muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/12286, Karar No: 2023/1359, Tarih: 09.03.2023

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.05.2012 tarihli, 2010/614 Esas ve 2012/442 Karar sayılı kararı ile dava konusu yerin orman sayılan yerlerden olup devletin hüküm ve tasarrufundaki yerlerden sayıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV . BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 08.09.2014 tarihli, 2014/5895 Esas ve 2014/7081 Karar sayılı ilamı ile ormanların mülkiyet hakkının Hazineye, kullanım hakkının ise Orman İdaresine ait olduğu, aralarında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu, bu hususun İlk Derece Mahkemesince göz önünde bulundurularak Hazine ve Orman İdaresinin davaya dahil ettirilerek taraf teşkili oluşturulduktan sonra işin esasına girilmesi gerektiği gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile gayrimenkul mülkiyetine ilişkin davalarda davalı sıfatının dava tarihinde taşınmaz maliki olan kişiye ait olduğu dava tarihinde ise dava konusu yerin mülkiyetinin Hazineye , kullanımı Orman İdaresine ait olduğundan açılan davada davalının taraf ehliyeti olmadığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 114/1-d madde ve fıkrası uyarınca dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; bozma ilamında belirtildiği şekile Hazine ve Orman İdaresinin davaya dahil edildiklerini, herhangi bir cevap vermediklerini, bozma öncesinde belirttiği temyiz sebeplerini tekrar ettiğini belirtmiş olup önceki temyiz dilekçesinde taşınmazın bedel karşılığı sahiplerinden satın alındığı ,dayanak tapu kaydının Kırıkhan Sulh Ceza Mahkemesinin 2007/49 Esas, 2009/396 Karar sayılı dosyasında aynen kabul edildiği ancak eldeki dosyada mahkemece bunun aksinin kabul edildiği, alınan orman bilirkişi raporunun da doğru olmadığından kararın temyiz edildiğini, sair nedenlerle kararın davacı lehine bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası,

3. Değerlendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası,

3. Değerlendirme

İlk Derece Mahkemesince esasına girilerek davanın reddine dair verilen karar üzerine Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince; Orman İdaresinin ve Hazinenin davaya dahil edilmesi ve taraf teşkilinin sağlanması ondan sonra işin esasına girilmesi istenmiş olup bozma ilamı doğrultusunda Mahkemece Orman İdaresi ve Hazine davaya dahil ettirildiği halde gayrimenkul mülkiyetine ilişkin davalarda davalı sıfatının dava tarihinde taşınmaz maliki olan kişiye ait olduğu dava tarihinde ise dava konusu yerin mülkiyetinin Hazineye , kullanımının Orman İdaresine ait olduğundan açılan davada davalının taraf ehliyeti olmadığından bahisle davanın usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. Davada Hazine ve Orman İdaresi taraf sıfatını almış olduğuna göre İlk Derece Mahkemesince bozma ilamında belirtildiği şekilde işin esasına girilerek davanın aynı zamanda orman tahdidine itiraz davasına da dönüştüğünün değerlendirilmesi yanı sıra davacının dayanak yaptığı tapu kaydının bu yere uyup uymadığı, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 13/B-b maddesi koşullarının oluşup oluşmadığı, zilyetliğe dayanılması halinde en eski tarihli memleket haritası, hava fotoğrafları ve amenajman haritası da getirilerek duraksamaya yer vermeyecek şekilde araştırma inceleme yapılması gerekmektedir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi hükmünün 6100 sayılı Kanunun Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 sayılı Kanunun 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine,

Taraflarca 1086 sayılı Kanunun 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,09.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14559, Karar No: 2013/32, Tarih: 14.01.2013

**17. Hukuk Dairesi         2012/14559 E.  ,  2013/32 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ....... ile davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve ... arasındaki dava hakkında ... Asliye ....Ticaret Mahkemesinden verilen 05/.../2010 gün ve 2002/223 E. ve 2010/552 K. sayılı hükmün Dairenin 04/05/2012 gün ve 2011/8439 Esas ve 2012/5709 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilmişti. Süresi içinde davalı ... vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dosya içeriğine, ... ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre 6100 Sayılı HMK.nin geçici ....maddesinin ....fıkrası delaletiyle 1086 Sayılı HUMK.nin 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE, aynı Yasanın 442. maddesi uyarınca 219,00 TL para cezasının davalı ...'ten alınarak Hazineye gelir kaydettirilmesine ve aşağıda dökümü yazılı ...,55 TL kalan red harcının karar düzeltme isteyen davalı ...'ten alınmasına ........2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

.
Yargıtay — Esas No: 2010/4993, Karar No: 2010/8282, Tarih: 14.10.2010

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2010/4993 E.  ,  2010/8282 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı şirkete kasko sigortalı, müvekkiline ait aracın hasarlandığını, ihbara rağmen davalının poliçenin iptal edildiğini bildirerek hasar bedelini ödemediğini belirterek şimdilik 7.000 TL'nin hasar tarihinden işleyecek reeskont faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiş; 9.6.2009 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 2.000 TL daha artırarak toplam 9.000 TL'nin tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, ihbar üzerine yaptırılan inceleme sonucu davacının koruma tedbiri almadan aracı aylarda sokak arasına terk edilmiş şekilde bıraktığını poliçe başlangıç tarihinden önce çarpma, çarpılma olmaksızın sokak çocukları ile kötüniyetli kişilerin araca zarar verdiğini, müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, hasar tarihinden faiz istenemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan

hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 17,15 TL peşin harcın onama harcına mahsubuna 14.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/4805, Karar No: 2024/7350, Tarih: 27.06.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/4805 E.  ,  2024/7350 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/520 E., 2024/608 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 4. İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/210 E., 2023/410 K.

Taraflar arasındaki davacı tarafından davalı Kuruma yapılan başvurunun hukuka uygun olduğunun tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, hukuki niteliği itibarıyla eda davası değil, tespit davası olarak açtıkları ve bu hususun bilhassa gözetilmesini istedikleri mevcut davada, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi uyarınca Kurum tarafından iadesi gerekli olan prim miktarına işletilmesi gereken faiz tutarının ödenmesine ilişkin Kuruma yaptıkları ve davalı Kurumca herhangi bir cevap verilmeyen taleplerinin hukuka uygun olduğunun tespitini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "davanın reddine" dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "davanın reddine" dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurumun müvekkil şirketin faiz alacaklarını ödememesi işleminin hukuka uygun olup olmadığının tespitinin taraflar arasında uyuşmazlık haline geldiğini, yasal mevzuat düzenlemeleri gereğince davalı idarenin kesin olmayan cevabının red cevabı sayılarak dava açılmasının mümkün olduğunu, huzurdaki davanın usul ekonomisi gereği tespit davası olarak açılması gerektiğini, sosyal güvenlik hususundaki tespit davaları tarafların birinin idare olması sebebiyle eda davasındaki sonuçları davacıya daha pratik şekilde sağlandığını, müvekkili davacının ödenen avans miktarı üzerinden sigorta primi ödenmesi gerektiğinin ve buna göre hesaplanacak yaşlılık aylığının ödenmesi gerektiğinin tespitini ve ortaya çıkan uyuşmazlığın giderilmesi gerektiğini, yine dava açmaktan başka bir yolla alacağına kavuşması mümkün olmayıp bir mahkeme kararına muhtaç dava açmakta hukuki yararının bulunduğunu ileri sürmüştür.

2.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle: davacı tarafça açılan seri davalarda davanın kazanılması halinde seri dava olarak kabul edilebileceğini, iş bu davada davacının davası reddedilerek tarifede yazılı ücretin tam olarak uygulanması gerektiğini ve davaya konu ilamın bu yönde düzeltilmesini gerektiğini ileri sürmüştür.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “... istinaf başvurularının HMK.'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine,” dair karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili özetle, istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

2.Davalı Kurum vekili istinaf sebepleri gibi temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının davalı Kuruma yaptığı başvurunun hukuka uygun olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dava, davacının davalı Kuruma yaptığı başvurunun hukuka uygun olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/421, Karar No: 2022/21, Tarih: 18.01.2022

**Ceza Genel Kurulu         2021/421 E.  ,  2022/21 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı veren

Yargıtay Dairesi : Ceza Genel Kurulu

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Görevi kötüye kullanma suçundan sanık ...'in beraatine ilişkin ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapan Yargıtay 5. Ceza Dairesince verilen 07.04.2021 tarihli ve 18-16 sayılı hükmün sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5. Ceza Dairesince 24.09.2021 tarih ve 18-16 sayı ile temyiz isteminin reddine karar verilmiş, bu kararın sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının “Onama” istemli 10.12.2021 tarihli ve 152302 sayılı tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Temyiz incelemesi yapan Ceza Genel Kurulunca dosya incelenip görüşülerek gereği düşünüldü:

Ceza Genel Kurulunca yapılacak temyiz incelemesi; sanığın temyiz isteminin süresinde olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi sıfatıyla görevi kötüye kullanma suçundan yargılama yapan Yargıtay 5. Ceza Dairesinde yargılama aşamasında başka bir suçtan hükümlü olan sanığın Antalya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü aracılığıyla verdiği 28.08.2017 tarihli dilekçeyle ve Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinde 18.01.2018 tarihli duruşmada savunmasını yapması için baro tarafından kendisine müdafi görevlendirilmesini talep etmesi üzerine, Özel Dairece sanığa CMK’nın 150/1. maddesi uyarınca müdafi görevlendirilmesi için Ankara Baro Başkanlığına 01.02.2018 tarihinde müzekkere yazıldığı, sonrasında sanığa müdafi atandığı, Özel Dairece 07.04.2021 tarihinde sanığın yokluğunda verilen ve sanık müdafisine tefhim edilen hükmün sanık tarafından verilen beraat kararının gerekçesine yönelik olarak 20.09.2021 tarihinde temyiz edildiği, sanık müdafisi tarafından temyiz nedenlerini bildirir bir dilekçe sunulmadığı,

İlk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapan Yargıtay 5. Ceza Dairesince 24.09.2021 tarihli ek karar ile sanık tarafından kanuni temyiz süresinin geçmesinden sonra temyiz isteminde bulunulduğundan temyiz talebinin reddine karar verildiği, bu kararın sanığa 11.11.2021 tarihinde tebliğ edildiği, sanığın ek kararı 24.11.2021 tarihinde temyiz ettiği,

Anlaşılmaktadır.

Temyiz incelemesinin isabetli bir şekilde çözümlenebilmesi için "adil yargılanma hakkı", Anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesi ve “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesi, "kanun yollarına başvurma hakkı" ve "temyiz kanun yolu" kavramları ile müdafiye tebligat konusunun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.

Anlaşılmaktadır.

Temyiz incelemesinin isabetli bir şekilde çözümlenebilmesi için "adil yargılanma hakkı", Anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesi ve “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesi, "kanun yollarına başvurma hakkı" ve "temyiz kanun yolu" kavramları ile müdafiye tebligat konusunun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde hüküm altına alınan "adil yargılanma hakkı" hukukun üstünlüğü ile adalete erişimi koruyan ve kişilerin ceza muhakemesinin ilk aşaması olan soruşturmanın başından itibaren açık ve adil bir şekilde yargılanmalarını teminat altına alan mutlak bir hak olup, kişilerin hukuk devleti kuralları içinde makul sürede yargılanmasını öngörür. Adil yargılanma hakkı hukuk devleti ilkesinin bir gereği olup, bireyler için bir hak, devlet için ise bir görevdir. Adil yargılanma hakkının amacı, yargılamanın doğru, hakkaniyete uygun ve adil bir biçimde yerine getirilmesini sağlamaktır.

Adil yargılama, ceza muhakemesi hukukunda, sanığa ve mağdura tanınan hakların tümü ve insan hakları ihlal edilmeden yapılan yargılama olarak tanımlanmakta olup, soruşturma ve kovuşturma evrelerinin tamamında geçerli olan bir hak olarak karşımıza çıkmaktadır.

Ceza yargılamasında adil yargılanma hakkının bir parçası olarak etkin başvuru yolu ve yöntemine verilen önem dikkate alındığında, Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrası, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin (İHAS) 13. maddesi ve CMK'nın 34. maddesinin ikinci fıkrası ile 232. maddesinin altıncı fıkrasına uygun olarak kararın tebliğinin şeklî değil, faydalı, amacına uygun, hak arama hürriyetini ve etkin başvuru hakkını engellemeyecek biçimde yapılması gerekmektedir.

Anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”; “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesine 4709 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle eklenen ikinci fıkrasında da, “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.” şeklinde hükümlere yer verilmiş, 40. maddenin ikinci fıkrasının gerekçesinde bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkân sağlanmasının amaçlandığı, son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercisi ve sürelerin belirtilmesinin hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk hâline geldiği belirtilmiştir.

Genel olarak pozitif hukukça tanınmış hakların ön koşulu ve usuli güvencesi olarak anlaşılması gereken ve yargıya başvurma olanağını her olayda ve aşamada gerekli kılan hak arama özgürlüğü, Anayasa Mahkemesinin 19.09.1991 tarihli ve 2-30 sayılı kararında belirtildiği üzere sav ve savunma hakkı şeklinde birbirini tamamlayan iki unsurdan oluşmakta, hukuksal olanakları kapsamlı biçimde sağlama ve bu konuda tüm yollardan yararlanma haklarını içermektedir (Mesut Aydın, Anayasa Mahkemesi Kararlarında Hak Arama Özgürlüğü, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Yıl: 2006, S. 3, s. 4-10.). Bu bakımdan içerdiği sav unsuru nedeniyle davaya katılma hakkı, hak arama hürriyeti ile yakından ilgilidir.

CMK’nın "Kanun yollarına başvurma hakkı" başlıklı 260. maddesinin ilk fıkrasında;

“Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ve bu Kanuna göre katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için kanun yolları açıktır." denilmek suretiyle sanıkların kanun yoluna başvuru haklarının bulunduğu açıkça kabul edilmiştir.

Aynı Kanun'un "Avukatın başvurma hakkı" başlıklı 261. maddesi ise;

“Avukat, müdafiliğini veya vekilliğini üstlendiği kişilerin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla kanun yollarına başvurabilir." şeklinde düzenlenerek müdafinin ve vekilin kanun yoluna başvuru haklarının bulunduğu açıkça kabul edilmiştir.

Temyiz kanun yolu, kural olarak bölge adliye mahkemesi ceza daireleri tarafından verilen hükümlerle, bu dairelerin hükme esas teşkil eden ara kararlarına ve 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İşbirliği Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca iade taleplerine ilişkin ağır ceza mahkemeleri tarafından verilen kararlara karşı başvurulan bir olağan kanun yoludur.

Öte yandan 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 15. maddesinin 3. fıkrası ile “İlk derece mahkemesi olarak ilgili dairelerce verilen hükümlerin temyiz yoluyla incelemesini yapmak” görevi Yargıtay Ceza Genel Kuruluna verilmiştir.

CMK’nın "Temyiz istemi ve süresi" başlığını taşıyan 291. maddesi hüküm tarihi itibarıyla;

"(1) Temyiz istemi, hükmün açıklanmasından itibaren onbeş gün içinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılır; beyan tutanağa geçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır. Tutuklu bulunan sanık hakkında 263 üncü madde hükmü saklıdır.

(2) Hüküm, temyiz yoluna başvurma hakkı olanların yokluğunda açıklanmışsa, süre tebliğ tarihinden başlar.",

CMK’nın "Temyiz başvurusunun içeriği" başlığını taşıyan 294. maddesi;

"(1) Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır.

(2) Temyiz sebebi, ancak hükmün hukukî yönüne ilişkin olabilir.",

CMK’nın "Temyiz gerekçesi" başlığını taşıyan 295. maddesi ise;