muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/16998, Karar No: 2023/10001, Tarih: 28.09.2023

**4. Hukuk Dairesi         2021/16998 E.  ,  2023/10001 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/943 E., 2021/549 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulü/İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2018/462 E., 2020/138 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, İlk Derece Mahkemesince 07.07.2020 tarihli ek kararı ile davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. bakımından istinaf başvurusunun süreden reddine karar verilmiş, davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekilinin istianf başvurusunun üzerine Bölge Adliye Mahkemesince ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. bakımından istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti bakımından istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş.vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş.vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ... ile ... Yapı A.Ş. arasında İnşaat Tüm Riskler Poliçesi imzalandığını, dava dışı sigortalı tarafından belirtilen adreste inşa edilen İSPAK Fabrikasının şantiyesinde 29.01.2017 tarihinde hırsızlık girişiminde bulunulduğunu, girişim nedeniyle elektrik dağıtım binasından çıkan toplam 6.035 metre uzunluğunda kablo kesilmek suretiyle zarar verildiğini, tazminat miktarının 80.647,72 TL olarak dava dışı sigortalıya ödenerek hırsızlığa teşebbüsün olduğu işyerinin bulunduğu ... Organize Sanayi Bölgesi'nin güvenliğinin ... Güvenlik A.Ş. tarafından sağlandığını, diğer ... şirketi ile sigortalı arasında Gözlemci Personel Sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşmeye göre toplam 5 personelin vardiyalı olarak şantiyenin güvenliğini sağlamayı taahhüt ettiğini, davalı borçlular güvenlik firmaları olduklarından dolayı şantiye kapsamındaki alanı korumak ve her türlü hırsızlık, mala zarar verme vb olayları engellemekle yükümlü olduklarını, söz konusu olayda davalı borçlu güvenlik firmaları görevlerini yerine getirmemesi nedeniyle sigortalının zarar gördüğünü, meydana gelen zarar nedeniyle Kocaeli 4. İcra Dairesi'nin 2017/8348 sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibine davalıların borca ve ferilerine haksız ve kötü niyetle itiraz ettiklerini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; sorumluluğun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketin Organize Sanayi Bölgesinin çevre güvenliğini üstlendiğini, bahse konu şirketin şantiye güvenliğinden sorumlu olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulü ile davalıların Kocaeli 4. İcra Dairesi'nin 2017/8348 sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin 80.647,72 TL üzerinden devamına, icra inkar tazminatı şartları oluşmadığından bu talebin reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 07.07.2020 tarihli ek kararıyla; davalı ... şirketinin istinaf talebinin süre yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulü ile davalıların Kocaeli 4. İcra Dairesi'nin 2017/8348 sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin 80.647,72 TL üzerinden devamına, icra inkar tazminatı şartları oluşmadığından bu talebin reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 07.07.2020 tarihli ek kararıyla; davalı ... şirketinin istinaf talebinin süre yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen asıl kararına karşı süresi içinde davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili ve ek kararına karşı davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; hırsızlık olayının yaşandığı arazi ile ilgili davalı firmanın sözleşme gereği bir sorumluluğu bulunmadığını, bir an için davalı firmanın arazi güvenliği ile ilgili bir sorumluluğunun bulunabileceği düşünüldüğünde ise olayın İSPAK sahası içinde olması, arazide ışıklandırma ve kamera kaydının olmaması ana firmanın kusuru olduğunu, ayrıca davalı firmanın İSPAK'la bir sözleşmesinin bulunmadığı düşünüldüğünde davalı firmanın bu olayda neden kusurlu gösterilmeye çalışıldığının anlaşılamadığını, bilirkişi raporuna karşı ilk itirazlarında ayrı bilirkişilerden yeniden rapor aldırılması talep edilmişse de dosya ek rapora gönderilerek gerek hasar, gerek kusur konusunda aynı bilirkişilerden rapor aldırıldığını, dosyanın kusur ve ayrıca hesap açısından eksik inceleme ile karara çıkartıldığını belirterek Mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; olay sonrası tutanak tutulmasının, orada bulunan herhangi iki kişi tarafından yapılabilecek, güvenlik görevi ile bağlantılı olmayan bir husus olduğunu, OSB giriş kapısında bariyer vs. girişi sınırlayan bir önlem bulunmadığını, davalı firma personelinin giren kişileri denetlemek veya kayıt altına almak gibi bir yükümlülüğü bulunmadığını, bu nedenle, "girişi denetleme" sorumluluğu bulunduğu kanaatine dayanan yerel mahkeme kararının temelden hatalı olduğunu, dosyada mevcut kök raporda davalı firmanın kusurlu bulunmadığı yönünde kanaat bildirildiğini, alınan ek raporda da yine davalı firmaya kusur atfedilmediğini, sözleşmede açıkça "özel mülkiyet olan fabrika sahaları dışında kalan alanlar" belirlendiğini belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekilinin istinaf başvurusu sebeplerinin incelenmesinde; ilgili davalının istinaf başvurusunun İlk Derece Mahkemesinin 07.07.2020 tarihli ek kararı ile süresinden sonra istinaf başvurusunda bulunulduğu gerekçesiyle reddine karar verildiği ve davalının bu ek kararı istinaf ettiği, davalıya gerekçeli kararın 26.05.2020 tarihinde tebliğ edildiği, davalının istinaf dilekçesini 20.07.2020 tarihinde sunduğu, gerekçeli kararın tebliğ tarihi itibariyle istinaf süresinin sona ermiş bulunduğu, davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin istinaf başvuru dilekçesinin ise davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekiline 06.07.2020 tarihinde tebliğ edildiği, davalının 6100 sayılı HMK'nın 348 inci maddesi uyarınca diğer davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusuna HMK'nın 348 inci maddesi uyarınca katılma yoluyla dahil olarak hükmü katılma yoluyla istinaf ettiğini bildirdiği, davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş.'nin istinaf başvurusunun gerekçeli karar tebliği nazara alındığında yasal süresinden sonra yapıldığı ve diğer davalının istinaf başvurusuna katılma yoluyla katılma hakkı da bulunmadığı görülmekle, ilk derece mahkemesince istinaf başvurusunun süresinden sonra yapıldığı gerekçesiyle davalının başvurusunun süre yönünden usulden reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... Şirketinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusu sebeplerinin incelenmesinde; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer istinaf itirazları yerinde görülmediği, davalının müterafik kusur itirazı mevcut olup, mahkemece davalının bu itirazı konusunda herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, olaydan sonra düzenlenen 22.03.2017 tarihli Araştırma Tutanağına göre, olay tarihi itibariyle olay mahalli ve çevresinde kamera ve alarm sistemlerinin bulunmadığı, aydınlatmanın yetersiz olduğu tespit edildiği kanaatine varılmakla sigortalının olayda %30 müterafik kusurlu olduğu, davalı ... şirketinin ise % 70 oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi hükmünün HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti

... şirketinin ise % 70 oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi hükmünün HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. yönünden kaldırılarak yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmasına, davanın kabulüne; davalıların Kocaeli 4. İcra Müdürlüğünün 2017/8348 sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazlarının iptali ile takibin davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. yönünden 80.647,72 TL ve davalı ... Temizlik Nakliye İnşaat Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. yönünden ise 56.453,41 TL üzerinden devamına, icra inkar tazminatı talebinin alacak likit olmadığından ve şartları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; diğer davalı ile aralarında menfaat çatışması bulunduğunu, HMK 348 inci maddesi uyarınca davalı şirketin katılma yoluyla istinaf hakkı bulunduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; işyeri sigorta poliçesi kapsamında ödeme yapan davacı ... şirketinin davalı sorumlulardan rücuen tazmin istemiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 347, 348, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472 nci maddesi birinci fıkrası, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş. vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ... Güvenlik Özel Koruma Ticaret A.Ş.'ye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1943, Karar No: 2015/1827, Tarih: 30.09.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2015/1943 E.  ,  2015/1827 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kütahya İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 10.03.2014 gün ve 2013/354 E. 2014/312 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 23.06.2014 gün ve 2014/14859 E. 2014/18386 K. sayılı ilamı ile;

“...Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı EÜAŞ’ın Seyitömer Termik Santrali İşletme Müdürlüğü bünyesinde işçi olarak çalıştığını, Türkiye Enerji Su ve Gaz İşçileri Sendikasına (TES-İŞ) üye olduğunu, üyeliğin davalı işverene bildirildiğini, ancak davalı tarafın davacı işçinin kendi personeli olmadığı için üyelik formunu iade ettiğini, davacıyı İşletme toplu iş sözleşmesinden yararlandırmadığını; oysa davacının muvazaalı olarak alt işveren işçisi olarak gösterildiğini, aslında davalının asıl işçisi olduğunu, davalının daha az maliyetle kadro açığını kapatmak için alt işveren işçisi istihdam ettiğini; alt işverenlik sözleşmelerinin Alt İşverenlik Yönetmeliğinde belirtilen unsurları taşımadığını, alt işveren işçisi olarak gösterilen işçilerin asıl işverenle birlikte termik santralın, elektrik bakım, kazan bakım, değirmen bakım gibi elektrik üretiminin asıl işlerinde çalıştıklarını; davalının asıl işini bölerek alt işverenlere verdiğini; davacı işçilerin uzun yıllardır aynı işlerde çalıştıklarını; alt işverenler değişse de işçilerin değişmediğini; zaten bu şirketlerin de elektrik üretim işinde bir uzmanlıklarının bulunmadığını; alt işverenlerin kendi işçi kadrolarının bulunmadığını, çalıştırılacak işçilerin EÜAŞ tarafından belirlendiğini; alt işverenlerin asıl işverenden bağımsız bir organizasyonlarının bulunmadığını; çalışma şartlarının EÜAŞ tarafından belirlendiğini, emir ve talimatın EÜAŞ çalışanları tarafından verildiğini; bu sebeplerle alt işverenlik ilişkilerinin muvazaalı olduğunu; davacı işçinin sendika üyesi ve asıl işverenin işçisi olarak işletme toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması gerekirken yararlandırılmadığını, davacının 13. ve 14. dönem toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan taban ücret, yevmiye, ikramiye, iş güçlüğü tazminatı, bakım tazminatı, yemek yardımı, sosyal yardım ve vardiya tazminatından oluşan işçilik alacaklarının ödenmediğini bildirerek, bu alacakların işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davalı teşekkülün ikamet adresi sebebiyle Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davanın husumet yönünden reddedilmesi gerektiğini, çünkü davacının kendi işçileri olmadığını, davacının ihaleyi alan firmaların işçisi olduğunu, işçilerin işe alınıp çıkartılmasından firmaların sorumlu olduğunu; işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinden işverene bir iş sözleşmesi ile bağlı olan işçilerin yararlanabileceğini, davacının alt işveren işçisi olarak toplu iş sözleşmesinden yararlanamayacağını; bu sebeple davacı işçilerin danışma aidatı ödeyerek veya sendika üyeliği yoluyla toplu iş sözleşmesinden yararlanma taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını; 5538 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesine eklenen fıkralar sebebiyle davacının taleplerinin yersiz olduğunu; çünkü davalı işverenin sözkonusu eklenen fıkralardaki kamu kurumlarından olduğunu, hizmet alımı yoluyla ihale edilen işlerde muvazaa nedeniyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talebinde bulunulamayacağını; muvazaa iddialarının yersiz olduğunu, zira davalı kurumun yaptığı ihalelerin Kamu İhale Kanununa tabi olduğunu ve idari yargı denetimine tabi bulunduğunu; şirket ana sözleşmesinin hizmet alım ihalelerine imkan tanıdığını; davalı işverenin bir kamu kurumu olup, muvazaa yapmasının mümkün olmayacağını; davacının yaptığı işin de asıl işlerden olmadığını; davacının kamu ihale mevzuatına uygun olarak yapılan ihalelerle iş verilen firmaların işçisi olup, davalının asıl işçileri ile aynı işleri yapmadığını; kurum personelinin sadece kontrolör olarak bulunduğunu; muvazaalı olduğu iddia edilen ihalelerin iptali için açılan idare mahkemesindeki davanın reddedildiğini; bu sebeplerle davacının kendi işçisi değil alt işverenlerin işçisi olduğunu ve bu sebeple de toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmasının mümkün olmadığını ve davanın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının muvazaalı alt işverenlik ilişkisi sebebiyle asıl işveren davalının işçisi olduğu, bu nedenle de asıl işveren ile sendika arasındaki toplu iş sözleşmesinden yararlanması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı alt işverenler arasında geçerli ya da muvazaalı bir alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı ve buna bağlı olarak davacının başından itibaren davalı işçisi sayılması gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı alt işverenler arasında geçerli ya da muvazaalı bir alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı ve buna bağlı olarak davacının başından itibaren davalı işçisi sayılması gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinde, “…Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez…” denilerek alt işverenlik ilişkisinde muvazaaya bağlanan hukuki sonuç açıklanmıştır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Diğer taraftan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 15. maddesinde “Elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım faaliyeti gösteren kamu tüzel kişileri, gerekli hallerde üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin işletilmesi ve bakım onarım işlerini tabi oldukları ihale mevzuatı çerçevesinde hizmet alınması yoluyla yaptırabilirler” denilmiştir.

Diğer taraftan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 15. maddesinde “Elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım faaliyeti gösteren kamu tüzel kişileri, gerekli hallerde üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin işletilmesi ve bakım onarım işlerini tabi oldukları ihale mevzuatı çerçevesinde hizmet alınması yoluyla yaptırabilirler” denilmiştir.

Seri halinde incelenen dosyalarda davalının elektrik üretim görevini yapan kamu tüzelkişisi olduğu anlaşılmaktadır. Bu sebeple 4628 sayılı Kanun’un 15. maddesindeki imtiyazdan yararlanmasında kuşku yoktur. Sözü edilen düzenleme ile asıl işin tamamı ya da bir kısmı 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde öngörülen sınırlamalara tabi olmaksızın alt işverene verilebilir. Bu durumda sadece 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 7. fıkrası ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19. maddesi çerçevesinde muvazaa denetimi yapılabilir. Dairemizce ilk defa 4628 sayılı Kanun’un 15. maddesi konu kapsamında değerlendirilmiş olup, somut olayda davalı ile alt işverenler arasındaki ilişkinin hukuken geçerli olarak kurulduğu ve muvazaalı olmadığı sonucuna varılmıştır. Nitekim Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de önüne gelen benzer bir dava da aynı neticeye ulaşmıştır (Yarg. 7. HD., 2013/23916 esas, 2013/22377 karar sayılı karar). Geçerli bir asıl işveren-alt işveren ilişkisinde alt işverenin işçisi asıl işverenin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanamaz. Bu itibarla, alt işverenin işçisi olan davacının davalı asıl işverenin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan alacak isteminin reddi yerine kabulüne karar verilmesi isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir...”

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı şirketler arasında geçerli bir alt işverenlik ilişkisi bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bu nedenle öncelikle alt işverenlik ilişkisinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Alt işverenlik ilişkisi 10.06.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu'nun “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde düzenlenmiştir.

Anılan madde uyarınca “...Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.”