muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/15502, Karar No: 2023/1248, Tarih: 06.02.2023

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; ... kararına karşı yaptığı itiraz başvurusuna konu ettiği nedenlere ek olarak hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği ve resen dikkate alınacak nedenlerle ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe:

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluk Sigortası (...) poliçesi ile teminat altına alınan aracın, davacı yayaya çarpması sonucu davacının yaralanması nedeniyle uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91, 98 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere; davacı tarafça Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan başvurudan önce davalı tarafa tazminatın ödenmesi için başvurulmuş olmasına, maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler için Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenmiş olmasına, TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre muhtemel bakiye ... süresinin belirlenmesi, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından da "progresif rant" formülü kullanılarak tazminat hesabının yapılmasının Dairemiz'in yerleşik uygulamalarına uygun olmasına, kazanın trafik- iş kazası olmamasına, davacının yaya olması nedeniyle davalı tarafın emniyet kemeri takmama nedeniyle müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmasına yönelik itirazlarının dosya kapsamıyla uyuşmamasına, TBK'nın 54. maddesi ile KTK'nın 98. maddesi hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucu kazadaki yaralanmadan kaynaklanan iyileşme sürecindeki geçici bakıcı gideri ve geçici iş göremezliğe ilişkin zarardan zarara neden olanlar ile bu kişilerin sorumluluğunu poliçe ile üstlenen sigorta şirketinin sorumlu olmasına, davalı nezdinde sigortalı aracın ticari taksi olması nedeniyle avans faizine hükmedilmesinin yerine olmasına göre, karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan ... kararının ONANMASINA,

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan ... kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

06.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3865, Karar No: 2021/10531, Tarih: 20.09.2021

**10. Hukuk Dairesi         2021/3865 E.  ,  2021/10531 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar ..., ... ve Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Somut dosyada; mahkeme hükmünün davalılar ... ve ... Grup Temizlik Gıda İnş. ve San. Tic. Ltd. Şti.'ne tebliğ edilmediği anlaşılmaktadır.

1)Bazı maddeleri dışında 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 3. maddesi ile değişik 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 10. maddesine göre “Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır. Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır. Şu kadar ki; kendisine tebliğ yapılacak şahsın müracaatı veya kabulü şartiyle her yerde tebligat yapılması caizdir.”; Yönetmeliğin 16. maddesinde, “Tebligat, öncelikle tebliğ yapılacak şahsın bilinen en son adresinde yapılır. Bilinen en son adresin tespitinde, tebliğ isteyenin beyanı, muhatabın veya diğer ilgililerin bildirimleri ya da mevcut belgeler esas alınır. Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi bilinen en son adresi olarak kabul edilir.

2)Somut dosyada mahkemece, ... Grup Temizlik Gıda İnş. ve San. Tic. Ltd. Şti.'nin ticaret sicilinde kayıtlı adresi ilgili ticaret sicil müdürlüklerinden araştırılarak tespit edilmeli, tespit edilen adrese T.K hükümlerine göre usulüne uygun tebliğ yapılmalıdır.

Yukarıda belirtilen açıklamalar çercevesinde gerekçeli karar davalılar ... ve ... Grup Temizlik Gıda İnş. ve San. Tic. Ltd. Şti. 'ne 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yöntemince tebliğ edilerek, temyiz süresi geçtikten ve gerektiğinde 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 432. maddesindeki prosedür işletildikten sonra, gönderilmek üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 20.09.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3029, Karar No: 2015/15865, Tarih: 01.10.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/3029 E.  ,  2015/15865 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gümüşhane Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 05/11/2014

NUMARASI : 2014/236-2014/430

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Taşınmaz üzerinde bulunan yapılara bedel belirlenmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1)Bir taşınmazın arsa sayılabilmesi için, değerlendirme tarihinde belediye imar planı içinde olması, değilse, belediye veya mücavir alan sınırları dahilinde bulunması ve ayrıca belediye hizmetlerinden yararlanması, etrafının da meskun olması gerekir. ...... Belediye Başkanlığının 29.05.2014 ve 18.06.2014 tarihli yazılarında, taşınmazın belediye ve mücavir alan sınırları dışında olduğu belirtilmiştir.

Taşınmazların mevcut durumu itibariyle arsa vasfını kazanmadığı anlaşıldığından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu eşliğinde keşif yapılarak, taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirine göre değer biçildikten sonra bulunan bedele taşınmazların bilirkişi raporunda belirtilen özelliklerine göre Kamulaştırma Kanununun 11/1-i maddesi gereğince % 150 oranında objektif değer arttırıcı unsur ilavesi suretiyle değer tespiti gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması,

2)Faizin başlangıç tarihinin 22.08.2014 olması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 01/10/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7932, Karar No: 2015/793, Tarih: 15.01.2015

**9. Hukuk Dairesi         2013/7932 E.  ,  2015/793 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; Müvekkilinin Utku Lojistik Taşıma Servis Hizmetleri'nin elemanı olarak asıl işveren olan davalıya ait depo bölümünde bilgisayar operatörü olarak 11/03/2002 tarihinden 12/12/2005 tarihine kadar çalıştığını, son aylığının 750 TL net olduğunu iddia ederek, 100 TL kıdem, 500 TL ihbar tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davanın husumet yönünden reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Anayasanın 141 inci maddesi uyarınca, yargı kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerekir. Bu husus 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297 nci maddesinde de hüküm altına alınmıştır. Anılan anayasal ve yasal düzenlemeler gereğince yargıcın, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri kararda göstermesi zorunludur. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantı da ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde, kararların doğruluğunun denetlenebilmesi mümkün olacaktır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 26.05.2008 gün ve 2007/20517 Esas, 2008/12483 Karar sayılı ilamı).

Somut olayda mahkemece tarafların iddia ve savunmalarının somut biçimde yazılmadığı, taleplerinin ne olduğunun açıklanmadığı, davacının veya davalının iddia ve savunmalarının değerlendirilmediği, hangi hakkın hangi nedenle kabul edildiğinin açıklanmadığı, alacak kalemleri hakkında ayrı ayrı gerekçe oluşturulmadığı anlaşıldığından Anayasa’nın 141/3. Maddesi ile HMK’nin 297. Maddesinde belirtilen şekilde gerekçe taşımayan kararın bozulması gerekmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, bozma sebebine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 15.01.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3223, Karar No: 2011/5714, Tarih: 03.06.2011

**17. Hukuk Dairesi         2011/3223 E.  ,  2011/5714 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Hükümlü hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada Bakırköy 1.Sulh Hukuk ve Kayseri 2. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R –

Dava, hükümlüye vasi tayini istemine ilişkindir.

Türk Medeni Kanununun 411. maddesine göre, “vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairesine aittir.“

Dosya kapsamındaki, Ümraniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün talepnamesi ile 06.01.2011 günlü polis tutanağı ve hükümlünün babası ...'un 20.07.2010 günlü beyanından, hükümlü ...'in cezaevine girmeden önceki son yerleşim yerinin "...., Mahallesi, ... A Sokak, NO:../1 ..../İstanbul" adresi olduğu, Nufus Müdürlüğünce bildirilen "....,Sokak, .... Mahallesi, NO:33 ....,/Kayseri" adresi hükümlünün babası ...'un ikametgah adresi olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda uyuşmazlığın, Bakırköy 1.Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; HUMK.’nun 25. ve 26. maddeleri gereğince Bakırköy 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 03.06.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2010/3311, Karar No: 2010/4189, Tarih: 11.03.2010

**4. Ceza Dairesi         2010/3311 E.  ,  2010/4189 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SANIK(LAR) : ... Kurnaz

SUÇ(LAR) : Tehdit

HÜKÜM(LER) : Hükümlülük

TEBLİĞNAMEDEKİ İSTEK: Bozma

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Hükümden sonra 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve TCY.nın 7/2 madde ve fıkrası uyarınca sanık yararına olan 5728 ... Yasanın 562.maddesinin 1.fıkrası ile CYY.nın 231/5 madde ve fıkrasında öngörülen, hükmolunan cezanın geri bırakılması sınırının iki yıla çıkarılması ve söz konusu 562.maddesinin 2.fıkrası ile de CYY.nın 231/14 madde ve fıkrasındaki, suçun soruşturulması ve kovuşturulmasının şikayete bağlı olması koşulunun kaldırılması karşısında, mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılıp bırakılmayacağının tartışılması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık ... Kurnaz'ın temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN başkaca yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 11.03.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8869, Karar No: 2018/13241, Tarih: 28.11.2018

**7. Ceza Dairesi         2016/8869 E.  ,  2018/13241 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı Kanuna muhalefet

HÜKÜM : Beraat, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

I) Müşteki Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu vekilinin temyizi üzerine yapılan incelemede;

Açılan kamu davasının niteliğine göre suç tarihinde suçtan doğrudan zarar görmeyen TAPDK'nun davaya katılmasına karar verilmesi hukuken geçersiz olup, hükmü temyize hak vermeyeceğinden, müşteki TAPDK vekilinin vaki temyiz inceleme isteğinin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 317. maddesi gereğince REDDİNE,

II) Katılan ... İdaresi vekilinin temyizi üzerine yapılan incelemede;

Sanığın ikamet girişinin karşısında bulunan depoda yapılan aramada 10900 karton sigaranın ele geçirilmesi şeklinde gerçekleşen olayda; sanık ile tanık olarak dinlenilen eşi ve kızının suça konu sigaraların yakalandığı depoyu bir gün önce sanığın İran'da bulunduğu sırada açık kimliğini bilmedikleri bir erkek şahsa kiraya verdiklerini, suça konu sigaraların da kiraya vermiş oldukları kişiye ait olduğunu, depoya sigara koyulduğundan haberlerinin olmadığını söylemişler ise de;

28.11.2013 tarihli olay, ikamet arama, yakalama ve el koyma tutanağından anlaşıldığı üzere suça konu sigaraların bulunduğu deponun anahtarlarının sanıkta bulunması, giriş-çıkış kaydına göre sanığın 27.11.2013 tarihinde 07.09.-09.59 saatleri arasında çok kısa bir süreleğine İran'da olduğunun anlaşılması, depoyu kiraladığı iddia edilen kişinin açık kimliği bildirilemediği gibi kiraya ilişkin sözleşme ibraz edilememesi, sigaraların bulunduğu yer, sigara miktarı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, sanığın deposunda ele geçirilen suça konu sigaralardan haberdar olmadığına ilişkin sözleşme ibraz edilmemesi, sigaraların bulunduğu yer, sigara miktarı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, sanığın deposunda ele geçirilen suça konu sigaralardan haberdar olmadığına ilişkin savunmasının cezadan kurtulmaya yönelik olduğu gözetilmeden müsnet suçtan mahkumiyeti yerine dosya kapsamına uymayan, yetersiz gerekçe ile yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan ... idaresi vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 28.11.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/22658, Karar No: 2015/21794, Tarih: 10.12.2015

**10. Hukuk Dairesi         2014/22658 E.  ,  2015/21794 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Van 1. İş Mahkemesi

Tarihi : 11.08.2014

No : 2014/79-2014/389

Dava, 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık başlangıcının 14.09.1987 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-) Davacı, 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık başlangıcının 14.09.1987 olduğunun tespitine karar verimesini istemiştir. Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davanın reddine karar verilmiştir.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde,

yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, Ankara 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17)

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşmadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Esasa ilişkin hususlarda ise ancak ön inceleme aşaması geçilerek tahkikat aşamasında bir değerlendirme yapılarak karar verilebilir. (Hukuk Genel Kurulu'nun 26.06.2013 tarih 2013/18-18-891 sayılı kararı)

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda; sigortalılığın tespitine ilişkin eldeki davada uyuşmazlığın, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılıp, işin esasına girilerek çözümlenmesi gerekirken; Mahkemenin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

2-) Diğer taraftan, 1479 sayılı Kanun sistematiğinde, 506 sayılı Yasadan farklı olarak, "sigortalılık başlangıç tarihi" kavramı yer almamakta, sigortalı hak ve yükümlülüklerinde (1479 sayılı Yasanın 35. ve geçici 10. maddesi, 29. maddesi ile 21. maddesi) "primi ödenmiş gün sayısı" geçerli kabul edilmektedir. Bu durumda Hukuk Muhakemeleri Kanununun 31. maddesine göre davacı vekiline dava konusu istem açıklatılarak taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan dönem tereddütsüz belirlenmeli, ihtilaf konusu olan döneme yönelik yapılacak araştırma sonucuna göre karar verilmelidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 10.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.