muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/16646, Karar No: 2014/19212, Tarih: 27.10.2014

K A R A R

Davacı vekili, dava dilekçesinde mal rejiminin tasfiyesi ile 10.000 TL katkı payı alacağının dava tarihinden itibarın işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı eşten tahsiline karar

verilmesini istemiş, harcını tamamladığı 14.07.2010 tarihli ıslah dilekçesiyle de talep miktarını 20.000 TL artırarak 30.000 TL'ye çıkarmıştır.

Mahkemece, davanın kabulü ile 30.000 TL katkı payı alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine karar verilmiştir. Hüküm süresinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dairemizce yapılan temyiz incelenmesinde sayın çoğunluk tarafından yerel mahkeme kararının esasına ilişkin bölümünün onanmasına, faize ilişkin bölümünün ise; hüküm altına alınan 10.000 TL için dava tarihinden, 20.000 TL için ise ıslah tarihinden itibaren faizin işletilmeye başlatılması gerekirken alacak miktarının tamamı için faizin dava tarihinden başlatılmasının doğru olmadığı noktasından bozulmuştur. Sayın çoğunluğun yerel mahkeme hükmünün esasına ilişkin onama görüşüne aynen katılmaktayız.

Çoğunluğun faize ilişkin bozma ilamına ise katılmamaktayız, şöyle ki; 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nun 119/f ve 129/e. maddelerine göre, davacı ve davalıların iddia ve savunmalarını dayandırdıkları her bir vakıayı somutlaştırmaları ve hangi vakıanın hangi delillerle ispatlanacağının açık ve net olarak bildirilmesinin gerektiği düzenlenmiştir. Yine aynı kanunun ön inceleme aşamasını düzenleyen 137 ve 140/1. maddelerinde de, tarafların uyuştukları ve uyuşamadıkları hususların tek tek tespit edilmesi gerektiği açıklanmıştır. Belirtilen kanun maddeleri ve 6100 sayılı kanunun tamamı ve gerekçesi bütün olarak ele alınıp yorumlandığında, yargılamanın en az masrafla, en kısa sürede sürdürülüp, en isabetli ve adil kararın verilmesi için öncelikle tarafların sorumluluk bilinciyle hareket etmelerinin gerektiğinin arzulandığı anlaşılmaktadır. Talep, savunma, itiraz ve delillerin somutlaştırılması yargılamadaki karışıklığı önleyip, hakkında karar verilecek hususu daha berrak ve sadeleştirecektir. 6100 sayılı HMK’nun ruhi yorumundan da bu anlaşılmaktadır. Kanun koyucunun amacı da budur. Her ne kadar 369/1. madde de, Yargıtay, tarafların ileri sürdükleri temyiz sebepleriyle bağlı olmayıp, kanunun açık hükmüne aykırı gördüğü diğer hususları da inceleyebilir, düzenlemesine yer verilmişse de, talep miktarına faizin uygulanıp uygulanmaması ya da faizin başlatılacağı tarih kanunun açık hükmü ile ilgili olmadığı gibi kamu yararı ile de ilgisi yoktur. 26. maddeye göre, re’sen araştırma ilkesinin uygulanmadığı, başka bir anlatımla taraflarca hazırlama ilkesinin uygulandığı davalarda, hakim tarafların talep sonucuyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez.

Somut olaya gelince; davalı vekili temyiz dilekçesinde faizin başlama tarihine açıkça itiraz etmemiş ve bu hususu temyize getirmemiştir. Hüküm altına alınan toplam alacak miktarının bir kısmına dava tarihinden bir kısmına ise ıslah tarihinden itibaren faiz uygulanması kanunun açık hükmüne aykırılık olmayıp şahsi hak ile ilgilidir. Kamu yararını ilgilendiren bir yönü de bulunmadığından açıkça temyiz nedeni yapılmadıkça Yargıtay tarafından yapılan temyiz incelemesinde re’sen bozma nedeni yapılamaz. Davalı vekilinin temyiz dilekçesinin sonunda “...re’sen belirlenecek durumlar karşısında... Mahkeme kararının bozulmasına” açıklaması da faizin başlama tarihinin bozma nedeni yapılması sonucunu doğurmaz. Kanun koyucunun, dilekçeler aşamasından karar aşamasına kadar geçen süreçte aradığı somutlaştırma ilkesinin temyiz incelemesinde aranmayacağını savunmak 6100 sayılı HMK’nın ruhuna ve amacına uygun düşmez. Açıklanan nedenlerle sayın çoğunluğun faizin başlama tarihine yönelik bozma görüşüne katılmamaktayız. 27.10.2014
Yargıtay — Esas No: 2015/18120, Karar No: 2018/4436, Tarih: 29.06.2018

**16. Hukuk Dairesi         2015/18120 E.  ,  2018/4436 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle, "Şubat 1288 yoklama tarih ve 132 sayılı tapu kaydının, intikalleri, iktisap sebepleri, paydaş ve pay oranlarını gösterir biçimde ilgili kurumlardan getirtilerek dosyaya konulması; kaydın nısıf tarla için mi yoksa nısıf pay için mi olduğunun araştırılması; kaydın taşınmazlara uygunluğu tartışmasız olduğuna göre iki tasarruf kontrol memuru ve bir tapu memurundan oluşturulacak üç kişilik bilirkişi kuruluna Şubat 1288 yoklama tarih ve 132 sayılı tapu kaydı ve intikalleri üzerinde inceleme yaptırılarak pay ve paydaş durumları, K.Evvel 1309 tarih ve 13-14 sayılı kayıtların mükerrer kayıt olup olmadıkları konularında gerekçeli ve ayrıntılı rapor düzenlettirilmesi, Şubat 1288 yoklama tarih ve 132 sayılı tapu kaydı ile Şubat 1288 yoklama tarih ve 280 sayılı tapu kaydının aynı ya da farklı kökten gelen kayıtları mı olduğunun araştırılması, mahallinde yerel bilirkişiler, tespit bilirkişileri ve taraf tanıklarının katılımıyla keşif yapılması, bilirkişi ve tanıklardan tapu kaydı kapsamında kalan taşınmazlar yönünden kayıt malikleri ya da mirasçıları arasında tapu dışı taksim yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa hangi tarihte yapıldığı ve her bir parselin taksimde kime isabet ettiği, kim ya da kimlerin ne zamandan beridir bağımsız olarak taşınmazlara zilyet oldukları hususlarının ayrı ayrı sorulup saptanması; K.Evvel 1309 tarih ve 13-14 sayılı kayıtların mükerrer oldukları kabul edilmesine rağmen hangi nedenle tespit malikleri ..., ... ve ...’e pay verildiğinin açıklanması; dosyada mevcut Asliye Hukuk Mahkemesi dosyalarında düzenlenen krokiler mahalline uygulanarak çekişmeli taşınmazlara ilişkin olup olmadığının ve kesin hüküm oluşturup oluşturmadığının saptanması, gerektiğinde komşu taşınmaz malik ya da zilyetlerinin tanık sıfatıyla dinlenmesi, Şubat 1288 yoklama tarih ve 132 sayılı tapu kaydında kaydın miktarı 2 dönüm ve taşınmazın cinsi tarla olarak gösterilmesine karşın, K.Evvel 1309 tarih ve 13-14 sayılı tapu kayıtlarında kaydın miktarının 10 dönüm ve cinsinin de fındık bahçesi olarak gösterilmesinin sebebinin araştırılarak bu durumun haklı bir nedeninin bulunup bulunmadığının saptanması; fen bilirkişisine geniş kapsamlı ve keşfi takibe imkan verir ayrıntılı kroki düzenlettirilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine ve dava konusu taşınmazların tespit maliki davalılar adına ayrı ayrı tapuya tescillerine karar verilmiş; hüküm, davacılar ... ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dava konusu 101 ada 1, 2, 3, 6 ve 7 ile 102 ada 1, 4, 6, 7, 8 ve 11 parsel sayılı taşınmazlar yönünden dosya içeriğine, mahkemece hükmüne uyulan bozma kararında açıklandığı gibi işlem yapılıp sonucuna göre hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacılar vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,

2- Dava konusu 101 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazlar ile 102 ada 2, 3 ve 5 parsel sayılı taşınmazlara yönelik temyiz itirazlarına gelince; bu parseller yönünden de dosya içeriğine, mahkemece hükmüne uyulan bozma kararında açıklandığı gibi işlem yapılıp sonucuna göre hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak, davacılar ... ve arkadaşlarının açtıkları dava ve dayandıkları tapu kayıtları ile diğer davacılar ... ve arkadaşlarının açtıkları dava ve dayandıkları tapu kayıtları birbirlerinden farklı ve bağımsızdır. Mahkemenin 19.10.2001 tarih ve 1995/47 Esas, 2001/151 Karar sayılı önceki kararıyla davacılar ... ve arkadaşlarının açtıkları davanın kabulüne ve bir kısım payların adı geçen davacıların adlarına tapuya tesciline karar verilmişken, davacılar ... ve arkadaşlarının açtıkları davanın reddine karar verilmiş ve verilen karar sadece davacılar ... ve arkadaşlarının davası yönünden temyiz edilmiştir. Dolayısıyla, davacılar ... ve arkadaşları ile davalılar arasındaki hüküm temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Hal böyle olmasına rağmen bozma ilamı sonrasında verilen hükümle, önceki tarihli kesin hüküm bertaraf edilerek, davacılar ... ve arkadaşlarının kesinleşen paylarının ortadan kaldırılması sonucunu doğuracak şekilde davalılar lehine tescil kararı verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 29.06.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13534, Karar No: 2012/19575, Tarih: 15.10.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/13534 E.  ,  2012/19575 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kısmen kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Bilirkişi raporlarında değerlendirmede esas alınan fıstığın dekar başına verim miktarının İl Tarım Müdürlüğünden, değerlendirme tarihi olan 2011 yılı dekar başına üretim masrafları ile hasat dönemindeki ortalama toptan kg satış fiyatının ilgili resmi kuruluşlardan sorulmasından,

Sonra, alınacak cevaplarla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 15.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/676, Karar No: 2011/814, Tarih: 16.12.2011

**Hukuk Genel Kurulu         2011/4-676 E.  ,  2011/814 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 4.Hukuk Dairesi (İlk Derece)

TARİHİ : 03/05/2011

TEMYİZ EDEN: Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek, 4.Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği karara karşı davacı tarafın temyiz isteminin süresinde olduğunun anlaşılmasından ve dosyadaki tüm kağıtların okunmasından sonra gereği düşünüldü:

Dava, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46.) maddesi uyarınca hakimler aleyhine açılan tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili; müvekkilinin İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2010/34 Esas sayılı dosyası kapsamında ve hakkında hukuka aykırı kanıtlar dayanak gösterilerek tutuklu bulunduğunu, bu süreçte davalı hakimlerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Bangolar Yargı İlkeleri, Hukukun Temel İlkeleri, Anayasa ve Ceza Muhakemeleri Kanunu hükümlerine aykırı olarak verdikleri tutukluluk halinin devamı kararları ile müvekkilinin özgürlüğünü haksız ve hukuksuz olarak kısıtlamış bulunduklarını ileri sürerek; 15.10.2010 tarihli kararla müvekkilinin özgürlüğünden yoksun kalmasına ve bu suretle manevi eziyet çekmesine neden olan her bir davalıdan 10.000 TL olmak üzere toplam 30.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; dava dilekçesinde yasal dayanak olarak 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesi gösterilmiştir.

Davalılar; görev, husumet ve esasa ilişkin nedenlerle davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nce ilk derece mahkemesi sıfatıyla, sonuçta;

“İddia ve dayanılan maddi olgular itibariyle davanın, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. maddesinde sayılan koruma tedbirinin uygulanmasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin bulunması nedeniyle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141-144 maddeleri gereğince Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğu”

gerekçesiyle “dava dilekçesinin reddine” dair oyçokluğuyla verilen karar, davacı tarafın temyizi üzerine Hukuk Genel Kurulu’na gelmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’nda temyiz incelemesine konu olan eldeki davanın, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nde mi, yoksa Ağır Ceza Mahkemesinde mi görülüp sonuçlandırılması gerektiğine dair görev noktası, sorunun özünü teşkil etmektedir.

Görev sorununun çözümü, iddianın kapsamı ve davanın konusu itibariyle uygulanması gereken mevzuatın, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141 ve devamı maddeleri mi, yoksa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46 ve devamı (mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı) maddeleri mi olduğu sorusunun cevaplanması ile mümkündür.

Görev sorununun çözümü, iddianın kapsamı ve davanın konusu itibariyle uygulanması gereken mevzuatın, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141 ve devamı maddeleri mi, yoksa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46 ve devamı (mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı) maddeleri mi olduğu sorusunun cevaplanması ile mümkündür.

Bu soruya doğru cevabın verilebilmesi ise, genel olarak hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davası ile koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında öteden beri kabul gören ilkeler ve yasal düzenlemelerin ortaya konulması ve irdelenmesini gerektirir:

I- Genel olarak hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davalarında kabul gören ilkeler ve yasal düzenlemeler:

Hemen belirtilmedir ki; genel olarak kamu hizmetlerinin ifasından dolayı “Kamu Tüzel Kişileri”nin sorumlulukları hizmet kusuruna, ajanlarınki ise, onların kişisel kusurlarına tabi tutulmuştur. Hakimlerin Anayasa teminatı (m.138/1-2) altında bulunan bağımsızlığı, idare hukukunda Devletin ajanların faaliyetlerinden sorumluluğunu tayin eden hizmet kusuru ölçüsünün hakimler yönünden uygulanmasına olanak vermez.

Yargı yetkisinin özellikleri, hakimlerin kişisel sorumluluğunda özel bir sorumluluk düzeninin uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Zira, yargı görevinin bağımsızlık ve tarafsızlık içinde aksatılmadan yerine getirilmesi esastır. Gerçekten, hakimlerin diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarına bağlanmaları, yaptıkları her işlemin aleyhlerine bir tazminat davasına yol açabileceğini düşünmelerine ve bunun sonucu olarak tereddüt içinde kalmalarına yol açabilir.

Şu da belirtilmelidir ki; adaletin gerçekleşmesi, Hakim hakkında sorumsuzluk müessesesinin kabulünü gerektirmez. Ancak, hakimin hukuki sorumluluk halleri benimsenirken, yargısal faaliyetten ibaret olan esas görevinin aksatılmamasına büyük özen gösterilmesi zorunludur. Gelişigüzel bir sorumluluk sisteminin benimsenmesi, hakimin bağımsızlığını ve tarafsızlığını tehlikeye düşürebilir.

Bu düşüncelerin ışığı altında mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, Hakimin bağımsızlığı kadar, tarafsızlığını da güvence altına almak amacı ile onun hukuki sorumluluğunu sınırlı hallerde kabul etmiş ve aynı zamanda sorumluluğun tespitini özel bir usule tabi tutmuştur.

Bu bağlamda, Hakimlerin sorumluluğu mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuk Genel Kurulu’nun 14.11.1970 gün ve 186/623 sayılı kararında da belirtildiği üzere, anılan yasa hükümlerinde, dava sebepleri tahdidi olarak gösterilmiştir.

Bu bağlamda, Hakimlerin sorumluluğu mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuk Genel Kurulu’nun 14.11.1970 gün ve 186/623 sayılı kararında da belirtildiği üzere, anılan yasa hükümlerinde, dava sebepleri tahdidi olarak gösterilmiştir.

Kanunun 573. maddesinde yer alan düzenleme gereğince, hâkimin hukuki sorumluluğu için; iki taraftan biri ile olan dostluk veya düşmanlık sebebiyle diğer taraf aleyhine kanuna ve adalete aykırı bir hüküm veya karar vermiş olması (m.573/1) veya tevil veya tefsire ihtiyaç göstermeyecek derecede açık ve kesin olan bir kanun hükmüne aykırı karar vermiş bulunması (m.573/2) yahut da yargılama tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanarak hüküm verilmiş olması (m.573/3-4) veyahut da verilen veya sağlanan yada vaat edilen bir menfaat dolayısıyla kanuna aykırı bir hüküm verilmiş olması (573/5) gerekir.

Buna göre, Hâkimlerin görevlerini yaparken yargısal faaliyetleri sebebiyle, kasıtla veya ağır ihmalle kanuna açıkça aykırı karar vermiş olmaları durumunda, vermiş oldukları zararlar için (mülga) 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinde sayılan hallerde haklarında tazminat davası açılabilir.

Açıklanan hükümler, Hakimin vicdani kanaatindeki bağımsızlığını, yargı erkinin herhangi bir etki altında kalmamasını ve adalete güven duygusunun sarsılmamasını temin amacıyla Yasa’ya konulmuştur.

Yine bu amaçla, 14 Şubat 2011 tarihinde yürürlüğe giren 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la, hakim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri kararlar nedeniyle açılacak tazminat ve rücu davalarında yeni düzenlemeler getirilmiş ve hakimlerin hukuki sorumluluğuna ilişkin, Devletin sorumlu tutulacağı esası benimsenmiştir.

6110 sayılı Kanunun 14/1-a maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi;

“Hâkimlerin yargılama faaliyetlerinden dolayı… Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir…”

Şeklinde değiştirilmiş;

Aynı Kanunun 12. maddesiyle, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa 93 üncü maddeden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesinde ise;

“Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle:

a) Ancak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir.

b) Kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk sebeplerine dayanılarak da olsa hâkim veya savcı aleyhine tazminat davası açılamaz.

…

Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle Devlet aleyhine açılacak tazminat davaları ile rücu davalarında bu madde hükümleri; bu maddede hüküm bulunmayan hâllerde ise ilgisine göre Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.”

…

Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle Devlet aleyhine açılacak tazminat davaları ile rücu davalarında bu madde hükümleri; bu maddede hüküm bulunmayan hâllerde ise ilgisine göre Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.”

Hükmü getirilmiştir.

Görüldüğü üzere, 6110 sayılı Kanunla, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde yapılan değişiklik ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 93. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesi ile getirilen düzenleme sonucu Devlet yasal hasım haline getirilmiş, ilgili hakimin ise ancak zorunlu ihbar olunan sıfatıyla davada yer almasına olanak tanınmıştır.

Yasa koyucu bu düzenlemeyle, Hakimlerin Anayasa teminatı (m.138/1-2) altında bulunan bağımsızlığı ve öteden beri kabul görmüş olan ilkelere paralel olarak, Hakimin sorumluluğunu diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarından ayrı esaslara tabi olması ilkesini aynen muhafaza etmiş; değişiklik gerekçesinde de ifade edildiği gibi,  yargılama faaliyetini yürüten hâkim ve savcıların çeşitli etkilere karşı teminat altına alınması, yargılama faaliyetlerine dayalı tazminat davalarının doğrudan hâkim ve savcıya karşı açılmasının adil yargılama ortamını yok etme tehdidinin önlenmesi görüşünden hareketle, yargısal faaliyetlerden doğan zararlar yönünden sadece hâkimin kişisel sorumluluğunu öngören bir anlayıştan vazgeçilerek, bu sorumluluktan dolayı davanın Devlete karşı açılması ile hem meydana gelebilecek tehlikeli ve zararlı durumun düzeltilip tamir edilmesi, hem de haksız davaların önlenmesi amaçlanmıştır.

Yine, 6110 sayılı Kanunla getirilen sistemde, yasal hasım hakim değil, devlet olarak kabul edilmiş; mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinde tahdidi olarak sıralanan ve az yukarıda açıklanan sorumluluk sebepleri yönünden ise her hangi bir değişiklik cihetine gidilmemiş olup; 6110 sayılı Kanunla 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa eklenen 93/A maddesiyle, hakimlerin sorumluluğu hususunda sıfat ve süreye dair tamamlayıcı hükümler getirilmiştir.

Anılan maddede yer alan yeni düzenleme ile, devlet aleyhine tazminat davasının açılabilmesi için öngörülen sürenin başlangıcına dair esaslar açıklandıktan sonra, maddenin 7/a fıkrasında öngörülen;

“a) Yüksek mahkemelerin başkanları, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyeleri ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekilinin bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar,

b) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu müfettişleri ile adalet müfettişlerinin, yetkilerini kullanırken yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar,

nedeniyle açılacak tazminat davaları hakkında da uygulanır.”

b) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu müfettişleri ile adalet müfettişlerinin, yetkilerini kullanırken yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar,

nedeniyle açılacak tazminat davaları hakkında da uygulanır.”

Hükmü ile, yüksek mahkemelerin başkan ve üyeleri ile adalet müfettişleri de Hakimin sorumluluğu kapsamına dahil edilmişlerdir.

Sözü edilen maddenin 6. fıkrasında getirilen;

“Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle Devlet aleyhine açılacak tazminat davaları ile rücu davalarında bu madde hükümleri; bu maddede hüküm bulunmayan hâllerde ise ilgisine göre Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.”

Şeklindeki düzenleme ile de; taraflar, süre ve sorumluluk sebeplerine ilişkin olarak uygulanması gereken hükümlere dair silsile ve atıf yapılan kanunlar gösterilmiştir.

Görüldüğü gibi, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde Yargıtay Başkan ve Üyelerinden söz edilmediği halde, 6110 sayılı Kanunla 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa eklenen 93/A maddesinin 7/a maddesinde bu konu açıkça düzenlenerek, Yargıtay Başkan ve üyeleri dahi Hakimin sorumluluğuna dair hükümlerin kapsamına alınmıştır.

Anılan maddenin gerekçesinde ise;

“Mevzuatımızda (HUMK m. 573-576) sadece hukuk hâkimlerinin tazminat sorumluluğuna ilişkin olarak özel düzenleme yer almakta, buna karşılık, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat istemini düzenleyen Ceza Muhakemesi Kanununun 141 ilâ 144 üncü maddelerindeki hükümler dışında ceza hâkimlerinin ve savcıların tazminat sorumluluğuna ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, 25/3/1931 tarihli ve 1931/19 E., 1931/35 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıyla, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573 üncü maddesinde sayılmayan ceza hâkimlerinin de bu madde kapsamında düşünülmesi gerektiği kabul edilmiş ve uygulama bu şekilde gelişmiştir. Keza, Yargıtay içtihatlarıyla, savcılar hakkında kanunî bir düzenleme bulunmaması ve onların hâkim olarak kabul edilemeyecekleri gerekçe gösterilerek, savcılar hakkındaki tazminat davalarının Borçlar Kanunu genel hükümlerine göre açılabileceği kabul edilmiştir. Aynı durum müfettişler açısından da söz konusudur.

Öte yandan, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 14/1/1976 tarihli ve 5/4 sayılı Kararıyla, Yargıtay başkan ve üyelerine karşı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573 ve devamı maddeleri hükümleri uyarınca, Yüce Divanda cezai mahkumiyetlerine karar verilmedikçe, doğrudan tazminat davası açılamayacağına hükmetmiş ve daha sonraki Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla uygulama bu şekilde devam etmiştir.