muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/12699, Karar No: 2018/3057, Tarih: 29.03.2018

**10. Ceza Dairesi         2014/12699 E.  ,  2018/3057 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : .... Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Kenevir ekme

Hüküm-Karar : Hükmün açıklanması suretiyle mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

01.10.2013 tarihli kararın sanığa tebliğine ilişkin belge bulunmakta ise de, tebligat belgesinin incelenmesinde, “... mahallesi ... sokak No:23/1 İç kapı No:1 ...” adresine T.K.'nın 21. maddesine göre tebliğ yapıldığı, sanığın katıldığı duruşmada bildirdiği en son adresin ise “... mahallesi .... sokak No:23 K:2 ...” olduğu, öncelikle bu adrese tebligat çıkarılıp tebliğ yapılamaması halinde, mernis adresine tebliğ yapılması gerekirken, doğrudan mernis adresine yapılan tebligatın usulüne uygun bulunmadığı, sanığın kararı öğrenme üzerine ve süresinde temyiz ettiği kabul edilerek, tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmemiş ve mahkemenin hukuki dayanaktan yoksun olarak verdiği 22.07.2014 tarihli ek karar kaldırılarak yapılan incelemede;

Suça konu kenevirlerin ekili olduğu alanın sanığın kullanımında olduğuna veya suç konusu kenevirlerin sanık tarafından ekildiğine veya bakım işlerinin sanık tarafından yapıldığına ilişkin temyiz dışı sanıklar Muhammet, Bayram ve Hüseyin'in görgüye dayalı olmayan tahmini ve soyut beyanları dışında, sanığın mahkûmiyetini gerektirir yeterli ve kesin delil bulunmadığı gözetilmeden, beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 29.03.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1847, Karar No: 2021/2933, Tarih: 31.05.2021

**1. Hukuk Dairesi         2020/1847 E.  ,  2021/2933 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 1. HUKUK DAİRESİ

DAVA TÜRÜ : GAİPLİK - TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, 4721 sayılı TMK’nun 588. maddesi uyarınca tapu kayıt maliki ...’in gaipliğine, dava konusu 46 sayılı parselin gaip adına olan tapu kaydının iptali ile ... adına tesciline, gaibin hissesine isabet eden ve kayyım hesabında bulunan 435,00 TL kamulaştırma bedelinin işlemiş ve işleyecek banka faizi ile birlikte Hazineye intikaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, takdiri mahkemeye bırakmıştır.

Mahkemece, hakkında gaiplik kararı verilmesi istenen ... oğlu ...'in, teknik bilirkişiler, mahalli bilirkişiler ve muhtar tarafından düzenlenen 1953 tarihli kadastro ve tapulama tutanaklarında "..." şeklinde belirtilerek ölü olduğunun resmi makamlarca resmi tutanakla kayıt altına alındığı, TMK’nun 588 maddesine göre hakkında gaiplik kararı verilebilecek kişilerin sağ olup olmadığı bilinmeyen kişiler olup, bu kanun maddesi uyarınca ölü olduğu tespit edilenler hakkında gaiplik kararı verilemeyeceği, ...'in şeklen nüfus kaydına ölü olduğunun kaydedilmemesi mevcut durumu değiştirmeyeceği, ...’da 1939’da meydana gelen deprem nedeni ile açılan benzeri davalarda da kadastro tutanaklarında itina gösterilip ayrım yapılarak bazı şahısların kayıp ve bazı şahısların ise ölü olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından işin esasının istinaf edilmesi üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince, hakkında gaiplik kararı verilmesi istenen ... oğlu ... hakkında kadastro ve tapulama tutanaklarından "..." şeklinde hakkında kayıt bulunduğu, ayrıca tapu kaydının beyanlar hanesinde '... oğlu ...'' ibaresinin bulunduğu, dolayısıyla hakkında gaiplik kararı istenen ...'in ölü olduğu resmi makamlarca resmi tutanakla kayıt altına

alındığı, ölü olduğu tespit edilen kişiler hakkında T.M.K. 588 maddesi gereği gaiplik kararı verilemeyeceği, 4721 sayılı T.M.K. 588 maddesi sağ olup olmadığı bilinmeyen kişiler hakkında gaiplik kararı verilebileceği gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2007/8 Esas sayılı dosyasına temsil kayyımı atanmış olması nedeni ile davanın reddinde isabetsizlik bulunmamasına göre; davacının yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Harçlar Kanunu'nun değişik 13. maddesinin j. bendi gereğince Hazine'den harç alınmasına yer olmadığına, 31/05/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/6612, Karar No: 2024/7731, Tarih: 04.07.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/6612 E.  ,  2024/7731 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/433 E., 2024/662 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Muğla İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/436 E., 2023/505 K.

Taraflar arasındaki davacı tarafından davalı Kuruma yapılan başvurunun hukuka uygun olduğunun tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın usulden reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, hukuki niteliği itibarıyla eda davası değil, tespit davası olarak açtıkları ve bu hususun bilhassa gözetilmesini istedikleri mevcut davada, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi uyarınca Kurum tarafından iadesi gerekli olan prim miktarına işletilmesi gereken faiz tutarının ödenmesine ilişkin Kuruma yaptıkları ve davalı Kurumca herhangi bir cevap verilmeyen taleplerinin hukuka uygun olduğunun tespitini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle "davanın reddine" dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle "davanın reddine" dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle uyuşmazlık konusunun müvekkili şirketin faiz alacağının bulunup bulunmadığının tespiti değil; Kurumun müvekkili şirketin faiz alacaklarının ödenmesi talebinin reddi işleminin hukuka aykırı olduğunun tespiti olduğunu, dava açılmasında hukuki yararın bulunduğunu, yasal mevzuat uyarınca davalı idarenin kesin olmayan cevabının ret cevabı sayılarak dava açılmasının mümkün olduğunu, işbu davanın usul ekonomisi gereği tespit davası olarak açılması gerektiğini, Sosyal Güvenlik Hukukundaki tespit davalarının taraflardan birinin idare olması sebebiyle eda davasındaki sonuçları daha pratik şekilde sağlamakta olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi öncesi de işverenler tarafından Kuruma teşvik alacaklarının ödenmesi için tespit talepli davalar açıldığını ve bu tespit davalarının tamamında hukuki yararın bulunduğunun Yargıtay tarafından tespit edildiğini, işbu dava ile teşvik talepli geçmiş dönem davaları arasında hukuki nitelik yönünden hiçbir farklılığın bulunmadığını beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “... istinaf başvurusunun HMK.'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” dair karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle, istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının davalı Kuruma yaptığı başvurunun hukuka uygun olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16927, Karar No: 2016/5377, Tarih: 16.03.2016

**5. Hukuk Dairesi         2015/16927 E.  ,  2016/5377 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare ile davalılardan ... vd. vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm davacı idare ile davalılardan ... vd. vekillerince temyiz edilmiştir.

Taşınmaz malın çayır niteliğinde kabulü ile olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net ot geliri üzerinden değerinin biçilmesi yöntem olarak doğru olduğu gibi taşınmaz mala bahçe niteliği vermeyen ağaçlara maktuen değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Ancak;

1) 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Kanunun 10.maddesi gereğince açılan, tespit ve tescil davalarında değerlendirme; aynı kanunun 15.maddesi uyarınca dava tarihi itibariyle yapılır.

Dava tarihinin harcın yatırıldığı 26.12.2013 tarihi olduğu, bu nedenle dava konusu taşınmaza 2013 yılı verilerine göre değer biçen 22.12.2014 tarihli rapor esas alınarak karar verilmesi gerekirken, 02.01.2014 tarihi esas alınıp 2014 yılı verilerine göre değer biçen ek rapor esas alınarak karar verilmesi,

2) Dava tarihi 26.12.2013 olduğu halde gerekçeli karar başlığında 02.01.2014 yazılması ve tespit edilen bedele işletilen faizin 27.04.2014 tarihinden itibaren olması gerekirken 03.05.2014 den itibaren faiz işletilmesi,

3) Davacı idare harçtan muaf olmadığı halde muafiyetine karar verilmesi,

Davacı idare ile davalılardan ... vd. vekillerinin temyiz itirazları doğrultusunda açıklanan nedenlerle hükmün H.U.M.K. 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz edenlerden peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 16/03/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/5729, Karar No: 2022/8573, Tarih: 07.06.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/5729 E.  ,  2022/8573 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

İlk Derece Mahkemesi: ... 14. İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

I-İSTEM:

Davacı vekili, müvekkilinin 15.08.1991-14.11.1991 tarihleri ve 15.05.1992-14.06.1992 tarihleri arasında davalı kurum nezdinde çalıştığını, davalı tarafın, müvekkilinin işe giriş bildirgelerini SGK'ya verdiğini, müvekkilinin davalı nezdindeki ilk çalışmasının Dokuz Eylül Üniversitesi'nin Mühendislik - Mimarlık Fakültesi Dekanlığın'da 15.08.1991 tarihinde başlayıp 3 ay sürdüğünü, bu çalışmaya ilişkin işe giriş bildirgesini dilekçe ekinde sunduklarını, müvekkiline ait SSK Kimlik Belgesinde de ilk işe giriş tarihinin 15.08.1991 olarak gösterildiğini, aynı şekilde müvekkilinin 15.05.1992-14.06.1992 tarihleri arası çalışmasına ilişkin belgelerin de mevcut olduğunu, müvekkilinin 15.05.1992 tarihinde tekrardan işe başladığını gösteren işe giriş bildirgesi ve bu işe giriş bildirgesinin SGK'ya(SSK) verilmesine ilişkin ön yazıyı dilekçe ekinde sunduklarını, ek olarak davalının müvekkili hakkında düzenlediği Aylık Sigorta Primleri Bildirgesini ve bu bildirgeyi SGK'ya(SSK) sunmasına ilişkin önyazıyı da dilekçe ekinde sunduklarını, her ne kadar Aylık Sigorta Primleri Bildirgesinde müvekkilinin ismi yazmasa da önyazının sol üst kısmında "..." notunun olduğunu, müvekkilinin davalı nezdindeki 15.08.1991-14.11.1991 ve 15.05.1992-14.06.1992 tarihleri arası çalışmasının tespitini, talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP:

II-CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 506 sayılı Yasa’nın 79/10/5510 sayılı Yasa’nın 86/9.maddesi ereğince sigortalıların çalıştıkları yılın sonundan itibaren 5 yıl geçmiş ise bildirimsiz geçen çalışmalarının tespiti yönünde dava açamayacağını, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı’nın 01.04.2019 tarih ve 1431 sayılı yazısı ve eklerinde Mühendislik Fakültesi Döner Sermaye Saymanlığında 15.05.1992-14.06.1992 tarihleri arasında sigortalı olarak çalışan ... ’e ait sigortalı işe giriş bildirgesi ve aylık sigorta primleri bildirgesi ile bu belgelerin Sosyal Sigortalar Kurumu ... Bölge Müdürlüğü’ne gönderildiğine dair üst yazıların yer aldığını, davanın hukuki yarar yokluğundan da reddi gerektiğini beyanla, davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

Fer’i Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ilk işe girişinin 15.08.1991 tarihinde olduğunu ancak davalı işyerinden kuruma bordro ile bildirilmiş çalışmasının olmadığını, bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için işe giriş bildirgesinin verilmesi yeterli olmayıp, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasasının 2 ve 6. maddelerinde belirlendiği üzere çalışma olgusunun varlığının da zorunlu olduğunu, bu tür hizmet tespitine yönelik davalarının kamu düzenini ilgilendirdiği bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI:

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, “davanın kısmen kabulü ile; Davacının 111473.35 sicil sayılı işyerinde 15/05/1992-14/06/1992 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 31 gün çalıştığının, bu çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine, Fazlaya ilişkin talebin reddine,” karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesi’nce, “ Fer'i müdahil Kurum ve davalı Üniversite vekillerinin istinaf taleplerinin ayrı ayrı esastan reddine,

Davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile; ... 14. İş mahkemesi'nin 2019/68 E, 2021/386 K sayılı kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına,

Davanın Kabulü ile; davacının 111473.35 sicil sayılı işyerinde 15.08.1991 - 14.11.1991 ve 15.05.1992 - 14.06.1992 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle çalıştığının TESPİTİNE,” karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, işveren tarafından tüm belgelerin Kurum’a verildiğini, primlerin de ödendiğini, bu durumda davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; sadece tanık beyanları esas alınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davalı vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, işveren tarafından tüm belgelerin Kurum’a verildiğini, primlerin de ödendiğini, bu durumda davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; sadece tanık beyanları esas alınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular ile birlikte; mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, gerektiğinde tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek çalışma olgusu hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Dosya kapsamında, davacı adına; Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Döner Sermaye Saymanlığı adına tescilli 111473 sicil sayılı işyerinden verilen 15.08.1991 ve 15.05.1992 tarihli işe giriş bildirgeleri bulunduğu, 15.05.1992 işe giriş tarihli bildirgenin Kuruma verildiğine dair varide tarihinin bulunmadığı, Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Mühendislik Fakültesi Dekanlığı’nın Kuruma hitaben 28.05.1992 tarihli yazısında, davacının 15.05.1992-14.06.1992 tarihleri arasında görevlendirildiği ve işe giriş bildirgesinin sunulduğunun bildirildiği, yine davacının 15.05.1992 – 14.06.1992 tarihleri arasındaki çalışmaları için bordro düzenlenip Kurum’a verildiğine dair Dekanlığın Kurum’a gönderdiği 26.06.1992 Tarihli üst yazı bulunduğu, dinlenen tanıkların, Sabancı Kültür Merkezi ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesinin iki binasına ilişkin projelere çizim desteği vermek üzere davacıyla birlikte çalıştıklarını beyan ettikleri anlaşılmaktadır.

Mahkemece, öncelikle davacının üniversite hangi tarihler arasında eğitim gördüğü, ne zaman mezun olduğu belirlenmeli, tanık beyanlarında bahsi geçen projelerin yapımının ne kadar sürdüğü, yöneticisi ve diğer sorumluları tespit edilerek tanık sıfatıyla beyanlarına başvurulmalı, yapılan işin kapsam ve niteliği, davacının öğrenci veya yeni mezun olduğu da nazara alınarak günde kaç saat çalışma yapıldığı, çalışmanın tam zamanlı mı kısmi zamanlı mı olduğu üzerinde durularak, deliller hep birlikte değerlendirilerek varılacak sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen karar bozulmalıdır.

SONUÇ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/2. maddesi gereği BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07/06/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.