muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/13994, Karar No: 2011/1545, Tarih: 16.02.2011

**1. Hukuk Dairesi         2010/13994 E.  ,  2011/1545 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KUŞADASI 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 17/06/2010

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, davalı adına kayıtlı bulunan 706 ada 6 parsel sayılı taşınmazın tamamının 3621 Sayılı Yasa uyarınca kıyıda kaldığını ileri sürerek, taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kalan kısmın tespit ve iptali ile kıyıya terkinini istemiştir.

Davalı, hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerinin geçtiğini bildirip, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava konusu taşınmazın tamamının kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı, davacı tarafça kadastro öncesi nedene dayanarak dava açılmadığından 3402 Sayılı Yasanın 12/3.maddesinin uygulama yeri bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, 3621 Sayılı Yasadan kaynaklanan tapu iptali ve sicil kaydının kütükten terkini isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu 706 ada 6 parsel sayılı taşınmazın geldisi olan kadastral 7953 sayılı parselin 17.02.1977 tarihinde kesinleşen kadastro sonucunda  Tusan Turizm Sanayi A.Ş. Adına tespit ve tescil edildiği, davanın ise 17.08.2007 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; 14 Mart 2009 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5841 Sayılı Yasanın 2.maddesi ile 3402 Sayılı Yasanın 12.maddesinin 3.fıkrasına "bu hüküm iddia ve taşınmazın niteliğine yahut Devlet ve diğer kamu tüzel kişileri dahil tarafların sıfatına bakılmaksızın uygulanır" cümlesi ve aynı yasanın 3.maddesi ile de 3402 Sayılı Yasaya "bu kanunun 12.maddesinin 3.fıkrası hükmü devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu iddiası ile yürürlük tarihinden önce açılmış ve henüz kesin hükme bağlanmamış olan davalarda dahi uygulanır" şeklindeki geçici 10.maddesi eklenmiştir.

Öte yandan, 3402 Sayılı Yasanın 12/3.maddesinde öngörülen süre hak düşürücü süre olup kamu düzeni ile ilgilidir ve mahkemece davanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerekli olumsuz dava şartlarındandır.

Somut olayda, kadastro tespitinin kesinleştiği 17.02.1977 tarihinden itibaren dava tarihine kadar 10 yılık sürenin geçtiği açıktır.

Diğer taraftan, temyiz aşamasında 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 Sayılı Yasanın 16.maddesiyle  3402 sayılı Kadastro Kanununun 36.maddesine eklenen 36/A maddesinde  aynen; "kadastro işlemi ile oluşan tespit ve kayıtların iptali için Devlet veya diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından kayıt lehdarına karşı kadastro mahkemeleri ile genel mahkemelerde açılan davalarda davalı aleyhine vekalet ücreti dahil, yargılama giderine hükmolunmaz" hükmü derpiş edilmiştir. Aynı yasanın 17.maddesiyle de, davalı tarafın sorumlu tutulmaması süreci uzatılarak infaz edilmemiş karar için de geçerli olduğu hükmü öngörülmüştür.

O halde, anılan yasal düzenleme gereğince, davalıların yargılama giderlerinden ve 29.05.1957 tarih, 4/16 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince bu giderlerden sayılan Avukatlık ücretinden sorumlu tutulmayacağı tartışmasızdır.

Hal böyle olunca, yukarıda değinilen yasal düzenlemeler ve ilkeler gözetilmek suretiyle işin esası, gerekse yargılama masrafları yönünden bir değerlendirme yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu üzere hüküm kurulması isabetsizdir.

Davalının, temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine,  16.02.2011  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2604, Karar No: 2015/16426, Tarih: 12.11.2015

**18. Hukuk Dairesi         2015/2604 E.  ,  2015/16426 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kemalpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 21/05/2014

NUMARASI : 2013/377-2014/299

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, İzmir İli ..... Köyü 447 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı kurum vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Davalı Ayşe vekili olarak Avukat Zafer mahkeme kararı ve davacı yan temyiz dilekçesi tebliğ edilmiş ise de, dosya içerisinde mevcut vekaletnamenin incelenmesinde vekaletin sayfasının eksik olması sebebiyle, kime vekalet verildiği anlaşılamamıştır. Avukat Zafer varsa vekaletnamesinin dosyaya sunulması aksi halde davalı Ayşe mahkeme kararı ve davacı yan temyiz dilekçesi tebliğ edilip temyiz ve cevap süresinin beklenilmesinden,

2-Davalılar A.. D.. Arslan ve Nurcan mahkeme kararı ve davacı yan temyiz dilekçesinin tebliğ edildiğine dair belgeye veya kayda rastlanmamıştır. Mahkeme kararı ve davacı yan temyiz dilekçesi tebliğ edilmiş ise, belgelerinin dosyasına konulması veya kayıtlara dayanılarak tebliğ tarihlerinin bildirilmesi, tebligat işlemi yapılmamışsa bu noksanlığın giderilmesi ile temyiz ve cevap süresinin beklenmesinden,

3-Bilirkişi kurulu tarafından münavebeye alınan kiraz ve zeytinin kuru şartlarda 2013 yılı itibarıyla dekar başına asgari ve azami verimine, kilogram başına toptan satış fiyatına ve dekar başına ayrıntılı üretim giderine ilişkin veri cetvelinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosyaya konulmasından,

Sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 12.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/11073, Karar No: 2021/2725, Tarih: 04.03.2021

**10. Hukuk Dairesi         2020/11073 E.  ,  2021/2725 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

...

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum ve davalı şirket vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre aşağıda belirtilen hususlar dışındaki temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-) Eldeki davada, davacı Kurum, 15.09.2009 tarihli iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirlerin ve yapılan ödemelerin tahsilini talep etmiştir. Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır. Dosya içerisinde 22.09.2010, 13.06.2018 ve 21.01.2020 tarihli kurum yazıları ile peşin sermaye değerli gelir tabloları bulunduğu ve her birinde peşin sermaye değerli gelir miktarının farklı bildirildiği anlaşılmakla, davacı kurumdan hangi peşin sermaye değerli gelir tablosunun esas alınması gerektiği sorularak, geçerli olan tabloya göre değerlendirme yapılarak hüküm kurulması gerekmektedir. Ayrıca önceki bozma ilamında, “davalı ...’in sorumluluğunun 5510 sayılı Kanunun 21/4. fıkrası kapsamında olduğu, ilk peşin sermaye değerinin yarısının kusur karşılığından, tedavi giderlerinin tamamının kusur karşılığı miktarı kadar sorumluluğunun bulunduğu” belirtilmesine rağmen, anılan davalının tedavi giderlerinin yarısından sorumlu tutulması usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.

O hâlde, davacı Kurum ve davalı şirket avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalı şirkete iadesine, 04.03.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8729, Karar No: 2017/8501, Tarih: 30.10.2017

**7. Ceza Dairesi         2015/8729 E.  ,  2017/8501 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 4733 sayılı Kanuna muhalefet

HÜKÜM : Hükümlülük, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Sanığın aracında 15 karton ve çalıştığı çayoçağı çekmecesi ile dolabının üzerinde toplam 61 paket sigara ele geçirilen olayda; araçta yakalanan sigaraların kendisine ait olduğunu ve içmek için aldığını, çay ocağı çekmecesi ile dolabının üzerinde ele geçen 61 paket sigaranın ise olay mahallinde başkada çalışanlar olduğundan kendisine ait olmadığına yönelik savunması karşısında, sanığın savunmasının aksini gösteren mahkumiyetine yeterli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerin olmadığı ve sanığın kendisine ait olduğunu kabul ettiği aracında ele geçen sigaraların miktar itibariyle ticari mahiyet arz etmediği halde sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine hükmedilmesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 30/10/2017 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/1933, Karar No: 2023/2619, Tarih: 21.02.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/1933 E.  ,  2023/2619 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

SAYISI : 2021/834 E., 2022/631 K.

DAVA TARİHİ : 31.12.2014

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 11, 12, 13, ve 14. Dönem Toplu ... Sözleşmeleri'nin ücret artışlarının davacının ücretine tam olarak yansıtılmaması sebebiyle ... 13. ... Mahkemesinde açılan davada ....11.2013 tarihli ve 2012/303 Esas, 2013/732 Karar sayılı ilâm ile fark ücret, ilave tediye ve ikramiye alacaklarının kısmen hüküm altına alındığını, kesinleşen bu Mahkeme kararı ile davacının 31.12.2004 tarihi itibariyle yevmiyesinin 40,03 TL olduğunun tespit edildiğini, bu yevmiye farkının dava tarihine kadar devam ettiğini, davacının tespit edilen bu yevmiyesi üzerine 1, 2 ve 3. Dönem Toplu ... Sözleşmesi artışları eklenmek suretiyle dava tarihi itibarıyla olması gerekli yevmiyenin hesap edilmesi gerektiğini ileri sürerek buna göre hesaplanacak fark ücret, ikramiye ve ilave tediye alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının ücretlerinin doğru olarak tespit edilerek ödemelerin yapıldığını bu nedenle fark ücret alacağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.11.2017 tarihli ve 2014/1605 Esas, 2017/596 Karar sayılı kararıyla; davacının 31.12.2004 tarihindeki yevmiyesine Çerçeve Protokoller ile 1, 2, 3, 4, ve 5. Dönem Toplu ... Sözleşmeleri hükümleri gereği verilecek ücret zamları da uygulanarak belirlenen yevmiyeler ve ödenen yevmiyeler arasındaki farkın tespit edildiği ve bu esas ile yapılan hesaplama sonucu ücret, ikramiye ve ilave tediye farkları oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 08.11.2019 tarihli ve 2018/900 Esas, 2019/2707 Karar sayılı kararıyla; toplanan kanıtlar, alınan bilirkişi raporu ve emsal dosyalar dikkate alındığında; davacıya çalıştığı dönemde ücret farkı, akdi ikramiye farkı ve ilave tediye fark alacaklarının eksik ödendiği, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının 01.01.2005 tarihinden sonraki ücretinin protokol ve toplu ... sözleşmesi hükümlerine göre belirlenerek yapılan ödemelerin mahsubu suretiyle zamanaşımı def'i de dikkate alınarak yapılan hesaplamanın dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 04.02.2021 tarihli ve 2020/5009 Esas, 2021/3447 Karar sayılı kararıyla; davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek İlk Derece Mahkemesince, hükümde ikramiye ve ücret farkları bakımından toplu ... sözleşmesinde belirlenen temerrüt tarihlerinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinin belirtildiği; ancak temerrüt tarihleri hükümde açıklanmadığı, bilirkişi raporu ve ek raporun kararın eki sayılmasına karar verilmiş ise de ek raporda ıslaha karşı zamanaşımı savunması sebebiyle yeniden hesaplama yapıldığı ancak temerrüt tarihleri gösterilmediğinden hükmün temerrüt tarihleri bakımından infazda tereddüt yaratır mahiyette olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma kararı doğrultusunda hüküm yerinde temerrüt tarihleri gösterilerek ücret farkları hüküm altına alınmış ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; zamanaşımı gözetilmeden bilirkişi raporlarında ve gerekçeli kararda da görüleceği üzere 2005 yılından itibaren hesaplama yapılmasının isabetsiz olduğunu, dava ve bilirkişi raporundaki hesaplamalara karşı zamanaşımı def'inde bulunduğunu, ücret alacakları için en fazla geriye dönük 5 yıllık dönem için hesaplama yapılabileceğini, alacaklara uygulanan faiz türünün haksız ve fahiş olduğunu, toplu ... sözleşmesi hükümlerinin eksik ve hatalı uygulandığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; faiz başlangıcı yönünden temerrüt tarihlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun 53 üncü maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı harçtan muaf olduğundan harç yükletilmesine yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

21.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7371, Karar No: 2012/9374, Tarih: 13.09.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/7371 E.  ,  2012/9374 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Kamulaştırma (değerlendirme) tarihi olan 21.11.2011 gününden önce; dava konusu taşınmazın kesinleşmiş 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içinde bulunup bulunmadığı, bu tarih itibariyle kesinleşmiş imar planı içinde olmadığının anlaşılması halinde, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber, belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol,su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadığı, özellikle etrafının meskûn bulunup bulunmadığı, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca bu plan kapsamına alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezlerine uzaklığı, altyapı hizmetlerinden yararlanma ve ulaşım olanakları, kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma olasılıkları vs. hususlarının belediye başkanlığından,

2-Dava konusu 9501/20 parsel nolu taşınmazın değerlendirme tarihi olan 21.11.2011 tarihi itibariyle, somut emsal alınarak incelenen ... Mahallesi 10676/4 parsel sayılı taşınmazın ise değerlendirmeye esas alınan 02.11.2009 satış tarihi itibariyle imar düzenlemesi sonucu meydana gelen imar parselleri olup olmadıkları, imar parseli iseler düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediği, düşülmüşse oranının belediye imar müdürlüğü ve tapu müdürlüğünden,

3-Dava konusu taşınmaza emsal alınarak incelenen 10676/4 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmeye esas alınan 02.11.2009 tarihli alıcı, satıcı, satış bedeli ve miktarını gösterir tapu kaydı ile akit tablosunun tapu müdürlüğünden,

4-Dava konusu taşınmaz üzerindeki binanın enkazının davalı tarafa bırakılıp bırakılmadığının davacıdan,

Sorularak, alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 13.09.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16753, Karar No: 2014/23268, Tarih: 10.11.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/16753 E.  ,  2014/23268 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Samsun 1. İş Mahkemesi

Tarihi :26.05.2014

No :2010/1028-2014/370

Asıl dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı Kurum işleminin iptali ile aylığın, kesilme tarihi itibariyle yeniden bağlanması gerektiğinin ve Kuruma borçlu olunmadığının tespiti istemine, karşı dava ise yersiz ödenen aylıkların tahsili talebine ilişkindir.

Mahkemece, asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davalı-karşı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi.. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 25.11.1994 tarihinde kesinleşen davalıya, 09.11.1992 tarihinde yaşamını yitiren annesi üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan yetim aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadıklarının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca, Kasım 2010 tarihinde gerçekleştirilen işlemle kesildiği ve 21.10.2008-20.09.2010 dönemi bakımından yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar için tahakkuk ettirilen borcun olmadığının tespiti ve Kurum işleminin iptali talebi ile iş bu davanın açıldığı ve karşı davanın ise 21.10.2008-20.09.2010 döneminde Kurum tarafından yersiz ödenen aylıkların tahsili talebine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci fıkrasında

düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiş olup, hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 E.- 2011/70 K. sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanununun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davalı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli,varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanılan eş 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta ise adına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden geniş kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, uyuşmazlık konusu dönemde boşanan eşlerin kayıtlı oldukları yerde görev yapmış/yapmakta olan, mahalle/köy muhtar ve azalarından kanaat edinmeye yetecek kadarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Eldeki somut olayda; İlkadım İlçe Emniyet müdürlüğünün 20.12.2011 tarihli tutanağında davacı-karşı davalı ile eşin birlikte yaşamadıklarını bildirdikleri anlaşılmakla, kolluk tarafından tutulan tutanakta dönem belirtilmediği