muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/5803, Karar No: 2013/6001, Tarih: 30.05.2013

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2013/5803 E.  ,  2013/6001 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında Mahallesi çalışma alanında bulunan 324 ada 2 parsel sayılı 3057,55 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine temsilcisi, çekişmeli taşınmazın kaçak yitik kişilerden devlete kalan yerlerden olduğu ve tapu kaydı bulunduğu iddiası ile dava açarak, taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir. Yargılama sırasında davalı da ayrı bir tapu kaydına dayanmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine, çekişmeli taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kaldığının kanıtlanamadığı gerekçesi ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma ve inceleme hüküm için yeterli bulunmamaktadır. Davacı Hazine temsilcisi, tapu kaydına dayanarak dava açmış, davalı ise ayrı bir tapu kaydına dayanarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece çekişmeli taşınmaz başında yapılan 19.08.2010 tarihli keşif esnasında davacı tarafın taşınmaza uygulanması talebi ile dosyaya sunduğu 3.3.1971 tarih ve 94 sıra numaralı tapu kaydı ile davalı tarafın dayandığı 11.6.1975 tarih ve 21 sıra numaralı tapu kaydı sınırları okunmak sureti ile uygulanmış ancak davalı taraf tapusunun tescil ilamı ile oluştuğu ve davacı tarafın ilam konusu davada taraf olduğu ve tescil haritalarının dava konusu taşınmaza uygulanması gerektiği hususları dikkate alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulmuştur. Bu şekilde eksik araştırma ile hüküm kurulamaz. Doğru sonuca varılabilmesi için , davacı ve davalı tarafların dayandığı tapu kayıtları tüm tedavülleri ve varsa ilam ve haritaları getirtilerek dosya arasına alınmalı, bundan sonra taşınmaz başında yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişi, taraf tanıkları ve tespit bilirkişilerinin tümü hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında davacının dayandığı tapu kaydı ve davalı tarafın dayandığı tapu kaydı 3402 sayılı Yasa'nın 20. maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerel bilirkişi aracılığı ile yöntemince uygulanmalı, tapu kayıtlarının kapsamı kesin olarak belirlenmeli, taşınmazın davalı tarafın tapu kaydı kapsamında kaldığının belirlenmesi halinde, bahsi

geçen tapunun Hazine'nin taraf olduğu tescil davası sonucu oluştuğu hususu dikkate alınmalı, dava konusu taşınmazın davalının tapu kaydının kapsamı dışında ve Hazine tapu kaydının kapsamında kalması halinde ise öncesinin kaçak ve yitik kişilerden kalan yerlerden olup olmadığı konusunda yerel bilirkişi ve tanıkların ayrıntılı beyanları alınmalı, Hazinenin tapu kaydının dayanağı olan belgeler içerisindeki tutanaklarda bilirkişi ve tanık olarak dinlenen kişilerin hayatta olduklarının anlaşılması halinde, bu kişiler çağrılıp tanık olarak dinlenilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu yön göz ardı edilerek, eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davacı Hazine temsilcisinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden kabulüyle, hükmün BOZULMASINA, 30.05.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/370, Karar No: 2011/1045, Tarih: 19.09.2011

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/370 E.  ,  2011/1045 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Sanığın, suça konu aracı yakınanın ikamet adresi olan Kadıköy-Hasırcıbaşı Caddesi-Ahter Sokak üzerinde park halinde iken, sert bir cisimle kapı ve pencerelerine zarar vererek açıp, düz kontak yapmak suretiyle çaldıktan sonra, şikayet üzerine yapılan araştırmada aracın Kadıköy-Fenerli Ahmet Sokak üzerinde hasarlı vaziyette terk edilmiş olarak bulunduğu ve yakınanın soruşturma aşamasındaki anlatımına göre araçta bulunan sağlık karnesi ve gözlüğünün de alınmış olduğunun belirlenmesi karşısında; sanığın eyleminin 765 sayılı TCK’nın 493/1 ve 5237 sayılı TCK’nın 142/1-b maddesi kapsamında kaldığı gözetilmeden, suçun kullanma hırsızlığı olduğu kabul edilerek yazılı şekilde uygulama yapılması,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle isteme uygun olarak BOZULMASINA, 19.09.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/25125, Karar No: 2014/21430, Tarih: 12.06.2014

**4. Ceza Dairesi         2014/25125 E.  ,  2014/21430 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Yaralama, hakaret

HÜKÜMLER : Beraat, hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre, sanıklar ... ve ... hakkında hakaret suçundan verilen beraat kararları ile sanık Görmek Kargıage hakkında yaralama suçundan verilen hükmün temyiz edilmesi karşısında dosya görüşüldü:

1-Katılan sanık ... hakkında yaralama suçundan kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin karara karşı yalnızca itiraz yolu açık ve dolayısıyla yapılan başvurunun bu doğrultuda değerlendirilmesinin gerekli bulunduğu,

Anlaşıldığından, sanık ... müdafiinin tebliğnameye uygun olarak, temyiz davası isteği hakkında bir KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA,

2-Sanıklar ... ve ... hakkında hakaret suçuna ilişkin beraat hükümlerine yönelik temyize gelince;

Temyiz dilekçesinin süresi içinde verilmediği anlaşıldığından, 5320 sayılı Kanunun 8/1 ve 1412 sayılı CMUK’nın 317. maddeleri uyarınca katılan Onur Kurnaz ve ... vekilinin tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ İSTEĞİNİN REDDİNE, 12/06/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/2006, Karar No: 2009/4403, Tarih: 18.06.2009

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2009/2006 E.  ,  2009/4403 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı şirket nezdinde kasko sigortalı bulunan müvekkiline ait aracın tek taraflı kaza sonucu ağır şekilde hasarlandığını, davalı şirket ile aracın pert edilmesi ve 26.000.-YTL araç bedeli ödenmesi hususunda mutabık kaldıklarını; ancak, davalı ... şirketinin bu meblağı ödemediğini belirterek 26.000.-YTL'nin, ihbarın 15 gün sonrası olan 3.8.2006 tarihinden işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiş; 22.5.2008 tarihli dilekçesinde aracın hurdasının müvekkilinde olduğunu, 3.900.-YTL sovtaj bedelinin mahsubu ile bakiye 22.100.-YTL'nin davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, olayın ihbarı nedeniyle hasar dosyası açıldığını, aracın onarımının ekonomik olmaması sebebiyle pertinin uygun görülerek 26.000.-YTL piyasa rayici belirlendiğini; ancak, davacının pert araçları alıp bilerek kaza yaptırdığı yönünde ihbar alınması üzerine yapılan araştırmada sigortalı aracın pert olarak ... Sigorta AŞ tarafından Veysel Şahin'e satıldığını, ondan da davacının satın aldığını, davacının bir başka aracının karıştığı trafik kazası nedeniyle ... Sigorta AŞ hakkında mahkemenin 2007/56 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, bu kazaya karışan 3 araç sahibinin de birbirlerini tanıdığı, kazanın gerçekte olmadığı kanaatine varıldığından dava dışı sigorta şirketince hasar tazminatı talebinin reddedildiğini, davacının gerçek olmayan kazalar düzenleyerek sigorta şirketlerinden para almaya çalışan bir kimse olduğunu, bu davadaki kazanında gerçek olmadığı kanaatinde olduklarını, kaza ile ilgili hiç görgü tanığı bulunmadığını, otobanda bir anlık dalgınlıkla bu çapta bir kaza olmayacağını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının hak sahibi veya sigortalatanı olduğu başkaca araçların kaza yapmış olmalarının tek başına dava konusu kazanın düzmece olduğunun delili olamayacağının kabulü ile davalının bu iddiasını ispata yarar başkaca delil de gösterememesi sebebiyle davanın kısmen kabulü ile sovtaj bedelinin mahsubu ile bakiye 22.100.-YTL tazminatın 3.8.2006 tarihinden işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, sigortalının kendi sigorta şirketi aleyhine açtığı tazminat istemine ilişkindir.

1- Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, sigortalının kendi sigorta şirketi aleyhine açtığı tazminat istemine ilişkindir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde, sigortalı aracın daha önceki plakasının 31 E 0636 olduğunu, bu aracın 9.3.2006 tarihinde meydana gelen kaza sonucu pert olarak dava dışı ... Sigorta AŞ tarafından Veysel Şahin isimli 3.kişiye 3.266.-YTL'ye satıldığını, davacının bu kişiden aracı satın alarak müvekkili şirkete sigorta ettirdiğini ve kaza süsü vererek müvekkilinden gerçek olmayan zararını talep ettiğini bildirmiş ve bu olayla ilgili hasar dosyası ilgili sigorta şirketinden getirtilmiştir.

Dosya kapsamına göre davacının, aracı Veysel Şahin'den hurda alarak mı, onarımı yapıldıktan sonra mı aldığı anlaşılmamaktadır. Eksper raporlarının incelenmesinde 9.3.2006 tarihinde oluşan hasar ile davaya konu 14.7.2006 tarihinde meydana gelen kaza dolayısıyla oluşan hasarlar benzerlik göstermektedir. Mahkemece bu hususta ve davalı tarafın itirazları yönünden bilirkişi incelemesi yapılmadan hüküm kurulmuştur. Eksik inceleme ile hüküm tesis edilemez.

O halde, mahkemece davacıdan sigortalı aracı Veysel Şahin'den hurda olarak mı yoksa onarımı yapıldıktan sonra mı satın aldığı hususunun sorularak varsa bununla ilgili delillerini ibraz etmesinin istenilmesi, ondan sonra İTÜ'den seçilecek 3 kişilik uzman bilirkişi kurulundan dava dışı ... Sigorta AŞ tarafından dosyaya gönderilen hasar dosyası ile davaya konu olay nedeniyle oluşturulan hasar dosyasının karşılaştırılarak bu kaza nedeniyle, belirtilen hasarların meydana gelip gelmeyeceği, davacı tarafından 9.3.2006 tarihli kazada meydana gelen hasarın eldeki davada talep edilip edilmediği, önceki hasarın giderilip giderilmediği ve sigortalı araçta 14.7.2006 tarihinde meydana gelen olay nedeniyle oluşan hasar yönünden denetime elverişli, gerekçeli rapor düzenlenmesinin istenilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 18.6.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5295, Karar No: 2019/6430, Tarih: 07.11.2019

**20. Hukuk Dairesi         2018/5295 E.  ,  2019/6430 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili 31.12.2013 tarihli dava dilekçesinde, müvekkilinin...... yanı mevkiinde denize sıfır düzeyde, üzerinde ev olan arsa vasfındaki 1993 yılında satın aldığı 234 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazı ev inşa ederek ve önünde kalan arsaya da meyve ağacı dikerek kullandığını, dava konusu parselin bulunduğu mevkiide..... yapılmaya başlanması ile kamulaştırma işlemlerinin gündeme geldiğini,......Mahkemesinin 18/03/2013 gün ve 2012/144 Esas, 2013/143 Karar sayılı dava dosyası ile davacı müvekkiline ait 234 parsel sayılı taşınmaza karşı kıyı kenar çizgisi içerisinde kaldığından bahisle tapu iptali ve terkin davası açıldığını, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiğini, bu dava ile 550 m² olan parselin 281,87 m²'sinin iptal edilerek tapu sicilinden terkin edildiğini, parselin kalan kısmı için müvekkili ile 06/08/2013 tarih 32027 sayı ile pazarlık görüşmelerine başlandığını, düşük bedel teklifinden dolayı anlaşmazlık tutanağı imzalandığını, taşınmazın 281,87 m²'sinin iptali nedeniyle TMK’nın 1007. maddesi gereğince fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000,00.TL tazminatın tapu iptal kararının kesinleşmesi tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiş, 23/02/2016 tarihli harçlandırılmış ıslah dilekçesi ile talep ettiği tazminat miktarını 68.035,32 TL'ye artırmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne, 68.065,32 TL'nin 15/05/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, TMK’nın 1007. maddesine göre açılan tazminat istemine ilişkindir.

Dosya kapsamından, .....mahallesinde bulunan 234 parsel sayılı taşınmazın 550 m2 yüzölçümü ve tarla ve ahşap ev vasfı ile 1976 yılında yapılan arazi kadastrosu sırasında .....adına tespit ve tescil edildiği, 16/08/1993 tarihinde satışla davacıya geçtiği, Hazine tarafından açılan dava sonucu ......Mahkemesinin 2012/144 Esas- 2013/143 Karar sayılı dosyasında taşınmazın 281,87 m2 kısmının kıyı kenar çizgisi içinde kalması nedeni ile tapusunun iptaline karar verildiği, hükmün 15/05/2013 tarihinde temyiz edilmeksizin kesinleştiği, eldeki davanın 31/12/2013 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle, tapu iptal kararının kesinleştiği tarih esas alınarak değer biçilmesinde ve taşınmazın gerçek bedelinin TMK'nın 1007. maddesi gereğince davalı Hazineden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığına göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usûl ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, Harçlar Kanununun değişik 13/j maddesi gereğince Hazineden harç alınmasına yer olmadığına, aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine 07/11/2019 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/11062, Karar No: 2013/23571, Tarih: 05.12.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/11062 E.  ,  2013/23571 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

No : 2013/107-2013/107

Dava, Fransız Sosyal Güvenlik Rejimine tabi olduğu tarihinin Türkiye’de sigorta başlangıcı olarak tespiti ve borçlandığı yurtdışı çalışmalarının 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında kabul edilmesi gerektiğinin tespiti istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, Fransa’da 01.01.1973 tarihinden itibaren çalıştığından bahisle Türkiye Cumhuriyeti ile Fransa arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi uyarınca Fransız Sosyal Güvenlik Rejimine tabi olduğunu iddia ettiği 01.01.1973 tarihinin Türkiye’de sigorta başlangıcı olarak tespitine ve borçlandığı yurtdışı çalışmalarının 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında kabul edilmesi sayılmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, ... 2011, s.586).

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, ... 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, ... 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık. yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşmadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Esasa ilişkin hususlarda ise ancak ön inceleme aşaması geçilerek tahkikat aşamasında bir değerlendirme yapılarak karar verilebilir. (Hukuk Genel Kurulu'nun 26.06.2013 tarih 2013/18-18-891 sayılı kararı)

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda; sigorta başlangıç tarihinin tespitine ilişkin eldeki davada uyuşmazlığın, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılıp, işin esasına girilerek çözümlenmesi gerekirken; Mahkemenin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 05.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.