muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/2348, Karar No: 2013/4865, Tarih: 11.07.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/2348 E.  ,  2013/4865 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sözleşmenin feshi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı ... ile davacılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacılar vekili, müvekkilleri ile davalılar ... ve ...’un da aralarında olduğu arsa sahipleri ile davalı ... Ltd. Şti. arasında 09.08.1995 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, arsa sahiplerinin farklı parsellerdeki taşınmazlarının birleştirilerek tek parsel oluşturulduğunu, sözleşme gereğince inşaat ruhsatının alınmasından itibaren ... ay içerisine tamamlanması gereken inşaatın tamamlanmadığını, bir kısım davalıların arsa sahiplerinden pay satın aldıklarını, davalı ...’un müdahalesi ile davacıların hiçbir şekilde tasarrufta bulunamadıklarını, taşınmaz üzerinde kat irtifakı tesis edildiğinden ortaklığın giderilmesini isteyemediklerini, sözleşmede arsa sahibi olan .... ve ....’nın kat irtifakı maliki olmadıklarını ileri sürerek, anılan sözleşmenin feshine ve kat irtifakının sona ermesine karar verilmesini istemiştir.

Yargılama sırasında davalı ... üzerine tapuda tescilli taşınmazın ...’ye ... kanalı ile satışı nedeniyle ... davaya dahil edilmiştir.

Davalı ..., ... vekilleri, davanın reddini istemiş, diğer davalılar davaya yanıt vermemiş, dahili davalı ... vekili davanın reddini istemiştir.

Davanın açıldığı Sulh Hukuk Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararının ... .... Hukuk Dairesi'nce onanması üzerine davaya bakan mahkemece, iddia ve dosya kapsamına göre, davacı ... ile davalılar ... ve ... hisselerini devrettiklerinden, bu kişiler hakkında hüküm tesisine yer olmadığına; inşaatın zamanında tamamlanmaması nedeniyle sözleşmenin feshi gerektiği, kat irtifakının feshine kat maliklerinin oyu ile karar verilebileceğinden bu konudaki istemin reddi gerektiği belirtilerek, davanın kısmen kabulü 09.08.1995 tarihli sözleşmenin feshine, kat irtifakının feshi davasının ise reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili ile dahili davalı ... vekili temyiz etmiştir.

...-Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi, kat irtifakının sona erdirilmesi istemine ilişkindir. TMK'nın 692. maddesi gereğince, paylı taşınmaz malın özgülendiği amacın değiştirilmesi, korumanın veya olağan şekilde kullanmanın gerekli kıldığı ölçüyü aşan yapı

Kararı, davacılar vekili ile dahili davalı ... vekili temyiz etmiştir.

...-Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi, kat irtifakının sona erdirilmesi istemine ilişkindir. TMK'nın 692. maddesi gereğince, paylı taşınmaz malın özgülendiği amacın değiştirilmesi, korumanın veya olağan şekilde kullanmanın gerekli kıldığı ölçüyü aşan yapı

işlerine girişilmesi olağanüstü tasarruflardan sayıldığından, oybirliği ile aksi kararlaştırılmış olmadıkça, bütün paydaşların kabulüne bağlıdır. Öncelikle sözleşme konusu taşınmaz üzerine arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılabilmesi ve yapılan sözleşmenin paydaşları ve yükleniciyi bağlayıcı olması için tüm paydaşlarca ya da yetkili temsilcilerince sözleşmenin imzalanmış olması veya yapılan sözleşmeye "onay" verilmesi zorunludur. Somut olayda olduğu gibi tüm arsa sahiplerince imzalanan sözleşmenin feshi ya da iptali davası da "olağanüstü tasarruf" niteliğinde olduğundan, davanın sözleşmenin tarafı olan tüm arsa sahiplerince ve sonradan el değiştirmişse tüm tapu paydaşlarınca açılması veya davacılar dışında kalan diğer paydaşlar varsa davaya muvafakatlarının sağlanması, muvafakatlerinin bulunmaması halinde davacı tarafa bu kişiler aleyhine dava açması için süre verilmesi, açtığında açılan davanın bu dava ile birleştirilmesi gerekir. Taraflar arasında imzalanan 09.08.1995 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafları olan.... ve ... davada yer almamıştır. Bu şahıslardan...dan ve davada yer alan arsa sahiplerinden davalılardan ... ve davacılardan ...'tan tapuda paylarını diğer davalılardan ... ve ...'nin satın aldığı anlaşılmakta ise de BK'nın 163. maddesi uyarınca sözleşmeden doğan haklarını da yazılı biçimde temlik edip etmedikleri anlaşılamamaktadır. Bir davada, işin esasının incelenebilmesi için öncelikle taraf teşkili yapılması zorunludur. Bu husus, kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce re'sen dikkate alınması gerekir.

Bu durumda mahkemece, dava dışı sözleşmede imzası bulunan adı geçen arsa sahiplerinin sözleşmeden doğan şahsi haklarını BK'nın 163. maddesi hükmüne uygun olarak temlik edip etmedikleri sorularak, temlik etmişlerse temlik belgelerini sunmak üzere süre verilmesi, temlik belgelerinin sunulması halinde temlik alanların davada yer alması gerektiğinin, temlik eden bu şahısların davada taraf olmaları gerekmediğinin gözetilmesi, temlik belgelerinin sunulmaması halinde anılan dava dışı arsa sahibi....'nın ve paylarını devretmedikleri anlaşılan dava dışı arsa sahipleri...,... ve ...'in davaya muvafakatlarının usulünce sağlanması; ölmüşlerse mirasçılık belgelerinin dosyaya ibrazı sağlanarak mirasçıları varsa davacıya onların davaya onaylarını sağlamak veya terekeye temsilci tayini için süre verilerek, taraf teşkilinin sağlanması, davaya muvafakatleri sağlanamazsa davacılar vekiline adı geçen dava dışı arsa maliklerine ve varsa mirasçılarına karşı dava açmak üzere süre verilip, dava açılması halinde bu dava ile birleştirilmesi sağlandıktan sonra, işin esasına girilerek taraf delilleri değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar üzerinde durulmadan yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.

...-Bozma nedenine göre, davacılar vekili ile dahili davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

...-Kabule göre, mahkemece, sözleşmenin feshine karar verilmiş ise de, feshin koşulları ve sonuçları farklı olan geriye ya da ileriye etkili olup olmadığı hususunda bir karar verilmemiş olması doğru değildir.

SONUÇ: Yukarıda (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, hükmün BOZULMASINA, (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davacılar vekili ile dahili davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacılara iadesine, kararın tebliğinden itibaren ... gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, ....07.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/6611, Karar No: 2024/7730, Tarih: 04.07.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/6611 E.  ,  2024/7730 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/734 E., 2024/754 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/288 E., 2023/451 K.

Taraflar arasındaki davacı tarafından davalı Kuruma yapılan başvurunun hukuka uygun olduğunun tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, hukuki niteliği itibarıyla eda davası değil, tespit davası olarak açtıkları ve bu hususun bilhassa gözetilmesini istedikleri mevcut davada, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi uyarınca Kurum tarafından iadesi gerekli olan prim miktarına işletilmesi gereken faiz tutarının ödenmesine ilişkin Kuruma yaptıkları ve davalı Kurumca herhangi bir cevap verilmeyen taleplerinin hukuka uygun olduğunun tespitini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "davanın reddine" dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "davanın reddine" dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; uyuşmazlık konusunun müvekkili şirketin faiz alacağının bulunup bulunmadığının tespiti değil; Kurumun müvekkili şirketin faiz alacaklarının ödenmesi talebinin reddi işleminin hukuka aykırı olduğunun tespiti olduğunu, dava açılmasında hukuki yararın bulunduğunu, yasal mevzuat uyarınca davalı idarenin kesin olmayan cevabının ret cevabı sayılarak dava açılmasının mümkün olduğunu, iş bu davanın usul ekonomisi gereği tespit davası olarak açılması gerektiğini, Sosyal Güvenlik Hukukundaki tespit davalarının taraflardan birinin idare olması sebebiyle eda davasındaki sonuçları daha pratik şekilde sağlamakta olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi öncesi de işverenler tarafından Kuruma teşvik alacaklarının ödenmesi için tespit talepli davalar açıldığını ve bu tespit davalarının tamamında hukuki yararın bulunduğunun Yargıtay tarafından tespit edildiğini, iş bu dava ile teşvik talepli geçmiş dönem davaları arasında hukuki nitelik yönünden hiçbir farklılığın bulunmadığını beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “... istinaf başvurusunun HMK.'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,” dair karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle, istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının davalı Kuruma yaptığı başvurunun hukuka uygun olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13298, Karar No: 2018/4519, Tarih: 18.06.2018

**11. Hukuk Dairesi         2016/13298 E.  ,  2018/4519 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... 2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 31/05/2016 tarih ve 2015/136-2016/99 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, "..." adlı sinema eserinin sahibinin davacının varisi K... olduğunu, davacının izni olmaksızın ve telif ücreti ödenmeksizin "..." ile "..." adlı televizyon kanallarında ... üzerinden eserin yayınlandığını, bu şekilde eser üzerindeki mali haklarının ihlal edildiğini iddia ederek FSEK’nın 68. maddesi uyarınca üç katı bedel olmak üzere şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yayın tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davalı şirketin bir Holding kuruluşu olduğunu, TV platformu işletmeciliği veya medya hizmet sağlayıcılığı gibi bir faaliyeti ve sıfatı bulunmadığını, yayının yapıldığı ...nun ya da yayının yapıldığı iddia olunan “...” ve “...” kanallarının sahibi olmadığını, savunarak davanın reddini istemiştir.

Davaya dahil edilen diğer davalı vekili, yapılan taraf değişikliğine muvafakatlerinin olmadığını, HMK’nın 124. maddesindeki şartların oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davacının yargılama sırasında HMK’nın 124. maddesi uyarınca hasımda yanılma nedeniyle davasını ...ye yönelttiği, ... adlı filmin ... adlı Televizyon kanalında yayınlandığı, söz konusu şirketin unvanının ...Televizyon ve Radyo Yayıncılık Anonim Şirketi olduğu, diğer ... adlı Televizyon kanalının ise... ve Radyo Yayıncılık A.Ş. olduğu, davacının dava konusu Televizyon kanalları sahiplerinin araştırılması ile doğru bir şekilde davasını açması gerekirken yanlış hasma dava açmış olduğu ve söz konusu hatanın HMK’nın 124. maddesi kapsamında maddi hata sayılamayacağı gerekçesiyle pasif husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 6,70 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 18/06/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/9076, Karar No: 2015/25836, Tarih: 02.04.2015

**4. Ceza Dairesi         2013/9076 E.  ,  2015/25836 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2013/35015

MAHKEMESİ : Bilecik Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 24/05/2012

NUMARASI : 2011/96 (E) ve 2012/307 (K)

SUÇLAR : Yaralama, tehdit, hakaret, hakkı olmayan yere tecavüz

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvuruların süresi, kararın niteliği ile suç tarihine ve katılan sanık M.. T..'ın temyiz dilekçesinin kapsamına göre dosya görüşüldü:

1-Sanıklar S.. T.. ve F.. T.. hakkında yaralama, hakaret ve hakkı olmayan yere tecavüz suçlarından verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlara karşı; yalnızca itiraz yolu açık ve dolayısıyla yapılan başvurunun bu doğrultuda değerlendirilmesinin gerekli bulunduğu, anlaşıldığından, katılan sanık M.. T..'ın temyiz davası isteği hakkında bir KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA,

2-Sanık M.. T.. hakkında katılanlara yönelik yaralama ve hakaret suçlarından verilen kararda öngörülen cezaların miktar itibariyla kesin olması nedeniyle Yerel Mahkemece verilen temyiz isteminin reddine ilişkin karara karşı yapılan itirazın, tebliğnameye uygun olarak REDDİNE, Yerel Mahkemenin ret kararının ONANMASINA,

3-Sanık M.. T..'ın katılan S.. T..'a yönelik tehdit eyleminden kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyize gelince;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Sanığın aşamalarda, "...icar yolu ile ektiğim tarlamın içerisinde bulunan otların sanıklar tarafından hayvanlara yedirildiğini gördüm, daha sonra yanlarına gittim, hayvanları niye benim tarlama sokuyorsunuz dedim, sanık Fatma bana tapunu göster dedi, daha sonra her ikisi de ağıza alınmayacak sözler ettiler, sanık Sezer, elinde bulunan değnek ile bana vurdu..." şeklindeki savunması karşısında, olayın çıkış nedeni ve gelişmesi değerlendirilerek sonucuna göre TCK’nın 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması,

Kanuna aykırı, sanık M.. T..'ın temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki düşünceye aykırı olarak HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 02/04/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/10664, Karar No: 2021/12862, Tarih: 01.07.2021

**6. Ceza Dairesi         2020/10664 E.  ,  2021/12862 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇLAR : Nitelikli hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığını bozma

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

TEMYİZ EDENLER : Suça sürüklenen çocuklar müdafiileri

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Suç tarihi itibariyle 12-15 yaş grubunda yer alan suça sürüklenen çocuk ...’un farik mümeyyiz olup olmadığına ilişkin dosyada yer alan raporun, farklı bir tarihte işlendiği iddia olunan otomobilden hırsızlık suçuna ilişkin olduğunun anlaşılması karşısında; suça sürüklenen çocuğun, davaya konu fiilinin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişip gelişmediğine ilişkin doktor raporu aldırılmaması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocukların müdafiilerinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen tüm hükümlerin bu sebeple tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 01/07/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/16244, Karar No: 2012/25371, Tarih: 15.11.2012

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2012/16244 E.  ,  2012/25371 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı ... avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, davacının çalışmasının alt işveren şirket işçisi olarak gösterilse de gerçekte baştan beri davalı ... Bakanlığının işçisi olduğu, davalı tarafından iş sözleşmesinin geçersiz olarak feshedildiğini beyanla işe iade kararı verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevabında, davacının işçileri olmadığını, kanunlara uygun olarak firmalara ihale ile verilen işte yüklenici şirket elemanı olarak çahşitğını ileri sürerek davanın reddi karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Davalı ..... Medikal Ltd. Şti. cevabında davacının Sağlık Bakanlığından süreli olarak ihale ile ... işte çalıştığını, gerçekte ... işçisi olduğunu iddia ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davacının yaptığı sağlık birimindeki kan alma işinin davalı ... Bakanlığının asıl işi olduğu, bölünüp alt işverene verilebilecek nitelikte bir iş olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ve davacının Sağlık Bakanlığına ait işyerine işe iadesine karar verilmiştir.

Kararı davalı ... vekili süresinde temyiz etmiştir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin 7. fıkrasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi; "bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişki” olarak tanımlanmıştır. Buna göre asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesi ancak işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirmesi halinde mümkün olabilecektir. Aksi halde asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olarak kurulduğundan söz edilemeyecek ve bu işte çalıştırılan işçi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görecektir.

Kanunun açıkça düzenlediği diğer bir sınırlama ise muvazaaya ilişkindir. 4857 sayılı Kanun'un 2-f.8'e göre “asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler”.

4857 sayılı Kanun'un 7. fıkrasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinde asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu belirtilmiştir. Buna göre, Alt işverenin işçisine karşı asıl işverenin alt işverenle birlikte sorumluluğu asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olarak kurulmasına veya muvazaaya dayanmamasına bağlıdır. Asıl işveren-alt işveren ilişkisi kanuna uygun kurulmamış veya muvazaaya dayanıyorsa alt işverenin işçisi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem göreceğinden asıl işveren tek başına sorumlu olacaktır.

Asıl işin bir başka işverene gördürülmesi için kanunun öngördüğü “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirme” şartına 5393 sayılı Belediyeler Kanunu’nun 67 ve 5584 sayılı Posta Kanunu’nun 10. maddesi ile getirilen istisnaya benzer bir düzenleme de 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesinde yer almaktadır.

24.03.2004 tarih ve 25178 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 11. maddesi gereğince 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesinin “III. Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı” başlıklı bendine eklenen fıkrada “Bu sınıfa dahil personel tarafından yerine getirilmesi gereken hizmetler, lüzumu halinde bedeli döner sermaye gelirlerinden ödenmek kaydıyla, Bakanlıkça tespit edilecek esas ve usullere göre hizmet satın alınması yoluyla gördürülebilir” hükmü yer almaktadır.