muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/1882, Karar No: 2014/11879, Tarih: 30.10.2014

**14. Ceza Dairesi         2013/1882 E.  ,  2014/11879 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, 28.06.2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda değişiklik yapan 6545 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler de gözetilerek dosya incelenip gereği düşünüldü:

Sanık hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan uygulama yapılırken TCK.nın 103/2. maddesi ile tayin edilen cezanın, TCK.nın 43. maddesi gereği 1/4 oranında arttırılması ile elde edilen arttırım tutarının, 103/6. maddenin uygulanması ile ulaşılan cezaya eklenmesi ve bu sıraya uyularak sonuç cezanın belirlenmesi yerine, TCK.nın 61/5. maddesinde öngörülen sıralamaya aykırı olarak 43. maddenin 103/6. fıkradan önce uygulanması suretiyle eksik ceza tayini, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin eleştiri dışında unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanık müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 30.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10463, Karar No: 2017/184, Tarih: 18.01.2017

**20. Hukuk Dairesi         2015/10463 E.  ,  2017/184 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Kişilerce açılan

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davalılardan Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1) İncelenmesine gerek görülen ve çekişmeli taşınmazın bulunduğu yere ait 1959 tarihli memleket haritasının dayanağı hava fotoğrafı ile 1990-1995’li yıllara ait hava fotoğrafı ve memleket haritasının dosyaya getirtilmesi,

2) Yukarıda belirtilen belgeler getirtildikten sonra, dava dosyası keşifte dinlenen bilirkişilere verilerek, memleket haritası ve hava fotoğrafları ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeğininde memleket haritası ve hava fotoğrafı ölçeğine bilgisiyar ortamında (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, bu haritalar dava konusu taşınmaz ve komşu taşınmazları gösterecek şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmesi, hava fotoğraflarının stereoskopik aleti vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak taşınmazın niteliği, varsa üzerindeki ağaçların cinsi, yaşı, dağılımı ve kapalılık oranı ile tasarruf sınırlarının bulunup bulunmadığı, kullanılan yerlerden olup olmadığı hususlarını açıklayıcı, ayrıntılı anlatımı içeren müşterek imzalı ek rapor alınması, rapor ekine haritaların tarihleri ile birlikte eklenmesi,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla HUMK’nın 433/3. ve Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddeleri uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen noksanlar ikmal edildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE 18/01/2017 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/3182, Karar No: 2024/6764, Tarih: 03.06.2024

**5. Hukuk Dairesi         2024/3182 E.  ,  2024/6764 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/43 Esas, 2024/56 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Körfez 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.11.2023 Tarihli ve 2023/214 Esas, 2023/233 Karar Sayılı Kararı

Davanın rücuen alacak istemine ilişkin olduğu, davalının merkezî nüfus idaresi sistemindeki adresinin Merkez Mahallesi ... olduğu, bu nedenle Yalova Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Yalova 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.02.2024 Tarihli ve 2024/43 Esas, 2024/56 Karar Sayılı Kararı

Niteliği itibarıyla sebepsiz zenginleşme sebebine açılan davada yetkili mahkemenin, genel yetki kuralları gereğince davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu, bu yetki kuralı kesin olmadığından belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale geleceği, ancak davalı tarafından yetkiye bir itirazın olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, icra tehdidi altında ödeme yaptığını iddia eden üçüncü kişinin, yaptığı ödemenin istirdatını talep ettiği davada yetkili mahkemenin neresi olduğuna ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) “Menfi tesbit ve istirdat davaları” başlıklı 72 nci maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir:

“Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Menfi tespit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde genel yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu belirtilerek genel yetkili mahkemelerin yetkisi düzenlenmiş olup menfi tespit ve istirdat davalarında yetki kesin değildir. Bu davalarda kesin yetki kuralı bulunmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

2. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla genel ve özel yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı davasını, bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

3. Dosya kapsamından taraflar arasındaki uyuşmazlıkta kesin yetki durumu bulunmadığı ve davalı tarafça cevap dilekçesi ile birlikte yetki itirazında bulunulmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı Körfez 2. Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Körfez 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

03.06.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/168, Karar No: 2018/567, Tarih: 28.03.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2018/168 E.  ,  2018/567 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “tespit” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Gaziantep 1. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 04.10.2012 gün ve 2011/519 E., 2012/496 K. sayılı karar davalı ... Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 06.03.2014 gün ve 2013/1689 E., 2014/4098 K. sayılı kararı ile;

(...Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

Dava, davacının 01.01.1987 tarihinde başlayan Tarım Bağ-Kur sigortalılığının, 27.4.1989 tarihinde başlayan SSK’lı çalışmaları nedeniyle 18.05.1990 tarihinden itibaren iptal edilmesi sonucu yaşlılık aylığının iptali ve ödenen maaşların borç kaydedilmesi nedeniyle, 1.1.1987 tarihinde başlayan Tarım Bağ-Kur sigortalılığına üstünlük tanınarak devam etmesi gerektiği, 6111 sayılı yasadan faydalandırılması ve birikmiş emekli aylıkların tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulü ile, davacının 1.1.1987-26.4.1989 ve 18.5.1990­30.6.2011 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalı olduğunun tespitine karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık uzun süreli zorunlu 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların Tarım Bağ-Kur sigortalılığını kesip kesmeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Gerçekten Tarım Bağ-Kur sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, gerek 506 ve gerekse 1479 sayılı Yasalar kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasa'nın 36 ve 10.maddesindeki şartların da gerçekleşmesi halinde 506 ve 1479 sayılı Yasa'lar kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, ancak 506 ve 1479 sayılı Yasa'lar kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve anılan çalışmaların sona ermesinden sonra, 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması, talep veya aynı Yasa'nın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşlerindendir. (Yargıtay HGK'nun 14/02/2007 tarih 2007/21-73 esas ve 2007/71 sayılı karanda aynı yöndedir)

Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş kararları; Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi halinde, Bağ-Kur’un prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi, yasanın kendisine yüklediği re'sen tescil yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiğinden, prim tevkifatının yapıldığı tarihi izleyen aybaşından itibaren sigortalı olarak kabulü gerektiği yönündedir.

Bir yıldan daha az süren zorunlu sigortalılık kapsamındaki çalışmalar kısa süreli olup, kesintisiz bir şekilde bir yıl veya daha fazla süren çalışmalar ise uzun süreli çalışmadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının tarımsal faaliyeti nedeniyle 01/01/1987 tarihinde Tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil edildiği, 27/04/1989-17/05/1990 tarihleri arası 381 günlük 506 sayılı Yasa kapsamında uzun süreli çalışmalarının bulunduğu, davacının 28.04.2011 tarihinde 6111 sayılı Yasadan faydalanmak için davalı Kuruma başvurduğu ve Kurumun davacıyı 1.1.1987-26.4.1989 ile 18.05.1990­30.04,2008 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur'lu kabul ederek prim borcunu aldığı ve tahsis talebine istinaden 01.07.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağladığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının 27/04/1989-17/05/1990 tarihleri arası 381 günlük 506 sayılı Yasa kapsamında uzun süreli çalışmalarının bulunduğu, uzun süreli SSK kapsamındaki bu çalışmanın tarım Bağ-kur sigortalılığını keseceği, sigortalılığın yeniden başlayabilmesi için davacı adına talep, prim ödemesi veya prim tevkifatı bulunması gerektiği, bunlarında hiç birinin dosyada bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacının uzun süreli SSK'lı çalışmalarından sonra sigortalılığın ancak bir prim kesintisi, tevkifat veya talebinin bulunması halinde başlatılabileceği göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması isabetsiz olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, davacının 18.05.1990 tarihinden sonra Tarım Bağ-Kur sigortalısı olması için gereken şartları yerine getirmediğinden bu süre yönünden talebin reddine karar vermek ve çıkacak sonuca göre yaşlılık aylığı şartlarını değerlendirmekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava Tarım Bağ-Kur sigortalılık süresinin tespiti ve yaşlılık aylığının tekrar bağlanması istemine ilişkindir.

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava Tarım Bağ-Kur sigortalılık süresinin tespiti ve yaşlılık aylığının tekrar bağlanması istemine ilişkindir.

Davacı vekili müvekkilinin 01.01.1987 tarihinden itibaren 7711780940 sicil numarası ile Tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak kaydının yapıldığını, 27.04.1989 tarihinde ise 2701011111658 sicil numarası ile SSK kapsamında bir dönem çalışsa da tarımsal faaliyetine devam ettiğini, 6111 sayılı Kanundan yararlanmak için Kuruma başvurusunun kabul edildiği ve 01.01.1987 tarihinden itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalısı kabul edilerek emekli olduğunu, ancak davalı Kurumun 1989 yılındaki SSK’lı çalışmalarını göstererek bu tarihten itibaren tüm Tarım Bağ-Kur çalışmalarını, 6111 sayılı Kanun kapsamında yaptığı ödemeleri ve yaşlılık aylığını iptal ettiğini, yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra SSK’lı çalışmaları nedeniyle 22 yıl süren Tarım Bağ-Kur hizmetinin iptal edilmesinin sosyal devlet ilkesine uygun olmadığını, müvekkilinin 01.01.1987 tarihinden itibaren kesintisiz şekilde Tarım Bağ-Kur sigortalısı kabul edilmesi gerektiğini iddia ederek Kurum işleminin iptalini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili davacının 01.01.1987 tarihinde başlatılan Tarım Bağ-Kur sigortalılığının 26.04.1989 tarihinde SSK’lı olarak çalışmaya başladığı tarih itibariyle durdurulduğunu, davacının 27.04.1989-17.05.1990 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında 39214 sicil numaralı işyerinde çalıştığını, 2926 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi gereği davacının talep ettiği dönemde sigortalı sayılmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

Davalı Kurum vekili davacının 01.01.1987 tarihinde başlatılan Tarım Bağ-Kur sigortalılığının 26.04.1989 tarihinde SSK’lı olarak çalışmaya başladığı tarih itibariyle durdurulduğunu, davacının 27.04.1989-17.05.1990 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında 39214 sicil numaralı işyerinde çalıştığını, 2926 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi gereği davacının talep ettiği dönemde sigortalı sayılmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davacının 01.01.1987 tarihinden itibaren 2926 sayılı Kanun kapsamında tescilinin yapıldığını ve SSK’lı olarak çalıştığı 27.04.1989-15.05.1990 tarihleri dışında (381 gün) 2926 sayılı Kanun kapsamı dışında başka sosyal güvenlik kanununa tabi çalışmasının bulunmadığı, 2926 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi gereği Tarım Bağ-Kur sigortalılığının zorunlu olduğu ve kayıt ve tescilinin resen yapılması gerektiği, davacının SSK’lı çalışmalarının bitmesinden itibaren Kurumun üstüne düşen resen tescil görevini yerine getirmediği, ayrıca Tarım Bağ-Kur sigortalılığa ara verdiği 381 günün makul bir süre olduğu ve Kurumun davacıya yaşlılık aylığı bağladıktan sonra Tarım Bağ-Kur sigortalılığını iptal etmesinin hukuka uygun olmadığını belirtilerek “…Davacının 6111 sayılı Kanundan faydalanarak yaptığı ihya borçlanmasının ve 18.05.1990 tarihinden sonraki hizmetinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, 01.01.1987-26.04.01989, 18.05.1990-30.06.2011 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında tarım bağkur sigortalısı sayılmasına, 6111 sayılı Kanundan faydalandırılması ve 18.05.1990-30.06.2011 tarihleri arasındaki primlerin ödenmesi kaydıyla davacı emekliliğe hak kazanmış olacağından 01.07.2011 tarihi itibariyle emekli aylığına hak kazandığının tespitine, muarazanın bu şekilde giderilmesine ...” karar verilmiştir.

Davalı Kurum vekilinin temyizi üzerine karar Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece önceki gerekçeler tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme hükmü, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olay bakımından davacının 18.05.1990 ile 29.04.2011 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davalı Kurum vekilinin temyizi üzerine karar Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece önceki gerekçeler tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme hükmü, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olay bakımından davacının 18.05.1990 ile 29.04.2011 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununun 2’nci maddesi kapsamına giren; “Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın 3’üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyetlerde bulunanlar...”, Kanunun 7’inci maddesi uyarınca sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan Kanun kapsamına girdikleri tarihten itibaren üç ay içerisinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemi Kurumca resen yapılarak, Kanunun 5’inci maddesi hükmü ile tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalı sayılacaklar, öngörülen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri ise kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacaktır.

2926 sayılı Kanunun 36’ncı maddesinin yürürlükten kalkmasının ardından 1479 sayılı Kanunun 53’üncü maddesine 4956 sayılı Kanunun 27’nci maddesiyle getirilen düzenleme uyarınca “...2926 sayılı Kanuna göre tahakkuk eden prim alacakları aylık olarak veya Kurumca tespit edilecek dönemlerde ödenir. Ayrıca Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebilir.” hükmüne istinaden Tarım Bağ-Kur prim borçlarının “prim tevkifatı” yoluyla da tahsili öngörülmüştür.

18.01.1994 gün ve 94/5173 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 01.04.1994 tarihinden itibaren başlayan ve kaynaktan prim kesme anlamına gelen “prim tevkifatı” uygulaması ile 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olup da Bağ-Kur’a prim borcu olanlar ile tarım sigortalısı sayılması gereken kişilerden primlerin tahsili ile sosyal güvenliğin yaygınlaştırılması amaçlanmıştır.

Kuruma kayıt ve tescil konusunda bir başvuru ya da resen tescil bulunmasa da, Kanun kapsamına girenlerin prim borçlarının ürün bedellerinden kaynakta, “prim tevkifatı” suretiyle kesilmesi kayıt ve tescil iradesi anlamında olup, kesintiyi takip eden aybaşından itibaren sigortalılık hak ve yükümlülükleri doğacaktır.

Tespit davaları, bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının saptanmasına yönelik davalardır.