muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/7188, Karar No: 2009/8563, Tarih: 15.06.2009

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının ilk Prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren 01.09.2006 tarihine kadar tarım ... sigortalısı olduğunun tesbiti istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kabulü ile davacının 01.11.1994-01.09.2006 tarihleri arasında tarım ... sigortalılığının tesbitine karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının sattığı ürün bedelinden tarım ...'a ilk prim kesintisinin 19.10.1994 tarihinde TMO tarafından yapıldığı,2005 ve 2006 yıllarında ürün teslimi yaptığı , bunlardan tevkifat kesintisi yapılmadığı, 07.03.1998 tarihinde ziraat odasına kayıt olduğu,kaydının devam ettiği,23.09.2003 tarihinde Bala Tarım Kredi Kooperatifine üye olduğu,üyeliğinin devam ettiği, 2926 sayılı Yasa kapsamında 01.09.2006 tarihinde tescil edildiği, tescilinin devam ettiği görülmektedir.

Mahkemece kesintinin bulunduğu, 01.11.1994-31.12.1994 tarihleri arasındaki dönem yönünden verilen tesbit kararı yerinde ise de prim kesintisinin bulunmadığı 01.01.1995-01.09.2006 tarihleri arası yönünden 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesinde belirtilen kayıtlar bulunmadığı ve tarımsal faaliyet bu madde kapsamında kanıtlanmadığı halde bu dönemin soyut muhtar beyanına, tanık beyanına, zabıta araştırmasına ve yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak kabul edilmesi yasaya uygun değildir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15.06.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/24047, Karar No: 2013/13425, Tarih: 03.06.2013

**22. Hukuk Dairesi         2012/24047 E.  ,  2013/13425 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

...

DAVA : Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, ücret, prim, fazla mesai, yemek ve yol yardımı, asgari geçim indirimi ile izin alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek, davalıdan kıdem - ihbar tazminatı ile ücret, prim, yemek-yol yardımı, asgari geçim indirimi, yıllık ücretli izin ve fazla mesai ücreti alacağının ödetilmesi talebinde bulunmuştur.

Davalı vekili, davacının iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini, kıdem ihbar tazminatı ile sair alacaklara hak kazanmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının iş sözleşmesini ücretleri ödenmediği için haklı sebeple feshettiği gerekçesiyle taleplerin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, fazla mesai ücreti alacağından mahkemece takdir edilen indirim oranının yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Fazla çalışma alacağının uzun bir süre için hesaplanması, işçinin çalışma süresi içerisine hastalık izin mazeret gibi sebeplerle fazla çalışma yapmadığı günler bulunduğu kabul edilerek Yargıtay tarafından son yıllarda tespit edilen alacaktan indirim yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre takdir edilmelidir.

Dosya içeriğine göre, şahit beyanları ve yapılan işin niteliği dikkate alındığında % 20 oranında yapılan indirim yetersiz görülmekle, hesaplanan tutar üzerinden % 50'den az olmamak üzere indirim yapılmak suretiyle fazla çalışma alacağı hüküm altına alınmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine, 03.06.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5707, Karar No: 2018/485, Tarih: 24.01.2018

**20. Hukuk Dairesi         2017/5707 E.  ,  2018/485 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davacı-birleştirilen dosya davalıları ..., ... ve ... tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Dosyanın incelenmesinde; birleşen dosya davacılarından ... ve ...’a gerekçeli kararın bizzat tebliğ edildiği, Asude Gövdere’ye tebliğ edilmediği, ...’a ise vekili aracılığıyla tebliğ edildiği ancak dosyada bulunan vekaletname incelendiğinde birleşen dosya davacılarının tamamının aynı-tek bir vekili olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda davacılardan ... ve ... yönünden vekil varken asile tebligat yapılması, tebligatı geçersiz kılar. Asude Gövdere yönünden ise usulüne uygun olarak yapılmış bir tebligat bulunmamaktadır.

Bu nedenle davacılardan ..., ... ve...’ye vekili aracılığıyla gerekçeli karar tebliğ edilerek, bu davacılar yönünden temyiz süresinin beklenmesi,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla HUMK’nın 433/3. ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddeleri uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın YEREL MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE 24/01/2018 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2482, Karar No: 2020/3896, Tarih: 07.10.2020

**11. Hukuk Dairesi         2020/2482 E.  ,  2020/3896 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : SAMSUN BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Akçaabat 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 04.10.2017 tarih ve 2013/130 E. - 2017/475 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nce verilen 21.06.2018 tarih ve 2018/860 E. - 2018/903 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı banka ile dava dışı Ata temizlik Ltd. Şti. arasında akdedilen ve davacı şirketin müşterek müteselsil kefil olduğu 26.05.2006 tarihli genel kredi sözleşmesinde kredi başvurusu yapan dava dışı Ata Temizlik Şti'nin temsilcisi sıfatıyla imza atanın temsil ve ilzama yetkili olmadığını, sözleşme imzalama yetkisi bulunmayan bu kişinin şirketi temsil yetkisi verildikten sonra kredinin kullandırıldığını bu nedenle HMK'nın 106/1. madde uyarınca davacı şirketin kredi taahhütnamesinde taraf olamayacağını belirterek davacı şirketin 26.05.2006 tarihli kredi taahhütnamesine dair hukuki işlemde taraf olmadığının ve sözleşmenin sahte olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının eda davası açması gerekirken tespit davası açmakta hukuki yararı olmadığını, daha önce yargılama konusu yapılmış maddi vakaya dayanılarak aynı istemde bulunamayacağını, davacının 26.05.2006 tarihli geçerli olduğu bilinen GKS’de müşterek müteselsil kefaleti olduğundan ve Günbay Ltd. Şti’nin asaleten ve kefaleten borçlarının teminatı olarak verilen ipoteğin dava dışı Ata Temizlik Ltd. Şti’nin borçlarını da kapsadığını bu nedenle fek edilmeyen ipoteklerin, ipotek borçlularınca ödeme yapılarak fekkedildiğini, geçerli bir borç ilişkisine dayalı olarak dava dışı Ata Temizlik Şti'ne verilen kredinin ödendiği tarihte şirket yetkilisinin imzasının bulunduğunu ve kullandırılan krediyi tahsil etme hakkının davalı bankaya ait olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, sahteliğinin tespiti istenen kredi sözleşmesi Akçaabat 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2010/130 Esasına kayden yürütülen davada bu taleplerin değerlendirildiği, kesin hüküm nedeniyle davanın reddinin gerektiği gerekçesiyle bozulduğu ve bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verildiği ve derecaattan geçerek Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2014/9913 esas ve 2014/16873 karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Bölge adliye mahkemesince, davacı şirketin dava dışı Ata Temizlik Hizmetleri İnşaat AŞ.'nin müşterek ve müteselsil kefili olarak imzaladığı 26.05.2006 tarihli kredi sözleşmesi ile kredi ilişkisinin başlaması ve kredinin kullanılması karşısında dava dışı borçlu şirketin temsilcisinin sözleşme tarihi itibariyle yetkili olmadığının ileri sürülmesinin davacının kefil olduğu sözleşmeyi etkilemeyeceği, mahkemece kesin hükümden dolayı ret kararı verilmiş ise de, kesin hükümden bahsedilebilmesi için davanın konusunun ve taraflarının aynı olması gerektiği, Akçaabat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2010/130 Esas sayılı dosyasındaki tarafların bu dosyada taraf olmadığını bu nedenle eldeki dava için kesin hüküm oluşturmayacağı, mahkemece kesin hükümden ret kararı verilmesinin gerekçe yönünden hatalı olduğu, ancak bu dava dosyasının eldeki dava dosyası için esaslı delil niteliğinde olduğu, mahkemece gerekçede hata yapıldığı ancak kararın sonucu itibariyle doğru olduğu gerekçesiyle davacının istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava İİK'nın 72. maddesine göre sözleşmenin geçersizliğine dayalı borçlu bulunmadığının tespiti davasıdır. Uyuşmazlığa ilişkin olayları anlatma taraflara, hukuki tasvif ile davanın niteliğinin tespiti mahkemeye aittir. Her ne kadar davacı davasını tespit olarak nitelendirmiş ise de dava dilekçesinin talep kısmında 26.05.2006 tarihli genel kredi sözleşmesinin sahte olduğunu ve sözleşmeden kaynaklı hukuki ilişkinin tarafı bulunmadığının tespitini talep etmiş olmakla söz konusu davanın sözleşmeden kaynaklı borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkin olduğunu göstermekte olup, menfi tespit istemine konu davada menfi tespite konu miktar üzerinden Harçlar Kanun'nun 28. maddesi uyarınca nispi harç alınması gerekmektedir.

Dava maktu harç yatırılarak açılmış olup, mahkemece Harçlar Kanunu’nun 30 ve 32. maddeleri uyarınca nispi harcın yatırılması konusunda kesin mehil verilmesi ve yatırılmadığında ise bu madde hükümlerince işlem yapılması gerekirken eksik harç tamamlatılmadan yargılamaya devam olunması doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 07.10.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/21203, Karar No: 2013/11223, Tarih: 23.05.2013

**7. Ceza Dairesi         2012/21203 E.  ,  2013/11223 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5015 sayılı yasaya aykırılık

HÜKÜM : Hükümlülük, erteleme, müsadere ve iade

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Doğrudan verilen adli para cezasının taksitlendirilerek 4 eşit taksitte tahsiline karar verilmesine rağmen, 5237 sayılı TCK'nun 52/4.maddesi hükmüne aykırı olarak ve infazda tereddüt oluşturacak şekilde taksit aralığının belirtilmemesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden ve bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 322.maddesi uyarınca, doğrudan verilen adli para cezası taksitlendirilerek birer ay ara ile 4 eşit taksitte tahsiline karar verilmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 23/05/2013 günü oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 18157 sayı ve 22/07/2008 tarihli yazısı ile eşyanın müsaderesinin mümkün olmaması halinde gümrüklenmiş değer ya da kaim

değeri eşit tutarda zararın sanıktan tahsili ile kamu zararının karşılanacağı benzer dosyalarda bildirilmiş olması nedeniyle aynı hususun EPDK içinde söz konusu olup mevcut davada da suç eşyasına el konulmuş ve zoralımına karar verilmiş olmasına göre zoralım nedeniyle idarenin zararı olmamasına rağmen "zararın giderilmediği" gerekçesiyle, ayrıca CMK 231/9.fıkraya göre tazminatın denetim süresince de giderilmesi mümkün olduğundan CMK 231.maddenin uygulanmaması usul ve yasaya aykırı olup hükmün bozulması yerine çoğunluğun verdiği düzeltilerek onama kararına katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2011/1421, Karar No: 2012/12161, Tarih: 25.06.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/1421 E.  ,  2012/12161 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :161-972

Dava, emsallerine göre düşük olan yaşlılık aylığının yeniden hesap edilerek yükseltilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacının 01.11.1999 tarihli tahsis talebine istinaden 15.11.1999 tarihinde, 8243 günlük hizmeti üzerinden, 9475 gösterge ve %73 aylık bağlama oranına göre yaşlılık aylığı bağlanmıştır. Davacı, iş bu dava ile önce özel işyeri daha sonra ise kamu işyerinde çalıştığını, kamu işyerindeki (Viyana Büyükelçiliği) primlerinin tavandan yatırıldığını, iş akdinin 1996 yılında tek taraflı olarak feshedilmesi üzerine, işe geri döneceği ümidiyle 3 yıl süreyle yaşlılık aylığı talebinde bulunmadığını, son üç yıllık çalışmasının bulunmaması nedeniyle aylığının düşük bağlandığını, göstergesinin yanlış tespit edildiğini belirterek başlangıç itibarıyla yaşlılık aylığının tespit edilip, fark aylıklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Kurum, mevzuatta zaman içindeki değişiklikler nedeniyle sigortalıların emekli aylıklarının farklı hesap edildiğini, bu nedenle aylıkların farklı olabildiğini, davacının aylığının hesap edilmesinde bir hata bulunmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davacının aylığı, 4447 sayılı Yasa ile 506 sayılı Yasanın 61.maddesinde yapılan değişiklikten önce bağlanmıştır. Değişiklikten önceki hükümlere göre yaşlılık aylığı, katsayı esasına dayalı gösterge sistemine göre hesap edilmektedir.

506 sayılı Yasanın (4447 sayılı Yasa ile yapılan değişiklikten önceki); 61.maddesi “Yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya, bu Kanuna göre tespit edilen göstergesinin katsayı ile çarpımının %60'ı oranında ve aşağıdaki hükümler nazara alınarak yaşlılık aylığı bağlanır.

A)Yaşlılık Aylığı:

a)Sigortalının, kadın ise 50, erkek ise 55 yaşından sonra doldurduğu her tam yaş için ve 5000 günden fazla ödediği her 240 günlük malullük yaşlılık ve ölüm sigortaları primi için %60 oranı (1) er artırılarak,

b)Sigortalının, 5000 günden noksan ödediği her 240 günlük malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi için %60 oranı (1) eksiltilerek hesaplanır.

c)Yukardaki (b) fıkrası hükmü, 6 ncı maddenin (B-C-D) bentlerine göre aylığa hak kazananlar için uygulanmaz.

Bu maddeye göre bağlanacak aylıkların oranı, her halde %85'i geçemez

B)Yaşlılık aylığının hesabına esas alınacak gösterge, sigortalının işten ayrıldığı tarihten önceki Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi ödenmiş son 5 takvim yılının prim hesabına esas tutulan kazanç tutarlarına göre bulunacak ortalamaya yıllık kazanç esas alınarak tespit edilir.

c)Yukardaki (b) fıkrası hükmü, 6 ncı maddenin (B-C-D) bentlerine göre aylığa hak kazananlar için uygulanmaz.

Bu maddeye göre bağlanacak aylıkların oranı, her halde %85'i geçemez

B)Yaşlılık aylığının hesabına esas alınacak gösterge, sigortalının işten ayrıldığı tarihten önceki Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi ödenmiş son 5 takvim yılının prim hesabına esas tutulan kazanç tutarlarına göre bulunacak ortalamaya yıllık kazanç esas alınarak tespit edilir.

5 takvim yılından daha az takvim yılında prim ödemiş olan sigortalı için ortalama yıllık kazanç, prim ödediği takvim yılları esas alınmak suretiyle hesaplanır.

C)Ereğli Kömür İşletmesi Müessesesinde çalışan münavebeli (Gruplu) sigortalılar için, yıllık kazançlarının iki katı alındıktan sonra yukarıdaki (B) fıkrasına göre ortalama yıllık kazanç hesabedilir. Ancak, ortalama yıllık kazancın hesabında esas alınan son 5 takvim yılının herbirinde 180 günden fazla olan münavebeli çalışmalara ait kazanç tutarları nazara alınmaz.” hükmünü getirmiştir.

Yine 506 sayılı Yasanın 21.maddesinde iki çeşit gösterge tespit tablosu öngörülmüş olup, bunlardan birisi gösterge tespit tablosu, diğeri üst gösterge tespit tablosudur. Öncelikle sigortalının göstergesinin tespit edilmesi gerekir. Normal göstergeden aylığa hak kazananların aylıkları son beş takvim yılındaki prime esas kazanca göre belirlenirken, üst göstergeden aylığa hak kazananların aylıkları on takvim yılındaki kazanç toplamı dikkate alınarak belirlenmektedir. 5/10 yıldan daha az süreli sigortalılığın olması halinde, primi ödenmiş yılların ortalamasının esas alınması gerekmektedir. 506 sayılı Yasanın Ek 21 ve 22.maddelerinde gösterge ve üst gösterge tablolarının nasıl belirleneceği, sigortalının göstergesinin ne şekilde tespit edileceği, Ek 23 maddesinde, gösterge tablosuna göre gelir ve aylığa hak kazanan sigortalıların gelir ve aylıklarının ne şekilde hesap edileceği, Ek 34.maddesinde ise, üst gösterge tespit tablosuna göre aylığa hak kazanan sigortalıların aylıklarının ne şekilde hesap edileceği düzenlenmiştir.

Somut olayda, davacıya, %73 aylık bağlama oranı üzerinden, 12.derecenin 1.kademesi karşılığı 9475 gösterge ve 12.000 katsayıya göre, sosyal yardım zammı dahil 87.691.000 TL (eski) aylık bağlandığı, davacının ise göstergesinin yanlış belirlendiğini iddia ettiği anlaşılmaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, son 10 yıllık ortalama yıllık kazanç 20.133.053 TL olarak belirlenmiş, 12'de biri alınarak aylık kazancı belirlenerek 12000 katsayısına bölünmek suretiyle gösterge 13981 olarak tespit edilmiş, üst gösterge tablosuna göre, 13981 göstergesinin, 3.derecenin 6.kademesi karşılığına tekabül ettiği, buna göre aylık bağlama oranının %52.4, her fazla 240 gün için %13 eklenerek aylık bağlama oranının %65.4 olduğu ve başlangıç itibarıyla aylığının sosyal yardım zammı dahil 114.412.888 TL (eski) olduğu tespit edilmiştir.

Anılan hesap yöntemi, yukarda açıklanan mevzuat hükümlerine uygun bulunmamaktadır. Öncelikle, sigortalının son on yıllık ortalama kazancına göre, üst gösterge tablosundan (kamu) göstergesinin tespit edilmesi, sigortalının üst gösterge tablosundan aylık bağlanmasına hak kazandığının tespiti halinde, Bakanlar Kurulunca belirlenen ve aylık bağlama oranlarını gösteren tablodan sigortalının aylık bağlama oranının tespit edilmesi ve tespit edilen göstergenin katsayı ve aylık bağlama oranı ile çarpımı neticesinde aylığının belirlenmesi, üst gösterge tablosunda kazancının karşılığı göstergenin bulunmaması halinde, son beş yıllık ortalama kazancına göre, gösterge tablosundan (kamu) göstergesinin tespit edilmesi, aylık bağlama tarihinde geçerli olan 12.000 katsayısı ve 506 sayılı Yasanın 61.madde hükmüne göre belirlenen aylık bağlama oranı (%73) ile çarpımı neticesinde yaşlılık aylığının belirlenmesi, ayrıca 506 sayılı Yasanın 96.maddesine göre alt sınır kontrolünün yapılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

O halde, mahkemece yapılacak iş, öncelikle davalı Kurumdan anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak hesap şekil ve yöntemini açıkça gösterir şekilde değerlendirme yapmasını istemek, bu sonuca davacının itiraz etmesi halinde; konusunda uzman bir bilirkişiden, açıklanan mevzuat hükümlerine göre ve eğer fark olursa farkın nereden kaynaklandığını açıkça gösterir, denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, mevzuat hükümlerine aykırı, yetersiz bilirkişi raporunun hükme esas alınması suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 25.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.