muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/18389, Karar No: 2013/21568, Tarih: 18.11.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/18389 E.  ,  2013/21568 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, davalılardan Büyükyağlı Belediyesinde 10.05.1997 ile 01.10.2004 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Davaya konu olayda, Mahkemece bozmaya uyulmuş ise de, bozma kararımızın gereği yerine getirilmemiştir. Aslen, Belediyeden gelen verile emirleri ve işçi ücret bordrolarında mahkemece herhangi bir kaydın bulunmadığı kabul edilmiş ise de; dava dosyasından 12/12/2000 tarihli verile emri ve ekindeki işçi bordrosunda davacının adının geçtiği anlaşılmakta olup, her ne kadar davalı ... kamu kurumu ise de, davacının kayıtların usulsüz ve düzensiz tutulduğu iddiası da yeterince araştırılmalı ve şayet usulsüz kayıtların olduğu belirlenir ise, diğer delillerle desteklenmesi halinde çalışılan sürelerin tespitine karar verilmelidir. Zira asıl olan fiili ve gerçek çalışmaların varlığıdır. Ayrıca yukarıda belirtildiği gibi verile emirleri dikkate alındığında davacının 2000 yılı içerisinde de çalışmalarının gerçekleştiği anlaşılmakta olup, Mahkemece davacının çalışmaları bakımından bordrolu tanık

beyanları esas alınmalı ve çalışmalarının gerçekleştiği sürelerin tam olarak belirlenmesi için o dönemde görev yapan eski belediye başkanları da dahil olmak üzere dinlenecek tanıkların beyanları da dikkate alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davacıya iadesine, 18.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4887, Karar No: 2013/10323, Tarih: 08.10.2013

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2013/4887 E.  ,  2013/10323 K.**

**"İçtihat Metni"**

Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun basit cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından sanık ...'nın yapılan yargılaması sonunda; atılı suçlardan mahkûmiyetine dair ... Ağır Ceza Mahkemesinden verilen ... gün ve 2010/180 Esas, 2013/16 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında mağdurelerden Sevda'ya yönelik olarak işlemiş olduğu beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun basit cinsel istismarı suçundan hüküm kurulurken, adı geçen mağdure suç tarihinde 15 yaşından küçük olduğu halde uygulama maddesinin TCK.nın 103/1-a maddesi yerine, 103/1-b maddesi olarak gösterilmesi mahallinde düzeltilebilir yazım hatası olarak kabul edilmiştir.

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiillerin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan, sanık müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, ... tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3906, Karar No: 2018/8373, Tarih: 24.10.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/3906 E.  ,  2018/8373 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanunu'na muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

... Kantincilik Yemek Gıda Ltd. Şirketi'nin 2009 ve 2010 takvim yıllarında sahte fatura kullandığı iddia olunan davada; şirket yetkilisi olan sanığın, faturaların gerçek alım-satıma dayanan ticari belgeler olduğunu savunarak suçlamaları kabul etmemesi; vergi raporlarında ise işletme için faturasız yaptığı bir kısım alımları davaya konu sahte faturalar ile belgelendirdiği yönünde tespitler bulunması karşısında; gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek biçimde belirlenmesi amacıyla;

1- Sahte fatura kullanma suçunda, suçun maddi konusunun fatura olması; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 230. maddesinin 1. fıkrasında, faturalarda bulunması zorunlu olan bilgilerin neler olduğunun belirtilmesi, aynı Kanun'un 227. maddesinin 3. fıkrasında ''Bu Kanuna göre kullanılan veya bu Kanun'un Maliye ve Gümrük Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak kullanma mecburiyeti getirilen belgelerin, öngörülen zorunlu bilgileri taşımaması halinde bu belgeler vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılır.'' hükmünün yer alması; suç konusu faturaların duruşmada incelenmediğinin görülmesi karşısında; suç unsurlarının tespiti bakımından, emanetin 2011/1924 sırasında kayıtlı olduğu anlaşılan faturaların getirtilerek incelenmesi ve 213 sayılı Kanunun 230. maddesinde öngörülen zorunlu bilgileri içerip içermediğinin tespit edilmesi, denetime olanak verecek şekilde dosya içinde bulundurulması,

2- Faturaların zorunlu bilgileri içerdiğinin tespit edilmesi durumunda;

a) Faturaları düzenlediği belirlenen ve dosya kapsamına haklarındaki karşıt vergi raporları alınan mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığının araştırılması; dava açılmış ise, dosyalarının getirtilerek incelenmesi ve bu davayla ilgili belgelerin onaylı örneklerinin çıkartılarak dosya içine konulması,

b) Faturaları düzenleyen şirket yetkilileri veya kişilerin, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi; kendilerinden, sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kime verdiklerinin, sanığı tanıyıp tanımadıklarının sorulması,

c) Gerektiğinde, faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi için;

aa) Faturayı düzenleyen mükelleflere ait mal ve para akışını gösteren sevk ve taşıma irsaliyelerinin, teslim ve tesellüm belgelerinin, bedelinin ödendiğine ilişkin ticari teamüle uygun ve kanıtlama yeterliliği olan banka hesaplarının ve kasa mevcuduyla uyumlu geçerli belgelerin olup olmadığının araştırılması,

bb) Daha sonra, faturaları düzenleyen şirket ile kullanan şirket ve kişilerin ticari defterleri ve belgeleri üzerinde karşılıklı bilirkişi incelemesi yaptırılması,

Sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde mahkûmiyet hükmü kurulması,

3- Kabule göre de;

bb) Daha sonra, faturaları düzenleyen şirket ile kullanan şirket ve kişilerin ticari defterleri ve belgeleri üzerinde karşılıklı bilirkişi incelemesi yaptırılması,

Sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde mahkûmiyet hükmü kurulması,

3- Kabule göre de;

a) Her takvim yılı içinde kullanılan faturaların ayrı suçları oluşturması, ancak aynı takvim yılına ait birden fazla fatura kullanılması halinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiği dikkate alınarak, sanık hakkında 2009 ve 2010 takvim yıllarından zincirleme şekilde ayrı hükümler kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,

b) 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan haklardan sanığın sadece kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverilme tarihine kadar uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinin, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli 2014/140 Esas ve 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, kazanılmış hakkın gözetilmesine, 24.10.2018 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/32949, Karar No: 2017/12008, Tarih: 23.05.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/32949 E.  ,  2017/12008 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İŞE İADE

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere göre ve özellikle işçinin iş sözleşmesini geçerli nedene dayalı olarak feshetmek isteyen işveren 4857 sayılı İş Kanun'unun 19. maddesi uyarınca fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 19. maddesinde öngörülen yazılı şekil şartına uymamak feshi geçersiz kılar. Dosya içeriğine göre 4857 sayılı Kanun'un 19. maddesine aykırı olarak yazılı fesih bildirimi sunulmadığı bu durumun başlı başına feshi geçersiz hale getirdiği anlaşılmakla, davalıların temyiz itirazlarının reddi ile sonucu itibariyle doğru olan kararın bu gerekçe ile ONANMASINA, 23.05.2017 gününde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/14896, Karar No: 2024/2747, Tarih: 26.03.2024

**8. Ceza Dairesi         2024/14896 E.  ,  2024/2747 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2023/1921 E., 2023/2019 K.

SUÇLAR : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, tehdit, özel hayatın gizliliğini ihlal

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret, onama

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince sanıklar ... ve ... hakkında tehdit ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarından kurulan hükümlerin kesin nitelikte olduğu tespit edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından sanıklar hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan verilen kararların; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan usul hükümlerine göre temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz isteklerinin süresinde olduğu ve reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

Sanık ... müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, 5271 sayılı Kanun’un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği takdîren reddine karar verilerek duruşmasız olarak yapılan temyiz incelemesinde;

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.05.2021 tarihli iddianamesiyle sanıklar ... ve ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, özel hayatın gizliliğini ihlal ve yağma suçlarından, sanık ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan cezalandırılmaları istemiyle dava açılmıştır.

2. Düzce 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 03.03.2023 tarihli kararı ile sanıklar ... ve ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, özel hayatın gizliliğini ihlal ve tehdit suçlarından, sanık ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan mahkûmiyet kararları verilmiştir.

3. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 01.12.2023 tarihli kararı ile sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik sanıklar ve müdafileri tarafından yapılan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Sanık ... müdafiinin temyiz isteği, sanığın samimi olarak savunmada bulunduğuna, kararın usûl ve yasaya aykırı olduğuna, mahkumiyet kararlarının hukuki dayanaktan yoksun olduğuna, fotoğrafın izinsiz olarak çekilmediğine ve somut bir nedene dayanmayan diğer temyiz itirazlarına ilişkindir.

2. Sanık ... müdafiinin temyiz isteği, kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine, diğer sanıkların eylemlerine iştirak etmediğine, beraat kararı verilmesi gerektiğine, iddianın asılsız olduğuna, dosyada somut delil bulunmadığına ve somut bir nedene dayanmayan diğer temyiz itirazlarına ilişkindir.

2. Sanık ... müdafiinin temyiz isteği, kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine, diğer sanıkların eylemlerine iştirak etmediğine, beraat kararı verilmesi gerektiğine, iddianın asılsız olduğuna, dosyada somut delil bulunmadığına ve somut bir nedene dayanmayan diğer temyiz itirazlarına ilişkindir.

3. Sanık ... müdafiinin temyiz isteği, sanığın suç işleme kastının bulunmadığına, müşteki ifadelerinin çelişkili olduğuna, atılı suçların unsurlarının oluşmadığına, şüpheden sanığın yararlanması gerektiğine ve somut bir nedene dayanmayan diğer temyiz itirazlarına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

Dava konusu olay; olaydan önce mağdure Nozimakhon ile sanık ...'ın birbirlerini tanıdıkları, olay günü bir araya gelen sanıkların fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ederek, mağdurelerin birlikte kaldıkları eve geldikleri, ellerinde bulunan tabanca ve bıçakla korkutmak suretiyle zorla içeri girdikleri, mağdureleri bir araya toplayarak rehin aldıkları, cep telefonlarını istedikleri, evde bulunan paraları yağmaladıkları, mağdurelerin istekleri dışında fotoğraflarını çektikleri, bu şekilde uzun süre mağdureleri alıkoyduktan sonra olay yerinden ayrılmak suretiyle atılı suçları işledikleri iddiasına ilişkindir.

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda, sanıklar ... ve ...'ın kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, özel hayatın gizliliğini ihlal ve tehdit suçlarını, sanık ...'ın kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işledikleri kabul edilerek mahkumiyetlerine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından sanıklar ve müdafiilerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

A. Sanıklar ... ve ... hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal ve tehdit suçlarından kurulan hükümler yönünden;

5271 sayılı Kanun’un 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer verilen; “İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları”nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme karşısında, sanıklar müdafiilerinin temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

B. Sanıklar ..., ... ve Tugay hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan hükümler yönünden;

B. Sanıklar ..., ... ve Tugay hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan hükümler yönünden;

Mağdurelerin aşamalardaki beyanları, sanıkların ikrar içeren savunmaları, tanık ifadeleri, HTS kayıtları, olay yeri inceleme tutanağı, adli muayene raporları ve tüm dava dosyası kapsamındaki deliller birlikte değerlendirildiğinde; yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği, Bölge Adliye Mahkemesinin sanıkların atılı suçu işlediklerine dair kararında isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, sanıklar müdafilerinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiş ve kararda hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

A. Sanıklar ... ve ... hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal ve tehdit suçlarından kurulan hükümler yönünden;

Gerekçe bölümünde (A) bendinde açıklanan nedenle, 5271 sayılı Kanun'un 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca sanıklar müdafilerinin temyiz istemlerinin, 5271 sayılı Kanun’un 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanıklar ...ve ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan hükümler yönünden;

Gerekçe bölümünde (B) bendinde açıklanan nedenlerle Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 01.12.2023 tarihli, 2023/1921 Esas sayılı kararında sanıklar müdafiileri tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ile sınırlı yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Düzce 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 26.03.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6364, Karar No: 2013/2595, Tarih: 18.02.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/6364 E.  ,  2013/2595 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

Davacı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesilen aylıkların yeniden bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

Dava, davacının maaşını kesen Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Yerel mahkemece, davanın kabulü ile davacının ölüm aylığını iptal eden Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel ... Sigortası kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası olup, uyuşmazlığın çözümünde sosyal güvenlik, sosyal güvenliğin amaç ve yöntemleri, sosyal sigortalar, sosyal güvenlik sistemi gibi kavram ve olguların değerlendirilmesine gereksinim bulunmaktadır.

Sosyal sigorta sistemlerinde sigortalılar veya hak sahipleri belli şartların yerine getirilmesi halinde sosyal edime (yardıma) hak kazanırlar. Sosyal edim ya da sosyal yardım hakkı kişilerin belli bir yardım ya da edim üzerinden yargısal yönden icrası mümkün kamusal talep hakkını ifade eder. Sosyal sigortalar; sosyal koruma, dayanışma, sosyal denkleştirme, zorunluluk ilkelerine dayanmakta olup, özellikle inceleme konusu 5510 sayılı Kanunun 56. maddesi yönünden önem arz eden sosyal koruma ilkesiyle, toplumun ekonomik ve sosyal yönden en fazla gereksinimi olan bireylerini/gruplarını koruma, güvenceye kavuşturma ve onlara hizmet amaçlanmakta, yaşamlarını sürdürebilmeleri için bu kişilerin sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınması hedefi öne çıkmaktadır. Devletler tarafından amaç olarak benimsenen sosyal güvenlik genellikle sosyal sigortalar ile sosyal yardım ve hizmetler olarak adlandırılan iki temel yöntem uygulanmak suretiyle sağlanmaya çalışılmaktadır. İki ana rejimden meydana gelen Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde, yardımlar genellikle devlet bütçesinden veya gönüllü özel yapılanmalardan karşılandığı, katılmasız veya primsiz rejim olarak adlandırılan sosyal yardım ve hizmetlerin yanı sıra sistemin temel dayanağını oluşturan ve ilgililerin herhangi bir maddi katkısının söz konusu olmadığı katılmalı veya primli rejimde bulunmaktadı

Ülkemizde, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına Ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu olmak üzere beş ana sosyal güvenlik yasası bulunmakta olup, bu mevzuatlarda düzenlenen sosyal güvenlik hakkı, Sosyal Sigortalar Kurumu, kısaca Bağ-Kur olarak adlandırılan Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu , Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı tarafından yerine getirilmekte iken, öncelikle 20/05/2006 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren örgütlenme yasası niteliğindeki 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali açıdan özerk, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kurularak, anılan üç kurum tek çatı altında bu Kurumda birleştirilmiş, sonrasında mevzuat birliğini sağlamaya yönelik olarak, istisnaları dışında 01/10/2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun kabul edilmiştir. Tüm modern sosyal güvenlik sistemlerinde yer alan ölüm sigortası, sigortalının yaşamını yitirmesi durumunda geride kalan ve hak sahibi olarak nitelendirilen (tanımlanan) kişilerin geleceklerini güvence altına almayı amaçlamaktadır.

Söz konusu kanunlarda ... kazalarıyla meslek hastalıkları sigortası veya ölüm sigortası kollarından hak sahiplerine ölüm geliri, ölüm aylığı, dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için bazı koşulları öngörülmüş, bunlar arasında anne/baba üzerinden hayattaki kız çocuğuna veya eş üzerinden sağ kalan diğer eşe tahsis yapılabilmesi evli olmama şartına bağlanmıştır. 506 sayılı Kanunun 99. ve 1479 sayılı Kanunun 43. maddelerinde "hakkı doğuran olay tarihi" ibarelerine yer verilmiş, 5510 sayılı Kanunun 35. maddesinde "hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarih", 97. maddesinde "hakkın kazanıldığı tarih" ve "hakkın doğduğu tarih" sözcükleri kullanılmıştır. Kız çocuğuna anne/baba üzerinden ölüm geliri/aylığı veya yetim aylığı bağlanabilmesi için yalnızca ölümün gerçekleşmesi veya evli olunmaması yeterli bulunmayıp, tahsis için her iki olgunun bir arada varlığı gerekmektedir. Evli kız çocuğu kimi zaman boşanmayla, bazen de ölümle hak sahibi sıfatını kazanmakta, başka bir anlatımla, sigortalı anne/baba yaşamını yitirmesine karşın kız çocuğu evli ise hak sahibi olamamakta, evli olmayan kız çocukları ise sigortalı anne/baba hayatta olduğu sürece bu sıfatla anılmamakta ve her iki durumda da gelire/aylığa hak kazanılamamaktadır. Şu durumda, evli kız çocuğu bazen boşanmayla, kimi zaman da ölümle ve hangisi daha sonra ise o tarihte hak sahibi olmaktadır. Dolayısıyla, hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarih (Hakkın kazanıldığı tarih-Hakkın doğduğu tarih-Hakkı doğuran olay tarihi) değişkenlik arz etmektedir.