muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/1574, Karar No: 2013/57, Tarih: 12.02.2013

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

İnceleme, kasten öldürme suçu ile sınırlı olarak yapılmış olup, sübuta ilişkin bir uyuşmazlık ve bu kabulde dosya içeriği itibariyle de herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı somut olayda, Özel Daire ile Yargıtay Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, sanık hakkında haksız tahrik hükümlerinin uygulanma şartlarının bulunup bulunmadığının belirlenmesinine ilişkindir.

İncelenen dosya içeriğinden;

Sanığın aşamalardaki istikrarlı savunmalarında, amcasının oğlu olan maktulün 2003 yılının son aylarında yanına geldiğini, Döşemealtı Belediye Başkanlığına adaylığını koyacağını söyleyerek kendisinden maddi yardım istediğini, kendisininde parasının olmadığını, ancak babasından kalan 13 parsel taşınmazının olduğunu, bu parselleri istediğine istediği fiyata satabileceğini, seçimden sonra da parasını zaman içerisinde ödemesini önerdiğini, maktülün de bu 13 parsel araziyi seçim sürecinde satıp, parasını harcadığı halde seçimi kaybettiğini, seçimden sonra maktul ve birkaç arkadaşı ile birlikte şirket kurduklarını, 2005-2006 yıllarına kadar maktul ile birlikte emlakçılık yaptığını, maktulün 13 parsel araziyi satması nedeniyle kendisine olan borcunu ödeyebilmesi için emlakçılık işinden kazandıkları paranın maktulde durduğunu, kendisinin ara sıra harçlık mahiyetinde para aldığını, 2006 yılında ortaklıktan ayrıldığını ve ayrılırken maktulden borcunu ödemesini istediğini, çeşitli defalar maktule telefon açarak borcunu ödemesini söylediğini, olay tarihinden 5 gün önceki pazartesi günü de maktule "amcaoğlu pazar günü ben Çanakkale'ye çocuğumun yanına gideceğim, yola çıkacağım, bayramı orada geçireceğim, hiç değilse benim alacaklı olduğum parsellere mahsuben borcunun bir miktarını öde" dediğini, maktulünde "tamam cumartesiye daha çok var öderiz" dediğini,  olay gününe kadar kendisine her gün alacağının bir kısmını ödemesi konusunda hatırlatmalar yaptığını, olay günü sabah saat 08.00 de maktul ile birlikte değişik arsaları gezdiklerini, saat 10.00 da maktulün yanından ayrıldığını,  ayrılmadan önce maktulden parasını öğleye kadar hazırlamasını istediğini, öğlen yemeğinde alkol aldığını, saat 14.30 da maktule telefon açıp, parayı ayarlayıp ayarlamadığını sorduğunu, maktul bürosuna çağırdığından yanına gittiğini, birlikte müşterileri ağırladıkları iç bölüme geçttiklerini, maktule gideceğini, misafirleri olduğunu söylediğini, maktulün de kendisine "ben parayı bulsam sigara alacağım" dediğini, kendisinin de maktule "şakanın zamanı değil, ben sabahleyin Çanakkale'ye gideceğim, çoluk çocuğum beni bekliyor" dediğini, maktulün "çoluğunu çocuğunu dedirtme" şeklinde küfür ettiğini, kendisinin de ona cevap verdiğini, karşılıklı küfürleştiklerini, bu sırada maktulün tabancasının bulunduğu kasaya doğru eğilince, belindeki tabancasını çıkartarak bir el ateş ettiğini, alkollü olduğu için tabancayı doğrulttuğu yönü hatırlamadığını beyan ettiği,

Bozmadan sonra ise, maktul İ. Ö.'in M. isimli polis memuruna borcu olduğunu, bu nedenle arabasının satışını maktulün borcuna karşılık M.'ye verdiğini ve İsmail'in senedini geri aldığını, bu şekilde İ.'yi M.’ye borçlu olmaktan kurtardığını, emlakçı dükkanının üç bölümden oluştuğunu, birincisinin dışarıdan gelenlerin bulunduğu sekreter bölümü, diğerinin alıcı ve satıcıyla anlaşmanın yapıldığı, yani olayın gerçekleştiği bölüm, bir de mutfak bölümünün olduğunu, emlakçılık mesleğinin gereği olarak, emlakçının oturduğu yere almış olduğu müşteri ile yapmış olduğu konuşmaların duyulmaması için elden gelen her şeyin yapıldığını, bu itibarla sekreter olarak çalışan A.’nin içerdeki konuşmaları duymasının mümkün olmadığını belirttiği,

Olayın meydana geliş şekline ilişkin olarak görgüye dayalı bilgisi olmayan tanık A. Ö.'nün olayın hemen sonrasında kollukta verdiği ifadede, sanığın iş yerine gelerek maktulün bulunduğu odaya geçtiklerini, on dakika sonra silah sesi duyduğunu, sanığın odadan çıkarak kaçtığını beyan ettiği, ancak diğer aşamalar da ise, sanığın odaya girmesinden hemen sonra silah sesi duyduğunu, içeriden bağrışma ve konuşma sesi duymadığını ifade ettiği,

Tanık A. Ö.dışında dinlenen diğer dokuz tanığın da görgüye dayalı ve olayın meydana  gelişiyle ilgili bilgilerinin olmadığı, maktulün sanığa borcunun olup olmadığı konusunda beyanlarının alındığı, dinlenen dokuz tanığın hepsinin ve maktulün oğlu olan katılan S.'nin 2004 seçimlerinden önce sanığın maktule bir kısım taşınmazlarını vermek suretiyle borç verdiğini beyan ettikleri, dokuz tanıktan üç tanesinin ve katılan S.'nin maktulün borcunu fazlasıyla ödediğini belirttikleri, diğer altı tanığın ise maktulün borcunu ödemediğini ifade ettikleri,

Anlaşılmaktadır.

Haksız tahrik, 5237 sayılı TCK’nun 29. maddesinde; “Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir, diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir” şeklinde, ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak düzenlenmiştir.

Haksız tahrik, failin haksız bir fiilin yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında hareket ederek bir suç işlemesini ifade eder ki, bu durumda fail suç işleme yönünde önceden bir karar vermeksizin, dışarıdan gelen etkinin ruhsal yapısında yarattığı karışıklığın sonucu olarak suç işlemeye yönelmektedir.

Haksız tahrik hükümlerinin uygulanabilmesi için;

a) Tahriki oluşturan haksız bir fiil olmalı,

b) Fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı,

c) Failin işlediği suç bu ruhi durumun tepkisi olmalı,

d) Haksız tahrik teşkil eden eylem, mağdurdan sadır olmalıdır.

Haksız tahrik hükümlerinin uygulanabilmesi için;

a) Tahriki oluşturan haksız bir fiil olmalı,

b) Fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı,

c) Failin işlediği suç bu ruhi durumun tepkisi olmalı,

d) Haksız tahrik teşkil eden eylem, mağdurdan sadır olmalıdır.

5237 sayılı Kanunda, 765 sayılı TCK’nunda yer alan ağır tahrik-hafif tahrik ayırımına son verilmiş ve tahriki oluşturan fiilin, somut olayın özelliklerine göre hakim tarafından değerlendirilmesi yapılıp, sanığın iradesine olan etkisi göz önüne alınarak maddede gösterilen iki sınır arasında belirlenen oranda indirim yapılması şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Katılan ve tanık anlatımları ile sanığın aksi kanıtlanamayan savunmalarından, maktulle akraba olan ve 2004 yılında bir kısım taşınmazlarını maktule borç olarak veren sanığın, olay tarihinde alacağını almak amacıyla maktulün emlakçılık yaptığı iş yerine gidip,  Çanakkale'ye gideceğini bu nedenle paraya ihtiyacı olduğunu söyleyerek alacağını istemesi üzerine, maktulün "ben parayı bulsam sigara alacağım" diyerek karşılık verdiği, sanığın da "şakanın zamanı değil, ben Çanakkale'ye gideceğim, çoluk çocuğum beni bekliyor" demesi üzerine, maktulün "çoluk çocuğuna başlatma" diyerek sanığa sinkaflı küfürler ettiği, sanığın da maktule cevap vermesi sonucunda karşılıklı küfürleştikleri, bu sırada sanığın yanında bulunan tabancasını çıkararak maktule doğru bir el ateş ederek ölümüne neden olduğu anlaşılmaktadır.

Maktulün olay günü, daha önce kararlaştırdıkları gibi parasını almaya gelen sanığa hitaben alaycı üslupla “ben parayı bulsam sigara alacağım” dedikten sonra sinkaflı küfürler etmesi ve uzun süredir sanığa olan borcunu ödememesi sanık lehine haksız tahrik hükümlerinin uygulanmasını gerektiren haksız bir davranış olup, sanığın maktülden kaynaklanan haksız davranışın oluşturduğu öfkenin etkisi altında kalarak kasten öldürme suçunu işlediğinin kabulü gerekmektedir.

Tanık A.Cumhuriyet Savcılığında maktulün ofisinden küfür ya da kavgaya delalet edecek bir ses duymadığını, bozmadan sonra mahkemede de normalde oturduğu yerden maktulün bağırma şeklindeki konuşmalarını  duyduğunu, fakat olay sırasında bunu çağrıştıracak bir şey duymadığını ve sanığın içeriye girmesinden hemen sonra silah sesi geldiğini beyan etmiş ise de, olaydan hemen sonra kollukta verdiği ifadede sanığın içeride on dakika kaldığını belirtmiş olması karşısında, tanığın anlatımları arasında çelişki bulunması ve sanığın aşamalardaki savunmalarında istikrarlı olarak maktulün kendisine küfür ettiğini söylemesi nedeniyle yerel mahkemece tanık A.'nin beyanlarına itibar edilmemesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE,

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE,

2- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 12.02.2013 günü yapılan müzakerede oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14144, Karar No: 2013/2077, Tarih: 19.02.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/14144 E.  ,  2013/2077 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve irtifak hakkının idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

1-Kamulaştırma Yasasının 15.maddesinin son fıkrasında, bilirkişilerce -aynı Yasanın 11.maddesinin (f) bendi hükmü gözetilerek- yapılacak değer tespitinde, idarece belgelerin mahkemeye verildiği günün (25.04.2012 dava tarihi) esas tutulacağı öngörülmüş olup buna göre davanın açıldığı 2012 yılına ait verilerin esas alınarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi gerekirken, henüz 2012 yılına ait verilerin oluşmadığı gerekçesi ile 2011 yılı verilerin esas alınmak suretiyle belirlenen m² değerine ÜFE endeksi uygulanarak 2012 yılı değerine ulaşılmış olması,

Kabule göre de;

2-Bilirkişi kurulunca kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen 10.082 TL ile acele el koyma dosyasında tespit edilen 8.746 TL arasındaki 1.335,94 TL farkın bankaya bloke edilmesi gerekirken 1.938,31 TL'nin bloke ettirilmesi,

3-Münavebeye alınan ürünlerden, değerlendirme tarihi olan 2011 yılı itibariyle sulu şartlarda domatesin dekar başına ortalama verimi 3000 kg taze fasulyenin 1200 kg bamyanın ise 450 kg olduğu halde, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda dekar başına ortalama verimin sırasıyla 5000,1500 ve 500 kg alınmak suretiyle yüksek bedele hükmedilmesi,

4-Yargılamada vekille temsil edilen davacı yararına vekalet ücreti takdir edilmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece, değerlendirmeye esas alınan domates, taze fasulye ve bamya için 2012 yılına ait dekar başına ürün miktarını, üretim giderini ve kg başına toptan satış fiyatını gösterir veri listesinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilip, yukarıda sözü edilen bozma sebepleri doğrultusunda bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak alınan bu ek raporun bozmaya ve veri listesine uygunluğu da denetlendikten sonra oluşacak sonuç doğrultusunda kazanılmış haklar da saklı tutulmak suretiyle bir karar verilmelidir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 19.02.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/11657, Karar No: 2019/14855, Tarih: 07.10.2019

**2. Ceza Dairesi         2019/11657 E.  ,  2019/14855 K.**

**"İçtihat Metni"**

Nitelikli hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığını ihlal etme ve kamu malına zarar verme suçlarından suça sürüklenen çocuklar ... ve ...'ın, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 116/2, 119/1-c, 142/1-a, 152/1-a, 31/3 (üç kez) ve 62/1. (üç kez) maddeleri gereğince 1 yıl 8 ay ve iki kez 6 ay 20 gün hapis cezaları ile cezalandırılmalarına dair Küçükçekmece 2. Çocuk Mahkemesinin 19/03/2019 tarihli ve 2018/62 esas, 2019/99sayılı karar aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 01/07/2019 gün ve 8308-2019 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 10/07/2019 gün ve 2019/72374 sayılı tebliğnamesiyle dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteyen tebliğnamede;

Dosya kapsamına göre,

1-Suça sürüklenen çocuklar hakkında nitelikli hırsızlık suçundan hükmolunan hapis cezasına ilişkin suç tarihinin 01/10/2013 ve hapis cezasının alt sınırının suç tarihi itibari ile 2 yıl hapis cezası olduğu, 5237 sayılı Kanun'un 31/3 ve 62/1. maddelerinin uygulanması neticesinde de suça sürüklenen çocuklar hakkında 1 yıl 1 ay 10 gün hapis cezasına hükmolunması gerekirken, yazılı şekilde fazla ceza tayin edilmesinde;

2-İş yeri dokunulmazlığını ihlal etme ve kamu malına zarar verme suçlarından suça sürüklenen çocuklar hakkında hükmolunan kısa süreli hapis cezalarının, suça sürüklenen çocukların suç tarihi olan 01/10/2013 tarihi öncesinde hapis cezasına mahkum olmadıkları dikkate alınmadan 5237 sayılı Kanun'un 50/3. maddesi gereğince aynı maddenin birinci fıkrasında yar alan seçenek yaptırımlardan mahkemesince takdir olunacak herhangi birine çevrilmesinde zorunluluk bulunduğu gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde,isabet görülmediğinden 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

1- Suç tarihi itibari ile 5237 sayılı TCK'nın 7/2. maddesi uyarınca ceza miktarı bakımından suça sürüklenen çocukların lehine olan ve eylemlerine uyan 6545 sayılı Kanun ile getirilen değişiklikten önceki haliyle TCK'nın 142/1-a maddesinde temel cezanın 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası olarak öngörüldüğü ve hükmün gerekçesinde alt sınırdan hapis cezası tayinine karar verildiği belirtildiği halde hüküm fıkrasında temel cezaların 3 yıl hapis cezası olarak tayin edilmesi suretiyle fazla ceza tayini,

2- 5237 sayılı TCK'nın 50/3. maddesi gereğince, daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olup, suçu işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış olan suça sürüklenen çocuklar hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali ve kamu malına zarar verme suçlarından belirlenen kısa süreli hapis cezalarının, aynı maddenin 1. fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğunun gözetilmemesi nedenleriyle kanun yararına bozma istemi yerinde görüldüğünden, (KÜÇÜKÇEKMECE) 2. Çocuk Mahkemesinden verilip kesinleşen 19.03.2019 tarihli ve 2018/62 Esas – 2019/99 Karar sayılı kararın 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesinin 3. fıkrası uyarınca BOZULMASINA, aynı maddenin 4. fıkra (d) bendinin verdiği yetkiyle; suça sürüklenen çocukların hırsızlık suçundan TCK'nın 142/1-a maddesi uyarınca 2 yıl hapis cezası ile cezalandırılmalarına, aynı Kanun'un 31/3. maddesi uyarınca 1/3 oranında indirim yapılarak 1 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına, TCK’nın 62/1. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılarak suça sürüklenen çocuklar hakkında hırsızlık suçundan sonuç cezaların 1 yıl 1 ay 10 gün hapis olarak belirlenmesine; TCK’nın 50/3. maddesi gereğince, daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olan suça sürüklenen çocuklar hakkında belirlenen kısa süreli hapis cezalarının, aynı maddenin 1. fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğu gözetilerek, suça sürüklenen çocuklar hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali ve kamu malına zarar verme suçlarından hükmolunan 6 ay 20 gün hapis cezalarının, TCK'nın 50/1-a, 52/2. maddeleri uyarınca günlüğü 20,00 TL'den hesaplanarak 4.000,00 TL adli para cezalarına çevrilmesine, infazın bu miktarlar üzerinden yapılmasına, hükümlerin diğer bölümlerinin aynen korunmasına, 07/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/30414, Karar No: 2021/6404, Tarih: 09.06.2021

**19. Ceza Dairesi         2019/30414 E.  ,  2021/6404 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5846 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜMLER : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

5846 sayılı Kanun’un 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun ile değişik soruşturma ve kovuşturma usulünü düzenleyen 75. maddesindeki "71 ve 72. maddelerde sayılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması şikayete bağlıdır. Yapılan şikayetin geçerli kabul edilebilmesi için hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve sair delilleri Cumhuriyet Başsavcılığına vermeleri gerekir. Bu belge ve sair delillerin şikayet süresi içinde Cumhuriyet Başsavcılığına verilmemesi halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir” şeklindeki düzenlemeye göre, şikayetçi vekilinin dava konusu materyaller ile ilgili olarak 6 aylık kanuni şikayet süresi içerisinde hak sahipliğine ilişkin hukuken geçerli ve yeterli belgeleri belgeleri ibraz etmediği anlaşılmakla, davaya katılma ve temyiz hakkı bulunmayan şikayetçi vekilinin temyiz inceleme isteminin, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 317. maddesi gereğince tebliğnameye aykırı olarak REDDİNE, 09/06/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/29836, Karar No: 2013/25022, Tarih: 18.11.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2013/29836 E.  ,  2013/25022 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli sebep olmadan sendikal sebeple işverence feshedildiğini ileri sürerek, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminatın en az üç yıllık brüt ücreti tutarında olmak üzere boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının da belirlenmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, iş sözleşmesinin işletmesel sebeplerle geçerli olarak feshedildiğini ve feshin sendikal sebebe dayanmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece; işverence yapılan feshin geçerli sebebe dayandığı ve fesihte sendikal sebep bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı Kanun’un 18. maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış imkanlarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, ham madde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini imkansız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı iş türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle sözleşmeyi feshetmek isteyen işverenin fesihten önce fazla çalışmaları kaldırmak, işçinin rızası ile çalışma süresini kısaltmak ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerini geliştirmek, işi zamana yaymak, işçileri başka işlerde çalıştırmak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşmak gibi varsa fesihten kaçınma imkanlarını kullanması, kısaca feshe son çare olarak bakması gerekir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle sözleşmeyi feshetmek isteyen işverenin fesihten önce fazla çalışmaları kaldırmak, işçinin rızası ile çalışma süresini kısaltmak ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerini geliştirmek, işi zamana yaymak, işçileri başka işlerde çalıştırmak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşmak gibi varsa fesihten kaçınma imkanlarını kullanması, kısaca feshe son çare olarak bakması gerekir.

İşletmesel kararın amacı ve içeriğini belirlemekte özgür olan işveren, işletmesel kararı uygulamak için aldığı tedbirin feshi gerekli kıldığını, feshin geçerli nedeni olduğunu kanıtlamalıdır. İşletmesel kararın amacı ve içeriğini serbestçe belirleyen işveren, uygulamak için aldığı, geçerli sebep teşkil eden ve ayrıca istihdam fazlası doğuran tedbire ilişkin kararı, sürekli ve kalıcı şekilde uygulamalıdır. İşveren işletme, işyeri ve işin gerekleri sebebi ile aldığı fesih kararında, işyerinde istihdam fazlalığı meydana geldiğini ve feshin kaçınılmazlığını kanıtlamak zorundadır. İş sözleşmesinin feshiyle takip edilen amaca uygun daha hafif somut belirli tedbirlerin mevcut olup olmadığının değerlendirilmesi, işverenin tekelinde değildir. Bir bakıma feshin kaçınılmaz olup olmadığı yönünde, işletmesel kararın gerekliliği de denetlenmelidir. Feshin kaçınılmazlığı ekonomik açıdan değil, teknik denetim kapsamında, bu kararın hukuka uygun olup olmadığı ve işçinin çalışma olanağını ortadan kaldırıp kaldırmadığı somut olarak araştırılmalı, kısaca feshin son çare olması ilkesi incelenmelidir. İşletme, işyeri ve iş gereklerinin, iş sözleşmesi feshedilen işçinin işyerinde istihdam edilme imkânına somut olarak etki etmesi şarttır. İşçinin işverenin aynı işyerinde başka bir bölümünde veya başka bir işyerinde çalıştırılma olanağı varsa, işletme gereklerine dayalı fesih geçersiz olacaktır.

4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.