muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/3934, Karar No: 2016/3785, Tarih: 06.04.2016

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, anonim şirket genel kurulunda alınan kararların iptali istemine ilişkindir. Davacı vekilince davalı şirketin 31.05.2013 tarihinde gerçekleşen olağanüstü genel kurul toplantısında alınan kararların iptali talep edilmiştir. 6102 sayılı TTK'nun 446. maddesi genel kurul kararlarının iptalinin şartlarını ve usulünü düzenlemiş olup, anılan maddede toplantıda hazır bulunup karara muhalif kalarak keyfiyeti zapta geçirten pay sahibinin iptal davası açabileceği belirtilmiştir. Somut olayda, davacı ortağın genel kurulda kendisini vekili aracılığıyla temsil ettirdiği, vekilin iptali istenen sermaye artırımına ilişkin 2. maddeye yönelik olarak daha karar alınmadan önce karşı çıktığı (peşin muhalefette bulunduğu), bu şekilde muhalefet durumunun öneriye karşı olup, kararın alınmasından sonra yapılmış bir karşı çıkmanın (muhalefet) bulunmadığı, bu durumda iptal davası açabilmek için kanunun aradığı “alınan kararlara muhalif kalma” koşulunun yerine getirilmediği anlaşıldığından sermaye artırımına dair 2 nolu gündem maddesi ile ilgili kararın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, mahkemece anılan husus nazara alınmadan yazılı gerekçe ile esastan reddine karar verilmesi doğru görülmemiş ise de sonucu itibariyle doğru olan hükmün 6100 sayılı HMK geçici 3/2 maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK 436/son maddesi gereğince değişik bu gerekçe ile onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekillinin temyiz itirazlarının reddi ile sonucu itibariyle doğru olan mahkeme kararının gerekçesi yazılı şekilde değiştirilerek ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 01,50 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 07/04/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/3306, Karar No: 2010/13241, Tarih: 14.10.2010

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2010/3306 E.  ,  2010/13241 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı idarenin muhtelif adreslerde kurulu bulunan aboneliklerine ait su ve atık su bedelini ödemediğini ileri sürerek, 12.308.080.000 TL asıl alacak, 18.959.393.064 TL gecikme cezası, 3.288.593.370 TL gecikme cezası KDV’si olmak üzere toplam 34.556.066.434 TL’nin tahsilini, asıl alacağı 26.3.2003 tarihinden itibaren geçecek her ay için yürürlükteki oranlarda gecikme cezası ve KDV uygulanmasını istemiştir.

Davalı, zamanaşımı suresinin dolduğunu, atık su bedelinin çevre temizlik vergisi kapsamında olduğu için talep edilemeyeceğini, gecikme cezası ve KDV‘de istenemeyeceğini savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, alınan bilirkişi raporu benimsenmek suretiyle 12.308,09-YTL asıl alacak, 3.288,59 YTL gecikme cezası ve KDV’nin davalıdan tahsiline, asıl alacağa 26.6.2003 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine dair verilen kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine, hüküm, Dairemizce; “Dosyaya ibraz edilen 14.1.1987 ve 10.3.2003 tarihli abonelik sözleşmelerinde, uygulanacak faiz ve oranı hakkında bir düzenlemeye yer verilmediği gibi 6183 sayılı yasadaki gecikme zammı oranlarının uygulanacağına ilişkin bir kararlaştırma da olmadığı anlaşılmaktadır. Davacı kurumun aboneleriyle olan ilişkisi özel hukuk hükümlerine tabi olup, abone sözleşmelerinde hüküm bulunmadığına göre, çoğun içinde azda vardır kuralı gereğince bu hususta bilirkişiden ek rapor alınarak dava konusu su tüketim ve atık su bedeline ilişkin faturanın son ödeme gününden takip tarihine kadar davacının talep edebileceği birikmiş yasal faiz miktarı tespit edilerek hasıl olacak sonuca uygun karar verilmelidir.” gerekçesiyle bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, davacının davasının kabulü ile 12.897,93- TL asıl alacak, 9.351,78- TL gecikme cezası 108,99- TL gecikme cezası KDV’si olmak üzere toplam 22.358,70- TL’nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir

2010/3306-13241

isabetsizlik bulunmamasına göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir

2010/3306-13241

isabetsizlik bulunmamasına göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-24.06.2008 tarihli bozma ilamında; dosyaya ibraz edilen 14.1.1987 ve 10.3.2003 tarihli abonelik sözleşmelerinde, uygulanacak faiz ve oranı hakkında bir düzenlemeye yer verilmediği gibi 6183 sayılı yasadaki gecikme zammı oranlarının uygulanacağına ilişkin bir kararlaştırma da bulunmadığından, çoğun içinde azda vardır kuralı gereğince bu hususta bilirkişiden ek rapor alınarak, dava konusu su tüketim ve atık su bedeline ilişkin faturaların son ödeme gününden takip tarihine kadar davacının talep edebileceği birikmiş yasal faiz miktarının tespit edilerek hasıl olacak sonuca uygun karar verilmesi gereğine değinilmiş ve mahkemece de bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Ancak, bozma üzerine mahkemece aldırılan bilirkişi raporunda, sözleşme asıllarına ait iç sayfaların dosyaya kazandırılması halinde, sözleşmenin 50. maddesinde gecikme cezasıyla ilgili hükmün bulunduğunun görüleceği gerekçesiyle, .... numaralı abonelik için gecikme cezası ve KDV’si hesaplanmış, mahkemece de bu rapora itibar edilerek hüküm kurulmuştur. Hemen belirtilmelidir ki, vermiş olduğu bir hüküm Yargıtay tarafından bozulan ve Yargıtay'ın bu bozma kararına uymuş olan mahkeme bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Bu müesseseye "usuli müktesep hak" veya "usule ilişkin kazanılmış hak" denir. Bir başka ifadeyle, mahkemece; Yargıtay bozma ilamına uyulmasıyla, bozma doğrultusunda taraflar yararına usuli kazanılmış hak doğar. Mahkeme, bozma kararından dönerek direnme kararı veremeyeceği gibi, hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan bölümleri hakkında da yeni bir hüküm kuramaz. "Usuli Müktesep Hak", davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay İnançları ile kabul edilmiş, usul hukukunun ana ilkelerindendir ve kamu düzeni ile ilgilidir. Mahkemece, bozmanın içeriğine uygun şekilde bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle hasıl olacak sonuca göre ve tarafların kazanılmış usuli hakları da göz önünde bulundurularak bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

3-Kabule göre de, bilirkişi raporunda farklı aboneliklere ilişkin olarak hesaplanan gecikme zammı ve yasal faizin toplanarak gecikme zammı olarak nitelendirilmesi ve bu şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenle davacının tüm, davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2. ve 3.bentte açıklanan nedenle kararın davalı yararına BOZULMASINA, 14.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/9398, Karar No: 2007/10106, Tarih: 26.11.2007

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2007/9398 E.  ,  2007/10106 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin arttırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Belediye Başkanlığının 26.07.2005 tarihli cevap yazısında davaya konu edilen taşınmazlardan 540 ve 542 parsel sayılı olanların 1/1000 ölçekli uygulama imar planı haricinde oldukları bildirilmiş iken, 09.12.2005 tarihli yazıda her iki parselin de imar planı içinde yer aldıkları belirtilmek suretiyle çelişki yaratılmış, bu iki parselin geldisi olan 166 nolu parselden kamulaştırılan 25221 m2 lik kısımla (fen bilirkişisinin krokisine göre 541 nolu parsel) ilgili bilgiye yer verilmemiştir.

Yukarıda açıklanan çelişki de açıkça belirtilmek suretiyle ilgili belediye başkanlığına yeniden yazı yazılarak, davaya konu edilen her üç parselin de değerlendirme tarihi olan 31.03.2005 tarihi itibarıyla imar planı içinde olup olmadığı, imar planı içinde ise tarihi, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), belediye ve diğer altyapı hizmetlerinden, (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumu, etrafının meskun olup olmadığı, nazım imar planı içinde ise bu plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezine mesafesi, beldenin gelişme istikametinde olup olmadığı hususlarının belediye başkanlığından sorularak alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın iadesi için mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 26.11.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/24096, Karar No: 2012/5575, Tarih: 29.02.2012

**12. Ceza Dairesi         2011/24096 E.  ,  2012/5575 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : 5237 sayılı TCK'nın 85/1, 62/1, 50, 52/2, 4. maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığa ait köy yerinde bulunan değirmende, olay günü bulgur öğütmeye çalışan ...' ın öğütme makinesinin açıkta bulunan demir borusuna elbisesinin takılmasıyla yere düşerek öldüğü olayda; sanığın olayın meydana gelmesinde baskın kusurunun bulunmaması, mahallin örf adet ve gelenekleri ile sosyo ekonomik yaşam tarzı, ölenin yakınlarının sanık hakkında herhangi bir şikayetlerinin bulunmaması birlikte değerlendirildiğinde, sanık hakkında hükmedilen cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak tayin edilmesi,

Kanuna aykırı, sanık müdafinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince hükmün isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 29.02.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5558, Karar No: 2024/2723, Tarih: 26.03.2024

**9. Ceza Dairesi         2021/5558 E.  ,  2024/2723 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2013/137 E., 2015/132 K.

SUÇLAR : Cinsel saldırı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, şantaj, kişilerin hüzur ve sükununu bozma, özel hayatın gizliliğini ihlal

HÜKÜMLER : Beraat (Şantaj, kişilerin hüzur ve sükununu bozma, özel hayatın gizliliğini ihlal), mahkumiyet (Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, cinsel saldırı)

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Burdur Ağır Ceza Mahkemesinin 31.05.2015 tarihli ve 2013/137 Esas, 2015/132 Karar sayılı kararının sanık müdafii ve katılan vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde gereği düşünüldü;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan Tebliğname’de, kişilerin huzur ve sükunu bozma suçu yönünden herhangi bir görüş bildirilmediği anlaşılmakla, bu suça ilişkin ek Tebliğname düzenlenmesi için dava dosyasının, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,Oy birliği ile 26.03.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3834, Karar No: 2020/4734, Tarih: 01.06.2020

**2. Ceza Dairesi         2020/3834 E.  ,  2020/4734 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığını bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Üst araması sırasında suça sürüklenen çocuk üzerinde ele geçen suça konu yaklaşık yetmiş metre uzunluğundaki bakır telin ve üç adet elektrik prizinin yapılan değer tespitinde yaklaşık 50,00 TL olduğunun tespit edildiğinin anlaşılması karşısında değer azlığı nedeniyle suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan hüküm kurulurken TCK'nın 145. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

2-Kolluk tarafından düzenlenen 23/04/2012 tarihli görgü tespit tutanağında suça konu yerin etrafı tel örgü ve açık sürgülü kapı ile çevrili, iki katlı, pencere ve kapıları olmayan ofis binası olup bina içinin boş ve terk edilmiş şekilde olduğunun, keza katılanın aşamalardaki beyanında işyerinin kapalı, boş ve kiraya verilmek için bekleyen bir yer olduğunun belirtildiği dikkate alınarak suç tarihi itibariyle herhangi bir ticari faaliyet sürdürülmediği, dolayısıyla iş yeri dokunulmazlığını bozma suçunun unusurlarının oluşmadığı anlaşıldığından suça sürüklenen çocuk hakkında bu suçtan dolayı beraat kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması,

3-Suça sürüklenen çocuk hakkında ceza tayin edilirken, cezadan indirim yapılmasını gerektiren akıl hastalığına ilişkin 5237 sayılı TCK'nın 32/2. maddesinin, yaş küçüklüğü nedeniyle cezadan indirim yapılmasına ilişkin aynı Kanunun 31/3 maddesinden sonra uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş suça sürüklenen çocuk müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan sebepten dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 01/06/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/17578, Karar No: 2012/44869, Tarih: 05.12.2012

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2011/17578 E.  ,  2012/44869 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.

Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Somut olayda; sanıkların ... ili Tekel Müdürlüğünde üretim işçisi olarak çalışmakta iken 18/09/2006 tarihli ... Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü Personel Şubesinin işçi nakil yazısına istinaden ... ilçesi Tekel Müdürlüğüne üretim işçisi ünvanı ile naklen tayinlerinin çıktığı, sanıkların yolluk alırken kullanmak üzere, ... ilçesi Konak mahallesi muhtarı ...'dan Konak Mahallesinde sürekli ikamet ediyormuş gibi ikametgah ilmuhaberi aldıkları, bu ikametgah ilmuhaberini yolluk bildirim belgeleri ile birlikte kuruma vererek sanık ...'un 1.342,46 TL, sanık ...'nın 1.374.96 TL yolluk aldıkları anlaşılmakla, 6245 sayılı Harcırah Kanununda naklen atanan memur veya hizmetlinin kendisi ve aile fertleri adına yolluk alması için naklen atandığı yerde ikamet ettiğine dair ikametgah ilmuhaberi sunması gerektiği yönünde herhangi bir yasal zorunluluk bulunmadığı, Danıştay ve Sayıştayın değişik dairelerinden verilmiş "başka bir yerden naklen atanan memur veya hizmetlinin eş ve çocukları ile bakmakla yükümlü bulundukları aile efradı nedeniyle yolluk ödenebilmesi için, bunların memurun veya hizmetlinin yeni görev yerine birlikte ve aynı zamanda gitmelerinin gerekmediği gibi ev eşyalarının da naklinin zorunlu bulunmadığı, memurun atandığı yeni görev yerine giderek göreve başlamasının harcırah ödenmesi için yeterli olduğu" şeklindeki yerleşmiş kararları gerekçe gösterilerek verilen beraat kararlarında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 05.12.2012 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/1979, Karar No: 2008/5042, Tarih: 28.04.2008

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2008/1979 E.  ,  2008/5042 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve irtifak hakkının idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1- Taşınmazın imar planı içinde olup olmadığı, imar planı içinde ise tarihi, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), belediye ve diğer altyapı hizmetlerinden, (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumu, etrafının meskun olup olmadığı, nazım imar planı içinde ise bu plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezine mesafesi, beldenin gelişme istikametinde olup olmadığı hususlarının Belediye Başkanlığından,

2- Bilirkişi kurulunun somut emsal aldığı 8957 ada 4 parsel sayılı taşınmazın 04.02.2000 tarihli 4.000.000.000 TL. bedelli satış işlemini ve taraflarını gösteren tapu kayıt örneğinin Tapu Sicil Müdürlüğünden,

3- Keza kamulaştırmaya konu 1172 parsel sayılı taşınmazın 31.01.2007 tarihinden, somut emsal alınan 4 parsel sayılı taşınmazın 04.02.2000 tarihinden önce belediye tarafından yapılmış bir imar düzenleme çalışması sonucunda oluşmuş parseller olup olmadığının Belediye İmar ve Tapu Sicil Müdürlüğünden,

Sorulup alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın iadesi için mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 28.04.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14976, Karar No: 2013/5455, Tarih: 21.03.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/14976 E.  ,  2013/5455 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile kesilen aylıkların yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, davacının annesinden dolayı aldığı yetim aylığının muvazaalı boşanma gerekçesi ile kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile kesilmiş bulunan aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece,davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56. maddesinin ikinci fıkrası olup, uyuşmazlığın çözümünde sosyal güvenlik, sosyal güvenliğin amaç ve yöntemleri, sosyal sigortalar, sosyal güvenlik sistemi gibi kavram ve olguların değerlendirilmesine gereksinim bulunmaktadır.

Sosyal sigorta sistemlerinde sigortalılar veya hak sahipleri belli şartların yerine getirilmesi halinde sosyal edime (yardıma) hak kazanırlar. Sosyal edim ya da sosyal yardım hakkı kişilerin belli bir yardım ya da edim üzerinden yargısal yönden icrası mümkün kamusal talep hakkını ifade eder. Sosyal sigortalar; sosyal koruma, dayanışma, sosyal denkleştirme, zorunluluk ilkelerine dayanmakta olup, özellikle inceleme konusu 5510 sayılı Kanunun 56. maddesi yönünden önem arz eden sosyal koruma ilkesiyle, toplumun ekonomik ve sosyal yönden en fazla gereksinimi olan bireylerini/gruplarını koruma, güvenceye kavuşturma ve onlara hizmet amaçlanmakta, yaşamlarını sürdürebilmeleri için bu kişilerin sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınması hedefi öne çıkmaktadır. Devletler tarafından amaç olarak benimsenen sosyal güvenlik genellikle sosyal sigortalar ile sosyal yardım ve hizmetler olarak adlandırılan iki temel yöntem uygulanmak suretiyle sağlanmaya çalışılmaktadır. İki ana rejimden meydana gelen Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde, yardımlar genellikle devlet bütçesinden veya gönüllü özel yapılanmalardan karşılandığı, katılmasız veya primsiz rejim olarak adlandırılan sosyal yardım ve hizmetlerin yanı sıra sistemin temel dayanağını oluşturan ve ilgililerin herhangi bir maddi katkısının söz konusu olmadığı katılmalı veya primli rejimde bulunmaktadır.

Ülkemizde, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına Ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu olmak üzere beş ana sosyal güvenlik yasası bulunmakta olup, bu mevzuatlarda düzenlenen sosyal güvenlik hakkı, Sosyal Sigortalar Kurumu, kısaca ... olarak adlandırılan Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu , Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı tarafından yerine getirilmekte iken, öncelikle 20/05/2006 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren örgütlenme yasası niteliğindeki 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali açıdan özerk, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kurularak, anılan üç kurum tek çatı altında bu Kurumda birleştirilmiş, sonrasında mevzuat birliğini sağlamaya yönelik olarak, istisnaları dışında 01/10/2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun kabul edilmiştir. Tüm modern sosyal güvenlik sistemlerinde yer alan ölüm sigortası, sigortalının yaşamını yitirmesi durumunda geride kalan ve hak sahibi olarak nitelendirilen (tanımlanan) kişilerin geleceklerini güvence altına almayı amaçlamaktadır. Söz konusu kanunlarda iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortası veya ölüm sigortası kollarından hak sahiplerine ölüm geliri, ölüm aylığı, dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için bazı koşullar öngörülmüş, bunlar arasında anne/baba üzerinden hayattaki kız çocuğuna veya eş üzerinden sağ kalan diğer eşe tahsis yapılabilmesi evli olmama şartına bağlanmıştır. 506 sayılı Kanunun 99. ve 1479 sayılı Kanunun 43. maddelerinde "hakkı doğuran olay tarihi" ibarelerine yer verilmiş, 5510 sayılı Kanunun 35. maddesinde "hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarih", 97. maddesinde "hakkın kazanıldığı tarih" ve "hakkın doğduğu tarih" sözcükleri kullanılmıştır. Kız çocuğuna anne/baba üzerinden ölüm geliri/aylığı veya yetim aylığı bağlanabilmesi için yalnızca ölümün gerçekleşmesi veya evli olunmaması yeterli bulunmayıp, tahsis için her iki olgunun bir arada varlığı gerekmektedir. Evli kız çocuğu kimi zaman boşanmayla, bazen de ölümle hak sahibi sıfatını kazanmakta, başka bir anlatımla, sigortalı anne/baba yaşamını yitirmesine karşın kız çocuğu evli ise hak sahibi olamamakta, evli olmayan kız çocukları ise sigortalı anne/baba hayatta olduğu sürece bu sıfatla anılmamakta ve her iki durumda da gelire/aylığa hak kazanılamamaktadır. Şu durumda, evli kız çocuğu bazen boşanmayla, kimi zaman da ölümle ve hangisi daha sonra ise o tarihte hak sahibi olmaktadır. Dolayısıyla, hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarih (Hakkın kazanıldığı tarih-Hakkın doğduğu tarih-Hakkı doğuran olay tarihi) değişkenlik arz etmektedir.

Anılan beş temel kanunda yer almayan inceleme konusu norm ilk kez 5510 sayılı Kanunun " Gelir ve aylık bağlanmayacak haller" başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci(son) fıkrasında düzenlenerek 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Fıkrada "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96. madde hükümlerine göre geri alınır" düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28/04/2011 tarihinde verilen karar ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu kuşkusuzdur.