muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/5340, Karar No: 2016/585, Tarih: 21.01.2016

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının ücret farkı alacağı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgari ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323'üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

Somut olayda, mahkemece muvazaa nedeniyle davacının davalı Rektörlüğün işçisi olduğunun kabulü doğrudur. 4857 sayılı yasanın 5. maddesi gereğince davalı işveren işçiler arasında hangi sebeple olursa olsun ayırım yapamayacağından davalı üniversitenin davacıyla aynı niteliğe sahip asıl işçilerine ödediği ücret ve diğer işçilik alacaklarını ödemesi gerekmektedir. Davalı Rektörlük 24.02.2012 tarihli yazısı ekinde Rektörlük'e bağlı çalışan üç işçiye ait ödeme belgelerini göndermiştir. Ancak bu işçilerin davacı ile aynı işi yapıp yapmadığı gönderilen belgelerden anlaşılamamaktadır. Bu nedenle davalı tarafından ismi bildirilen işçilerin, davacı ile aynı işi yapıp yapmadıkları, sendikalı olup olmadıkları, TİS'den yararlanıp yararlanmadıkları ve kıdem durumları sorularak, davacıya yapılan ödemeler ile davalının kendi işçilerine yaptığı ödemeler arasında fark olup olmadığı belirlenmelidir. Mahkemece, açıklandığı şekilde araştırma yapılmadan yanılgılı değerlendirme ile davacının sendikanın bildirdiği ücreti alabileceği kabul edilerek yapılan hesaplama doğrultusunda hüküm kurulması isabetsizdir.

O halde davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, 21/01/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/15550, Karar No: 2006/14369, Tarih: 05.12.2006

**21. Hukuk Dairesi         2006/15550 E.  ,  2006/14369 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi     :  Kütahya İş Mahkemesi

Tarih               : 08.08.2005

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici sebeplere  göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine.

2-Davacı; teslim ettiği ürün bedelinden yapılan ilk kesintinin davalı kurum hesabına girdiği tarihten itibaren 2926 sayılı Yasa'ya tabi tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbiti istemiştir.

Mahkemece davacının 01.09.1994 tarihinden tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescil edildiği 01.03.2006 tarihine kadar tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.

2-Davacı; teslim ettiği ürün bedelinden yapılan ilk kesintinin davalı kurum hesabına girdiği tarihten itibaren 2926 sayılı Yasa'ya tabi tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbiti istemiştir.

Mahkemece davacının 01.09.1994 tarihinden tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescil edildiği 01.03.2006 tarihine kadar tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan  Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık  ve  Nüfus  İdareleri  kayıtları  ile  diğer  kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla  kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının  esas alınacağı  bildirilmiştir.  Bu kayıtların  tarımda  kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi  olduğu ortadadır.

Yapılan incelemede; davacının Ziraat Odası kaydının 11.04.2006 tarihinde yapıldığı, Tarım Kredi Kooperatifi ve Pancar Ekiciler Kooperatifi ortaklığının bulunmadığı; Ziraat Bankasından Kredi almadığı; Zirai arazisinin bulunduğu, davacının sattığı ürün bedelinden 22.08.1994 tarihinden itibaren 1999 yılına kadar prim kesintisi yapıldığı; 11.04.2006 tarihinde tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil edildiği görülmüştür.

Mahkemece, kesintinin bulunduğu; 01.09.1994-31.12.1999 tarihleri arasındaki dönem yönünden verilen tesbit kararı yerinde ise de 01.01.2000 den 01.03.2006 tarihi arasındaki döneme ilişkin istemin; prim kesintisinin bulunup bulunmadığı; 2926 sayılı Yasa'nın 10. maddesinde belirtilen kayıtların olup olmadığı yeterince araştırılmadan ; soyut tanık anlatımı ve zabıta araştırmasına dayalı olarak kabul edilmesi usul ve yasaya uygun değildir.

Yapılacak iş; davacının 2000 yılı sonrasına ilişkin tütün üretimi nedeniyle; ürün teslimi yaptığı özel firmaların, 2002 yılından sonraki kayıtların ise Tütün, Tütün Mamülleri Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumundan da sorularak; davacı adına kesinti yapılıp yapılmadığı; araştırılıp, çıkacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan Mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

O halde, davalı kurumun bu yönleri amaçlayan  temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 05.12.2006  gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/3829, Karar No: 2018/6673, Tarih: 11.09.2018

**11. Ceza Dairesi         2018/3829 E.  ,  2018/6673 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa muhalefet

HÜKÜM : Zamanaşımı nedeniyle Ortadan kaldırma ve Mahkumiyet

Sanık hakkında 2004, 2005 ve 2008 takvim yıllarında sahte fatura kullanmak suçundan açılan kamu davasında, yıllara göre kullanılan son fatura tarihlerinin 24.09.2004, 28.12.2005, 08.03.2008 olması ve faturaların KDV indiriminde kullanılmış olması nedeniyle suç tarihlerinin sırasıyla 21.10.2004, 21.01.2006 ve 25.04.2008 olduğu gözetilmeden gerekçeli karar başlığında 2004, 2005 ve 2008 olarak yanlış yazılmasının mahallinde düzeltilmesi mümkün görülmüştür.

I- Sanık hakkında 2004 takvim yılında sahte fatura kullanmak suçundan kurulan hükme yönelik katılan kurum vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 9. maddeleri hükmü karşısında; sanığa yüklenen “2004 takvim yılında sahte fatura kullanmak” suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırına göre, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve sanık lehine olan 765 sayılı TCK'nın 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının, suç tarihinden hüküm tarihine kadar gerçekleşmesi nedeniyle, kamu davasının 765 sayılı TCK'nın 102/4, 104/2 ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca düşürülmesi yerine, 765 sayılı TCK'nın 102/4 ve 104/2. maddeleri gereğince ortadan kaldırılmasına karar verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan kurum vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususun, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesi gereğince düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkrasında yer alan “ortadan kaldırılmasına” ibaresinin çıkartılarak yerine “5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca düşürülmesine" ibaresi yazılmak suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

II- Sanık hakkında 2005 takvim yılında sahte fatura kullanmak suçundan kurulan hükme yönelik katılan kurum vekili ve sanık müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

II- Sanık hakkında 2005 takvim yılında sahte fatura kullanmak suçundan kurulan hükme yönelik katılan kurum vekili ve sanık müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Sanığa yüklenen suçun yasada gerektirdiği cezasının üst sınırına göre, suç tarihinde yürürlükte bulunan 5237 sayılı TCK’nın 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının, 21.01.2006 olan suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış ve katılan kurum vekilinin ile sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükmün, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta aynı Yasanın 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan sanık hakkında açılan kamu davasının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 5237 sayılı TCK’nın 66/1-e, 67/4 ve 5271 sayılı CMK’nın 223/8. maddeleri uyarınca DÜŞÜRÜLMESİNE,

III- Sanık hakkında 2008 takvim yılında sahte fatura kullanmak suçundan kurulan hükme yönelik katılan kurum vekili ve sanık müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma neticelerine uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre katılan kurum vekili ve sanık müdafiinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1- 2008 yılında yürürlükte bulunan 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 4369 sayılı Yasa ile değişik 359/b-1. maddesinde onsekiz aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörüldüğü, 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Yasanın 276. maddesi ile değişik 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 359/b maddesinde temel cezanın üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası olarak düzenlendiği gözetilmeksizin sanık hakkında uygulanan temel cezanın 18 ay hapis cezası olarak belirlenmesi suretiyle eksik ceza tayini,

2- Aynı takvim yılı içerisinde birden fazla sahte fatura kullanmak eyleminin zincirleme suç oluşturduğunun ve sanık hakkında TCK'nın 43. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

3- Kabule göre de:

a) 5237 sayılı TCK'nın 51. maddesi uyarınca, mahkemece hükmolunan 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasına ilişkin erteleme kararı verilebilmesi için, sanığın daha önce 3 aydan fazla kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması ve mahkemece sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak, yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılmasının gerekli olması cihetiyle, incelenen dosyada, yüklenen suç için suç tarihi itibariyle adli sicil kaydında engel sabıkası bulunmayan sanığın hukuksal durumunun belirtilen yasal ölçütlere göre değerlendirilmesi yerine, “ belirtilen sürenin üzerinde olduğu ve kamu zararının giderilmediği " biçimindeki yasal ve yeterli olmayan gerekçe ile TCK’nın 51. madde hükümlerinin uygulanmamasına karar verilmesi,

b- 5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan haklardan sanığın sadece kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverilme tarihine kadar uygulanması gerektiğinin gözetilmemesinin Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan kurum vekilinin ve sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 11.09.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1618, Karar No: 2011/16901, Tarih: 27.09.2011

**12. Hukuk Dairesi         2011/1618 E.  ,  2011/16901 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kayseri 2. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 06/10/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

7201 Sayılı Tebligat Kanunu'nun 10.maddesine göre tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır. Somut olayda, icra emrinin şikayetçi ipotek malikine “birlikte yeğeni tebliğ edildi” şerhiyle tebliğ edildiği, aynı adrese çıkartılan kıymet takdir raporuna ilişkin tebligatın ise, bila tebliğ iade edilmesi üzerine Tebligat Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca aynı adrese yapıldığı görülmektedir.

Borçlu vekili icra mahkemesine başvurusunda; “yapılan tebligat işlemlerinin tamamının geçersiz olduğunu, zira müvekkilinin yurt dışında (Oberstr. 11, 4020 Mettmann- Almanya adresinde) ikamet ettiğini, bu nedenle icra emri, kıymet takdir raporu ve satış ilanı tebliğlerinin geçersiz olduğunu” belirterek, tebligat işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Hukuk Genel Kurulu'nun 07.04.1982 tarih ve 1979/10-1377 E, 1982/337 K.sayılı kararında  da açıklandığı üzere tebliğ belgesindeki kayıtların  aksi her türlü delille kanıtlanabilir. Ancak, duruşma gününün tebliğ edilmesine rağmen şikayetçinin duruşmalara katılmadığı, tebliğ tarihinde  yurt dışında ikamet ettiğine yönelik iddialarını ispata elverişli bir delil de sunamadığı anlaşılmaktadır.

Diğer yandan Hukuk Genel Kurulu'nun 22/11/2000 tarih ve 2000/12-1684 sayılı kararında da benimsendiği üzere, 7201 Sayılı Tebligat Kanunu'nun 16 ve Tebligat Tüzüğü'nün 22. maddelerine göre, kendisine tebligat yapılacak şahıs adresinde bulunmadığı takdirde tebliğ, kendisi ile birlikte oturan ailesi efradından veya hizmetçilerinden birine yapılır. Bu durumda muhatabın adreste bulunmama sebebinin araştırılacağına ve tevziat saatinden sonra adrese döneceğinin saptanması halinde tebliğ işleminin tamamlanabileceğine dair Tüzüğün 21. maddesindekine benzer bir hüküm anılan maddelerde bulunmamaktadır. Mahkeme kararının gerekçesinde yer verilen ve muhatabın adresten geçici olarak ayrılması halinde uygulanması gerekli olan 7201 Sayılı Kanunun 20. maddesinin somut olayla ilgisi bulunmamaktadır. O halde şikayetin reddi gerekirken kabulü isabetsizdir.

SONUÇ :Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK.366. ve HUMK.428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 27/09/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/30345, Karar No: 2015/23908, Tarih: 01.12.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/30345 E.  ,  2015/23908 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İzmir 6. İş Mahkemesi

Tarihi : 25/05/2015

Numarası : 2014/461-2015/249

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı ve davalı Kemalpaşa Belediye Başkanlığı vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, yapılan fesih işleminin geçerli nedene dayanmadığını, davalı Belediye bünyesinde işe alındığını, işe alınması için Belediye Başkan Yardımcıları ile görüştüğünü, işe alındığını ancak ilk işe girişinde belediyenin %99 hissedarı olduğu Kem-Bel Ltd.Şti. bünyesinde işçi olarak gösterildiğini, sendika ile Kem-Bel Ltd Şti arasında yapılan toplu iş sözleşmesinin ardından ( 01.03.2013 tarihinden sonra) farklı zamanlarda farklı taşeronlarda çalıştığı gösterildiğini, bu şirketlerin isimlerini bilmediği gibi sorumlularını ve yöneticilerini de hiçbir şekilde tanımadığını, baştan beri K.. B.. işçisi olduğunu, iş sözleşmesinin hiçbir yazılı bildirim yapılmasızın haksız ve geçersiz olarak feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğinin tespitine, işe iadesine, işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti ve diğer haklara karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Belediye vekili, husumetin yöneltilemeyeceğini, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, muvazaa iddia edilemeyeceğini, iş sözleşmesinin şirket tarafından feshedildiğini davalı Şirket, davacının iş aktinin yazılı feshi maddelerine uygun olarak işten çıkarıldığını, gerekli tüm tazminatların ödendiğini, sözleşmesinin süresinin 2 ay olup 0104.2014 tarihinde başlayıp 31.05.2014 tarihinde sona erdiğini davanın kötüniyetle açıldığını savunarak davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece, davalılar arasındaki ilişkinin asıl-alt işveren ilişkisi olduğu ve yapılan fesih işleminin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ve davacı işçinin davalı alt işveren Ank-Es Turz.Ltd Şti'ye iadesine karar verilmiştir.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün verilmesinde verilen bölümün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2'nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2'nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11'inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2'nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2'nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Yasa ile İş Kanununun 2'nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanunun 2'nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, İş Kanununun 5'inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır.