muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/8002, Karar No: 2024/3473, Tarih: 29.02.2024

**2. Ceza Dairesi         2023/8002 E.  ,  2024/3473 K.**

**"İçtihat Metni"**

BOZMA ÜZERİNE

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/182 E., 2021/393 K.

ŞİKÂYETÇİ : ...

SUÇA SÜRÜKLENEN

ÇOCUK : ...

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Suça sürüklenen çocuk müdafiinin suça sürüklenen çocuk hakkında yalnızca hırsızlık suçu yönünden kurulan hükmü temyiz ettiği belirlenerek yapılan incelemede;

Suça sürüklenen çocuk hakkında bozma üzerine kurulan hükmün karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 305. maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Olay tutanağında saat 05.15 sıralarında haber merkezine 370. Sokak'tan iki şahsın kırmızı motosikleti çalarak götürdüğü anonsu üzerine, ekipler bahse konu yere intikal ettiklerinde, 370. Sokak ile 510. Sokak kesişiminde şahısları motosiklet yanlarındayken görülmeleri üzerine yakalandıkları, suça sürüklenen çocuk ...'un savunmasında ise motosikleti bir mahalle aşağı götürdükleri ve polislerce burada yakalandıkları yönündeki savunması birlikte değerlendirildiğinde; hırsızlık eyleminin tamamlandığı gözetilmeden suça sürüklenen çocuk hakkında 5237 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca teşebbüs hükümleri uygulanmak suretiyle eksik ceza tayini,

2- Olay tutanağında hırsızlığa ilişkin anonsun saat 05.15 sıralarında yapıldığının belirtilmesi, suça sürüklenen çocuğun eylemi saat 03.00-04.00 sıralarında gerçekleştirdiklerini beyan etmesi ve UYAP'tan alınan çizelgeye göre gece vaktinin saat 06.18'de bittiğinin anlaşılması karşısında; eyleminin gece gerçekleştirildiğinin kabulü gerektiği gözetilmeden, suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan hükmolunan cezada 5237 sayılı Kanun'un 143. maddesi gereğince artırım yapılması gerektiğinin gözetilmemesi suretiyle eksik ceza tayini,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, bozma sonrası kurulacak hükümde 1412 sayılı CMUK'un 326/son maddesinin gözetilmesine, 29.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/10288, Karar No: 2021/8109, Tarih: 11.10.2021

**11. Ceza Dairesi         2017/10288 E.  ,  2021/8109 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura kullanma

Bornova Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi .... Araç Üstü Ekipman San. ve Ltd. Şti. yetkilisi olan sanığın, “2010 takvim yılında sahte fatura kullanma“ suçunu işlediğinin iddia ve kabul olunduğu olayda; savunmalarında faturaların gerçek alışverişlere dayandığını beyan ederek suçlamaları kabul etmemesi karşısında, maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespiti bakımından;

1) Sahte faturaları düzenlediği iddia olunan .... Araç Üstü Ekip. ... Boya İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. yetkilisi ... hakkındaki İzmir 13. Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/94 Esas ve 2012/1517 Karar sayılı mahkûmiyet kararının, Dairemizin 27/09/2018 tarihli 2016/4803 Esas ve 2018/7401 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verildiğinin anlaşılması nedeniyle, söz konusu yargılamanın akıbetinin araştırılması, dava dosyası getirtilip incelenerek bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya intikal ettirilmesi,

2) Faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi yönünden; POS cihazı, virman veya müşteri çeki yapıldığı belirtilen ödemelere ilişkin olarak bahse konu çek suretlerinin dosyaya getirtilmesi ile bu çeklerin kim/kimler tarafından tahsil edildiği, çekle ve banka yoluyla yapılan ödemelerin faturaları düzenleyen mükellef şirketin hesaplarına intikal edip etmediğinin ilgili bankalar nezdinde araştırılması, çekleri tahsil eden kişi veya kişilerin açık kimlik ve adres bilgilerinin tespiti sonrası duruşmaya celp edilerek tanık sıfatıyla beyanlarına başvurulması, buna göre ödemelerin muvazaalı olup olmadığının tespitine çalışması,

3) UYAP üzerinden yapılan incelemede, sanık hakkında aynı mükellefiyeti nezdinde 2010 takvim yılında sahte fatura kullanma suçunu işlediğinden bahisle İzmir 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2013/435 Esas ve 2014/486 Karar sayılı ilamıyla kurulan mahkûmiyet hükmünün Dairemizin 11.10.2021 tarihli ve 2017/11235 Esas sayılı ile İzmir 21. Asliye Ceza Mahkemesinin 2013/421 Esas ve 2014/660 Karar sayılı ilamıyla kurulan mahkûmiyet hükmünün Dairemizin 11.10.2021 tarihli ve 2017/17494 Esas sayılı ilamıyla bozulmasına karar verildiği anlaşılmakla; delillerin birlikte değerlendirilmesi ve eylemlerin zincirleme suç içinde kalıp kalmadığının belirlenmesi açısından, mümkün olması halinde anılan dava dosyaları ile iş bu dosyanın birleştirilmesine karar verildikten sonra; sanığın 2010 takvim yılında “farklı beyanname dönemlerinde” sahte fatura kullandığının tespit edilmesi halinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanmasına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ve araştırma neticesinde sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulması,

4) Kabule göre de;

a) “25.07.2010“ olan suç tarihinin, gerekçeli karar başlığında “2010“ şeklinde eksik yazılması,

4) Kabule göre de;

a) “25.07.2010“ olan suç tarihinin, gerekçeli karar başlığında “2010“ şeklinde eksik yazılması,

b) Sanığın bu dosya kapsamındaki suça konu faturaları 2010 takvim yılında “aynı beyanname döneminde” kullandığının anlaşılması karşısında, koşulları oluşmayan TCK’nin 43. maddesi uyarınca zincirleme suç hükümleri uygulanarak fazla ceza tayini,

c) 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 Esas ve 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafisinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, 11.10.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/22645, Karar No: 2013/11096, Tarih: 06.11.2013

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2011/22645 E.  ,  2013/11096 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tehdit ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarından sanık ... ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçlarından sanık ... (...)'nın yapılan yargılamaları sonunda; sanık ...'in üzerine atılı suçlardan beraatine, sanık ...'in kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan beraatine, reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan mahkûmiyetine dair Mersin 3. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 18.12.2009 gün ve 2009/152 Esas, 2009/408 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık ... ve müdafii ile katılan ... vekili tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanık ... ve müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan kurulup usul ve kanuna uygun olan mahkûmiyet hükmünün ve katılan vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle, delilleri takdir ve gerekçesi gösterilmek suretiyle sanık ... hakkında tehdit ve özel hayatın gizliliğini ihlal, sanık ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından verilen beraat hükümlerinin ONANMASINA, 06.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7666, Karar No: 2012/25352, Tarih: 15.11.2012

**4. Ceza Dairesi         2012/7666 E.  ,  2012/25352 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : İmar kirliliğine neden olma

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Bilirkişi raporunda; incelenen 2003-2005 tarihli hava fotoğraflarına göre 20.6.2001 tarihinde durdurulan suça konu inşaata devam edilip tamamlandığı, PVC doğramalarının imalatına göre de, inşaatın tamamlanma tarihinin 12.10.2004 tarihinden sonra olduğunun teknik olarak yapılan inceleme sonucunda belirlendiğinin belirtilmesi karşısında, ilgili deliller yerinde ve yöntemince tartışılmadan; hukuk mantığına ve yaşamın olağan akışına uygun olmayan yetersiz gerekçe ile beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı ve katılan ... Belediye Başkanlığı vekilinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 15.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/9490, Karar No: 2007/441, Tarih: 30.01.2007

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2006/9490 E.  ,  2007/441 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosya içerisindeki ... Belediye Başkanlığının 23.12.2005 günlü yazısında dava konusu taşınmazın imar planında tarımsal konut alanı içerisinde kaldığı ve belediye hizmetlerinden yararlanmadığı, 20.1.2006 günlü yazıda 16.5.1978 tarihinde ... imar planı içine alındığı, ..., su ve çöp hizmetlerinden yararlandığı, 3.5.2006 günlü yazıda ise 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içerisinde kaldığı belirtilerek yazılar arasında çelişki yaratılmıştır.

Belediye Başkanlığına yeniden müzekkere yazılarak imar planı içinde olup olmadığı imar planı içinde ise tarihi, ölçeği ve türü (...-uygulama) belediye ve diğer alt ... hizmetlerinden, (..., su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumu, etrafının meskun olup olmadığı, ... imar planı içinde ise bu plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezine mesafesi, beldenin gelişme istikametinde olup olmadığı hususlarının sorularak alınacak cevap yazılarının ve dava konusu taşınmazın içerisinde yer aldığı imar planı örneğinin dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 30.1.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/11744, Karar No: 2019/13375, Tarih: 30.10.2019

**17. Ceza Dairesi         2019/11744 E.  ,  2019/13375 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suçların tarihine göre dosya görüşüldü:

1-Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 25.03.2014 tarihli, 2013/12-74 Esas ve 2014/140 Karar sayılı ilamı ile istikrarlı diğer kararlarında da vurgulandığı üzere; ceza yargılanmasında sanığın sorgusu yapılmadan hüküm kurulabileceğine ilişkin kuralın, fiilin suç oluşturmaması veya yeni bir yasal düzenleme ile suç olmaktan çıkarılması gibi herhangi bir araştırmayı gerektirmeyen bir durumun varlığı halinde, başka bir deyişle derhal beraat kararı verilmesi ile sınırlı olarak uygulanabileceği, delillerin takdir ve tayini gereken durumlarda ise sanığın savunması alınmadan hüküm kurulamayacağı gözetilmeden 5271 sayılı CMK'nin 193. maddesine yanlış anlam verilerek suça sürüklenen çocuğun sorgusu yapılmadan eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hükümlerin tesisi,

2-Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20/11/2018 tarihli, 2016/6-986 Esas ve 2018/554 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, suç tarihinde 15-18 yaş aralığında bulunan suça sürüklenen çocuk hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 35. maddesine göre sosyal inceleme raporu alınmadan, aynı maddenin 3. fıkrasına göre bu yönde inceleme yaptırılmamasının gerekçesi de gösterilmeden eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hükümlerin kurulması,

3-Duruşma tutanağında yargılamaya "Çocuk Mahkemesi” sıfatıyla bakıldığının belirtilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 30/10/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2461, Karar No: 2013/8982, Tarih: 06.05.2013

**21. Hukuk Dairesi         2012/2461 E.  ,  2013/8982 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, ölüm aylığının iptaline ilişkin kurum işleminin iptaline, kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

Dava, davacının aylığını kesen ve borç çıkaran Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Yerel mahkemece, davanın kabulüne, davacının maaşını kesen ve borç çıkaran Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası olup, uyuşmazlığın çözümünde sosyal güvenlik, sosyal güvenliğin amaç ve yöntemleri, sosyal sigortalar, sosyal güvenlik sistemi gibi kavram ve olguların değerlendirilmesine gereksinim bulunmaktadır.

Sosyal sigorta sistemlerinde sigortalılar veya hak sahipleri belli şartların yerine getirilmesi halinde sosyal edime (yardıma) hak kazanırlar. Sosyal edim ya da sosyal yardım hakkı kişilerin belli bir yardım ya da edim üzerinden yargısal yönden icrası mümkün kamusal talep hakkını ifade eder. Sosyal sigortalar; sosyal koruma, dayanışma, sosyal denkleştirme, zorunluluk ilkelerine dayanmakta olup, özellikle inceleme konusu 5510 sayılı Kanunun 56. maddesi yönünden önem arz eden sosyal koruma ilkesiyle, toplumun ekonomik ve sosyal yönden en fazla gereksinimi olan bireylerini/gruplarını koruma, güvenceye kavuşturma ve onlara hizmet amaçlanmakta, yaşamlarını sürdürebilmeleri için bu kişilerin sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınması hedefi öne çıkmaktadır. Devletler tarafından amaç olarak benimsenen sosyal güvenlik genellikle sosyal sigortalar ile sosyal yardım ve hizmetler olarak adlandırılan iki temel yöntem uygulanmak suretiyle sağlanmaya çalışılmaktadır. İki ana rejimden meydana gelen Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde, yardımlar genellikle devlet bütçesinden veya gönüllü özel yapılanmalardan karşılandığı, katılmasız veya primsiz rejim olarak adlandırılan sosyal yardım ve hizmetlerin yanı sıra sistemin temel dayanağını oluşturan ve ilgililerin herhangi bir maddi katkısının söz konusu olmadığı katılmalı veya primli rejimde bulunmaktadır.

Ülkemizde, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına Ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu olmak üzere beş ana sosyal güvenlik yasası bulunmakta olup, bu mevzuatlarda düzenlenen sosyal güvenlik hakkı, Sosyal Sigortalar Kurumu, kısaca Bağ-Kur olarak adlandırılan Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu , Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı tarafından yerine getirilmekte iken, öncelikle 20/05/2006 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren örgütlenme yasası niteliğindeki 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali açıdan özerk, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kurularak, anılan üç kurum tek çatı altında bu Kurumda birleştirilmiş, sonrasında mevzuat birliğini sağlamaya yönelik olarak, istisnaları dışında 01/10/2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun kabul edilmiştir. Tüm modern sosyal güvenlik sistemlerinde yer alan ölüm sigortası, sigortalının yaşamını yitirmesi durumunda geride kalan ve hak sahibi olarak nitelendirilen (tanımlanan) kişilerin geleceklerini güvence altına almayı amaçlamaktadır.

Söz konusu kanunlarda iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortası veya ölüm sigortası kollarından hak sahiplerine ölüm geliri, ölüm aylığı, dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için bazı koşulları öngörülmüş, bunlar arasında anne/baba üzerinden hayattaki kız çocuğuna veya eş üzerinden sağ kalan diğer eşe tahsis yapılabilmesi evli olmama şartına bağlanmıştır. 506 sayılı Kanunun 99. ve 1479 sayılı Kanunun 43. maddelerinde "hakkı doğuran olay tarihi" ibarelerine yer verilmiş, 5510 sayılı Kanunun 35. maddesinde "hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarih", 97. maddesinde "hakkın kazanıldığı tarih" ve "hakkın doğduğu tarih" sözcükleri kullanılmıştır. Kız çocuğuna anne/baba üzerinden ölüm geliri/aylığı veya yetim aylığı bağlanabilmesi için yalnızca ölümün gerçekleşmesi veya evli olunmaması yeterli bulunmayıp, tahsis için her iki olgunun bir arada varlığı gerekmektedir. Evli kız çocuğu kimi zaman boşanmayla, bazen de ölümle hak sahibi sıfatını kazanmakta, başka bir anlatımla, sigortalı anne/baba yaşamını yitirmesine karşın kız çocuğu evli ise hak sahibi olamamakta, evli olmayan kız çocukları ise sigortalı anne/baba hayatta olduğu sürece bu sıfatla anılmamakta ve her iki durumda da gelire/aylığa hak kazanılamamaktadır. Şu durumda, evli kız çocuğu bazen boşanmayla, kimi zaman da ölümle ve hangisi daha sonra ise o tarihte hak sahibi olmaktadır. Dolayısıyla, hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarih (Hakkın kazanıldığı tarih-Hakkın doğduğu tarih-Hakkı doğuran olay tarihi) değişkenlik arz etmektedir.

Anılan beş temel kanunda yer almayan inceleme konusu norm ilk kez 5510 sayılı Kanunun " Gelir ve aylık bağlanmayacak haller" başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci(son) fıkrasında düzenlenerek 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Fıkrada "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96. madde hükümlerine göre geri alınır" düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28/04/2011 tarihinde verilen karar ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu kuşkusuzdur.

Kamuoyunda uzun yıllardır varlığı konuşulan, yaşamını yitirmiş sigortalı/ iştirakçi annesi/babası üzerinden ölüm aylık veya gelirine/yetim aylığına hak kazanabilmek için evlilik bağına son verip boşandığı eşiyle birlikte yaşamayı sürdüren kız çocuklarının veya hayatta bulunmayan sigortalı/iştirakçi eski eşi üzerinden ölüm aylık veya geliri/dul aylığı tahsisi için mevcut evlilik birliğini sonlandırmasına karşın sonraki eşiyle beraberliğini devam ettiren kişilerin durumu etik değerler, ahlaki algı ve kurallar yönünden ele alınabilir. Uzun bir sürece yayılmış bu türden birlikteliklerin toplum nezdinde oluşturduğu rahatsızlıklar, varsa tarafların ortak çocuklarının ruhsal dünyasında meydana getirdiği olumsuz etkiler dile getirilebilir ise de, kuşkusuz bu yönde yapılacak herhangi bir inceleme yargının görev, hak ve yetki alanı içersinde bulunmadığı gibi yargısal metinlerde bu tür değerlendirmelere yer verilmesinin sakıncaları da ortadadır. İlgili hak sahibinin seçimini, her ne sebeple olursa olsun boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşama yönünde kullanması mutlak surette bireysel özgürlük çerçevesinde ele alınmalı, bununla beraber Anayasanın 65. maddesinde de ifade edildiği üzere, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile saptanan görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri göz önünde bulundurarak mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirme görevi olan devletin, sosyal güvenliğin yaşama geçirilip ülkede yaşayan diğer fertlere de bu hakkın dağıtılmasında sosyal sigorta yardımlarına hak kazanma koşullarını düzenleme yetkisine sahip olduğu gözden uzak tutulmamalı, daha açık anlatımla boşanılan eşle fiilen beraber yaşama durum ve olgusuna müdahale edemeyecek olan devletin yöntemince kabul edeceği yasal düzenlemeyle bu tür ilişkiyi sürdürenleri sosyal sigorta yardımından yararlandırmama (yoksun bırakma) yetkisi olduğu benimsenmeli, özellikle Anayasa Mahkemesi tarafından iptal başvurusunun reddedilmesi karşısında, yürürlükteki kanunları uygulamakla yükümlü olan yargı organlarınca görev sınırları içersinde, sosyal güvenlik hukuku ve onun ilkeleri kapsamında madde hükmü ele alınmalıdır. Anlaşılacağı üzere, söz konusu madde yönünden kanun koyucu tarafından; hak sahibi konumundaki eş veya çocuğun, boşandığı eşiyle eylemli olarak birlikte yaşaması yasaklanmamakta, bu tür ve nitelikte yaşam sürdüren kişinin bir anlamda hak sahipliği sıfatının ortadan kalktığı kabul edilip, gelir ve/veya aylıktan yararlandırılması benimsenmektedir.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında " bağlanmayacak" sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde "bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir" ibareleri kullanılmış, böylelikle daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi eylemli olarak birlikte yaşama aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak benimsenmiştir. Burada eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumda ise kanun koyucunun bu

türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice incelenerek saptama yapılmalıdır.