muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/3991, Karar No: 2016/2677, Tarih: 23.03.2016

**15. Ceza Dairesi         2014/3991 E.  ,  2016/2677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık, görevi kötüye kullanma

Nitelikli dolandırıcılık, görevi kötüye kullanma suçlarından sanıkların beraatlerine yönelik hükümler, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Sanıklar ..... hakkında nitelikli dolandırıcılık, sanık .... hakkında nitelikli dolandırıcılık ve görevi kötüye kullanma sanık .... hakkında görevi kötüye kullanma suçlarından verilen beraat hükümlerinin temyiz incelemesinde;

Sanıkların 2007 yılı içerisinde yem bitkisi (korunga) destekleme ödemelerinden faydalanmak amacıyla beyan ettikleri arazilerinde aslında ekmedikleri halde destekleme ödemesinden faydalanmak amacıyla yanlış beyanda bulunmak suretiyle, dolandırıcılık suçunu işledikleri, sanıklar .....'in ise çiftçilere ait desdekleme ödemesiyle ilgili dosyaların kabulünde, gerekli özeni göstermeyerek eksik, hatalı, noksan usulünce düzenlenmeyen dosyaları alarak işleme koydukları, keza dosya başına 5 TL ve 10 TL olan paraların daha fazlasının .... tarafından alındığı, yine ..... tarafından çiftçilerin dosyalarının haricen düzenlenerek, para tahsil edildiği, bundan başka yolluk adı altında Metin tarafından yatırtılan paraların tahsil edildiği şeklinde iddia olunan olayda, .... destekleme ödemesinden yararlanmayı düzenleyen 13.04.2007 tarihli .... sayılı resmi gazetede yayınlanan ..... nolu tebliğnamede ödemelerin usul ve esaslarının belirtildiği ,buna göre özetle, çiftçilikle uğraşan vatandaşların yem bitkileri desteklemelerinden faydalanmak istemeleri halinde, alınacak dilekçe ve sair belgelerin ibrazının gerektiği belirtilerek, başvuru yapılıp, ekim yapıldıktan sonra, ilçe ..... müdürlüğüne bağlı mühendisler tarafından çiftçilere ait araziler bulundukları yerde kontrol edilerek, ekimin yapılıp, yapılmadığı, yapılmış ise miktarının tesbiti ve ödemenin buna göre yapılması gerektiği belirtilmekle, ve 2008 yılında yapılan kontroller neticesinde iddia olunduğu üzere, korunga ekiminin 2007 yılı içerisinde sanıklar tarafından yapılmadığının tesbit edilmesi karşısında, sanıkların müracaat dilekçelerini verdikleri sırada, ekimin yapıldığına dair herhangi bir hileli hareketleri ve kurum yetkililerin kontrollerini ortadan kaldırır hileli bir davranışlarının bulunmadığı, tüm çiftçi sanıkların üzerlerine atılı dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı, sanıklar ...... yönünden ise, dosyaların usulünce düzenlenme yönünden, TCK’nın 257/1 maddesindeki suçun unsuru olan kamu ya da kişilerin zarara uğraması şartının, destekleme ödemesinin yapılmayışı karşısında, oluşmadığı, döner sermaye hesabına, komisyon kararıyla tahsil edilerek dosya başına 5 TL ve 10 TL olarak bedellerin yatırtıldığı, sanık Şefik'in daha fazla bedel aldığı yönünde herhangi bir iddianın ilgili çiftçilerce de ileri sürülmediği, bundan başka sanık ....'in oluşturulan ..... Müdürlüğü ....Yolluğu hesabına resmi araçların yetmemesi nedeniyle, özel araçlarla gidilerek, diğer memurlarla birlikte özel araç paralarının tahsili ve memur yolluklarının ödenmesi amacıyla köy muhtarları vasıtasıyla köylülerden toplanan ve adı geçen hesaba yatırılan 1040 TL paranın çekilmesinde de herhangi bir suç kastının bulunmadığı, görevin yerine getirilmesi amacıyla hareket edildiği, üstelik haksız bir kazancın da sağlanmadığı görevi kötüye kullanma suçunun oluşmadığı gerekçeleriyle verilen beraat hükümlerinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; katılan vekilinin suçların oluştuğuna ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, hükümlerin ONANMASINA,

2-Sanık ...... hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen beraat hükmünün temyiz incelemesinde;

Sanığın hüküm tarihinden sonra 27.09.2015 tarihinde vefat ettiğinin UYAP'tan temin edilen22.03.2016 tarihli nüfus kaydından anlaşılması karşısında; hakkında açılan kamu davasının 5237 sayılı TCK’nın 64/1. maddesi uyarınca düşürülmesine karar verilip verilmeyeceğinin mahkemesince değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Kanuna aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 23.03.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/14925, Karar No: 2020/2352, Tarih: 27.02.2020

**14. Hukuk Dairesi         2016/14925 E.  ,  2020/2352 K.**

**"İçtihat Metni"**

14. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki ortaklığın giderilmesi davasından dolayı mahal mahkemesinden verilen hüküm davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

7201 sayılı Tebligat Kanunu, 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunla değiştirildikten sonra, gerçek kişilere yapılacak tebligatla ilgili olarak iki aşamalı bir yol benimsenmiştir.

1) Bu kanun değişikliğine göre, muhatabın adres kayıt sistemindeki adresine, Kanunun 21/2. maddesi uyarınca doğrudan tebligat yapılması mümkün değildir. Muhataba çıkarılan ilk tebligat, öncelikle bilinen veya gösterilen en son adresine, mavi renkli zarf kullanılmaksızın ve adres kayıt sistemindeki adres olduğuna ilişkin şerh verilmeksizin Kanunun 10. maddesine göre normal bir şekilde çıkarılmalıdır. Muhatabın bu adreste bulunmaması durumunda, tebliğ memurunca Kanunun 20 ve 21. maddesinin birinci fıkrası ile Tebligat Yönetmeliğinin 29. maddesi uyarınca, muhatap lehine olan araştırmalar yapılarak tebligatın kendisine ulaşması ve bilgilendirme işlemlerinin yerine getirilmesi gerekir.

2) Muhatabın gösterilen adresten sürekli olarak ayrılması ve yeni adresinin de tebliğ memurunca tespit edilememesi durumunda, tebliğ evrakının tebligatı çıkaran mercie geri gönderilmesi gerekir. Ancak bu aşamadan sonra, Kanunun 10/2 ve Yönetmeliğin 16/2. maddeleri nazara alınarak, tebliğ evrakının açık mavi renkli zarfla, adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olduğu belirtilerek, Kanunun 21/2. maddesine göre tebliği mümkün olabilecektir.

Tebligat Kanununun 10/2 ve 21/2. maddeleri farklı şekilde yorumlanarak, başka adresi bilinmediği gerekçesiyle muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine doğrudan doğruya 21/2. maddesine göre tebligat çıkartılması ve bu hükme göre tebliğ edilmesi, yukarıda belirtilen hükümlere aykırı olduğundan ve muhatabın savunma hakkını kısıtlayacağından usulüne uygun değildir.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya gelince; davalılar ... ile ...’e yapılan gerekçeli karar tebligatının yukarıda açıklanan ilke ve kurallara aykırı olarak Tebligat Kanununun 10/2. maddesi gözardı edilmek suretiyle ve yasal şartları oluşmadan doğrudan doğruya Tebligat Kanununun 21/2. maddesine göre yapıldığı ve usulsüz olduğu görülmüştür. Adı geçen davalılara 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde gerekçeli kararın tebliği ile kanun yoluna başvuru süresinin beklenilmesi, daha sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmesi için dosyanın MAHALLİNE İADESİNE, 27.02.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/8390, Karar No: 2011/1254, Tarih: 07.02.2011

**11. Hukuk Dairesi         2009/8390 E.  ,  2011/1254 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Adana 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 03.03.2009 tarih ve 2008/73-2009/87 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, işyeri poliçesi ile sigortalı bulunan ...’a ait işyerindeki pamuk balyalarının davalı ... Birliğinde çalışan diğer davalıların DSİ’ye ait sulama kanalını temizlerken otları yakmaları sonucunda yangının sıçraması ile hasar gördüğünü, hasarın müvekkili tarafından sigortalıya 8.939,00 TL ödendiğini ileri sürerek, 8.929,00 TL’nin davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, müvekkillerinin yangını çıkarmadıklarını ileri sürerek, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, Adana 1. Sulh Ceza Mahkemesinde yapılan ceza yargılamasında yangının davalılar tarafından çıkarılmadığı tespit edilerek beraat kararı verilmiş olduğu, her ne kadar beraat kararı hukuk mahkemesini bağlamaz ise de, toplanan tüm deliller itibari ile hasara neden olan yangının davalılar tarafından çıkarıldığına dair delil sunulamadığı gerekçesiyle, ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 02,80 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 07.02.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/11046, Karar No: 2024/13826, Tarih: 25.12.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/11046 E.  ,  2024/13826 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1324 E., 2024/2133 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 4. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/123 E., 2021/119 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının kronik bronşit ve her iki kulağında da işitme kaybı rahatsızlığına dayalı engelli olduğunu, sigortalı olarak çalışmakta iken 2003 yılında Vergi Dairesine müracaatla vergi indirimden faydalanmak istediğini, buna istinaden müvekkiline Konya Numune Hastanesinden aldığı 21.04.2003 tarihli 7784-7473 sayılı sağlık kurulunca sürekli olmak üzere %45 engelli raporu verildiğini, III. Derece vergi indirimden faydalandırıldığını, ayrıca müvekkilinin 2003 yılındaki aldığı rapordan 1 yıl sonra Konya Numune Hastanesinin 14.05.2004 tarihli 10133-9226 nolu raporu ile bu kez çalışma gücü kaybının %49 olduğuna dair rapor verildiğini, vergi indiriminden faydalandırılması sonrası müvekkilinin 21.10.2008 tarihinde SGK'ya müracaatla vergi indirimine dayalı yaşlılık aylığı talebinde bulunduğunu, bu talebi kabul edilerek müvekkiline 01.11.2008 tarihinden itibaren vergi indirimine dayalı yaşlılık aylığı bağlandığını, davalı Kurumun 27.07.2016 tarihli 10227652 sayılı yazısı ile sakatlık indirimi maluliyet oranının yeniden tespitini talep ettiğini, buna istinaden davacının Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinin 17.08.2016 tarih ve 3843927 nolu raporunda maluliyet oranının %40'ın altında olduğunun tespit edildiği, bu rapora itiraz edilmesi neticesinde hakem hastane olarak ... Erbakan Tıp Fakültesi Hastanesine sevk edilerek engellilik oranının tespitinin istendiği, müvekkilinin maluliyet oranının ... Erbakan Tıp Fakültesi Hastanesinin raporunda da %40'ın altında olduğu tespit edildiğini, buna istinaden davalı Kurumun 21.11.2018 tarih ve 14349855 varide sayılı yazısı ile yaşlılık aylığının 25.07.2018 tarihi itibari ile durdurduğunu ve davacıya Kurumca 21.11.2018 tarihli 15658891 varide sayılı ve 1088 takip numaralı yazı ile borç bildirimi yapıldığını beyanla davacının engellilik oranının tespiti ile 2016 ve 2018 yılında alınan Meram Tıp ve Selçuklu Tıp Fakültelerinin raporlarına istinaden vergi indirimden yararlanma hakkının iptaline ilişkin 26.10.2018 tarih 14349855 varide sayılı Kurum işleminin iptalini, Kurumca 21.11.2018 tarihli 15658891 varide sayılı ve 1088 takip numaralı yazı ile çıkarılan 6.853,68 TL yersiz ödeme nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılama sırasında Yüksek Sağlık Kurulundan alınan 08.04.2019 tarihli rapora göre davacının çalışma gücü kaybı oranının %14 olduğuna karar verildiği, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulunun 06.01.2020 tarihli raporunda davacının çalışma gücü kayıp oranının Özürlülük Ölçütü Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre %38 olduğunun belirlendiği, çelişki üzerine alınan Adli Tıp Kurumu İkinci Üst Kurulunun 22.10.2020 tarihli raporunda davacının çalışma gücü kayıp oranının Özürlülük Ölçütü Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre %38 olduğunun belirlendiği, sonuç olarak davacının çalışma gücü kaybının %40' ın altında olduğu ve aylık bağlama koşullarını kaybettiği, davacı tarafından bronşit rahatsızlığına yönelik yeniden araştırma yapılarak yeniden rapor alınması talep edilmiş ise de aşamalarda alınan raporlarda bu rahatsızlığın değerlendirilmiş olduğu anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Adli Tıp İkinci Üst Kurulu’nca verilen raporun yetersiz olduğunu, davacının maluliyet durumunun tam olarak tespit edilemediğini, ilk rapor tarihindeki bulguların var olup olmadığı, sonradan değişip değişmediğinin Adli Tıp Kurumunca net olarak tespit edilmediğini, davacının ilk maluliyet tarihindeki rahatsızlıkları ile maluliyet oranını gerek iyileşme olup olmadığını, bronşit rahatsızlığın ne oranda olduğu, iyileşme olup olmadığı, iyileşme varsa ne oranda olduğu, bronşit rahatsızlığının ilk rapor tarihine göre ne durumda olduğu, maluliyetini etkileyecek oranda devam edip etmediği, etmemekte ise tam iyileşme olup olmadığı hususlarına yönelik tespit içermemekte olup, eksik rapora dayalı eksik inceleme ile hüküm kurulmasının hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının engellilik oranının tespiti ile vergi indirimden yararlanma hakkının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının engellilik oranının tespiti ile vergi indirimden yararlanma hakkının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/14270, Karar No: 2024/16326, Tarih: 19.12.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/14270 E.  ,  2024/16326 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 5. İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki işe iade davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

25.10.2017 tarihli Resmiî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (7036 sayılı Kanun) 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20 nci maddesi uyarınca açılan fesih bildirimine itiraz davalarında verilen kararlar hakkında temyiz yoluna başvurulamaz. Aynı Kanun'un geçici 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında da ilk derece mahkemeleri tarafından bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararların karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tâbi olduğu hususu düzenlenmiştir. Belirtilen düzenlemeler uyarınca ilk derece mahkemelerinden 25.10.2017 tarihinden sonra verilen işe iade davalarındaki kararlar hakkında bölge adliye mahkemesi kararları kesindir, bu kararlara karşı temyiz yoluna başvurulamaz.

Dosya içeriğine göre işe iade talepli somut davada, İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi 25.10.2017 tarihinden sonra olduğundan, karara yönelik temyiz isteminin 7036 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve geçici 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince reddine karar verilmiştir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Taraf vekillerinin temyiz dilekçelerinin ayrı ayrı REDDİNE,

Peşin alınan temyiz karar harçlarının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5498, Karar No: 2014/6339, Tarih: 19.03.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/5498 E.  ,  2014/6339 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Konya 3. İş Mahkemesi

Tarihi : 17.05.2012

No : 2011/1003-2012/320

Dava, 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla UYAP üzerinden gönderilen dosyadaki belgeler okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, kendi nam ve hesabına bağımsız tarımsal faaliyetlerine bağlı olarak 01.05.1995 – 01.06.2004 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verimesini istemiştir. Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davanın kısmen konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, kısmen kabulüne karar verilmiştir.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, Ankara 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.