muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/108, Karar No: 2021/561, Tarih: 16.11.2021

**Ceza Genel Kurulu         2018/108 E.  ,  2021/561 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı veren

Yargıtay Dairesi : Ceza Genel Kurulu

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Sayısı : 6-7

Sanık ... (...) hakkında yargı görevi yapanı etkileme suçundan TCK'nın 277/1, 43 ve 53/1. maddeleri uyarınca 7 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve hak yoksunluğuna ilişkin ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapan Yargıtay 5. Ceza Dairesince verilen 21.09.2007 tarihli ve 2-5 sayılı hükmün, sanık müdafisi tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının “Onama” istemli 11.01.2008 tarihli ve 137074 sayılı tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilerek 02.06.2009 tarih ve 16-139 sayı ile;

"Sanıkların cezalandırılmasına ilişkin hükmün verilmesinden sonra yürürlüğe giren 23.01.2008 tarihli ve 5728 sayılı Yasa'nın 562. maddesi ile Ceza Yargılaması Yasası’nın 231. maddesinin 5 ve 14. fıkralarında gerçekleştirilen değişiklikler sonucunda, bu maddede öngörülen objektif ve subjektif koşulların varlığı hâlinde uygulanması olanağı bulunan 'hükmün açıklanmasının geri bırakılması' kurumunun tatbik alanı genişletilmiş ve somut olayda uygulanabilir hâle gelmiştir. Kurulan hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmamasına olanak sağlayan ve bu yönüyle sanıklar lehine sonuç doğurduğunda kuşku bulunmayan bu hukuki kurumun sanıklar hakkında uygulanıp uygulanmayacağı ise öncelikle birinci derece yargılamasını yapan mahkemece ele alınıp değerlendirilmelidir. Bu itibarla, diğer yönlerinin bu aşamada incelenmesine gerek bulunmayan hükmün, öncelikle bu yasal değişikliğin değerlendirilebilmesi için ..." bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Yargıtay 5. Ceza Dairesince 25.11.2009 tarih ve 6-7 sayı ile; sanığın yargı görevi yapanı etkileme suçundan TCK'nın 277/1, 43 ve 53/1. maddeleri uyarınca 7 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve hak yoksunluğuna, CMK'nın 231/5. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve beş yıllık denetim süresine tabi tutulmasına karar verilmiştir.

Sanığın denetim süresi içinde yeni bir suç işlediği gerekçesiyle Yargıtay 5. Ceza Dairesince 08.06.2016 tarih ve 6-7 sayı ile açıklanmasına karar verilen hükmün, sanık müdafisi tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5. Ceza Dairesince 19.10.2017 tarih ve 6-7 sayı ile temyiz talebinin reddine karar verilmiş, bu kararın da sanık müdafisi tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının “Onama” istemli 26.02.2018 tarihli ve 2 sayılı tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Temyiz incelemesi yapan Ceza Genel Kurulunca dosya incelenip görüşülerek gereği düşünüldü:

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Temyiz incelemesi yapan Ceza Genel Kurulunca dosya incelenip görüşülerek gereği düşünüldü:

Sanık ... (...) ve inceleme dışı sanık ... hakkında yargı görevi yapanı etkileme, resmî belgeyi yok etmek veya gizlemek ve ihaleye fesat karıştırma suçlarından kurulan beraat hükümleri Yargıtay Ceza Genel Kurulunca onanmak, inceleme dışı sanık ... hakkında yargı görevi yapanı etkileme suçundan CMK’nın 231. maddesinin onuncu ve 223. maddesinin sekizinci fıkraları uyarınca kamu davasının düşmesine ilişkin verilen hüküm temyiz edilmeyerek kesinleşmiş olup inceleme, sanık ... (...) hakkında yargı görevi yapanı etkileme suçundan kurulan mahkûmiyet hükmü ve temyiz isteminin reddi kararıyla sınırlı olarak yapılmıştır.

Ceza Genel Kurulunca yapılacak temyiz incelemesinde, sanık müdafisinin temyiz talebi üzerine Yargıtay 5. Ceza Dairesince verilen temyiz talebinin reddi kararının isabetli olup olmadığı, bu bağlamda gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, temyiz talebinin reddi kararının isabetli olmadığının kabulü hâlinde dava zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarında dava zamanaşımının ne zaman durup ne zaman işlemeye başlayacağı hususlarının ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık konularının ayrı ayrı değerlendirilmesinde yarar bulunmaktadır.

1- Temyiz talebinin reddi kararının isabetli olup olmadığının değerlendirilmesinde;

İncelenen dosya kapsamına göre;

İlk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapan Yargıtay 5. Ceza Dairesince, sanığın yokluğunda 08.06.2016 tarihinde verilen hükmün sanığa tebliği için Lefkoşa Kıbrıs Başkonsolosluğuna 01.09.2016 tarihli ve 877 sayılı müzekkerenin yazıldığı, sanığın duruşmada bildirmiş olduğu ve MERNİS'te kayıtlı olan “... Sok, No: 5/A, Magosa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti” adresine tebligat yapılmasının istendiği,

Lefkoşa Büyükelçiliğinin 17.10.2016 tarihli ve 11506313 sayılı yazısı ile ekinde bulunan 28.09.2016 tarihli yazıya göre; tebligat konusunun "gerekçeli karar", tebligatı çıkaran mercinin "Yargıtay 5. Ceza Dairesi" olduğu belirtilip iş bu bildirimin tebliğ edildiği günden itibaren 30 gün içerisinde Büyükelçiliğe başvuruda bulunulması, otuzuncu günün çalışma saati sonuna kadar başvurulmadığı sürece söz konusu evrakın tebellüğ edilmiş sayılacağı bildirilerek, tebliğ bildiriminin iadeli taahhütlü yöntemle muhatabın adresine gönderildiği, adı geçenin bu adreste tanınmadığından tebligat evrakının 04.10.2016 tarihinde iade edildiği,

Özel Dairece Lefkoşa Büyükelçiliğine yazılan 31.10.2016 tarihli ve 1087 sayılı müzekkerede; sanığın bildirmiş olduğu “... Sok, No: 5/A, Magosa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti” adresine 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 35 ve 25/a maddeleri uyarınca tebligat yapılması açıklamalarına yer verildiği,

Özel Dairece Lefkoşa Büyükelçiliğine yazılan 31.10.2016 tarihli ve 1087 sayılı müzekkerede; sanığın bildirmiş olduğu “... Sok, No: 5/A, Magosa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti” adresine 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 35 ve 25/a maddeleri uyarınca tebligat yapılması açıklamalarına yer verildiği,

Lefkoşe Büyükelçiliğinin 20.12.2016 tarihli ve 9697 sayılı yazısına ve ekinde bulunan 28.09.2016 tarihli yazıya göre; tebligat konusunun "gerekçeli karar", tebligatı çıkaran mercinin "Yargıtay 5. Ceza Dairesi" olduğu belirtilip iş bu bildirimin tebliğ edildiği günden itibaren 30 gün içerisinde Büyükelçiliğe başvuruda bulunulması, otuzuncu günün çalışma saati sonuna kadar başvurulmadığı sürece söz konusu evrakın tebellüğ edilmiş sayılacağı bildirilerek tebliğ bildiriminin iadeli taahhütlü olarak muhatabın adresine gönderildiği, tebligat evrakının adreste tanınmadığından bahisle 01.12.2016 tarihinde iade edildiği,

Özel Dairece gerekçeli kararın sanığın Türkiye’de oturan oğlu ...’in adresi olan ve Türkiye’ye geldiğinde kaldığını 25.05.2016 tarihli dilekçeyle beyan ettiği “... Sitesi, Kümeevleri, No: 18/4, Batıkent, Yenimahalle-...” adresine tebligata çıkarıldığı, 04.11.2016 tarihli tebligat evrakına göre muhatabın adreste tanınmadığı aynı adreste bulunan yöneticinin beyanından anlaşıldığından tebligat evrakının mahalle muhtarının tasdiki ile iade edildiği, aynı adrese Tebligat Kanunu’nun 35. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğe çıkarıldığı, 30.01.2017 tarihli tebligat evrakına göre muhatabın adresinden ayrıldığı, yeni adresi de bulunamadığından tebligat parçasının kapıya asıldığının belirtildiği,

Özel Dairece 16.02.2017 tarihli yazıyla sanığın nüfusa kayıtlı olduğu yerden adres araştırması yapılmasının istenmesi üzerine Şebinkarahisar İlçe Emniyet Müdürlüğünün 03.03.2017 tarihli ve 274 sayılı yazısına göre; sanığın nüfusa kayıtlı olduğu Şebinkarahisar Taş Mahallesinde yapılan araştırmalar ve sanıkla yapılan telefon görüşmesi neticesinde sanığın “Piyale Paşa Mahallesi, ... Sok, No: 5/A, Gazimagosa Kıbrıs” adresinde ikamet ettiğinin tespit edildiği,

Yenimahalle İlçe Emniyet Müdürlüğünün 17.04.2017 tarihli ve 8342 sayılı yazısına göre; Yargıtay 5. Ceza Dairesince 17.04.2017 tarihli ve 153 sayılı yazıyla sanığın oğlunun ikamet adresi olarak bildirilen “... Sitesi, Kümeevleri, No: 18/4, Batıkent Yenimahalle-...” adresinden sanığın tebligata yarar adresinin araştırılmasının istenmesi üzerine yapılan araştırma neticesinde, sanıkla telefon ile yapılan görüşmede sanığın adresinin sabit olmadığını beyan ettiğinin bildirildiği,

Yenimahalle İlçe Emniyet Müdürlüğünün 17.04.2017 tarihli ve 8342 sayılı yazısına göre; Yargıtay 5. Ceza Dairesince 17.04.2017 tarihli ve 153 sayılı yazıyla sanığın oğlunun ikamet adresi olarak bildirilen “... Sitesi, Kümeevleri, No: 18/4, Batıkent Yenimahalle-...” adresinden sanığın tebligata yarar adresinin araştırılmasının istenmesi üzerine yapılan araştırma neticesinde, sanıkla telefon ile yapılan görüşmede sanığın adresinin sabit olmadığını beyan ettiğinin bildirildiği,

Özel Dairece 23.06.2017 tarihli ve 6-7 sayılı ek karar ile; sanık hakkında kurulan hükmün 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca ilanen tebliğine, ilanın yayın tarihinden itibaren 15 gün sonra tebliğ olunmuş sayılarak, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi delaletiyle 1412 sayılı CMUK'nın 310. maddesi gereğince takip edilen bir hafta içerisinde usulen temyiz olunmadığı takdirde kesinleşeceğine, 7201 sayılı Kanun’un 29. maddesi de gözetilerek ilanın elektronik ortamda ve ... ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Gazi Magosa'da yayımlanan trajı yüksek gazetelerden birinde yapılmasına, tebliğ olunacak evrakın ve ilan suretinin Dairece herkesin kolayca görebileceği bir yere asılmasına, tebliğ olunacak evrakın ve ilan suretinin müzekkere ekinde Basın İlan Kurumuna gönderilmesine karar verildiği,

Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 23.06.2017 tarihli yazısına göre; Dairenin 23.06.2017 ve 08.06.2016 tarihli ek kararlarının Dairenin duyuru panosuna asıldığı, 08.09.2017 tarihli yazı ile de ilgili kararların panodan kaldırıldığı,

Sanık hakkında verilen kararın 09.07.2017 tarihli Türkiye Gazetesinde yayımlandığı,

Özel Dairece sanık hakkındaki hükmün 11.09.2017 tarihinde kesinleştirilerek infaza verildiği,

Sanığın 28.06.2016 tarihli ve 13269 sayılı vekâletname ile Av. ...’yü vekil olarak atadığı, sanık müdafisinin 17.10.2017 tarihinde dosyanın fotokopisinin çekilmesini talep ettiği, vekâletnamede sanığın adresinin “Piyale Paşa Mah, ... Sok, No: 5/A, Magosa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti” olarak gösterildiği,

Sanık müdafisi tarafından 17.10.2017 tarihli dilekçe ile hükmün temyiz edildiği,

Yargıtay 5. Ceza Dairesince 19.10.2017 tarih ve 6-7 sayı ile; sanık müdafisinin kanuni süreden sonra temyiz talebinde bulunduğundan temyiz isteminin reddine karar verildiği, bu kararın sanık müdafisine 31.10.2017 tarihinde tebliğ edildiği, anılan kararın sanık müdafisi tarafından 06.11.2017 tarihli dilekçe ile temyiz edildiği,

Anlaşılmaktadır.

Gerekçeli kararın usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği hususunun sağlıklı bir hukuki çözüme kavuşturulabilmesi için öncelikle bu konudaki Anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde yarar bulunmaktadır.

Anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası;

“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir...”,

“Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ise;

Anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası;

“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir...”,

“Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ise;

“Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.

Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır...” şeklinde düzenlenmiş olup Anayasa'nın 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu, 40. maddesinde ise Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen herkesin, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkının bulunduğu belirtilmiştir.

CMK’nın “Tebligat usulleri” başlıklı 37. maddesi;

“(1) Tebligat, bu Kanunda belirtilen özel hükümler saklı kalmak koşuluyla, ilgili kanunda belirtilen hükümlere göre yapılır.

(2) Uluslararası andlaşmalar, yazılı belgelerin doğrudan doğruya postayla veya diğer iletişim araçlarıyla gönderilmesini kabul ettiğinde; yurt dışına yapılan tebligat, iadeli taahhütlü posta veya diğer iletişim araçları ile gerçekleştirilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun "Bilinen adreste tebligat" başlıklı 10. maddesi;

"Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır.

Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır...” biçiminde düzenlenmiştir.

Buna göre tebligat, tebliğ edilecek şahsın bilinen en son adresinde yapılacak, bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde ise muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi (MERNİS) bilinen en son adresi olarak kabul edilecek ve tebligat bu adrese yapılacaktır.

Anılan Kanun’un “Siyasî temsilcilik aracılığıyla yabancı ülkedeki Türk vatandaşlarına tebligat” başlıklı 25/a maddesi;

“Yabancı ülkede kendisine tebliğ yapılacak kimse Türk vatandaşı olduğu takdirde tebliğ o yerdeki Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu aracılığıyla da yapılabilir.

Bu hâlde bildirimi Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu veya bunların görevlendireceği bir memur yapar.

Tebliğin konusu ile hangi merci tarafından çıkarıldığı bilgilerinin yer aldığı ve otuz gün içinde başvurulmadığı takdirde tebliğin yapılmış sayılacağı ihtarını içeren bildirim, muhataba o ülkenin mevzuatının izin verdiği yöntemle gönderilir.

Bu hâlde bildirimi Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu veya bunların görevlendireceği bir memur yapar.

Tebliğin konusu ile hangi merci tarafından çıkarıldığı bilgilerinin yer aldığı ve otuz gün içinde başvurulmadığı takdirde tebliğin yapılmış sayılacağı ihtarını içeren bildirim, muhataba o ülkenin mevzuatının izin verdiği yöntemle gönderilir.

Bildirimin o ülkenin mevzuatına göre muhataba tebliğ edildiği belgelendirildiğinde, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna başvurulmadığı takdirde tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır. Muhatap Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna başvurduğu takdirde tebliğ evrakını almaktan kaçınırsa bu hususta düzenlenecek tutanak tarihinde tebliğ yapılmış sayılır. Evrak bekletilmeksizin merciine iade edilir.

Bu maddeye göre kazaî merciler tarafından çıkarılacak tebligatta, tebliğ evrakı doğrudan o yerdeki Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna gönderilebilir.” şeklinde düzenlenmiştir. Bu maddeye 11.01.2011 tarihli ve 6099 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile 5. fıkra eklenmiş olup bu eklemenin Hükümet gerekçesinde; “Tebligat Kanunu’nun 25/a maddesinde siyasî temsilcilikler aracılığıyla yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarına tebligat usûlü düzenlenmiştir. Bugüne kadar yurt dışı temsilciliklere gönderilen tebligat Adalet Bakanlığı aracılığıyla yapılmaktaydı. Maddeye eklenen yeni fikrada bu hususta kolaylık getirilmiştir. Bu bağlamda, Türk vatandaşları bakımından, Adalet Bakanlığının aracılığı olmadan, doğrudan ilgili temsilciliğe tebligatın gönderilmesi usulü kabul edilmiştir. Zira, Adalet Bakanlığının aracılığı sadece şekli hususların incelenmesi ile ilgilidir. Bu inceleme yargı organınca yapılıp tebliğ evrakı gönderilebilecek, böylece hem zaman hem de para kaybı önlenecektir. Ayrıca, Türk yargı organının yine Türk vatandaşı olan taraf için doğrudan Türk temsilciliğini kullanarak tebligat yapması hiçbir sakınca doğurmayacak, bilakis birçok yarar sağlayacaktır. Yukarıdaki gerekçelerle birlikte, çok özel durumlarda, ilgili yargı organının Adalet Bakanlığı aracılığıyla temsilcilik üzerinden tebligat yaptırması bazen gerekli olabilir. Bu gibi istisnai durumlarda da bir sakıncanın ve boşluğun doğmaması için, hüküm emredici şekilde düzenlenmemiş, ‘gönderilebilir’ ifadesi kullanılarak bu ihtimal de açık tutulmuştur. Böylece, gerektiğinde yargı organının ilgili temsilciliğe doğrudan değil, Adalet Bakanlığı aracılığıyla tebligatı ulaştırmasının önü de tamamen kapatılmamıştır." ifadelerine yer verilmiştir.

Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in 43. maddesi ise;

“(1) Yabancı ülkede kendisine tebligat yapılacak kişi, Türk vatandaşı olduğu takdirde tebligat, o yerdeki Türkiye siyasi memuru veya konsolosu vasıtasıyla da yapılabilir.

(2) Bu halde tebligatı Türkiye siyasi memuru veya konsolosu ya da bunların görevlendirecekleri bir memur yapar.

Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in 43. maddesi ise;

“(1) Yabancı ülkede kendisine tebligat yapılacak kişi, Türk vatandaşı olduğu takdirde tebligat, o yerdeki Türkiye siyasi memuru veya konsolosu vasıtasıyla da yapılabilir.

(2) Bu halde tebligatı Türkiye siyasi memuru veya konsolosu ya da bunların görevlendirecekleri bir memur yapar.

(3) Tebliğin konusu ile hangi merci tarafından çıkarıldığı bilgilerinin yer aldığı ve otuz gün içinde başvurulmadığı takdirde tebliğin yapılmış sayılacağı ihtarını içeren bildirim, muhataba o ülkenin mevzuatının izin verdiği yöntemle gönderilir.

(4) Bildirimin o ülkenin mevzuatına göre muhataba tebliğ edildiği belgelendirildiğinde, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna başvurulmadığı takdirde tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır. Muhatap Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna başvurduğu takdirde tebliğ evrakını almaktan kaçınırsa, bu hususta düzenlenecek tutanak tarihinde tebliğ yapılmış sayılır. Evrak bekletilmeksizin merciine iade edilir.

…

(7) Bu maddeye göre kazaî merciler tarafından çıkarılacak tebligatta, tebliğ evrakı doğrudan o yerdeki Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna gönderilebilir. Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu tarafından tebliğ işleminin gerçekleştirilmesinden sonra evrak doğrudan ilgili kazaî mercie gönderilir.

(8) Tebligatı çıkaran kazaî merci bu madde hükmüne ya da 38 inci maddeye göre tebliğ yapma hususunda takdir hakkına sahiptir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Buna göre tebligat yapılacak olan kişinin adresinin yurt dışında bulunması ve bu kişinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması durumunda tebligat muhatabın yurt dışındaki bilinen en son adresine yapılır. Muhatabın bilinen adresi yoksa o zaman adrese dayalı kayıt sisteminden temin edilen adresine tebligat çıkarılır. Adrese dayalı kayıt sistemindeki adres bir yurt içi adres olabileceği gibi bir yurt dışı adreste olabilir. Uygulamada konsoloslukta bu konu ile görevli memur, bir çağrı mektubu hazırlayarak muhatabı konsolosluğa davet etmektedir. O ülkenin posta idaresi aracılığı ile iadeli taahhütlü olarak gönderilen çağrı mektubunu alan muhatap 30 gün içinde Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliğine (konsolosluk veya büyükelçilik konsolosluk şubesine) müracaat ederek tebliğ evrakını alırsa muhatap açısından tebligat işlemi tamamlanmış sayılacaktır. Muhatap konsolosluğa gelmesine rağmen tebliğ evrakını almaktan imtina ederse, konsolosluk tebliğ memuru tebligat mazbatasının üzerine muhatabın tebellüğden imtina ettiğini belirtir, muhatap imzalarsa imzasını alır, imzadan imtina ederse bu durumu da tebliğ mazbatasında belirtir (Canan Ruhi-Ahmet Cemal Ruhi, Tebligat Hukuku, Seçkin Yayınevi, 2016, ..., s. 655-656.).

Gönderilen çağrı mektubunda muhatabın Tebligat Kanunu'nun 25/a maddesinde belirtilen otuz gün içinde konsolosluğa müracaat ederek tebliğ evrakını almasının, çağrı mektubunu aldığı hâlde tebligat evrakını almak üzere konsolosluğa müracaat etmezse, çağrı mektubunu aldığı tarihten itibaren otuzuncu günün bitiminde tebligatı almış sayılacağı hususunu içeren ihtarnamenin yer almaması durumunda Tebligat Kanunu'nun 25/a maddesine göre yapılan tebligat usulsüz olacaktır.

Yabancı ülkede oturan Türk vatandaşına tebligatın yapılabilmesi için (m. 25/a), bildirimin o ülkenin mevzuatına göre belgelendirilmesi (tevsiki), geçerlilik şartıdır. Aksi takdirde tebligat yapılamamış sayılır (Ejder Yılmaz-Tacar Çağlar, Tebligat Hukuku, Yetkin Yayınevi, ..., 2013, s. 494.).

Tebligat Kanunu’nun “Yabancı memlekette tebligat usulü” başlıklı 25. maddesi;

“Yabancı memlekette tebliğ o memleketin salahiyetli makamı vasıtasiyle yapılır. Bunun için anlaşma veya o memleket kanunları müsait ise, o yerdeki Türkiye siyasi memuru veya konsolosu tebligat yapılmasını salahiyetli makamdan ister.

(Mülga: 19/3/2003-4829/18 md.)

Yabancı memleketlerde bulunan kimselere tebliğ olunacak evrak, tebligatı çıkaran merciin bağlı bulunduğu vekalet vasıtasiyle Dışişleri Bakanlığına, oradan da memuriyet havzası nazarı itibara alınarak ilgili Türkiye Elçiliğine veya Konsolosluğuna gönderilir.

(Ek : 6/6/1985 - 3220/8 md.) Şu kadar ki, Dışişleri Bakanlığının aracılığına lüzum görülmeyen hallerde tebligat evrakı, ilgili Bakanlıkça doğrudan doğruya o yerdeki Türkiye Büyükelçiliğine veya Başkonsolosluğuna gönderilebilir.” biçiminde,

Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in “Yabancı ülkelerde bulunanlara tebligat” başlıklı 38. maddesi ise;

“(1) Yabancı ülkelerde bulunanlara tebliğ olunacak evrak, tebligatı çıkaran merciin bağlı bulunduğu bakanlık aracılığıyla Dışişleri Bakanlığına, oradan da o yerdeki Türkiye Büyükelçiliğine veya başkonsolosluğuna gönderilir.

(2) Dışişleri Bakanlığının aracılığına gerek görülmeyen hallerde, tebligat evrakı bakanlıklarca doğrudan o yerdeki Türkiye Büyükelçiliğine veya başkonsolosluğuna gönderilebilir.

(3) Dışişleri Bakanlığı ve tebliği çıkaran merciin bağlı olduğu bakanlık tebliğ evrakını, 39, 40, 41, 43 ve 47 nci madde hükümlerine göre düzenlenip düzenlenmediği yönünden inceler, varsa yanlışlık ve eksiklikleri düzelttirir veya tamamlattırır.” şeklinde düzenlenmiştir.