muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/13166, Karar No: 2024/3654, Tarih: 25.04.2024

B. Katılan Bakanlık Vekilinin Temyizi Yönünden

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle katılan Bakanlık vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesi kararının, 5271 sayılı Kanun’un 302/2 ve 307/5. maddeleri gereği kazanılmış hakkı saklı kalmak kaydıyla, Tebliğname’ye aykırı olarak oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

25.04.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/14151, Karar No: 2019/4158, Tarih: 18.06.2019

**20. Hukuk Dairesi         2016/14151 E.  ,  2019/4158 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davalı Hazine tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Keşifte uygulanan 1965 tarihli memleket haritasının dayanağı hava fotoğrafı ile dava tarihinden geriye doğru 20 yıl önceki hava fotoğrafı bulunduğu yerden getirtilerek dava dosyası hükme esas raporları sunan fen ve orman bilirkişilerine verilerek, bu hava fotoğraflarının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafı ölçeğine 1/5000 ölçekte bilgisayar ortamında (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, bu haritalar komşu ve yakın komşu parselleri de gösterecek şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazların çevre parsellerle birlikte hava fotoğrafı üzerinde gösterilmesi, hava fotoğrafının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsünü oluşturan unsurların tek tek sayı olarak tarif edildiği, ağaçların cinsi, ortalama yaşı, kapalılık oranı, dağılım oranı, hakim ağaç türü, kullanım şekli ve niteliğinin detaylı olarak incelendiği müşterek imzalı, krokili ek rapor alınarak dosyasına konulması,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla HUMK’nın 433/3. ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddeleri uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın YEREL MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE 18/06/2019 günü oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19748, Karar No: 2015/32352, Tarih: 16.11.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/19748 E.  ,  2015/32352 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı ...de 14/08/2007 tarihinden 19/03/2010 tarihine kadar aralıksız bir şeklide QC operatörü olarak çalıştığını, davalı şirketin çalışanlara yaptığı en son zam uygulamasında objektif ayrımı gerektiren hiçbir durum olmamasına rağmen davacıya sadece 1,00 TL gibi bir rakam zam yapıldığını, davacının nitelikli işçi olduğunu, bu nedenle yapılan bu zam uygulamasının haksız olduğunu, 19/11/2009 tarihinde asıl uzman olduğu işten başka nitelikteki bir işe atanmasına rağmen acil ihtiyaç ve işverenin yaranını düşünüp rızasıyla iş görmeye devam ettiğini, fazla mesai alacaklarının ödenmesi, iş değişikliği ve zam uygulaması hususundaki talepleri için işverene ihtar çektiğini, ihtar sonrası işverence hiçbir değişiklik ya da ödeme yapılmadığı için davacının iş sözleşmesini 19/03/2010 tarihinde haklı nedenle feshettiğini iddia ederek kıdem tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin ücretleri ve ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının müvekkil şirkette 14/08/2007 tarihinde işe başladığını, 24/03/2010 tarihinde iş akdinin İş Kanunu'nun 25/II maddesi uyarınca feshedildiğini, davacının QC operatörü olarak görev yapmakta iken müvekkil şirketin serdümen kadrosuna acil ihtiyaç duyulması sebebiyle fonksiyonel açıdan aynı pozisyonda bulunan serdümen kadrosuna 19/11/2009 tarihinde atandığını, bu durumun kendisine yazılı olarak bildirildiğini ve bu iş değişikliğini 18/11/2009 tarihinde imzalayarak onayladığını 6 iş günü içinde bu duruma itiraz etmediğini, davacının bir kaç defa savunmasının istenildiğini ve ihtar cezası verildiğini, davacının çalıştığı kuruma haber vermeksizin eksik zam verildiği gerekçesiyle yetkilileri veya amirleriyle konuşmak yerine müvekkil şirkete ihtar çektiğini, buna rağmen müvekkil şirketin davacı ile çalışmaya devam ettiğini, müvekkil şirketin davacıyı işten çıkarmasının nedeninin davacının daha önce almış olduğu ihtar cezaları ve hiçbir gerekçe göstermeden işine gelmeyişi olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Kıdem ve ihbar tazminatının giydirilmiş ücretten, diğer işçilik alacaklarının ise çıplak ücretten hesaplanması gerekir. İşçiye ücreti dışında ödenen asgari geçim indirimi yasa ile getirilmiş olup, bireyin veya ailenin asgari geçim düzeyini sağlayacak bölümünün toplam gelirden düşülerek vergi dışı bırakılmasıdır. Bu nedenle ücretin eki değildir. Ücret olarak nitelendirilemez ve tazminat ve işçilik alacaklarının hesaplanmasına esas ücrete dahil edilemez.

Hükme esas bilirkişi raporunda davacının tazminat ve alacakları asgari geçim indirimi de dahil edilmiş ücretten hesaplanmıştır. Bu hesap tarzı yukarıda açıklandığı üzere hatalıdır. Davacının tazminat ve alacakları asgari geçim indirimi dikkate alınmadan hesaplanıp belirlenmelidir.

3- İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.).

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut uyuşmazlıkta davalı işyerinde 2008 yılında 12 saatlik 2 vardiya halinde çalışıldığı hususu sabittir. Buna göre davacının fazla mesai ücreti alacağı hesabında, 12 saatlik çalışma süresinden 1,5 saat ara dinlenme süresi düşülmesi gerekirken 1 saat ara dinlenme düşülmesi hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 16.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/668, Karar No: 2011/806, Tarih: 16.12.2011

**Hukuk Genel Kurulu         2011/4-668 E.  ,  2011/806 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 4.Hukuk Dairesi (İlk Derece)

TARİHİ : 16/06/2011

TEMYİZ EDEN: Davacı

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek, 4. Hukuk Dairesi’nin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği karara karşı davacı tarafın temyiz isteminin süresinde olduğunun anlaşılmasından ve dosyadaki tüm kağıtların okunmasından sonra gereği düşünüldü:

Dava, hakimler aleyhine açılmış; yargılama faaliyeti nedeniyle hukuka aykırılığın tespiti ve kararın yayımlanması istemine ilişkindir.

Davacı, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’ne ibraz ettiği 31.05.2011 harç tarihli dava dilekçesiyle; kamuoyunda Ergenekon adıyla bilinen ve halen yargılaması İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2008/209 Esas sayılı dosyasında devam eden davada bir kısım sanıklar müdafii olarak yer aldığını, anılan mahkemenin heyetini oluşturan davalı hakimlerin gerek re’sen gerekse iddia makamının talebi üzerine hakkında yaptıkları suç duyuruları sonucu, adli yargıyı etkilemeye teşebbüs, savunma sınırlarını aşan beyanlar ile heyete hakaret ve tehdit gibi suçlamalar nedeniyle aleyhinde açılan dokuz ayrı soruşturma ve davanın devam ettiğini; davalı Hakimler tarafından alınmış bulunan bu davanın konusu 27.10.2010 gün ve 2010/712 Değişik İş sayılı ara kararı ile ‘…daha önce birçok kez ikaz edilmesine rağmen 27.10.2010 tarihli (ki 26.10.2010 tarihli olacaktır) celsede de mahkeme düzenini bozucu davranışlar içerisine giren sanık … müdafii Av. V.E.’ün Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 252/1-f maddesi gereği 3 celse duruşmalara devam etmekten men edilmesine..

.10.2010 gün ve 2010/712 Değişik İş sayılı ara kararı ile ‘…daha önce birçok kez ikaz edilmesine rağmen 27.10.2010 tarihli (ki 26.10.2010 tarihli olacaktır) celsede de mahkeme düzenini bozucu davranışlar içerisine giren sanık … müdafii Av. V.E.’ün Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 252/1-f maddesi gereği 3 celse duruşmalara devam etmekten men edilmesine...” dair usul ve yasaya aykırı karar ile avukat hak ve görevi engellendiği gibi, kişilik haklarına da halel getirildiğini; bu kararın celsenin oluşuna, gerçeğe, yargı etiği kurallarına, başta adil yargılanma hakkına ilişkin evrensel ve AHİM kriterleri olmak üzere, Anayasaya, Türk Ceza Kanunu’na, Ceza Muhakemesi Kanununa, Hakimler ve Savcılar Kanununa, Avukatlık Kanununa açıkça aykırı, özü itibarıyla da suç oluşturan bir karar olmakla derhal geri alınmalı iken ara kararından rücu talebinin de reddedildiğini, davalılardan oluşan heyetçe kendisinin hangi duruşmada ve kaç kez ve ne surette düzeni bozucu davranış içerisine girdiğinin açıklanması talebinin de karşılıksız bırakıldığını, 164 duruşmada bir kez olsun düzeni bozucu davranışta bulunduğuna dair uyarı almadığını, bir başka müdafii tayinine ilişkin kararın dosya kapsamı ve verilen süre nazara alındığında fiilen uygulanamaz nitelikte olduğunu ileri sürerek; makul hiç bir gerekçesi, haklı hiçbir yasal dayanağı olmayan ‘gelecek duruşmalarda da duruşmayı önemli ölçüde aksatacak davranışlarda bulunacağı’ yönündeki tespitini hiçbir evrensel hukuk ölçütü içerisinde kanıtlayamayacak olan davalıların yasaya, usule ve yargı etiğine aykırı kararları nedeniyle, gerek savunma hak ve görevini kısıtladıklarının, gerekse isabetsiz ve yasaya aykırı maksatla tespit ve bahaneleri ile kendisinin duruşmayı önemli ölçüde aksatacak davranışlarda bulunduğu ve bulunacağı iddialarını ileri sürerek gerekçelendirmeleri suretiyle, kişilik haklarına açıkça zarar vermiş olduklarının dava kapsamında tespitine; bu çerçevede de davalıların, kişilik haklarına zarar veren usule ve yasaya aykırı keyfi kararlarının, usulde, yasada ve evrensel hukuk ölçütleri dahilinde hiçbir yeri olmadığından yargı etiği adına kınanması gereken bir davranış olduğunun tespitine, böylelikle davalıların Borçlar Kanunu hükümlerine göre de kişilik haklarına haksız tecavüzünün tespitine ve kınanmasına dair bir karar verilerek, bu kararın da gideri davalılardan alınmak kaydıyla beş büyük ulusal gazetede yayınlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Karar evrak üzerinden tensiben verilmiş; davalılara, dava dilekçesi tebliğ edilmemiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nce ilk derece mahkemesi sıfatıyla, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu’na 6110 sayılı yasa ile eklenen 93/A maddesi vurgulanmak suretiyle ve “… davanın hakimler aleyhine değil, Devlet aleyhine açılması gerektiği…” gerekçesiyle, “Davanın husumet nedeniyle reddine” dair evrak üzerinden oybirliğiyle verilen karar, davacının temyizi üzerine Hukuk Genel Kurulu’na gelmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’ndaki görüşmede:

Temyiz incelemesine konu olan eldeki davanın Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nde mi, yoksa Ağır Ceza Mahkemesinde mi görülüp sonuçlandırılması gerektiğine dair görev noktası ilk ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiş, anılan ön sorunun aşılmasından sonra ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapan 4. Hukuk Dairesi’nce duruşma açılmadan tensiple pasif husumet nedeniyle davanın reddi yönünde karar verilip verilemeyeceği ikinci ön sorun olarak değerlendirilmiştir.

Buna göre aşağıda sırasıyla, öncelikle göreve ilişkin ilk ön sorun ve müteakiben, tensiple pasif husumetten dolayı davanın reddine karar verilip verilemeyeceğine dair ikinci ön sorun ayrı başlıklar halinde ele alınarak, her iki ön sorunda varılan sonuçlar, gerekçeleri ile ortaya konulmuştur.

A) Hukuk Genel Kurulu’nda temyiz incelemesine konu olan eldeki davanın, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nde mi, yoksa Ağır Ceza Mahkemesinde mi görülüp sonuçlandırılması gerektiğine dair görev noktasında oluşan birinci ön sorun:

Dava dilekçesindeki talebin, davalı hakimlerin yargılama sırasında aldıkları kararın hukuka aykırılığının tespiti, kınanması ve yayımlanmasına yönelik olduğu, bir diğer ifadeyle tazminat isteminin bulunmadığı belirgin olmakla birlikte; görev sorununun çözümünde nihai talepten evvel, talebin dayanağı ve kapsamı ile bu tür davalarda süjenin göz önünde tutulması gerektiği açıktır.

Dolayısıyla eldeki davada, davaya konu kararın, yargılama sırasında hakimlerin verdikleri duruşmalardan men kararı ve yaptıkları işlemler olmasına göre; anılan kararlar nedeniyle bir miktar tazminatın tahsili yolunda bir dava açılabileceği gibi, burada aynı süje ve talep esas alınarak hukuka aykırılığın tespiti, kınanması ve hükmün yayımlanması yönünde bir istemde bulunulmuştur.

O halde görev sorununun çözümü; süje, iddianın kapsamı ve davanın konusu itibariyle uygulanması gereken mevzuatın ne olduğu sorusuna doğru cevabın verilmesi ile mümkündür.

Bu soruya doğru cevabın verilebilmesi ise; ceza hakimlerini de kapsamına alan, genel olarak hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davasında öteden beri kabul gören ilkeler ve yasal düzenlemelerin ortaya konulmasını ve irdelenmesini gerektirir:

O halde görev sorununun çözümü; süje, iddianın kapsamı ve davanın konusu itibariyle uygulanması gereken mevzuatın ne olduğu sorusuna doğru cevabın verilmesi ile mümkündür.

Bu soruya doğru cevabın verilebilmesi ise; ceza hakimlerini de kapsamına alan, genel olarak hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davasında öteden beri kabul gören ilkeler ve yasal düzenlemelerin ortaya konulmasını ve irdelenmesini gerektirir:

Hemen belirtilmedir ki; genel olarak kamu hizmetlerinin ifasından dolayı “Kamu Tüzel Kişileri”nin sorumlulukları hizmet kusuruna, ajanlarınki ise, onların kişisel kusurlarına tabi tutulmuştur. Hakimlerin Anayasa teminatı (m.138/1-2) altında bulunan bağımsızlığı, idare hukukunda Devletin ajanların faaliyetlerinden sorumluluğunu tayin eden hizmet kusuru ölçüsünün hakimler yönünden uygulanmasına olanak vermez.

Yargı yetkisinin özellikleri, hakimlerin kişisel sorumluluğunda özel bir sorumluluk düzeninin uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Zira, yargı görevinin bağımsızlık ve tarafsızlık içinde aksatılmadan yerine getirilmesi esastır. Gerçekten, hakimlerin diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarına bağlanmaları, yaptıkları her işlemin aleyhlerine bir tazminat davasına yol açabileceğini düşünmelerine ve bunun sonucu olarak tereddüt içinde kalmalarına yol açabilir.

Şu da belirtilmelidir ki; adaletin gerçekleşmesi, Hakim hakkında sorumsuzluk müessesesinin kabulünü gerektirmez. Ancak, hakimin hukuki sorumluluk halleri benimsenirken, yargısal faaliyetten ibaret olan esas görevinin aksatılmamasına büyük özen gösterilmesi zorunludur. Gelişigüzel bir sorumluluk sisteminin benimsenmesi, hakimin bağımsızlığını ve tarafsızlığını tehlikeye düşürebilir.

Bu düşüncelerin ışığı altında mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK), Hakimin bağımsızlığı kadar, tarafsızlığını da güvence altına almak amacı ile onun hukuki sorumluluğunu sınırlı hallerde kabul etmiş ve aynı zamanda sorumluluğun tespitini özel bir usule tabi tutmuştur.

Bu bağlamda, Hakimlerin sorumluluğu mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuk Genel Kurulu’nun 14.11.1970 gün ve 186/623 sayılı kararında da belirtildiği üzere, anılan yasa hükümlerinde, dava sebepleri tahdidi olarak gösterilmiştir.

Kanunun 573. maddesinde yer alan düzenleme gereğince, hâkimin hukuki sorumluluğu için; iki taraftan biri ile olan dostluk veya düşmanlık sebebiyle diğer taraf aleyhine kanuna ve adalete aykırı bir hüküm veya karar vermiş olması (m.573/1) veya tevil veya tefsire ihtiyaç göstermeyecek derecede açık ve kesin olan bir kanun hükmüne aykırı karar vermiş bulunması (m.573/2) yahut da yargılama tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanarak hüküm verilmiş olması (m.573/3-4) veyahut da verilen veya sağlanan yada vaat edilen bir menfaat dolayısıyla kanuna aykırı bir hüküm verilmiş olması (573/5) gerekir.

Buna göre, Hâkimlerin görevlerini yaparken yargısal faaliyetleri sebebiyle, kasıtla veya ağır ihmalle kanuna açıkça aykırı karar vermiş olmaları durumunda, vermiş oldukları zararlar için (mülga) 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde sayılan hallerde haklarında tazminat davası açılabilir.

Açıklanan hükümler, Hakimin vicdani kanaatindeki bağımsızlığını, yargı erkinin herhangi bir etki altında kalmamasını ve adalete güven duygusunun sarsılmamasını temin amacıyla Yasa’ya konulmuştur.

Yine bu amaçla, 14 Şubat 2011 tarihinde yürürlüğe giren 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la, hakim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri kararlar nedeniyle açılacak tazminat ve rücu davalarında yeni düzenlemeler getirilmiş ve hakimlerin hukuki sorumluluğuna ilişkin, Devletin sorumlu tutulacağı esası benimsenmiştir.

6110 sayılı Kanunun 14/1-a maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi;

“Hâkimlerin yargılama faaliyetlerinden dolayı… Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir…”

Şeklinde değiştirilmiş;

Aynı Kanunun 12. maddesiyle, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa 93 üncü maddeden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesinde ise;

“Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle:

a) Ancak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir.

b) Kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk sebeplerine dayanılarak da olsa hâkim veya savcı aleyhine tazminat davası açılamaz.

…

Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle Devlet aleyhine açılacak tazminat davaları ile rücu davalarında bu madde hükümleri; bu maddede hüküm bulunmayan hâllerde ise ilgisine göre Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.”

Hükmü getirilmiştir.

Görüldüğü üzere, 6110 sayılı Kanunla, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde yapılan değişiklik ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 93. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesi ile getirilen düzenleme sonucu Devlet yasal hasım haline getirilmiş, ilgili hakimin ise ancak zorunlu ihbar olunan sıfatıyla davada yer almasına olanak tanınmıştır.