muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/2326, Karar No: 2016/14283, Tarih: 10.05.2016

Rödövans sözleşmesiyle rödövansçı bir maden sahasını işletirken diğer maden sahalarını maden hakkı sahibi işletebilir. Bu ihtimalde, taraflar arasında tam bir bağımsızlık söz konusu ise, rödövans sözleşmesi ve şartları varsa işyeri devri hükümleri uygulanır. Buna karşılık, rödövans sözleşmesi imzalanmasına karşın, ruhsat sahibi ile rödövansçı arasındaki ilişkide asıl yönetim ye..........si ruhsat sahibinde ise, rödövansçının üretim yapmak için kiraladığı maden ocağında kendine ait iş organizasyonu ve hukuki bağımsızlığı yoksa, işçi temini ilişkisi söz konusu olur ve bu ilişki kanuna aykırı olduğundan geçersiz sayılarak rödövansçının işçisi gibi görünen kişiler, iş organizasyonuna fiilen dahil oldukları ruhsat sahibinin işçileri sayılırlar.

Maden sahasında işletme hakkının kiraya verilmesinde (rödövans sözleşmesi) rödövansçı, madeni, sözleşmede belirtilen şartlar çerçevesinde kendi adına işletir. Rödövansçı, madeni kendi adına işletemiyorsa, üretim, çalışma ve organizasyon açısından ruhsat sahibine tam olarak bağlı ise bu durumda rödövanstan değil, alt işverenlik ya da ihaleden söz edilir. Dolayısıyla rödövans sözleşmesi rödövansçının bağımsızlığını ve inisiyatifini tamamen ortadan kaldıracak şekilde düzenlenemez. Rödövans sözleşmesinde, asgari üretim miktarı ile ton başına verilecek ücretin belirlenmesi hukuki ilişkiyi rödövans olmaktan çıkarmaz. Rödövans sözleşmesinde rödövansçı istediği kadar işçi alıp çıkartabilir, kanunlara aykırı olmamak şartıyla üretim sürecini istediği gibi yönetebilir, vardiyalar oluşturabilir, çalışma şartlarını belirleyebilir. Rödövansta önemli olan belirli nitelikte ve miktardaki madenin belirli zaman dilimleri içinde çıkartılarak istenilen yerlere sevkini yapmaktır.

Rödövans sözleşmesi maden ruhsatının devri anlamına gelmediğinden, devir sözleşmesinin Maden İşleri Genel Müdürlüğünde ye..........li memur huzurunda yapılması zorunluluğu yoktur. Maden ruhsat sahibi ile (madenci) ile rödövansla sahayı işletecek olan (rödövansçı) rödövans sözleşmesini isterlerse adi yazılı şekilde, isterlerse noterde düzenleme şeklinde yapabilirler.

Rödövansçının maden üretim faaliyetini bağımsız şekilde yürütmediği, gerek üretim ve gerekse işçiler üzerinde yönetim ye..........sinin ruhsat sahibinde olduğu sonucuna varılırsa, rödövans ya da hizmet alımı değil, işçi temini söz konusu olur. Üretim faaliyeti ve işçiler üzerindeki yönetim ye..........sinin rödövans sözleşmesiyle maden ocağını devralan kişiye ait olduğu anlaşılıyorsa, diğer bir deyişle rödövansçı, ruhsat sahibinden almış olduğu maden üretim işinde hukuken bağımsız, maden üretim işi ruhsat sahibinin maden üretim organizasyonuna dahilse, sözleşme tarafları arasında ne işçi temini ne de birbirinden bağımsız iki işveren ilişkisi söz konusu olur.

Maden işletme ruhsatı kiralayan rödövansçı kişi veya şirketin maden çıkarma ve işletme yeterliliğine ve uzmanlığına sahip olması gerekir. Buna göre rödövansçının maden işletme yeterliliği ve uzmanlığı yoksa hukuki işlem muvazaalı kabul edilir. Maden ruhsat sahibi ile rödövansçı arasında kiralayan ile kiraya veren ilişkisi söz konusudur. Kiralayan, kiraladığı şeyde bağımsızdır. Bu sebeple rödövansçının kiraladığı maden sahasında hukuki, idari ve teknik bağımsızlığının bulunması gerekir.

“TKİ Genel Müdürlüğü Ege Linyitleri İşletmesi Müessesesi Müdürlüğü Eynez Yeraltı Sahalarından Kömür Üretme İşi Hizmet Alım Sözleşmesi”nin incelenmesinden, şirket tarafından yapılacak iş programının ve işletme projesinin TKİ. Genel Müdürlüğüne sunulacağı, programın veya projenin yeterli bulunmaması halinde idarenin programda veya projede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabileceği, şirketin bu programa ve projeye aynen uymak zorunda olduğu, aksi takdirde TKİ.'nin sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceği, iş programı ve işletme projesinin TKİ.'nin isteği üzerine revize edilebileceği, üretilen kömür ve mevcut kömür artıklarının TKİ Genel Müdürlüğünün göstereceği kantarda tartılacağı ve sevk fişi düzenleneceği, şirketin TKİ.'nin yapacağı yazılı istek ve uyarılara riayet edeceği, sahadaki çalışmaların TKİ. Genel Müdürlüğü tarafından işletme projesine uygun yapılıp yapılmadığının kontrol edileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin ekleri olan "Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü Ege Linyitleri İşletmesi Müessesesi Müdürlüğü Eynez Yeraltı Sahalarından Kömür Üretme İşi Teknik Şartnamesi"nin 2. maddesinde yapılacak işin konusu; "Hukuku idarenin uhdesinde olan ve Madde 1'de cins, mevki ve sınır koordinatları belirtilen sahadan, idare tarafından bir kısmı yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak verilecek bina, tesis, makine, teçhizat ve yeraltı galerileri ile, yüklenicinin temin edeceği ilave makine, teçhizat, tesis ve personel ile bütün masraflar yükleniciye ait olmak üzere, yer altı işletme yöntemiyle kömür üretme işi" olarak belirlenmiş, "Hizmet İşleri Genel Şartları"nın "Yüklenicinin Genel Sorumlulukları" başlıklı 6. maddesinde "...Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir." hükmü yer almaktadır. "İşin yürütülmesi için Gerekli Personel ve Araçlar" başlıklı 10. maddede ise "Sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenici, üstlenmiş olduğu işin önemine ve iş programına uygun olarak, işlerin yapılması için gerekli her türlü yardımcı tesisleri hazırlamak, her türlü malzemeyi, ekipmanı ve personeli sağlamak ve ihzaratla ilgili önlemleri almak zorundadır." denilmektedir.

Dosya içerisinde yer alan .......... 9. Noterliğine ait 30.10.2009 tarihli ve 24045 yevmiye sayılı "TKİ Genel Müdürlüğü Ege Linyitleri İşletmesi Müessesesi Müdürlüğü Eynez Yeraltı Sahalarından Kömür Üretme İşi Devir Protokolü"nde özetle, “Ege Linyitleri Müessese Müdürlüğü, Eynez Yeraltı sahalarından Hukuku İdarenin Uhdesinde Kalmak Kaydıyla IR 4009 Ruhsat Sahası İçerisinde Mevkii ve Sınırları Teknik Şartnamede Belirtilmiş Sahalardan termin programına bağlı olarak 3.860 günde toplam 15.000.000 ton Tüvenan Kömürün Üretimi ve üretilen tüvenan kömürün Teknik Şartnamede tanımlanan yerlere teslim edilmesi işine” dair 27.07.2006 tarihli (.......... 32. Noterliği 21714 No) sözleşmesinin .......... Teknik Elektrik Mad. Turz. ve Tic. A.Ş. tarafından .......... A.Ş.'ye devredildiği ve iş bu devre TKİ Genel Müdürlüğünce muvafakat verildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarından, dosya içerisinde yer alan davaya konu teşkil eden hizmet alım sözleşmesi ve eklerinden, TKİ. işçilerinin, .......... A.Ş.'de çalıştırılmadıkları, davalı ... Müdürlüğünün işçiyi işe alma ve değiştirmede ye..........li olmadığı, şirket işçileri üzerindeki yönetim hakkının TKİ. tarafından kullanılmadığı, şirket işçilerinin sözleşmede belirtilen işler dışında çalıştırılmadığı, araç ve gereçlerin bir kısmı TKİ tarafından karşılanmış olsa da, asıl gerekli araç ve gereçlerin şirket tarafından karşılandığı ve toplu iş sözleşmesi yapılması esnasında işin alt işverene verilmediği, zaten davacı tarafın bu yönde de bir iddiasının bulunmadığı, davacı tanıkları beyanlarında davalı TKİ. ye..........lilerinin kendilerine emir ve talimat vermediğini, kendileriyle muhatap olmadıklarını, ocak içinde TKİ. personelinin bulunmadığını, sadece ocak dışında 3 TKİ. mühendisi bulunduğunu, bunların da denetim ve kontrolleri yaptıklarını, ocağa inmediklerini, emir ve talimatları dava dışı olan .......... A.Ş. ye..........lilerinden aldıklarını, .......... A.Ş.'nin Eynez Ocağı dışında, Işıklar ve Atabacası Ocaklarının da bulunduğunu, hatta daha önce Geventepe Ocağının da bulunduğunu, ancak Geventepe'de üretimin sona ermesi sebebiyle kapatıldığını, orada çalışan işçilerin iş bu üç ocağa aktarıldığını, yine söz konusu üç ocakta çalışan işçilerin geçici görevlendirmeler ve nakillerle yer değişikliğine tabi tutulabildiğini, işe başlarlarken .......... A.Ş.'ye ait hangi ocakta çalışacaklarının belli olmadığını, hangi işçinin nerede çalışacağına .......... A.Ş.'nin bizzat kendisinin karar verdiğini söyledikleri, .......... A.Ş.'nin hangi işçi ile çalışacağını seçme konusunda TKİ.'nin herhangi bir ye..........sinin bulunmadığı, TKİ.'ye tanınan ye..........lerin denetim ve koordinasyon sınırlarını aşmadığı anlaşılmaktadır.

Dairemizce daha önce taraflar arasında alt işverenlik ilişkisi olduğuna hükmedilmiş ise de hukuki nitelemede maddi hata yapıldığı ve söz konusu ilişkinin rödövans sözleşmesi olduğu, maddi hataya dayalı hukuki nitelemenin de taraflar açısından kazanılmış hak oluşturmayacağı göz önünde tutulmalıdır.

Sözleşmeye taraflarca konulan ad önemli değildir. Sözleşmenin içeriğine ve uygulamasına bakılarak hukuki niteliği belirlenmelidir. “TKİ Genel Müdürlüğü Ege Linyitleri İşletmesi Müessesesi Müdürlüğü Eynez Yeraltı Sahalarından Kömür Üretme İşi Hizmet Alım Sözleşmesi”nin yukarıda yapılan açıklamalar karşısında rödövans sözleşmesi olduğunun kabulü ile sonuca gidilmesi gerekmektedir. Mahkemece verilen kararın bozulması gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. 10.05.2016
Yargıtay — Esas No: 2013/2656, Karar No: 2013/7378, Tarih: 04.12.2013

**1. Ceza Dairesi         2013/2656 E.  ,  2013/7378 K.**

**"İçtihat Metni"**

(KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİ)

İSTEM: ... ..., canavarca his sevkiyle veya işkence ile öldürme suçlarından faili meçhul şüpheliler hakkında yapılan soruşturma evresi sonucunda, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 13/07/2012 tarihli ve 2012/8570, 2012/22160 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ... Ağır Ceza Mahkemesinin 22/11/2012 tarihli ve 2012/1832 değişik ... sayılı kararın verilmesi nedeniyle dosyanın yapılan incelenmesi sonucunda;

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 3. maddesinde hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza ve işlemlere tabi tutulamayacağının; 2. maddesinde herkesin yaşam hakkının yasa ile korunacağı ve yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen bir cezanın yerine getirilmesi dışında hiç kimsenin kasten öldürülmeyeceğinin, 15/2. maddesinde ise savaş halinde dahi sözleşmenin 2. ve 3. maddelerinde belirtilen yaşam hakkı ile işkence, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza ve işlemlere tutulmama hakkının ihlal edilemeyeceğinin vurgulandığı; 12 Eylül 1980 Askeri Darbesinin yapıldığı tarihte yürürlükte olan 1961 Anayasası'nın 65/son maddesinde usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmaların kanun hükmünde olduğu, bunlar hakkında 149'ncu ve 151'nci maddeler gereğince Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağının belirtildiği; 1982 Anayasası'nın; 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti ... adalet anlayışı içinde, insan haklarına ..., ... sosyal bir hukuk devletidir.", 90/son maddesinde, "usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası anlaşma hükümleri esas alınır" biçiminde düzenlemelerin bulunduğu görülmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin, ...'nin 2. ve 3. maddeleri anlamında etkili soruşturmadan anladığı, soruşturmanın bu türden temel hakları ihlal eden kişilerin tespiti ve cezalandırılması konusunda sonuca götürür nitelikte olmasıdır. Bu bağlamda, "soruşturma organları, yeterli suç şüphesi olan bir olay kendilerine

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin, ...'nin 2. ve 3. maddeleri anlamında etkili soruşturmadan anladığı, soruşturmanın bu türden temel hakları ihlal eden kişilerin tespiti ve cezalandırılması konusunda sonuca götürür nitelikte olmasıdır. Bu bağlamda, "soruşturma organları, yeterli suç şüphesi olan bir olay kendilerine

iletildiğinde ivedi bir şekilde hareket ederek suç delillerini toplayıp muhafaza altına almalı, kamuoyunun soruşturma organlarına olan güvenini korumak için soruşturmanın gerektirdiği dikkat ve özen gösterilerek hareket edilmeli, yasadışı eylemlere tolerans gösterildiği şeklinde veya suç ortaklığı izlemini verir şekilde davranmamalı, soruşturmalar suça karışanlardan bağımsız bir organ tarafından ve suçtan zarar görenlerin katılımı sağlanarak yürütülmeli, makul sürede sonuçlandırılmalı ve yaşam hakkını ihlal ettiği iddia edilen ve işkence ve kötü muamele iddialarıyla suçlanan kamu görevlileri af ve zamanaşımından yararlandırılmamalıdır." (.../Türkiye, no 32446/96, 2 ... 2004, ş 55, Okkalı/Türkiye, no 52067/99, 17 Ekim 2006, ş 76; .... ... .../Türkiye, no 27566/06, 30 ... 2010, ş sı; ve benzeri ile ilgili AİHM'sinin kararları...).

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alan temel hak ve hürriyetlere ilişkin hükümler, iç hukukta doğrudan uygulama özelliğine sahip hukuk normları olup bu hükümler Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin yorumladığı şekilde anlaşılmalı ve uygulanmalıdır. Anasaya'nın 90. maddesine göre söz konusu sözleşme iç hukuktaki yasaların üzerinde olup, yasalardaki zaman aşımına ilişkin hükümlerde buna dahildir. Dolayısıyla, soruşturma konusu olayda, zamanaşımı ile ilgili olarak doğrudan Avrupa İnsan Hakları Sözleşme'sinin yaşama hakkı ve işkence yasağına ilişkin 2. ve 3. maddeleri gözetilmeli ve kovuşturma bu esaslar çerçevesinde yapılmalıdır.

Sonuç olarak, 1982 ve 1961 Anasayalarındaki düzenlemeler ile ... ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yerleşmiş içtihatları dikkate alındığında, kamu görevlilerinin faili olduğu yaşam hakkının ihlali, işkence ve kötü muamele suçlamalarında zamanaşımına ilişkin hükümlerin uygulanamayacağı gözetilmeden itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesi isabetsizliğinden sözedilerek, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 26.04.2013 tarih ve 27397 sayılı istemlerine dayanılmak suretiyle anılan kararın, 5271 sayılı CMK.nun 309. maddesi gereğince kanun yararına bozulmasına ilişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 20.05.2013 tarih ve 156092 sayılı tebliğnamesine bağlı dosyası Dairemize gönderilmekle okundu, gereği konuşulup düşünüldü:

TÜRK MİLLETİ ADINA

I.) OLAY: Faili meçhul şüpheliler hakkındaki dosya kapsamından;

1/1- ... Cumhuriyet Başsavcılığı (CMK 250. madde ile yetkili ve görevli) 28.02.2012 tarihli ve soruşturma no 2012/125, karar no 2012/127 sayılı görevsizlik

TÜRK MİLLETİ ADINA

I.) OLAY: Faili meçhul şüpheliler hakkındaki dosya kapsamından;

1/1- ... Cumhuriyet Başsavcılığı (CMK 250. madde ile yetkili ve görevli) 28.02.2012 tarihli ve soruşturma no 2012/125, karar no 2012/127 sayılı görevsizlik

kararı ile; mağduru..., müştekileri 1) ... ..., 2) ...,3) ..., 4) ... Kaya, 5) Songül Canpolat, 6) ... Ekber Baytemur, 7) Mulla Mike, 8) ... Yazer, 9) ... Polat, 10) Gaffar ...'dan oluşan kişilerin, 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle ülke yönetimiyle el koyan askeri idarenin gözaltına alınan, tutuklanan, yargılanan zanlıların ''işkence ve kötü muamele, işkence sonucu adam öldürme" fiillerine maruz kaldıklarına ilişkin yakınmalarının suç yeri itibariyle ... Cumhuriyet Başsavcılığının yetki alanında bulunduğundan bahisle yetkisizlik ve görevsizlik kararı vermiştir.

1/2- ... Cumhuriyet Başsavcılığı 13.07.2012 tarihli ve 2012/8570-22160 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararında;

Müştekilerden ... ..., kardeşi maktul...'in dürüst ve adil olmayan yargılama sonucu ... ... 2 nolu Askeri Mahkemesinin 1981/71 esas, 17.02.1981 tarihli kararı ile ölüm cezasına mahkum edildiği, kararın kesinleşmesini müteakiben hükümlünün 10.06.1981 tarihinde idam cezasının infaz edildiğinden bahisle şikayetçi olduğu;

Müşteki ... .... ... ise, şikayetlerinde, ...'ın 02.10.1980 tarihinde ... ilinde sokakta vurulduğunu; ...'ın kaldığı evde kolluk mensuplarınca kurşunlanarak ve bombalanarak öldürüldüğü; Cennet Değirmenci'nin 12.05.1982 tarihinde Emniyette gözaltına iken kolluk görevlilerince işkence edilerek öldürüldüğü açıklanmak suretiyle şikayetlerini belirtmiş iselerde;

Müşteki ... ve ...'a yönelik işkence ve kötü muamelenin yapıldığı tarihte 765 sayılı Türk Ceza Kanununun yürürlükte olduğu, dolayısıyla 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7/2 maddesindeki "suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz edilir ilkesi gereğince;

765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 450 maddesinde yazılı canavarca bir his sevki ile veya işkence ve tazip ile öldürme suçunun üst sınırının ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası olması, bu suçun aynı yasanın 102/1 maddesi gereğince 20 yıllık zamanaşımı süresine tabi bulunması, bu nedenle müştekiler ... ... ...'ın suçlamalarının kabulü halinde dahi şüpheli ve şüphelilerinin üzerine atılı olan suçun zamanaşımı süresinin dolduğu;

765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinde yazılı işkence veya kötü muamele suçunun cezasının üst sınırının 8 yıl ağır hapis cezasını içermesi, bu suçun

765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinde yazılı işkence veya kötü muamele suçunun cezasının üst sınırının 8 yıl ağır hapis cezasını içermesi, bu suçun

da aynı kanunun 102/3 maddesi gereğince 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olması, bu itibarla müştekiler...'na yönelik fiillerin kabulü halinde dahi şüpheli veya şüphelilerin üzerlerine atılı olan suçun zamanaşımı süresi dolduğu anlaşılmış bulunduğundan, şüpheli veya şüpheliler hakkındaki şikayetler ile ilgili olarak zamanaşımının dolması nedeniyle kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına, kararın şikayetçilere tebliğine, biçiminde karar verildiği;

1/3- İtiraz üzerine inceleme yapan ... Ağır Ceza Mahkemesi, 22.11.2012 tarihli, 2012/1832 değişik ... sayılı kararı ile;

... Cumhuriyet Başsavcılığının 13.07.2012 tarihli, 2012/8570-22160 sayılı kararında herhangi isabetsizlik bulunmadığı, kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararının usul ve yasaya uygun olduğundan, şikayetçi ... ve şikayetçi ... ... vekilinin itirazlarının reddine karar verildiği;

1/4- Müşteki ...'nun, 31.12.2012 tarihli dilekçesi ile adıgeçen 1/2 ve 1/3. fıkralarındaki kararlarının Yargıtay ilgili Ceza Dairesince bozulmasına karar verilmesini talep ettiği;

Diğer şikayetçiler ve şikayetçi vekillerinin red kararına yönelik kanun yararına bozma taleplerinde bulunmadıkları;

1/5- ... Cumhuriyet Başsavcılığı, bu aşamalarda geçen işlemler hakkında olağan üstü kanun yolu olan kanun yararına bozma talebinde bulunan şikayetçi ...'nun isteminin reddine karar verilmesi yönünde düşünce (mütala) açıklamasında bulunduğu;

Dosya kapsamından anlaşılmıştır.

II.) KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNE İLİŞKİN UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI:

Şikayetçi ...'nun 12 Eylül 1980 tarihinde gerçekleşen askeri darbe döneminde gözaltında iken, güvenlik güçleri tarafından işkence ve kötü muameleye maruz kaldığına ilişkin suçlamalarının 30 yıl sonra ileri sürülmesinde iç hukuk hükümleri ve ... hükümleri çerçevesinde suçun zamanaşımının uğrayıp uğramayacağı noktasında düğümlenmektedir.

III.)HUKUKSAL DEĞERLENDİRME:

Uluslararası nitelikteki İnsan Hakları belgelerinde (normlarında), varılan ortak yargı: Ceza sorumluluğunda zamanaşımı kuralının, insanlığa karşı soykırım suçları ile barışa karşı suç işleyenler ve savaş suçlarında suçlu bulunanlara uygulanamayacağı yönündedir.

Gerek ulusal (iç) hukuk, gerekse uluslararası (dış) hukuk normların tamamında ortak temel kavramların kabul gördüğü tartışma dışıdır.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini 18.05.1954 tarihinde onaylamıştır. Yine Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Avrupa İnsan Hakları Komisyonu (Mahkemesi), bireysel başvuru hakkını 1987 yılında kabul etmiştir.

Gerek ulusal (iç) hukuk, gerekse uluslararası (dış) hukuk normların tamamında ortak temel kavramların kabul gördüğü tartışma dışıdır.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini 18.05.1954 tarihinde onaylamıştır. Yine Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Avrupa İnsan Hakları Komisyonu (Mahkemesi), bireysel başvuru hakkını 1987 yılında kabul etmiştir.

2004 yılında yapılan Anayasa değişikliği öncesinde, 1982 Anayasasında uluslararası sözleşmelerin, iç hukuktaki yeri konusunda açık hükümler olmadığından, uygulamada belirsizlikler yaşanmıştır. Anayasa Mahkemesi (AYM) çeşitli kararlarında, uluslararası sözleşme hükümlerinin, iç hukuktaki yasalarla eş değerde olduğunu kabul etmiştir. Sözleşmeleri, yasaların üstünde görmemiştir. Uluslararası anlaşmaların yasa ile eş değerde olduğu, iki yasa kuralının çatışması halinde, hangi ilkeler uygulanıyor ise uluslararası sözleşme ile bir yasa kuralı çatıştığında aynı kuralların uygulanacağını öngörmüştür.

2004 Anayasa değişikliği ile temel hak ve hürriyetlere ilişkin uluslararası sözleşmeler, yasalara nazaran öncelikle uygulama imkanı bulmuştur.

07.05.2004 tarih ve 5170 sayılı Yasa ile Anayasa'nın 90. maddesine yapılan ekleme ile; temel hak ve hürriyetlere ilişkin uluslararası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi halinde, ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklarda uluslararası andlaşmaların esas alınacağını öngörmüştür. Böylece, bu düzenlemeye kadar uluslararası sözleşme ile getirilen hükümlerin ulusal mahkemelerce uygulanabilmesi için ayrıca TBMM tarafından kanunlaştırılması gerekirken, düzenlemeden sonra bu ikici (düalist) sistem terkedilerek, sözleşmenin doğrudan uygulanabilmesine imkan sağlayan tekli (monist) sistem getirilmiştir.

Anayasa'nın 138. maddesine göre, hakimler kararlarında Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun hüküm vermektedirler. Anayasa'nın 90/5 maddesine göre ise, "usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir." Bu sebeple; hakimler Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini, ulusal kanun gibi kabul etmek ve ona göre karar vermek durumundadırlar. 07.05.2009 tarihinde kabul edilen 5170 sayılı Kanunla Anayasa'nın 90/5 fıkrasına eklenen 3. tümceye göre, uluslararası andlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi halinde çıkabilecek uyuşmazlıklarda; milletlerarası andlaşmaların uygulanacağı yönündeki düzenleme, uygulamada doğan tereddütleri, belirsizlikleri ortadan kaldırmıştır.

Bu durum karşısında, "özel kanun, genel kanun; önceki kanun, sonraki kanun" gibi ilkeler artık önemini yitirmiştir.

Bu düzenlemelerden sonra, Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrası gereğince usulüne göre onaylanmış ... ve Eki protokollerin hükümlerinin kanun ile çatışması halinde artık sözleşme ve ek protokollerin esas alınacağı netleşmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında; Bir kamu görevlisi, A.İ.H.