muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/175, Karar No: 2021/701, Tarih: 29.12.2021

Katılan ... 19.07.2011 tarihinde Savcılıkta özetle; 17.07.2011 tarihinde saat 08.00-09.00 sıralarında mağdur ... ile birlikte çarşı iznine çıktıklarını, polislerin kendilerini GBT sorgulaması için çağırdıklarını, polisin ...’a "Gel lan buraya. Kimliğini ver." diyerek sert bir şekilde göğsüne vurduğunu, o sırada kendisinin araya girerek sakinleştirmeye çalıştığını, polisin, kendisine "Sana ne lan? Piç." dediğini ve kendilerini arabaya bindirip ıssız bir yere doğru götürdüklerini, üç polisten ikisinin kendilerine aracın içinde vurmaya başladıklarını, daha sonra kendilerini ıssız bir boş arazide aracın içinde dövdüklerini, bir polisin biber gazı sıktığını, ardından Erzincanlı olan polisin araya girdiğini, alayın karşısında bulunan benzin istasyonuna götürüp ellerini yüzlerini yıkadıklarını ve serbest bıraktıklarını, 18.10.2011 tarihinde Savcılıkta; sanıklar ... ile ... isimli polis memurlarının kendisini darbettiğini, Mahkemede ek ve farklı olarak; mağdur ...’ın "Ben askerim. Günde on defa kimlik istiyorsunuz." dediğini, bu kişiye ... attıklarını ve bir anda kendisine ve ...’a saldırdıklarını, kendilerini araca bindirerek bir dağ başına götürdüklerini, orada tam ortam yumuşayacakken memleketlerini sorduklarını, ...'lu olduğunu öğrenen sanık ...'in "Hepiniz kürtsünüz, teröristsiniz, pkklısınız. Allah hepinizin belasını versin." diyerek tekrar darbettiğini, ardından bir benzin istasyonu yanında kendilerini bıraktıklarını, mağdur ... 19.07.2011 tarihinde Savcılıkta; 17.07.2011 tarihinde arkadaşı katılan ... ile çarşı iznine çıktığını, polislerin GBT sorgulaması yaptıklarını, o sırada tanımadığı bir kişinin polislere "Günde 5 kere GBT sorgusu olur mu?" diyerek bağırdığını, bunun üzerine polislerden birisinin gelerek göğsüne vurduğunu, "Sen de kimliğini ver." dediğini ve suratına bir kaç kez ... attığını, bunun üzerine arkadaşı Recep Barış’ın araya girmek istediğini, polisin ona "Sen karışma piç." dediğini ve ona da bir ... attığını, ardından kendilerine arabaya binmelerini söylediğini, arabaya bindirilerek, ıssız bir yere götürüldüklerini, polislerden ikisinin kendilerini dövmeye başladığını, birisinin olaya hiç karışmadığını, daha sonra olaya karışmayan polisin araya girdiğini, kendilerini tekrar jandarma alayının karşısındaki petrol istasyonuna götürdüklerini, orada ellerini ve yüzlerini yıkayıp birer tane şeker vererek serbest bıraktıklarını, aynı gün GATA’da darp raporu aldıklarını, kendisinin sırtında tırnak izi olduğunu, diğer yaralarının iyileştiğini, 18.10.2011 tarihinde Savcılıkta; olay tarihinde kendisini darbeden polis memurlarını gösterilen fotoğraf fotokopilerinden ... ve ... olarak teşhis ettiğini iddia ettiği, sanık ... aşamalarda özetle mağdurları tanımadığını, şikâyet konusuyla ilgisinin olmadığını, aynı ekipte sanık ..

.10.2011 tarihinde Savcılıkta; olay tarihinde kendisini darbeden polis memurlarını gösterilen fotoğraf fotokopilerinden ... ve ... olarak teşhis ettiğini iddia ettiği, sanık ... aşamalarda özetle mağdurları tanımadığını, şikâyet konusuyla ilgisinin olmadığını, aynı ekipte sanık ...’ın da bulunduğunu, Sarıgazi’deki askeri kışlada izne çıkan askerlerin bir kısmı hakkında uyuşturucu kullanmaları nedeniyle zaman zaman işlem yaptıklarını ancak hiç kimseye kötü davranmadıklarını, iddiaları reddettiğini, öyle bir şey olması durumunda evrak tanzim edeceklerini, mağdurları da tanımadığını, kendisini neden teşhis ettiklerini anlamadığını, yapısı gereği de vatandaşa kötü davranmasının mümkün olmadığını, sanık ... aşamalarda özetle; mağdurları tanımadığını, şikâyet konusu olaylarla hiçbir ilgisinin olmadığını, iddia edilen tarihte... merkez mahallesinde görev yaptığını, ekip arkadaşlarının sanık ... ve tanık ... olduğunu, Sarıgazi’deki askeri kışlada izne çıkan askerlerin bir kısmının uyuşturucu ve bali kullandıklarını, bu nedenle zaman zaman haklarında işlem yaptıklarını, askerliğini yapan bazı kişileri yakalayıp komutanlarına teslim ettiklerini, iddianamede belirtilen olaylarla bir ilgisinin olmadığını, mağdurların, kendilerinin ekipte bu şekilde görev yaptıklarını görmüş olma ihtimali nedeniyle böyle bir iftirada bulunmuş olabileceklerini savundukları olayda;

Mağdurların olayın gerçekleştiğini belirttikleri 17.07.2011 tarihinde GATA'dan darbedildiklerine ilişkin rapor almaları, 19.07.2011 tarihinde ... Cumhuriyet Başsavcılığına meydana gelen olaya ilişkin olarak suç duyurusunda bulunmaları ve aynı tarihte Savcılıkta ifadelerinin alınması, mağdurların sanıkları 19 kişilik listedeki kişilerin üniformalı ve vesikalık fotoğraflar üzerinden tespit etmeleri, sanık ...'ın Savcılıkta; olayın gerçekleştiğinin iddia edildiği tarihte ekip arkadaşlarının sanık ... ve tanık ... olduğunu belirtmesi, ...'in de sanıklarla aynı ekipte görev aldığını ifade etmesi, mağdur ...'ın ekip aracındaki diğer polisin ... ilinden olduğunu söylemesi ve Uyap üzerinden alınan nüfus kaydında tanık ...'in ... ilinin İliç ilçesi doğumlu olduğunun görülmesi, her ne kadar sanıklar ve tanık ... mağdurlarla hiç karşılaşmadıklarını belirtmişlerse de sanıklar ve tanık ...'in aynı tarihte birlikte görev yapmalarını ve tanık ...'in ... ilinde doğduğunu mağdur ...'ın bilmesinin hayatın olağan akışına uygunluk göstermemesi, mağdurların sanıklara iftira atmalarını gerektirir bir neden bulunmaması, yaralanmalarına ilişkin doktor raporlarının mevcut olması ve olayın derhal ilgili yerlere intikal ettirilmesi hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde sanıklara atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun sabit olduğu kabul edilmelidir.

Bu itibarla, haklı nedene dayanmayan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan iki Ceza Genel Kurulu Üyesi; sanıklara atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun sabit olmadığı düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

Sanıklar hakkında haksız tahrik hükmünün uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığı;

Haksız tahrik 5237 sayılı TCK’nın 29. maddesinde; "Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir." şeklinde ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak düzenlenmek suretiyle, kişiye haksız fiilin etkisi altında işlediği suçtan ötürü verilecek cezadan belli bir oranda indirim yapılması öngörülmüştür.

TCK'nın 29. maddesinde yer alan haksız tahrik hükümlerinin uygulanabilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gereklidir:

a) Tahriki oluşturan bir fiil bulunmalı,

b) Bu fiil haksız olmalı,

c) Fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı,

d) Failin işlediği suç, bu ruhi durumun tepkisi olmalı,

e) Haksız tahrik teşkil eden eylem mağdurdan sadır olmalıdır.

TCK'nın 29. maddesinde yer alan haksız tahrik hükümlerinin uygulanabilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gereklidir:

a) Tahriki oluşturan bir fiil bulunmalı,

b) Bu fiil haksız olmalı,

c) Fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı,

d) Failin işlediği suç, bu ruhi durumun tepkisi olmalı,

e) Haksız tahrik teşkil eden eylem mağdurdan sadır olmalıdır.

Ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak düzenlenen haksız tahrik, failin haksız bir tahrikin yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında hareket ederek bir suç işlemesini ifade eder. Bu hâlde fail, haksız tahrikin doğurduğu öfke veya elemin, ruhsal yapısında yarattığı karışıklığın sonucu olarak suç işlemeye yönelmektedir.

Bu açıklamalardan sonra, 5237 sayılı TCK'nun 30. maddesinde düzenlenen "hata" konusuna da değinmek gerekmektedir.

TCK'nun "Hata" başlıklı 30. maddesi,

"(1) Fiilin icrası sırasında suçun kanunî tanımındaki maddî unsurları bilmeyen bir kimse, kasten hareket etmiş olmaz. Bu hata dolayısıyla taksirli sorumluluk hâli saklıdır.

(2) Bir suçun daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleştiği hususunda hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanır.

(3) Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanır.

(4) İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, cezalandırılmaz" şeklinde düzenlenmiştir.

Maddenin 3. fıkrasına göre, ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi bu hatasından yararlanacaktır. Burada hem ceza sorumluluğunu kaldıran hem de ceza sorumluluğunu azaltan hallerde hatanın düzenlenmiş olduğu görülmektedir.

Gerçekleştirdiği eylemle ilgili olarak ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan bir sebebin somut olayda var olduğunu düşünen kişi, bu hususta kaçınılmaz bir hataya düşmesi hâlinde 5237 sayılı TCK’nın 30/3. maddesi gereğince bu hatasından faydalanacaktır. Bu kapsamda haksız tahrik konusunda yanılgıya düşülmesi durumunda hatanın kaçınılmaz olup olmadığı değerlendirilecek, yanılgının kaçınılabilir olduğu sonucuna ulaşılırsa fail hakkında haksız tahrik hükmü uygulanmayacaktır.

Hatanın kaçınılmaz olup olmadığının belirlenmesine yönelik olarak da kişinin bilgi düzeyi, gördüğü eğitim, içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre koşulları göz önünde bulundurulacaktır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde,

Sübuta ilişkin uyuşmazlık konusunda ayrıntılarıyla belirtildiği şekilde gerçekleşen olayda;

Hatanın kaçınılmaz olup olmadığının belirlenmesine yönelik olarak da kişinin bilgi düzeyi, gördüğü eğitim, içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre koşulları göz önünde bulundurulacaktır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde,

Sübuta ilişkin uyuşmazlık konusunda ayrıntılarıyla belirtildiği şekilde gerçekleşen olayda;

Her ne kadar katılan ... Mahkemede, mağdur ...’ın "Ben askerim. Günde on defa kimlik istiyorsunuz." dediğini, mağdur ... Savcılıkta alınan ilk beyanında polislerin GBT sorgulaması yaptıkları sırada tanımadığı bir kişinin polislere "Günde 5 kere GBT sorgusu olur mu?" diyerek bağırdığını beyan etmiş ve sanıklar ise katılan ve mağdurla karşılaşmadıklarını savunmuşlarsa da polis memurlarının icra ettikleri görev gereği soğukkanlı bir şekilde hareket etmelerinin beklenmesi, mağdur ...'ın polislere gösterdiği tepkinin sanıkların konumları da dikkate alındığında haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet ve şiddetli eleme neden olacak düzeyde kabul edilmesinin mümkün olmaması ve mağdur ...'ın sözlerinin herhangi bir suç teşkil etmeyip aynı zamanda 07.04.2012 tarihinde... Kaymakamlığınca yazılan yazıda 17.07.2011 tarihinde mağdurlar hakkında herhangi adli veya idari bir işlem tesis edilmediğinin belirtilmesi karşısında sanıkların kendilerine karşı işlenmiş bir suç zannıyla hareket ederek atılı suçu işlemedikleri de nazara alındığında, sanıkların ceza sorumluluğunu azaltan nedenler arasında yer alan haksız tahrikin gerçekleştiği konusunda kaçınılmaz bir hataya düştükleri de kabul edilemeyeceğinden haklarında haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının oluşmadığının kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla, bu uyuşmazlık konusu bakımından haklı nedene dayanmayan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Başkanı ve dört Ceza Genel Kurulu Üyesi; TCK'nın 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının oluştuğu düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

Sanıklar hakkında TCK'nın 110. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığı;

Öğreti ve uygulamada; "Bir suçun işlenmesinden sonra failin, herhangi bir dış etken bulunmaksızın kendi hür iradesiyle, meydana gelen neticeyi ortadan kaldırmaya yönelik davranışlarına etkin pişmanlık" denilmektedir.

Sanıklar hakkında TCK'nın 110. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığı;

Öğreti ve uygulamada; "Bir suçun işlenmesinden sonra failin, herhangi bir dış etken bulunmaksızın kendi hür iradesiyle, meydana gelen neticeyi ortadan kaldırmaya yönelik davranışlarına etkin pişmanlık" denilmektedir.

Türk Ceza Kanunu'nun kabul ettiği suç teorisi uyarınca, suçun kanuni tanımında yer alan unsurların gerçekleşmesiyle, ortaya cezalandırmayı gerektirir bir haksızlık çıkmakta ve kusurluluğu kaldıran bir sebebin bulunmaması hâlinde, fail hakkında bir ceza ya da güvenlik tedbirine hükmolunmaktadır. Fakat bazı hâllerde kanun koyucu, failin cezalandırılması için başka birtakım unsurların da bulunması veyahut bulunmamasını aramıştır. İşte haksızlık ve kusur isnadı dışında kalan bu gibi hususlar "suçun unsurları dışında kalan hâller" başlığı altında ele alınmaktadır. Bunlardan failin cezalandırılması için gerekli olanlara "objektif cezalandırılabilme şartları" bulunmaması gerekenlere ise "şahsi cezasızlık sebepleri" ya da "cezayı kaldıran veya azaltan şahsi sebepler" denilmektedir (Mahmut Koca-İlhan Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, ... 2015, 8. Baskı, s. 351.). Bu yönüyle etkin pişmanlık, cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler arasında yer almaktadır.

İşledikleri suç nedeniyle şahısların cezalandırılması kural olmakla birlikte, bir kısım şartların gerçekleşmesi durumunda kişi hakkında ceza davasının açılmasından, açılmış olan davanın devamından ve sonuçta ceza verilmesinden veya mahkûm olunan cezanın infazından vazgeçilmesi izlenen suç politikasının bir gereğidir. Bilindiği üzere suç, bir süreç içerisinde işlenmekte olup, buna suç yolu ya da "iter criminis" denilmektedir. Bu süreçte fail, önce belli bir suçu işlemek hususunda karar vermekte, daha sonra bunun icrasına yönelik hazırlıkları yapmakta, son olarak icra hareketlerini gerçekleştirmektedir. Çoğu suç, fiilin icra edilmesiyle tamamlanırken, kanuni tarifte ayrıca bir unsur olarak neticeye yer verilen suçlarda, suçun tamamlanması için fiilin icra edilmesinden başka ayrıca söz konusu neticenin gerçekleşmesi de aranmaktadır. Türk Ceza Kanunu'nun 36. maddesindeki "gönüllü vazgeçme" düzenlemesi ile failin suç yolundan dönerek, suçun tamamlanmasını veyahut da neticenin gerçekleşmesini önlemesi; etkin pişmanlığa ilişkin düzenlemeler ile de, suç tamamlandıktan sonra hatasının farkına vararak nedamet duyup neden olduğu haksızlığın neticelerini gidermesi için teşvikte bulunulması amaçlanmıştır.

TCK'da etkin pişmanlık tüm suçlarda uygulanabilecek genel bir hüküm olarak değil, özel suç tipleri bakımından uygulanabilecek istisnai bir müessese olarak düzenlenmiştir. Bu bağlamda kanun koyucu bazı suçlara ilişkin etkin pişmanlık düzenlemesini "etkin pişmanlık" başlığıyla bağımsız bir madde hâlinde (TCK'nın 93, 110, 168, 192, 201, 221, 248, 254, 269, 274, 293.) bazılarını ise suç tipinin düzenlendiği maddenin bir fıkrası şeklinde gerçekleştirmiştir. (TCK'nın 184/5, 230/5, 245/5, 275/2, 275/3, 281/3, 282/6, 289/2, 297/4, 316/2.) Bu hükümlerin bir kısmında etkin pişmanlık nedeniyle cezanın tamamen ortadan kaldırılması öngörülmüş, bir kısmında ise sadece belli oranda indirilmesi kabul edilmiştir.

Etkin pişmanlık, kanunun etkin pişmanlığa imkân tanıdığı her suç tipinde, o suçun karakterine uygun bir yapıya bürünmektedir (Yasemin Baba, Türk Ceza Kanununda Etkin Pişmanlık, Oniki Levha Yayınları, ... 2013, s. 22.). Ancak bu durum, etkin pişmanlık hükümleri arasında hiçbir ortak unsur olmadığı anlamına gelmemektedir. Gerek Türk Ceza Kanunu'ndaki gerekse özel ceza kanunlarındaki etkin pişmanlık düzenlemeleri incelendiğinde ve öğreti ile yerleşik yargısal kararlardaki görüşler de değerlendirildiğinde etkin pişmanlığın unsurlarının;

1- Kanunda etkin pişmanlığa imkân tanıyan bir düzenleme bulunması,

2- Suçun tamamlanmış olması,

3- Failin kanunda öngörülen biçimde aktif bir davranışının gerçekleşmesi,

4- Failin bu davranışın iradi olması,

Şeklinde belirlenmesi mümkündür.

Etkin pişmanlığın uygulanabilmesi için öncelikle kanunda o suç ve faili bakımından buna imkân tanıyan özel bir hüküm bulunması gerekir. Her suç açısından etkin pişmanlığın uygulanması mümkün değildir. Esasen niteliği gereği her suç etkin pişmanlığa elverişli de değildir. Bir suç tipi bakımından kanunda etkin pişmanlık düzenlemesi öngörülmemiş ise "kanunilik ilkesi" uyarınca kıyas veya yorum yoluyla da olsa etkin pişmanlık uygulanamaz. Örneğin; TCK'nın 168. maddesinde malvarlığına yönelik bazı suçlar bakımından etkin pişmanlık düzenlemesi öngörülmüştür. Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu bu suçlar arasında sayılmadığından, bu suç da malvarlığına yönelik bir suç olmasına karşın TCK'nın 168. maddesinin uygulanması mümkün değildir.

Etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için suçun tamamlanmış olması gerekir. Teşebbüs aşamasında kalan suçlar bakımından etkin pişmanlıktan söz edilemez ancak şartları var ise "gönüllü vazgeçme" gündeme gelebilir.

Etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için suçun tamamlanmış olması gerekir. Teşebbüs aşamasında kalan suçlar bakımından etkin pişmanlıktan söz edilemez ancak şartları var ise "gönüllü vazgeçme" gündeme gelebilir.

Etkin pişmanlığın diğer bir şartı, failin kanunda öngörüldüğü biçimde, pişmanlığını gösteren aktif bir davranışının bulunmasıdır. Gerçekten de etkin pişmanlığa ilişkin kanuni düzenlemeler incelendiğinde; "Suçun meydana çıkmasına ve diğer suçluların yakalanmasına hizmet ve yardım etme", "Mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakma", "Mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderme", "Diğer suç ortaklarını ve sahte olarak üretilen para veya kıymetli damgaların üretildiği veya saklandığı yerleri mercine haber verme", "Örgütü dağıtma ya da verdiği bilgilerle örgütün dağılmasını sağlama", "İftiradan dönme", "Gerçeği söyleme" gibi çeşitli şekillerde failden işlediği suçla gerçekleşen haksızlığın neticelerini mümkün olduğu ölçüde ortadan kaldırmaya yönelik aktif davranışlarda bulunmasının arandığı görülmektedir. Gerçekleştirdiği haksızlığın neticelerini kanunun aradığı biçimde ortadan kaldırmaya yönelik hiçbir aktif davranışta bulunmayan fail hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mümkün değildir. Nitekim kanun koyucu tarafından da etkin pişmanlığın adlandırılmasında sergilenmesi gereken davranışın bu özellikleri gözetilerek "etkin" kelimesi tercih edilmiştir. Karşılaştırılmalı hukukta da müessesenin isimlendirilmesinde benzer bir vurgunun yapıldığı görülmektedir. Örneğin; Alman, Fransız, İspanyol, İngiliz Hukukunda adlandırma sırasıyla; "Tätige Reue","Repentir actif", "Arrepentimiento activo eficaz", "Active Repentance" şeklinde yapılmıştır. Ancak aktif davranış, "Bizzat fail tarafından bir davranışta bulunmasının zorunlu olduğu" şeklinde anlaşılmamalıdır. Failin iradesine dayanan üçüncü kişinin hareketi de, bu hareketin yapılmasına fail tarafından neden olunduğu sürece yeterli kabul edilmelidir.

Etkin pişmanlığın varlığının kabul edilebilmesi için sanığın suç sonrası sergilediği aktif davranışın iradi olması da gerekmektedir. Bu şart, etkin pişmanlığın sübjektif unsurunu teşkil etmektedir. Etkin pişmanlığın var olduğunun kabulü için, tek başına failin haksızlığın sonuçlarını ortadan kaldırmaya yönelik davranışlarda bulunmuş olması yeterli değildir. Etkin pişmanlıkta fail, suç sonrası mağdurun uğradığı zararı gidermeyi, engellemeyi, düzeltmeyi ya da tehlikeyi önlemeyi iradi yani gönüllü olarak gerçekleştirmelidir. Çoğu zaman fail bu tür davranışları, suçu işledikten sonra duyduğu pişmanlığın tesiri ile yapmaktadır. Bu nedenle müessesenin adlandırılmasına tercih edilen ikinci kelime "pişmanlık" olmuştur. Aynı şekilde karşılaştırılmalı hukukta örnekleri verilen isimlerden anlaşılacağı üzere "tövbe" kelimesi ile bu vurgunun yapıldığı görülmektedir. Etkin pişmanlıkta ceza verilmesinden vazgeçilmesinin veyahut cezadan bir indirim yapılmasının temelinde failin bu pişmanlığı yatmaktadır. Zira cezalandırılmada güdülen asıl amaç, kişilerin pişmanlık duymasını sağlayıp yeniden topluma kazandırılmasıdır. Failin dışa yansıyan davranışlarının pişmanlığının tezahürü olarak kabul edilebilecek derecede iradi olması yeterli olup, iç dünyasına bakılarak gerçekten samimi olup olmadığı aranmayacaktır. Bu bakımdan sanığın davranışında cezadan kurtulma saiki de etkili olmuş olsa, önemli olan salt bu saikle hareket edilmemiş olmasıdır. Nitekim Türk Ceza Kanunu'nun uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda etkin pişmanlığa ilişkin 192. maddesiyle ilgili görüşmelerde, bu kanunun hazırlanmasında görevli akademisyenlerden Adem Sözüer; "Gönüllü vazgeçme veya etkin pişmanlıkta, kişinin iç dünyasında gerçekten nedamet duyup duymadığına bakmıyoruz sadece; yani gönüllü vazgeçme ve etkin pişmanlıkta suç politikası gereğince kişinin suç yolundan kendi iradesiyle dönüp dönmemesine bakıyoruz. O yüzden, kendi iç dünyasında gerçekten pişmanlık duyup duymadığına ilişkin konular, aslında ne gönüllü vazgeçmeyi, suça teşebbüsü ne de buradaki etkin pişmanlığı belirleyici unsuru değildir" şeklinde açıklamalarda bulunmuştur (Tutanaklarla Türk Ceza Kanunu, ... Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı, ... 2005, s. 697.).

Etkin pişmanlıkla ilgili bu genel şartlar dışında kanun koyucu, ilgili suç tipinde özel olarak etkin pişmanlığın belirli bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşmesi veya başka bazı ön şartların varlığını da aramış olabilir.

Örneğin Türk Ceza Kanunu'nun kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarına ilişkin 110. maddesinde etkin pişmanlığın soruşturmaya başlanmadan önce ve mağdurun şahsına bir zarar dokunmaksızın gerçekleşmiş olması aranmıştır. Bu hâllerde etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için, zaman şartının yanında diğer şartların da gerçekleşmiş olması gerekir.