muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/5465, Karar No: 2024/3542, Tarih: 05.11.2024

108. Ne var ki bozma kararında hukuki yönden bir değerlendirme yapılarak delil değerlendirmesi sonucunda bir sonuca ulaşılmış ise, bu kararın yanlış olduğu ya da delillerin yanlış değerlendirildiği sonradan anlaşılsa bile bozmaya uyulması ile oluşan kazanılmış hakkın varlığı kabul edilmelidir. Bu durum HGK'nın 30.11.1988 tarihli ve 1988/2-776 E. 1988/985 K. sayılı kararında maddi hataya dayanan bozma kararına uyulması ile usuli kazanılmış hak oluşmayacağına vurgu yapıldıktan sonra kararın devamında "...Burada şu husus belirtilmelidir ki, bozma kararında hukuki yönden bir değerlendirme yapılmış ve deliller belirli bir doğrultuda değerlendirilerek bir bozma kararı verilmiş ise, bu bozmaya uyulması halinde, bozma yapan Daire hukuki görüş değiştirse veya delil değerlendirmesinin yanlış olduğunu sonradan benimsese dahi burada maddi hatadan söz edilemeyeceğinden usulî kazanılmış hakkın doğduğunun kabulü gerekir. Ancak, Yargıtay Dairesinin vardığı sonuç her türlü değer yargısı dışında hiç bir suretle başka biçimde yorumlanmayacak tartışmasız bir maddi hataya dayanıyorsa ve onunla sıkı sıkıya bağlı ise o takdirde usulî kazanılmış hak kuralı hukuki sonuç doğurmayacaktır..." şeklinde ifade edilmiştir.

109. Aynı görüş HGK'nın 20.01.1988 tarihli ve 1988/1-249 E., 1988/28 K., 20.12.1989 tarihli ve 1989/12-539 E., 1989/662 K., 15.12.1990 tarihli ve 1990/1-450 E., 1990/608 K. ile 09.03.1994 tarihli ve 1993/17-889 E., 1994/123 K. sayılı kararlarında da aynen sürdürülmüştür."

Açıklanan sebeplerle ve bozma ilamının karar düzeltme aşamasından da geçtiği gözetildiğinde; Yargıtay incelemesinden hukuki değerlendirme yapılarak geçen kararda, maddi hata kabul edilmesinin Yargıtay İçtihatlarına aykırı olduğu düşüncesiyle, kararın ONANMASI kanaatinde olduğuma ilişkin karşı oyumdur.05.11.2024
Yargıtay — Esas No: 2014/12790, Karar No: 2015/2721, Tarih: 27.02.2015

**11. Hukuk Dairesi         2014/12790 E.  ,  2015/2721 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 22/12/2011 gün ve 2044/620-2011/224 sayılı kararı onayan Daire’nin 10/04/2014 gün ve 2012/13253-2014/7099 sayılı kararı aleyhinde davalılar vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin “...” karakterlerinin ve lisanslı malzemelerin telif hakkının sahibi olduğunu, davacı ile ... arasında 01.01.1999 tarihli lisans sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin eki olarak müvekkili ile ..., ..., ..., ... arasında lisans anlaşmasının ... tarafından ihlali durumunda müvekkilinin kayıp ve masraflarını tazmin etmek üzere garanti sözleşmesi imzalandığını, davacının aynı davalı ve garantörler arasında lisans bölgesi Rusya ve Türk Cumhuriyetleri olmak üzere benzer şartlarda bir lisans ve garanti sözleşmesi daha imzalandığını, bu lisans sözleşmelerinin çeşitli maddelerinin davalı şirket tarafından ihlal edilmesi üzerine, müvekkili tarafından 03.02.2000 ve 23.10.2000 tarihli ihtarnamelerin gönderilerek ihlallerin giderilmesinin istendiğini, ancak bir sonuç alınamadığını ileri sürerek, her iki sözleşme çerçevesinde garanti edilmiş asgari telif ücreti olan yıllık 15.000 Pound üzerinden 1999 ve 2000 yılları için hesap edilen 60.000 Pound ve bunun faiz ve fer'ilerinden oluşan alacaklarından, şimdilik 30.000 Pound'luk kısmının faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar Tasfiye Halinde ..., ... ve ... vekilleri davanın reddini savunmuş, diğer davalılar savunmada bulunmamıştır.

Mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararın davalı şirket, ... ve ... vekilince temyizi üzerine karar Dairemizin 2012/13253 E, 2014/7099 K. sayılı ilamıyla onanmıştır.

Davalılar vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalılar vekilinin HUMK’nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalılar vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nın 442. maddesi gereğince REDDİNE, aşağıda yazılı bakiye 05,20 TL karar düzeltme harcının ve 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/3. maddesi hükmü uyarınca takdiren 251,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davalılardan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 27/02/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/6166, Karar No: 2009/7644, Tarih: 17.06.2009

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2009/6166 E.  ,  2009/7644 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 30.04.2007 ve 10.07.2007 gününde verilen dilekçeler ile elatmanın önlenmesi, kal ve muarazanın giderilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 25.10.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ve davalı ... ve ... A.Ş. vekilleri tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, davacı şirketin 136 ada 1 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğunu ve bu yerde davalı ... Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd. Şti.'ne verdiği bayilik yoluyla intifa hakkını kullandığını, bu arada müvekkilinin ... A.Ş. ile yaptığı sözleşme nedeniyle bayisine otogaz satış sözleşmesi süresi sonuna kadar otogaz satışına izin verdiğini, ancak sözleşme süresinin dolduğunu, buna rağmen ... A.Ş.nin ve diğer davalının otogaz tesislerini kaldırmadığını ve tabelaları da bulundurmaya devam ettiğini ileri sürerek elatmanın önlenmesine, otogaz tesisinin kal’ine ve taraflar arasında muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Birleştirilen davada ise, bayisi ... Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd. Şti.'nin ... A.Ş. ile değil ... A.Ş. ile otogaz satış sözleşmesi imzaladığını, aynı şekilde ... A.Ş. ile de çerçeve sözleşme imzaladıklarını beyanla taleplerini tekrarlamıştır.

Davalı ...Ş., davanın reddini savunmuş, ... A.Ş. ise kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, ayrıca davacının sözleşme uyarınca gaz satışları sebebiyle kar payı aldığını, bayileri ... Akaryakıt Tur. Taş.

İşl. Tic. San. Ltd. Şti.'nin 20.03.2005 tarihinde sona erecek olan otogaz satış sözleşmesinin süresini uzattıklarına dair kendilerine ihtar çektiğini, ayrıca 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna göre, davacının bir yerde sadece kendi ürünlerinin satılmasına yönelik olarak yapacağı bir sözleşmenin hükümsüz olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, otogaz bayilik sözleşmesinin süresinin 20.03.2005 tarihinde dolduğu belirtilerek davanın kabulü ile tesislerin kaldırılması ve ... A.Ş.ye teslimine karar verilmiş, hükmü taraflar temyiz etmişlerdir.

1-Öncelikle davalı ... A.Ş.nin temyiz itirazlarının incelenmesi gerekmiştir.

Davacı yan, intifa hakkı sahibi oldukları taşınmazda bu hakka dayanarak elatmanın önlenmesi isteğinde bulunduğunu ileri sürmekte ise de dayanılan vakıalar doğrultusunda uyuşmazlığın temelini intifa hakkını davacı adına kullanan bayi ve bu bayi ile diğer davalı ... A.Ş’nin yaptığı otogaz satış sözleşmesi ve bu sözleşmeye onay veren çerçeve sözleşmede tanınan sürenin sona erdiği iddiası oluşturmaktadır.

1-Öncelikle davalı ... A.Ş.nin temyiz itirazlarının incelenmesi gerekmiştir.

Davacı yan, intifa hakkı sahibi oldukları taşınmazda bu hakka dayanarak elatmanın önlenmesi isteğinde bulunduğunu ileri sürmekte ise de dayanılan vakıalar doğrultusunda uyuşmazlığın temelini intifa hakkını davacı adına kullanan bayi ve bu bayi ile diğer davalı ... A.Ş’nin yaptığı otogaz satış sözleşmesi ve bu sözleşmeye onay veren çerçeve sözleşmede tanınan sürenin sona erdiği iddiası oluşturmaktadır.

Dosya içeriğine göre, davacı ...nin 136 ada 1 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğu ve bu yerde davalı ... Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd. Şti.'ne bayilik verdiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket, ... Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd. Şti.'nin de içinde bulunduğu çok sayıda bayisine bu tip tesislerde belli bir süre için otogaz satışı izni vermiştir. Bu arada davacı, davalılardan ... A.Ş. ile otogaz tesisi kurulması ve satış yapılmasına onay verme anlamında bir çerçeve sözleşme imzalamıştır. Bu çerçeve sözleşme 02.01.2001 tarihli olup buna göre, bu sözleşmenin ekindeki bayi listesinde bulunan tesislerde net kardan %15 pay almak şartıyla otogaz satışına izin verilmiştir. Ekli listede yer alan tesislerden birinin de davalılardan 2. sırada yer alan ... Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd. Şti.'ne ait olduğu anlaşılmaktadır. Listede ... Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd. Şti. ile ... A.Ş. arasındaki otogaz satış sözleşmesinin başlangıç tarihi 20.03.2000 süresi de 5 yıl olarak gösterilmiştir.

Çerçeve sözleşmede otogaz satışının süresi sözleşmenin 3-a maddesinde belirlenmiştir. Bu maddeye göre davacı ..., sözleşme ekindeki listede belirtilen istasyonlarında ... A.Ş.nin "otoaygaz" markası ile satış yapmasını ... A.Ş. ile istasyon arasında imzalanmış olan otogaz satış sözleşmesi sürelerinin sona ermesine kadar izin vermiştir. Süresi sona eren sözleşmelerle ilgili olarak taraflar sona erecek ilk sözleşmenin bitim tarihinden 3 ay önce bir araya gelerek durumu değerlendireceklerdir. Dosya incelendiğinde, davacının

davalı ...’a sözleşme süresi dolmadan önce 26.02.2004 tarihinde bu sözleşmeyi yenilemeyi düşünmediklerini belirten yazı gönderdiği görülmektedir. Davacı yan ayrıca ... 41. Noterliğinden 26.03.2007 tarihli ihtarname ile davaya konu istasyondaki otogaz faaliyetlerinin durdurulması ve tesislerin kaldırılması için ihtarname gönderdiklerini ileri sürmektedir.

davalı ...’a sözleşme süresi dolmadan önce 26.02.2004 tarihinde bu sözleşmeyi yenilemeyi düşünmediklerini belirten yazı gönderdiği görülmektedir. Davacı yan ayrıca ... 41. Noterliğinden 26.03.2007 tarihli ihtarname ile davaya konu istasyondaki otogaz faaliyetlerinin durdurulması ve tesislerin kaldırılması için ihtarname gönderdiklerini ileri sürmektedir.

Çerçeve sözleşme dikkate alındığında sözleşmenin süreli olduğu ve yenilenmesinin tarafların anlaşmasına bağlı bulunduğu, davacı ... ile davalılardan ... A.Ş. arasında böyle bir mutabakatın sağlanamadığı, tam aksine davacının söz konusu sözleşmeyi yenilememe konusundaki iradesini karşı tarafa bildirdiği görülmektedir. Davacı şirket, bununla birlikte dosya içerisinde bulunan ve gönderildiğini iddia ettiği ihtarnamelere rağmen ve davanın açılmasından sonra da çerçeve sözleşmeye göre kendisine düşen kar payını almaya devam ettiği dosya içerisindeki belgelerden anlaşılmaktadır. Bütün bunlardan ayrı olarak davalı ... A.Ş. 29.11.2006 tarihli yazılı bildirimle ...'ın otogaz satışı yapılan istasyonlara kendi amblemlerinin konulmasını i stendiğini savunmuştur.

Somut olay, bu şekilde ortaya koyduktan sonra taraflar arasındaki bayilik sözleşme ilişkisinin devam edip etmediği olgusunun saptanması gerekmektedir.

Bayilik sözleşmeleri kanunda düzenlenmemiştir. Bu nedenle bayilik sözleşmelerine ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde Borçlar Kanununun sözleşmeye ilişkin genel hükümlerinden yararlanılmaktadır. Bilindiği gibi sözleşme “iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun surette rızalarını beyan etmeleridir” şeklinde tanımlanmaktadır. Borçlar Kanununun 1. maddesinde tanımını bulan sözleşmenin tamamlanabilmesi için rıza beyanı açık olabileceği gibi zımni (örtülü) de olabilir.

Taraflar arasındaki 02.01.2001 tarihli sözleşme ile davalılar arasındaki otogaz satış sözleşmesinin süresi sonuna kadar davacının intifa hakkı sahibi olduğu taşınmazda bu hakkını kullandırttığı bayisinin otogaz satışına oluru vardır. Otogaz satışı sözleşmesi sona ermeden önce de değinilen çerçeve sözleşmesinin 3-a maddesi gereği sözleşmenin süresinin uzatılmayacağı da davalılara bildirilmiştir. Ne var ki, davalılar faaliyetlerini sona erdirilen sözleşme hükümleri çerçevesinde sürdürmeye devam ettirmişlerdir.

Gerçekten de, sözleşme süre bitmesine rağmen aynı koşullarda fiilen devam ettirilmiştir. Sözleşmenin kurulmasında olduğu gibi devamında da tarafların rızasının açık ya da örtülü olabileceği kuşkusuzdur. Davacı yanın sözleşme ilişkisinin sürdürülmesine dair açık bir beyanı yoktur. Susma (olumlu

Gerçekten de, sözleşme süre bitmesine rağmen aynı koşullarda fiilen devam ettirilmiştir. Sözleşmenin kurulmasında olduğu gibi devamında da tarafların rızasının açık ya da örtülü olabileceği kuşkusuzdur. Davacı yanın sözleşme ilişkisinin sürdürülmesine dair açık bir beyanı yoktur. Susma (olumlu

ya da olumsuz) bir beyanda bulunma olarak kabul edilemez. Ancak bazı durumlarda, Borçlar Kanunu 1/2 maddesi anlamında örtülü bir irade beyanı sayılabilir. Bu örtülü beyanın karşı taraf açısından olumlu yönde bir irade beyanı kabul edilip edilmeyeceği Türk Medeni Kanununun 2. maddesi uyarınca değerlendirilerek saptanmalıdır. Ayrıca, karşı tarafın susmanın kendisine örtülü bir irade beyanı olarak bağlanmasına yol açan olguları bilmesi ya da bilebilecek durumda olması gerekir.

Somut olayda taraflar tacirdir. Eylemli olarak iki yılı aşan otogaz satışına ses çıkartılmaması, kar payı almaya devam edilmesi ve savunulduğu gibi 29.11.2006 tarihli bildirim ile ... A.Ş’nin otogaz tesislerinde kendi amblem ve logolarını kullanmasının istenmesi olgularının karşı tarafça sözleşmenin aynı koşullarda devam ettiğinin kabulü anlamına geleceğini davacı yanın basiretli bir tacir olarak öngörmesi gerekir. Bu arada ...'ın yurt çapında otogaz dağıtım lisansı aldığı 22.03.2007 tarihinden sonra varlığını iddia ettiği 30.03.2007 tarihli ihtarnameyi gönderdiği olgusu da gözden uzak tutulmamalıdır.

Yapılan tüm bu açıklamalar karşısında taraflar arasındaki otogaz satışına dair çerçeve sözleşmenin sona erdiğinin ileri sürülmesi Türk Medeni Kanununun 2. maddesi kapsamında dürüst davranma kurallarıyla bağdaşmayacaktır. Bu nedenlerle mahkemece, tarafların delil olarak bildirdikleri 30.03.2007 tarihli ... 41.Noterliğinden gönderildiği ileri sürülen ihtarname örneği ile amblem ve logolara ilişkin 29.11.2006 tarihli yazı örneğinin temin edilmesi gerçekten sözü edilen belgeler var ise davacı taraf örtülü irade beyanı ile çerçeve sözleşme hükümlerine göre otogaz satışına izin verdiği, 30.03.2007 tarihinde çekilen ihtarname ile otogaz satış sözleşmesine 20.03.2008 tarihinde başlayacak dönem için onay verilmediğinin kabulü ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiş, davalı ... A.Ş.nin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüştür.

2-Davalı ...Ş. ve Petrol Ofisi A.Ş.nin temyiz itirazlarına gelince;

Davacı başlangıçta davasını yanlış hasma yöneltmiş, bu yanlışlığı fark edince de ... A.Ş.ye karşı dava açmıştır. Yukarıda 1. bentte açıklandığı üzere davacı ile ... A.Ş. arasında sözü edilen otogaz satış sözleşmesinden kaynaklanan hukuki ilişki mevcuttur. Bu nedenle ... A.Ş. aleyhine açılan davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddi gerekirken birleştirilerek görülen davalarda davaların bağımsızlıklarını korudukları, her biri hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiği hususu gözetilmeden HUMK.nun 388.

maddesine de aykırı olarak infazda karışıklık yaratacak şekilde hangi davanın reddedildiği, hangi davanın kabul edildiği belirtilmeden ve tarafların hak ve yükümlülükleri açıklanmadan hüküm kurulması doğru olmamış, kararın açıklanan nedenlerle de bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) ve (2). bentte açıklanan nedenlerle tarafların temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatıranlara iadesine, 17.06.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2010, Karar No: 2015/1894, Tarih: 30.09.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2015/2010 E.  ,  2015/1894 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kütahya İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 10.03.2014 gün ve 2013/290 E. 2014/284 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 23.06.2014 gün ve 2014/14933 E. 2014/18460 K. sayılı ilamı ile;

"...Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı EÜAŞ’ın Seyitömer Termik Santrali İşletme Müdürlüğü bünyesinde işçi olarak çalıştığını, Türkiye Enerji Su ve Gaz İşçileri Sendikasına (TES-İŞ) üye olduğunu, üyeliğin davalı işverene bildirildiğini, ancak davalı tarafın davacı işçinin kendi personeli olmadığı için üyelik formunu iade ettiğini, davacıyı İşletme toplu iş sözleşmesinden yararlandırmadığını; oysa davacının muvazaalı olarak alt işveren işçisi olarak gösterildiğini, aslında davalının asıl işçisi olduğunu, davalının daha az maliyetle kadro açığını kapatmak için alt işveren işçisi istihdam ettiğini; alt işverenlik sözleşmelerinin Alt İşverenlik Yönetmeliğinde belirtilen unsurları taşımadığını, alt işveren işçisi olarak gösterilen işçilerin asıl işverenle birlikte termik santralın, elektrik bakım, kazan bakım, değirmen bakım gibi elektrik üretiminin asıl işlerinde çalıştıklarını; davalının asıl işini bölerek alt işverenlere verdiğini; davacı işçilerin uzun yıllardır aynı işlerde çalıştıklarını; alt işverenler değişse de işçilerin değişmediğini; zaten bu şirketlerin de elektrik üretim işinde bir uzmanlıklarının bulunmadığını; alt işverenlerin kendi işçi kadrolarının bulunmadığını, çalıştırılacak işçilerin EÜAŞ tarafından belirlendiğini; alt işverenlerin asıl işverenden bağımsız bir organizasyonlarının bulunmadığını; çalışma şartlarının EÜAŞ tarafından belirlendiğini, emir ve talimatın EÜAŞ çalışanları tarafından verildiğini; bu sebeplerle alt işverenlik ilişkilerinin muvazaalı olduğunu; davacı işçinin sendika üyesi ve asıl işverenin işçisi olarak işletme toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması gerekirken yararlandırılmadığını, davacının 13. ve 14. dönem toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan taban ücret, yevmiye, ikramiye, iş güçlüğü tazminatı, bakım tazminatı, yemek yardımı, sosyal yardım ve vardiya tazminatından oluşan işçilik alacaklarının ödenmediğini bildirerek, bu alacakların işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davalı teşekkülün ikamet adresi sebebiyle Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davanın husumet yönünden reddedilmesi gerektiğini, çünkü davacının kendi işçileri olmadığını, davacının ihaleyi alan firmaların işçisi olduğunu, işçilerin işe alınıp çıkartılmasından firmaların sorumlu olduğunu; işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinden işverene bir iş sözleşmesi ile bağlı olan işçilerin yararlanabileceğini, davacının alt işveren işçisi olarak toplu iş sözleşmesinden yararlanamayacağını; bu sebeple davacı işçilerin danışma aidatı ödeyerek veya sendika üyeliği yoluyla toplu iş sözleşmesinden yararlanma taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını; 5538 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesine eklenen fıkralar sebebiyle davacının taleplerinin yersiz olduğunu; çünkü davalı işverenin sözkonusu eklenen fıkralardaki kamu kurumlarından olduğunu, hizmet alımı yoluyla ihale edilen işlerde muvazaa nedeniyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talebinde bulunulamayacağını; muvazaa iddialarının yersiz olduğunu, zira davalı kurumun yaptığı ihalelerin Kamu İhale Kanununa tabi olduğunu ve idari yargı denetimine tabi bulunduğunu; şirket ana sözleşmesinin hizmet alım ihalelerine imkan tanıdığını; davalı işverenin bir kamu kurumu olup, muvazaa yapmasının mümkün olmayacağını; davacının yaptığı işin de asıl işlerden olmadığını; davacının kamu ihale mevzuatına uygun olarak yapılan ihalelerle iş verilen firmaların işçisi olup, davalının asıl işçileri ile aynı işleri yapmadığını; kurum personelinin sadece kontrolör olarak bulunduğunu; muvazaalı olduğu iddia edilen ihalelerin iptali için açılan idare mahkemesindeki davanın reddedildiğini; bu sebeplerle davacının kendi işçisi değil alt işverenlerin işçisi olduğunu ve bu sebeple de toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmasının mümkün olmadığını ve davanın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının muvazaalı alt işverenlik ilişkisi sebebiyle asıl işveren davalının işçisi olduğu, bu nedenle de asıl işveren ile sendika arasındaki toplu iş sözleşmesinden yararlanması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı alt işverenler arasında geçerli ya da muvazaalı bir alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı ve buna bağlı olarak davacının başından itibaren davalı işçisi sayılması gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı alt işverenler arasında geçerli ya da muvazaalı bir alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı ve buna bağlı olarak davacının başından itibaren davalı işçisi sayılması gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinde, “…Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez…” denilerek alt işverenlik ilişkisinde muvazaaya bağlanan hukuki sonuç açıklanmıştır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Diğer taraftan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 15. maddesinde “Elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım faaliyeti gösteren kamu tüzel kişileri, gerekli hallerde üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin işletilmesi ve bakım onarım işlerini tabi oldukları ihale mevzuatı çerçevesinde hizmet alınması yoluyla yaptırabilirler” denilmiştir.