muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/99, Karar No: 2023/604, Tarih: 14.11.2023

625 sayılı Kanun'un 49. maddesi; “Özel öğretim kurumlarının yönetici ve öğretmenleri suç işlemeleri halinde veya görevlerinden ötürü kendilerine karşı işlenen suçlardan dolayı 765 sayılı Türk Ceza Kanununun uygulanması ve ceza kovuşturması bakımından memur sayılır.”,

5580 sayılı Kanun’un 9. maddesi; “....Kurumlarda görev yapan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler, görevleri sırasında suç işlemeleri veya görevleri nedeniyle kendilerine karşı işlenen suçlardan dolayı 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun uygulanması ve ceza kovuşturması bakımından kamu görevlisi sayılır.” ,

Şeklinde düzenlenmiştir.

Gerek suç tarihinde yürürlükte bulunan 625 sayılı Kanun'da gerekse 14.02.2007 tarihinde yürürlüğe giren 5580 sayılı Kanun'da özel öğretim kurumlarının yönetici ve öğretmenlerinin görevleri sırasında suç işlemeleri hâlinde ceza kovuşturması bakımından kamu görevlisi sayılacakları belirtilmiş olup 5580 sayılı Kanun'da önceki düzenlemeye ek olarak anılan kurumlarda görev yapan öğretici ve usta öğreticilerin de görevleri nedeniyle işledikleri suçlardan ceza kovuşturması yönünden kamu görevlisi sayılacakları hükme bağlanmıştır.

B. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

Özel Sevilen Motorlu Taşıt Sürücü Kursu ile ...Otoban Motorlu Taşıt Sürücü Kursu'nda yapılan denetimlerde; Özel Sevilen Motorlu Taşıt Sürücü Kursu kursiyerlerinden sanıklar..., ...ve ...ile ...Otoban Motorlu Taşıt Sürücü Kursu kursiyerlerinden sanıklar Şahin ve ...'ın 31.08.2002 tarihinde yapılan test sınavına katılmadıkları; yine ...Otoban Motorlu Taşıt Sürücü Kursu kursiyerlerinden sanık ...'ın 31.08.2002 tarihinde yapılan test sınavına katılmasına rağmen başarısız olduğu ancak bu durumlara rağmen ilgili Sürücü Kursları tarafından adlarına motorlu taşıt sürücü kursu sertifikaları düzenlenip sanıklara verildiği, sanıkların da gerçeğe aykırı olarak düzenlenen bu sertifikaları ilgili makama ibraz etmek suretiyle sürücü belgesi alıp kullandıklarının tespit edildiği olayda; sürücü sertifikalarının, sürücü belgesi almak amacıyla kullanılan ve kişilerin sürücü belgesi alması yönünde yeterli olduklarını ispata yarayan ve bu duruma şahitlik eden belgelerden olması nedeniyle, anılan belgelerin suç tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan ve sanıkların lehine olan 765 sayılı TCK’nın 355. maddesinde belirtilen şahadetname niteliğindeki belgelerden olduğu, sanıkların bu belgeler ile ilgili Emniyet Müdürlüklerine başvurarak aldıkları sürücü belgelerinin ise yine suç tarihi itibarıyla lehe olan aynı Kanun’un 350. maddesinde belirtilen belgelerden sayıldığı hususları birlikte değerlendirilip 765 sayılı Kanun’un 350. maddesinde yer alan suçun yaptırımının aynı Kanun’un 355. maddesindeki suça nazaran daha ağır yaptırım içerdiği de göz önüne alındığında, eylem tarihi itibarıyla sanıkların fiillerinin zincirleme şekilde 765 sayılı TCK’nın 350. maddesinde yer alan suçu oluşturduğu kabul edilmelidir.

Ulaşılan sonuç karşısında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazı kabul edilerek Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 13.03.2018 tarihli ve 922-2106 sayılı onama kararının kaldırılmasına ve Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 21.05.2014 tarihli ve 26-115 sayılı kararının bozulmasına karar verileceğinden sanıklar hakkında açılan kamu davasının zamanaşımına uğrayıp uğramadığının da denetlenmesi gerekmiştir.

Bu doğrultuda, 765 sayılı TCK'nın 350. maddesinde düzenlenen hüviyet cüzdanı ve nüfus tezkeresi, pasaport, ruhsatnamelerde sahtecilik suçunun yaptırımı bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası olarak öngörülmüş olup aynı Kanun’un 102/4. maddesi uyarınca bu suçun asli dava zamanaşımı süresi 5 yıl, aynı Kanun’un 104/2. maddesi göz önünde bulundurulduğunda kesintili dava zamanaşımı süresi ise 7 yıl 6 aydır. Suç tarihi olarak kabul edilen 26.10.2004 tarihi itibarıyla sanıkların lehine olan 765 sayılı TCK’nın 102/4 ve 104/2. maddeleri uyarınca 7 yıl 6 aylık kesintili dava zamanaşımı süresi, Özel Dairenin 23.11.2011 tarihli bozma kararından sonra Yerel Mahkemenin kurduğu 21.05.2014 tarihli hükümden önce 26.04.2012 tarihinde dolmuş bulunmaktadır.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının söz konusu uyuşmazlık yönünden kabulüne, Özel Dairenin sanıklar hakkında kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği suçundan kurulan hükümlerin onanmasına dair kararının kaldırılmasına, Yerel Mahkeme hükümlerinin suçun nitelendirilmesinde hataya düşülüp buna dayalı olarak dava zamanaşımının gerçekleştiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulmasına, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu konuda, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun, 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereğince karar tarihi itibarıyla uygulanması gereken 322. maddesi uyarınca karar verilmesi mümkün bulunduğundan, sanıklar hakkındaki kamu davalarının 765 sayılı TCK’nın 102/4, 104/2 ve CMK’nın 223/8. maddeleri uyarınca düşmesine karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle,

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının;

A) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 21.01.2016 tarihli ve 5574 sayılı tebliğnamesinin sanık ...’a usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin, bu bağlamda adı geçen sanığın savunma hakkının kısıtlanıp kısıtlanmadığının belirlenmesine ilişkin uyuşmazlık konusu yönünden REDDİNE,

B) Sanıkların, gerçeğe aykırı şekilde düzenlenen sürücü sertifikaları ile sürücü belgeleri alıp kullanmaları şeklindeki fiillerinin, eylem tarihi itibarıyla hangi suçu oluşturduğunun belirlenmesine ilişkin uyuşmazlık konusu yönünden ise KABULÜNE,

2- Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 13.03.2018 tarihli ve 922-2106 sayılı sanıklar hakkında kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerinin onanmasına dair kararının KALDIRILMASINA,

B) Sanıkların, gerçeğe aykırı şekilde düzenlenen sürücü sertifikaları ile sürücü belgeleri alıp kullanmaları şeklindeki fiillerinin, eylem tarihi itibarıyla hangi suçu oluşturduğunun belirlenmesine ilişkin uyuşmazlık konusu yönünden ise KABULÜNE,

2- Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 13.03.2018 tarihli ve 922-2106 sayılı sanıklar hakkında kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerinin onanmasına dair kararının KALDIRILMASINA,

3- Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 21.05.2014 tarihli ve 26-115 sayılı sanıklar hakkında kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerinin, suçun nitelendirilmesinde hataya düşülüp buna dayalı olarak dava zamanaşımının gerçekleştiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

Ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu konuda, CMUK’un 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereğince karar tarihi itibarıyla uygulanması gereken 322. maddesi uyarınca karar verilmesi mümkün bulunduğundan, sanıklar hakkındaki kamu davalarının 765 sayılı TCK’nın 102/4, 104/2 ve CMK’nın 223/8. maddeleri uyarınca DÜŞMESİNE,

4- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.11.2023 tarihinde yapılan müzakerede her iki uyuşmazlık konusu yönünden de oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/13297, Karar No: 2013/16250, Tarih: 19.11.2013

**3. Hukuk Dairesi         2013/13297 E.  ,  2013/16250 K.**

**"İçtihat Metni"**

....

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı, tamir için davalıların işyerine bıraktığı aracın tamir için 30 gün içinde tamir edilebilecekken 5,5 ay gibi uzun bir sürede teslim edilmemesi nedeniyle, uğradığı 5,5 aylık Kasko bedeli 500 TL 5,5 aylık Trafik Sigorta bedeli 500 TL 5,5 aylık taşıt pulu bedeli 500 TL 5,5 aylık özel araç kiralama bedeli 5.500 TL 5,5 aylık süreçte kur farkından kaynaklanan değer kaybı 15.500 TL 5,5 aylık süreçte piyasa değerinde meydana gelen düşüşten kaynaklanan kayıp karşılığı 15.500 TL olmak üzere toplam 38.000 TL talep ve dava etmiştir.

Davalı, yersiz olan davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile aracın fazladan tamirde bulunduğu 150 günlük süreye isabet eden, kasko sigorta piriminden 772,92 TL, trafik sigorta piriminden 164,40 TL, motorlu taşıt vergisinden 1.844,38 TL olmak üzere toplam 2.781,75 TL yönünden davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlık; BK.nun 355 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan araç tamiri sonucunda oluşan zarar bedelinin tahsili talebine ilişkindir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalının tüm davacının sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Mahkemece gerekirse ... davacının uzun tamir süresince evinden işyerine gitmek için makul bir aracın günlük kiralama ücretleri sorulup araştırılarak ortaya çıkacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

....

-2-

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 19.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5721, Karar No: 2016/3131, Tarih: 24.02.2016

**18. Hukuk Dairesi         2015/5721 E.  ,  2016/3131 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, kamulaştırmasız el koyma nedenine dayalı olarak ... İli ....Köyü 1926 ve 1943 parsel sayılı taşınmazların bedellerinin faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu taşınmaza, hangi kurum tarafından hangi tarihte (gün, ay, yıl olarak) el atıldığının taraflardan,

2-El koyma tarihi tespit edildikten sonra, el koyma tarihinin 09.10.1956-04.11.1983 tarihleri arasında olduğunun belirlenmesi halinde o tarih itibariyle, 04.11.1983 tarihinden sonra el atıldığının anlaşılması halinde ise, dava tarihi itibariyle imar planı içinde olup olmadığının, imar planı içinde ise ilk olarak imara alınış tarihi, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), dava konusu taşınmazın belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber tüm belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumu, etrafının meskûn bulunup bulunmadığı, nazım imar planı içinde ise bu plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezine uzaklığı ile belediye sınırları içinde bulunup bulunmadığı, beldenin gelişme yönünde olup olmadığı hususlarının ilgili belediye başkanlığından,

3-Dava konusu ...Köyü 1926 ve 1943 parsel sayılı taşınmazların 07.10.2013 olan değerlendirme tarihi itibariyle imar düzenlemesi sonucu meydana gelen imar parselleri olup olmadıklarının, imar parseli iseler düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediğinin, düşülmüş ise oranının belediye imar ve tapu müdürlüklerinden,

4-Dava konusu taşınmaza emsal alınarak incelenen ...Köyü 5382 ada 2 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmeye esas alınan 15.01.1999 tarihli (alıcısını, satıcısını ve satış bedelini gösteren) tapu kaydı ve resmi satış akit tablosunun ve ihalesine ilişkin belgelerin onaylı bir örneğinin tapu müdürlüğünden,

5-Dava konusu ...Köyü 1926 ve 1943 parseller ile somut emsal alınan ...Köyü 5382 ada 2 parsel sayılı taşınmazların bulundukları cadde, sokak itibariyle belediyece belirlenen 2013 yılındaki emlak vergisine esas asgari m² değerlerinin belediye başkanlığından,

6-Dava konusu ...Köyü 1926 ve 1943 parseller ile somut emsal alınarak incelenen ...Köyü 5382 ada 2 parsel sayılı taşınmazların ilk tesis tarihinden itibaren tedavüllü tapu kayıt örneklerinin tapu müdürlüğünden,

Getirtilerek alınacak cevap yazılarının ve belgelerin dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 24.02.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3102, Karar No: 2015/6358, Tarih: 12.05.2015

**14. Ceza Dairesi         2015/3102 E.  ,  2015/6358 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde basit cinsel saldırı

HÜKÜM : Basit cinsel saldırı suçundan mahkûmiyet

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle, 28.06.2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda değişiklik yapan 6545 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler de gözetilip dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulunun 14.06.2010 tarihli mağdurenin ruh sağlığının bozulmadığına ilişkin kararının, oy çokluğu ile verilmiş olması karşısında Adli Tıp Kurumu Genel Kurulundan rapor alınmaması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiilin eleştiri dışında unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanık ve müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 12.05.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3275, Karar No: 2012/6650, Tarih: 26.04.2012

**(Kapatılan) 6. Hukuk Dairesi         2012/3275 E.  ,  2012/6650 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İtirazın kaldırılması-Tahliye

İcra mahkemesince verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine kira alacağının tahsili amacıyla tahliye istekli olarak başlatılan icra takibi nedeniyle düzenlenen ödeme emrine davalı borçlunun süresi içinde itiraz etmesi üzerine davacı alacaklı icra mahkemesine başvurarak itirazın kaldırılması, takibin devamı ve tahliye isteminde bulunmuştur. Mahkemece davanın kabulü ile itirazın kaldırılmasına, davalının tahliyesine karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Takibe dayanak yapılan ve hükme esas alınan 1.2.2008 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesi konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı bu sözleşmeye dayanarak 25.3.2010 tarihinde tahliye istekli olarak başlattığı icra takibinde 1.4.2008 – 25.3.2010 tarihlerini kapsayan dönem için toplam 21.806 TL kira parasının ödenmesini talep etmiştir. Ödeme emrinin tebliği üzerine davalı borçlu yasal süresindeki itirazında ve yargılama sırasındaki savunmasında kiracının ... Temizlik Gıda Tur.İnş.San ve Tic.Ltd.Şti olduğunu, şahıs olarak kendisinin kiracı olmadığını, kira sözleşmesini şirket yetkilisi olarak imzaladığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmayan 1.2.2008 başlangıç tarihli 5 yıl süreli yazılı kira sözleşmesinin incelenmesinde her ne kadar sözleşmenin başlangıç kısmında davalı ...’nın kiracı olarak ismi geçmekte ise de, sözleşmenin son tarafında kiracı olarak davalının ismi ve imzası ile birlikte ... Temizlik Gıda Tur.İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti’nin kaşesinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda kiracının ... Temizlik Gıda Tur.İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti olduğunun davalı ...’nın şirketi temsilen imza attığının kabulü gerekir. Mahkemece bu nedenle davalı hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarda açıklanan nedenle kararın BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 26.04.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/33948, Karar No: 2024/7362, Tarih: 03.06.2024

**3. Ceza Dairesi         2022/33948 E.  ,  2024/7362 K.**

**"İçtihat Metni"**

TUTUKLU

İNCELENEN KARARIN;

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/29 E., 2022/311 K.

SUÇ : Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım, Silahlı terör örgütüne üye olma

HÜKÜM : Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 309/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 39/1, 39/2-c, 53, 58/9, 63 maddeleri uyarınca cezalandırılmasına, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ceza verilmesine yer olmadığına dair hükümlere yönelik istinaf başvurularının esastan reddi

TEMYİZ EDENLER : Katılan T.C. ... vekili, Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı, sanık müdafileri

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Kısmi Red Kısmi Onama

Bölge adliye mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenlerin sıfatı, başvurularının süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Sanık müdafilerinin duruşmalı inceleme istemlerinin, İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesinde silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda, savunmaya yeterli imkanın sağlanması ve bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması, temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma imkanının kullanılabilme olanağının bulunması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 94 üncü maddesi ile değişik CMK’nın 299/1 inci maddesi uyarınca REDDİNE,

I-Katılan T.C. ... vekilinin silahlı terör örgütüne üye olma suçu yönünden temyiz isteminin incelenmesinde:

Silahlı terör örgütüne üye olma suçunun niteliği itibariyle bu suçtan doğrudan doğruya zarar görmediği ve bu nedenle, bu suç yönünden davaya katılma hakkının bulunmadığı ve davaya katılmasına ilişkin verilen karar da hukuki değerden yoksun olup, hükmü temyiz etme yetkisi vermeyeceğinden, katılan T.C. ... vekilinin bu suça yönelik temyiz isteminin CMK'nın 298/1 inci maddesi gereğince REDDİNE,

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

II-HUKUKİ AÇIKLAMALAR:

Ayrıntıları, Dairemizin 22.03.2019 tarih ve 2018/7103 Esas 2019/1953 sayılı Kararında açıklandığı üzere;

5237 sayılı TCK'nın 309 uncu maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçunun maddi unsuru/tipik eylem, cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye elverişli vasıtalarla teşebbüs etmektir. Suçun bu amaçla kurulmuş bir örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi, korunan amaçlara matuf fiillerin elverişliliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımakta ise de bu husus suçun unsuru değildir.

Suç, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak, bu düzen yerine başka bir düzen getirmek veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek amacına matuf doğrudan genel kast ile işlenebilen bir suçtur. Suç tanımında belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik bir fiil işlenmesi hususunda iştirak iradeleri bulunan sanıklar hakkında TCK'nın 309 uncu maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçu yönünden iştirakin her şeklinin uygulanması mümkündür.

Suça iştirakten söz edebilmek için amaca yönelik bir fiil işleme hususunda iştirak iradelerini ortaya koyan kişilerin hepsinin bu amaçla kurulmuş bir örgütün üyesi olması da gerekmez.

15 Temmuz 2016 günü, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Anayasal düzeninin değiştirilmesi amacıyla, Türk Silahlı Kuvvetlerine sızmış FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubu olan ve/veya bu örgütsel faaliyeti destekleyen 8.000'in üzerinde askeri personel tarafından savaş uçakları dahil 35 uçağın, 3 geminin, 37 helikopterin, 74'ü tank olmak üzere 246 zırhlı aracın ve 4.000'e yakın hafif silahın kullanılarak; Cumhurbaşkanına suikasta teşebbüs edilmiş, TBMM ve ... Külliyesi başta olmak üzere birçok stratejik merkez bombalanmış, Başbakanın konvoyuna silahlı saldırı gerçekleştirilmiş, kalkışmaya karşı koyan güvenlik görevlileri ile sokaklara çıkan sivillere devletin silahlı kuvvetlerine ait bu uçak, helikopter, tank ve silahlarla saldırılarak 4'ü asker, 63'ü polis ve 183'ü sivil olmak üzere toplam 250'den fazla kişi şehit edilmiş, 23'ü asker, 154'ü polis ve 2.558'i sivil olmak üzere toplam 2.735 kişi de yaralanmıştır.

Somut darbe teşebbüsü, TCK'nın 309 uncu maddesinde sayılan amaçlara matuf zarar tehlikesi doğuran vahim eylemler vasfını aşarak, Anayasal düzeni doğrudan ortadan kaldırma neticesine yönelmiş, örgütün ülke genelindeki organik bütünlüğünden ve etkinliğinden istifade edilerek planlanıp uygulanmış, neticesi ve başarısı eş zamanlı, senkronize hareketlere bağlı hukuki anlamda tek bir fiil olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, örgütsel koordinasyon veya iştirak iradesi gereğince ve iş bölümü doğrultusunda bulundukları mahal ve konumlarına uygun, amaca hizmet eden ve katkı sunan icrai harekette bulunanların, icra aşamasına geçerek amaç suç yönünden somutlaştığında ve elverişliliğinde tartışma bulunmayan bu fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurdukları gözetilerek TCK'nın 37 nci maddesi kapsamında "doğrudan fail" olduklarının kabulünde zorunluluk vardır.

Mensup olduğu örgütle kurduğu bağ nedeniyle örgütsel faaliyet kapsamında işlenen Anayasayı ihlal suçuna ilişkin planlama, hazırlık ve icra organizasyonundan haberdar olmak suretiyle darbeye teşebbüs suçunu sevk ve idare edenler tarafından verilen emirleri/görevleri kabullenerek ülke çapındaki icra hareketleriyle illi bir değer taşıyan icra hareketlerini gerçekleştirenlerin ya da görev paylaşımı bağlamında henüz sırası gelmemiş icra hareketleri için gerekli hazırlıkları yapanların bu suç yönünden müşterek fail olarak sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Doğrudan kanuni tanımda öngörülen cebir ve şiddet içeren icrai hareket niteliğinde olmayan, somut zarar tehlikesinin gerçekleşmesini sağlayacak biçimde -faillerle birlikte- fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurmalarını temin edecek fonksiyonel bir mahiyet taşımayan, suç organizasyonu içinde bir iş bölümünün gereği olarak görevlendirilmeleri nedeniyle ika edildikleri kanıtlanamayan; ancak, suçun icrasına başlanmasından sonra katılma iradesini açıkça ortaya koyan, zaman, nitelik ve yakın zarar tehlikesine yaptığı katkı itibariyle bütün olarak darbenin icrasını kolaylaştırmaya yönelen hareketleri gerçekleştiren sanıkların eylemlerinin, 5237 sayılı TCK'nın 309/1 ve 39/2-c maddeleri kapsamında Anayasayı ihlale teşebbüs suçuna yardım etmek suçunu oluşturacağı gözetilmeli, hukuki durumları buna göre tespit edilmelidir.

TCK'nın 309 uncu maddesinde düzenlenen suç bir somut tehlike suçu olduğundan, bu suçun oluşması için ayrıca bir neticenin gerçekleşmesi aranmamaktadır. Bu itibarla, sanığın amaca matuf eylemi ve/veya işlediği elverişli araç suç ile suçun konusu üzerinde meydana gelen somut tehlike arasında illiyet bağının bulunması gerekli ve yeterlidir. Suça teşebbüsün kabulü için aranan elverişli vasıtalarla cebri eylemlere başlanıp başlanmadığı araştırılırken ve vasıtanın elverişliliği takdir edilirken tek tek yapılan eylemlerle amaçlanan hedefler arasında doğrudan doğruya bağ kurmak yoluna gidilemez. Ancak, her halükarda ülke genelinde gerçekleştirilmek istenen amaca matuf cebri/icrai fiilin, sanığın bulunduğu mahalde/sorumluluk sahasında da doğrudan doğruya ya da araç suçlar yönünden icrasına başlanması aranmalıdır. Sanığın bu icrai fiile yine icrai bir hareketle katılması mümkün olduğu gibi garantörlük yükümlülüğünü ihmal etmek suretiyle de iştirak edebileceği görülmektedir.

Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde, yerine getiren ile emri veren sorumlu olur (1982 Anayasasının 137/2. maddesi, 5237 sayılı TCK'nın 24/3. maddesi). Askeri hizmete müteallik hususlarda verilen emir bir suç teşkil ederse bu suçun işlenmesinden emri veren mesuldür. Ancak, amirin emrinin adli ve askeri bir suç maksadını ihtiva eden bir fiile müteallik olduğu kendisince malum ise, maduna da faili müşterek cezası verilir (1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu 41/3-B).

III-DOSYA KAPSAMI İTİBARİYLE 15.07.2016 TARİHİNDE BOLU İLİNDE GERÇEKLEŞTİRİLEN EYLEM VE FAALİYETLER: