muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/7354, Karar No: 2018/4957, Tarih: 27.02.2018

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda, davacının fazla çalışma süresi, görev yerine göre 12/24 saat çalışma düzenine göre vardiyalı olarak saat 07.00 - 19.00 saatleri ile 19.00 - 07.00 saatleri arasında haftanın 5 günü günde 12 saat çalışılıp haftanın kalan 2 gününde ise istirahat ederek haftalık 60 saat çalıştığı, yasal çalışma süresi olan haftalık 45 saati aşan haftalık 15 saatlik fazla çalışmasının bulunduğu, günlük fazla çalışmasının ise 3 saat olduğu sonucuna varılarak hesaplama yapılmıştır. Ancak fazla mesai alacağı hesabında çalışma saatleri yönünden dosyadaki belgelere göre isabetsizlik bulunmasa da haftalık çalışma bakımından ara dinlenme düşülmeden yapılan hesaplamanın kabulü yerinde olmamıştır. Davacının fazla mesaisinin, tespit edilen günlük oniki saat çalışma süresinden yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde bir buçuk saat ara dinlenme süresi indirilmek suretiyle hesaplanarak sonucuna göre hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3-Kabule göre de; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda fazla mesai süresinin hesaplanmasında haftalık altmış saat çalışma yapıldığını kabul etmiş ise de, davacının talebi haftalık 52.5 saat çalışma yapıldığı yönündedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesi “Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.” hükmü uyarınca da taleple bağlılık kuralına aykırı olarak Mahkemece talepten fazlasına karar verilmesi usule aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 27/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/12222, Karar No: 2013/15541, Tarih: 14.11.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/12222 E.  ,  2013/15541 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu Karşıyaka Mahallesi 40 ada 3 parsel (İfrazla 40 ada 14 parsel) sayılı taşınmaz ile emsal alınarak incelenen Karşıyaka İncirli Mıntıkası 420 ada 1 parsel sayılı taşınmazın bağlı bulunduğu cadde veya sokak için 2011 yılı itibariyle belediyece emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen asgari m² fiyatlarının ve emlak bildirimlerinin belediye başkanlıklarından,

2-Dava konusu Karşıyaka Mahallesi 40 ada 3 parsel (İfrazla 40 ada 14 parsel) sayılı taşınmazın 21.11.2011 olan dava tarihi, emsal alınarak incelenen Karşıyaka İncirli Mıntıkası 420 ada 1 parsel sayılı taşınmazın satış tarihi itibariyle; imar uygulaması sonucu oluşan imar parseli olup olmadıklarına ve imar uygulaması görmüşlerse düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediğine ilişkin belgelerin belediye imar ve tapu müdürlüklerinden,

3-Dava konusu taşınmaza emsal alınarak incelenen Karşıyaka İncirli Mıntıkası 420 ada 1 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmede esas alınan 08.06.2010 tarihli resmi satış akit tablosunun (alıcı, satıcı ve satış bedelini gösteren) onaylı örneğinin ve bu taşınmazın son maliklerini gösterir tapu kaydının tapu müdürlüğünden,

4-Değerlendirme tarihi olan 21.11.2011 gününden önce; dava konusu taşınmazın kesinleşmiş 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içinde bulunup bulunmadığı, bu tarih itibariyle kesinleşmiş imar planı içinde olmadığının anlaşılması halinde, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber, belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadığı, özellikle etrafının meskûn olup olmadığı, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca bu plan kapsamına alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezlerine uzaklığı, altyapı hizmetlerinden yararlanma ve ulaşım olanakları, kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma olasılıkları vs. hususlarının belediye başkanlığından,

Sorularak alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 14.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4, Karar No: 2013/4, Tarih: 21.01.2013

**Büyük Genel Kurulu         2013/4 E.  ,  2013/4 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

Taraflar arasındaki tazminat davasında yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nca ;

“Davacı ... kendisine asaleten diğer davacı ...’a vekaleten verdiği dava dilekçesinde, Milli Savunma Bakanlığı tarafından öğrenim giderlerinin tahsili istemiyle aleyhlerine açılan davada bidayet mahkemesince verilen kabul kararının, yüklenme senedinde yer alan hükümlere aykırı olarak fazla hesaplama yapan bilirkişi raporuna dayandığını, kararın “bir davanın, açıldığı andaki talep durumuna göre karara bağlanması” genel ilkesine aykırı olduğunu, borç ve faiz miktarının net olarak belirlenmediğini ve bu kararın Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nce onanmasıyla zarara uğradıkları ileri sürerek, o davada fazladan hükmedilen öğrenim ve faiz alacağı ile avukatlık ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Hazine vekili, tazminat koşullarının oluşmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

14 Şubat 2011 tarihinde yürürlüğe giren 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici Madde 2/c bendinde yer alan, “Bu davalar ilgili hâkime resen ihbar edilir…” hükmü gereğince dava dilekçesi ve duruşma gününü bildirir davetiye, 08.04.2010 gün ve E:2010/2527 K:2010/6087 sayılı kararına katılan ve yukarıda adları yazılı bulunan ilgili hakimlere usulüne uygun olarak tebliğ edildiği halde duruşmaya katılmamışlar ve cevap dilekçesi ibraz etmemişlerdir.

Davacılar tarafından ibraz edilen Karşıyaka Asliye 1. Hukuk Mahkemesi’nin 01.04.2008 gün ve E:2006/365 K:2008/85 sayılı kararı ile 18. Hukuk Dairesi’nin 12.10.2009 gün ve E:2009/6056 K:2009/8236 sayılı onama kararı ve yine 18. Hukuk Dairesi’nin 01.04.2010 gün ve E:2010/906 K:2010/5089 sayılı karar düzeltme isteminin reddi ilamıyla tüm dosya içeriğindeki bilgiler itibariyle; Milli Savunma Bakanlığı tarafından, yüklenme senedindeki asıl borçlular olan eldeki davanın davacısı ... ve ... ile eldeki davada yer almayan kefil Yaşar Erol Adısanoğlu aleyhine açılan alacak davasının yapılan yargılaması sonunda bidayet mahkemesince bilirkişi raporu alındığı ve nihai olarak,

“Davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine,

Davalılar ... ve Yaşar Erol Adısanoğlu aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile davalı Yaşar Erol Adısanoğlu yönünden kefalet senedindeki asıl alacak ve faiz dahil 18.983.46 YTL ile sınırlı kalmak kaydı ile takdiren 12.078.02 YTL asıl alacağın 250.00 YTL si 19.12.2005 tarihinde ödenmiş olduğundan 19.12.2005 tarihine kadar işlemiş olan 4.218.61 YTL faiz ve 11.828.02 YTL asıl alacağın 19.12.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve Yaşar Erol Adısanoğlu’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

Davacı vekilinin hizmet ve mesaisine karşılık 1.419,36 YTL vekalet ücretinin davalılar ... ve Yaşar Erol Adısanoğlu’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine…”

Taraf vekillerinin temyizi üzerine, Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin 12.10.2009 gün ve E:2009/6056 K:2009/8236 sayılı kararı ile; “Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenlere göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usule ve yasaya uygun olan hükmün onanmasına…” karar verildiği ve taraf vekillerinin karar düzeltme isteminin de 18. Hukuk Dairesi’nin 01.04.2010 gün ve E:2010/906 K:2010/5089 sayılı ilamıyla reddedildiği anlaşılmaktadır.

Eldeki davada davacılar; bahse konu kararlar nedeniyle hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan maddi zarara uğradıklarını ileri sürerek davalı Hazine’den tazminat isteminde bulunduklarına göre, davanın dayanağı 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. ve 6110 sayılı Kanunla değişik 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa eklenen 93/A maddesi hükümleridir.

1- Bu durumda öncelikle üzerinde durulması gereken yön, sorumluluğuna dayanılan hakimlerin katıldıkları kararların ilişkin bulunduğu davada taraf olmakla birlikte, hakkında açılan dava reddedilen ve fakat hakimlerin hukuki sorumluluğu kapsamında tazminat talebinde bulunan davacı ...’un aktif dava ehliyeti bulunup bulunmadığı ve görülmekte olan davayı açıp açamayacağı hususudur.

İlkin belirtilmelidir ki; taraf ehliyeti, davada taraf olabilme yeteneğidir. Taraf ehliyeti medeni hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin medeni usul hukukunda büründüğü şeklidir. Kimlerin taraf ehliyetine sahip bulundukları Medeni Kanuna göre belirlenir (HUMK m.38, TMK. m.8, m.48). Buna göre medeni haklardan istifade (hak) ehliyeti bulunan her gerçek ve tüzel kişi, davada taraf olabilme ehliyetine sahiptir.

Bir kişinin dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için yeterli değildir. Davanın dinlenebilmesi (esasına girebilmesi) için gerekli şartlardan birisi ve en önemlisi, davacının o davayı açmakta hukuki yararının bulunmasıdır. O kişinin dava açmakta korunmaya değer bir hukuki yararı yoksa davanın bu yönden esasa girilmeden reddi gerekir; zira hukuki yarar dava şartıdır ve mahkeme dava şartlarını kendiliğinden (re'sen) incelenmekle görevlidir.

Bu noktada, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde düzenlenen hukuki sorumluluk (tazminat) davasının davacısı, Kanunun 573. maddesinde sayılan eylemlerden zarara uğradığını iddia eden kişi veya kişilerdir.

Bu noktada, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde düzenlenen hukuki sorumluluk (tazminat) davasının davacısı, Kanunun 573. maddesinde sayılan eylemlerden zarara uğradığını iddia eden kişi veya kişilerdir.

Burada yeri gelmişken ifade edilmelidir ki, bu tür davalarda, davalının hakim olması ve mesleki faaliyeti sebebiyle dava açılıyor olduğundan, katı şekil şartlarına bağlanmıştır. Katı şekil şartının sebebi ve bu koşulların kamu düzenine ilişkin olduğu hususu Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 03.04.1974 gün ve 178/322 sayılı kararında, “Yargıçların sorumluluğuna ilişkin özel usul hükümleri 573. maddedeki ağır iddiaların dayanaksız ve hukuk dışı amaçlarla ileri sürülerek onların kamu önündeki saygınlıklarının zedelenmesini önleyici, aynı zamanda görevlerini huzur içinde yapmalarını sağlayıcı kurallardır. Bu bakımdan, kamu düzeninin koruma amacını gütmesi nedeniyle yargılamanın her aşamasında bu hususun mahkemece kendiliğinden göz önünde tutulması gerekir.” Şeklinde ifade edilmiştir.

Kamu düzenine ilişkin bulunan bu şekil koşullarından anlaşılması gereken, Hakimler aleyhine açılacak tazminat davalarının, diğer tazminat davalarından farklı usul ve esaslara tabi bulunduğudur.

O nedenledir ki; tarafların ehliyeti yönünden, hakimin yargısal faaliyetleri nedeniyle hukuki sorumluluğu bulunduğu öne sürülerek tazminat isteminde bulunabilecek olan davacı taraf; ancak 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde sayılan yasal nedenlerden birine Hakimin hukuka aykırı eylemi sonucu zarar görmüş bulunan, asıl davanın taraflarından birisidir.

Bir başka anlatımla, hakimin hukuksal sorumluluğunu gerektiren asıl davada davacı veya davalı sıfatını taşıyan ve o davada hakimin yargılama faaliyetindeki hukuka aykırı eyleminden dolayı zarara uğramış olan kişi, tazminat davasını açabilecektir.

Şu hale göre, hukuka aykırı ve kusurlu bir eylem dahi, hakimi hukuksal açıdan sorumlu tutup, tazminat davası açma olanağını hemen yaratmaz. Bunun için, ortada davanın taraflarından birinin tazmini gereken bir zarara uğramış olması şarttır.

Gerçekten, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesi hükmü uyarınca tazminata konu zarar, bir hukuksal sorumluluk doğuran yargısal kararın verilmesi sonucunda oluşan maddi ve manevi kayıp ve yargılama giderlerinden ibaret olmasına göre, asıl davanın taraflarının hakimin hukuki sorumluluğuna dayalı tazminat davasını açmakta korunmaya değer bir hukuki yararı bulunduğunun kabulüyle aktif dava ehliyetinin varlığından söz edilebilecektir.

Kısaca, asıl davanın tarafları zararın muhatabı olup, bu durum aynı zamanda hukuki sorumluluk davasındaki aktif dava ehliyetini de belirlediğinden; asıl davanın tarafları dışındaki kişiler ve bunun yanında, taraf olmakla birlikte tazmini gereken bir zarara uğramayan kişiler, hukuki sorumluluk davasını açmaya ehil değildirler.

Kısaca, asıl davanın tarafları zararın muhatabı olup, bu durum aynı zamanda hukuki sorumluluk davasındaki aktif dava ehliyetini de belirlediğinden; asıl davanın tarafları dışındaki kişiler ve bunun yanında, taraf olmakla birlikte tazmini gereken bir zarara uğramayan kişiler, hukuki sorumluluk davasını açmaya ehil değildirler.

Eldeki davada davacı ...’un, ihbar olunan hakimlerin katıldıkları Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin 12.10.2009 gün ve E:2009/6056 K:2009/8236 sayılı onama kararı ile 01.04.2010 gün ve E:2010/906 K:2010/5089 sayılı karar düzeltme isteminin reddi kararının ilişkin bulunduğu davanın davalılarından biri olduğu belirgindir.

Ne var ki, ... aleyhine açılmış bulunan o davada bidayet mahkemesince ret kararı verilmiş ve bu kararın da eldeki davaya konu ilamlarla onanmış olması karşısında, anılan davacının söz konusu kararlar nedeniyle tazmini gereken bir zarara uğradığından söz edilmesi olanaklı değildir.

Hal böyle olunca, davacı ...’un, az yukarıda açıklanan ilkeler uyarınca hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davasını açmasında hukuki yararının olmadığı, dolayısıyla aktif dava ehliyetinin bulunmadığı her türlü duraksamadan uzaktır.

Açıklanan nedenlerle, davacı ... tarafından açılan tazminat davasının, aktif dava ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiştir.

2- Davacı ... tarafından açılan hukuki sorumluluk davası yönünden çözüme ulaşılması ise; öncelikle davanın dayanağını oluşturan hakimlerin sorumluluğunda öteden beri kabul gören ilkelerin açıklanmasını, ardından hâkimin sorumluluk sebeplerini düzenleyen Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesi ile hakimlerin hukuki sorumluluğuna dair yeni genel düzenlemeler içeren ve sorumluluk davalarında husumetin ilgili hakim yerine Devlete yöneltilmesinden sonra rücu esasını benimseyen, 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” hükümlerinin irdelenmesini gerektirmektedir.

Hemen belirtilmedir ki; genel olarak kamu hizmetlerinin ifasından dolayı Kamu Tüzel Kişilerinin sorumlulukları hizmet kusuruna, ajanlarınki ise, onların kişisel kusurlarına tabi tutulmuştur. Hakimlerin Anayasa teminatı (m.138/1-2) altında bulunan bağımsızlığı, idare hukukunda Devletin ajanların faaliyetlerinden sorumluluğunu tayin eden hizmet kusuru ölçüsünün hakimler yönünden uygulanmasına olanak vermez.

Yargı yetkisinin özellikleri, hakimlerin kişisel sorumluluğunda özel bir sorumluluk düzeninin uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Zira, yargı görevinin bağımsızlık ve tarafsızlık içinde aksatılmadan yerine getirilmesi esastır. Gerçekten, hakimlerin diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarına bağlanmaları, yaptıkları her işlemin aleyhlerine bir tazminat davasına yol açabileceğini düşünmelerine ve bunun sonucu olarak tereddüt içinde kalmalarına yol açabilir.

Yargı yetkisinin özellikleri, hakimlerin kişisel sorumluluğunda özel bir sorumluluk düzeninin uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Zira, yargı görevinin bağımsızlık ve tarafsızlık içinde aksatılmadan yerine getirilmesi esastır. Gerçekten, hakimlerin diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarına bağlanmaları, yaptıkları her işlemin aleyhlerine bir tazminat davasına yol açabileceğini düşünmelerine ve bunun sonucu olarak tereddüt içinde kalmalarına yol açabilir.

Şu da belirtilmelidir ki; adaletin gerçekleşmesi, Hakim hakkında sorumsuzluk müessesesinin kabulünü gerektirmez. Ancak, hakimin hukuki sorumluluk halleri benimsenirken, yargısal faaliyetten ibaret olan esas görevinin aksatılmamasına büyük özen gösterilmesi zorunludur. Gelişigüzel bir sorumluluk sisteminin benimsenmesi, hakimin bağımsızlığını ve tarafsızlığını tehlikeye düşürebilir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunumuz, bu düşüncelerin ışığı altında Hakimin bağımsızlığı kadar, tarafsızlığını da güvence altına almak amacı ile onun Hukuki sorumluluğunu sınırlı hallerde kabul etmiş ve aynı zamanda sorumluluğun tespitini özel bir usule tabi tutmuştur.

Bu bağlamda, Hakimlerin sorumluluğu Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuk Genel Kurulu’nun 14.11.1970 gün ve 186/623 sayılı kararında da belirtildiği üzere, anılan yasa hükümlerinde, dava sebepleri tahdidi olarak gösterilmiştir.

Kanunun 573. maddesinde yer alan düzenleme gereğince, hâkimin hukuki sorumluluğu için; iki taraftan biri ile olan dostluk veya düşmanlık sebebiyle diğer taraf aleyhine kanuna ve adalete aykırı bir hüküm veya karar vermiş olması (m.573/1) veya tevil veya tefsire ihtiyaç göstermeyecek derecede açık ve kesin olan bir kanun hükmüne aykırı karar vermiş bulunması (m.573/2) yahut da yargılama tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanarak hüküm verilmiş olması (m.573/3-4) veyahut da verilen veya sağlanan ya da vaat edilen bir menfaat dolayısıyla kanuna aykırı bir hüküm verilmiş olması (573/5) gerekir.

Buna göre, Hâkimlerin görevlerini yaparken yargısal faaliyetleri sebebiyle, kasıtla veya ağır ihmalle kanuna açıkça aykırı karar vermiş olmaları durumunda, vermiş oldukları zararlar için Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinde sayılan hallerde haklarında tazminat davası açılabilir.

Açıklanan hükümler, Hakimin vicdani kanaatindeki bağımsızlığını, yargı erkinin herhangi bir etki altında kalmamasını ve adalete güven duygusunun sarsılmamasını temin amacıyla Yasa’ya konulmuştur.

Yine bu amaçla, 14 Şubat 2011 tarihinde yürürlüğe giren 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la, hakim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri kararlar nedeniyle açılacak tazminat ve rücu davalarında yeni düzenlemeler getirilmiş ve hakimlerin hukuki sorumluluğuna ilişkin, Devletin sorumlu tutulacağı esası benimsenmiştir.

Yine bu amaçla, 14 Şubat 2011 tarihinde yürürlüğe giren 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la, hakim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri kararlar nedeniyle açılacak tazminat ve rücu davalarında yeni düzenlemeler getirilmiş ve hakimlerin hukuki sorumluluğuna ilişkin, Devletin sorumlu tutulacağı esası benimsenmiştir.

6110 sayılı Kanunun 14/1-a maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi;

“Hâkimlerin yargılama faaliyetlerinden dolayı… Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir…”

Şeklinde değiştirilmiş; aynı Kanunun 12. maddesiyle, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa 93 üncü maddeden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesinde ise;

“Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle:

a) Ancak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir.

b) Kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk sebeplerine dayanılarak da olsa hâkim veya savcı aleyhine tazminat davası açılamaz.

Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle ancak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir” hükmü getirilmiştir.

Görüldüğü üzere, 6110 sayılı Kanunla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde yapılan değişiklik ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 93. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesi ile getirilen düzenleme sonucu Devlet yasal hasım haline getirilmiş, ilgili hakimin ise ancak zorunlu ihbar olunan sıfatıyla davada yer almasına olanak tanınmıştır.

Yasa koyucu bu düzenlemeyle, Hakimlerin Anayasa teminatı (m.138/1-2) altında bulunan bağımsızlığı ve öteden beri kabul görmüş olan ilkelere paralel olarak, Hakimin sorumluluğunu diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarından ayrı esaslara tabi olması ilkesini aynen muhafaza etmiş; değişiklik gerekçesinde de ifade edildiği gibi, yargılama faaliyetini yürüten hâkim ve savcıların çeşitli etkilere karşı teminat altına alınması, yargılama faaliyetlerine dayalı tazminat davalarının doğrudan hâkim ve savcıya karşı açılmasının adil yargılama ortamını yok etme tehdidinin önlenmesi görüşünden hareketle, yargısal faaliyetlerden doğan zararlar yönünden sadece hâkimin kişisel sorumluluğunu öngören bir anlayıştan vazgeçilerek, bu sorumluluktan dolayı davanın Devlete karşı açılması ile hem meydana gelebilecek tehlikeli ve zararlı durumun düzeltilip tamir edilmesi, hem de haksız davaların önlenmesi amaçlanmıştır.