muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/6260, Karar No: 2011/10584, Tarih: 20.09.2011

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2011/6260 E.  ,  2011/10584 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 02.05.2008 gününde verilen dilekçe ile yüklenicinin temlikine dayalı tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 09.06.2010 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalı arsa sahibi SÖS ... Turizm A.Ş. vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 20.09.2011 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı SÖS ... A.Ş. vekili Av.... ile karşı taraftan davacı vekili Av.... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, yüklenicinin temliki işlemine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davalı yüklenici ... Endüstri Ltd.Şti., davaya yanıt vermemiştir.

Diğer davalı arsa sahibi SÖS ... Tur. A.Ş., sözleşmenin feshedildiğini, açılan davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava kabul edilmiştir.

Hükmü, davalı arsa sahibi şirket temyiz etmiştir.

Belirtilmelidir ki, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri yükleniciye kişisel hak sağlar. Yüklenici edimini yerine getirdiğinde, kazanacağı kişisel hakkını doğrudan arsa sahibine karşı ileri sürebileceği gibi bu ... üçüncü kişilere de devredebilir. Bu devir şekli uygulamada alacağın temliki biçiminde yapılmaktadır. Bir tanımlama yapmak gerekirse alacağın temliki, alacaklı ile onu devralan üçüncü kişi arasında borçlunun rızasına ihtiyaç göstermeden yapılabilen ve sadece kazandırıcı bir tasarruf niteliği taşıyan şekle tabi bir akittir. Bu aktin tarafları ise, devreden (eski alacaklı=yüklenici) ile devralan (yeni alacaklı=üçüncü kişi) dir.

Somut uyuşmazlıkta davacının dayandığı 01.08.2006 tarihli sözleşme bir alacağın temliki sözleşmesidir. Yapılması kararlaştırılan B3 Bloktaki 1 no’lu bağımsız bölüm davacıya temlik edilmiştir. Temlik işleminin hüküm ve sonuç doğurması, temliki yapan yüklenicinin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca edimlerini bütünüyle yerine getirmesine bağlı olup, kural olarak Borçlar Kanununun 364.maddesi uyarınca ... bedeli olan arsa payının devri de ancak eserin teslimi halinde talep edilebilir.

Somut uyuşmazlıkta davacının dayandığı 01.08.2006 tarihli sözleşme bir alacağın temliki sözleşmesidir. Yapılması kararlaştırılan B3 Bloktaki 1 no’lu bağımsız bölüm davacıya temlik edilmiştir. Temlik işleminin hüküm ve sonuç doğurması, temliki yapan yüklenicinin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca edimlerini bütünüyle yerine getirmesine bağlı olup, kural olarak Borçlar Kanununun 364.maddesi uyarınca ... bedeli olan arsa payının devri de ancak eserin teslimi halinde talep edilebilir.

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, yüklenicinin yapımını üstlendiği inşaatı ancak %46 fiziki seviyeye getirdiği anlaşılmaktadır. Şüphesiz, getirilen bu fiziki seviye ne yükleniciye ne de onun temlik işleminde bulunduğu davacı üçüncü kişiye bir talep yetkisi verir. Ancak, davalılar arasındaki 11.11.2005 tarihli sözleşmeyi davalı arsa sahibi Borçlar Kanununun 358.maddesi hükmünden yararlanarak 24.06.2008 tarihinde feshetmiştir. Noterde biçimine uygun düzenlenen fesih sözleşmesinden, feshin tasfiyesinin de yapıldığı, getirilen fiziki seviyeye karşılık davalı yükleniciye arsa sahibi tarafından bir miktar tapunun devredildiği, yüklenicinin hak ettiğinden daha çok hisse kazandığının yazıldığı görülmektedir. Kısaca, davalı yüklenicinin eseri getirdiği fiziki seviyeye karşılık aynı tarihli beyannamede belirttiklerinin dışında bir alacağı bulunmamaktadır. Sözleşme feshedildiğine, sözleşmenin tasfiyesi ileriye etkili sonuç doğuracak şekilde yapılarak davalı yüklenici alacağını aldığına göre artık ne yüklenici ve ne de onun temlik işleminde bulunduğu davacı üçüncü kişi davalı arsa sahibinden bir talepte bulunamaz.

Mahkemece yapılan bu saptamaya göre davanın reddi yerine, bir gerekçe de gösterilmeden dava kabul edildiğinden, karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 825,00 TL Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı arsa sahibi SÖS ... Tur A.Ş.’ye verilmesine, peşin yatırılan harcın istek halinde iadesine, 20.09.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3405, Karar No: 2021/6777, Tarih: 12.10.2021

**12. Ceza Dairesi         2021/3405 E.  ,  2021/6777 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : TCK'nın 89/1, 89/2-b-e, 62, 52/2-4, 53/6. maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Olay tarihinde gece vakti, sanık, idaresindeki otomobil ile iki yönlü yolda seyir halinde iken kavşağa geldiği sırada sola dönmek için şerit ihlali yaptığı sırada karşı yönden gelen motosikletin önünü kapatarak çarpışması sonucu motosiklet sürücüsününyaşamını tehlikeye sokacak ve yaşam fonksiyonlarını ağır altı (6) derecede etkiler nitelikte yaralandığı sanığın asli kusurlu olarak sebebiyet verdiği olayda;

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin ceza miktarına ilişkin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 12.10.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2217, Karar No: 2018/6703, Tarih: 11.09.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/2217 E.  ,  2018/6703 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan

HÜKÜM : Mahkumiyet

Ceza yargılamasının amacı, somut gerçeğin ortaya çıkarılması olup Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 14.10.2008 gün ve 49/219 sayılı kararında da açıklandığı üzere; yargılama makamları suç isnadı nedeniyle oluşan uyuşmazlığı çözümlerken ele geçirilen ve kendiliklerinden getirtilen ya da iddia ve savunma doğrultusunda sunulan ve kanıtlama araçlarından olan belgelerin güvenilirliğini de denetlemek durumundadırlar. Güvenilirliğin denetlenebilmesi için, belgenin aslının veya bunun olanaklı olmaması halinde de aslına uygunluğu yetkili makam veya kişilerce onanmış örnek ya da kopyalarının dosyaya konulması gerekir. Cumhuriyet Başsavcılıkları ile Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri Kalem Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 26. maddesinde soruşturmanın, 63.maddesinde ise davaların ayrılması halinde dosyadaki belgelerin onaylı birer örneğinin ayrılan soruşturma evrakına veya dava dosyasına konulacağı belirtilmektedir.

Bu açıklamalar ışığında; başka bir soruşturma ve kovuşturma dosyasından ayrıldığı anlaşılan ve hükme dayanak yapılan soruşturma belgelerinin bir kısmının onaysız fotokopi olduğunun anlaşılmış olması karşısında; bu belgelerin asılları ya da onaylı suretlerinin getirtilerek incelenmesi sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden, onaysız olan belgelere dayanılarak yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK' nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 11.09.2018 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/2953, Karar No: 2010/1558, Tarih: 01.03.2010

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2009/2953 E.  ,  2010/1558 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında genel kadastro ile oluşan tapunun, tapu kaydına dayanarak açılan iptali davası sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

1- Dosyada 22.10.1969 tarih ve 2, 3, 4 sıra numaralı tapu kayıtlarının ilk tesis kayıtlarının bulunmadığı anlaşılmakla söz konusu tapu kayıtlarının tesisinden itibaren tüm tedavüllerinin varsa haritası ile birlikte getirtilerek,

2-15.1.1958 tarih ve 40, Şubat 1955 tarih ve 40, Şubat 1955 tarih ve 41 sıra numaralı tapu kayıtlarının kadastro tespiti sırasında 177 sayılı parsel dışında başka bir parsele de revizyon görüp görmediği Tapu Sicil Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğünden ayrı ayrı sorularak, revizyon görmüş ise revizyon gördüğü parsellerin kadastro tespit tutanaklarının onaylı suretleri ile kadastro sonucu oluşan tescil kayıtlarının;

3-Çekişme konusu taşınmaza komşu 456, 178, 308, 179 ve 325 sayılı parsellerin kadastro tespit tutanaklarının onaylı suretleri ile varsa dayanakları kayıtlar ile kadastro tespiti sonucu oluşan tapu kayıtlarının getirtilerek dosyasına konulması, ayrıca dava dosyasının da H.Y.U.Y.’nın 433/3 maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğinin 25. maddesine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 01.03.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1760, Karar No: 2018/6622, Tarih: 17.09.2018

**10. Hukuk Dairesi         2016/1760 E.  ,  2018/6622 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, Tarım Bağ-Kur sigortalılığın tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının tevkifatı izleyen ay başı olan 01/11/2000 tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanunun 4/1-b(4) alt bendi kapsamında sigortalı olarak tescili gerektiği ve davacının 01/11/2000 - 25/02/2013 tarihleri arasında sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı olan 2926 sayılı Kanunun “Sigortalılığın başlangıcı ve zorunlu oluşu” başlığını taşıyan 5. maddesinin birinci fıkrasında, “2. madde kapsamına girenler, on sekiz yaşını doldurdukları tarihi takip eden yıl başından itibaren sigortalı sayılırlar. Ancak, 7. maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden ay başından itibaren başlar.” hükmüne yer verilmiş, anılan Kanunun 36. maddesi gereği olarak da, Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu kararıyla ürün bedellerinden tevkif suretiyle tahsili olanaklı kılınmıştır. Bu bağlamda, sigorta primlerinin ürün bedellerinden Bağ-Kur adına tevkif suretiyle tahsili halinde, kişinin yukarıda izah edilen 5. maddede yer alan anlamda sigorta başlangıcı olarak; bu tevkifatın, kamu kuruluşlarına yapılan ürün tesliminde yapılmış olması durumunda tevkifat tarihini takip eden aybaşı; özel kuruluşlara yapılan ürün tesliminde yapılmış olması durumunda tevkifatın Kuruma havale edilmiş olması şartıyla tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşı esas alınır ve zirai faaliyetin niteliği gereği, ürün yetiştirmek için yılın tamamında farklı dönemlerde veya yıl boyu tarımsal faaliyetin varlığı gerekli olduğundan, tevkifatın yapıldığı yılın sonuna kadar 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-kur sigortalılığı şartlarının varlığının kabulü zorunludur.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; ...San. Ltd. Şti tarafından davacı adına düzenlenen 20.10.2000 tarihli ve 006223 sayılı müstahsil makbuzu ile davacının sattığı süt bedellerinden 49.500,00 TL kesinti yapıldığının görüldüğü ancak yapılan kesintinin Kurum hesaplarına intikal ettiği davacı tarafından ispatlanamamıştır.

Davacının 2000 yılı sonrasına ilişkin, sigortalılık iradesine yönelik herhangi bir başvurusu, prim ödemesi, ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatının Kurum hesaplarına intikal ettiği ispatlanmadığından,davanın reddine karar verilmesi gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Davacının 2000 yılı sonrasına ilişkin, sigortalılık iradesine yönelik herhangi bir başvurusu, prim ödemesi, ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatının Kurum hesaplarına intikal ettiği ispatlanmadığından,davanın reddine karar verilmesi gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 17.09.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/37407, Karar No: 2015/23630, Tarih: 30.11.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/37407 E.  ,  2015/23630 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava Türü : Alacak

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, Fabrikasında dava dışı A.Ş.’nin sigortalı işçisi olarak temizlik işçisi sıfatıyla işe alındığını, ancak temizlik işi dışında asıl işin sigara üretim aşamasında çalıştığını, davalı . İie Temizlik A.Ş. arasındaki alt işverenlik ilişkisinin muvazaalı olduğunun ÇSGB İş Teftiş Kurulu Başkanlığı Müfettiş raporu ile tespit edildiğini, .'nin ... 1. İş Mahkemesinin 2010/1147 E – 2011/158 K Sayılı , kurum işleminin iptali davasının da reddedildiğini ve onanarak kesinleştiğini, dolayısıyla taşeron işçilerinin iş ilişkisinin başından itibaren asıl işveren işçisi sayılacaklarını, söz konusu tespitler ve somut olay ışığında davalının eşit davranma ilkesine aykırı hareket etiğinden bahisle eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı ile fark ücret, sosyal yardım ve tazminatların tahsilini talep etmiştir.

Davalı, davacının ofis ve tuvalet temizliği işinde çalıştığını, davacı ile aynı işi yapan hiç bir kadrolu personel bulunmadığını, bu nedenle eşitlik ilkesine aykırılık bulunmadığını, 2009 yılı Ocak ayından itibaren fabrikanın kapanma süreci başladığından fazla çalışma yapılmadığını, kısa bir dönem kadın işçilerin hatalı üretilen sigara paketlerinin içinin boşaltılması amacıyla geçici olarak temizlik işi dışında çalıştığını, yardımcı iş niteliğindeki işte asıl işverenin işçisi olsa dahi işin vasıfsız olması nedeniyle vasıflı personelin ücretini isteyemeyeceğini, davaya dayanak gösterilen ÇSGB teftiş raporunun, 2010 yılındaki ... Sigara Fabrikası teftişine ilişkin olduğunu, ile ilgisinin bulunmadığını, ile ... fabrikasının çalışma koşullarının aynı olmadığını, bu nedenle raporun Tokat Fabrikasındaki çalışma sistemine esas alınamayacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacı tarafça dosyaya sunulan Çalışma Bakanlığınca hazırlanan teftiş raporunun içeriğinin dava konusu çalışmanın geçtiği iş yeri ile ilgisinin bulunmadığı, tanık beyanlarından temizlik elemanı olarak işe alınan davacı işçinin üretim destek elemanı olarak çalışıp çalışmadığı konusunda bir kanaate ulaşılamadığı, çalışmış olsa dahi üretim destek elemanının daha yüksek ücret alan asıl işverenin elemanı ile aynı işi yapmadığı, yüksek ücret alan asıl işveren işçisinin makinaları çalıştırabilmesi için özel bir eğitim alması gerektiği ve üretim destek elemanın eğitim ve deneyim gerektirmeyen, makinaya dokunmadan makinanın çevresinin düzenlenmesi ve makinayla ilgili getir-götür işleri ile ilgili bir çalışmasının olduğu, davacının taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davalı şirket ile dava dışı arasındaki destek hizmeti alım sözleşmesinin muvazaalı olup olmadığı taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı iş kanununun 2 nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2 nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt işverenlik yönetmeliğinin 11 inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla iş kanununun 2 nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa borçlar kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka iş kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Yasa ile İş Kanununun 2 nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, iş kanununun 5 inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır .

İş Kanununun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 15.5.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı yasanın 1 inci maddesiyle değiştirilmiş ve alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tespiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve ilgililer 30 gün içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İş müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair hüküm kurulması ve verilen kararın kesinleşmesi halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.

Asıl işveren alt işveren ilişkisi ve muvazaa konuları, 5763 sayılı Yasayla İş Kanununda yapılan değişiklikler ve buna bağlı olarak çıkarılan alt işveren yönetmeliğinin ardından farklı bir anlam kazanmıştır. Yönetmelikte “yazılı alt işverenlik sözleşmesi”nden söz edilmiş ve çeşitli tanımlara yer verilmiştir.

Alt işveren yönetmeliğinde;

1) işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,

2) daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,

3) asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,

Alt işveren yönetmeliğinde;

1) işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,

2) daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,

3) asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,

4) kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemleri,

İhtiva eden sözleşmeler muvazaalı olarak açıklanmıştır.

Somut olayda, davacı, asıl işveren davalı şirket ile alt işveren A.Ş. ile arasındaki hizmet alımının muvazaalı olduğunu iddia ederek alacak talebinde bulunmuş ve bu talebine dayanak olarak da emsal mahkeme kararlarını sunmuştur. Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Ancak alt işveren- asıl işveren arasındaki hizmet alım sözleşmesinin içeriğinin ve ihale edilen işin ne olduğu, davacının fiilen hangi işi yaptığı, fabrikanın asıl işinde çalışıp çalışmadığı, bu çalışmanın süreklilik arz edip etmediği ve işverenler arasındaki ilişkinin muvazaalı olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulmamıştır.