii'sinden satın almış olduğu 2007 model ..... marka traktörün arıza ve hatalarının, defalarda servise ve ........AŞ'ye iletilmesine rağmen giderilemediğini, Bucak Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 22/01/2009 tarih ve 26 D.İş sayılı kararı ile bilirkişi marifetiyle tespit yaptırdığını ileri sürerek, 53.000,00TL traktör bedeli, 20.000,00TL faizi, iş kayıpları ile birlikte toplam 100.000TL bedelin tahsiline veya hata ve ayıp oranında fiyat düşmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ........AŞ, davanın reddini dilemiş; ..... Traktör servisi olan diğer davalı usulüne uygun tebliğe rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

Mahkemece, davacının traktör bedeli ve faiz alacağının iadesine yönelik talebinin reddine, bedel indirimi talebinin kabulü ile; 2.500,00TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş; hüküm, davalı ........AŞ tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, eldeki davada, satın almış olduğu traktördeki arızalar nedeniyle terditli talepte bulunmak suretiyle, ya aracın iadesi ile birlikte bedelin, faizinin ve zararlarının tahsilini istemiş; ya da hata ve ayıp oranında fiyat düşürülmesini istemiştir. Mahkemece terditli taleplerden ikincisi kabul edildiğine göre, burada reddedilen bedelin faiz talebi olduğunun kabulü ile davalı lehine 20.000TL üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre vekalet ücreti takdiri gerekirken, hiç vekalet ücreti 2014/7418-34730

verilmemiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması HUMK’nun 438/7. maddesi hükmü gereğidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrasına ayrı bir bent eklenmesi suretiyle “Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, reddedilen kısım gözönünde bulundurularak, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 2.400TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,” cümlesinin yazılması suretiyle, hükmün düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA,peşin alınan harcın istek halinde davalı ..... Traktör A.ş'ye iadesine, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/827, Karar No: 2018/6165, Tarih: 28.11.2018

**19. Hukuk Dairesi         2018/827 E.  ,  2018/6165 K.**

**"İçtihat Metni"**

19. HUKUK DAİRESİ

YARGITAY KARARI

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, dava dışı ...'in ... Bankası Şubesi ile kredi sözleşmesi imzaladığını ve 21.260 TL kredi kullandığını, bu kredi sözleşmesinin kefillerinin davacı ve davalının olduğunu, davacının daha sonra borcun tamamını ödeyerek bankadan alacağı temlik aldığını ve bankaya halef olduğunu, ... İcra Müdürlüğünün 2013/868 E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının borca itiraz ederek takibin durduğunu, icra takibinde davalının 10.630 TL'lik kısmına yönelik yaptığı itirazının iptaline, takip konusu alacak kısmının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının kendisi ile birlikte davadışı ...'in kredisine kefil olduğunu, komisyonculuk işi ile uğraştığını, asıl kredi borçlusu ...'in önceden kendisinin müstahsili olduğunu, kendisine mal veren birisi olduğunu, daha sonra kendi komisyonculuğundan ayrılarak davacıya mal vermeye başladığını,davacı tarafından yapılan ödemenin kredi borçlusunun davacıya verdiği mallar karşılığında olduğunu, davacı tarafından yapıldığı iddia edilen ödemenin tarihine bakıldığında rücuen alacak iddiasında bulunma hakkının zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama ve benimsenen bilirkişi raporuna göre ,dava dışı asıl borçlu ... ile dava dışı Halkbank arasında kredi sözleşmesinin bulunduğu sonraki taahhüt metninden ve yapılan ödeme kayıtlarından anlaşılmakta ise de buna ilişkin kredi sözleşmesi tüm yazışmalara rağmen temin edilemediği, 11.11.2008 tarihli taahhüt metninde dava dışı kredi borçlusu ...'in 10.000 TL tutarında muaccel borcunun bulunduğu, bu borcun yapılandırılarak 11.05.2009 tarihinde 5.000 TL, 11.11.2009 tarihinde 5.000 TL anapara ve 3'er aylık dönem sonlarında faiz tahsilatı yapılmak üzere tarafların anlaştıkları, bu anlaşmaya ..., ... ve ...'un kefil oldukları , dosya içeriğine göre davacının ilk kefaletinin 11.11.2008 tarihli taahhütname metninde bulunduğu, bu nedenle bu tarihten itibaren çekilen kredilerin ve ödemelerin esas alınması gerektiği, 11.11.2008 tarihiden önce davacının ve davalının kefil olduğunun belgelenemediği, davacı tarafından belirtilen tarihten sonra taahhütname kapsamında 12.760,35 ödemenin yapıldığının anlaşıldığı, bu haliyle kefil sayısının 3 olması nedeniyle davacı kefilin davalı kefilden talep edebileceği meblağın 4.253,45 TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiş hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava kefalet sorumluluğu karşısında ödenen bedelin diğer kefile rücuen tazminat istemine ilişkin itirazın iptali davasıdır. Davacı davaya dayanak olarak rücu belgesi başlıklı bila tarihli belgeye dayanmıştır. Mahkemece ... Bankası ... Şubesinden alındığı iddia edilen bu belge kapsamındaki bilgilerin doğru olup olmadığını ilgili banka şubesinden tespit ettirerek varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar vermesi gerekirken eksik incelemeyle davacının dayandığı rücu belgesi araştırılmadan hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, 28/11/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/15751, Karar No: 2021/14476, Tarih: 08.11.2021

**7. Ceza Dairesi         2021/15751 E.  ,  2021/14476 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5846 sayılı Yasaya muhalefet

HÜKÜM : Beraat

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

5846 sayılı Kanunun 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun ile değişik soruşturma ve kovuşturma usulünü düzenleyen 75. maddesindeki "71 ve 72. maddelerde sayılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması şikayete bağlıdır. Yapılan şikayetin geçerli kabul edilebilmesi için hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve sair delilleri Cumhuriyet Başsavcılığına vermeleri gerekir. Bu belge ve sair delillerin şikayet süresi içinde Cumhuriyet Başsavcılığına verilmemesi halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.” şeklindeki düzenlemeye göre, şikayetçi vekilinin dava konusu materyaller ile ilgili olarak 6 aylık kanuni şikayet süresi içerisinde hak sahipliğine ilişkin hukuken geçerli belgeleri ibraz edemediği anlaşılmakla, davaya katılma ve hükmü temyiz hakkı bulunmayan şikayetçi vekilinin temyiz inceleme isteminin, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 317. maddesi gereğince isteme aykırı olarak REDDİNE, 08/11/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15805, Karar No: 2016/17621, Tarih: 13.06.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/15805 E.  ,  2016/17621 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı ........... Limited (...........) avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili davacının ...........'nun alt kuruluşu olan ........... ile sözleşme imzalayarak çalışmaya başladığını, iş sözleşmesinin kesintisiz olarak devam ettiğini ve 31.12.2014 tarihinde sahada işi bitmesinin ardından yeni görev verilmesi konusunda işverene yaptığı başvuruların sonuçsuz kaldığını, 30.06.2015 tarihinde yazılı bir bildirim ve açıklama olmadan iş sözleşmelerinin feshedildiğini şifahen öğrendiklerini, müvekkilinin yaptığı işin asıl işverenin alanına giren iş olduğunu, ihalelerle çeşitli firmalara hizmet alım sözleşmeleri ile verdiğini. Petrol arama ve üretim petrol saha hizmetleri petrol ticaret ve petrol dağıtım alanlarında faaliyet gösteren ........... daha ucuz işçi çalıştırmak amacıyla muvazaalı olarak gerçekleştirdiği belirli süreli iş sözleşmeleriyle taşeron işçileri alarak akdettiği personelin aslında asli ve sürekli işlerde çalıştıkları ve işyerinin asli ve sürekli işçileri olduklarını, iş kanunu ve alt işveren yönetmeliğine aykırı muvazaalı işlem yapıldığını, ...........'ın sözleşme yaptığı şirketlerin işi yapabilecek kapasite ve yeterlilikte olmadığını, işçi aynı işverene ait aynı işyerinde kesintisiz olarak çalıştığını, ...........'in Botaşa devrinin faaliyetlerini sonlandırmak için bir etken olmadığını, feshin son çare olması ilkesinin gözetilmediğini belirterek feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine, işe iade kararı kesinleşinceye kadar geçecek süre için dört aylık süreye ait ücret ve diğer haklarının, mahkemece verilecek işe iade kararma davalı tarafından uyulmaması halinde sekiz aylık ücreti tutarında tazminatın belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... Ltd. Şti. vekili, davacının ...........'den yüklenilen ihaleler kapsamında 30.06.2015 tarihine kadar çalıştırıldığını, ihalelerin şirketin üzerinde kalması üzerine çalışacak personelin isimlerinin ........... tarafından liste olarak bildirildiğini, yapılan işin petrol, gaz ve jeotermal sahalarında hizmet verilmesi olduğunu, hizmetin son derece özellikli bir iş olduğunu, bu kapsamda çalışan işçilerin özel uzmanlık sahibi işçiler olduğunu, şirketin elinde başkaca emsal iş olmadığı için davacının başka işyerinde çalıştırılmasının mümkün olmadığını, işi sona erdirenin ihaleye çıkmayan ........... olduğunu, davacının proje bazlı çalıştırıldığını, projenin sona ermesi ile çalıştırılma imkanının ortadan kalktığını, işçilerin ihale sürelerine göre belirli süreli hizmet sözleşmesi ile çalıştırıldığını, ÇSGB Müfettişinin muvazaanın varlığına ilişkin raporuna karşı Ankara 2. İş Mahkemesinin 2014/820 esas sayılı dosyasında açılan davanın derdest olduğunu Batman İş Mahkemesinin kararı ile işçilerin ...........’e iadesine karar verildiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ........... Limited, davacının ........... Ltd'nin işçisi olmadığını, husumet itirazında bulunduklarını, ........... Ltd'nin ...........’nun talep etmesi durumunda petrol ve gaz kuyularında çalıştırılmak üzere Kamu İhale Mevzuatına uygun olarak idari ve teknik personel temin ettiğini, asıl işveren sıfatı bulunmadığını, ihale makamı olduğunu, davacının ihaleyi kazanan değişik şirketler nezdinde kendi isteği ve rızası ile çalıştığını, işçilerin ihaleyi alan firmalar tarafından tespit edilerek ...........’e bildirdiğini, çalışan veya işten çıkarılan işçileri belirleme yetkisinin ...........’e ait olmadığını, muvazaa iddiasının doğru olmadığını, davacının imzaladığı sözleşmede işin 30.06.2015 tarihinde sona ereceğinin belirtilmiş olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının iş sözleşmesine 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen usul ve kurallara uyulmadan son verildiği, ayrıca davalılarca fesih sebebinin geçerli ( veya haklı ) olduğunun ispatlanamadığı gibi ihale sözleşmesinin sona ermesinin tek başına geçerli sebeple fesih sebebi olamayacağı anlaşılmış olup feshin geçersizliğine ve davacının davalılardan gerçek işveren ........... şirketine işe iadesine, Hazar şirketi yönünden ise muvazaa sebebiyle taraf sıfatı bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar, davalı ........... Limited (...........) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalılar arasında asıl işveren, alt işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı, bu şekilde bir ilişki varsa muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Temyiz:

Karar, davalı ........... Limited (...........) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalılar arasında asıl işveren, alt işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı, bu şekilde bir ilişki varsa muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinde, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde kanun koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11. maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka 4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

4857 sayılı Kanun’un 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme ile alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

4857 sayılı Kanun’un 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme ile alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tespiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve işverenlerce otuz iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İş Müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair hüküm kurulması halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.

Asıl işveren alt işveren ilişkisi ve muvazaa konularına Alt İşverenlik Yönetmeliğinde yer verilerek “yazılı alt işverenlik sözleşmesi”nden söz edilmiş, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini, daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini, asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini, kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemleri, ihtiva eden sözleşmeler muvazaalı olarak açıklanmıştır.

Somut olayda, davacı davalı ........... Limited'in (TP1C) yurt içinde bulunan petrol, gaz arama ve üretim sahalarında davalı ... Ltd. Şti. nezdinde sigortalı olarak çalışırken iş sözleşmesinin sona erdiğini iddia etmiştir. Dosya kapsamında davalılar arasındaki sözleşme örneğinin bulunmadığı, taraflar arasındaki hukuki ilişkiye ilişkin gerekli evrak toplanılmadan eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmıştır.