muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/2359, Karar No: 2016/14316, Tarih: 10.05.2016

3213 sayılı Kanun'un 31. maddesinin emredici düzenlemesi gereği rödövansla işletilse dahi fenni nezaretçi atama ye... ve sorumluluğu ruhsat sahibine aittir. Maden sahasında ruhsat sahibine ait alan ancak rödövans sözleşmesine dahil demirbaş eşya, iş makineleri, ulaşım araçları ve işletme tesisatı varsa bunların listeleri çıkartılıp, değerlerinin gösterilmesi gerekir. Ruhsat sahibi listede gösterilen alet ve makinelerin tamamının rödövansçıya teslim etmelidir

Rödövansçı ise rödövans bedelini ödemek, madeni tesis amacına uygun olarak kullanmak ve iyi bir şekilde işletmek borcu altındadır. Bu bağlamda madeni akılcı ve rasyonel bir biçimde işletmeyerek, maden rezervini tahrip eden rödövansçı, ruhsat sahibine karşı sorumludur. Rödövansçı kiraya verenin izni olmaksızın, kiralananın işletme usulünü, kira süresinin bitiminden sonra e...si görülebilecek biçimde değiştiremez. Rödövansçı, maden sahasında gelişigüzel arama ve madencilik faaliyetinde bulunamaz, maden sahasında sonradan yararlanmayı ortadan kaldıracak şekilde faaliyette bulunamaz. Rödövansçı madenin bakımını sağlamak ve küçük onarımları yapma yükümlülüğü altındadır. Bu bağlamda rödövansçı maden sahasını, kuyuları ve galerileri iyi bir şekilde muhafaza eder ve emniyet tedbirlerini alır. Aksi halde yeterli tedbirleri almayan rödövansçı bu suretle sebep olduğu zararlardan ruhsat sahibine karşı sorumlu olur.

Rödovans sözleşmesi ile maden ruhsatlı sahanın tamamı veya bir kısmı başkasına verilebilir. Rödovans sözleşmesinde ruhsat sahibi madenci, rödövansçının sahada maden işletmesi için gerekli olan bütün ortamı sağlamak zorundadır.

Maden ruhsat sahibinin birden fazla maden sahası varsa her bir maden sahasının işletme hakkını değişik kişilere rödövans karşılığı verebilir. Böyle bir durumda Maden Kanunu'nun 5. maddesindeki hakların hisselere bölünmezliği hükmüne aykırı değildir. Çünkü her bir maden sahası için geçerli olan maden işletme hakkı kendi içinde hisselere bölünüp işletilmek üzere farklı kişilere verilmemektedir. Maden işletme ruhsatı belli bir bölgedeki maden ruhsat sahası için geçerlidir. Başka bir deyişle her maden sahası için bir maden ruhsatı, arama ruhsatı ve bir de maden işletme ruhsatı bulunmaktadır. İşletme ruhsatı; işletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen ye... belgesidir. Rödövansçıya devredilen, sadece işletme hakkıdır. İşte, bu işletme hakkının hisselere bölünmesi Maden Kanunu tarafından yasaklanmıştır.

Rödövans sözleşmesiyle rödövansçı bir maden sahasını işletirken diğer maden sahalarını maden hakkı sahibi işletebilir. Bu ihtimalde, taraflar arasında tam bir bağımsızlık söz konusu ise, rödövans sözleşmesi ve şartları varsa işyeri devri hükümleri uygulanır. Buna karşılık, rödövans sözleşmesi imzalanmasına karşın, ruhsat sahibi ile rödövansçı arasındaki ilişkide asıl yönetim ye...si ruhsat sahibinde ise, rödövansçının üretim yapmak için kiraladığı maden ocağında kendine ait iş organizasyonu ve hukuki bağımsızlığı yoksa, işçi temini ilişkisi söz konusu olur ve bu ilişki kanuna aykırı olduğundan geçersiz sayılarak rödövansçının işçisi gibi görünen kişiler, iş organizasyonuna fiilen dahil oldukları ruhsat sahibinin işçileri sayılırlar.

Maden sahasında işletme hakkının kiraya verilmesinde (rödövans sözleşmesi) rödövansçı, madeni, sözleşmede belirtilen şartlar çerçevesinde kendi adına işletir. Rödövansçı, madeni kendi adına işletemiyorsa, üretim, çalışma ve organizasyon açısından ruhsat sahibine tam olarak bağlı ise bu durumda rödövanstan değil, alt işverenlik ya da ihaleden söz edilir. Dolayısıyla rödövans sözleşmesi rödövansçının bağımsızlığını ve inisiyatifini tamamen ortadan kaldıracak şekilde düzenlenemez. Rödövans sözleşmesinde, asgari üretim miktarı ile ton başına verilecek ücretin belirlenmesi hukuki ilişkiyi rödövans olmaktan çıkarmaz. Rödövans sözleşmesinde rödövansçı istediği kadar işçi alıp çıkartabilir, kanunlara aykırı olmamak şartıyla üretim sürecini istediği gibi yönetebilir, vardiyalar oluşturabilir, çalışma şartlarını belirleyebilir. Rödövansta önemli olan belirli nitelikte ve miktardaki madenin belirli zaman dilimleri içinde çıkartılarak istenilen yerlere sevkini yapmaktır.

Rödövans sözleşmesi maden ruhsatının devri anlamına gelmediğinden, devir sözleşmesinin Maden İşleri Genel Müdürlüğünde ye...li memur huzurunda yapılması zorunluluğu yoktur. Maden ruhsat sahibi ile (madenci) ile rödövansla sahayı işletecek olan (rödövansçı) rödövans sözleşmesini isterlerse adi yazılı şekilde, isterlerse noterde düzenleme şeklinde yapabilirler.

Rödövansçının maden üretim faaliyetini bağımsız şekilde yürütmediği, gerek üretim ve gerekse işçiler üzerinde yönetim ye...sinin ruhsat sahibinde olduğu sonucuna varılırsa, rödövans ya da hizmet alımı değil, işçi temini söz konusu olur. Üretim faaliyeti ve işçiler üzerindeki yönetim ye...sinin rödövans sözleşmesiyle maden ocağını devralan kişiye ait olduğu anlaşılıyorsa, diğer bir deyişle rödövansçı, ruhsat sahibinden almış olduğu maden üretim işinde hukuken bağımsız, maden üretim işi ruhsat sahibinin maden üretim organizasyonuna dahilse, sözleşme tarafları arasında ne işçi temini ne de birbirinden bağımsız iki işveren ilişkisi söz konusu olur.

Maden işletme ruhsatı kiralayan rödövansçı kişi veya şirketin maden çıkarma ve işletme yeterliliğine ve uzmanlığına sahip olması gerekir. Buna göre rödövansçının maden işletme yeterliliği ve uzmanlığı yoksa hukuki işlem muvazaalı kabul edilir. Maden ruhsat sahibi ile rödövansçı arasında kiralayan ile kiraya veren ilişkisi söz konusudur. Kiralayan, kiraladığı şeyde bağımsızdır. Bu sebeple rödövansçının kiraladığı maden sahasında hukuki, idari ve teknik bağımsızlığının bulunması gerekir.

“... Genel Müdürlüğü ... Linyitleri İşletmesi Müessesesi Müdürlüğü ...Yeraltı Sahalarından Kömür Üretme İşi Hizmet Alım Sözleşmesi”nin incelenmesinden, şirket tarafından yapılacak iş programının ve işletme projesinin .... Genel Müdürlüğüne sunulacağı, programın veya projenin yeterli bulunmaması halinde idarenin programda veya projede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabileceği, şirketin bu programa ve projeye aynen uymak zorunda olduğu, aksi takdirde ....'nin sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceği, iş programı ve işletme projesinin ....'nin isteği üzerine revize edilebileceği, üretilen kömür ve mevcut kömür artıklarının ... Genel Müdürlüğünün göstereceği kantarda tartılacağı ve sevk fişi düzenleneceği, şirketin ....'nin yapacağı yazılı istek ve uyarılara riayet edeceği, sahadaki çalışmaların .... Genel Müdürlüğü tarafından işletme projesine uygun yapılıp yapılmadığının kontrol edileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin ekleri olan "...Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü ... Linyitleri İşletmesi Müessesesi Müdürlüğü ...Yeraltı Sahalarından Kömür Üretme İşi Teknik Şartnamesi"nin 2. maddesinde yapılacak işin konusu; "Hukuku idarenin uhdesinde olan ve Madde 1'de cins, mevki ve sınır koordinatları belirtilen sahadan, idare tarafından bir kısmı yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak verilecek bina, tesis, makine, teçhizat ve yeraltı galerileri ile, yüklenicinin temin edeceği ilave makine, teçhizat, tesis ve personel ile bütün masraflar yükleniciye ait olmak üzere, yer altı işletme yöntemiyle kömür üretme işi" olarak belirlenmiş, "Hizmet İşleri Genel Şartları"nın "Yüklenicinin Genel Sorumlulukları" başlıklı 6. maddesinde "...Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir." hükmü yer almaktadır. "İşin yürütülmesi için Gerekli Personel ve Araçlar" başlıklı 10. maddede ise "Sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenici, üstlenmiş olduğu işin önemine ve iş programına uygun olarak, işlerin yapılması için gerekli her türlü yardımcı tesisleri hazırlamak, her türlü malzemeyi, ekipmanı ve personeli sağlamak ve ihzaratla ilgili önlemleri almak zorundadır." denilmektedir.

Dosya içerisinde yer alan Ankara 9. Noterliğine ait 30.10.2009 tarihli ve 24045 yevmiye sayılı "... Genel Müdürlüğü ... Linyitleri İşletmesi Müessesesi Müdürlüğü ...Yeraltı Sahalarından Kömür Üretme İşi Devir Protokolü"nde özetle, “... Linyitleri Müessese Müdürlüğü, ...Yeraltı sahalarından Hukuku İdarenin Uhdesinde Kalmak Kaydıyla IR 4009 Ruhsat Sahası İçerisinde Mevkii ve Sınırları Teknik Şartnamede Belirtilmiş Sahalardan termin programına bağlı olarak 3.860 günde toplam 15.000.000 ton Tüvenan Kömürün Üretimi ve üretilen tüvenan kömürün Teknik Şartnamede tanımlanan yerlere teslim edilmesi işine” dair 27.07.2006 tarihli (Ankara 32. Noterliği 21714 No) sözleşmesinin ... Teknik Elektrik Mad. Turz. ve Tic. A.Ş. tarafından ... Kömür İşletmeleri A.Ş.'ye devredildiği ve iş bu devre ... Genel Müdürlüğünce muvafakat verildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarından, dosya içerisinde yer alan davaya konu teşkil eden hizmet alım sözleşmesi ve eklerinden, .... işçilerinin, ... Kömür İşletmeleri A.Ş.'de çalıştırılmadıkları, davalı ... Müdürlüğünün işçiyi işe alma ve değiştirmede ye...li olmadığı, şirket işçileri üzerindeki yönetim hakkının .... tarafından kullanılmadığı, şirket işçilerinin sözleşmede belirtilen işler dışında çalıştırılmadığı, araç ve gereçlerin bir kısmı ... tarafından karşılanmış olsa da, asıl gerekli araç ve gereçlerin şirket tarafından karşılandığı ve toplu iş sözleşmesi yapılması esnasında işin alt işverene verilmediği, zaten davacı tarafın bu yönde de bir iddiasının bulunmadığı, davacı tanıkları beyanlarında davalı .... ye...lilerinin kendilerine emir ve talimat vermediğini, kendileriyle muhatap olmadıklarını, ocak içinde .... personelinin bulunmadığını, sadece ocak dışında 3 .... mühendisi bulunduğunu, bunların da denetim ve kontrolleri yaptıklarını, ocağa inmediklerini, emir ve talimatları dava dışı olan ... Kömür İşletmeleri A.Ş. ye...lilerinden aldıklarını, ... Kömür İşletmeleri A.Ş.'nin ...Ocağı dışında, Işıklar ve Atabacası Ocaklarının da bulunduğunu, hatta daha önce ... Ocağının da bulunduğunu, ancak ...'de üretimin sona ermesi sebebiyle kapatıldığını, orada çalışan işçilerin iş bu üç ocağa aktarıldığını, yine söz konusu üç ocakta çalışan işçilerin geçici görevlendirmeler ve nakillerle yer değişikliğine tabi tutulabildiğini, işe başlarlarken ... Kömür İşletmeleri A.Ş.'ye ait hangi ocakta çalışacaklarının belli olmadığını, hangi işçinin nerede çalışacağına ... Kömür İşletmeleri A.Ş.'nin bizzat kendisinin karar verdiğini söyledikleri, ... Kömür İşletmeleri A.Ş.'nin hangi işçi ile çalışacağını seçme konusunda ....'nin herhangi bir ye...sinin bulunmadığı, ....'ye tanınan ye...lerin denetim ve koordinasyon sınırlarını aşmadığı anlaşılmaktadır.

Dairemizce daha önce taraflar arasında alt işverenlik ilişkisi olduğuna hükmedilmiş ise de hukuki nitelemede maddi hata yapıldığı ve söz konusu ilişkinin rödövans sözleşmesi olduğu, maddi hataya dayalı hukuki nitelemenin de taraflar açısından kazanılmış hak oluşturmayacağı göz önünde tutulmalıdır.

Sözleşmeye taraflarca konulan ad önemli değildir. Sözleşmenin içeriğine ve uygulamasına bakılarak hukuki niteliği belirlenmelidir. “... Genel Müdürlüğü ... Linyitleri İşletmesi Müessesesi Müdürlüğü ...Yeraltı Sahalarından Kömür Üretme İşi Hizmet Alım Sözleşmesi”nin yukarıda yapılan açıklamalar karşısında rödövans sözleşmesi olduğunun kabulü ile sonuca gidilmesi gerekmektedir. Mahkemece verilen kararın bozulması gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. 10.05.2016

.
Yargıtay — Esas No: 2015/2422, Karar No: 2015/4416, Tarih: 09.06.2015

**23. Hukuk Dairesi         2015/2422 E.  ,  2015/4416 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat, nama ifaya izin davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacılar vekili, müvekkili ... ile davalı arasında imzalanan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, 21 nolu dairenin müvekkili ... tarafından haricen kızı olan müvekkili ...'e satıldığını, böylece davacı ...'in babasının haklarına halef olduğunu ve 21 no'lu daire yönünden taraf olarak gösterildiğini, müvekkillerine teslimi gereken dairenin süresinde teslim edilmediğini, ortak alanlarda ve müvekkiline teslimi gereken bağımsız bölümlerde bir kısım eksik ve ayıplı imalatlar bulunduğunu, bu nedenle iskân alınmadığını, müvekkili ...'ın 13 ve 26 nolu dairelere yerleşebilmek için bu dairelerdeki eksik işler için harcamada bulunduğunu ileri sürerek, kira tazminatından şimdilik 1.000,00 TL, ayıplı iş bedelinden (nefaset farkından) şimdilik 1.000,00 TL, müvekkili ...'ın giderdiği eksikliklerden şimdilik 1.000,00 TL ve eksik iş bedelinden şimdilik 5.000,00 TL olmak üzere toplam 8.000,00 TL bedelin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, avans niteliğindeki masrafların karşılanması amacıyla ... parselde bulunan yüklenici hisselerinin satışı için müvekkiline yetki ve izin verilmesine, yapı kullanma izin belgesi alınması için yapılması gereken harcamalar ve mahkemece tespit edilecek diğer eksikliklerin tamamlanması için müvekkiline ifa yetkisi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, sözleşmede teslim için iskân alma koşulu olmadığını, müvekkilinin sözleşme kapsamında edimini eksiksiz yerine getirdiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı vekili, sözleşmede teslim için iskân alma koşulu olmadığını, müvekkilinin sözleşme kapsamında edimini eksiksiz yerine getirdiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre; dava konusu taşınmazda kat mülkiyetinin 23.02.2006 tarihinde tesis edildiği, kat mülkiyetine geçilmeden evvel davacı ... haricinde taşınmazın diğer hissedarlarının da bulunduğu, bu hissedarlarla yapılan sözleşmelerin ibraz edilmediği, dava delili olarak bildirilen 06.12.2004 tarih 33166 yevmiye nolu sözleşmenin sadece arsa sahibi davacı ... ile yüklenici firma arasında yapılan sözleşme olduğu, tüm arsa malikleri ile yapılan sözleşmelerin ibraz edilemediği, diğer arsa sahiplerinin davaya katılmadığı, inşaat anlamında yüklenicinin tüm arsa sahipleri ile sözleşme yapmasının ve ruhsat için tüm arsa maliklerinin vekaleti ile işlem içine girmesinin mümkün olacağı, söz konusu dosya kapsamında buna ilişkin hiçbir delil ibraz edilemediği, kira kaybı hesaplanmış ise de sunulan belgelerden arsa sahiplerinin üzerlerine düşen edimleri yerine getirerek inşaatı başlar hale getirdikleri hususunda mahkemede kanaat uyanmadığı; tüm sözleşmeler ibraz edilmeden ve tüm arsa malikleri anlamında taraf teşkili sağlanarak durum netleştirilmeden esasın değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.

Dava, taraflar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı nama ifaya izin ve kira tazminatı ile nefaset farkı ve giderilen eksik iş bedelinin tazmini istemine ilişkindir.

Dosya kapsamından ve Dairemizin 09.09.2014 tarihli geri çevirme kararı üzerine Tapu Müdürlüğü'nce gönderilen kayıtlardan, davacılardan ...'ın maliki olduğu 1836 ada 1 parsel sayılı taşınmaz ile ilgili olarak davaya konu 06.12.2004 tarih ve 33166 yevmiye no'lu arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin imzalandığı, aynı ada 2, 3, 4, 9, 10, 11 ve 12 nolu parsel sayılı taşınmazlarla ilgili olarak ta sırasıyla .... ve ...ile ayrı ayrı arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri imzalandığı, tüm bu parsellerin 17.06.2005 tarihinde tevhid edilerek 1836 ada 13 parsel olduğu inşaatın büyük ölçüde tamamlandığı ancak, inşaatın ruhsatının henüz alınmamış olduğu anlaşılmış olup, mahkemenin yüklenicinin tüm arsa sahipleriyle sözleşme yapmasının gerektiği, ruhsat için tüm arsa sahiplerinin vekaletiyle işlem içerisine girmesinin gerekli olduğu, dosya kapsamından buna ilişkin bir delil ibraz edilemediği ve arsa sahiplerinin üzerlerine düşen edimleri yerine getirerek inşaatı başlar hale getirdikleri hususunda kanaat uyanmadığı gerekçelerinde isabet bulunmamaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 2/g, 3 ve 4/ö maddeleri içeriğinden davalı yüklenicinin iskân almayı üstlenmediği anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmede iskân şartı ya da anahtar teslim şartı öngörülmemiş ise de, sözleşme kapsamından davalı yüklenicinin binayı sözleşmeye, projeye, imara, fen ve sanat kurallarına uygun yaparak, iskân ruhsatı almaya hazır olarak teslim etmeyi üstlendiğinin kabulü gerekir. Bu durumda mahkemece, davacılar vekilinden, her bir davacı yönünden talep miktarı ile ilgili açıklama alındıktan sonra, 13 ve 26 nolu daire yönünden davacı arsa sahibi ...'ın ve 21 no'lu daire yönünden sözleşmeden kaynaklanan hakların temlik edildiği anlaşılan (davalı gerekçeyi aksi yönde temyiz etmemiştir.) davacı ...'in kira kaybı, kendi bağımsız bölümlerindeki nefaset bedeli ve gidermiş olduğu eksikliklerin bedeli ile ilgili tazminat istemi yönünden bu davacıların sözleşmedeki payları oranında hüküm kurulması gerektiğinden, diğer parsellerin paydaşlarının davada taraf olmaları gerekmediği gözetilerek uyuşmazlığın esasının incelenmesi, davacılar vekilinin bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Sadece nama ifaya izin istemi yönünden, sözleşmenin 3. maddesindeki yükleniciye en son satış yetkisinin verileceği öngörülen son dairenin, tevhid edilen tüm parsellerin malikleri ile yapılan sözleşmelerin teminatını oluşturup oluşturmadığının tespiti gerekir. Bu dairenin, davacı arsa sahibi ... ile yapılan sözleşmeye göre davacı arsa sahibinin teminat dairesi olduğunun belirlenmesi halinde, dava dışı diğer arsa sahiplerinin davada taraf olmasının gerekmediği gözönünde bulundurularak bu istem yönünden de uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekir.

Taraflar arasındaki sözleşmede teminat dairesi olarak kararlaştırılan dairenin, aynı zamanda dava dışı diğer arsa sahipleri ile yapılan sözleşmelerde de teminat dairesi olarak kararlaştırıldığının belirlenmesi durumunda ise, dava dışı arsa sahiplerinden davalı yüklenici ile yaptıkları sözleşmeler nedeniyle teminat dairesi olarak kararlaştırıldığı tespit edilenler yönünden de, davalı yüklenici tarafından bu sözleşmelerden de kaynaklanan tüm edimler yerine getirilmeden, bu dairenin sadece işbu dava yönünden nama ifa amaçlı satılması mümkün değildir.

Bu nedenle, nama ifa talebi yönünden bu davanın sonucu, teminat dairesi işbu davada belirlenen teminat dairesi ile aynı olan diğer arsa sahiplerinin hukukunu da etkileyeceğinden, diğer arsa sahiplerinin taraf olmadığı bir davada verilen kararın onlara karşı infaz edilmesi olanağı bulunmamaktadır. Davada taraf olmayanın durumu tartışılarak onun leh veya aleyhinde bir karar verilemez. Teminat dairesi işbu davanın davacılarının teminat dairesi ile aynı olduğu belirlenen dava dışı diğer arsa sahiplerine karşı dava açması için davacılar vekiline kesin süre verilmesi, süresinde dava açtığında eldeki dava ile birleştirildikten sonra tarafların iddia, savunma ve delilleri tekrar değerlendirilerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, bu yön gözden kaçırılarak eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davacılar yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 09.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/22949, Karar No: 2015/22706, Tarih: 21.12.2015

**10. Hukuk Dairesi         2014/22949 E.  ,  2015/22706 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

.

Dava, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilamında belirtilen gerekçelerle, davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, kendine ait işyerinde çalıştığı 29.12.2012 tarihli sosyal güvenlik denetmen raporu ile tespit edilen ve bu davada dahili davalı olan kişilerin, işe giriş ve aylık hizmet belgelerinin iptali için Kuruma itiraz etmesi sonucu 09.05.2012 tarihli komisyon raporu ile bu başvurunun Kurumca reddedilmesi üzerine, davacının iş bu dava ile bu komisyon kararının iptali istemi ile iş bu davayı açtığı, Mahkemece, davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 86. maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar, kamu düzeni ile ilgili olduğundan, özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında dava konusu somut olayda; davacı işyerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, çalışma olgusunun gerçekliği yöntemince araştırılmalı, dinlenenler dışında işyeri ile aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolu kişiler, komşu işyeri tanıkları re’sen saptanarak dinlenilmeli, tanıkların beyanları arasında varsa çelişki giderilmeye çalışılmalı, Kurum müfettişlerince (sigortalılığın tespitine ilişkin rapor dışında) inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, yapılmışsa belgeler getirtilmeli, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak eylemli çalışma olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği tüm açıklığıyla belirlenmeli, uyuşmazlık konusu husus,

hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 21.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.

.