muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/12593, Karar No: 2023/12336, Tarih: 04.12.2023

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, dayanak yapılan bilirkişi raporunda zamanaşımı defilerinin dosya kapsamında dikkate alınmadığı, davacı taraf şirkette 1983 - 1986 yılları arasında çırak statüsünde çalıştığı iddiasında olduğu fakat o dönemdeki çalışmasından bu yana yaklaşık 30 yıl geçtiği, bu sebeple zamanaşımının söz konusu olduğu, Yerel Mahkemece eksik inceleme ile yeterli deliller toplanmadan karar verildiği ve eksik incelemeye dayalı hüküm tesis edildiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 02.05.2018 tarihli ve 2018/130 Esas, 2018/723 Karar sayılı kararı ile; davacının, çırak olarak işe alındığı tarihte yürürlükte bulunan 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4 üncü maddesinin, “Bu Kanuna tabi bir sanatı, o sanat için düzenlenen teorik ve pratik öğrenim programına göre o işyerinde öğrenmek amacıyla bir çıraklık sözleşmesi ile bir işyeri sahibinin hizmetine giren kimse…” olarak çırak tanımına yer verip, 5 inci maddesinde çırak olabilmek için 12 yaşından küçük 18 yaşından büyük olmamak gerektiği, 16 ncı maddesinde ise, çırağın sözleşme süresi içinde reşit olması halinde çıraklık sözleşmesinin devam edeceği düzenlemesine yer verdiği; 19.06.1986 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10 uncu maddesinde, çırak olabilmek için 13 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak, en az ilkokul mezunu olmak, bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak koşullarına yer verilip, 14 üncü maddesinde, çıraklık süresinin 3-4 yıl olduğu ve bu sürenin mesleklerin özelliğine göre ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça belirleneceği kesintisiz olarak devam edeceği, Geçici 4 üncü maddesinde ise Kanun'un 25 inci maddesine göre sigorta primlerinin ödenmesine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden mali yıl başından itibaren başlanacağı, bu tarihe kadar olan sürede primlerin işyeri sahiplerince ödenmesine devam edileceği düzenlemesinin yer aldığı; 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 2 nci maddesi gereğince, M.E.B. Çıraklık Eğitimi Genel Müdürlüğü Çıraklık Kurul'unca alınan 22.01.1979 tarihli, 1 sayılı karar ile davacının çırak olarak çalıştığı “tesviyecilik” meslek dalı, ... İlinde 13.03.1979 tarihinden itibaren çıraklık eğitimi kapsamına alınmış ve bu meslek dalında çıraklık süresi 4 yıl olarak belirlenmiş olup davacının çırak olarak işe alındığı tarihte yürürlükte bulunan 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 16 ncı maddesine göre reşit olması halinde dahi çıraklık sözleşmesi devam edeceğinden ve davacının çalıştığı tesviyecilik meslek dalında çıraklık süresi 4 yıl olarak tespit edildiğinden davacının 15.08.1983 tarihinde başladığı çıraklık eğitimini 01.11.1987 tarihinde tamamladığı; bu durumda davalı işveren ... San. Tic. A.Ş.ye ait ... sicil sayılı işyerinde, 17.09.1986 – 31.12.1986 süresinde 506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde tanımlanan nitelikte ve 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışma iddiasının benimsenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne dair verilen Mahkeme kararının yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı ... vekili ile fer'i müdahil SGK vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile ... 12. İş Mahkemesi'nin 23.11.2017 tarihli, 2016/546 Esas, 2017/298 Karar sayılı hükmünün, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.3

... vekili ile fer'i müdahil SGK vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile ... 12. İş Mahkemesi'nin 23.11.2017 tarihli, 2016/546 Esas, 2017/298 Karar sayılı hükmünün, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.3. maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 02.05.2018 tarihli ve 2018/130 Esas, 2018/723 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemiz tarafından 16.11.2020 tarihli ve 2020/2846 Esas, 2020/6512 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...Somut olayda, 10.02.1968 doğumlu davacı adına, ... işyeri sicil numaralı ... San. ve Tic. A.Ş. ünvanlı işyerinden, 15.08.1983 tarihinde işe başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin verildiği, Bornova Kaymakamlığı Mesleki Eğitim Müdürlüğü nezdinde tesviyecilik meslek dalında 15.08.1983 – 01.01.1987 tarihleri arası eğitim gördüğü, yine Bornova Kaymakamlığı Mesleki Eğitim Müdürlüğünün yazı cevabına göre tesviyecilik meslek dalında çıraklık eğitim süresinin 4 yıl olduğunun bildirilmesi karşısında Bölge Adliye Mahkemesince davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

...Davaya konu uyuşmazlıkla ilgili olarak çıraklık statüsünün irdelenmesi gerekli olup, 506 sayılı Kanunun 3. maddesinin II/B bendine göre, “Özel Kanun'da tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...” uygulanmamaktadır. Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu’na göre, çıraklar teorik ve pratik eğitime tabi tutulurlar. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının uyuşmazlık konusu dönemde çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Konu ile ilgili olarak 3308 sayılı Yasa'nın 10. maddesinde çırak olabilmek için aranan şartlar arasında '...a) 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak.

b) En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

c) Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak.' hususları düzenlenmiş ve aynı maddeye 4702 sayılı Yasa'nın 9. maddesi ile eklenen fıkra ile 10.07.2001 tarihinden itibaren de 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabileceği hükmü getirilmiştir.

b) En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

c) Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak.' hususları düzenlenmiş ve aynı maddeye 4702 sayılı Yasa'nın 9. maddesi ile eklenen fıkra ile 10.07.2001 tarihinden itibaren de 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabileceği hükmü getirilmiştir.

Diğer taraftan bir kişiye çırak denilebilmesi için, o kimsenin durumunun bu özel kanunda çıraklar hakkında yapılan tarife ve nitelendirmeye uyması gerekir. Yani, taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile davacının belirtilen tarihte çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Kişi işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Eldeki davada, talep tarihinde davacının 18 yaşını ikmal ettiği, yapılan işin niteliği gereği, talep tarihindeki davacı yaşına göre işyerindeki faaliyetinin çalışmanın bir mesleğin öğrenilmesine yönelik olarak çıraklık ilişkisine mi yahut üretime yönelik bir faaliyet ve imalat olup olmadığı araştırılıp açık ve net olarak belirlenip sonuca göre karar verilmesi gereğinin gözetilmemesi isabetsizdir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda yargılama yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir."

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Direnilerek Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.02.2021 tarihli ve 2020/2129 Esas, 2021/228 Karar sayılı kararı ile davacının çıraklık eğitimini tamamladığı tarih 01.11.1987 olmasına rağmen bozma kararında 01.01.1987 olarak belirtildiği, dosya kapsamında bulunan kayıtlar, sözleşme, mevzuat ve çıraklık dönemine ilişkin primlerinin ödenmesi karşısında bozma kararında belirtilen araştırmanın yapılmasının gerekli olmadığı, aksi eş değer belgelerle ortaya konulamayan dosyadaki yazılı belgeler, Çıraklık Eğitim Merkezi kayıtları, 2089 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi dikkate alındığında mevzuata uygun olarak başlayan çıraklık eğitimi bitmeden 18 yaşını ikmal edilmesinin bozma kararında belirtildiği üzere çıraklık statüsü üzerinde etkili olmadığı, bozma kararı gerekçesi ışığında yapılan değerlendirme sonucunda bozma kararındaki gerekçeye uyulmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca Verilen Karar

1.Bölge Adliye Mahkemesinin 10.02.2021 tarihli ve 2020/2129 Esas, 2021/228 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Hukuk Genel Kurulu tarafından 17.11.2022 tarihli ve 2021/10-554 Esas, 2022/1537 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur:

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca Verilen Karar

1.Bölge Adliye Mahkemesinin 10.02.2021 tarihli ve 2020/2129 Esas, 2021/228 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Hukuk Genel Kurulu tarafından 17.11.2022 tarihli ve 2021/10-554 Esas, 2022/1537 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...24. Bu hükümler çerçevesinde öncelikle bir kimseye çırak denebilmesi için o kimsenin durumunun kanunda belirtilen çıraklar hakkında yapılan tarife ve nitelendirmeye uyması gerekir.

25. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile davacının belirtilen devrede çırak olup olmadığına karar verilirken çalışma ilişkisinin varlığına bakılmalıdır.

26. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Ancak çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda kalıyorsa bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

27. Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 18.10.2006 tarihli ve 2006/10-629 E., 2006/669 K. ile 23.06.2020 tarihli ve 2016/21-1524 E., 2020/442 K. sayılı kararlarında da aynı ilkeler benimsenmiştir.

28. Somut olayda 10.02.1968 doğum tarihli davacı hakkında davalı işveren tarafından düzenlenen ve Kurum kayıtlarına giren 15.08.1983 işe giriş tarihli bildirge kapsamında davalı işverence Kuruma verilen bildirilen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olmayanlara ait 1983/2. ilâ 1985/3. dönem arasındaki bordrolara göre bildirim yapıldığı, tüm sigorta kollarına tabi bildirimi yapılan 1986/1. İlâ 1986/3. dönem arasındaki sürelerin ise Kurum tarafından davacının çırak olduğundan bahisle iptal edildiği, yine davalı işveren tarafından askerlik süresi hariç olmak üzere 01.11.1987 - 25.07.1994 tarihleri arasında davacı adına tüm sigorta kollarına tabi yapıldığı, davalı şirketin 01.07.1966 tarihinde Kanun kapsamına alındığı ve hâlen faal olduğu, Bornova Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü tarafından davacının 15.08.1983 tarihinde davalı işveren ile sözleşme hazırlayıp tesviyecilik meslek dalında çırak öğrencisi olarak kayıt yaptırdığı, 01.11.1987 tarihinde ise eğitimini tamamladığının belirtildiği, diğer taraftan dinlenilen bordro tanıklarının davacının ne iş yaptığına dair beyanda bulundukları ancak davacı ile birlikte bir yıl çıraklık eğitimi aldıktan sonra fabrikada çalıştıklarını beyan ettikleri anlaşılmıştır.

29. Bu itibarla uyuşmazlık konusu çalışma dönemde davalı işverenin Kuruma davacının tüm sigorta kollarına tabi olarak çalıştığına dair bildirimde bulunması, bordro tanıklarının davacının bir yıllık çıraklık eğitimi aldıktan sonra üretime yönelik çalıştığını beyan etmeleri karşısında davacının ne iş yaptığı, meslek veya sanat eğitiminin arka planda tutulup tutulmadığı, yapılan işin niteliği gereği talep edilen dönemde davacının yaşına göre davalı işyerindeki çalışmasının bir mesleğin öğrenilmesine yönelik olarak çıraklık ilişkisine mi yoksa bilfiil üretime katılma şeklinde mi olduğu araştırılarak tereddüte yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulduktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir.

30. Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır.

31. O hâlde direnme kararı bozulmalıdır."

D. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararından sonra Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının yapılan işin aydınlatılması yönünde beyanı alındığı, bordrolarda yer alan tanıkların aydınlatıcı, net ve samimi anlatımları gözetildiğinde, davacının yaşına göre işyerindeki faaliyetinin çalışmanın bir mesleğin öğrenilmesine yönelik olarak çıraklık ilişkisine dayanmadığı, davalıya ait işyerinde torna tesviye bölümünde üretime yönelik bir faaliyet ve imalat işlemine yönelik olduğu, bu durumda davacının, davalıya ait ... sicil sayılı işyerinde 18 yaşının doldurduğu tarihi takip eden 11.02.1986 - 31.12.1986 tarihleri arasında hizmet akdine tabi olarak ve asgari ücretle tüm sigorta kollarına tabi konumda çalıştığının tespit edildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile, davacının davalıya ait ... sicil sayılı işyerinde 11.02.1986 - 31.12.1986 tarihleri arasında hizmet akdine tabi olarak ve asgari ücretle tüm sigorta kollarına tabi konumda çalıştığının tespitine,

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; 10.02.1968 doğumlu davacı adına ... işyeri sicil numaralı davalı işyerinden 15.08.1983 tarihinde işe başladığına dair işe giriş bildirgesinin verildiği, Bornova Kaymakamlığı Mesleki Eğitim Müdürlüğü nezdinde tesviyecilik meslek dalında 15.08.1983 - 01.01.1987 tarihleri arasında eğitim gördüğü , yine Bornova Kaymakamlığı Mesleki Eğitim Müdürlüğünün yazı cevabına göre tesviyecilik meslek dalında çıraklık eğitim süresinin 4 yıl olduğunun bildirilmesi karşısında davanın reddine karar verilmesi gerektiği, davacının o dönemde çıraklık eğitimi gördüğü, çıraklık eğitimi bitmeden 18 yaşını ikmal etmiş olmasının tüm sigorta kollarına tabii çalışma anlamına gelmeyeceği, yazılı delillere rağmen tanık anlatımlarını esas alarak hüküm kurmanın usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dinlenen tanıkların ya davacıyı tanımayan ya da davacı ile başka bölümlerde çalışmış olan kişiler olduğu, yani sonradan dinlenen tanıklar, bozma ilamında geçen "davacının nasıl, hangi koşul ve sıfatlarda, ne şekilde çalıştığı / çalıştırıldığı" sorularına cevap verecek bilgi ve görgüde olmadıkları, dolayısıyla tanıkların bu anlatımları davacının istem ve davasını ispata yetmemekte, davanın reddi kararı verilmesi gerektiği halde kabulü kararı verilmesi hukuka aykırı olduğu, hak düşürücü sürenin geçtiği, iddianın ve davacının üretime katılacak şekilde çalıştığının ispat edilemediği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalı işveren nezdinden hizmet akdine tabi olarak 11.02.1986 - 31.12.1986 tarihleri arasında çalıştığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

04.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/347, Karar No: 2012/5832, Tarih: 17.04.2012

**11. Ceza Dairesi         2012/347 E.  ,  2012/5832 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi usul kanununa muhalefet

HÜKÜM : Kamu davasının 765 sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddeleri gereğince ortadan kaldırılması

1-Sanık ... için 1999 ve 2000 takvim yıllarında, sanık ... için 2000 takvim yılında sahte belge düzenlemek suçlarından verilen hükümlere yönelen temyiz itirazlarının incelemesinde;

Yapılan yargılamaya toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin tahkikat neticelerine uygun olarak tecelli eden kanaat ve takdirine, tetkik olunan dosya içeriğine göre katılan vekilinin zamanaşımının gerçekleşmediğine ilişen ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine; ancak:

Sanıklar hakkında "sahte belge düzenlemek" suçlarından açılmış kamu davalarının, gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK'nun 102/4 ve 104/2. maddeleri gereğince düşürülmesi yerine, ortadan kaldırılmasına karar verilmesi yasaya aykırı ise de, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta 5320 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayı Yasanın 322.maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan; hüküm fıkrasından “ortadan kaldırılmasına” ibaresinin çıkartılıp yerine “düşürülmesine” ibaresinin eklenmesi suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün istem gibi DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

2-Sanık ... için 2001 takvim yılında sahte belge düzenlemek suçundan verilen hükme yönelen temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7. ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanığa yüklenen “2001 yılında sahte fatura düzenlemek” suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve sanık lehine olan 765 sayılı TCK’nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının, sahte faturaların gelir vergisinde kullanılması nedeniyle suç tarihinin 01.04.2002 olduğu

maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, ancak, inceleme tarihi itibariyle anılan sürenin gerçekleştiği anlaşıldığından aynı kanunun 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davalarının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK’nun 102/4, 104/2 ve 5271 sayılı CMK'nun 223/8. maddeleri uyarınca istem gibi DÜŞÜRÜLMESİNE, 17.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7951, Karar No: 2016/2159, Tarih: 10.02.2016

**18. Hukuk Dairesi         2015/7951 E.  ,  2016/2159 K.**

**"İçtihat Metni"**

T.C.

YARGITAY

18. Hukuk Dairesi

Y A R G I T A Y İ L A M I

MAHKEMESİ : Adana 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 26/03/2013

NUMARASI : 2011/876-2013/264

Dava dilekçesinde, kamulaştırmasız el koyma nedenine dayalı olarak parsel sayılı taşınmaz bedelinin faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dava dilekçesinde, kamulaştırmasız el koyma nedenine dayalı olarak taşınmaz bedelinin tahsili talep edilmiş, mahkemece, Kaldırım düzenlemesi ile davacının da bu paydan kaldırım olarak sosyal devlet yapısında 3. kişilerle çevreye uyumlu ve proje kapsamında yapılan düzenlemeden faydalandığı, hukuksal ve pratik anlamında eski hali ile davacı ve diğer paydaşların otopark, bahçe, ya da diğer nitelikte bir kullanımının bulunmayıp engellenmediği esasen zemin katlarda yerleşik paydaş ya a kiracı sıfatlı iş yerlerinin fiili kulanım ya da işgalinin düzenleme konusu yapıldığı görülmekle, davalı eyleminin el koyma unsurları ve kastı yönünden oluşmadığı görüşü ile davacının tazminat hakkının doğmadığından bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyada bulunan 12.10.2012 tarihli fen bilirkişi raporuna ve krokisine göre dava konusu taşınmazın A harfiyle gösterilen 1061 m²'lik kısmına davalı belediyece kaldırım yapılmak suretiyle el koyulduğu, bu kısmın davacının pay sahibi olduğu taşınmazın sınırlarının içinde kaldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el koyulduğu sabit olduğuna göre, el koyma tarihi tespit edildikten sonra, el koyma tarihinin 09.10.1956-04.11.1983 tarihleri arasında olduğunun belirlenmesi halinde o tarih itibariyle, 04.11.1983 tarihinden sonra el atıldığının anlaşılması halinde ise, dava tarihi itibariyle imar planı içinde olup olmadığının, imar planı içinde ise ilk olarak imara alınış tarihi, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber tüm belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadığı, özellikle etrafının meskûn olup olmadığı, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 17.04.1998 gün ve

./..

./..

1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca (nazım imar planı içinde bulunan ancak, belediye hizmetlerinden yararlanmayan ve meskûn yerler arasında yer almayan bir taşınmazın arsa olarak değerlendirilebilmesi için) bu plan içine alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezlerine uzaklığı, sınırları ve mücavir alan içinde yer aldığı belediyenin nüfus ve yapılaşma yoğunluğu, genişleme hızı, taşınmazın altyapı hizmetlerine yakınlığı, ulaşım olanakları, kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma imkanları, bu verilere göre taşınmazın nazım planının hazırlanma amacı olan uygulama imar planı kapsamına alınmasının yakın bir olasılık olması vs. hususlarının araştırılıp taşınmazın değerlendirmeye esas alınan vasfı belirlendikten sonra buna göre değerlendirme yapılması gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 10.02.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Karşılaştırıldı NK.