muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/26297, Karar No: 2016/10072, Tarih: 23.05.2016

**5. Hukuk Dairesi         2015/26297 E.  ,  2016/10072 K.**

**"İçtihat Metni"**

Y A R G I T A Y İ L A M I

MAHKEMESİ : Oltu Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 25/08/2015

NUMARASI : 2014/2149-2015/2033

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Çayır niteliğindeki taşınmaza ot geliri esas alınarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 23/05/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/47, Karar No: 2011/4829, Tarih: 12.04.2011

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2011/47 E.  ,  2011/4829 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 22.03.2010 gününde verilen dilekçe ile kişisel hakka dayalı tapu iptal tescil ve şerhin terkini istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın reddine dair verilen 02.06.2010 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 05.04.2011 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacılar vekili Av.... ile karşı taraftan davalı Hazine vekili Av.... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerinsözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, arsa sahibi ile yüklenici arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükleniciden bağımsız bölüm temlik alan davacıların tapu iptali tescil ve Hazine lehine konulan haciz şerhinin terkini isteğine ilişkindir.

Bir kısım davalılar dava konusu binanın bulunduğu kısmın ifraz edilmek suretiyle davacılar adına tescilini kabul etmişlerdir.

Mahkemece dava konusu taşınmazda kat mülkiyetinin kurulmadığı, İnebolu Asliye Hukuk Mahkemesinin 1993/152 esas 1994/102 sayılı kararının kesin delil niteliğinde bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacılar temyiz etmiştir.

Arsa sahibi ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunan yüklenicinin şahsi hakkını üçüncü kişiye temlik etmesi halinde üçüncü kişinin ifa talep edip edemeyeceğinin saptanmasında öncelikle yüklenicinin edimini (eseri meydana getirme ve teslim borcunu) yerine getirip getirmediğinin, ardından sözleşme hükümlerindeki diğer borçlarını ifa edip etmediğinin açıklığa kavuşturulması zorunludur.

Davaya konu olayın, temlik işleminin hukuki niteliği, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin borçlarının neler olduğu ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi hükümleri çerçevesinde incelenip değerlendirilmesi gerekmektedir.

Alacağın temliki ve borcun nakli Borçlar Kanununun 162 ila 181. maddelerinde düzenlenmiştir. Temlik, alacağın ona bağlı bütün (yan ve öncelik) hakları ile birlikte devralana geçmesini sağlar ve bu işlem yapılırken borçlunun rızası alınması gerekmez. Temlik, hatta borçlunun muhalefetine rağmen geçerli olarak doğar ve hükümlerin hasıl eder. Borçlunun temlikten sonraki asıl muhatabı artık alacağı temellük eden (devralan) kişidir. Bu itibarla borçlunun borçtan kurtulabilmesi için temlik işleminden sonra borcunu devralan kimseye ifa etmesi gerekir. Kural budur. Şu hale göre temlik anına kadar borçlu temlikin dışında iken temlik anından itibaren evvelki alacaklı temlik işleminin dışına çıkmaktadır.

Temlikin, temlik edenle borçlu (arsa sahibi) arasında bazı ilişkilerin doğmasına neden olduğu çok açıktır. Zira temlik alan evvelki alacaklının yerine geçmiş borçludan (arsa sahibinden) ifayı istemek, gerektiğinde de borçluyu ifaya zorlamak onun hakkı olmuştur.

Arsa sahibi ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunan yükleniciden sözleşmede ona bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümü temlik alan üçüncü kişinin, arsa sahibini (borçluyu) ifaya zorlayabilmesi için öncelikle temlik işlemini ve işlemin sıhhatini kanıtlaması gerekir. Fakat temlik işlemi kanıtlanmış olunsa da yukarıda açıklandığı üzere ifa talebinin muhatabı olan arsa sahibi ifaya derhal uymak zorunda değildir. Gerçekten Borçlar Kanununun 167. maddesi hükmüne göre “Borçlu, temlike vakıf olduğu zaman; temlik edene karşı haiz olduğu defileri, temellük edene karşı dahi dermeyan edebilir.” Buna göre temliki öğrenen borçlu temlik olmasaydı önceki alacaklıya karşı ne tür defiler ileri sürebilecekse, aynı defileri yeni alacaklıya (temlik alan üçüncü kişiye) karşı da ileri sürebilir hale gelir. Temlikin konusu yüklenicinin arsa payı karşılığı arsa sahibi ile yaptığı sözleşme uyarınca hak kazandığı gerçek alacak ne ise o olacağından, temlik eden yüklenicinin arsa sahibinden hak kazanmadığını üçüncü kişiye temlik etmesi arsa sahibi bakımından önemsizdir. Diğer taraftan yüklenici arsa sahibine karşı öncelikli edimini tamamen veya kısmen yerine getirmeden kazanacağı şahsi hakkı üçüncü kişiye temlik etmişse, üçüncü kişi Borçlar Kanununun 81. maddesinden yararlanma hakkı bulunan arsa sahibini ifaya zorlayamaz.

Burada yüklenicinin eser sözleşmesinden kaynaklanan borçlarının neler olduğuna ilişkin bazı açıklamaların yapılması gerekmektedir. Genel olarak eser sözleşmelerinde yüklenici, belli bir sonucu meydana çıkararak onu iş sahibine teslim etmeyi taahhüt eder. Eser sözleşmelerinde yüklenicinin "eseri meydana getirme borcu" dayanağını Borçlar Kanununun 355. maddesinden alır. Anılan hükme göre; "İstisna bir akittir ki onunla bir taraf (müteahhit), diğer tarafın (iş sahibinin) vermeyi taahhüt eylediği semen mukabilinde bir şey imalini iltizam eder." Yasada “şey” olarak ifade edilen "eser"dir.

Bir iş görerek eseri meydana getirmek ve meydana getirilen eseri iş sahibine teslim etmek (arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde, binayı sözleşmeye, amacına ve fen ve sanat kurallarına uygun imal ederek arsa sahibine teslim etmek) yüklenicinin ana borcudur. Kural olarak da aslolan sözleşmenin kararlaştırıldığı şekilde eksiksiz ifasıdır. Aksi halde, sözleşmeden beklenen yararlar dengesi bir taraf aleyhine bozulur. Böyle bir durumda da bir taraf edimini yerine getirmiş kabul edilemez;

Bir iş görerek eseri meydana getirmek ve meydana getirilen eseri iş sahibine teslim etmek (arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde, binayı sözleşmeye, amacına ve fen ve sanat kurallarına uygun imal ederek arsa sahibine teslim etmek) yüklenicinin ana borcudur. Kural olarak da aslolan sözleşmenin kararlaştırıldığı şekilde eksiksiz ifasıdır. Aksi halde, sözleşmeden beklenen yararlar dengesi bir taraf aleyhine bozulur. Böyle bir durumda da bir taraf edimini yerine getirmiş kabul edilemez;

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de, davacıların istemlerinin yukarıda belirtilen ilkeler ve yapılan açıklamalar ışığında toplanacak deliller değerlendirilmek suretiyle oluşacak sonuca göre karar altına alınması gereklidir. Kaldı ki; 4822 sayılı Kanununla değişik 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanununun 3.maddesi (c) bendi ile konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar da Tüketicinin Korunması Kanunun kapsamına alınmıştır. Dava konusu taşınmaz konut niteliğindedir. Anılan yasanın (e) bendindeki tanıma göre tüketici: bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek veya tüzel kişiyi, (f) bendindeki tanıma göre de satıcı: kamu tüzel kişileri dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetler kapsamındaki tüketiciye mal sunan gerçek veya tüzel kişileri ifade eder. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanununun 23.maddesi hükmüne göre de, bu kanun uygulaması ile ilgili çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılması gerekir.

Mahkemece gerek kamu düzenine ilişkin olan görev hususunun gözetilmemiş olması ve gerekse davanın yukarıda içeriği açıklanan ilkelere göre yeterli araştırma ve inceleme yapılmaksızın rededdilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Davacıların temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 825.00 TL Yargıtay duruşma vekaleü ücretinin davalılardan alınarak davacılara verilmesine, peşin harcın istek halinde yatırana geri verilmesine, 12.04.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3045, Karar No: 2018/8010, Tarih: 10.12.2018

**20. Hukuk Dairesi         2017/3045 E.  ,  2018/8010 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava dilekçesinde, davalıların maliki olduğu bağımsız bölümlere düşen yakıt bedeli ve kaloriferci ücreti ısınma dönüşüm bedelinin ödenmediğinden bahisle yapılan icra takiplerine haksız yapılan itirazın iptali ve % 40 icra inkar ve ortak gider alacağının tahsili istenilmiştir.

Mahkemece davalı ... Ltd. Şti. ve davalı ...'ya yönelik olarak açılmış bulunan davada malik bulunmadığından dolayı husumet nedeni ile davanın reddine karar verilmiş, hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 18. Hukuk Dairesi Başkanlığının 18/09/2012 gün ve 2012/10274 E. - 2012/9665 K. sayılı kararı ile mahkememizin asıl dava dosyası ile birleştirilen ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2007/732 E . - 2008/271 K. sayılı kararları ile verilen kararlar kesin olduğundan miktar yönünden temyiz dilekçesinin reddine, birleştirilen 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2007/1349 E. - 2008/141 K. sayılı dosyası yönünden davalı şirketin dava konusu 20 adet bağımsız bölümün 14/12/2005 tarihinde İl Özel İdaresinden ihale yolu ile satın aldığı, 18 adedini 04/07/2006 tarihinde 3. şahıslara satarak devrettiği, ancak 12 ve 21 numaralı bağımsız bölümlerin ise halen maliki bulunduğu dava dilekçesinde 12/12/2006 tarihinde bağlantısı yapılan doğalgaz sistemine geçiş giderlerinden davalı hissesine düşen miktar talep edildiğine göre davalı şirketin söz konusu giderin yapıldığı tarihte maliki bulunduğu 12 ve 21 nolu bağımsız bölümler yönünden inceleme yapılarak karar verilmesi gerektiğinden birleştirilen ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2007/1424 E. 2008/142 K. sayılı dava dosyası yönünden aynı gerekçelerle dava konusu 2005-2006 kış dönemi yakıt giderinden davalı şirketin söz konusu giderin yapıldığı tarihte maliki bulunduğu 20 adet bağımsız bölüm yönünden inceleme yaparak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle mahkememiz kararının bozulmasına karar verilmiştir. Davacı vekilinin karar düzeltme talebi üzerine ise aynı Dairenin 09/05/2013 gün ve 2013/6569 E. - 2013/7933 K. sayılı kararı ile ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2010/393 E. - 2010/1681 K. sayılı itirazın iptali dosyasının elde görülen dava dosyası ile birleştirilmesine rağmen, mahkemece bu dosya yönünden olumlu yada olumsuz bir karar verilmediği, bu dosya yönünden bir karar verilmek üzere de kararın bozulması gerektiğinden bahisle davacı vekilinin karar düzeltme isteminin bu yönden kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda asıl davanın reddine, Birleştirilen ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2007/732 E. - 2008/271 K. sayılı dosyası ile görülen davanın reddine, birleştirilen mahkemenin 2010/393 E. - 2010/1681 K. sayılı dosyası ile görülen davanın reddine, birleştirilen mahkemenin 2007/1349 E. - 2008/141 K. sayılı dosyası ile görülen davanın kısmen kabulü ile ... 2. İcra Dairesinin 2007/956 sayılı takip dosyasına yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin 341,23 TL asıl alacağa temerrüt tarihi olan 29/01/2007

-2-

2017/3045 - 2018/8010

tarihinden takip tarihine kadar işleyecek yasal faizi üzerinden devamına, birleştirilen mahkemenin 2007/1424 E. - 2008/142 K. sayılı dosyası ile görülen davanın kabulü ile 6.081,56 TL'nin 08/02/2006 tarihinden 28/11/2007 tarihine kadar aylık % 10, 28/11/2007 tarihinden itibaren aylık % 5 gecikme tazminatı ve alacak aslına 08/02/2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davanın davalısından alınarak davacıya verilmesine, asıl ve birleştirilen itirazın iptali davalarında icra inkar tazminatına yönelik taleplerin reddine karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, ortak gider alacağına yönelik başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve ortak gider alacağının tahsili istemine ilişkindir.

SONUÇ: Dosyadaki bilgi ve belgeler, Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 2012/10274 E. - 2012/9665 K. sayılı bozma kararı ve aynı Dairenin 2013/6569 E. - 2013/7933 K. sayılı karar düzeltme ilamı birlikte değerlendirilerek;

1) Birleştirilen ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2007/1349 E. - 2008/141 K. sayılı dosyasında temyize konu miktar karar tarihi itibarıyla 2.190,00 TL'sını geçmemektedir.

HUMK'nın 5219 sayılı Kanunla değişik 427. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca miktar veya değeri 2.190,00 TL'yi geçmeyen kararlar kesin olduğundan miktar yönünden temyiz dilekçesinin REDDİNE,

2) Birleştirilen ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2007/1424 E. - 2008/142 K. sayılı dosyası için ise dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına ve gereği yerine getirilerek davalının sorumlu olduğu ortak gider alacağının belirlenerek hüküm kurulmasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi ile usule ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA 10/12/2018 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/10072, Karar No: 2021/95, Tarih: 18.01.2021

**3. Hukuk Dairesi         2020/10072 E.  ,  2021/95 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacılar; davacı ... Turz. Ltd. Şti.'nin mülkiyeti davalı idareye ait olan ... Bahçesi isimli tesisi 01/04/2002 tarihinden başlamak üzere kiraladığını, davacı şirketin bu tesise, kiraladıktan sonra yaklaşık 400.000 USD harcadığını, tesisin bu günkü halinin tamamının (eski ağaçlar hariç ) davacı şirket tarafından yapıldığını, dava konusu tesisin belediye tarafından 2011 yılında yeniden ihaleye çıkarıldığını, davacı ... şirketinin sahibi olan ... başka bir şirketi olan ... Turizm Lokanta Otomotiv Taşımacılık Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ihaleyi aldığını ve belediye ile kira sözleşmesi yaptığını, kiralanana şu an üzerinde bulunan 600 m2 kapalı alanı olan bina ve müştemilatı, tüm çevre düzenlemesi, gayrimenkulün ihata duvarı, dolgular, çocuk parkı, çay bahçesi ve takriben 4.000 m2 yer döşemesi, çevre düzenlemesi için zemin dolgusu gibi iyileştirmeler yapıldığını, kira sözleşmesinde tesise yapılan herhangi bir yatırım, tadilat, inşaat hususlarındaki maliyetin kime (kiracı veya kiralayana) ait olacağına dair bir hüküm bulunmadığını, sadece 6. maddesinde değişiklik ve tadilat yapılmasının belediyenin iznine bağladığını, sözleşmeye göre davacının tesise yaptığı inşaat, tadilat ve benzeri yatırımlara dair uyuşmazlığın mevzuata göre çözülmesi gerektiğini belirterek yapılmış işlerin bedelinin, sözleşme ve sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince dava tarihinden itibaren faiziyle davalı ... tarafından kiracı-davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiş, davacılar bilirkişi raporu doğrultusunda 26/02/2016 tarihli ıslah dilekçesi ile 50.000 TL olan taleplerini 523.403 TL artırarak 573.403 TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı ...; davanın zamanaşımına uğradığını, mülkiyeti belediyeye ait olan aile çay bahçesinin 30.05.2002 tarihli kira sözleşmesi ile davacı ....Şti.'ye kiraya verildiğini, Davacı ....Şti’nin 20.12.2010 tarih ve 14631/17309 kayıt nolu dilekçe ile 31.12.2010 tarihinden itibaren kira sözleşmesinin feshedilmesini talep ettiğini, 23.12.2010 tarihli encümen karar ile kira sözleşmesinin feshedildiğini, daha sonra 10.02.2011 tarih ve 2011/371 sayılı encümen karar ile söz konusu yerin 2886 sayılı kanunun 51. maddesine göre 3 yıllığına ihale edilmesine karar verildiğini ve 22.03.2011 tarihli 2011/813 sayılı encümen kararı ile de 3 yıllığına ... Turizm Lokanta Ltd. Şti.'ne kiraya verildiğini, her iki kira sözleşmesininde de 45 maddelik şartname aynen kabul edilerek imzalandığını, şartnamenin 15.maddesinde kiracı tarafından yapılacak her türlü inşaat ve ilaveler ile ağaç veya iyileştirmelerin bağışlanmış sayılacağının ve sökülmeyeceğinin hüküm altına alındığını, bu hükmün davacı tarafça kabul edildiğini, kiraya verilen taşınmazın halen tahliye edilmediğini, işyeri olarak faaliyetlerine devam ettiklerini, kira sözleşmesinin sonlandırılması neticesinde, davalı belediyece tahliye işlemelerine başlandığını, ancak henüz tahliye edilemediğini, belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne 573.403 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine dair verilen karar, davalı tarafın temyizi üzerine dairemizin 06.06.2017 tarihli 2017/321 E 2017/9121 K sayılı ilamıyla; taraflar arasında imzalanan şartnamelerin 15. maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda kirayaverenin bir kısım imalatlardan sorumlu olmadığı, bilirkişi raporlarından imalatların hangisinin bu madde kapsamında kaldığının - hangilerinin kalmadığının anlaşılamadığı, imalatlar davalı tarafından benimsendiğinden sözleşme maddeleri kapsamı dışında kalan imalatlar ölçüsünde davacının tazminat talebinde bulunabileceği, mahkemece bilirkişilerden ek rapor alınıp gerekirse yeniden keşif yapılarak, davacı tarafından yapılıp şartnamenin 15. maddesi kapsamı dışında kalan ve kiralanan taşınmazda bulunan tadilatlardan faydalı veya zorunlu masraf niteliğinde olanların imalat tarihi itibariyle yıpranma payı düşürülmüş bedellerinin tesbiti ile kiraya veren davalının bu tadilatlar dolayısıyla zenginleşip zenginleşmediği üzerinde durularak sonucuna göre faydalı ve zorunlu masraflarla ilgili bir karar verilmesi gerektiği ve ayrıca dava konusu taşınmaza yapılan tadilatların davacı şirketlerden hangisi tarafından yapıldığı tespit edilerek tazminat talebinin buna göre değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek bozulmuştur.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak; bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı ... Turz. Ltd. Şti.'nin 2003 yılında yaptığı imalat bedeli’nin 186.344,83 TL, denkleştirici adalet ilkesi gereği yapılan hesaba göre davacının dava tarihi itibariyle talep edeceği alacak tutarının 498.548,37 TL olduğu; davacı ... Turizm Lokanta Ltd. Şti'nin 2011 yılında yapmış olduğu harcamaların bedelinin 94.736,64 TL denkleştirici adalet ilkesi gereği yapılan hesaba göre dava tarihi itibariyle talep edebileceği alacak tutarının 125.189,29 TL olduğu belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece, her ne kadar bozmaya uyma kararı verilmiş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması üzerine, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlanan bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Y.İ.B.K.)

Kural olarak, sözleşmede aksine hüküm yoksa davacı kiracı, kiralanana yaptığı faydalı ve zorunlu giderlerden alınıp götürülmesi mümkün olmayan ve davalı kiraya veren tarafından benimsenenlerin yapıldıkları tarihler itibariyle bedellerini vekaletsiz iş görme hükümlerine göre isteyebilir. (TBK m. 530) Yargıtayın yerleşik uygulamaları, kiracının kiralanana yaptığı faydalı ve zorunlu masrafların yapıldığı tarih itibariyle belirlenecek değerinden yıpranma payı düşülmek suretiyle elde edilecek değeri isteme hakkı olduğu yönündedir. Kural olarak bu gibi zorunlu ve faydalı masrafların kira sözleşmesinin başlangıcında yapılmış olduğu kabul edilmektedir.

Taraflar arasında imzalanan şartnamenin 15. maddesinde yer alan “Kiracının kendiliğinden yapacağı her türlü inşaat ve ilaveler ve bağ bahçe bostan gibi yerler de ekilmiş dikilmiş veya aşı yapılarak iyileştiren ağaçlar bağışlanmış sayılır ve sökülemez. Ancak bu inşaat ve ilaveler taşınmaz malın başka bir şekilde ise kiraya verilen yeri kiracı eski duruma getirmekle yükümlüdür.” hükmü, özgür irade ile kararlaştırılmış olup tarafları bağlar. Yukarıda açıklanan ilkeye paralel olarak dairemizin bozma ilamında da belirtildiği üzere mahkemece; davacıların taleplerine konu imalat kalemlerinden bu madde kapsamında kalan imalatların bedellerini talep edemeyecekleri gözetilerek bilirkişilerden davaya konu imalatlardan hangilerinin bu madde kapsamında kaldığının tespit edilmesi, madde kapsamında kalmayan imalatlardan faydalı- zorunlu imalat niteliğinde olanların imalat tarihleri itibariyle (imalat tarihleri ispat edilemediği takdirde sözleşmelerin başlangıcında yapıldıkları gözetilerek) belirlenecek bedelinden yıpranma payı düşülmek suretiyle hesaplama yapılarak değerinin tespiti konusunda rapor aldırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken; talep konusu imalat kalemleri bakımından ayrı ayrı şartname hükmü değerlendirilmeksizin ve imalatların denkleştirici adalet ilkesi uygulanarak belirlenen dava tarihi itibariyle hesaplanan bedele hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, davalının temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük yasal sürede karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18/01/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.