muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/13465, Karar No: 2017/5499, Tarih: 15.06.2017

**20. Hukuk Dairesi         2015/13465 E.  ,  2017/5499 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm ... tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Mahkemece hükme esas alınan ... bilirkişi raporunda 1958 ve 1986 tarihli hava fotoğrafları incelendiği bildirildiği halde rapor ekinde hava fotoğrafları üzerinde gösterim yapılmamıştır.

Açıklanan sebeplerle dava dosyasının fen ve ... bilirkişilere verilerek keşifte uygulandığı bildirilen 1958 ve 1986 tarihli hava fotoğrafları ölçekleri kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafşarı ölçeğine bilgisayar ortamında (... veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra bu haritalar birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmazın konumunu çevre parsellerle birlikte hava fotoğrafları üzerinde gösterilmesi, hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik yöntemle üç boyutlu inceleme yapılarak dava konusu taşınmazın, o hava fotoğraflarında ne şekilde gözüktüğü, üzerinde bulunan bitki örtüsü, varsa ağaçların cinsi yaşı ve adedi, kapalılık oranı ile üzerinde tarımsal faaliyet yapılıp yapılmadığı, tasarruf edilen yerlerden olup olmadığı, tasarruf sınırları bulunup bulunmadığı, mezkur tarihlerde kullanıldığına ilişkin emareler bulunup bulunmadığı, kullanım varsa kullanım durumu hususlarında ayrıntılı anlatımı içeren müşterek imzalı, aplikeli ve açıklamalı ek rapor alınarak bu dosya arasına konulması,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun 302/4. maddesi ve Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine 15/06/2017 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/4801, Karar No: 2024/2054, Tarih: 25.03.2024

**2. Hukuk Dairesi         2023/4801 E.  ,  2024/2054 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1379 E., 2023/489 K.

DAVA TARİHİ : 29.03.2022

KARAR : İstinaf başvurusunun reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 2. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2021/33 E., 2022/336 K.

Taraflar arasındaki karşılıklı açılan boşanma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve karşı davanın kabulü ile boşanma ve fer'îlerine, karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince 10.05.2023 tarihli ek karar ile; davacı-karşı davalı erkek tarafından temyiz harç ve giderlerinin kesin süre içerisinde yatırılmadığı gerekçesi ile davacı-karşı davalı erkeğin temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

Davacı-karşı davalı erkek vekili tarafından asıl karar ve ek karar, davalı-karşı davacı kadın tarafından asıl karar temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; taraf vekillerinin Bölge Adliye Mahkemesi kararı yönünden temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı-karşı davalı erkek vekili dava ve cevaba cevap-karşı davaya cevap dilekçesinde özetle; süreç içerisinde fikri,ruhi ve bedensel uyumsuzluk neticesi karşılıklı sevgi ve saygıyı yitirmeleri, yemek, bulaşık, çamaşır ütü ve temizlik gibi birliğin üzerine yüklediği görevleri yerine getirmemesi, davalı eş evde temizlik yapılmasına karşı çıkmasına rağmen davalı çeşmenin suyunu açıp saatlerce elini yıkadığı, aile yaşantılarını kendi kafasına göre ayarladığı, ailesi ve yakın akrabalar ortak konuta gelmelerini istemediği, geldikleri zaman ise huzursuzluk yarattığı, davalının psikolojik rahatsızlığı bulunduğunu, tedavi görmesi yolunda teklif edilmesine rağmen kabul etmediğini, yine müvekkilinin bilgisi dışında evdeki eşyaları köye gönderdiği ve son olarak davalı ortak konutun kilidini değiştirmesi ve ortak konuta girememesi nedeniyle müvekkilinin bir yıldır ortak konutu terk ederek ayrı yaşamalarından kaynaklanan geçimsizliğin evlilik birliğini temelinden sarıldığı gerekçesi ile boşanmalarına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı-karşı davacı kadın vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı iddialarının doğru olmadığını, sorunun, iddiaların aksine davacının ailesiyle birlikte aynı apartmanda oturdukları, davacının ailesinin ortak yaşamlarına müdahalelerine sessiz kalması, davacı işten geldiği zaman, zamanın büyük bir bölümünü annesi,babası ve kardeşleri ile vakit geçirdiği, müvekkiline ve ortak çocuklara karşı ilgi ve sevgiden uzak davranışlar sergileyerek ihtiyaçlarını karşılamadığı, davacının aşırı cimri olması sebebiyle müvekkiline ve çocuklara fiziksel ekonomik açıdan şiddet uyguladığı, davacının öfkeli karakteri yapısı nedeniyle hakaret, küfür ve şiddet uygulayarak evlilik birliğin üzerine yüklediği görevleri yerine getirmemesinden kaynaklandığını, meydana gelen geçimsizlikte müvekkillerine yüklenebilecek herhangi bir kusur bulunmamasına rağmen, mevcut koşullar altında müvekkillerinin de evlilik birliğinin sürdürülemeyeceği düşüncesinde bulunduğunu ifade ederek, davacı tarafın davasının reddi, karşı davalarının kabulü suretiyle tarafların boşanmalarına, nafaka ile tazminat taleplerinin (yasal faiziyle birlikte) hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; toplanan deliller ve dinlenen tanık beyanlarından; kadın eşin erkek eşe "adam değilsin, senden adam olmaz, köpek gibi çalışıp bana bakacaksın" şeklinde hakaret ettiği, aşırı derecede düzensiz ve dağınık olduğu, evinin hijyenik olmadığı, erkek eşin ailesini eve kabul etmediği, kadın eşin balta ile ev eşyalarına zarar verdiği anlaşılmıştır. Kadın eşin eve usta çağırmasından dolayı eşini azarladığı, TV kumandasını kadın eşi fırlattığı, tekme ile vurmak suretiyle fiziksel şiddet uyguladığı birlik görevini yerine getirmemek amacıyla ortak konuttan ayrıldığı, oysaki eşler evliliğin mutluluğunu el birliği ile sağlamak ve çocukların bakım, eğitim ve gözetilmesine beraberce özen göstermek, birlikte yaşamak ve bu birliğin mutluluğunu ve huzurunu sürdürmek yükümlülüğüne her iki eşinde aykırı davranmak suretiyle eşit kusurlu oldukları kanaatine varılmıştır. Hal böyle olunca, davacı ve karşı davalı ile davalı ve karşı davacının sabit olan boşanma taleplerinin kabulü ile evlilik birliğinin, ortak hayatı sürdürmeleri taraflardan beklenmeyecek derecede temelinden sarsılması nedeniyle boşanmalarına, tespit edilen ekonomik ve sosyal durumlarına göre, davalı-karşı davacı kadın yararına, dava tarihinden karar kesinleşinceye kadar geçerli olmak üzere, aylık 900,00 TL tedbir nafakası takdirine, boşanmakla yoksulluğa düşmeyeceği, sürekli ve düzenli bir gelirinin bulunduğu anlaşılan davalı-karşı davacı kadın yararına yoksulluk nafakası talepleri ile davalı-karşı davacı kadın eşin maddî ve manevî tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı-karşı davalı erkek vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kadın eş lehine tedbir nafakasına hükmedilmesinin haksız olduğunu ileri sürüp, Mahkeme kararının kaldırılmasını yönünden istinaf talebinde bulunmuştur.

2.Davalı-karşı davacı kadın vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kusur tespitinin hatalı olduğu ve davacının davasının reddi gerektiği, yoksulluk nafakası ve maddî-manevî tazminat taleplerinin reddinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, Mahkeme kararının kaldırılmasına yönünden istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen 03.04.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davacı-davalı erkek vekilinin kararı 20.04.2023 tarihinde temyiz ettiği, ancak temyiz harçları ve gider avansını yatırmadığından Bölge Adliye Mahkemesinin 10.05.2023 tarihli ek kararı ile temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı-karşı davalı erkek vekili ek karara karşı temyiz dilekçesinde özetle; nafaka yönünden temyiz talebinin kabulüne karar verilmesi, ek kararın kaldırılması istemiyle temyiz yoluna başvurmuştur.

2.Davalı-karşı davacı kadın vekili temyiz dilekçesinde özetle; asıl davanın kabulü, kusur belirlemesi, tedbir ve yoksulluk nafakası, maddî ve manevî tazminat taleplerinin miktarları yönünden temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflar arasında ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ve birliğin devamında imkan vermeyecek nitelikte bir geçimsizlik bulunup bulunmadığı, geçimsizlik var ise kusurun kimden kaynaklandığı, erkeğin davasının kabulü koşullarının oluşup oluşmadığı, kadın yararına nafaka ve tazminatların koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği ile davacı-karşı davalı erkeğin temyizi etmemiş sayılmasına dair ek kararının yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 169 uncu maddesi, 174 üncü maddesi, 175 inci maddesi; 6100 sayılı Kanun'un 190 ıncı ve 194 üncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 nci ve 51 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi asıl kararının ve ek kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Başlangıçta alınmamış olan aşağıda yazılı karar ve ilam harcı ile temyiz başvuru harcının Murat'a yükletilmesine,

Adli yardımdan yararlanması sebebiyle başlangıçta alınmamış olan aşağıda yazılı karar ve ilam harcı ile temyiz başvuru harcının Emine'ye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/663, Karar No: 2011/801, Tarih: 16.12.2011

**Hukuk Genel Kurulu         2011/663 E.  ,  2011/801 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (İlk Derece)

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4. Hukuk Dairesince;

“………

DAVA : Dava dilekçesinde, davacının 13/04/2009 tarihinde gözaltına alındığı ve 17/04/2009 tarihinde de tutuklandığı; 05/04-06/04/2010 günlerinde sorgusunun yapıldığı; tutukluluk hali nedeniyle hayati tehlike altında olduğu ve bu yönde bir çok sağlık kurulu raporunun mevcut bulunduğu; buna rağmen, tahliye isteminin haksız ve gerekçesiz olarak reddedildiği ileri sürülerek; ayrı ayrı 20.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi talep olunmuştur.

CEVAP : Cevap dilekçesinde, CMK'nun 141-144. maddeleri uyarınca Ağır Ceza Mahkemesi'nin görevli bulunduğu; hakimler aleyhine bu şekilde tazminat davası açılmasının Anayasa'ya aykırı olduğu; kararlarda yasal ve yeterli gerekçenin gösterildiği; davanın izaç amacını taşıdığı savunulmuştur.

GEREKÇE : T.C. Anayasası’nın “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlıklı 19/3, 6, 7 ve son. maddesinde; suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişilerin, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hakim kararıyla tutuklanabilecekleri, tutuklanan kişilerin, makul süre içinde yargılanmayı, soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteyebileceği, hürriyeti kısıtlanan kimselerin kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve bu kısıtlamanın kanuna aykırılığı halinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili yargı merciine başvurma hakkına sahip olduğu, bu esaslar dışında işleme tabi tutulanların uğradıkları zararın, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre Devletçe ödeneceği hükmü yer almaktadır. Keza Anayasa’nın 40/3. maddesinde de kişinin, resmi görevliler tarafından meydana getirilen haksız işlemler sonucu uğradığı zararının kanuna göre Devletçe tazmin edileceği öngörülmüştür.

Anayasa’nın bu amir hükümlerinin bir gereği ve yansıması olarak CMK’nun Yedinci bölümünde “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat” başlığı altında 141/1 maddesinde, suç soruşturması ve kovuşturması evrelerinde tutuklama veya tutukluluğun devamı gibi koruma tedbirleri nedeniyle mağduriyete uğrayanların tazminat istemlerine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Suç soruşturması ve kovuşturması sırasında kişilerin uğrayabilecekleri maddi ya da manevi zarar halleri 141. maddesinde ayrı ayrı sayılmıştır. Buna göre;

“Madde 141 - (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

a)Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

“Madde 141 - (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

a)Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,

h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,

i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,

j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde el konulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,

Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.”

Tazminat isteminin koşullarına dair hükümler CMK’nun 142. maddesinde yer almıştır. Tazminat talebinde bulunabilmek için, CMK’nun 142/1. maddesine göre, ilgili kişi hakkındaki kararın veya hükmün kesinleşmesi gerekmektedir. Tazminat davası, zarara uğrayanın kendisi, yasal temsilcisi ya da özel yetkili vekili tarafından açılacak, Devlet davalı olarak gösterilecektir. Tazminat istemini incelemeye yetkili ve görevli mahkeme CMK’nun 142/2. maddesi gereğince, mağdurun oturduğu yer ağır ceza mahkemesidir. Tazminata konu asıl işlem, davacının oturduğu yer ağır ceza mahkemesi tarafından yapılmış ise ve o yerde başka bir ağır ceza mahkemesi de yoksa, yer itibariyle en yakın ağır ceza mahkemesi davaya bakacaktır.

Öte yandan; 14.02.2011 tarihli resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6110 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 12. maddesi; 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu’na 93. Maddeden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesi ile bu maddede hüküm olmayan hallerde ilgilisine göre, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerinin uygulanacağını öngörmüştür.

Tüm bu yasal düzenlemeler ve CMK ‘nun 141-144 maddelerinin HUMK’nun 573 ve devamı maddelerine göre özel kanun niteliğinde olması dikkate alınarak eldeki davaya bakmaya Ağır Ceza Mahkemesi’nin görevli olduğu kanaatine varılarak dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Tüm bu yasal düzenlemeler ve CMK ‘nun 141-144 maddelerinin HUMK’nun 573 ve devamı maddelerine göre özel kanun niteliğinde olması dikkate alınarak eldeki davaya bakmaya Ağır Ceza Mahkemesi’nin görevli olduğu kanaatine varılarak dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-İddia ve dayanılan maddi olgular itibariyle dava, CMK 141. maddede de sayılan koruma tedbirinin uygulanmasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin bulunması nedeniyle CMK’ nun 141-144 maddesi gereğince Ağır Ceza Mahkemesi görevli olup Dairemiz görevli olmadığından dava dilekçesinin REDDİNE,

2-Alınması gereken 18,40 TL harcın peşin harç 297,00 TL’den mahsubu ile geri kalan 278,60 TL’nin istek halinde davacıya geri verilmesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-Davalılar kendilerini duruşmada avukatla temsil ettirdiklerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 2.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine…”

Dair oyçokluğu ile verilen 03.05.2011 gün ve 2010/39-2011/19 sayılı karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği hükme yönelik temyiz dilekçesi ve dosyadaki tüm kağıtların okunmasından sonra gereği düşünüldü:

Dava, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46.) maddesi uyarınca hakimler aleyhine açılan tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili; müvekkilinin, kamuoyunda Ergenekon soruşturma ve kovuşturması olarak bilinen ve hukuk dışı uygulamaların odağı haline gelen süreçte 13.04.2009 tarihinde usul ve yasalara aykırı bir şekilde gözaltına alındığını, 17.04.2009 tarihinde aynı şekilde usul ve yasalara aykırı bir şekilde tutuklandığını ve aynı gün kalp spazmı geçirerek hayati tehlikesinin halen devam ettiğini, davalıların, 01.10.2010 tarihinde soyut ve dayanaksız gerekçelerle tahliye talebinin reddine karar vererek yasanın açık hükmüne aykırı davrandıklarını ileri sürerek, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesi gereğince her bir davalı aleyhine ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar; görev, husumet ve esasa ilişkin nedenlerle davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nce ilk derece mahkemesi sıfatıyla, “İddia ve dayanılan maddi olgular itibariyle davanın, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. maddesinde sayılan koruma tedbirinin uygulanmasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin bulunması nedeniyle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141-144 maddeleri gereğince Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğu” gerekçesiyle “dava dilekçesinin reddine” dair oyçokluğuyla verilen karar, davacı tarafın temyizi üzerine Hukuk Genel Kurulu’na gelmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’nda temyiz incelemesine konu olan eldeki davanın, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nde mi, yoksa Ağır Ceza Mahkemesinde mi görülüp sonuçlandırılması gerektiğine dair görev noktası, sorunun özünü teşkil etmektedir.

Görev sorununun çözümü, iddianın kapsamı ve davanın konusu itibariyle uygulanması gereken mevzuatın, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141 ve devamı maddeleri mi, yoksa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46 ve devamı (mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı) maddeleri mi olduğu sorusunun cevaplanabilmesi ile mümkündür.

Bu soruya doğru cevabın verilebilmesi ise, genel olarak hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davası ile koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında öteden beri kabul gören ilkeler ve yasal düzenlemelerin ortaya konulması ve irdelenmesini gerektirir:

I- Genel olarak hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davalarında kabul gören ilkeler ve yasal düzenlemeler:

Hemen belirtilmedir ki; genel olarak kamu hizmetlerinin ifasından dolayı “Kamu Tüzel Kişileri”nin sorumlulukları hizmet kusuruna, ajanlarınki ise, onların kişisel kusurlarına tabi tutulmuştur. Hakimlerin Anayasa teminatı (m.138/1-2) altında bulunan bağımsızlığı, idare hukukunda Devletin ajanların faaliyetlerinden sorumluluğunu tayin eden hizmet kusuru ölçüsünün hakimler yönünden uygulanmasına olanak vermez.

Yargı yetkisinin özellikleri, hakimlerin kişisel sorumluluğunda özel bir sorumluluk düzeninin uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Zira, yargı görevinin bağımsızlık ve tarafsızlık içinde aksatılmadan yerine getirilmesi esastır. Gerçekten, hakimlerin diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarına bağlanmaları, yaptıkları her işlemin aleyhlerine bir tazminat davasına yol açabileceğini düşünmelerine ve bunun sonucu olarak tereddüt içinde kalmalarına yol açabilir.

Şu da belirtilmelidir ki; adaletin gerçekleşmesi, Hakim hakkında sorumsuzluk müessesesinin kabulünü gerektirmez. Ancak, hakimin hukuki sorumluluk halleri benimsenirken, yargısal faaliyetten ibaret olan esas görevinin aksatılmamasına büyük özen gösterilmesi zorunludur. Gelişigüzel bir sorumluluk sisteminin benimsenmesi, hakimin bağımsızlığını ve tarafsızlığını tehlikeye düşürebilir.

Bu düşüncelerin ışığı altında mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, Hakimin bağımsızlığı kadar, tarafsızlığını da güvence altına almak amacı ile onun hukuki sorumluluğunu sınırlı hallerde kabul etmiş ve aynı zamanda sorumluluğun tespitini özel bir usule tabi tutmuştur.

Bu bağlamda, Hakimlerin sorumluluğu mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuk Genel Kurulu’nun 14.11.1970 gün ve 186/623 sayılı kararında da belirtildiği üzere, anılan yasa hükümlerinde, dava sebepleri tahdidi olarak gösterilmiştir.