muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/10563, Karar No: 2017/6477, Tarih: 28.03.2017

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz başvurusu:

Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, kanuni dayanak 4857 sayılı İş Kanunu’nun ... ve devamı maddeleridir.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış imkanlarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, hammadde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini imkansız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı iş türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

4857 sayılı Kanun’un .... maddesinde işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri kavramına yer verilmiş, işletmesel karar kavramından söz edilmemiştir. İşveren yönetim hakkı kapsamında amaç ve içeriğini belirlemekte serbest olduğu kararlar alabilir. Geniş anlamda işletmesel karar işçinin iş sözleşmesinin feshi dahil olmak üzere işverenin işletme, işyeri ile ilgili ve işin düzenlenmesi konusunda bu kapsamda aldığı her türlü karardır.

İşletmesel karar söz konusu olduğunda kararın yararlı veya amaca uygun olup olmadığı yönünde bir inceleme yapılamaz. Kısaca işletmesel kararlar yerindelik denetimine tabi tutulamaz. İşverenin serbestçe işletmesel karar alabilmesi ve bunun kural olarak yargı denetimi dışında tutulması şüphesiz bu kararların hukuk düzeni tarafından öngörülen sınırlar içinde kalınarak alınmış olmalarına bağlıdır.

4857 sayılı Kanun’un .... maddesinin .... fıkrasında feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken feshin biçimsel koşullarına uyduğunu içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli veya haklı nedene dayandığını kanıtlamalıdır. Bu kapsamda işveren fesihle ilgili karar aldığını, bu kararın istihdam fazlası meydana getirdiğini, tutarlı şekilde uyguladığını ve feshin kaçınılmaz olduğunu ispatlamalıdır.

Feshin işletme, işyeri ve işin gereklerinden kaynaklanan nedenlerle yapıldığı ileri sürüldüğünde bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, işgörme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı (tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı (keyfilik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı (ölçülülük denetimi-feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır.

Somut olayda, güvenlik görevlisi olarak çalışan davacının iş sözleşmesi, davalılar arasındaki özel güvenlik alımı işine dair sözleşmenin davalı asıl işveren ... tarafından feshedilmesi sebebiyle diğer davalı alt işverence feshedilmiştir. Davalılar arasındaki özel güvenlik alımı işine dair sözleşmenin sona erdirilmesine yönelik işveren kararı işletmesel karar niteliğinde olup yukarıdaki açıklamalarda da belirtildiği üzere yerindelik denetimine tabi değildir. Dosya içeriğine göre davalılar arasındaki özel güvenlik alımı işine dair sözleşmenin sona ermesinden sonra aynı işyerinde ihaleyi kazanan firma ile davalı alt işveren arasında herhangi bir organik bağın varlığı iddia ve ispat edilmemiştir. Bu durumda davalılar arasındaki özel güvenlik alımı işine dair sözleşmenin sona erdirilmesi nedeniyle davalı alt işveren şirketinde istihdam fazlalığının ortaya çıkması kaçınılmaz olup yargısal denetimin sadece feshin son çare olması ilkesi kapsamında yapılması gerekmektedir. Bu doğrultuda davalılar arasındaki özel güvenlik alımı işine dair sözleşmenin sona erdiği tarihte davalı alt işverenin başka işyerlerinin olup olmadığı, davacının bu işyerlerinde değerlendirilme imkanının bulunup bulunmadığının belirlenmesi söz konusu ilkenin uygulanması noktasında önem arzetmektedir. Mahkemece bu yönde gerekli inceleme ve araştırma yapılmaksızın eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur. Yapılacak iş, davalı şirketin fesih tarihinde davacıyı çalıştırabileceği başka işyerlerinin olup olmadığı, bu işyerlerine fesih tarihinden kısa bir süre önce ve sonra davacı ile aynı vasıflarda yeni işçi alımı yapılıp yapılmadığı araştırılarak, davacıyı çalıştırabileceği başka işyeri ve yeni işçi alımı yok ise davalılar arasındaki özel güvenlik alımı işine dair sözleşmenin sona ermesine ilişkin bu durumun geçerli fesih sebebi oluşturacağı kabul edilerek davanın reddine, var ise feshin son çare olma ilkesine uyulmadan yapılan feshin geçersizliğine karar vermekten ibarettir.

Belirtilmesi gereken diğer bir hususta; Bölge Adliye Mahkemesi karar gerekçesinde, emsal kabul edilen Dairemizin 09.06.2016 tarihli ve 2016/13729 esas 2016/17170 karar sayılı onama kararında fesih gerekçesi farklı olduğundan emsal nitelikte kabul edilmesi doğru değildir. Dairemizin 06.....2016 tarihli 2016/25510 esas 2016/22639 karar sayılı ve 2016/25507 esas 2016/22636 karar sayılı kararları açısından ise, gerek emsal kararlar gerekse dosya içeriği Dairemizce yeniden değerlendirilmesi neticesinde davalılar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin sona erdirilmesinin işletmesel karar niteliğinde olduğu, kararın yerindelik denetimine tabi olmaması nedeniyle sadece feshin son çare olma ilkesi kapsamında araştırma ve inceleme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç:

Sonuç:

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilere iadesine, 28.03.2017 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/10688, Karar No: 2007/11346, Tarih: 16.07.2007

**2. Hukuk Dairesi         2007/10688 E.  ,  2007/11346 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Bursa l. Aile Mahkemesi

TARİHİ :25.05.2006
Yargıtay — Esas No: 2015/4128, Karar No: 2015/9864, Tarih: 04.05.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/4128 E.  ,  2015/9864 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 11/11/2014

NUMARASI : 2014/359-2014/568

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın reddine dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacılar vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Şöyle ki;

Dosyada bulunan kanıt ve belgelerden 1/1000 ölçekli imar planında yol olarak ayrılıp fiilen de yol gövdesinde kalan dava konusu 23515 ada 1 parsel sayılı taşınmazın dava devam ederken, boşaltılan sanayi bölgesinin dönüşümüne hız vermek ve bölgeyi kentsel ölçekte yeni bir kimliğe kavuşturmak amacı ile hazırlanan Merkezi İş Alanı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı 1. Etap, 1. kısma ait 81200/7 numaralı parselasyon planı ile düzenlemeye alınarak, davacıların Merkezi İş Alanı kullanımındaki 19705 ada 1 parsel sayılı taşınmaza hisselendirildikleri, 12.06.2012 tarihinde tapuya tescili sağlanan ve çok sayıda paydaşı bulunan, 41.661 metrekare yüz ölçümlü 19705 ada 1 parsel sayılı taşınmazın ,üzerinde dava dışı şahıslara ait iş yerleri ve depolar bulunduğu taşınmazın üzerinden .. sokak, .. sokak ve ..sokağın geçtiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, Dava konusu taşınmazın Merkezi İş Alanı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim proje alanınında kaldığı ve fiili durumu itibariyle de proje doğrultusunda kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiği sabit olup, 5393 sayılı Kanunun 73. maddesi de gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yasal olmayan gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi

Doğru görülmemiştir.

Davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 04.05.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1881, Karar No: 2018/5699, Tarih: 17.09.2018

**20. Hukuk Dairesi         2018/1881 E.  ,  2018/5699 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

DAVALILAR : ... ve Ark.

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davacı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yöreye ait olup bu taşınmazları gösteren, kadastro tespitinden 20 yıl öncesine ait ...... fotoğrafları ve bunlardan üretilen memleket haritaları bulundukları yerlerden getirtildikten sonra, dava dosyası hükme esas alınan raporu düzenleyen fen ve orman bilirkişilerine verilerek getirtilen dava tarihinden 20 yıl öncesine ait ...... fotoğrafları ve bunlardan elde edilen memleket haritalarının ölçekleri kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket ...... ve ...... fotoğrafı ölçeğine bilgisayar ortamında (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, bu haritalar komşu ve yakın komşu parselleri de gösterecek şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunun çevre parsellerle birlikte memleket ...... ve ...... fotoğrafları üzerinde gösterilmesi, ...... fotoğraflarının ...... aleti vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, çekişmeli taşınmaz ile komşu taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsünün tarif edildiği, varsa ......ların cinsi, ortalama yaşı, kapalılık oranı, hakim ...... türü ve bilhassa dava konusu taşınmazın tasarruf edilen yerlerden olup olmadığı, tasarruf sınırlarının bulunup bulunmadığı ve kullanım şekli ile kullanım durumunun detaylı olarak incelendiği, denetime elverişli ek rapor düzenlettirilerek bu dosyaya konulması,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun 302/4. maddesi ve ...... Adliye ve ...... Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle ...... Başsavcılıkları...............Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın YEREL MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE 17/09/2018 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3849, Karar No: 2012/6062, Tarih: 18.04.2012

**11. Ceza Dairesi         2012/3849 E.  ,  2012/6062 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura kullanmak

HÜKÜM : a) 213 sayılı VUK.nun 359/b-1, 765 sayılı TCK.nun 80. maddeleri uyarınca 21 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına

b) 213 sayılı VUK.nun 359/b-1, 765 sayılı TCK.nun 80. maddeleri uyarınca 21 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve 647 sayılı Yasanın 6. maddesi uyarınca ertelemeye ilişkin

Gerekçeli karar başlığında yanlış yazılan suç tarihlerinin, 26.01.2004 ve 26.01.2005 olarak mahallinde düzeltilmesi mümkün görülmüştür.

I- Sanık hakkında 2004 takvim yılında "sahte fatura kullanmak" suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelen müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin, cezayı artırıcı ve azaltıcı sebeplerin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, hükmün açıklanmasının geri bırakılmama nedenleri gösterilmiş ve incelenen dosyaya göre verilen hükümde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan sanık müdafiinin eksik inceleme ile karar verildiğine ilişen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

II- Sanık hakkında 2003 takvim yılında "sahte fatura kullanmak" suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelen temyiz itirazlarına gelince;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7. ve 5349 sayılı Kanunla değişik 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanığa yüklenen "2003 takvim yılında sahte fatura kullanmak" suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK’nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının, 26.01.2004 olan suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış ve sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken, 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden aynı Yasanın 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK’nun 102/4 104/2 ve 5271 sayılı CMK’nun 223/8. maddeleri gereğince DÜŞÜRÜLMESİNE, 18.04.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/1885, Karar No: 2024/2910, Tarih: 24.09.2024

**6. Hukuk Dairesi         2023/1885 E.  ,  2024/2910 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/137 E., 2023/247 K.

vekili Avukat ...

DAVALILAR : ...

vekili Avukat ... ve diğer 10 davalı

DAVA TARİHİ : 11.06.2020

HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2022/279 E., 2022/809 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 24.09.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalılardan ... vd. vekili Avukat ..., davalı ... yetkilileri ... ve ...ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Uyuşmazlık arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan nama ifaya izin, şerhin terkini, yeni şerhin tescili ile taşınmazın teslimi ve olmadığı takdirde sözleşmenin feshi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemlerine ilişkindir.

Davacı; arsa sahibi davalıların miras bırakanı ... ile yüklenici Osmanlı İnşaat Ticaret ve Yayıncılık A.Ş arasında Ankara 11. Noterliği tarafından düzenlenen 05.06.1995 tarih ve 26034 yevmiye numaralı Kat Karşılığı İnşaat ve Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi imzalandığını, yüklenicinin sözleşmenin 4. maddesi uyarınca kendisine verilen tüm hak ve yetkilerini davacı APC Tasarım Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye devir ve temlik ettiğini, ancak arsa sahipleri tarafından sözleşmeye konu arsa tesliminin yapılmadığını ve inşaat ruhsatı için bizzat başvurulmadığı ya da bu hususta vekalet verilmediği belirtilerek, TBK'nın 113. maddesi uyarınca arsa sahibi davalılar adına Tapu Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü, ilgili Belediye Başkanlığı ve diğer kamu kurumları nezdinde işlem yapılması için masrafı arsa sahibi davalılara ait olmak üzere edimin kendisi tarafından ifasına izin verilmesine, sözleşmeye konu taşınmazların davacıya teslimine, taşınmazların üzerinde davalı olarak gösterilen şirket adına olan "Kat Karşılığı İnşaat ve Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi" şerhinin terkini ile taşınmazlar taşınmazların üzerine yüklenici olması sebebiyle davacı şirket lehine "Kat Karşılığı İnşaat ve Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi" şerhinin konulmasına, bu talebin kabul kabul görmemesi halinde sözleşmenin yerine getirilmesinin arsa sahiplerinin temerrüdü sebebi ile artık mümkün olmaması nedeni ile aynen ifa talebi yerine müspet zararına karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Osmanlı İnşaat ve Ticaret Yayıncılık A.Ş, sözleşmenin 29. maddesinde, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi mevcut iken yeni yapılan bir kat karşılığı sözleşmenin geçerli olamayacağının düzenlendiği, bu nedenle 22.07.2015 tarih ve 24188 yevmiye nolu sözleşmenin hükümsüz olduğu, davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... ise; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin, hukuki niteliği arsa olmayan tarla vasfında olan bir taşınmaz için yapıldığı, bu taşınmaz mevzuat karşısında arsa vasfına dönüşmediğinden inşaat yapımı için cevaz verilen bir gayrimenkul olmadığı, taşınmaza murisle beraber başkaca hissedarların müştereken malik olunduğu, bu nedenle yapılan sözleşmenin ifa imkansızlığına neden olan geçersiz sözleşme olduğu belirtilerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce; arsa sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmenin devir hakkı başlıklı 4. maddesinde verilen yetki gereğince yüklenicinin yapacağı sözleşmelerden dolayı arsa sahibinin kendiliğinden sözleşmenin tarafı haline gelmediği, davacının arsa sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmede taraf olarak yer almadığı gibi sözleşmeden kaynaklanan hakkı temlik aldıktan sonra arsa sahiplerince temliğe onay verildiğinin iddia ve ispat edilmediği, bu nedenle davacının arsa sahipleri yönünden edimin ifasını talep edemeyeceği kabulü ile davanın reddine, davalı Osmanlı İnşaat Ticaret ve Yayıncılık A.Ş. yönünden ise; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi ile getirilen düzenlemede, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının bir dava şartı olarak kabul edildiği, davacı ile davalı arasında usulüne uygun şekilde başlatılmış arabuluculuk faaliyeti olmamasından dolayı bu davalı yönünden davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı ve davalı arsa sahipleri vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekilince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine duruşmalı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda gereği konuşulup düşünüldü.

İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı ve davalı arsa sahipleri vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekilince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine duruşmalı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda gereği konuşulup düşünüldü.

1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin devir hakkı başlıklı 4. maddesinde "... Osmanlı arsa sahibine olan yükümlülüklerini yerine getirmek kaydıyla kooperatiflerle, şirketlerle, şahıs, kurum ve kuruluşlarla dilediği bedel ve yüzde ile kat karşılığı gayrimenkul satış vaadi sözleşmeleri yapabilir, işi dilediği bedel ve şartlarla ihale edebilir. Arsa sahibi iş bu sözleşme ile gerekli vekaleti vermiştir. Ancak Osmanlı, Arsa sahibine karşı iş bu sözleşme şartları çerçevesinde mesuldür, üçüncü şahıslarla olan bütün ilişkilerinden arsa sahibini beri kılmıştır..." düzenlemesi ile verilen yetki gereğince yüklenici davalı Osmanlı İnşaat Ticaret ve Yayıncılık A.Ş'nin yapacağı sözleşmelerden dolayı arsa sahibinin kendiliğinden sözleşmenin tarafı haline gelmediği, davacının arsa sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmede taraf olarak yer almadığı ve sözleşmeden kaynaklanan hakkı temlik aldıktan sonra arsa sahiplerince temliğe onay verildiğini iddia ve ispat edemediğinin anlaşılmasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de;

Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan nama ifaya izin, şerhin terkini, yeni şerhin tescili ile taşınmazın teslimine ve olmadığı taktirde sözleşmenin feshi nedeni ile uğranılan zararın tazminine ilişkin olup ilk derece mahkemesince dava türü itibarıyla dava açılmadan önce arabulucuya müracaat edilmesinin dava şartı olduğundan bahisle davanın davalı Osmanlı İnşaat Ticaret ve Yayıncılık A.Ş yönünden usulden reddine karar verilmiştir. Davanın 7155 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile 6102 sayılı Kanun'un 5 inci maddesine eklenen 5/A maddesinin yürürlüğe girmesinden sonra açıldığı uyuşmazlık konusu değildir. Bahse konu maddeye göre 6102 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Somut olayda; 6100 sayılı Kanun'un 110 uncu maddesiyle düzenleme altına alınan davaların yığılması durumu söz konusu olup, nama ifaya izin, şerhin terkini, yeni şerhin tescili ile taşınmazın teslimi ve zararların tahsili olmak üzere birden çok talebi içermektedir. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan tahsil davası arabuluculuğa tabi ise de nama ifaya izin, şerhin terkini ile yeni şerh konulması ve taşınmazın teslimine ilişkin dava, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan bir alacak ya da tazminat davası olmadığından arabuluculuğa tabi değildir.

Bu durumda arabuluculuğa tabi olmayan bir dava ile birlikte açılan tazminat davası da arabuluculuk dava şartına tabi olmayacağından aksi yöndeki mahkeme gerekçesi isabetli görülmemiştir. Şu halde İlk Derece Mahkemesince davanın arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı gözetilerek işin esasına girilerek taraf iddia ve savunmaları değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiş açıklanan nedenle ilk derece mahkemesi kararı ile bu karara karşı istinaf isteminin reddi kararı usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davacının diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. bent uyarınca davacının temyiz itirazının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı ile bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle HMK'nın 373/1. maddesi gereğince Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi kararı KALDIRILARAK; İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalı Osmanlı İnşaat Ticaret ve Yayıncılık A.Ş'den alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davacıya, 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalı ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a verilmesine, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 24.09.2024 gününde oy birliğiyle karar verildi.