muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/12769, Karar No: 2023/13589, Tarih: 27.12.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/12769 E.  ,  2023/13589 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/57 E., 2023/633 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasında davanın

reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece, İlk Derece Mahkemesi

Kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, sigortalılık başlangıç tarihinin 01.08.1994 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili; davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.11.2016 tarihli ve 2014/303-2016/676 sayılı kararı ile "hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davacı tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 21.11.2019 tarih ve 2017/6489- 2019/8980 sayılı kararında; Mahkemece, çıraklık sözleşmesinin var olup olmadığı belirlenmeli, uzun vadeli sigorta kolları bakımından uyuşmazlık konusu tarihleri içerir dönemsel sigorta primleri bordroları Kurumdan getirtilerek kayıtlı sigortalıların bilgi ve görgülerine başvurulmalı, aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve çalışanlar yöntemince saptanarak dinlenilmeli, belirdiği takdirde tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, ilgili taraflar arasında çıraklık ilişkisinin bulunup bulunmadığı, çalışmanın niteliği açıklıkla ortaya konulmalı, üretime dayalı çalışmanın varlığı ya da yokluğu, varlığı halinde süresi, tanıkların çıraklıktan neyi kast ettikleri meslek eğitimi veya üretime dayalı çalışmanın baskınlığı noktasında açıklığa kavuşturulmalı, hizmet akdiyle uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışma olgusunun varlığı durumunda bu kez 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesinde yer alan tahsis koşulları irdelendikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki esaslar göz önünde bulundurulmaksızın, öncelikle giriş bildirgesinin kısa vadeli sigorta koluna tabi olup olmadığı belirlenmeli, kısa vadeli sigorta koluna ilişkinse sigortalılık başlangıcının uzun vadeli sigorta koluna ilişkin bir talep olduğu gözetilip, hak düşürücü süreden değil esastan değerlendirme yapılması gözetilmeli; çıraklık söz konusu olmayıp, çalışmanın üretime ve imalata yönelik olduğu sonucuna varıldığı taktirde ise giriş bildirgesinin varlığı karşısında hak düşürücü sürenin korunacağı gözetilip, esasa ilişkin irdeleme ile hüküm kurulması gereği gözetilmelidir.

Gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; "davanın kısmen kabulüne, davacının, 34344.16 sicil numaralı davalı işyerinde 16.08.1994 tarihinde 506 sayılı Kanun hükümleri kapsamında hizmet akdine dayalı ve tüm sigorta kollarına tabi olarak çalıştığının, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık başlangıç tarihinin 24.01.1998 tarihi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davalı Kuruma vermiş olduğu 03.03.2023 tarihli emeklilik başvuru dilekçesi red olunmuş olup bu hususla ilgili de Yerel Mahkeme tarafından da irdelenmeden eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek kararın bu bakımdan bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili; 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davanın reddi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili; 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, yeterli inceleme inceleme yapılmadan karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

D. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigorta başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

2. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 7 nci maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesidir. Anılan Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Davaya konu olayla ilgili olarak çıraklık statüsünün irdelenmesi gerekli olup, 506 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin II/B bendine göre, “Özel Kanun'da tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...” uygulanmamaktadır. Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu’na göre, çıraklar teorik ve pratik eğitime tabi tutulurlar. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile davacının uyuşmazlık konusu dönemde çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Konu ile ilgili olarak 3308 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinde çırak olabilmek için aranan şartlar arasında

“...a) 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak.

b) En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

Konu ile ilgili olarak 3308 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinde çırak olabilmek için aranan şartlar arasında

“...a) 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak.

b) En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

c)Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak.” hususları düzenlenmiş ve aynı maddeye 4702 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesi ile eklenen fıkra ile 10.07.2001 tarihinden itibaren de 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabileceği hükmü getirilmiştir.

Diğer taraftan bir kişiye çırak denilebilmesi için, o kimsenin durumunun bu özel kanunda çıraklar hakkında yapılan tarife ve nitelendirmeye uyması gerekir. Yani, taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile davacının belirtilen tarihte çırak olup olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Kişi işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

3. Değerlendirme

Eldeki davada, bozma sonrası yapılan yargılama neticesinde İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş ise de, davacının işe giriş bildirgesinin Bursa Çırak Eğitim Merkezi Müdürlüğü tarafından verildiği, Eğitim Merkezine kaydedilmiş davacının ve işverenin taraf bulunduğu çıraklık sözleşmesi bulunduğu, pratik eğitimin davalı olarak gösterilen işyerinde yapıldığı, işi öğrenmek amacıyla yapılan faaliyetlerin üretime yönelik faaliyetler kapsamında değerlendirilemeyeceği dikkate alınmaksızın çırak olarak işe giriş bildirgesinin verildiği ilk günün tüm sigorta kollarından geçen bir hizmet süresi olarak değerlendirilmesi hatalıdır.

Davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

27.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/13527, Karar No: 2010/10031, Tarih: 11.10.2010

**4. Hukuk Dairesi         2009/13527 E.  ,  2010/10031 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... ve diğerleri vekili Avukat ... tarafından, davalı ... ve ... aleyhine 19/03/2002 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 29/07/2009 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacılar ve davalılar vekilleri taraflarından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davalıların diğer temyiz itirazına gelince; dava, trafik kazası nedeniyle kardeşin ölümünden dolayı uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, taraflarca temyiz olunmuştur.

Davacıların kardeşi ...'nın sürücüsü olduğu araç ile davalılardan ...’nın sürücüsü olduğu aracın çarpışması nedeniyle ... yaşamını yitirmiş; davalı sürücü olayda 3/8 oranında kusurlu bulunarak cezalandırılmıştır.

Borçlar Yasası'nın 47. maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.

Dava konusu olayda ölen ile davalı sürücünün kusur oranları, faiz başlangıç tarihi ve yukarıdaki ilkeler dikkate alındığında, her bir davacı için ayrı ayrı takdir edilen 6.000,00'er TL manevi tazminat fazladır. Davacılar yararına daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmesi gerekir.

Dava konusu olayda ölen ile davalı sürücünün kusur oranları, faiz başlangıç tarihi ve yukarıdaki ilkeler dikkate alındığında, her bir davacı için ayrı ayrı takdir edilen 6.000,00'er TL manevi tazminat fazladır. Davacılar yararına daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmesi gerekir.

3-Davacıların diğer temyiz itirazına gelince; tazminat hukuku ilkeleri gereğince, haksız eylemden kaynaklanan zararın ödetilmesi amacıyla açılan davalarda, istek bulunması durumunda, kabul edilecek tazminata olay gününden itibaren faiz yürütülmesi gerekir. Dava konusu haksız eylem 10.02.2002 günü gerçekleştiğine ve davacılar da dava dilekçesinde, kabul edilecek manevi tazminata olay gününden itibaren faiz uygulanmasını istediğine göre kabul edilen manevi tazminata olay gününden itibaren faiz yürütülmesi gerekir.

Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilmeyerek davacılar yararına fazla manevi tazminat takdir edilmesi ve takdir edilen bu tazminatlara da olay tarihinden daha sonraki bir tarih olan 19.11.2002 gününden itibaren faiz yürütülmüş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekirse de belirlenen bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 438/son maddesi gereğince, her bir davacı yararına 2.500,00'er TL manevi tazminat takdir olunmak ve faiz başlangıç gününe ilişkin yanlışlık giderilmek suretiyle, kararın düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2 ve 3) sayılı bentlerde gösterilen nedenlerle hüküm fıkrasının manevi tazminat takdirine ilişkin 1 nolu bendinde yer alan“…6.000,00…”, “…24.000,00…” ve “…19/11/2002…” biçimindeki sayı dizileri ayrı ayrı silinerek yerlerine sırasıyla “…2.500,00…”, “…10.000,00…” ve “…10.02.2002…” sayı dizilerinin yazılmasına; taraflar yararına avukatlık ücreti takdirine ilişkin 2 ve 3 nolu bentlerde yer alan “…2.800,00…” biçimindeki sayı dizileri ayrı ayrı silinerek yerlerine sırasıyla “…1.200,00…” sayı dizilerinin yazılmasına; yargılama giderlerine ilişkin 4 nolu bendinin tümden silinerek yerine 4 nolu bent olarak “4-Davacılar tarafından yapılan toplam 44,62 TL yargılama giderinden kabul ve ret oranlarına göre takdiren 10.00 TL yargılama giderinin davalılardan ortaklaşa ve dayanışmalı olarak alınarak davacılara verilmesine,” biçimindeki tümcenin yazılmasına; harç alınmasına ilişkin 5 nolu bendinin tümden silinerek yerine 5 nolu bent olarak “5-Alınması gereken 540.00 TL karar harcının davalıdan alınarak Hazine'ye gelir yazılmasına; peşin alınan 1.080,00 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istekleri durumunda davacılara geri verilmesine,” biçimindeki tümcenin yazılmasına; tarafların öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddiyle kararın düzeltilmiş bu biçiminin ONANMASINA ve temyiz eden taraflardan peşin alınan harçların istekleri halinde geri verilmesine 11/10/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi. “…6.000,00…”, “…24.000,00…” ve “…19/11/2002…” biçimindeki sayı dizileri ayrı ayrı silinerek yerlerine sırasıyla “…2.500,00…”, “…10.000,00…” ve “…10.02.2002…” sayı dizilerinin yazılmasına; taraflar yararına avukatlık ücreti takdirine ilişkin 2 ve 3 nolu bentlerde yer alan “…2.800,00…” biçimindeki sayı dizileri ayrı ayrı silinerek yerlerine sırasıyla “…1.200,00…” sayı dizilerinin yazılmasına; yargılama giderlerine ilişkin 4 nolu bendinin tümden silinerek yerine 4 nolu bent olarak “4-Davacılar tarafından yapılan toplam 44,62 TL yargılama giderinden kabul ve ret oranlarına göre takdiren 10.00 TL yargılama giderinin davalılardan ortaklaşa ve dayanışmalı olarak alınarak davacılara verilmesine,” biçimindeki tümcenin yazılmasına; harç alınmasına ilişkin 5 nolu bendinin tümden silinerek yerine 5 nolu bent olarak “5-Alınması gereken 540.00 TL karar harcının davalıdan alınarak Hazine'ye gelir yazılmasına; peşin alınan 1.080,00 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istekleri durumunda davacılara geri verilmesine,” biçimindeki tümcenin yazılmasına; tarafların öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddiyle kararın düzeltilmiş bu biçiminin ONANMASINA ve temyiz eden taraflardan peşin alınan harçların istekleri halinde geri verilmesine 11/10/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/445, Karar No: 2012/7504, Tarih: 11.06.2012

**9. Ceza Dairesi         2012/445 E.  ,  2012/7504 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Anayasayı ihlal

Hüküm : 765 sayılı TCK'nın 146/1, 59, 31, 33, 40. maddeleri uyarınca mahkumiyet, CMK'nın 307/4. maddesi uyarınca sanık ...'ın 6 yıl 3 ay hapis, 5 ay hapis (2 kez), 3 yıl 9 ay hapis ve 140 TL Adli para cezası (2 kez) ile 8 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, sanık ...'ın 6 yıl 3 ay hapis, 5 ay hapis, 3 yıl 9 ay hapis ve 140 TL Adli para cezası ile cezalandırılmasına

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanıklar müdafiine yöntemine uygun olarak tebligat yapıldığı halde duruşmaya gelmediği ve bir mazeret de bildirmediğinden duruşmasız olarak yapılan inceleme sonunda dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanıkların üyesi bulunduğu silahlı terör örgütünün, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını cebir ve şiddet kullanarak değiştirme amacına yönelik olarak vahamet arz eden olayları gerçekleştirdiği, sanıkların sübutu kabul olunan eylemlerinin amaç suçun işlenmesi doğrultusundaki örgütsel bağlılık ile ülke genelindeki organik bütünlüğüne göre, amacı gerçekleştirme tehlikesi yaratabilecek nitelikte olduğu belirlenip, kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde suçun vasfı tayin edilmiş, cezayı azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosya kapsamına göre verilen hükümde aşağıdaki husus dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, Cumhuriyet savcısı ve sanıklar müdafiinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanıklar hakkında tek suçtan hüküm kurulmuş olması karşısında tayin olunan cezanın, CMUK'nın 326/son maddesi gereğince ilk hükümde tayin olunan cezaların toplamı yerine, her bir suçtan hükmolunan hapis ve adli para cezasına indirilmesi,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenle BOZULMASINA, bu hususun yeniden yargılama yapılmaksızın CMUK'nın 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkrasının 1. ve 2. bölümleri hükümden çıkartılarak, yerine “Sanık ...'ın 20 yıl 35 ay hapis ve 280 TL Adli para cezası ile sanık ...'ın 9 yıl 17 ay hapis ve 140 TL Adli para cezası ile cezalandırılmalarına" ibarelerinin yazılması suretiyle, diğer yönleri usul ve kanuna uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 11.06.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4317, Karar No: 2018/4972, Tarih: 24.05.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/4317 E.  ,  2018/4972 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme, sahte fatura kullanma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Sanıklar ... ve ... hakkında 2005, 2006, 2007, 2009 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme ve kullanma suçları ile 2008 takvim yılında sahte fatura kullanma suçundan; açılan davalar yönünden mahkemece ayrıca hüküm verilmesi mümkün görülmüştür.

Sanıklar ... ve...hakkında, 2005,2006,2007,2008, 2009 takvim yıllarında "sahte fatura düzenlemek" ve "sahte fatura kullanmak" suçlarından;sanıklar ... ve... hakkında 2008 yılında sahte fatura düzenleme suçundan açılan kamu davasında; sanıkların suçlamaları kabul etmemesi, sanık ...'nın dava konusu suçu ihbar edenin kendisi olduğunu, sanıklar ... ve ..'nın kendi adına şirket kurduklarını ve kurar kurmaz da vekaletname aldıklarını ve sahte fatura düzenleyerek piyasaya verdiklerini ifade etmesi, diğer şirket ortağı sanık ...'in ise söz konusu şirkette 6-7 ay işçi olarak çalıştıktan sonra kendisini ...'nın SSK'lı yapacağı taahhüdü ile noterde belgeler imzalatmak suretiyle iradesi dışında ortak yaptığını, ortak olmadığını başka bir şirkete geçince öğrendiğini beyan etmesi,... ve ...'un ise ...'nın talimatlarıyla hareket ettiklerini ...'nın şirket müdürü olduğuna dair beyanları karşısında; suçların unsurlarının ve maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti için;

1-Sahte fatura düzenlemek ve kullanmak suçlarının maddi konusunun fatura olması ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 227. maddesinin 3. fıkrasındaki ''Bu Kanuna göre kullanılan veya bu Kanun'un Maliye ve Gümrük Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak kullanma mecburiyeti getirilen belgelerin, öngörülen zorunlu bilgileri taşımaması halinde bu belgeler vergi kanunları bakımından, hiç düzenlenmemiş sayılır'' hükmünün yer alması, suç konusu faturaların dosya içinde bulunmadığının ve getirtilip duruşmada incelenmediğinin anlaşılması karşısında; sanıkların 2005,2006,2007,2008,2009 takvim yıllarında düzenlendikleri ve başkaları tarafından düzenlenenleri kullandıkları iddia olunan faturalardan, her takvim yılına ait kanaat oluşturacak sayıdaki asıllarının veya onaylı örneklerinin getirtilerek incelenmesi ve 213 sayılı Kanunun 230. maddesinde öngörülen zorunlu bilgileri içerip içermediğinin tespit edilmesi,

2-Faturaların kanunda öngörülen şekil şartlarını taşıdığının anlaşılması halinde ise;

a-Düzenledikleri iddia olunan faturalar kendilerine gösterilerek faturadaki yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması,

b- Kendilerine ait olmadığını söylemeleri halinde, sanıkların yazı ve imza örnekleri temin edilerek, düzenledikleri iddia olunan faturalardaki yazı ve imzaların sanıklara ait olup olmadığı konusunda uzman bir kurum veya kuruluştan rapor alınması,