muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/15567, Karar No: 2024/4035, Tarih: 30.05.2024

2. Sanık ...'nin tabanca ile ateş etmek suretiyle mağdur ...'ı basit tıbbi müdahale ile giderilemez nitelikte yaralaması karşısında, mağdurda meydana gelen zararın ağırlığına göre teşebbüs nedeniyle 5237 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca yapılan uygulama sırasında, alt sınırdan daha fazla uzaklaşılması yerine yazılı şekilde 9 yıl 6 ay hapis cezasına hükmedilmesi suretiyle eksik ceza tayini, hukuka aykırı bulunmuş ise de bu husus aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

3. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, suçta kullanılan araçlar, isabet yerleri, hedef alınan bölgeler ve mağdurlarda meydana gelen yaralanmaların ağırlığı nazara alındığında sanıkların eylemlerine uyan suçların vasıflarının doğru biçimde belirlendiği, ilk haksız eylemin mağdur ... tarafından gerçekleştirildiği, sanık ...'in olayın başlangıcından itibaren mağdur ... ile birlikte hareket ettiği ve mağdur ...'den sanık ...'e yönelen haksız söz veya davranış bulunmadığı, bu itibarla sanık ... lehine haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunmadığı, ayrıca sanık ... lehine meşru savunma ya da sınırın aşılması hükümlerinin uygulanma koşullarının gerçekleşmediği ve mağdur ...'dan sanık ...'ye yönelen ve haksız tahrik oluşturan eylemlerin niteliği ve ulaştığı boyut dikkate alındığında belirlenen indirim oranının isabetli olduğu anlaşıldığından, hükümlerde eleştiri nedenleri dışında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Burhaniye 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 16.02.2022 tarihli ve 2021/108 Esas, 2022/86 Karar sayılı kararında sanıklar müdafilerince öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden eleştiri nedenleri dışında herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanıklar müdafilerinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

30.05.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16254, Karar No: 2015/19654, Tarih: 16.11.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/16254 E.  ,  2015/19654 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10. ve 5510 sayılı Yasanın 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu davada; davacı, davalı işveren yanında 12.01.1972 tarihinden askerlik süresi haricinde 01.03.1987 tarihine kadar hamal olarak çalıştığının tespiti ile bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep etmiş, Mahkemece, davacının iddasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Bu bakımdan, davacının 01.11.1977-31.01.1981 tarihleri arasında dava dışı işyerinden bildirimin bulunduğu anlaşılmakla; 12.01.1972-01.11.1977 tarihleri arası döneme ilişkin çalışmanın gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; davalı işverene ait dönem bordrolarında kayden çalışması görünen ve uyuşmazlığa konu dönemi kapsar şekilde çalışması bulunan tanıklardan kanaat edinmeye yetecek kadarının re’sen belirlenerek beyanlarına başvurulmalı;

tanıklara özellikle, işyeri kapsam ve mahiyeti, işin nasıl ve ne sıklıkta yapıldığı, taşıma işine sürekli davacının çağrılıp çağrılmadığı hususları da sorulmalı; görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu yeterince araştırılmalı; toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 16.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1816, Karar No: 2013/8897, Tarih: 11.06.2013

**9. Ceza Dairesi         2013/1816 E.  ,  2013/8897 K.**

**"İçtihat Metni"**

İtiraz Eden: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

İtiraz Yazısının Tarihi : 15.02.2013

İtiraz Edilen Daire Kararı : 19.12.2012 tarih ve 2012/7759 - 2012/15343 sayılı bozma kararı

İtirazla İlgili Mahkeme Kararı : Afyonkarahisar 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 30.03.2010 tarih 2009/255-2010/100 sayılı kararı

İtirazla İlgili Hüküm : TCK'nın 268. maddesi yollamasıyla 267/1, 43/1 269/2, 62 ve 53. maddeleri uyarınca mahkumiyet

Suç : Başkasına ait kimlik bilgilerini kullanma

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı ve ekindeki dava dosyası, 05.07.2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı “Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun”un 99. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 308. maddesine eklenen 2 ve 3. fıkralar kapsamında bir bütün olarak incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında başkasına ait kimlik bilgilerini kullanma suçundan açılan davanın yargılaması sonunda kurulan mahkumiyet hükmü sanık tarafından temyiz edilmiş ve Dairemizin 19.12.2012 tarih ve 2012/7759 – 2012/15343 sayılı kararı ile;

"Gerçek kimliği, 17.03.2008 tarihinde Adana Emniyet Müdürlüğünce yapılan parmak izi araştırması sonucu ortaya çıkan sanık hakkında şartları oluşmadığından TCK'nın 269. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanamayacağının gözetilmemesi aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Sanık hakkında TCK'nın 43/1. maddesinin uygulanma gerekçesinin kararda gösterilmemesi" hususu kanuna aykırı bulunarak bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 15.02.2013 tarihli itiraz dilekçesinde;

"Yüksek Yargıtay Ceza Dairelerinin bir çok kararda aleyhe temyiz yoksa sanık aleyhine olan hususları eleştirerek hükmü onama yolunu seçtiği ve böylece dosyadaki hataya işaret edilmekle birlikte topluma ve adalete zarar verecek olan zaman ve kaynak (işgücü, para) israfının önüne geçilmekte olduğu Başsavcılığımızca da bilinmekte olup, uygulamanın da bu yönde devam ettirilmesi hususunda aynı düşünceyi paylaşmaktadır. Ancak, Başsavcılığımız, dosyanın bir başka nedenden dolayı zaten bozulacağı hallerde 1412 sayılı CMUK'un 326/son maddesi de gözetilerek, sanık aleyhine bozma nedenlerinin eleştiri konusu yapılmayıp bu hususların da bozma nedenleri arasında gösterilmesi gerektiğini düşünmektedir.

Konunun aydınlığa kavuşması açısından "aleyhe bozma yasağı" nedir sorusunu cevaplamak gerekirse;

1412 sayılı CMUK'un 326. maddesinin 4. fıkrasında; “Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 291. maddede gösterilen kimseler tarafından temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, evvelki hükümle tayin edilmiş olan cezadan daha ağır olamaz” şeklinde düzenleme vardır. Aynı şekilde 5271 sayılı CMK'nın 307. maddesinin 4. fıkrası da;

Konunun aydınlığa kavuşması açısından "aleyhe bozma yasağı" nedir sorusunu cevaplamak gerekirse;

1412 sayılı CMUK'un 326. maddesinin 4. fıkrasında; “Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 291. maddede gösterilen kimseler tarafından temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, evvelki hükümle tayin edilmiş olan cezadan daha ağır olamaz” şeklinde düzenleme vardır. Aynı şekilde 5271 sayılı CMK'nın 307. maddesinin 4. fıkrası da;

“Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 262. maddede gösterilen kimselerce temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz” şeklinde bir düzenlemeye yer vermektedir.

Halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 326/4. maddesindeki düzenlemeye göre; Temyiz davası yalnızca sanık veya müdafii ya da sanık lehine Cumhuriyet savcısı veya sanığın eşi ya da yasal temsilcisi tarafından açıldığında, hükümde, yaptırımın türü ve ağırlığı bakımından sonucu sanığın aleyhine ağırlaştırıcı, diğer bir deyişle, aleyhe sonuç verici düzeltmelerin yapılamaması veya kurulacak yeni hükümdeki cezanın, sanığın aleyhine olarak ilk hükümden daha ağır olamaması” aleyhe bozma yasağını oluşturmaktadır.

Aleyhe bozma yasağı, öğreti ve uygulamada “lehe yasa yolu davası üzerine hükmü aleyhe değiştirmeme zorunluluğu, aleyhe düzeltme yasağı, aleyhe bozma yasağı, aleyhe bozmama zorunluluğu, yaptırımı ve sonuçlarını aleyhe kötüleştirememe yasağı, yaptırımı ve sonuçlarını ağırlaştıramama kuralı” olarak da ifade edilmektedir. Ceza yargılamasındaki bu ana kuralın amacı; hükmün aleyhine de bozulabileceğini düşünen sanığın, bazı davalarda istinaf ya da temyiz yasa yoluna başvurmaktan çekinmesinin önüne geçmek ve yasa yoluna başvurma hakkını daha özgürce kullanabilmesini sağlamaktır.

Kanunun açık düzenlemesinden de anlaşılacağı üzere; yaptırım ve sonuçlarını aleyhe değiştirme yasağının kapsamı yalnızca ceza ve yaptırım miktarı ile sınırlıdır. Ceza miktarı yönünden kazanılmış hak ise; sanık veya onun lehine ilgililer tarafından temyiz davası açıldığında, lehe bozma üzerine yeniden kurulan hükümle belirlenen cezanın ve sonucun önceki hükümle belirlenen cezadan ve sonuçtan daha ağır olmamasıdır.

Gerek bozma ilamında, gerekse yerel mahkemece bozmadan sonra kurulan hükümde yaptırım ve sonuçların aleyhe değiştirilip değiştirilmediği, önceki ve sonraki hükümlerde yer alan ceza ve yaptırımların tüm yönleri ile karşılaştırılması suretiyle belirlenecektir.

Gerek bozma ilamında, gerekse yerel mahkemece bozmadan sonra kurulan hükümde yaptırım ve sonuçların aleyhe değiştirilip değiştirilmediği, önceki ve sonraki hükümlerde yer alan ceza ve yaptırımların tüm yönleri ile karşılaştırılması suretiyle belirlenecektir.

Ceza Genel Kurulunun 27.03.2012 gün ve 2011/2–353 Esas - 2012/129 Karar, 03.04.2012 gün ve 2011/12-378 Esas - 2012/137 Karar, 10.04.2012 gün ve 2011/2-425 Esas - 2012/144 Karar, 07.10.2008 gün ve 198 Esas–211 Karar, 21.09.2004 gün ve 144 Esas - 170 Karar sayılı, 09.07.2002 gün ve 158 Esas–289 Karar, 17.11.1998 gün ve 282 Esas - 348 Karar, 29.09.1998 gün ve 196 Esas–277 Karar ve 08.09.1992 gün ve 190 Esas - 237 Karar sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, temyiz davasının yalnızca sanık veya varsa müdafii ya da sanığın yararına olarak Cumhuriyet savcısı ya da 1412 sayılı CMUK'un 291. maddesinde belirtilen kişiler tarafından açılması veya hükmün kendiliğinden temyize tâbi olması halinde, Yargıtay’ca sanık lehine hatalı bir uygulama yapıldığı tespit edildiğinde aleyhe temyiz bulunmasa bile, cezanın tür ve miktarı yönünden kazanılmış hak saklı kalmak koşuluyla hükmün bozulmasına karar verilecektir. Aksinin kabulü hukuk kuralları ile yasal düzenlemelerin ülke genelinde farklı uygulanmasına yol açar ki, bu durum eşitlik, adalet ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık oluşturacaktır.

Yerel mahkeme tarafından eleştiri konusu husus göz önünde bulundurulmadan yeniden hatalı bir hüküm kurması mümkün olduğu gibi, uygulanması gereken lehe veya aleyhe tüm kanun maddeleri uygulandıktan sonra cezanın kişiselleştirilmesi hususunda bir karar verilmesi gerektiği de gözden kaçırılabilir. Sanık lehine uygulanmaması gereken bir kanun maddesi, kazanılmış hak oluşturduğu düşüncesi ile uygulanmak suretiyle cezanın kişiselleştirilmesi kurumlarının uygulanmasında hataya düşülebileceği de akıldan uzak tutulmamalıdır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Koşulları bulunmadığı halde sanık hakkında TCK'nın 269. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasının, aleyhe temyiz bulunmadığından bahisle eleştirilmesi yerine, hükmün zaten TCK'nın 43/1. maddesinin uygulanması sırasında gerekçe gösterilmemesinden dolayı bozulmasına karar verildiğinden yerel mahkeme hükmünün sanık aleyhine temyiz edilmemiş olması nedeniyle ceza miktarındaki kazanılmış hak saklı tutulmak koşuluyla bu husustan dolayı da bozulmasına karar verilmesi gerektiğini" belirterek Dairemizin eleştirili bozma kararına karşı itirazda bulunmuştur.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Dairemiz arasındaki uyuşmazlık, "...sanık hakkında şartları oluşmadığından TCK'nın 269. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanamayacağının gözetilmemesine” dair belirlenen hatalı uygulamanın, aleyhe temyiz bulunmayan bir durumda eleştiri konusu mu yoksa bozma nedeni mi yapılmasına ilişkindir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Dairemiz arasındaki uyuşmazlık, "...sanık hakkında şartları oluşmadığından TCK'nın 269. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanamayacağının gözetilmemesine” dair belirlenen hatalı uygulamanın, aleyhe temyiz bulunmayan bir durumda eleştiri konusu mu yoksa bozma nedeni mi yapılmasına ilişkindir.

İtiraz, 6352 sayılı Kanun'un 99. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 308. maddesine eklenen 2 ve 3. fıkralar kapsamında bir bütün olarak incelendiğinde, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın itirazı yerinde görülerek kabul edilmiş ve aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR:

1- Dairemizin itiraz edilen “eleştirili bozma kararının” kaldırılmasına,

2- Sanığın temyizine ilişkin incelemede;

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazların reddine, ancak;

1- Gerçek kimliği, 17.03.2008 tarihinde Adana Emniyet Müdürlüğünce yapılan parmak izi araştırması sonucu ortaya çıkan sanık hakkında şartları oluşmadığından TCK'nın 269. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanamayacağının gözetilmemesi,

2- Sanık hakkında TCK'nın 43/1. maddesinin uygulanma gerekçesinin kararda gösterilmemesi,

Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca sanık hakkında tayin olunan sonuç cezanın miktarı bakımından kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 11.06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16986, Karar No: 2016/17624, Tarih: 13.06.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/16986 E.  ,  2016/17624 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı ....................... (...) avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili davacının ...'nun alt kuruluşu olan ... ile sözleşme imzalayarak çalışmaya başladığını, iş sözleşmesinin kesintisiz olarak devam ettiğini ve 31.12.2014 tarihinde sahada işi bitmesinin ardından yeni görev verilmesi konusunda işverene yaptığı başvuruların sonuçsuz kaldığını, 30.06.2015 tarihinde yazılı bir bildirim ve açıklama olmadan iş sözleşmelerinin feshedildiğini şifahen öğrendiklerini, müvekkilinin yaptığı işin asıl işverenin alanına giren iş olduğunu, ihalelerle çeşitli firmalara hizmet alım sözleşmeleri ile verdiğini. Petrol arama ve üretim petrol saha hizmetleri petrol ticaret ve petrol dağıtım alanlarında faaliyet gösteren ... daha ucuz işçi çalıştırmak amacıyla muvazaalı olarak gerçekleştirdiği belirli süreli iş sözleşmeleriyle taşeron işçileri alarak akdettiği personelin aslında asli ve sürekli işlerde çalıştıkları ve işyerinin asli ve sürekli işçileri olduklarını, iş kanunu ve alt işveren yönetmeliğine aykırı muvazaalı işlem yapıldığını, ...'ın sözleşme yaptığı şirketlerin işi yapabilecek kapasite ve yeterlilikte olmadığını, işçi aynı işverene ait aynı işyerinde kesintisiz olarak çalıştığını, ...'in Botaşa devrinin faaliyetlerini sonlandırmak için bir etken olmadığını, feshin son çare olması ilkesinin gözetilmediğini belirterek feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine, işe iade kararı kesinleşinceye kadar geçecek süre için dört aylık süreye ait ücret ve diğer haklarının, mahkemece verilecek işe iade kararma davalı tarafından uyulmaması halinde sekiz aylık ücreti tutarında tazminatın belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... Ltd. Şti. vekili, davacının ...'den yüklenilen ihaleler kapsamında 30.06.2015 tarihine kadar çalıştırıldığını, ihalelerin şirketin üzerinde kalması üzerine çalışacak personelin isimlerinin ... tarafından liste olarak bildirildiğini, yapılan işin petrol, gaz ve jeotermal sahalarında hizmet verilmesi olduğunu, hizmetin son derece özellikli bir iş olduğunu, bu kapsamda çalışan işçilerin özel uzmanlık sahibi işçiler olduğunu, şirketin elinde başkaca emsal iş olmadığı için davacının başka işyerinde çalıştırılmasının mümkün olmadığını, işi sona erdirenin ihaleye çıkmayan ... olduğunu, davacının proje bazlı çalıştırıldığını, projenin sona ermesi ile çalıştırılma imkanının ortadan kalktığını, işçilerin ihale sürelerine göre belirli süreli hizmet sözleşmesi ile çalıştırıldığını, ÇSGB Müfettişinin muvazaanın varlığına ilişkin raporuna karşı ....... İş Mahkemesinin 2014/820 esas sayılı dosyasında açılan davanın derdest olduğunu ...... İş Mahkemesinin kararı ile işçilerin ...’e iadesine karar verildiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ......................., davacının ...'nin işçisi olmadığını, husumet itirazında bulunduklarını, ...'nin ...’nun talep etmesi durumunda petrol ve gaz kuyularında çalıştırılmak üzere Kamu İhale Mevzuatına uygun olarak idari ve teknik personel temin ettiğini, asıl işveren sıfatı bulunmadığını, ihale makamı olduğunu, davacının ihaleyi kazanan değişik şirketler nezdinde kendi isteği ve rızası ile çalıştığını, işçilerin ihaleyi alan firmalar tarafından tespit edilerek ...’e bildirdiğini, çalışan veya işten çıkarılan işçileri belirleme yetkisinin ...’e ait olmadığını, muvazaa iddiasının doğru olmadığını, davacının imzaladığı sözleşmede işin 30.06.2015 tarihinde sona ereceğinin belirtilmiş olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının iş sözleşmesine 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen usul ve kurallara uyulmadan son verildiği, ayrıca davalılarca fesih sebebinin geçerli ( veya haklı ) olduğunun ispatlanamadığı gibi ihale sözleşmesinin sona ermesinin tek başına geçerli sebeple fesih sebebi olamayacağı anlaşılmış olup feshin geçersizliğine ve davacının davalılardan gerçek işveren ... şirketine işe iadesine, Hazar şirketi yönünden ise muvazaa sebebiyle taraf sıfatı bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar, davalı ....................... (...) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalılar arasında asıl işveren, alt işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı, bu şekilde bir ilişki varsa muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Temyiz:

Karar, davalı ....................... (...) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalılar arasında asıl işveren, alt işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı, bu şekilde bir ilişki varsa muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinde, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde kanun koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11. maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka 4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

4857 sayılı Kanun’un 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme ile alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.