muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/7510, Karar No: 2023/9854, Tarih: 17.10.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/7510 E.  ,  2023/9854 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/92 E., 2022/70 K.

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf aşamasından geçen iş kazasının kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21 inci Hukuk Dairesi‘nce İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından temyiz, davacılar vekili tarafından ise katılma yoluyla temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 366. maddesine göre kanunun istinaf yolu ile ilgili 343 ilâ 349 ve 352 nci maddeleri hükümleri, temyizde de kıyas yoluyla uygulanır. Kanunun 348 inci maddesinin ikinci fıkrası ise "İstinaf yoluna başvuran, bu talebinden feragat eder veya talebi bölge adliye mahkemesi tarafından esasa girilmeden reddedilirse, katılma yolu ile başvuranın talebi de reddedilir." hükmünü içermektedir.

Dosya içeriğine göre İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararının 18.03.2022 tarihinde davalı ... Genel Müdürlüğü vekiline tebliğ edildiği, İlk Derece Mahkemesi kararının anılan davalı vekili tarafından süresinde 31.03.2022 tarihinde temyiz edildiği, davalının gerekçeli temyiz dilekçesinin 05.04.2022 tarihinde davacılar vekiline tebliğ edildiği, hükme karşı daha önceden temyiz yoluna başvurmamış olan davacılar vekilinin davalı ... Genel Müdürlüğü'nün temyiz dilekçesinin kendilerine tebliğinden sonra 11.04.2022 tarihinde katılma yoluyla temyiz dilekçesi ibraz ettiği, bu aşamadan sonra temyiz eden davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin 13.04.2022 e-imza tarihli temyizden vazgeçme dilekçesi ve ekinde temyizden vazgeçme hususunda yönetim kurulu olurunu ibraz ettiği anlaşılmaktadır.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinin feragat nedeniyle REDDİNE,

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinin feragat nedeniyle reddine karar verilmiş olmasından dolayı davacılar vekilinin katılma yoluyla temyiz dilekçesinin REDDİNE,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/25233, Karar No: 2014/6933, Tarih: 27.03.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/25233 E.  ,  2014/6933 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Çorum 2. İş Mahkemesi

Tarihi : 19.11.2013

No : 2013/39-2013/52

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalı taraflar avukatlarınca temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

18.01.2008 – 03.07.2008 tarihleri arasında davalı işverene ait lokantada hizmet akdine tabi aşçı olarak geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmaların tespitine ilişkin davada herhangi bir yazılı belge bulunmamakta olup mahkemece yapılan yargılama sonunda bir kısım tanıkların anlatımlarına dayanılarak istem aynen hüküm altına alınmıştır.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

İnceleme konusu davada, uyuşmazlık konusu döneme ait aylık prim ve hizmet belgeleriyle bildirimleri yapılan ve tanık olarak dinlenen sigortalı S.Ç.’ın işverenin eşi olması karşısında, diğer sigortalı P.. Y..’ın bilgi ve görgüsüne başvurulmalı, ayrıca aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve çalıştırdıkları kişiler yöntemince belirlenerek ifadeleri alınmalı, tanık anlatımları arasındaki belirsizlik ve çelişkiler giderilmeli, toplanan kanıtlar değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu, yukarıda belirtilen niteliklere sahip olmayan tanıkların aydınlatıcı olmayan anlatımlarına dayanılarak davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının isteği durumunda davalı E.. Ç..’a geri verilmesine, 27.03.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/33176, Karar No: 2015/25376, Tarih: 15.12.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/33176 E.  ,  2015/25376 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava Türü : Alacak

Taraflar arasındaki dava sonucunda verilen hükmün, süresi içinde taraflarca temyiz edilmesi, incelemenin Yargıtayca duruşmalı olarak davalı vekilince istenilmekle, duruşma için tebliğ edilen 24.11.2015 Salı günü belirlenen saatte davacı ... vekili Av... ile davalı ... vekili Av. .. geldiler. Gelenlerin huzuru ile duruşmaya başlandı. Duruşmada hazır bulunan tarafların sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyadaki belgeler incelendi. Gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle davalının işyerine giriş çıkışı gösteren ... denilen kart basma kayıtlarını sunmasına rağmen bu kayıtlar yerine tanık anlatımlarına göre hesap edilen fazla mesai, hafta tatili ve milli bayram ve genel tatil çalışma ücretleri hüküm altına alınmış, aynı gün temyiz incelemesi yapılan 2014/22159, 2014/22163, 2014/21814 esas sayılı dosyalarda mahkemelerce yapılan araştırma ve inceleme yeterli görülmeyerek ... kayıtlarının muteber olup olmadığının tespiti bakımından araştırmaya yönelik bozulmalar yapılmış ise de, bu dosyada davacının davalının teklif ettiği yemini kabul ederek giriş çıkış kayıtlarını kabul etmediğine ve kayıtlarda görünenden fazla çalıştığına, hafta tatilleri ile milli bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığına yemin ettiğinin ve yeminin kesin delil olduğunun anlaşılmasına göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davacının davalıya ait işyerinde uzman olarak çalışırken iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini, çalıştığı süre içinde yıllık izin kullanmadığını, fazla mesai yaptığını, hafta tatilleri ile milli bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını, eşinin davalı işyerinde çalışmakta iken istifa ederek Tosçelik isimli şirkete geçmesinden sonra davacıya mobing uygulandığını, hakarete maruz kaldığını, iş sözleşmesinin feshi sırasında bir suçlu gibi güvenlik eşliğinde işyerinden çıkarıldığını, iş sözleşmesinin feshine gerekçe gösterilen olayların da onu manevi olarak zarara soktuğunu iddia ederek yıllık izin, fazla mesai, hafta tatili, milli bayram ve genel tatil çalışma ücretleri ile manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının kıdem tazminatı alacağının eksiksiz olarak hesaplanıp kendisine ödendiğini, fazla çalışmaya ilişkin amirlerinden her hangi bir talimat almadığını, davacının fazla çalışma, hafta tatilinde ve milli bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığına dair kayıt bulunmadığını, iş akdinin feshinde davacıya kullanılmamış yıllık izin ücretlerinin tamamen ödendiğini, bu alacakların 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Mahkemece bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacı vekili fazla mesai hesabına katılan cumartesi çalışmalarının işyerinde çalışan “Beyaz Yakalı” tabir edilen A sınıfı kapsam dışı personel bakımından hafta tatilinin cumartesi-pazar olmak üzere iki gün olması nedeni ile hafta tatili çalışması olarak fazla mesaiden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Mahkemece bu itiraz üzerinde durulmamıştır.

İşyerinde uygulandığı anlaşılan Personel Yönetmeliği ve ilgili Prosedürler getirtilmeli, gerekirse tanıkların yeniden beyanına başvurularak “Beyaz Yakalı” tabir edilen kapsam dışı personel bakımından hafta tatilinin kaç gün olduğu, işyeri uygulamasının ne şekilde olduğu belirlenmeli ve sonucuna göre cumartesi çalışmalarının hafta tatili olarak kabul edilip edilmeyeceği belirlenmelidir. Cumartesi çalışmalarının hafta tatili çalışması olduğunun tespiti halinde ise, fazla mesai süresi ve ücreti bu yeni duruma göre yeniden değerlendirilmelidir.

O halde davacı vekilinin bu yönü amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında kendisini vekille temsil ettiren davacı taraf yararına takdir ve tespit olunan 1.100,00 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, aşağıda yazılı temyiz harcının davalıya yükletilmesine, yatırdığı temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 15.12.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/11047, Karar No: 2022/10692, Tarih: 25.10.2022

**10. Ceza Dairesi         2020/11047 E.  ,  2022/10692 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : İSTANBUL ANADOLU 45. Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine uyulmaması üzerine mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hükümden önce 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanun'un 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesi sanık lehine hükümler içermekte olup; sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemişse, 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkacağı; bu kapsamda, her ne kadar sanığın bu suçu Sultanbeyli 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 2011/1150 esas sayılı dosyası ile hükmedilen tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemediği kabul edilmişse de; UYAP’tan ve dosya arasına alınan 2012/6098 DS sayılı infaz dosyasında yapılan incelemede, sanığın 08/10/2011 tarihinde işlemiş olduğu eylem nedeniyle Sultanbeyli 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 06/06/2012 tarih, 2011/1150 esas ve 2012/1071 sayılı kararıyla tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine hükmedildiği, kararın 25/06/2012 tarihinde kesinleştiği, sanığın 14/01/2013 tarihinde denetimin infazına başladığı, 30/05/2014 tarihinde yükümlülük ihlali nedeniyle denetim dosyasının bila infaz kapatılarak İstanbul Anadolu 46. Asliye Ceza Mahkemesinin 07/04/2015 tarih, 2014/691 esas ve 2015/234 karar sayılı dosyası ile sanığın mahkûmiyetine karar verildiği, kararın 24/04/2015 tarihinde kesinleştiği görülmekle, sanığın 31/12/2012

tarihinde kullanmak için tekrar uyuşturucu madde bulundurarak 06/06/2012 tarihli tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararını ihlal etmesi ve bu nedenle yargılama konusu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca davanın düşmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde karar verilmesi,

Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA,  25/10/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1864, Karar No: 2021/3262, Tarih: 14.06.2021

**1. Hukuk Dairesi         2021/1864 E.  ,  2021/3262 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU KAYDINDA DÜZELTİM

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, mirasbırakanı ...in çekişme konusu 218, 348 ve ... mevkii 218 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu ancak tapu kayıtlarında soy isminin sehven ‘...olarak yazıldığını ileri sürerek tapu kayıtlarının nüfus kayıtlarına uygun şekilde düzeltilmesini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, mirasbırakanın nüfus kayıtlarında soyisminin bulunmadığı, bu nedenle tapu kayıtlarında soyismi eklenmek suretiyle düzeltme yapılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin karar Dairece; “...Davacının 600/19200 pay ile mirasçısı olduğu, kök mirasbırakanı ...’in 1876 doğumlu olup 22/01/1932 tarihinde öldüğü, mahkemece nüfus kayıtlarına göre soyadının olmadığı gerekçesiyle istemin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Hâl böyle olunca; nüfus kaydında soyadı olmayan miras bırakanın soyadının tapu kaydına eklenmesinin mümkün olmaması nedeniyle çoğun içinde az da vardır ilkesi gereğince davacının talebinin tespit gibi değerlendirilerek işin esasına girilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir...” gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda kayıt maliki ile davacı mirasbırakanın aynı kişi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi ...’un raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Hükmüne uyulan bozma kararında, gösterildiği şekilde işlem yapılarak karar verilmiştir. Davalının yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiyle, usul ve yasaya ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan hükmün ONANMASINA, Harçlar Kanunu'nun değişik 13. maddesinin j. bendi gereğince davalıdan harç alınmasına yer olmadığına, 14/06/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6913, Karar No: 2010/8086, Tarih: 08.07.2010

**1. Hukuk Dairesi         2010/6913 E.  ,  2010/8086 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KONYA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 23/03/2010

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, maliki olduğu 4 parsel sayılı taşınmazdaki 169/2118 payını ölünceye kadar bakım koşulu ile davalı oğluna devretmek istediğini, hileli işlemler ile iradesine aykırı olarak devrin satış suretiyle yapıldığını öğrendiği ileri sürerek tapu iptali ve tescil isteğinde bulunmuştur.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar davacı vekili tarafından süresine temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, hile hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkin olup mahkemece feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Ne varki, davacı vekili, davacı asilden alınan feragat dilekçesinin müvekkilinin iradesini yansıtmadığını, ayrıca usulüne uygun olarak düzenlenmediğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

Bilindiği üzere; iradeye uygun olarak yapılan feragat kat’i hükmün hukuki neticelerini doğurur ve davanın her aşamasında başka bir ifadeyle yargılama sonuçlanıp hükmün kesinleşme tarihine kadar davadan feragat edilebilir.

Somut olayda ise, davacı asil vekille temsil edildiği halde bizzat mahkemeye müracaatla duruşma dışı feragat dilekçesi verdiği, mahkemece aynı celse vekilin mazereti kabul edildiği halde davacı asilinde yokluğunda davanın sonuçlandırıldığı, feragat dilekçesinde de usulüne uygun olarak kimlik tespitinin yapılmadığı gözetildiğinde feragatin davacının iradesine uygun olarak verilip verilmediği hususu tam olarak belirlenememektedir.

Bu durumda, mahkemece davacı vekilinin temyiz dilekçesindeki iddiaları vakıa biçiminde incelenmeli, feragat dilekçesinin davacı asile ait olup iradesine uygun olarak verildiğinin tespiti halinde davanın feragat nedeniyle reddine, aksi durumda işin esasına girilerek karar verilmesi bakımından hüküm bozulmalıdır.

Davacı vekilinin temyiz isteği bu sebeple yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenden ötürü HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 8.7.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/436, Karar No: 2016/8643, Tarih: 23.05.2016

**22. Ceza Dairesi         2016/436 E.  ,  2016/8643 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, kararın nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Sanığın kolluktaki beyanında adresini "... mahallesi, ... Sok. No..." olarak, kovuşturma evresinde ise "... mahallesi, ..." olarak bildirdiği, sokak adı ve bina numarasını içermeyen kovuşturma evresinde bildirilen bu adrese ve mernis adresine Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesine göre tebligat yapıldığı anlaşılmakta ise de; sokak adı ve bina adı numarası içermeyen adresin yetersiz olması nedeniyle bildirilen adres olarak kabulü mümkün olmadığından bu adrese ve ardından da mernis adresine yapılan tebligatın usulsüz olması nedeniyle, öğrenme üzerine yapılan temyiz isteminin süresinde olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre sanık ...'ın temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle, eleştiri dışında usul ve yasaya uygun bulunan hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 23/05/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/26971, Karar No: 2016/20665, Tarih: 22.11.2016

**9. Hukuk Dairesi         2016/26971 E.  ,  2016/20665 K.**

**"İçtihat Metni"**

Y A R G I T A Y İ L A M I

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalıya ait işyerinde hizmet akdiyle çalışmaya başladığını bir süre sonra davalının kendisi ile göstermelik acentacılık sözleşmesi imzalattırdığını ancak çalışma şeklinde bir değişiklik olmadığını ve fiili olarak iş akdiyle çalışmaya devam etmesine rağmen iş sözleşmesinin işverence feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacı ile aralarında acenta sözleşmesinin imzalandığını iş sözleşmesi ile çalıştığı döneme ilişkin alacaklarının ise zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı döneme ilişkin alacakların zamanaşına uğradığından reddine, acente sözleşmesi ile çalıştığı dönem için ise Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Belirtmek gerekir ki 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 19 ve 6100 sayılı HMK.’un 33. maddeleri uyarınca yargıç tarafların hukuki nitelendirmesi ile bağlı değildir. Yargıç aradaki sözleşmesel ilişkiyi yorumlar, sözleşme türünü ve içeriğini kendisi belirler. Tarafların gerçek ve ortak iradelerini esas alır. Bu nedenle taraflar arasındaki sözleşmenin iş, vekalet, eser veya acentelik sözleşmesi olduğunu nitelendirilmesi yargıca aittir.

İşyerinin acenteye devrinde, devralan belirli bir organizasyona, uzmanlığa ve hukuksal bağımsızlığa sahip değilse, kısaca üretim ya da hizmet sunumuna ilişkin ekonomik faaliyetin bağımsız yönetimini üstlenmemişse bir devirden sözedilemez. Zira muvazaa olgusu iddia edilmese de resen araştırılması gereken bir olgudur. Devredenin işveren sıfatının devam ettiği kabul edilmelidir. Acentelik sözleşmesine göre devredenin devralan acente üzerinde denetim ve kontrol yetkisinin bulunması, çalışma şartlarını belirlemesi, çalışan üzerinde yönetim hakkını kullanması, acente ilişkisinin kayıt üzerinde kaldığının, acentenin bağımsız bir işveren olmadığının göstergeleridir.

4857 sayılı Kanun’un 8. maddesinin 1. fıkrasına göre, iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Ücret, iş görme ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici öğeleridir.

İş sözleşmesini belirleyen ölçüt hukuki-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukuki bağımlılık işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki talimatlara uyma yükümlülüğünü içerir. İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini işverenin talimatlarına göre hareket etmek ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır. Bağımlılık iş sözleşmesini karakterize eden unsur olup, genel anlamıyla bağımlılık, hukuki bağımlılık olarak anlaşılmakta olup, işçinin belirli veya belirsiz bir süre için işverenin talimatına göre ve onun denetimine bağlı olarak çalışmasını ifade eder.

İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini; işverenin talimatlarına göre hareket etmek ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır.

\* İşin işverene ait işyerinde görülmesi,

\* Malzemenin işveren tarafından sağlanması,

\* İş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması,

\* İşin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi,

\* Bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi,

\*Ücretin ödenme şekli, kişisel bağımlılığın tespitinde dikkate alınacak yardımcı olgulardır.

Sayılan bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin bir ölçü teşkil etmez. İşçinin, işverenin belirlediği koşullarda çalışırken, kendi yaratıcı gücünü kullanması, işverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi bu bağımlılık ilişkisini ortadan kaldırmaz.

Yukarda sayılan ölçütler yanında, özellikle bağımsız çalışanı, işçiden ayıran ilk kriter, çalışan kişinin yaptığı işin yönetimi ve gerçek denetiminin kime ait olduğudur. Çalışan kişi işin yürütümünü kendi organize etse de, üzerinde iş sahibinin belirli ölçüde kontrol ve denetimi söz konusuysa, iş sahibine bilgi ve hesap verme yükümlülüğü varsa, doğrudan iş sahibinin otoritesi altında olmasa da bağımlı çalışan olduğu kabul edilebilir. Bu bağlamda çalışanın işini kaybetme riski olmaksızın verilen görevi reddetme hakkına sahip olması (ki bu iş görme borcunun bir ifadesidir) önemli bir olgudur. Böyle bir durumda çalışan kişinin bağımsız çalışan olduğu kabul edilmelidir.

Çalışanın münhasıran aynı iş sahibi için çalışması da, yeterli olmasa da aralarında bağımlılık ilişkisi bulunduğuna kanıt oluşturabilir.

Dikkate alınabilecek diğer bir ölçütte münhasıran bir iş sahibi için çalışan kişinin, ücreti kendisi tarafından ödenen yardımcı eleman çalıştırıp çalıştırmadığı, işin görülmesinde ondan yaralanıp yararlanmadığıdır. Bu durumun varlığı çalışma ilişkisinin bağımsız olduğunu gösterir.