muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/1379, Karar No: 2013/60, Tarih: 19.02.2013

Esasen, hangi davranışların hileli olup olmadığı ve bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği yolunda genel bir kural koymak oldukça zor olmakla birlikte, olaysal olarak değerlendirme yapılmalı, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmak suretiyle sonuca ulaşılmalıdır.

Failin davranışlarının hileli olup olmadığının belirlenmesi noktasında öğretide şu görüşlere de yer verilmiştir: “Hangi hareketin aldatmaya elverişli olduğu somut olaya göre ve mağdurun içinde bulunduğu duruma göre belirlenmelidir. Bu konuda önceden bir kriter oluşturmak olanaklı değildir” (Prof. Dr. Özbek, Veli Özer- Yrd. Doç. Dr. Kanbur, M.Nihat- Dr. Doğan, Koray- Arş. Gör. Bacaksız, Pınar- Arş. Gör. Tepe, İlker, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 2010, s.687), “Hileli davranışın anlamı birtakım sahte, suni hareketler ile gerçeğin çarpıtılması, gizlenmesi ve saklanmasıdır” (Prof. Dr. Soyaslan, Doğan, Ceza Hukuku Özel Hükümler 6. Baskı, sf.343), “Hilenin, mağduru hataya sürükleyecek nitelikte olması yeterlidir; ortalama bir insanı hataya sürükleyecek nitelikte olması aranmaz. Bu nedenle, davranışın hile teşkil edip etmediği muhataba ve olaya göre değerlendirilmelidir.”(Centel/Zafer/Çakmut, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar 2007, Cilt I. s.457)

Diğer taraftan, “Güveni kötüye kullanma” suçu 5237 sayılı TCK’nun 155. maddesinde;

“(1) Başkasına ait olup da, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyedliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkâr eden kişi, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Suçun, meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun, başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi halinde, bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur” şeklinde düzenlemiş, madde gerekçesinde de; “Bu suçla mülkiyetin korunması amaçlanmaktadır. Ancak, söz konusu suçun oluşabilmesi için eşya üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan kişi ile lehine zilyetlik tesis edilen kişi (fail) arasında bir sözleşme ilişkisi mevcuttur. Bu ilişkinin gereği olarak taraflar arasında mevcut olan güvenin korunması gerekmektedir. Bu mülahazalarla, eşya üzerinde mevcut sözleşme ilişkisiyle bağdaşmayan kasıtlı tasarruflar, cezai yaptırım altına alınmıştır... Suçun konusunu oluşturan mal üzerinde belirli bir şekilde kullanmak üzere fail lehine zilyetlik tesisi gerekir. Bu nedenle, güveni kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için hukuken geçerli bir sözleşme ilişkisinin varlığı gereklidir” açıklamasına yer verilmiştir.

Buna göre, kanun koyucu tarafından mülkiyetin korunması amacıyla getirilen güveni kötüye kullanma suçu, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş olan taşınır veya taşınmaz bir mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunulması veya bu devir olgusunun inkâr edilmesiyle oluşmaktadır.

TCK’nun 155. maddesinde sözü edilen zilyetlik kavramı 4721 sayılı Medeni Kanunun 973. maddesinde; “Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimse onun zilyedidir” şeklinde açıklanmış, asli ve fer i zilyetlik ise kanunun 974. maddesinde; “Zilyet, bir sınırlı aynî hak veya bir kişisel hakkın kurulmasını ya da kullanılmasını sağlamak için şeyi başkasına teslim ederse, bunların ikisi de zilyet olur.

Bir şeyde malik sıfatıyla zilyet olan aslî zilyet, diğeri fer'î zilyettir” biçiminde tanımlanmıştır.

Güveni kötüye kullanma suçunda malın teslimi, belirli biçimde kullanılmak için hukuka ve yöntemine uygun, aldatılmamış özgür bir iradeye dayanılarak tesis edilmektedir. Söz konusu suçun oluşabilmesi için eşya üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan kişi ile lehine zilyetlik tesis edilen fail arasında bir sözleşme ilişkisi mevcut olmalı ve bu hukuki ilişkinin gereği olarak taraflar arasında oluşan güvenin korunması gerekmektedir. Bu amaçla, eşya üzerinde mevcut sözleşme ilişkisiyle bağdaşmayan kasıtlı tasarruflar ve devir olgusunu inkâr kanun koyucu tarafından cezai yaptırım altına alınmıştır. Eğer mülkiyet hakkına sahip olan kişi ile lehine zilyetlik tesis edilen fail arasında hukuken geçerli bir sözleşme ilişkisi yoksa, usulüne uygun bir teslim olmayacağı için güveni kötüye kullanma suçu da oluşmayacaktır. Zira, hukuksal anlamda geçerli bir sözleşmeden söz edilebilmesi için tarafların iradelerinin aldatılmamış olması gerekmektedir.

Konumuzla ilgisi bulunan bir diğer suç olan hırsızlık ise, 5237 sayılı TCK’nun 141/1. maddesinde; “zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alma” olarak tanımlanmıştır.

Konumuzla ilgisi bulunan bir diğer suç olan hırsızlık ise, 5237 sayılı TCK’nun 141/1. maddesinde; “zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alma” olarak tanımlanmıştır.

Güveni kötüye kullanma suçunda malın teslimi, muhafaza edilmek veya belirli biçimde kullanılmak üzere hukuka ve yöntemine uygun, aldatılmamış özgür bir iradeye dayanılarak yapılmakta iken, hırsızlık suçunda taşınır mal zilyedinin rızası olmadan alınmakta, dolandırıcılık suçunda ise fail hileli davranışları ile mağduru aldatarak malı elde etmektedir. Hırsızlık suçunda, zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır malın bulunduğu yerden alınmasıyla suç oluşurken, güveni kötüye kullanma suçunda ise, hukuken geçerli bir ilişki sonucu elde edilen zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunulduğu veya bu devir olgusunun inkâr edildiği anda suç oluşmaktadır. Bunun sonucu olarak bu aşamaya kadar gerçekleşen eylemler suç oluşturmayacaktır. Hırsızlık ve dolandırıcılık suçlarında failde başlangıçtan itibaren suç işleme kast bulunmakta iken, güveni kötüye kullanma suçunda ise hukuken geçerli bir sözleşme ilişkisinin kurulmasından sonra oluşan bir kast söz konusudur. Ancak, failin kastının hangi aşamada oluştuğu hususunun her zaman belirlenmesi kolay olmayıp, bu konuda önceden somut ölçütler getirilemeyeceğinden, olaysal olarak değerlendirme yapılmalı, fail veya faillerin durumu, mağdurla olan ilişkisi, olayın özellikleri ayrı ayrı göz önüne alınarak sonuca varılmalıdır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Katılanın yolda karşılaştığı ve daha önceden tanıdığı inceleme dışı olan sanık H.'ın onu pastahaneye davet etmesinden sonra sanıklar R. ve N.'ın gelmesi, kısa bir süre sonra bir kavga olayı olduğunu ve R.'in kavgaya gitmek üzere birine telefon açmak zorunda olduğu bahanesi ile önce R., sonra da onun adına H. tarafından cep telefonunun istenmesi üzerine R.'e telefonunu vermesi, dışarı çıkan R.'in yaklaşık onbeş dakika sonra kavga olduğunu haber vererek katılan ve diğer sanıkları pazar yerine çağırması, pazar yerinde kavga olduğu görüntüsü oluşturacak şekilde üstü başı dağınık bir halde telefonun düştüğünü, hatta kavgaya gelen diğer şahıslar tarafından alındığını belirtmesi, katılanın telefonla ilgili olarak görevlilere şikâyette bulunmak istemesi üzerine sanıkların engel olmaları, sözkonusu kavga ile ilgili olarak kolluk görevlilerine haber verilmemesi, sanık R.'in adını verdiği şahısların kavga olayını doğrulamamaları şeklinde gelişen olayda, başlangıçtan itibaren katılanın telefonunu alma kastıyla hareket ettiği anlaşılan sanıklar ile katılan arasında kanun koyucu tarafından güveni kötüye kullanma suçunun oluşması amacıyla aranan nitelikte, tarafların aldatılmamış özgür iradeleriyle kurulan ve hukuken geçerli olan bir sözleşme, dolayısıyla hukuksal anlamda geçerli bir zilyetlik devri bulunmadığından, sözleşme sonucu meydana gelmiş olan güven ve buna bağlı olarak güveni kötüye kullanma suçundan söz edilemeyecektir.

Sanıkların basit bir yalanı aşan, içnde bulunduğu durum itibariyle mağduru yanıltacak ve kandıracak yoğunluk ve güçteki sözleri ile etkin görev paylaşımı içinde ustaca sergiledikleri hareketlerinin hileli davranış olarak kabulü gerektiğinden, hileli davranışlarla aldatma sonucunda mağdur zararına gerçekleşen eylemin hırsızlık değil, dolandırıcılık suçunu oluşturacağı kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Özel Daire bozma kararında bir isabetsizlik bulunmayıp, haklı nedene dayanmayan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi S. B.; ''Dolandırıcılık suçu, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına, kendisi veya başkasına yarar sağlanmasıdır. (TCK. Md.157 gerekçesi)

Fail, hileli hareketlerle mağdurun iradesini sakatlamakta, gerçeği bilmeyen mağdurun veya bir başkasının malvarlığında azalma, sanık veya bir başkasının malvarlığında artış olmaktadır.

Suçun konusu olan malvarlığı veya alacaklar üzerindeki ziliyetlik/mülkiyet hakkı devam etmemekte, sanığa devredilmektedir. Mağdurun, bu mal üzerinde bir tasarruf yetkisi kalmamakta, bu yetkiyi eşya ile birlikte sanığa devretmektedir. Malı hileli hareketlerle teslim alan sanık da, bu eşya üzerinde tasarrufta bulunmaktadır.

Dolandırıcılık mülkiyete karşı (mala karşı) işlenmiş suçlardandır. Mağdurun şahsına zararla dolandırıcılık vukua gelmez. (Prof. Dr. Faruk Erem, Türk Ceza Hukuku c.IV Özel Hükümler, sh.641)

Dolandırıcılık mülkiyete karşı (mala karşı) işlenmiş suçlardandır. Mağdurun şahsına zararla dolandırıcılık vukua gelmez. (Prof. Dr. Faruk Erem, Türk Ceza Hukuku c.IV Özel Hükümler, sh.641)

Somut olayda mağdur, cep telefonunu geçici olarak kısa bir süre kullanması için sanığa vermiştir. Zilyetliğini veya mülkiyetini devretmemiştir. Gözetimi devam etmektedir. Mağazada, denemek için verilen takım elbisenin ziliyetliği/mülkiyeti, bu elbiseyi giyip kaçan şahsa devredilmediği için, fail 'elinde tutan', 'elinde bulunduran'' konumunda olup hırsızlık suçunun oluştuğu gibi maddi olayda da sanık elinde bulunduran olup zilyetliği dahi devralmadığından güveni kötüye kullanma suçu oluşmamıştır. Çoğunluk görüşü de zilyetliğin veya mülkiyetin sanığa devredilmediği ve güveni kötüye kullanma suçunun oluşmadığı biçimindedir. Tekrar etmek gerekirse çoğunluk görüşüne göre de, telefonun zilyetliği sanıklara devredilmemiştir.

O halde, değil mülkiyet, zilyetliğin dahi devredilmediği kabul edilen bir olayda dolandırıcılık suçunun oluştuğu kabul edilemez. Çünkü hileli hareketlerle malın alınması dolandırıcılık suçunun oluşumu için yeterli değildir. Malın, üzerinde tasarrufta bulunulacak, malik/zilyet olunacak şekilde hileli hareketlerle alınması, malvarlığında artış olması gerekir. Sanıklar suça konu telefonu, malvarlıklarına katacak şekilde alamamışlardır. Zilyet veya malik olmayıp elinde tutan kişilerdir. Suç, telefonun alınmasıyla oluşmamıştır. Diğer bir anlatımla suç teşkil eden hareket telefonun alınması, kullanma süresinde elde bulundurulması değil bu süre sonunda alınıp kaçırılmasıdır. Olayda telefonun ne tür bir hareketle alındığının, suçun oluşumuna etkisi bulunmamaktadır.

Öte yandan dolandırıcılık suçunda, hileli hareketler sonucu mağdur aldatılıp fail veya bir başkası lehine çıkar sağlanmalıdır. Yani çıkar sağlama hileli hareketler sonucu olmalıdır. Malvarlığındaki artış, hileli hareketlerden kaynaklanmayıp bu hareketlerden önce (veya bu hareketlerden sonra) bir başka fiille doğmuşsa dolandırıclık suçundan söz edilemeyecektir. (CGK-03.03.1998-8/69)

Somut olayda dikkat edilmesi gereken bir husus da, sanıkların malvarlığındaki artışın, doğrudan doğruya hileli hareket sonucu mu, yoksa eklenen başka bir hareket sonucu mu olduğudur. Kavga olduğundan bahisle telefonun alınmasıyla, sanıkların malvarlığında artış olmamıştır. Yukarda açıklandığı üzere değil mülkiyet, zilyetlik dahi devredilmediğinden, mağdurun telefon üzerindeki zilyetliği devam ettiğinden dolandırıcılık veya başka bir suç oluşmamıştır. Çıkar sağlama, telefonun verilmesi ile değil telefonun kaçırılması ile ortaya çıkmaktadır. Telefonun kaçırılması ise dolandırıcılık değil hırsızlık suçunu teşkil etmektedir. (Sedat Bakıcı, 5237 sayılı Yasa Kapsamında Ceza Hukuku Özel Hükümleri, c.1, sh.11, sh.210-443)" düşüncesiyle,

Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi R. Ö..; "5237 sayılı TCY’nın 157. maddesinde düzenlenen dolandırıcılık suçu 'hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlama' ile oluşur.

Ceza Yasasında hilenin tanımı yapılmamış ise de; hile, nitelikli bir yalandır. Yalanın hile boyutuna ulaşabilmesi için belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olması, sergileniş açısından da mağdurun denetleme olanağını ortadan kaldırması gerekir.

İtiraza konu olayda gerçekte olmadığı halde 'kavga var' denilerek mağdurdan cep telefonunun istenmesi hile boyutuna ulaşmayan basit bir yalandır.

Ayrıca basit yalana inanan mağdur, suça konu cep telefonunu kullanılıp hemen geri verileceği düşüncesiyle teslim etmiş, cep telefonunun zilyetliğini de devretmemiştir.

Açıklanan nedenlerle olayda dolandırıcılık suçu yasal unsurları itibariyle oluşmayıp, eylem hırsızlık suçunu oluşturduğundan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne karar verilmesi gerektiği" düşüncesiyle,

Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi M. A.; "Sanıklar katılandan telefonu alabilmek için bir hileye başvurmuşlardır. Hile; 'birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, dolap, oyun, desise, entrika' anlamına gelmektedir. (Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, s.891) Uygulamadaki yerleşmiş kabule göre de; 'Hile nitelikli yalandır. Yalan belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun denetleme olanağını ortadan kaldırmalıdır. Hileli davranışın aldatacak nitelikle olması gerekir. Basit bir yalan hileli hareket oluşturmayacağı' kabul edilmektedir.

Öğretide de hile ile ilgili olarak, 'hilenin maddi veya manevi nitelikteki eylemlerle bir kimsenin hataya düşürülmesi anlamına geldiği', 'ifade ediliş ve sergileniş tarzı açısından yöneldiği kimsenin denetim yapma yetkisini elinden alması ve doğurduğu güven ortamıyla kişiyi istediği yöne çekmesinin zorunlu olduğu', 'gösterilen davranışın hile niteliğini taşıyabilmesi için aldatmaya elverişli olması gerektiği', 'hilenin öznel ve nesnel koşulları sömürerek ve gerçeği örterek mağdurun yargılama gücünü etkilemesi gerektiği, kaba, çıplak ve kolayca anlaşılabilen bir yalanın hile kavramına girmediği' şeklinde görüşler bulunmaktadır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; fikir ve eylem birliği içinde hareket eden 'bir kavga olduğunu, sanık Recep’in başka arkadaşlarını arayıp kavgaya gideceği bahanesi ile' geçici olarak, kısa süreliğine bir görüşme yaptıktan sonra iade etmek üzere hile ile katılandan aldıkları cep telefonunu iade etmeyip olay yerinden uzaklaşan ve aldıkları telefonu satan sanıkların eyleminde mülkiyet devrinin söz konusu olmaması nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunun yasal unsuru olan teslim koşulunun gerçekleşmediği, sanıkların telefonu çalmak için bu yola başvurdukları, baştan beri telefonu çalmak amacında oldukları anlaşılmaktadır. Eğer sanıklar telefonu başka bir şekilde çalmayı başarabileceklerini anlamış olsalardı bu senaryoya başvurmayacaklardı.

Kısaca zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunulduğu ve eylemin hırsızlık suçunu oluşturduğu ve mahkemenin uygulamasının da yerinde olduğundan sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum" düşüncesiyle,

Çoğunluk görüşüne katılmayan beş Genel Kurul Üyesi de "sanıkların eyleminin hırsızlık suçunu oluşturduğu ve itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiği" görüşüyle karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE,

2- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 19.02.2013 günü yapılan müzakerede oyçokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7456, Karar No: 2012/17385, Tarih: 15.10.2012

**11. Ceza Dairesi         2012/7456 E.  ,  2012/17385 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Özel evrakta sahtecilik, sahte fatura düzenlemek ve kullanmak

HÜKÜM : a) 2001 suç tarihli eylem için zamanaşımı nedeni ile düşürülmeye dair

b) 2002, 2003 ve 2004 tarihli eylemler için mükerrer dava nedeni ile kamu davasının reddine dair

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanığa yüklenen “özel evrakta sahtecilik”suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu, suç tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK’nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının suçun işlendiği 30.11.2001 tarihinden hüküm tarihine kadar gerçekleştiğinden kamu davasının vaki zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırıldığı, sanık hakkında 2002 takvim yılında sahte fatura düzenlemek ve kullanmak, 2003-2004 takvim yıllarında sahte fatura düzenlemek suçlarından mükerrer açılan kamu davasının CMK'nun 223/7. maddesi uyarınca reddi gerektiği gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA, 15.10.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/17193, Karar No: 2012/21941, Tarih: 11.10.2012

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2012/17193 E.  ,  2012/21941 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davacı ve davalı ... avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı ...'na bağlı Numune Hastanesinde hemodiyaliz operatörü, emir ve talimatları Hastane yetkililerinden aldığını, asıl işvereninin davalı bakanlık olduğunu, 01.01.2011 tarihindeki ihaleyi başka bir şirketin kazandığını, iş sözleşmesinin de geçerli bir sebep olmadan feshedildiğini belirterek, feshin geçersizliğine, müvekkilinin işe iadesine ve kanuni haklarına karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... vekili, müvekkili ile diğer davalı arasında belirli süreli hizmet alımı sözleşmesi olduğunu, davacının diğer davalının işçisi olduğunu, davacının çalıştığı ... Halk Sağlığı Labaratuvarında otuz işçi sayısının altında yirmiyedi işçinin çalıştığını bu nedenle dava açma şartları oluşmadığını belirterek davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalı ... ... Labaratuar ... Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili, asıl işverenin ... olduğunu, müvekkili yönünden davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini, İl Sağlık Müdürlüğü ile ihale sözleşmesinin son bulması nedeniyle davacının iş sözleşmesinin bildirimli olarak feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, davalılar arasında muvazaa olduğu ve davacının baştan itibaren davalı ... işçisi olduğu gerekçesiyle, davalı ... ... Labaratuar ... Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. Yönünden davanın husumetten reddine, davalı ... yönünden ise davacının yeni alt işveren nezdinde yeniden işe başladığı anlaşıldığından işe iade ve işe başlatmama tazminatı yönüden karra verilmesine yer olmadığına, boşta geçen bir ay onaltı günlük süre ücretinin davalı Bakanlık'tan tahsiline karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı ve davalı ... temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Dosya içeriğine göre, davalılar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve iş sözleşmesinin feshedilip feshedilmediği, feshedilmiş ise feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı hususları uyuşmazlık konusudur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesine göre bir işverenden işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesine göre bir işverenden işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.

Sağlık ve Yardımcı Sağlık Personeli Tarafından Yerine Getirilmesi Gereken Hizmetlerin Satın Alma Yoluyla Gördürülmesine İlişkin Esas ve Usullerin Tatbiki Hakkındaki Uygulama Talimatında; “ 24.07.2003 tarih ve 25178 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 11 inci maddesi gereğince 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36 ncı maddesinin III.SAĞLIK HİZMETLERİ VE YARDIMCI SAĞLIK HİZMETLERİ SINIFI başlıklı kısımına eklenen fıkra ile, “Bu sınıfa dahil personel tarafından yerine getirilmesi gereken hizmetler, lüzumu halinde bedeli döner sermaye gelirlerinden ödenmek kaydıyla, Bakanlıkça tespit edilecek esas ve usullere göre hizmet satın alınması yoluyla gördürülebilir.” hükmü getirilmiş; sağlık ve yardımcı sağlık personeli tarafından yürütülen sağlık hizmetlerinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda öngörülen istihdam şekillerinden farklı olarak, gerektiğinde hizmet satın alma yolu ile de gördürülebileceği ve anılan hizmetin satın alma işlemlerine ilişkin esas ve usullerin de Bakanlığımızca tespit edileceği hükme bağlanmıştır.

Bu çerçevede; gerek Kanun’un tanzim şekli, gerekse satın alınacak olan sağlık hizmetinin diğer hizmet alanlarına nazaran haiz olduğu önem ve hususiyet gözönüne alındığında, bu kabil hizmetlerin satın alınması işlemlerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanmış bulunan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerinin birebir uygulanma imkanının olmaması nedeniyle, temel ilkeler ve kurallarda anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerine bağlı kalmak koşuluyla, salt sağlık hizmetlerinin satın alma yoluyla gördürülmesine yönelik olarak bu esas ve usullerin hazırlanması zarureti doğmuş ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kamu İhale Kurumu ve Sayıştay Başkanlığı’nın da uygun görüşü alınmak suretiyle Bakanlığımızca hazırlanmış bulunan bu esas ve usuller 05.05.2004 tarih ve 25453 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Ülkemizde bu anlamda bir ilk olan ve sistemin bütünü açısından bakıldığında Bakanlığımız da dahil olmak üzere hiç bir kamu kurum ve kuruluşu tarafından evvelce gerçekleştirilmemiş bulunulan sağlık hizmetlerinin satın alma yoluyla gördürülmesine dair sistemin ana hatları ve özellikleri ile idarelerin hizmet satın alma işlemlerinde uyacakları genel kurallar aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.