muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/4276, Karar No: 2024/4546, Tarih: 29.04.2024

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hastane kayıtları, SGK müfettişine verilen beyanlar, ceza dosyasındaki beyanlar, kusur raporu ile 11.10.2016 tarihli kolluk tutanağı birlikte değerlendirildiğinde davacının 03.10.2016 tarihinde inşaatta çalışırken iş kazası geçirdiğinin anlaşıldığı, davalı ... ile ... arasında imzalanan protokol dikkate alındığında bu davalı ile ... arasında eser sözleşmesi bulunduğu, iş kazası nedeniyle sorumluluğu bulunmadığı, davacı ile ... arasında iş ilişkisi bulunduğu, davacının davalı ...'nın işçisi olmadığı, bu davalı yönünden davanın reddinin yerinde olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının 03.10.2016 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olduğunun tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13 üncü maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13666, Karar No: 2015/22576, Tarih: 15.12.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/13666 E.  ,  2015/22576 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle 210.552,41 TL maddi ve manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmesi ve davalı .... Vekilince de duruşma talep edilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 15.12.2015 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü davalılardan... vekili Avukat ... ile karşı taraf vekili Avukat ... geldiler. Başka gelen olmadı. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan Avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı gün Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Dava 27.10.2010 tarihinde meydana gelen trafik iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Mahkemece kazanın beklenmeyen sebeplerle meydana geldiğine ilişkin kusur değerlendirmesi esas alınarak ve sorumluluk kazalı ile işveren arasında eşit olarak paylaştırılmak suretiyle hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne karar verilmiş ve bu karar süresinde davacı ve davalı taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Zararlandırıcı sigorta olayına maruz kalan işçinin, davalı işverene ait akaryakıt istasyonunda akaryakıt tanker şoförü olarak çalıştığı, olay günü sevk ve idaresindeki akaryakıt tankeri ile önce ...’deki işyerinden sabah Haramidere’deki dolum tesislerine giderek, burada fueloil yüklenen tankerle işyerine dönerken, ..’yu geçtikten sonra saat 11.00 sularında direksiyon hakimiyetini kaybederek, köprüye 25m kadar kala yol üzerindeki orta refüje çıkıp, takiben üst geçidin orta direğine çarpması ile meydana gelen trafik iş kazası sonucu öldüğü dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işverenin, işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu olay tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanununun 77.maddesinin açık buyruğudur.

Mahkemece 05.11.2013 günlü kusur bilirkişi raporunun 2. Şıkkındaki dava konusu olayın kötü tesadüf sonucu meydana geldiğinin kabulü halinde sorumluluğun bölüştürülmesine ilişkin değerlendirmesine iştirak edilmek suretiyle tazminatın belirlenmesi yoluna gidilmiştir.

Mahkemece 05.11.2013 günlü kusur bilirkişi raporunun 2. Şıkkındaki dava konusu olayın kötü tesadüf sonucu meydana geldiğinin kabulü halinde sorumluluğun bölüştürülmesine ilişkin değerlendirmesine iştirak edilmek suretiyle tazminatın belirlenmesi yoluna gidilmiştir.

Ne var ki hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda; bilirkişiler, İş Kanununun 77.maddesinin öngördüğü koşulları göz önünde tutarak ve özellikle işyerinin niteliğine göre, işyerinde uygulanması gereken işçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğünün ilgili maddelerini incelemek suretiyle, işverenin, işyerinde alması gerekli önlemlerin neler olduğu, hangi önlemleri aldığı, hangi önlemleri almadığı, alınan önlemlere işçinin uyup uymadığı gibi hususlar ayrıntılı bir biçimde incelemek suretiyle hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde saptamadıkları anlaşılmaktadır. Somut olayın meydana gelme biçimi, kullanılan aracın bakım durumu ile çalışma süre ve koşulları dikkate alındığında kaçınılmazlık veya beklenmeyen halden söz etmek mümkün değildir. Öte yandan zararlandırıcı olayda araç sürücüsü olan işçinin tamamen kusursuz olduğundan söz etmek de mümkün değildir. Bu yönüyle kusurun tamamının işverene ait bulunduğuna ilişkin değerlendirmelerinde somut olaya uygun olduğundan söz edilemez. Hal böyle olunca sürücüye de bir miktar kusur verilmesi gerektiğini göz ardı eden ve olayın %100 oranında işveren kusurundan yada beklenmeyen nedenlerden kaynaklandığı sonucuna uluşan kusur bilirkişi raporunun, İş Kanununun 77.maddesinin öngördüğü koşulları içerdiği giderek hükme dayanak alınacak nitelikte olduğu söylenemez.

Kabul ve uygulama bakımından da dava dilekçesinde davalı ... şirketi bakımından faizin dava tarihinden işletilmesi istenildiği halde dava dilekçesindeki talepler bakımından sigorta şirketinin olay tarihinden itibaren faizden sorumlu tutulması, haksız fiil ile birlikte işveren, dava açılmakla da sigorta şirketi bakımından temerrüt durumu oluştuğu halde ıslah konusu alacak taleplerine ilişkin olarak faizin ıslah tarihinden başlatılması isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişilere konuyu yeniden yukarıda açıklandığı biçimde inceletmek, verilen rapor dosyadaki bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmek, sonuca göre karar vermekten ibarettir.

O halde, davacı ve davalı taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, bozmanın niteliğine göre davacı ve davalı taraf vekillerinin sair temyiz itirazların şimdilik incelenmesine yer olmadığına temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalılara iadesine, davacı ve davalılardan ... Şti yararlarına takdir edilen 1.100.00 TL. Duruşma Avukatlık parasının karşılıklı olarak birbirlerine yükletilmesine,

15.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/622, Karar No: 2019/1103, Tarih: 22.10.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2016/622 E.  ,  2019/1103 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “Kurum işleminin iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Gaziantep 5. İş Mahkemesince davanın reddine dair verilen 11.07.2014 tarihli ve 2014/192 E., 2014/222 K. sayılı karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 11.06.2015 tarihli ve 2014/18473 E., 2015/13486 K. sayılı kararı ile;

“…Dava, davacının 5510 sayılı Kanun’un 56/2. maddesi uyarınca kesilen ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali, Kuruma borçlu olmadığının tespiti ve ödenmemiş aylıkların yasal faizi ile iadesi istemine ilişkindir.

Mahkemece; davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı ile eski eşinin 09.11.2001 tarihli mahkeme kararı ile anlaşmalı olarak boşandıkları, talebi üzerine davacıya 26.11.2001 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlandığı, yapılan araştırmada davalı Kurum kontrol memurunca davacı ile eski eşinin boşandıktan sonra da birlikte yaşadıklarının tespit edilmesi nedeniyle davacıya bağlanan yetim aylığının kesildiği, 17.10.2008-16.12.2011 tarihleri arası ödenen aylıkların borç kaydedildiği, İlçe Nüfus Müdürlüğü’nden gelen kayıt bilgilerine göre davacı ile boşandığı eşinin 2007 yılında aynı adreste oturduklarının bildirildiği, anlaşılmaktadır

5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren "Gelir ve aylık bağlanmayacak haller" başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenerek fıkrada "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96. madde hükümlerine göre geri alınır" düzenlemesine yer verilmiştir. 5510 sayılı Kanun’un 56. maddesinin ikinci fıkrası oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında "bağlanmayacak" sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde "bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir" ibareleri kullanılmış, böylelikle daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi eylemli olarak birlikte yaşama aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Somut olayda; 29.11.2011 tarihli denetim tutanağında yerinde denetim yapılmadığı, tutanak tanığı dinlenmediği, tanık dinlenmeden yapılan zabıta araştırmasına dayanarak rapor hazırlandığı ve 56/2. maddesinin uygulanmasına karar verildiği, aylık kesmeye yeterli olmayan zabıta araştırma tutanağına dayanarak işlem yapıldığı halde davanın kabulü yerine reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…”

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…”

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Davacı; babası Kerim Özcan’ın 03.03.1972 tarihinde vefat ettiğini, 20.08.1982’de evlendiği eski eşi ...’ndan şiddetli geçimsizlik nedeniyle 09.11.2011 tarihinde boşandığını ve bu tarihten itibaren vefat eden babasından ölüm aylığı almaya başladığını, davalı Kurum tarafından eski eşinden boşandıktan sonra bir arada yaşadığı gerekçesiyle yetim aylığının iptaline ve ödenmiş olan aylıkların iadesine karar verildiğini, eski eşi ...’ndan anlaşamadığı için boşandığını, davalının fiili birliktelik iddiasını kabul etmediğini, kendisinin kızı ile birlikte yaşadığını, oğlu ... ile eski eşinin aynı apartmanda bir üst katta yaşadıklarını, aralarında hiçbir münasebet ve irtibat bulunmadığını ileri sürerek ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile kesilen aylıkların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili; Kurum denetmenlerince yapılan denetim sonucu düzenlenen rapor ile davacının boşanmış olmasına karşın eski eşi ile birlikte yaşamaya devam ettiğinin tespit edildiğini, dolayısıyla ölüm aylığının kesilmesine ilişkin işlemin yerinde olduğunu belirterek açılan davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

Yerel mahkemece; Kurum tarafından 29.11.2011 tarihli ve 233 sayılı rapor hazırlandığı, bu raporda bulunan 14.11.2011 tarihli zabıta araştırmasında ve mahkemece yaptırılan emniyet araştırması sonucu düzenlenen 11.04.2014 tarihli tutanakta, davacının boşandığı eşi ile birlikte aynı evde yaşadığının tespit edildiği, davacı ve eski eşinin 09.11.2001 tarihinde boşandıkları hâlde 2007 yılında TÜİK'e aynı adresi bildirdikleri, MERNİS adreslerinin aynı olduğu, her ne kadar dinlenen davacı tanıkları davacının iddiasını doğrular mahiyette beyanda bulunmuşlarsa da, 5510 sayılı Kanun’un 59 ve 100. maddeleri uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanakların aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olduğu ve somut olayda bu tutanağın aksinin kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin temyizi üzerine hüküm, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel mahkemece; önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Davacı vekilinin temyizi üzerine hüküm, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel mahkemece; önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla ölüm aylığı alan davacının boşandığı eşiyle eylemli olarak birlikte yaşayıp yaşamadığının tespiti yönünden yapılan Kurum işleminin yerinde olup olmadığı, 5510 sayılı Kanunun 56/son maddesi hükmünün uygulanıp uygulanmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır.

5510 sayılı Kanun’un “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlıklı 56. maddesinde:

Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hâle veya malul duruma getirdiği,

b)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları, hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96' ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı hâlde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96' ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi yer almaktadır.

01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatının temelini teşkil eden, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ile 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nda yer almayan dava konusu düzenleme ilk kez 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda yer almıştır.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrasının madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrasının madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde, ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylık bağlanmaması esası kabul edilmiştir.

Gerçekten, ölüm aylığı almak üzere boşandığı eşle fiilen birlikte yaşamaya kişiyi sürükleyen etkenin niteliği ve türü, hukuk düzeni açısından önem taşımamaktadır. Çünkü, hakkın kötüye kullanılması hangi dürtüyle (saikle) ortaya çıkarsa çıksın, sonuçta hukuk bakımından sadece ve sadece “kötüye kullanma” olup, hukuk düzeni tarafından korunmamaktadır (Centel, T.: Boşandığı Eşiyle Birlikte Yaşayanın Aylığının Kesilmesi, MESS Sicil Dergisi, Mart 2012, s. 195).

Yeri gelmişken belirtilmelidir ki, hak sahibinin, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşaması her ne saikle olursa olsun, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda öngörülen bireysel özgürlük kapsamında kalmakta ise de, Devletin sosyal görevlerini, mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesine ilişkin Anayasa’nın 65. maddesi uyarınca sosyal sigorta yardımlarına hak kazanma koşullarını düzenleme yetkisine sahip olduğu gibi, Devletin boşanan eşlerin birlikte yaşamasına yasak getirmesi mümkün olmamakla birlikte, bu durumda olan kişileri sosyal sigorta yardımları kapsamı dışında bırakması mümkündür.

Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanun’un 56/2. maddesinin Anayasası’nın 2, 5, 10, 11, 12, 17, 20, 35, 60 ve 138. maddelerine aykırılığı iddiası ile iptali için Anayasa Mahkemesine başvurular yapılmıştır.

Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanun’un 56/2. maddesinin Anayasası’nın 2, 5, 10, 11, 12, 17, 20, 35, 60 ve 138. maddelerine aykırılığı iddiası ile iptali için Anayasa Mahkemesine başvurular yapılmıştır.

Anayasa Mahkemesi yapılan başvurular üzerine yaptığı değerlendirme sonucunda 28.04.2011 tarihli ve 2009/86-70 sayılı kararında, “…ölüm aylığını alabilmek için evli olmamak koşulunu aşmak amacıyla iyi niyete dayanmayan ve dürüst olmayan boşanma isteği ve çabası ile boşanma kararı elde edilip, buna bağlı olarak ölüm aylığı alınması, açıkça hakkın kötüye kullanılmasıdır. Hakkın kötüye kullanılması, hukuk devletinin koruması altında değerlendirilemez. Bu nedenle hakkın kötüye kullanılmasını engellemeyi amaçlayan itiraz konusu kural hukuk devletine aykırı bir düzenleme olarak görülemez… Resmî evliliği olmadan birlikte yaşayanlar ile ölüm aylığı alabilmek için hakkını kötüye kullanarak resmî evliliğini boşanma ile sonlandırıp boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam edenler, söz konusu hakkı kullanmak bakımından eşit kabul edilemeyeceklerinden, bunlar arasında eşitlik karşılaştırması yapılamaz… Ölüm aylığı… yasa koyucunun sosyal güvenlik konusuna geniş bir yaklaşımının sonucu sigortalının ölümü ile aranan koşulların sağlanması hâlinde sigortalının geride kalan hak sahipleri açısından getirdiği bir ödemedir. İtiraz konusu kural, hak edilmediği hâlde ölüm aylığı alınarak hakkın kötüye kullanılmasına engel olma amacını taşıdığından, ölüm aylığı almayı hak edenler açısından SGK’nın mali kaynakları çerçevesinde Anayasa’nın 60. maddesinde ifade edilen güvenceyi sağlamaya çalışmanın bir gereğidir. Ölüm aylığı alabilmek için öngörülen koşulun hakkın kötüye kullanılarak sağlanmak istenmesi sosyal güvenlik hakkıyla bağdaştırılamaz” gerekçesiyle, hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65. maddelerine aykırı olmadığını; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138. maddeleri ile ilgisinin olmadığını belirterek, oy çokluğuyla başvuruların reddine karar vermiştir.

Sonuç olarak, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ölüm aylığından yararlanma hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla getirilmiş olması ve düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığının tespitine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı nedeniyle, yürürlükteki kanunları uygulamakla yükümlü olan yargı organlarınca uygulanmasının zorunlu olması karşısında, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen hak sahiplerine gelir veya aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelir veya aylığın kesilmesine ilişkin Kurum işlemi usul ve yasaya uygundur.

Yeri gelmişken maddenin zaman bakımından uygulanması yönünden 5510 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin değerlendirilmesinde de zorunluluk bulunmaktadır.

5510 sayılı Kanun’un “Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlıklı 17.04.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5754 sayılı Kanun’un 68. maddesi ile değişik geçici 1. maddesi: