muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/6584, Karar No: 2023/3802, Tarih: 10.10.2023

5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 26.09.2021 tarih, 2018/105236 sayılı tebliğnamesi ile karara karşı başvurulan temyiz isteminin esastan reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacının temyiz istemi; haksız tutuklanması sebebiyle tazminat koşullarının oluştuğuna ve davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğine ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü:

Mahkeme gerekçesinde "Bilindiği üzere ülkemiz 15 Temmuz 2016 tarihinde akşam saatlerinde başlayan ve ülke yönetimini ele geçirmeyi amaçlayan bir darbe girişimiyle karşı karşıya kalmıştır.15 Temmuz 2016 tarihinde akşam saatinde yaşananlar bu girişimin tek kişi tarafından gerçekleştirilmediğini ve Türk milletinin göz bebeği olan Türk Silahlı Kuvvetleri ile de bir ilgisinin olmadığını, Türk Silahlı Kuvvetlerinin içerisinde bir grup tarafından gerçekleştirilmek istendiğini göstermiştir.O halde bu girişimde bulunanlar kimlerdir?Nasıl organize olmuşlardır? Bu girişimde bulunanların kim/kimler olduğu ve kim adına hareket ettiklerini tespit etmek için kafa yormaya gerek yoktur zira darbeyi çağrıştırır reklam filmleri, sahibi olduğu televizyon kanallarından darbeye zemin hazırlar nitelikte programlar yapılması, mensuplarının sürekli olarak bu yönde görüş açıklamaları, cemaat olarak organize olmalarına rağmen bir siyasi partiymiş gibi meşru hükümete muhalefet vb hususlar dikkate alındığında bu girişimin 15 Temmuz 2016 tarihinde silahlı yüzü ortaya çıkan Fetö terör örgütü tarafından yapıldığında kuşku bulunmamaktadır ve bu husus mahkememizce de bu şekilde kabul edilmiştir.15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilmek istenen darbe teşebbüsünün bastırılmasından sonra ülkemiz genelinde gerek darbe teşebbüsünü gerçekleştirenler ve gerekse bu örgüte üye olduğu tespit edilen kişiler açısından bir dizi soruşturma yürütülmüş ve akabinde davalar açılmıştır.Başlangıçta hakkında anayasal üzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan hakkında soruşturma yürütülen kişiler hakkında açılan davalarda suç vasfı silahlı terör örgütüne üye olmaya dönüştüğü gibi bunun aksi de her zaman mümkün olmaktadır.Bu kapsamda yürütülen bir soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya açılmış davada beraat kararı verilmedikçe hakkında soruşturma/kovuşturma yürütülen kişinin, dosya özelinde davacının, 5271 sayılı yasanın 142 vd. maddeleri gereğince tazminat isteminde dava şartı oluşmayacaktır.Davacı tarafından açılan dava 5271 sayılı Yasanın 142 vd. maddeleri gereğince açılmış tazminat davasıdır.Yukarıda açıklanan nedenlerle davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü:

İlk Derece Mahkemesince verilen kararla ilgili olarak, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü:

İlk Derece Mahkemesince verilen kararla ilgili olarak, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/8085 sayılı soruşturma dosyası üzerinden yürütülen soruşturma kapsamında davacının 18.07.2016 tarihinde Anayasal Düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve Türkiye Cumhuriyetini Hükumetini ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçlarından gözaltına alınıp 19.07.2016 tarihinde Anayasal Düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve silahlı terör örgütüne üye olmak suçlarından tutuklandığı, yürütülen soruşturma sırasında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan 06.09.2017 tarihinde tahliye edilerek davacı hakkında ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilerek silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda Ankara 25. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/166 Esas, 2021/264 sayılı kararıyla mahkumiyetine karar verildiği, kararın henüz kesinleşmediği UYAP'tan yapılan kontrol sonucu anlaşılmıştır.

Yukarıda izah edildiği üzere davacının aynı soruşturma kapsamında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve silahlı terör örgütüne üye olmak suçlarından aynı sorgu ile tutuklandığı, değişen suç vasfı nedeniyle Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan kovuşturmaya yer omadığına dair karar verilerek, silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan hakkında kamu davası açıldığı ve açılan davanın henüz derdest olduğu; dolayısıyla haksız tutuklama iddiasına yönelik tazminat isteme koşullarının bu aşamada oluşmadığı anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Davacının ölçüsüz arama ve haksız el koyma nedenlerine ilişkin olarak iddiasıyla ilgili olarak ise; manevi tazminat davaları kişilik hakkını koruyan, haksız tecavüzün doğurmuş olduğu olumsuz sonuçları, yani zararın giderilmesini, telafi edilmesini amaçlamaktadır. Manevi tazminat davası için, kişilik haklarının ihlal edilmesi özellikle sosyal ve duygusal kişilik değerlerinin ihlali ve hukuka aykırı bir fiilin bulunması gerekir. Yakalanan veya tutuklanan kimsenin gerek aile, gerekse iş çevresinde itibarının sarsılması, aile, çocuk ve yakınları için tutukevinde hasret çekilmesi, kişinin tutuklanması nedeniyle ruhi sıkıntılar çekmesi, cezaevi şartları, buralarda duyduğu acı ve ızdıraplar kişinin manevi zararının giderilmesini gerekli kılmaktadır. Tutuklanan kimseye verilecek manevi tazminatın tespitinde; tutukluluk süresi, kişinin sosyal ve ekonomik yeri, üzerine yüklenen ve ceza kovuşturmasına konu olan suçun nitelik ve kapsamı göz önünde bulundurulmalıdır. Bu açıklamalar ışığında, yalnızca haksız yere yakalanan ya da tutuklanan kişinin çektiği acının karşılığı olarak manevi zarar ödenmesi gerektiği el koyma nedeniyle manevi tazminat şartlarının oluşmayacağı, yine 5271 sayılı Kanunun 141 inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde düzenlemeye göre aramanın ölçüsüz şekilde gerçekleştirilmesi halinde ancak tazminat talep edilebileceği, davacı hakkında uygulanan arama tedbirinin ölçüsüz olarak gerçekleştirildiğine dair bir iddia bulunmadığı gibi bundan kaynaklı bir zarar da ileri sürülmemiş olup yine bu zarar ancak maddi zarar olabileceğinden, bu konuda koşulları oluşmayan tazminat davasının reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, mahkeme kararı sonucu itibariyle doğru olduğundan bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 06.11.2018 tarihli ve 2018/1903 Esas, 2018/2062 Karar sayılı kararında davacı tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Tokat 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.10.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1379, Karar No: 2013/60, Tarih: 19.02.2013

**Ceza Genel Kurulu         2012/15-1379 E.  ,  2013/60 K.**

**"İçtihat Metni"**

İtirazname : 2008/178987

Yargıtay Dairesi : 15. Ceza Dairesi

Dolandırıcılık suçundan sanıklar N. Ö.ve R.G.'ün eylemlerinin hırsızlık suçunu oluşturduğu kabul edilerek 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 141/1, 53 ve 58/6. maddeleri uyarınca 1 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmalarına, hak yoksunluğuna ve cezalarının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ilişkin, Kütahya 2. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 25.04.2008 gün ve 155-232 sayılı hükmün, sanıklar tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 15. Ceza Dairesince 16.02.2012 gün ve 11418-8292 sayı ile;

“Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden almak, hırsızlık suçunun temel şeklidir. Taşınır malın alınmasının suç oluşturabilmesi için, zilyedinin rızasının bulunmaması gerekir.

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.

Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılan hilenin şekli, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Somut olayda; hükmü temyiz etmeyen sanık H.M.'nın kavga olduğunu, sanık R.'in başka arkadaşını arayıp kavgaya gideceğini söyleyip katılanı inandırarak suça konu cep telefonunu görüşme yapması için katılandan alıp R.e verdiğinin anlaşılması karşısında; katılanın hileli hareketlerle aldatılıp cep telefonun alındığı ve böylelikle dolandırıcılık suçunun oluştuğu gözetilmeksizin, mahkemece sanıkların eyleminin hırsızlık olduğunun kabulüyle mahkûmiyet kararı verilmesi" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 03.04.2012 gün ve 178987 sayı ile;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 03.04.2012 gün ve 178987 sayı ile;

“Dolandırıcılık suçu, sanığın mağduru kandırabilecek hileli davranışlarla aldatıp, onu kendi veya başkasının malvarlığı aleyhine bir işlemde bulunmaya yöneltmesi ve bu işlem sonucunda sanığın kendine veya başkasına yarar sağlamasıyla oluşur. Dolandırıcılık suçunda failin hileli hareketleri sonucu sakatlanmış irade neticesinde kişiye ait malvarlığının mülkiyetinin devri, buna karşılık hırsızlık suçunda ise; menkul bir malın, sahibinin rızası dışında alınması, mal üzerinde mağdurun zilyetliğine son verilmesi, mağdurun suç konusu eşya üzerindeki zilyetlikten doğan tasarruf haklarını kullanmasının olanaksız hale gelmesi söz konusudur.

Bu açıklamalar ışığında somut olayda; fikir ve eylem birliği içinde hareket eden, 'bir kavga olduğunu, sanık R.'in başka arkadaşlarını arayıp kavgaya gideceği bahanesi ile' geçici olarak, kısa süreliğine bir görüşme yaptıktan sonra iade etmek üzere katılandan aldıkları cep telefonunu iade etmeyip satan sanıkların eyleminde, mülkiyet devrinin söz konusu olmaması nedenleriyle dolandırıcılık suçunun yasal unsuru olan teslim koşulunun gerçekleşmediği, bu nedenle eylemin hırsızlık suçunu oluşturduğu” görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurarak, Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına ve yerel mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

5271 sayılı CMK'nun 308/2. maddesi uyarınca dosyanın gönderildiği Yargıtay 15. Ceza Dairesince 24.09.2012 gün ve 12171-41882 sayı ile; itirazının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanık H. M. hakkında kurulan mahkûmiyet hükmü temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olup, inceleme sanıklar N. Ö. ve R. G. hakkında kurulan hükümlerle sınırlı olarak yapılmıştır.

Sanıkların hırsızlık suçundan cezalandırılmasına karar verilen ve suçun sübutuna yönelik bir uyuşmazlık bulunmayan olayda, Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, suç niteliğinin belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya içeriğinden;

Sanık H. M. hakkında kurulan mahkûmiyet hükmü temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olup, inceleme sanıklar N. Ö. ve R. G. hakkında kurulan hükümlerle sınırlı olarak yapılmıştır.

Sanıkların hırsızlık suçundan cezalandırılmasına karar verilen ve suçun sübutuna yönelik bir uyuşmazlık bulunmayan olayda, Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, suç niteliğinin belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya içeriğinden;

Katılan E.A.'in aşamalarda özetle; olay günü saat 18.00 sıralarında yolda yürürken ... Pastahanesi önünde daha önceden uzaktan tanıdığı sanık H. ile karşılaştıklarını, yanlarına diğer sanıklar R.ve N.'ın da geldiğini ve kendisini pastahaneye davet ettiklerini, biraz oturduktan sonra sanıkların birden ayağa kalktıklarını, H.'ın R.'e vermek üzere kendisinden cep telefonunu istediğini ve R.'in başka bir arkadaşını arayıp kavgaya gideceğini söylediğini, telefonunu önce vermek istemediğini, ancak H.ısrarcı olunca sim kartını çıkararak telefonu R.'e verdiğini, telefona kendi sim kartını takan R.in dışarıda bir görüşme yaptığını, o sırada N.ve H. ile birlikte pastahanede kaldıklarını, on dakika kadar sonra R.in H.'ı telefonla aradığını, görüşme sonrasında H.'ın "R. pazar yerinde dayak yemiş, haberini aldım" dediğini, hep birlikte pazar yerine gittiklerini, üstü başı dağınık olan R.'ten cep telefonunu istediğinde; "adamlar beni dövdüler, telefonun da düştü, sonra telefonu adamlar alıp götürdü" dediğini, durumu polise bildirmek istediğini söyleyince sanıkların buna izin vermediklerini, eve gideceğini söyleyerek ayrıldığını ve karakola giderek şikâyette bulunduğunu, telefonunun iade edilmediğini ve zararının giderilmediğini ifade ettiği,

Sanık H. M.'nın özetle; daha önceden tanıdığı E.la karşılaşınca .....Pastanesine giderek arkadaşları R. G. ve N. Ö. ile birlikte oturduklarını, çay içerken R.'in telefon etmek için E.dan cep telefonunu istediğini, kavgaya gideceği için telefona ihtiyacı olduğunu E.'a kendisinin de söylediğini, telefonu alan R.'in kendi sim kartını takarak konuşmak için dışarı çıktığını, 10-15 dakika sonra telefonla arayarak cumartesi pazarının kurulduğu yere çağırdığını, bahse konu yerde üstü başı dağınık halde R.'i gördüklerini, birileri ile kavga ettiğini ve telefonu kavga sırasında yere düşürdüğünü söylediğini, katılan ayrıldıktan sonra da telefonun yanında olduğunu ve sahibine bilerek yalan söylediğini ifade ettiğini, aynı gün Tavşanlı'ya giderek tanımadıkları bir kişiye telefonu 240 liraya sattıklarını söylediği,

Sanık N. Ö.'ün özetle; olayın gelişimini sanık H.'ın ifadesine benzer şekilde anlattıktan sonra, diğer iki sanıkla birlikte telefonu Tavşanlı'da şarj cihazı olmadığı için 280 Liraya tanımadıkları birisine satıp parasını bölüştüklerini, katılanın zararını gidermediklerini beyan ettiği,

Sanık N. Ö.'ün özetle; olayın gelişimini sanık H.'ın ifadesine benzer şekilde anlattıktan sonra, diğer iki sanıkla birlikte telefonu Tavşanlı'da şarj cihazı olmadığı için 280 Liraya tanımadıkları birisine satıp parasını bölüştüklerini, katılanın zararını gidermediklerini beyan ettiği,

Sanık R. G.'ün; soruşturma aşamasında, görüşme yapmak üzere istediği katılanın telefonunu paraya ihtiyacı olduğu için satmak niyetinde olduğundan geri vermediğini, telefonla arkadaşlarını arayarak Cumartesi Pazarı'na çağırdığını, diğer sanıklarla birlikte satmak için Tavşanlı'ya gittiklerini ve tanımadıkları bir telefoncuya sattıklarını, kovuşturma aşamasında ise; H.'ın da yardımıyla katılandan cep telefonunu isteyip aldığını, amcasının oğlu M. G.'ü arayıp Cumartesi Pazarı'nın kurulduğu yere gittiğini, Galatasaraylılar Lokalinde çalışan ve daha önceden kavga ettikleri R.T.'la karşılaştıklarını, adı geçenin ve yanındaki üç dört kişinin kendisine saldırdığını, kıyafetlerinin yırtıldığını, pastahaneye geri dönüp diğer sanıklara durumu anlattığını, telefonu kaybettiğini söylediğini, pazar yerinde aramaları sonucu telefonu bulduklarını ve Tavşanlı'da 280 Liraya satıp parasını bölüştüklerini savunduğu,

Tanık M.G.'ün, sanık R. G.'ü arkadaşı olması nedeniyle tanıdığını, akraba olmadıklarını, uzun süredir de görüşmediklerini ve anlatılan olayla bir ilgisinin bulunmadığını, tanık R. T.'un ise; olayla bir ilgisinin olmadığını R. G.tarafından neden adının söylendiğini anlamadığını beyan ettiği,

HTS raporlarına göre, sanık R..'in suç günü 32 kez telefon görüşmesi yaptığı, M. G.'e ait telefonları aramadığı ve adı geçen tarafından aranmadığı,

Sanık R.'in karıştığını söylediği kavga olayına ilişkin olarak soruşturma makamlarına herhangi bir şikâyet başvurusunun yapılmadığı,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusunun çözümüne yönelik olarak dolandırıcılık, hırsızlık ve güveni kötüye kullanma suçlarının kanuni unsurlarının incelenmesinde yarar bulunmaktadır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “Dolandırıcılık” başlıklı 157. maddesinde; “Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir” şeklinde dolandırıcılık suçunun temel şekli düzenlenmiş olup, 158. maddesinde ise onbir bent halinde dolandırıcılık suçunun nitelikli halleri sayılmıştır.

Dolandırıcılık suçunun maddi unsurunun hareket kısmı, 765 sayılı TCK’nun 503. maddesinde bir kimseyi kandırabilecek nitelikte hile ve desiseler yapmak olduğu halde, 5237 sayılı TCK’nun 157. maddesinde hileli davranışlarla bir kimseyi aldatmak şeklinde ifade edilmiş olup, 765 sayılı TCK'da yer alan desise kavramına 5237 sayılı TCK'da yer verilmemiş ve hileye desiseyi de kapsayacak şekilde geniş bir anlam yüklenmiştir.

Malvarlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

1) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması,

Malvarlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

1) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması,

2) Hileli davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması,

3) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Fail kendisi veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bilerek ve isteyerek hileli davranışlar yapmalı, bu davranışlarla bir başkasına zarar vermeli, verilen zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve zarar da, nesnel ölçüler göz önünde bulundurularak belirlenecek ekonomik bir zarar olmalıdır.

Görüldüğü gibi, dolandırıcılık suçunu diğer malvarlığına karşı işlenen suç tiplerinden farklı kılan husus, aldatma temeline dayanan bir suç olmasıdır. Birden çok hukuki konusu olan bu suç işlenirken, sadece malvarlığı zarar görmemekte, mağdurun veya suçtan zarar görenin iradesi de hileli davranışlarla yanıltılmaktadır. Madde gerekçesinde de, aldatıcı nitelik taşıyan hareketlerle, kişiler arasındaki ilişkilerde var olması gereken iyiniyet ve güvenin bozulduğu, bu suretle kişinin irade serbestisinin etkilendiği ve irade özgürlüğünün ihlâl edildiği vurgulanmıştır.

5237 sayılı TCK’nun 157. maddesinde yalnızca hileli davranıştan söz edilmiş olmasına göre, her türlü hileli davranışın dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun koyucu anılan maddede hilenin tanımını yapmamış, suçun maddi konusunun hareket kısmını oluşturan hileli davranışların nelerden ibaret olduğunu belirtmemiş, bilinçli olarak bu hususu öğreti ve uygulamaya bırakmıştır.

Hile, Türk Dili Kurumu sözlüğünde; “birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, dolap, oyun, desise, entrika” (Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, s.891) şeklinde,

Uygulamadaki yerleşmiş kabule göre ise; “Hile nitelikli yalandır. Yalan belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun denetleme olanağını ortadan kaldırmalıdır. Kullanılan hile ile mağdur yanılgıya düşürülmeli ve yanıltma sonucu kandırıcı davranışlarla yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır... hileli davranışın aldatacak nitelikte olması gerekir. Basit bir yalan hileli hareket olarak kabul edilemez” biçiminde tanımlanmıştır.

Öğretide de hile ile ilgili olarak; “olaylara ilişkin yalan açıklamaların ve sarf edilen sözlerin doğruluğunu kuvvetlendirecek ve böylece muhatabın inceleme eğilimini etkileyebilecek yoğunluk ve güçte olması ve bu bakımdan gerektiğinde bir takım dış hareketler ekleyerek veya böylece var olan halden ve koşullardan yararlanarak, almayacağı bir kararı bir kimseye verdirtmek suretiyle onu aldatması, bu suretle başkasının zihin, fikir ve eylemlerinde bir hata meydana getirmesidir” (Dönmezer, Kişilere ve Mala Karşı Cürümler 2004, s. 453), “objektif olarak hataya düşürücü ve başkasının tasavvuru üzerinde etki meydana getiren her türlü davranıştır” (Tezcan/Erdem/Önok, Teorik ve Pratik Ceza Hukuku 2006, s. 558), “hile, oyun, aldatma, düzen demektir. Objektif olarak hataya düşürücü ve başkasının tasavvuru üzerinde etki doğurucu her davranış hiledir” (Centel/Zafer/Çakmut, Kişilere Karşı Suçlar 2007, Cilt I. s. 452) biçiminde tanımlara yer verilmiştir.

Yerleşmiş uygulamalar ve öğretideki baskın görüşlere göre ortaya konulan ilkeler gözönünde bulundurulduğunda; hile, maddi olmayan yollarla karşısındakini aldatan, yanılgıya düşüren, düzen, dolap, oyun, entrika ve bunun gibi her türlü eylem olarak kabul edilebilir. Bu eylemler bir gösteriş biçiminde olabileceği gibi, gizli davranışlar olarak da ortaya çıkabilir. Gösterişte, fail sahip bulunmadığı imkanlara ve sıfata sahip olduğunu bildirmekte, gizli davranışta ise kendi durum veya sıfatını gizlemektedir. Ancak sadece yalan söylemek, dolandırıcılık suçunun hile unsurunun gerçekleşmesi bakımından yeterli değildir. Kanun koyucu yalanı belirli bir takım şekiller altında yapıldığı ve kamu düzenini bozacak nitelikte bulunduğu hallerde cezalandırmaktadır. Böyle olunca hukuki işlemlerde, sözleşmelerde bir kişi mücerret yalan söyleyerek diğerini aldatmış bulunuyorsa bu basit şekildeki aldatma, dolandırıcılık suçunun oluşumuna yetmeyecektir. Yapılan yalan açıklamaların dolandırıcılık suçunun hileli davranış unsurunu oluşturabilmesi için, bu açıklamaların doğruluğunu kabul ettirebilecek, böylece muhatabın inceleme eğilimini etkisiz bırakabilecek yoğunluk ve güçte olması ve gerektiğinde yalana bir takım dış hareketlerin eklenmiş bulunması gerekir.

Esasen, hangi davranışların hileli olup olmadığı ve bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği yolunda genel bir kural koymak oldukça zor olmakla birlikte, olaysal olarak değerlendirme yapılmalı, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmak suretiyle sonuca ulaşılmalıdır.