muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/175, Karar No: 2021/701, Tarih: 29.12.2021

Örneğin Türk Ceza Kanunu'nun kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarına ilişkin 110. maddesinde etkin pişmanlığın soruşturmaya başlanmadan önce ve mağdurun şahsına bir zarar dokunmaksızın gerçekleşmiş olması aranmıştır. Bu hâllerde etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için, zaman şartının yanında diğer şartların da gerçekleşmiş olması gerekir.

TCK'nın "etkin pişmanlık" başlığını taşıyan ve uyuşmazlık konusunu ilgilendiren 110. maddesinde de; "Yukarıdaki maddede tanımlanan suçu işleyen kişi bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakacak olursa cezanın üçte ikisine kadarı indirilir" biçiminde, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları bakımından cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi bir sebep olarak "etkin pişmanlık" düzenlemesi getirilmiştir. Madde gerekçesinde de; "Etkin pişmanlık için suç tamamlandıktan sonra mağdurun güvenli yerde serbest bırakılması gerekir. Bunun kendiliğinden, yani herhangi bir zorlama bulunmadan gerçekleşmesi gerekir. Ayrıca, etkin pişmanlığın, bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce gerçekleşmesi gerekir. Soruşturma makamlarının işe el koymasından sonra serbest bırakma hâlinde, etkin pişmanlık hükmünden yararlanılamayacaktır" açıklamalarına yer verilmiştir.

Kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma suçunun hukuki niteliği ve unsurlarının değerlendirilmesi sorunun çözümüne ışık tutacaktır.

Kişiyi özgürlüğünden yoksun kılma suçu mütemadi suçlardandır. Suçun oluşması için, kişinin hareket serbestisi kesintisizlik oluşturabilecek - önemli sayılabilecek - (az ya da çok) bir süre kısıtlanmış olmalıdır (Veli Kafes, Kişiyi Özgürlüğünden Yoksun Kılma Suçu, 2020 basım, s.105). Buna göre, kişiyi özgürlüğünden yoksun kılma suçu, mağdurun iradesine uygun olarak hareket etmesinin önemli sayılabilecek bir süre kısıtlanmasıyla tamamlanır; mağdurun hareket serbestisini tamamen kazandığı anda biter. (Koca/Üzülmez, Özel Hükümler s. 447).

Mütemadi suçlarda suçun icrası devam ettiği sürece, fiilin ifade ettiği haksızlıkta işlenmeye devam etmektedir. Çünkü suçun yasal tipi, sadece haksız durumu sebebiyet vermekle değil, aynı zamanda onun sürdürülmesiyle gerçekleşmektedir. Bu nedenle suçun mütemadi/kesintisiz olma niteliği failin fiilin icrasını hem irade olarak devam ettirmek hem de sona erdirmek hususunda hukuki iktidarının bulunmasını gerektirmektedir (Dönmezer/Erman Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, cilt 1, s.520).

Mütemadi suçlarda suçun icrası devam ettiği sürece, fiilin ifade ettiği haksızlıkta işlenmeye devam etmektedir. Çünkü suçun yasal tipi, sadece haksız durumu sebebiyet vermekle değil, aynı zamanda onun sürdürülmesiyle gerçekleşmektedir. Bu nedenle suçun mütemadi/kesintisiz olma niteliği failin fiilin icrasını hem irade olarak devam ettirmek hem de sona erdirmek hususunda hukuki iktidarının bulunmasını gerektirmektedir (Dönmezer/Erman Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, cilt 1, s.520).

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılmak suçu gerçekleştirilirken cebir, tehdit veya hile kullanılması nitelikli unsuru oluşturmaktadır. Bu halin oluşması için cebir, tehdit veya hilenin "fiili işlemek için veya işlediği sırada" kullanılmış olmalıdır. Suçun yasal tanımında belirlenmiş olan fiilin icra hareketlerine başlamış olan failin "fiili işlemek için suç yolunda ilerlemesiyle birlikte, hareketleri haksızlık niteliği kazanır". Fail icra hareketlerine başladığı anda suçun bitmesine kadar geçen süre içerisinde cebir, tehdit veya hile kullanırsa ...109/2 maddesinde öngörülen nitelikli hal gerçekleşir. Mütemadi suçlarda suç tamamlanmış olsa bile fiilin icrası devam ettiği sürece sona erinceye kadar suçun nitelikli hale dönüşmesi mümkündür.

Her bir bağımsız suçları oluşturan fiillerin unsur olarak bir araya getirilerek tek fiil oluşturması ve yeni bir suçun meydana getirilmesi veya bağımsız suçları oluşturan fiillerden birinin bir diğer suçun cezasının arttırılmasını gerektiren nitelikli şeklini oluşturması halinde birleşik suç vardır. Birleşik suç halinde ortada esasında birden çok suç değil tek bir fiil ve tek suç, kanunun ifadesiyle tek fiil sayılan suç bulunmaktadır (Koca/Üzülmez, TCK Genel Hükümler 14. Basım s. 553).

Görüldüğü üzere suçun nitelikli hali birleşik suçtur. Kanunda bağımsız olarak düzenlenen cebir veya tehdit kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun basit şekliyle birleşmesi sonucunda bu nitelikli hal ortaya çıkmaktadır. Unsurlarında yağma (m. 148) ya da nitelikli halinde konut dokunulmazlığını ihlal (m. 116/4) gibi "cebir" i barındıran suçlarda tek fiil vardır.

Bu açıklamalar ışığında kişiyi özgürlüğünden yoksun bırakma suçunda bazı koşullar gerçekleştiğinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması olanağı sağlanmıştır.

Anılan düzenlemeye göre, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işleyen kişinin, bu suç nedeniyle soruşturma başlamadan önce mağduru şahsına zarar vermeksizin kendiliğinden güvenli bir yere serbest bırakması hâlinde hakkında etkin pişmanlık hükmü uygulanacaktır.

Buna göre kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

1- Suçun tamamlanmış olması gerekir. Suç tamamlanmadan, başka bir ifadeyle icra hareketleri devam ederken failin mağduru serbest bırakması durumunda etkin pişmanlık değil gönüllü vazgeçme söz konusu olacaktır.

2- Failin, mağduru suç nedeniyle hakkında soruşturmaya başlanmadan evvel serbest bırakması gerekmektedir.

Buna göre kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

1- Suçun tamamlanmış olması gerekir. Suç tamamlanmadan, başka bir ifadeyle icra hareketleri devam ederken failin mağduru serbest bırakması durumunda etkin pişmanlık değil gönüllü vazgeçme söz konusu olacaktır.

2- Failin, mağduru suç nedeniyle hakkında soruşturmaya başlanmadan evvel serbest bırakması gerekmektedir.

Soruşturmanın başlamasından sonra failin mağduru serbest bırakmasının ceza sorumluluğu üzerinde bir etkisi bulunmayacaktır. Dolayısıyla mağdurun olay yetkili merciler tarafından öğrenildikten sonra serbest bırakılması durumunda, kanunun aradığı diğer bütün şartlar gerçekleşse bile etkin pişmanlık hükümleri uygulanamayacak, ancak bu husus takdiri indirim nedeni olarak kabul edilebilecektir.

3- Failin, mağduru herhangi bir baskı veya zorlama olmaksızın, kendiliğinden serbest bırakması gerekir. Failin mağduru hangi nedenlerle bıraktığının önemi yoktur. Önemli olan herhangi bir dış zorlama bulunmaksızın mağdurun özgür iradeyle serbest bırakılmasıdır.

4- Mağdurun fail tarafından serbest bırakılması gerekmektedir. Mağdurun sanığın elinden kaçması veya olayı haber alan kolluk görevlileri veya başkaları tarafından bulunduğu yerden alınması hâlinde bu hüküm uygulanamayacaktır. Ayrıca failin mağduru "Halkın içine çıkabilecek bir halde" serbest bırakması gerekir. Örneğin çıplak vaziyette bırakma, kanunun aradığı anlamda serbest bırakma olarak kabul edilemeyecektir.

5- Failin mağduru zarar görmeyeceği ve istediği yere rahatlıkla ulaşabileceği güvenli bir mahalde serbest bırakması gerekmektedir. Mağdurun gece vakti, yerleşim yerlerine uzak ıssız bir yerde veya ormanda serbest bırakması durumunda bu hüküm uygulanamayacaktır.

6- Failin mağdurun şahsına bir zarar vermemiş olması gerekir.

Kanunda "mağdurun şahsına zarar verilmemiş olma" şartından sözedildiğine göre, mağdurun malvarlığına ya da başka birisine zarar verilmiş olması, etkin pişmanlık hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmeyecektir. Mağdurun şahsına ilişkin zararın hafif veya ağır, maddi ya da manevi olması arasında fark bulunmamaktadır. Örneğin, mağdura karşı cebir kullanılması, yaralanması, aç, susuz ya da uykusuz bırakılması, cinsel arzuların tatmini amacıyla birtakım eylemlere maruz bırakılması halinde etkin pişmanlık hükümleri uygulanamayacaktır. Failin mağduru, şahsına zarar verdikten sonra fakat hakkında soruşturma başlamadan önce kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakması durumunda da etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, ancak bu durum temel cezanın tayininde ya da takdiri indirim nedenlerinin uygulanması sırasında göz önünde bulundurulabilecektir.

TCK'nun 109. maddesinin altıncı fıkrasında; "bu suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır" düzenlemesine yer verilmiş, gerekçesinde de; "kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun işlenmesi amacıyla ya da sırasında, kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi durumunda ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler de uygulanır; bu itibarla, kasten yaralama suçunun temel şeklinin gerçekleşmesi hâlinde, maddenin ikinci fıkrasına istinaden cezaya hükmedilmelidir" denilmiş olup, suçun işlenmesi amacıyla ya da suçun işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinden birinin meydana gelmesi hâlinde ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmek suretiyle, anılan neticenin gerçekleşmesi durumunda, artık mağdurun şahsına zarar verilmiş olacağından etkin pişmanlık için aranan "mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın serbest bırakma" şartı oluşmadığından, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanamayacağının kabulü gerekmektedir.

109. maddenin altıncı fıkrasının "bu suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır" hükmü göz önünde bulundurulduğunda, bu suçun işlenmesi amacıyla, işlendiği süreyle sınırlı bir zaman dilimi içerisinde ve eylemin gerçekleştirilmesi sırasında mağdurun, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurunu oluşturacak ve kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerine ulaşmayacak şekilde yaralanması hâlinde, diğer şartların da varolması kaydıyla etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilecektir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 08.12.2015 tarih, 2014/14-416, 2015/499 sayılı kararı da bu doğrultudadır. Aksi yöndeki kabul hürriyetten yoksun bırakma suçunun cebir kullanarak işlenmesi halinde etkin pişmanlık hükümlerinin hiçbir şekilde uygulanmayacağına ilişkin bir sonuç çıkacaktır ki bu da ceza hükümlerinde genişletici yorum ve aleyhe kıyas yapmama yasağına aykırılık oluşturacaktır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Sanıkların katılan ... ve mağdur ...'ı araca bindirdikleri ve bir süre alıkoyduktan sonra onları bir petrol istasyonuna götürerek ellerini ve yüzlerini yıkayıp şeker vererek kendiliğinden serbest bıraktıkları, katılan ... ve mağdur ...'ta meydana gelen yaralanmaların basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek nitelikte olduğunun düzenlenen adli raporlardan anlaşıldığı olayda; mağdurlardaki yaralanmaların kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsuru niteliğinde olması ve sanıkların, mağdurları güvenli olmayan, mağdurların sanıklar tarafından götürüldüklerini belirttikleri ıssız bir yerde değil de güvenli olan askerlik vazifesini yaptıkları kışlanın karşısında bulunan bir yere bırakmaları hususları birlikte gözetildiğinde, sanıklar hakkında TCK’nun 110. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükmünün uygulanma şartlarının gerçekleştiği kabul edilmelidir.

Bu itibarla, bu uyuşmazlık yönünden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının değişik gerekçeyle kabulüne, Özel Daire onama kararının kaldırılmasına ve Yerel Mahkemece sanıklar hakkında mağdurlara karşı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerinin sanıklar hakkında TCK'nın 110. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının oluştuğunun gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılamayan üç Ceza Genel Kurulu Üyesi; sanıklar hakkında TCK'nın 110. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının oluşmadığı düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Sanıklar hakkında katılan ... ve mağdur ...'ya yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan ... Anadolu 1. Asliye Ceza Mahkemesince 19.03.2013 tarih ve 862-81 sayı ile bir kez kurulan mahkûmiyet hükümlerinin sanıklar müdafisi tarafından temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14. Ceza Dairesince 10.09.2018 tarih ve 5067-5064 sayı ile onanmasına ilişkin kararın kapsamında BELİRSİZLİK OLMADIĞINA,

2- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının sanıklara atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun sabit olmadığına ve sabit olduğunun kabulü hâlinde haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının oluştuğuna ilişkin itirazının REDDİNE,

3- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının, uyuşmazlık konularının görüşülmesi sırasında Ceza Genel Kurulu Başkanınca sanıklara atılı suçun sabit olduğunun kabulü hâlinde ayrıca sanıklar hakkında TCK'nın 110. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarına ilişkin çıkarılan uyuşmazlık yönünden DEĞİŞİK GEREKÇEYLE KABULÜNE,

4- Yargıtay (Kapatılan) 14. Ceza Dairesinin 10.09.2018 tarihli ve 5067-5064 onama kararının KALDIRILMASINA,

3- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının, uyuşmazlık konularının görüşülmesi sırasında Ceza Genel Kurulu Başkanınca sanıklara atılı suçun sabit olduğunun kabulü hâlinde ayrıca sanıklar hakkında TCK'nın 110. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarına ilişkin çıkarılan uyuşmazlık yönünden DEĞİŞİK GEREKÇEYLE KABULÜNE,

4- Yargıtay (Kapatılan) 14. Ceza Dairesinin 10.09.2018 tarihli ve 5067-5064 onama kararının KALDIRILMASINA,

5- Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan ... Anadolu 1. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 19.03.2013 tarihli ve 862-81 sayılı mahkûmiyet hükümlerinin sanıklar hakkında TCK'nın 110. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının oluştuğunun gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

6- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 18.11.2021 tarihinde yapılan birinci müzakerede Özel Dairenin onama kararının kapsamına ilişkin olarak belirlenen ön sorun yönünden yeterli çoğunluk sağlanamadığından 29.12.2021 tarihinde yapılan ikinci müzakerede ön sorun ve uyuşmazlıklar yönünden oy çokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10416, Karar No: 2016/146, Tarih: 13.01.2016

**17. Ceza Dairesi         2015/10416 E.  ,  2016/146 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, mala zarar verme, işyeri dokunulmazlığını ihlal

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle incelenerek, gereği görüşülüp düşünüldü:

I–Suça sürüklenen çocuklar hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükmün yapılan temyiz incelemesinde;

Mala zarar verme suçundan doğrudan hükmolunan adli para cezasının miktar ve türüne göre; 14.04.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 31.03.2011 tarih ve 6217 sayılı Yasa'nın 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun'un Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a eklenen geçici 2. maddesi gereğince doğrudan hükmolunan 3000 TL dahil adli para cezasına mahkumiyet hükümlerinin temyizi mümkün olmadığından suça sürüklenen çocuklar ... ve ... müdafilerinin temyiz isteğinin CMUK'nun 317. maddesi gereğince tebliğnameye kısmen uygun olarak REDDİNE,

II- Suça sürüklenen çocuk ... hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmün yapılan temyiz incelemesinde;

Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükümde TCK'nın 62. maddesi gereğince indirim yapıldığı sırada sonuç cezanın 1 yıl 3 ay 16 gün hapis yerine 1 yıl 3 ay 13 gün olarak eksik hesaplanması, aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre suça sürüklenen çocuk müdafinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün tebliğnameye kısmen uygun olarak ONANMASINA,

III-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında iş yeri dokunulmazlığını ihlal suçundan kurulan hükmün yapılan temyiz incelemesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun suça sürüklenen çocuk tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Mahkemece katılanın suçtan doğan zararının giderilmemiş olması nedeniyle suç tarihinde sabıkasız olan suça sürüklenen çocuk hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmiş ise de; konut dokunulmazlığını bozma suçu nedeniyle oluşmuş bir zararının olmadığının anlaşılması karşısında; yerinde olmayan ve yetersiz gerekçeyle yazılı biçimde anılan hükmün uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi,

2-CMK'nın 150/2. maddesi gereğince suça sürüklenen çocuğa savunmasını yapması için görevlendirilen zorunlu müdafiye ödenen müdafiilik ücretinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6/3-c. maddesine aykırı olarak yeterli geliri bulunmayan suça sürüklenen çocuğa yükletilmesine karar verilmesi,

2-CMK'nın 150/2. maddesi gereğince suça sürüklenen çocuğa savunmasını yapması için görevlendirilen zorunlu müdafiye ödenen müdafiilik ücretinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6/3-c. maddesine aykırı olarak yeterli geliri bulunmayan suça sürüklenen çocuğa yükletilmesine karar verilmesi,

3-Suça sürüklenen çocuk hakkında düzenlenen sosyal araştırma raporunun kamu giderinden sayılması gerektiği halde suça sürüklenen çocuk aleyhine bilirkişi ücreti takdir edilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA,

IV-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığını ihlal suçlarından kurulan hükümlerin yapılan temyiz incelemesinde;

Uyap'tan alınan nüfus kaydına göre, suça sürüklenen çocuğun 13.10.2011 tarihinde öldüğünün belirtilmiş olması karşısında 5271 sayılı CMK'nın 223/8. ve TCK'nın 64/1. maddeleri uyarınca sanığın öldüğünün anlaşılması hâlinde kamu davasının düşürülmesine karar verilmesinde zorunlululuk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedeni yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan nedenle 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca, tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 13.01.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1966, Karar No: 2015/1850, Tarih: 30.09.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2015/1966 E.  ,  2015/1850 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kütahya İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 07.03.2014 gün ve 2013/838 E. 2014/231 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 23.06.2014 gün ve 2014/14873 E. 2014/18400 K. sayılı ilamı ile;

“...Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı EÜAŞ’ın Seyitömer Termik Santrali İşletme Müdürlüğü bünyesinde işçi olarak çalıştığını, Türkiye Enerji Su ve Gaz İşçileri Sendikasına (TES-İŞ) üye olduğunu, üyeliğin davalı işverene bildirildiğini, ancak davalı tarafın davacı işçinin kendi personeli olmadığı için üyelik formunu iade ettiğini, davacıyı İşletme toplu iş sözleşmesinden yararlandırmadığını; oysa davacının muvazaalı olarak alt işveren işçisi olarak gösterildiğini, aslında davalının asıl işçisi olduğunu, davalının daha az maliyetle kadro açığını kapatmak için alt işveren işçisi istihdam ettiğini; alt işverenlik sözleşmelerinin Alt İşverenlik Yönetmeliğinde belirtilen unsurları taşımadığını, alt işveren işçisi olarak gösterilen işçilerin asıl işverenle birlikte termik santralın, elektrik bakım, kazan bakım, değirmen bakım gibi elektrik üretiminin asıl işlerinde çalıştıklarını; davalının asıl işini bölerek alt işverenlere verdiğini; davacı işçilerin uzun yıllardır aynı işlerde çalıştıklarını; alt işverenler değişse de işçilerin değişmediğini; zaten bu şirketlerin de elektrik üretim işinde bir uzmanlıklarının bulunmadığını; alt işverenlerin kendi işçi kadrolarının bulunmadığını, çalıştırılacak işçilerin EÜAŞ tarafından belirlendiğini; alt işverenlerin asıl işverenden bağımsız bir organizasyonlarının bulunmadığını; çalışma şartlarının EÜAŞ tarafından belirlendiğini, emir ve talimatın EÜAŞ çalışanları tarafından verildiğini; bu sebeplerle alt işverenlik ilişkilerinin muvazaalı olduğunu; davacı işçinin sendika üyesi ve asıl işverenin işçisi olarak işletme toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması gerekirken yararlandırılmadığını, davacının 13. ve 14. dönem toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan taban ücret, yevmiye, ikramiye, iş güçlüğü tazminatı, bakım tazminatı, yemek yardımı, sosyal yardım ve vardiya tazminatından oluşan işçilik alacaklarının ödenmediğini bildirerek, bu alacakların işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davalı teşekkülün ikamet adresi sebebiyle Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davanın husumet yönünden reddedilmesi gerektiğini, çünkü davacının kendi işçileri olmadığını, davacının ihaleyi alan firmaların işçisi olduğunu, işçilerin işe alınıp çıkartılmasından firmaların sorumlu olduğunu; işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinden işverene bir iş sözleşmesi ile bağlı olan işçilerin yararlanabileceğini, davacının alt işveren işçisi olarak toplu iş sözleşmesinden yararlanamayacağını; bu sebeple davacı işçilerin danışma aidatı ödeyerek veya sendika üyeliği yoluyla toplu iş sözleşmesinden yararlanma taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını; 5538 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesine eklenen fıkralar sebebiyle davacının taleplerinin yersiz olduğunu; çünkü davalı işverenin sözkonusu eklenen fıkralardaki kamu kurumlarından olduğunu, hizmet alımı yoluyla ihale edilen işlerde muvazaa nedeniyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talebinde bulunulamayacağını; muvazaa iddialarının yersiz olduğunu, zira davalı kurumun yaptığı ihalelerin Kamu İhale Kanununa tabi olduğunu ve idari yargı denetimine tabi bulunduğunu; şirket ana sözleşmesinin hizmet alım ihalelerine imkan tanıdığını; davalı işverenin bir kamu kurumu olup, muvazaa yapmasının mümkün olmayacağını; davacının yaptığı işin de asıl işlerden olmadığını; davacının kamu ihale mevzuatına uygun olarak yapılan ihalelerle iş verilen firmaların işçisi olup, davalının asıl işçileri ile aynı işleri yapmadığını; kurum personelinin sadece kontrolör olarak bulunduğunu; muvazaalı olduğu iddia edilen ihalelerin iptali için açılan idare mahkemesindeki davanın reddedildiğini; bu sebeplerle davacının kendi işçisi değil alt işverenlerin işçisi olduğunu ve bu sebeple de toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmasının mümkün olmadığını ve davanın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının muvazaalı alt işverenlik ilişkisi sebebiyle asıl işveren davalının işçisi olduğu, bu nedenle de asıl işveren ile sendika arasındaki toplu iş sözleşmesinden yararlanması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı alt işverenler arasında geçerli ya da muvazaalı bir alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı ve buna bağlı olarak davacının başından itibaren davalı işçisi sayılması gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.