muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/653, Karar No: 2019/583, Tarih: 08.10.2019

TCK’nın 150. maddesinin birinci fıkrasının uygulanabilmesinin diğer şartlarından biriside failin tehdit ve cebiri alacağın tahsil edilmesi kastıyla işlemesi ve zorla aldığı değerin alacak miktarı ile sınırlı olması gerekir. Burada mutlak bire bir orantılıktan ziyade belli bir ölçüde yakınlık aranır. Maddenin uygulanmasın da özel bir kast öngörülmüştür. Buradaki özel kasıt eylemin tahsil amacıyla işlenmesidir. Failde sadece hakkını tahsil etme yönünde özel bir saik bulunmalıdır.

Somut olayda; sanık ...'in katılan ... ve tanık ... tarafından haksız olarak borç miktarının çok üzerinde yapılan takip ve haciz işlemi sonucu oluşturulan alacağını tahsil kast ve iradesi ile hareket ettiği, aralarında bir hukuki ilişki bulunduğu, katılanın hukuksal ilişkide taraf olduğu ve zorla alınan senette yazılan miktarın alacak miktarına belli bir ölçüde yakın olduğu konusunda çoğunluk görüş ile aramızda bir tartışma bulunmamaktadır. Tartışma suça iştirak eden sanıklar ... ve ... hakkında TCK'nın 150/1. maddesinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Sanık... ve ... diğer sanıkların akraba ve yakın arkadaşları olup hukuki ilişkide taraf olmadıkları konusunda şüphe bulunmamaktadır. Ancak, sanıkların kendilerine haksız bir yarar sağlama düşüncesi olmadığı gibi eyleme katılmalarındaki özel kastları hukuksal zeminde oluşan alacağı almak için sanık ...'ye yardım etmek şeklinde oluşmuştur. Bu nedenle sanıklar ... ve ... hakkında TCK'nın 150/1. maddesinin uygulanmamasının hakkaniyete uygun olmadığı düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum." düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.

Çoğunluk görüşüne katılmayan üç Yargıtay Ceza Genel Kurulu Üyesi de; benzer düşüncelerle karşı oy kullanmışlardır.

3- Sanıklar ... ve ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu nedeniyle haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığı,

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Birinci Kitap, İkinci Kısımda, "Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler" başlıklı İkinci Bölümde yer alan "Haksız tahrik" 29. maddede; "Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla ve müebbet hapis cezası yerine on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir." şeklinde, ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak hüküm altına alınmıştır.

Ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak düzenlenen haksız tahrik; kişinin haksız bir fiilin kendisinde oluşturduğu hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlemesi durumunda kusur yeteneğindeki azalmayı ifade etmektedir. Bu hâlde fail, suç işleme yönünde önceden bir karar vermeksizin, dışarıdan gelen etkinin ruhsal yapısında meydana getirdiği karışıklığın bir sonucu olarak suç işlemeye yönelmektedir. Bu yönüyle haksız tahrik, kusurun irade unsuru üzerinde etkili olan bir nedendir. Başka bir anlatımla, haksız tahrik hâlinde failin iradesi üzerinde bir zayıflama meydana gelmekte, böylece haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altındaki kişinin suç işlemekten kendisini alıkoyma yeteneği önemli ölçüde azalmış bulunmaktadır.

5237 sayılı TCK’nın 29. maddesinde yer alan haksız tahrik hükümlerinin uygulanabilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gereklidir:

a) Tahriki oluşturan haksız bir fiil bulunmalı,

b) Fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı,

c) Failin işlediği suç, bu ruhi durumun tepkisi olmalı,

d) Haksız tahrik teşkil eden eylem, mağdurdan sadır olmalıdır.

Haksız tahrik hükümlerinin uygulanabilmesi için kanunda bir zaman sınırlaması mevcut olmayıp, aradan uzunca bir zaman geçse bile önceki olayın etkisiyle suç işlenmişse tahrik hükümleri uygulanmalıdır.

Haksız tahrik hükümleri, Türk Ceza Kanunu'nun genel hükümleri arasında düzenlenmiştir. Bu nedenle koşulları oluştuğu takdirde işlenen suçun hukuki konusundan ziyade somut olayın özelliğine bakılarak haksız tahrik hükmünün uygulanıp uygulanamayacağına karar vermek gerekmektedir. Bu itibarla, koşulları bulunduğu takdirde haksız tahrik hükmünün mal aleyhine işlenen suçlarda da uygulanacağı kuşkusuzdur.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Önceki uyuşmazlık konularındaki kabule göre; tanık...’ın katılan ... ile ortak işletmeleri yararına fakat kendi adına başlattığı icra takibinin kısmi ödeme nedeni ile haksız olduğu inancındaki sanık ... ile bu sanığın kız kardeşi ile evlendiği için alışverişe konu çeyiz eşyalarını teslim alan ve bu ticari ilişkiden kaynaklanan borç nedeni ile kayınvalidesinin evinde haciz işlemi yapılan sanık ...'in maruz kaldıkları haksız fiilin meydana getirdiği hiddetin etkisi altında kalarak üzerlerine atılı nitelikli yağma suçunu işlemeleri nedeniyle TCK’nın 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükümlerinin her iki sanık yönünden uygulanma koşullarının bulunduğunun kabul edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının üçüncü uyuşmazlık bakımından kabulüne karar verilmelidir.

4- Sanıklar hakkında TCK’nın 168/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının;

Pişmanlık Türk Dil Kurumu Sözlüğünde; "Yaptığı bir iş ya da davranışının olumsuz sonucunu görerek üzülme, nadim olma" şeklinde tanımlanmaktadır.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının üçüncü uyuşmazlık bakımından kabulüne karar verilmelidir.

4- Sanıklar hakkında TCK’nın 168/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının;

Pişmanlık Türk Dil Kurumu Sözlüğünde; "Yaptığı bir iş ya da davranışının olumsuz sonucunu görerek üzülme, nadim olma" şeklinde tanımlanmaktadır.

Öğreti ve uygulamada; "Bir suçun işlenmesinden sonra failin, herhangi bir dış etken bulunmaksızın kendi hür iradesiyle, meydana gelen neticeyi ortadan kaldırmaya yönelik davranışlarına etkin pişmanlık" denilmektedir.

Türk Ceza Kanunu'nun kabul ettiği suç teorisi uyarınca, suçun kanuni tanımında yer alan unsurların gerçekleşmesiyle, ortaya cezalandırmayı gerektirir bir haksızlık çıkmakta ve kusurluluğu kaldıran bir sebebin bulunmaması hâlinde, fail hakkında bir ceza ya da güvenlik tedbirine hükmolunmaktadır. Fakat bazı hâllerde kanun koyucu, failin cezalandırılması için başka birtakım unsurların da bulunması veyahut bulunmamasını aramıştır. İşte haksızlık ve kusur isnadı dışında kalan bu gibi hususlar "suçun unsurları dışında kalan hâller" başlığı altında ele alınmaktadır. Bunlardan failin cezalandırılması için gerekli olanlara "objektif cezalandırılabilme şartları," bulunmaması gerekenlere ise "şahsi cezasızlık sebepleri" ya da "cezayı kaldıran veya azaltan şahsi sebepler" denilmektedir. (Mahmut Koca-İlhan Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, Ankara 2016, 9. Baskı, s. 359.) Bu yönüyle etkin pişmanlık, cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler arasında yer almaktadır.

İşledikleri suç nedeniyle şahısların cezalandırılması kural olmakla birlikte, bir kısım şartların gerçekleşmesi durumunda kişi hakkında ceza davasının açılmasından, açılmış olan davanın devamından ve sonuçta ceza verilmesinden veya mahkûm olunan cezanın infazından vazgeçilmesi izlenen suç politikasının bir gereğidir. Bilindiği üzere suç, bir süreç içerisinde işlenmekte olup, buna suç yolu ya da "iter criminis" denilmektedir. Bu süreçte fail, önce belli bir suçu işlemek hususunda karar vermekte, daha sonra bunun icrasına yönelik hazırlıkları yapmakta, son olarak icra hareketlerini gerçekleştirmektedir. Çoğu suç, fiilin icra edilmesiyle tamamlanırken, kanuni tarifte ayrıca bir unsur olarak neticeye yer verilen suçlarda, suçun tamamlanması için fiilin icra edilmesinden başka ayrıca söz konusu neticenin gerçekleşmesi de aranmaktadır. Türk Ceza Kanunu'nun 36. maddesindeki "gönüllü vazgeçme" düzenlemesi ile failin suç yolundan dönerek, suçun tamamlanmasını veyahut da neticenin gerçekleşmesini önlemesi; etkin pişmanlığa ilişkin düzenlemeler ile de suç tamamlandıktan sonra hatasının farkına vararak nedamet duyup neden olduğu haksızlığın neticelerini gidermesi için teşvikte bulunulması amaçlanmıştır.

Etkin pişmanlık kavramıyla ilgili bu genel açıklamalardan sonra uyuşmazlığa konu 5237 sayılı TCK'nın 168. maddesindeki etkin pişmanlık müessesesini irdeleyecek olursak:

5237 sayılı TCK'nın 08.07.2005 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5377 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değişik 168. maddesi;

"1)Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs ve karşılıksız yararlanma suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

2)Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.

3)Yağma suçundan dolayı etkin pişmanlık gösteren kişiye verilecek cezanın, birinci fıkraya giren hallerde yarısına, ikinci fıkraya giren hallerde üçte birine kadarı indirilir.

4)Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır." şeklinde iken; 6352 sayılı Kanun'un 84. maddesi ile yapılan değişiklikle "ve karşılıksız yararlanma" ibaresi madde metninden çıkarılmış ve maddeye eklenen 5. fıkrada karşılıksız yararlanma suçlarında etkin pişmanlıkla ilgili farklı bir düzenlemeye gidilmiştir.

Anılan madde bu düzenleniş şekliyle, 765 sayılı TCK'nın 523. maddesinden oldukça farklıdır. 29.06.1955 tarihli ve 10-16 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile Ceza Genel Kurulunun 11.11.1997 tarihli ve 248-288 sayılı kararı başta olmak üzere birçok kararında açıklandığı üzere, 765 sayılı TCK'nın 523. maddesi, "iade ve tazmin" esasına dayalıdır. 5237 sayılı TCK'nın 168. maddesi ise tazminden çok "pişmanlık" esasını ön plana çıkarmaktadır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 27.05.2008 tarihli ve 127-147 sayılı kararında da açıkça vurgulandığı üzere; TCK'nın 168. maddesinde yer alan "etkin pişmanlık" hükümlerinin uygulanabilmesi için, maddede sınırlı bir şekilde sayılan suçların işlenmesi hâlinde, failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı, aynen geri verme ya da tazmin suretiyle gidermesi gerekmektedir.

Öğretide hâkim olan görüşe göre de 5237 sayılı TCK'nın 168. maddesinin, 765 sayılı TCK'nın 523. maddesinden farklı olarak; "tazminden çok pişmanlık" esasına dayandığı kabul edilmektedir. (Durmuş Tezcan-Mustafa Ruhan Erdem-Murat Önok, Teorik Ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 11. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2014, s. 696-702; Veli Özer Özbek-Mehmet Nihat Kambur-Koray Doğan-Pınar Bacaksız-İlker Tepe, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 8. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2015, s. 615-618.).

Öğretide hâkim olan görüşe göre de 5237 sayılı TCK'nın 168. maddesinin, 765 sayılı TCK'nın 523. maddesinden farklı olarak; "tazminden çok pişmanlık" esasına dayandığı kabul edilmektedir. (Durmuş Tezcan-Mustafa Ruhan Erdem-Murat Önok, Teorik Ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 11. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2014, s. 696-702; Veli Özer Özbek-Mehmet Nihat Kambur-Koray Doğan-Pınar Bacaksız-İlker Tepe, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 8. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2015, s. 615-618.).

Bu açıklamaların sonucu olarak; iade ve tazminin cebri icra yoluyla gerçekleştirilmesi, zararın failin rızası hilafına veya ondan habersiz olarak üçüncü kişilerce giderilmesi, eşyanın failin yakalanmamak için kaçarken atması sonucu veya kaçarken yakalanan failin üzerinde ele geçirilmiş olması gibi hâllerde, failin gerçek anlamda pişmanlığından söz edilemeyeceğinden, TCK'nın 168. maddesinin uygulanma şartları oluşmayacaktır. Bununla birlikte, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için mağdurun uğradığı zararın aynen geri verme veya tazmin suretiyle giderilmesi şartı yerine getirilirken duyulan pişmanlığın mutlaka sözle ifade edilmesi zorunluluğu bulunmayıp, davranışlar yoluyla da gösterilebileceği; yine sanığın en azından pişmanlığını ya da iade ve tazmine rıza gösterdiğini ortaya koyacak söz veya davranışlarda bulunması, karşı duruş sergilememesi koşuluyla, suç nedeniyle meydana gelen zararın, sanık adına, üçüncü kişilerce giderilmesi hâlinde de sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması olayın özelliklerine göre mümkün olabilecektir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Sanık ...’nin gözaltındayken suça konu senedin yerini kolluk görevlilerine söylemesi ve senedin sanığın bahsettiği şekilde sanık ...’in evinde ele geçirilmesi, diğer sanıkların da buna itiraz etmemeleri karşısında senedin iadesi konusunda diğer sanıkların zımni kabullerinin bulunduğu anlaşılmakla birlikte sanıklar... ile ... hakkında TCK’nın 150. maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla tehdit suçuna ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğinden ve Kanun’da tehdit suçu için etkin pişmanlık hükümleri öngörülmediğinden sanıklar ... ve ... hakkında TCK'nın 168. maddesinin uygulama koşullarının bulunmadığı, fakat haklarında TCK'nın 150. maddesinde düzenlenen yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin uygulanma koşulları bulunmadığı kabul edilen sanıklar...ve ... yönünden gösterdikleri pişmanlık nedeni ile TCK’nın 168. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının birinci uyuşmazlık konusu bakımından değişik gerekçeyle reddine, ikinci uyuşmazlık konusu bakımından sanıklar ... ve ... yönünden kabulüne, sanıklar ... ve ... bakımından reddine, üçüncü uyuşmazlık konusu bakımından kabulüne, dördüncü uyuşmazlık konusu bakımından sanıklar ... ve ... yönünden kabulüne, sanıklar ... ve ... yönünden reddine, Özel Daire onama kararının birinci uyuşmazlık bakımından sanıklar ... ve ... yönünden, üçüncü uyuşmazlık bakımından sanıklar ... ve ... yönünden kaldırılmasına, dördüncü uyuşmazlık bakımından sanıklar ... ve ... yönünden kaldırılmasına, Yerel Mahkeme kararının sanık ... ve ... yönünden TCK'nın 150/1. maddesinde düzenlenen yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin, aynı sanıklar hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu nedeniyle haksız tahrik hükümlerinin; sanıklar ... ile ... hakkında ise nitelikli yağma suçu nedeniyle TCK'nın 168/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının oluştuğunun gözetilmemesi isabetsizliklerinden bozulmasına, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabul edilerek sanıklar ... ve ... hakkında hükmolunan Özel Daire onama kararının kaldırılarak Yerel Mahkeme hükmünün bozulmasına karar verilmesi nedeniyle, sanıkların nitelikli yağma suçlarına ilişkin cezalarının İNFAZININ DURDURULMASINA ve TAHLİYELERİNE, başka bir suçtan hükümlü veya tutuklu olmadıkları takdirde derhâl salıverilmeleri için YAZI YAZILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdi edilmesine karar verilmelidir.

SONUÇ :

Açıklanan nedenlerle,

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının;

a) Yerel Mahkeme tarafından sanıklar hakkında TCK'nın 150. maddesinde düzenlenen yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığına yönelik olarak katılan ... ve tanık ... hakkında incelemeye konu senet ile ilgili olarak bedelsiz senedi kullanma suçundan Anamur 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 30.03.2016 tarihli ve 7-26 sayılı kararıyla verilen mahkûmiyet hükmünün temyiz incelemesinin sonucunun beklenmesinin gerekip gerekmediği şeklindeki birinci uyuşmazlık konusu bakımından değişik gerekçeyle REDDİNE,

b) Nitelikli yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlinin düzenlendiği TCK’nın 150/1. maddesinin uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığı şeklindeki ikinci uyuşmazlık konuları bakımından sanıklar ... ve ... yönünden KABULÜNE; sanıklar ... ve ... yönünden REDDİNE,

c) Sanıklar ... ve ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu nedeniyle haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığına ilişkin üçüncü uyuşmazlık konusu bakımından KABULÜNE,

d) Sanıklar hakkında TCK’nın 168/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı şeklindeki dördüncü uyuşmazlık konusu bakımından sanıklar ... ve ... yönünden KABULÜNE; sanıklar ... ve ... yönünden REDDİNE,

c) Sanıklar ... ve ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu nedeniyle haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığına ilişkin üçüncü uyuşmazlık konusu bakımından KABULÜNE,

d) Sanıklar hakkında TCK’nın 168/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı şeklindeki dördüncü uyuşmazlık konusu bakımından sanıklar ... ve ... yönünden KABULÜNE; sanıklar ... ve ... yönünden REDDİNE,

2- Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 04.11.2015 tarihli ve 3170-44427 sayılı onama kararlarının KALDIRILMASINA,

3- Silifke Ağır Ceza Mahkemesinin 03.12.2009 tarihli ve 21-405 sayılı kararının sanıklar ... ve ... hakkında TCK’nın 150/1. maddesinde düzenlenen yağma suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli hâli ile kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları nedeni ile de haksız tahrik hükümlerinin; sanıklar ... ile ... yönünden ise yağma suçundan TCK’nın 168/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının oluştuğunun gözetilmemesi isabetsizliklerinden BOZULMASINA,

4- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabul edilerek sanıklar ... ve ... hakkında hükmolunan Özel Daire onama kararının kaldırılarak Yerel Mahkeme hükmünün bozulmasına karar verilmesi nedeniyle, bu sanıkların nitelikli yağma suçlarına ilişkin cezalarının İNFAZININ DURDURULMASINA ve TAHLİYELERİNE, başka bir suçtan hükümlü veya tutuklu olmadıkları takdirde derhâl salıverilmeleri için YAZI YAZILMASINA,

5- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 26.09.2019 tarihinde yapılan ilk müzakerede birinci ve üçüncü uyuşmazlık konuları bakımından oy çokluğuyla, ikinci ve dördüncü uyuşmazlık konuları bakımından ilk müzakerede yeterli çoğunluk sağlanamadığından 08.10.2019 tarihinde yapılan ikinci müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13393, Karar No: 2013/7117, Tarih: 09.04.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/13393 E.  ,  2013/7117 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava; Kurum zararının rücuan tazmini istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı SGK Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Davalı işverene ait yer altı kömür ocağı işyerinde -150 /-260 Acılık batı ayağında dava dışı usta ...'ın yedeği olarak tertip olunan kazalı sigortalı ...'in kazı çalışması yapıldıktan sonra sırtı arına dönük şekilde tahkimat işi ile ilgili olan direk ölçüsü aldıkları sırada arından kayan postanın vurması sonucu yuvarlanarak sağ kolunun kırılması suretiyle iş kazasının gerçekleştiği, mahkemece, yapılan yargılamada; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kazanın gerçekleşmesinde % 80 oranında kaçınılmazlığın ve %20 oranında sigortalı ... 'in kusurunun bulunduğunun belirtildiği anlaşılmakta olup, anılan rapora dayanılarak hüküm kurulmuştur.

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanunun, “İşverenin sorumluluğu” başlığını taşıyan 26’ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince, işverenin rücu alacağından sorumluluğu, ancak kastı veya işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi ya da suç sayılabilir bir davranışının varlığı halinde olanaklıdır. Başka bir anlatımla, işverenin yalnızca, fıkrada öngörülen sınırlı sayıdaki durumlarda sorumluluğu söz konusudur. Anılan fıkraya 06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanunun 28’inci maddesiyle eklenen “İşçi ve işveren sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır” cümlesi gereğince, iş kazalarında ilgililerin kusur durumları belirlenirken kaçınılmazlığın da göz önünde bulundurulması ve belirlenen kaçınılmazlık payından işverenin sorumlu tutulmaması gerekmektedir. Kaçınılmazlık olgusundan ise, işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda geçerli mevzuat hükümleri çerçevesinde, doğabilecek olası zararlı sonuçların önlenmesi yönünde, duruma ve koşullara göre ilgililerden beklenebilecek tüm özenli ve dikkatli çabaya karşın sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan iş kazasının meydana gelmesi durumunda söz edilebilir. Günümüz teknolojisinde bir takım olayların sonuçlarının kısmen kaçınılmazlık/kötü rastlantılarla açıklanması, alınabilecek önlemler düşünüldüğünde olanaksızdır. Kaçınılmazlık/kötü rastlantı olarak adlandırılan olguların birçoğunun temelinde insan yanılgı ve savsamaları, özen eksikliği bulunduğu bir gerçektir. Unutulmamalıdır ki, her birey, zararlı sonuçların önlenmesi için durum ve koşulların kendisine yüklediği özen ve dikkat yükümünü göstermek zorundadır. Öngörülebilir sonuçlar karşısında kaçınılmazlık/kötü rastlantı yönünde değerlendirme yapılamaz. Ayrıca, “kaçınılmazlık, sosyal sigortalar uygulamasında, hukuksal ve teknik anlamda, olayın meydana geldiği tarihte geçerli olan bilimsel ve teknik tüm önlemlere rağmen zararın meydana geldiği ve önlenemediği durumları anlatan bir kavram …” (Prof. Dr. A.Can Tuncay, Kurumun işverene Rücuu - Olayda Kaçınılmazlık Durumu, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 185) olup, bu olgunun kabulünün koşulu, “ … vuku bulan olaya karşı koyulmazlık hali ve her türlü tedbirin alınmasına rağmen gerçekleşmesi önlenemeyen ve objektif bir kaçınılmazlık durumunun söz konusu olmasıdır. Umulmadık bir hal kaçınılmazlık olarak nitelenemeyecektir. Ummamak, ummayı düşünmemek ve zarar verici olay ile karşılaşmak, kaçınılmazlık olarak değerlendirilemez.” (Prof. Dr. Berin Engin, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İşverene Rücuya Nasıl Bakıyor?, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 139).