muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/653, Karar No: 2019/583, Tarih: 08.10.2019

Öte yandan Kanun maddesinin kaleme alınma şeklinden doğan başka bir tartışma ise yargılamaya konu suçun ispatının başka bir ceza mahkemesinin yetkisine giren bir suçun işlenip işlenmediğinin tespitine bağlı ise bekletici sorun kararı verilip verilemeyeceği hususudur. Zira CMK'nın 218. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesi "Yüklenen suçun ispatı, ceza mahkemelerinden başka bir mahkemenin görev alanına giren bir sorunun çözümüne bağlı ise..." şeklinde olup maddenin lafzına göre bekletici sorun kararı ceza mahkemelerinin görev alanın dışındaki bir yargılamayla ilgili verilebilir. Öğretide bu konu tartışmalı olmakla birlikte uygulamada bağlantılı davaların öncelikle birleştirilerek görülmesi kuralı kabul edilmiştir. Hukuken davaların birleştirilerek görülmesi mümkün ise yargılama üst dereceli mahkemece yapılıp çözüme kavuşturulabileceği için bekletici sorun kararı vermeye gerek yoktur. Bununla birlikte dosyaların safahatı, usul ekonomisi yönünden birleştirmede fayda bulunup bulunmadığı, farklı dosyaların sanıklarının aynı eylemi iştirak hâlinde gerçekleştirip gerçekleştirmedikleri gözetilmelidir. Bu durum "Bir uyuşmazlık hakkında verilecek hükmün, diğer uyuşmazlığın çözümünde rol oynayıp oynamaması, birleştirme açısından önemli değildir. Birleştirmede bir şekilde yarar ve olanak bulunması yeterlidir" şeklinde ifade edilmektedir. (Nur Centel, Hamide Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta, İstanbul, 2017, s. 644.)

Öte yandan bazı davaların ön sorun yapılması zorunlu kılınmıştır. Bunlardan ilki Anayasaya aykırılık iddiaları olup Anayasa'nın 152. maddesinin 1. fıkrası;

"Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır." şeklinde düzenlenmiştir.

Başka bir zorunluluk hâli adli ve idari yargı mercileri arasındaki olumlu görev uyuşmazlığı çıkması hâlinde söz konusu mahkemeler tarafından Uyuşmazlık Mahkemesinin kararının beklenmesidir. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 17. maddesinin 4. fıkrası;

"Bu takdirde her iki yargı mercii de, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakır.",

Aynı Kanun'un 18. maddesinin 1. fıkrası ise;

"Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine başlanacağı güne kadar durur." hükmünü içermektedir.

Diğer bir zorunluluk hâli CMK'nın 4. maddesinde düzenlenen görev uyuşmazlığı ile 17. maddesinde düzenlenen yetki uyuşmazlıklarının ortak yüksek yetkili mahkeme tarafından çözümlenmesidir.

Diğer bir zorunluluk hâli CMK'nın 4. maddesinde düzenlenen görev uyuşmazlığı ile 17. maddesinde düzenlenen yetki uyuşmazlıklarının ortak yüksek yetkili mahkeme tarafından çözümlenmesidir.

Bazı durumlarda ise "nispi yargılama" yapmak zorunlu olup bekletici mesele kararı verilmesi mümkün değildir. Örneğin; CMK'nın 218. maddesinin 2. fıkrasındaki "Kovuşturma evresinde mağdur veya sanığın yaşının ceza hükümleri bakımından tespitiyle ilgili bir sorunla karşılaşılması halinde; mahkeme, ilgili kanunda belirlenen usule göre bu sorunu çözerek hükmünü verir." şeklindeki düzenleme gereği, kovuşturma aşamasında olmak kaydıyla mağdur veya sanığın yaşına ilişkin ihtilaflar ceza mahkemesi tarafından nispi yargılama yapılarak çözülmelidir.

Görüldüğü üzere ceza hâkiminin başka bir mahkemede görülen davanın konusunun yargılama yaptığı davada ispata yönelik etkisinin bulunduğu kanaatindeyse zorunluluk hâlleri dışında bekletici sorun kararı vermesi takdirinde olup, kanun yolları denetimi yapılırken hâkimin takdir yetkisini isabetli kullanıp kullanmadığı da denetlenmelidir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Sanıklardan ...'in müracaatı nedeniyle Anamur 2. Asliye Ceza Mahkemesince katılan ... ve ... hakkında yapılan yargılama sonucunda bedelsiz senedi kullanma suçundan mahkûmiyetlerine karar verildiği, söz konusu kararın temyiz incelemesi için Yargıtaya gönderildiği anlaşılmış olup dosya içeresindeki senet suretleri, ödemeye ilişkin belgeler, sanık savunmaları, katılan ve tanık beyanları gözetildiğinde Yerel Mahkemece sanıklar hakkında TCK'nın 150. maddesinde düzenlenen yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığının ispatına yönelik Anamur 2. Asliye Ceza Mahkemesinin ilgili kararının kesinleşmesini beklemeyi gerektirir herhangi bir zorunluluğun bulunmadığı, dosyanın mevcut hâliyle karar verilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmalıdır.

2-a) Sanıklar ... ve ... hakkında nitelikli yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin düzenlendiği TCK’nın 150/1. maddesinin uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığı;

Yağma suçu 5237 sayılı TCK'nın 148 ile 150. maddelerinde düzenlenmiş olup Kanun’un 148. maddesinin 1. fıkrasında; "Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinden ya da malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratılacağından bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak, bir malı teslime veya alınmasına karşı koymamaya mecbur bırakılması" şeklinde suçun temel hâli, 2. fıkrasında senedin yağması, 3. fıkrasında cebir karinesine yer verilmiş, 149. maddesinde nitelikli yağma, 150. maddesinde de kişinin hukuki bir ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla yağma ile yağmada değer azlığı hükümleri düzenlenmiştir.

Kişinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceği ya da malvarlığı bakımından büyük bir zarara uğratılacağından bahisle tehdit edilerek veya cebir kullanılarak bir malı teslime veya alınmasına karşı koymamaya mecbur bırakılması yağma suçunu oluşturur.

5237 sayılı TCK'da, 765 sayılı TCK'nın 308. maddesindeki “Kendiliğinden hak alma” suçuna benzer bağımsız bir suç tipine yer verilmemiş onun yerine Kanun’da belirtilen bazı suçların bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla işlenmesi hâlinde failin daha az ceza ile cezalandırılması öngörülmüş bu bağlamda hırsızlık suçunda 144, yağma suçunda 150/1, dolandırıcılık suçunda 159, belgede sahtecilik suçunda 211. maddeler düzenlenmiştir.

Aynı TCK'nın "Daha az cezayı gerektiren hâl" başlıklı 150. maddesi;

"(1) Kişinin bir hukukî ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanması hâlinde, ancak tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

(2) Yağma suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir." şeklinde düzenlenmiş olup madde ile yağma suçunun daha az cezayı gerektiren hâlleri belirlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasına göre bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanılması hâlinde, tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Buna göre bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanılması hâlinde eylem daha az cezayı gerektiren yağma suçunu oluşturmakta, ancak yaptırım olarak tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanmaktadır.

5237 sayılı TCK'nın 150. maddesinde sözü edilen “Hukuki ilişkiye dayanan alacak” kavramı hukuki anlamda bir edimle yükümlü olan borçlunun şahsına karşı alacaklının kullandığı haktır. Alacak hakkı malvarlığına ilişkin, geçici, şahsa bağlı ve nispi bir yararlanma hakkıdır. Alacak hakkı herkese karşı değil sadece borçluya karşı ileri sürülebildiği, sınırlı sayıda ve belirli kişiler arasında söz konusu olduğu için nispi bir haktır. Borç ilişkisinden doğan haklar sadece borçluya karşı ileri sürülebilir. Bu madde hükmünün uygulanabilmesi için fail ile mağdur arasında alacak hakkı doğuran herhangi bir hukuksal ilişkinin bulunması gereklidir. Bu hukuki ilişkinin, ilgili kanunda belirtilen şekil şartına uygun olarak kurulmuş olması zorunlu olmayıp hukuk düzenince kabul edilebilir meşru bir ilişki olması yeterlidir. Dolayısıyla TCK'nın 150. maddesi ancak mağdurun söz konusu hukuki ilişkiye taraf olan borçlu, failin ise alacaklı olması durumunda uygulanabilecektir (Veli Özer Özbek, Yeni Türk Ceza Kanununun Anlamı, Seçkin, Ankara, 2008, C. 2, s.1059-1061.).

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Katılan ... ile tanık...’ın adi ortaklık şeklinde birlikte çalıştıkları, katılanın ahşap işleri, tanık...’ın ise alüminyum işleri yaptığı, sanık ... ile katılan ... ve tanık... arasında 2005-2006 yılları arasında iki ayrı ticari ilişkinin bulunduğu, bu alışverişlerde başlangıçta sanık ...’nin borçlu, katılan ... ile tanık...’ın alacaklı oldukları, her bir alışveriş için ayrı senetler düzenlendiği, ancak hangi alışveriş için hangi senetlerin verildiği hususunda tarafların beyanlarının farklı olduğu,

Söz konusu ticari ilişkilerden birinin sanık ...’nin sanık ... ile evlenen kız kardeşi için katılan ...’ten çeyiz eşyaları satın alması olup gerek katılanın gerekse sanık ...’nin söz konusu alışveriş nedeni ile birden çok senet düzenledikleri, bu senet bedellerinin tamamının ödendiği, sanığın önceki taksitlere ilişkin senetleri geri almasına rağmen son takside ilişkin 25.07.2006 vade tarihli, 1.050 YTL bedelli senedin katılan ...’te kaldığı, yargılama aşamasında söz konusu senedin katılan tarafından dosyasına sunulduğu ve sanık ...’nin çeyiz alışverişi nedeni ile borcunun kalmadığını beyan ettiği,

Diğer ticari ilişkinin ise sanık ...’nin annesi ile ortak konutlarının mutfak dolabı, kapı, pencere imalatına ilişkin olup bu işlerin tanık... tarafından yapılıp bitirildiği, sanık ...’nin borcuna karşılık alacaklısı ..., düzenleme tarihi 10.12.2006, ödeme tarihi 15.01.2007, bedeli 6.000 TL olan senedi verdiği, bu senede ilişkin borcun ödenmemesi nedeniyle sanık ... hakkında 6.000 TL asıl alacak, 1.809,53 TL işlemiş faiz alacağı üzerinden takip başlatıldığı,

Diğer ticari ilişkinin ise sanık ...’nin annesi ile ortak konutlarının mutfak dolabı, kapı, pencere imalatına ilişkin olup bu işlerin tanık... tarafından yapılıp bitirildiği, sanık ...’nin borcuna karşılık alacaklısı ..., düzenleme tarihi 10.12.2006, ödeme tarihi 15.01.2007, bedeli 6.000 TL olan senedi verdiği, bu senede ilişkin borcun ödenmemesi nedeniyle sanık ... hakkında 6.000 TL asıl alacak, 1.809,53 TL işlemiş faiz alacağı üzerinden takip başlatıldığı,

Takip bedelini ödemek istemeyen sanık ...’nin 04.12.2008 tarihinde saat 20.00 sıralarında evinin önüne gidip katılan ...’i beklediği, katılandan icra takibi meselesini konuşmak üzere kendisini tanık...’a götürmesini istediğini söyleyerek katılanı aracına çağırdığı, durumdan şüphelenen katılanın sanık ...’yi kendi aracına aldığı, yol üzerinde durup bira içtikleri, bu esnada sanık ...’nin eniştesi sanık ...’i telefonla arayıp annesi ile konuşuyormuş gibi yaparak yerlerini tarif ettiği, sanık ...’in yanında iş yerinden arkadaşı olan sanık ... ve yine aynı yerde çalıştıkları akrabası sanık ... bulunduğu hâlde katılanın aracına arkadan yaklaşıp selektör yaptığı, bu esnada sanık ...’nin de katılanın aracını boşa alıp kontak anahtarını çıkarttığı, sanık ...’in katılana bir defa yumruk ile vurup dudağını kanattığı, sanıklar..., ... ve ...’in hep birlikte katılanı sanık ...’in aracına bindirdikleri, sanık ...’nin kendisine ait aracı almak üzere katılanın aracı ile olay yerinden ayrıldığı, diğer sanıkların araç ile seralar mevkisi denen tenha bir yere gittikleri, sanık ...’in diğer sanık ...’den istediği boş senedi katılana uzatarak imzalamasını aksi takdirde kendisini öldüreceklerini söylediği, bunun üzerine katılanın icra takibi bedeli kadar senet imzalayacağını söyleyip suça konu 10.000 TL bedelli, borçlusu ... olan, düzenleme ve ödeme tarihi bulunmayan senedi imzalayarak sanık ...’e verdiği, bu esnada sanık ...’nin de olay yerine geldiği, yanındaki sanık ... ile birlikte katılanı otomobilinin bulunduğu yere götürüp serbest bıraktıkları olayda;

Sanıkların aşamalardaki savunmaları ile karşılıklı beyanları arasında çelişkiler bulunmakla birlikte borcun muhatabı olan sanık ...’nin imalata yönelik borcunu ödediğini, ardından kız kardeşinin çeyizi için verdiği 6.000 TL bedelindeki senet borcunu da taksitler hâlinde ödediğini, borcun 2.700 TL’lik kısmı için katılan ve tanığın tüm borcu bir defada ödemesini istemeleri üzerine arkadaşı...’ın kredi kartı ile 2.700 TL ödeme yaptığına dair ısrarlı savunması, Denizbank A.Ş’ye ait 16.12.2008 tarihli belgede... isimli şahsın kredi kartı ile 06.03.2007 tarihinde Balcılar Mobilya isimli iş yerine aynı gün içerisinde birisi 2.500 TL, diğeri 200 TL olmak üzere toplam 2.700 TL ödeme yapıldığının belirtilmesi, katılan ... tarafından sanık ...’nin kredi kartı ile ödeme yaptığının kabul edilmesi, buna karşın ödemenin icra takibine konu senet için değil, borcu biten alacak için yapıldığını iddia etmesine rağmen hangi alışveriş için olursa olsun katılan ile sanık ... arasındaki alışverişlerden birisine ait son takside konu olduğu taraflarca kabul edilen 1.050 TL bedelindeki senedin ödeme tarihinin 25.07.2006, takibe konu senedin ödeme tarihinin 15.01.2007 olduğu gözetildiğinde 06.03.2007 tarihinde kredi kartıyla yapılan ödemenin takibe konu senet için yapıldığının anlaşılması, katılanın bedelsiz senedi kullanma suçu nedeni ile yargılanıp mahkûm olduğu Anamur 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 30.03.2016 tarihli ve 7-276 sayılı kesinleşmeyen kararına konu yargılamada çelişkili beyanlarda bulunup sanık ... hakkında haksız icra takibi yaptıklarına ve suça konu senedi kendi rızası ile düzenlediğine yönelik dilekçe verip sonradan söz konusu dilekçe içeriğini inkâr etmesi karşısında sanık ...’nin katılan ... ve tanık...’a kısmi ödemede bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Bu durumda sanık ...’nin hukuken tanık...’tan ve dolayısıyla onun iş ortağı katılan ...’ten alacaklı duruma geçmesi, aralarındaki hukuki ilişki nedeni ile yağmalanan senet bedeli ile sanık ... aleyhine başlatılan icra takibinin yasal faizi ve vekalet ücreti toplamının birbirlerine yakın olması nedenleriyle TCK’nın 150. maddesinin birinci fıkrasının uygulanma koşullarının oluştuğu, ancak sanıklardan...’nin senet ve takip borçlusu olması, tarafların arasındaki ticari ilişkiye konu çeyiz eşyalarının sanık ...’in eşi için alınması ve bunların ortak konutlarında kullanılması nedenleriyle yağma suçuna ilişkin hukuki ilişkinin tarafları olan sanıklar... ve ...’in TCK’nın 150. maddesinin birinci fıkrasından yararlanabilecekleri kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının ikinci uyuşmazlığın (a) bendi bakımından sanıklar ... ve ... yönünden kabulüne karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan dokuz Yargıtay Ceza Genel Kurulu Üyesi sanık ... hakkında, sekiz Ceza Genel Kurulu Üyesi ise sanık ... hakkında; yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin uygulanma koşullarının bulunmadığı gerekçesiyle karşı oy kullanmışlardır.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının ikinci uyuşmazlığın (a) bendi bakımından sanıklar ... ve ... yönünden kabulüne karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan dokuz Yargıtay Ceza Genel Kurulu Üyesi sanık ... hakkında, sekiz Ceza Genel Kurulu Üyesi ise sanık ... hakkında; yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin uygulanma koşullarının bulunmadığı gerekçesiyle karşı oy kullanmışlardır.

2-b)- Sanıklar ... ve ... hakkında nitelikli yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin düzenlendiği TCK’nın 150/1. maddesinin uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığı;

İştirak hâlinde işlenen yağma suçunda sanıkların her birinin yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinden yaralarlanıp yararlanamayacağı hususunda öğretideki görüşlerden biri; hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla yağma suçunun alacak hakkı sahibi tarafından tek başına işlenmesi hâlinde TCK'nın 150. maddesinin 1. fıkrasının uygulanma koşullarının gerçekleşeceği, alacak sahibinin birden çok kişi ile birlikte bu eylemi gerçekleştirmesi hâlinde ise hak sahibinin dâhi TCK'nın 150. maddesinden yararlanamayacağı şeklindeyken; (Mustafa Artuç, Malvarlığına Karşı Suçlar, Adalet, Ankara, 2018, s. 464., Osman Yaşar, Hasan Tahsin Gökcan, Mustafa Artuç, Türk Ceza Kanunu, Adalet, 2014, s. 4856.) alacağın tahsili amacıyla başkasını suça azmettiren şerik, bağlılık kuralları gereğince yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinden yararlanamayacaktır (Mahmut Koca, İlhan Üzülmez, Adalet, Ankara, 2017, s. 623.). Diğer bir görüş de TCK'nın 150. maddesindeki düzenleme alacak hakkı sahibinin daha az ceza almasına yönelik kişisel bir neden olup, sanığın ister bizzat ister başka birini azmettirmek suretiyle cebir veya tehdit kullanarak alacağını tahsil etmesi hâlinde TCK'nın 150. maddesinin uygulanma koşullarının oluşacağı şeklindedir (Mehmet Günay, Yağma Suçunun Hukuki İlişkiye Dayanan Alacağı Tahsil Amacıyla İşlenmesi, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/155594, s.476, 13.11.2019.). Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise 10.12.2013 tarihli ve 452-612 sayılı kararında kardeşinin hukuki alacağını tahsil amacıyla yağma eylemine katılan sanığın; 23.05.2017 tarihli ve 91-291 sayılı kararında yanında çalıştığı failin hukuki alacağa dayanan yağma suçuna iştirak eden iş yeri arkadaşının da TCK'nın 150. maddesindeki düzenlemeden yararlanacağına karar verirken akrabalık ve geleneksel yakınlık ilişkilerini gözetmiştir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bir önceki uyuşmazlık konusunda anlatıldığı şekilde katılanın kaçırılıp zorla senet imzalattırılması eylemine katılan sanıklar...ve ...'in söz konusu icra takibinin tarafı olmadıkları gibi, sonradan alacaklı duruma geçen sanık ... ile birlikte alacağın tahsiline katılmalarını haklı kılacak şekilde akrabalık ya da işçi işveren ilişkisine benzer herhangi bir bağlarının bulunmadığı gözetildiğinde bu sanıklar yönünden TCK'nın 150. maddesinde düzenlenen yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin uygulanma şartlarının bulunmadığı kabul edilmeledir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının ikinci uyuşmazlığın (b) bendi bakımından sanıklar ... ve ... yönünden reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Üyesi ...; "TCK’nın 150. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen daha az cezayı gerektiren hâlin uygulanabilmesi için öncelikle hukuksal bir zeminde oluşan ve bir hukuki ilişkiye dayanan alacak hakkının mevcut olması gereklidir. Borç doğuran hukuki ilişki borçlar hukukundan doğabileceği gibi aile ve eşya hukuklarına özgü de olabilir. Ahlaka aykırı gayrimeşru bir ilişkiden doğan ve eksik borçlar kapsamında kabul edilen alacaklar hukuksal zeminde oluşmadığından bu madde kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Ancak, hukuki ilişki kavramını geniş yorumlamak maddenin düzenlenme amacına uygun düşer. Bu nedenle malı çalınan veya dolandırılan kişinin malını tehdit veya cebren almasında madde uygulanabileceği gibi zamanaşımına uğraması nedeniyle icra takibi yapılamayan eksik alacakların hukuki ilişkiden kaynaklanan alacaklar kapsamında kabul ederek bu madde uygulanmasından yararlandırmanın hakkaniyete uygun olacağını belirtmek gerekir.

TCK’nın 150. maddesinin birinci fıkrasının uygulanabilmesi için kural olarak tehdit ve cebir uygulayan failin alacaklı, tehdit ve cebre maruz kalanın ise borçlu olması gerekir. Ancak uygulamada bu kuralın bazı istisnaları kabul edilmiştir.

TCK’nın 150. maddesinin birinci fıkrasının uygulanabilmesi için kural olarak tehdit ve cebir uygulayan failin alacaklı, tehdit ve cebre maruz kalanın ise borçlu olması gerekir. Ancak uygulamada bu kuralın bazı istisnaları kabul edilmiştir.

Alacak hakkı nispi bir hak olduğundan alacağın tahsili amacıyla tehdit ve cebir sadece borçluya karşı gerçekleştirilmelidir. Örneğin borçlu yerine borçla bir ilgisi bulunmayan borçlunun annesine veya babasına ya da bir akrabasına karşı cebir veya tehdit kullanılması durumunda fail hakkında TCK’nın 150/1. maddesi uygulanamayacaktır. Bu zorunluluğun istisnalarından bir tanesi borcun naklidir. Üçüncü bir kişinin borçlu ile iç üstlenme sözleşmesi(BK.m.195) (Yağma Suçunu Hukuki İlişkiye Dayanan Alacağı Tahsil Amacıyla İşlenmesi Dr. Mehmet GÜNAY) Diğer istisna ise alacak hakkı konusu eşyaya zilyet olan vekile veya hizmetçiye karşı eylemin gerçekleştirilmesidir. Failin, borçlunun vekiline veya hizmetçisine karşı cebir veya tehdit uygulayarak bu kişilerin zilyetliğindeki alacak hakkı konusu eşyayı alması halinde, fail hakkında daha az cezayı gerektiren madde hükümleri uygulanabilecektir. (Doğan Soyaslan, Ceza Hukuku Özel Hükümler) Belirtelimki borçluya ait olup ancak başka bir kişiye kiraya verilen malı kiracıya karşı tehdit ve cebir uygulanarak geri alınması durumunu madde kapsamında değerlendirmemek gerekir.

Kural olarak failin, hukuki ilişkinin alacaklısı olması gerekir. Ancak failin başkalarını azmettirerek veya başkalarıyla birlikte iştirak hâlinde eylemini gerçekleştirmesi durumunda alacaklı sıfatı bulunmayan diğer faillerin madde hükmünden yararlanıp yararlanmayacağı konusunda doktrinde ve uygulamada farklı görüşler mevcuttur. Doktrinde yağma suçuna ilişkin olarak TCK’nın 150/1. maddesinde daha az cezayı gerektiren kişisel bir neden düzenlenmişitir. Dolayısıyla alacaklı sıfatı bulunmayan suça iştirak yoluyla katılan faillerin daha az cezayı gerektiren madde hükmünden faydalanmasının mümkün olmadığı ileri sürülmüştür ( Doğan Soyaslan, Ceza Hukuku Özel Hükümler - Hakeri, Hakan, Ceza Hukuku Genel Hükümler- Koca/Üzülmez Ceza Hukuku Özel Hükümler) Buna karşılık uygulamada ise kendi adlarına herhangi bir menfaat temin etmemeleri şartıyla alacaklı dışındaki yağma suçuna iştirak eden diğer faillerin fiilleri hakkaniyete uygun olarak maddenin uygulama alanı içinde değerlendirilmiş böylece maddenin uygulanma alanı genişletilmiştir. Örneğin alacaklı faille birlikte yağma suçuna iştirak eden veya alacaklı failin azmettirmesi sonucu eyleme katılan alacaklının yakınları, arkadaşları, iş ortağı çalışanı vs madde hükmünden yararlandırılması ceza adaleti bakımından uygun olacaktır. Nitekim Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2015/217 E-2018/2178 K yine 2016/586 E- 2018/7924 K sayılı kararları da bu yönde olduğu gibi Yargıtay CGK'nun 2017/6-91, 2017/291 sayılı kararında alacaklı failin yanında çalışan ve yağma suçuna iştirak eden faile TCK'nın 150/1.maddesinin uygulanması gerektiğini kabul etmiştir. Ancak hukuki ilişkinin tarafı olmadığı hâlde kendi adına menfaat sağlamak amacıyla alacaklı adına hareket ederek tahsilatçılık yapan faillerin fiillerinin bu madde kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmelidir.

TCK’nın 150. maddesinin birinci fıkrasının uygulanabilmesinin diğer şartlarından biriside failin tehdit ve cebiri alacağın tahsil edilmesi kastıyla işlemesi ve zorla aldığı değerin alacak miktarı ile sınırlı olması gerekir. Burada mutlak bire bir orantılıktan ziyade belli bir ölçüde yakınlık aranır. Maddenin uygulanmasın da özel bir kast öngörülmüştür. Buradaki özel kasıt eylemin tahsil amacıyla işlenmesidir. Failde sadece hakkını tahsil etme yönünde özel bir saik bulunmalıdır.