muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/9683, Karar No: 2023/202, Tarih: 23.01.2023

3. Vekalet ücretine hükmedilmemesi talebi yönünden

Davanın kısmen kabulüne karar verilmesi karşısında, yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettiren davacı lehine, yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde (B-3) nolu paragrafında açıklanan nedenle ... 4. Ağır Ceza Mahkemesinin, 01.07.2022 tarihli ve 2022/344 Esas, 2022/371 Karar sayılı kararına yönelik davacı vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesi gereği hüküm fıkrasına; “Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri dikkate alınarak 2.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine,” ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

23.01.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/1705, Karar No: 2009/6207, Tarih: 08.06.2009

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2009/1705 E.  ,  2009/6207 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, pilon yeri ve irtifak kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın ve pilon yerinin ve irtifak hakkının idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Belediye Başkanlığından dosya içersine getirtilen 02.02.2007 günlü yazıda dava konusu taşınmazın imar planı dışında, mücavir alan içersinde olduğu, belediye hizmetlerinden yararlanmadığı belirtilmiş, 28.03.2007 günlü yazıda ise dava konusu taşınmazın meskun mahal bitişiğinde olduğu, yol,su ve kanalizasyon hizmetinden yararlandığı belirtilmiştir. Aynı belediyeden gelen bu yazılar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve dava konusu taşınmazın vasfının tespiti için, sözü edilen yazılar Belediye Başkanlığına gönderilerek aradaki çelişkinin nereden kaynaklandığının sorulması ve ayrıca dava konusu taşınmazın imar planı içinde olup olmadığı, imar planı içinde ise tarihi, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), belediye ve diğer altyapı hizmetlerinden, (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumu, etrafının meskun olup olmadığı, nazım imar planı içinde ise bu plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezine mesafesi, beldenin gelişme istikametinde olup olmadığı hususlarının belediye başkanlığından sorularak alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından,

2-Dava konusu 1 parsel numaralı taşınmazın değerlendirme tarihi olan 02.02.2006 tarihi, bilirkişi kurullarınca somut emsal olarak alınan 5339 Ada 4 parsel numaralı taşınmazın satış tarihi olan 24.11.2004 tarihi, 5339 Ada 7 parsel numaralı taşınmazın satış tarihi olan 17.12.2004 tarihi, 2233 Ada 4 parsel numaralı taşınmazın satış tarihi olan 24.03.2005 tarihi,5415 Ada 14,15 ve 16 parsel numaralı taşınmazların satış tarihi olan 24.03.2005 tarihi ve 4950 Ada 1,2 ve 3 parsel numaralı taşınmazların satış tarihi olan 31.12.2002 tarihi itibarıyla İmar Yasası hükümleri uyarınca imar düzenlemesi görüp görmediklerinin, imar düzenlemesi görmüşlerse ne miktarda düzenleme ortaklık payına karşılık gelecek oranda indirim yapıldığının Tapu Sicil Müdürlüğü ve Belediye Başkanlığından sorularak alınacak yazı cevaplarının dosya içersine getirtilmesinden,

3-Bilirkişi kurulunca somut emsal olarak alınan 4950 Ada 1, 2 ve 3 parsel numaralı taşınmazların emsal alınan 31.12.2002 tarihi itibarıyla alıcısını, satıcısını ve satış bedelini gösterir şekilde tapu kaydının Tapu Sicil Müdürlüğünden temin edilmesinden,

Sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE. 08.06.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/9900, Karar No: 2007/10558, Tarih: 24.09.2007

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2007/9900 E.  ,  2007/10558 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 24.05.1999 gününde verilen dilekçe ile tapu kayıtlarına vakıf şerhinin işlenmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 25.05.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... İdaresi vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

\_K A R A R\_

Davacı ... İdaresi vekili 24.05.1999 tarihli dilekçesiyle taşınmazın evveliyat kayıtlarında Sultan Beyazıt Vakfı şerhi mevcut iken dava konusu 4188 sayılı parselin tapu kaydına sehven vakıf şerhinin işlenmediği ve taşınmazın kat irtifakı kurulduktan sonra davalılara satışının yapıldığını beyanla davalıların tapudaki hisselerine yeni tapu kayıtlarına Sultan Beyazıt Vakfı şerhinin işlenmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar davanın reddini savunmuştur. Mahkemece "...dava konusu 4188 sayılı parselin 27.04.1988 tarihinde 575 sayılı parselin ifrazından meydana geldiği ve 04.02.1982 tarihinde komisyon kararı ile tescilinin yapıldığı tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak dava açılamayacağı, ancak; Kadastro Kanununda değişiklik yapan ek madde ile kadastro kanununun 12/3. maddesinin sahih vakıflarda uygulanmaması hususunda düzenleme getirdiği, dosyadaki Prf . Dr. ... tarafından düzenlenen raporda vakfın türünün gayrisahih vakıfa ilişkin bulunduğunun belirlendiği gibi 4188 parselin evveliyatı olan 575 parsele ait tapulamanın 04.02.1982 tarihinde kesinleştiği dava tarihi itibariyle 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği ...." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı ... İdaresi vekili kararı temyiz etmiştir.

Davacı ... İdaresi vekili kararı temyiz etmiştir.

Dava konusu 4188 parsel sayılı taşınmazın ifrazen gelmiş olduğu 575 parsel sayılı taşınmazın getirtilip incelenen tapulama tutanağı üzerinde Sultan Beyazıt Vakfından şerhinin mevcut olduğu ancak "575 parselin ifrazından sonra oluşan 4188 parselin tapu kaydı üzerine vakıf şerhinin işlenmemiş olduğu" Tapu Sicil Müdürlüğünün 01.06.2007 2147 sayılı cevabi yazıları ve dayanak belgeleriyle sabittir. Gerçekten tapulama tutanağında mevcut bulunan vakıf şerhinin ifraz gören dava konusu taşınmaz kayıtlarına aynen aktarılması Türk Medeni Kanununun 848 ve 849 maddeleri hükmü gereğidir. Burada tapulama öncesi bir sebebe dayanılmadığı gibi taşınmaz maliki değişse bile yeni malik olan kişiler başka bir işleme gerek bulunmaksızın yasada ve 02.04.2004 tarih 1/1 sayılı Yargıtay İçtihatları Büyük Genel Kurulu Kararında taşınmaz yükü olarak nitelendirilen şerhin sonuçlarından sorumludur. Belirtilen nedenlerle davada tapulama öncesi bir sebebe dayanılmadığı için 10 yıllık hak düşürücü süre uygulanmaz. Ayrıca, dava Türk Medeni Kanunun 848 ve 849 maddelerine dayanılarak tapulama tutanağında yazılı bulunan vakıf şerhinin ifraz kayıtlarına işlenmesi istemiyle yasadan kaynaklanan mecburiyete dayanmış olduğundan vakfın türü hakkında inceleme yapılması da gerekmez. Açıklanan nedenlerle davanın reddine dair verilen kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 24.09.2007 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/448, Karar No: 2009/2361, Tarih: 14.04.2009

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2009/448 E.  ,  2009/2361 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

BİRLEŞTİRİLEN DAVA:... 2.Asliye Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkiline ait aracın davalı şirket tarafından kasko poliçesi ile sigortalandığını, araçta meydana gelen hasar bedelinin davalı tarafından ödenmediğini belirterek 16.000.-YTL hasar bedelinin 11.11.2004 tarihinden reeskont faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiş, birleştirilen dosyada ise aracı tamir eden şirket tarafından yapılan icra takibi neticesi fatura bedelinin ödendiğini, davalının hasar bedelini ödememek nedeniyle faiz, icra gideri ve vekalet ücreti ödemek zorunda kaldıklarını belirterek 9.000.-YTL'nin 11.11.2004 tarihinden işleyecek yasal faizi ile tahsilini talep etmiş, 26.10.2006 tarihli dilekçesi birleştirilen dosyada dava değerinin yanlış yazıldığını 3.000.-YTL'nin tahsilini istediklerini belirtmiştir.

Davalı vekili, kazanın kaza tutanağında belirtilen zamanda meydana gelmediğini, sürücünün alkollü olduğunu belirterek zararın teminat dışı kaldığını, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece TTK 1281.maddesi gereğince, sigortalının gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun ispat yükümlülüğünün sigorta şirketine ait olduğunu, tarafsız tanık beyanlarına göre, olayın kaza tutanağında belirtilen saatte olmadığı ve alkollü olabileceğini belirttiklerinden hasarın teminat dışı

../..

kaldığı ispat edildiğinden sigortalı tarafından doğru ihbar yükümlülüğü yerine getirilmediğinden bu dosya ve birleştirilen dosya üzerinden açılan davanın subut bulmaması nedeniyle reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir TTK.nun 1282 nci maddesi uyarınca sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi, aynı yasanın 1281 nci maddesine göre kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın da sigortacı tarafından kanıtlanması gerekir. Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de, sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise bu oluş şeklinin Kasko Sigortası Genel Şartları'nın A.5 maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmektedir.Ancak sigortalı Kasko Poliçesi Genel Şartlarının 1.5 maddesi ve TTK. 1292/3. maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyiniyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan rizikonun teminat içinde imiş gibi ihbar ederse ispat külfeti yer değiştirip oluşan rizikonun teminat içinde kaldığını ispat külfeti sigortalıya geçer.

Davacı tarafından dava konusu kazaya ilişkin olarak düzenlenen trafik kazası tespit tutanağı ve diğer belgelerin davalı ... şirketine bildirilmesinden sonra davalı ... şirketi tarafından sigorta teminatının ödenmemesi üzerine işbu dava açılmıştır. Davalı vekili, dava konusu kazanın kaza tutanağında belirtilen zamanda meydana gelmediğini, sürücünün alkollü olduğunu iddia etmiştir. Bu konudaki ispat külfeti M.K.'nun 6 ve TTK.nun 1281/2.maddeleri uyarınca davalı ... şirketine aittir. Kazadan sonra düzenlenen kaza tespit tutanağında kazanın 11.11.2004 tarihinde saat 21.45 sırasında olduğu ve sürücü ...’ın alkolsüz olduğu belirtilmiştir. Mahkemece ifadelerine başvurulan kaza tespit tutanağını düzenleyen tutanak mümziileride tutanak içeriğinin doğru olduğunu beyan etmişlerdir. Kaza tespit tutanağının aksi ispat edilene kadar geçerli resmi belge niteliğindedir. Davalı vekili kaza tutanağının doğru olmadığını, kazanın kaza tutanağında belir-

../...

tilen tarih ve saatte olmadığını belirtmiş ise de tutanak içeriğinin aksini ispata yarar somut deliller ileri sürmÜş değildir. Ayrıca davacı sigortalının rizikonun gerçekleşme şeklini kasten ve iyiniyet kurallarına aykırı şekilde bildirdiği sabit olmamıştır. Kazanın sigorta şirketinin belirttiği tarih ve saatte meydana gelmiş olsa dahi sigorta teminatı dışında kaldığının davalı ... şirketi tarafından ispatı gerekir. Açıklanan nedenle mahkemece kaza tespit tutanağının aksinin ne şekilde kanıtlanmış olduğu, rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetinin kasten yerine getirilmediği veya iyiniyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu teminat içinde imiş gibi ihbar edildiği ve ispat yükünün yer değiştirdiği somut delillerle kanıtlanmadığı halde mahkemece doğru ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile usul ve yasaya aykırı bulunan hükmün BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 14.4.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4034, Karar No: 2020/617, Tarih: 03.02.2020

**10. Hukuk Dairesi         2018/4034 E.  ,  2020/617 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı ve davalılar vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun kısmen kabul, kısmen reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının kesintisiz çalıştığı halde sigortasının yapılmadığını belirterek, 15/04/1991 - 24/08/2005 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının ... Düğün salonunda 1993 tarihinde kısa bir süre çalıştığını, davacının çalıştığı sürece primlerinin yatırıldığını, söz konusu işletmenin düğün salonu olması sebebiyle sadece yaz aylarında faaliyet gösterdiğini, sezon tabir edilen zaman diliminde faaliyetlerine ara verdiğini, bu süre zarfında çalışanların iş akitlerinin askıya alındığını, ara verildiği dönemde çalışanlara karşı ücret yükümlülüğü ve prim yatırma yükümlülüğünün olmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın 506 sayılı Kanunun 79. maddesi uyarınca hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle reddi gerektiğini, davacının kurum kayıtlarında iddia olunan çalışmasının olmadığını, kamu düzenine ilişkin hizmet tespit davalarında çalışma olgusunun somut ve net bir şekilde ortaya konulması gerektiğini, kurumca yapılan işlemlerin kanuna ve mevzuata uygun olduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dahili Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının... salonunda 1993 tarihinde kısa bir süre çalıştığını, davacının çalıştığı sürece primlerinin yatırıldığını, söz konusu işletmenin düğün salonu olması sebebiyle sadece yaz aylarında faaliyet gösterdiğini, sezon tabir edilen zaman diliminde faaliyetlerine ara verdiğini, bu süre zarfında çalışanların iş akitlerinin askıya alındığını, ara verildiği dönemde çalışanlara karşı ücret yükümlülüğü ve prim yatırma yükümlülüğünün olmadığını, davacının işyerinde 24/08/2005 tarihine kadar çalışmadığını, 1999 yılının 3. ayında söz konusu iş yerini terk ettiğini ve bir daha çalışmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece Mahkemesince; "Davanın kısmen kabulü ile ;

1- Davacının 15/04/1991 - 30/01/1994 tarihleri arasındaki dönemde davalılar ... ve Sel Tekstil (DMR Demir Tekstil ) Ltd. Şirketine ait ... sicil nolu işyerinde, işverence kuruma bildirilen hizmet süreleri dışlanmak suretiyle asgari ücretle sigortalı olarak çalıştığının tespitine. Fazlaya ilişkin talebin reddine.

2-Davalı ... ... hakkında açılan davanın husumet yönünden Reddine." karar verilmiştir.

B-BAM KARARI

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, usul ve esas açısından ilk derece mahkeme kararı kaldırılarak, bu doğrultuda yeniden esas hakkında karar vermiştir.

HÜKÜM: Açıklanan nedenlerle;

1-Davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun reddine,

2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.3 maddesi gereğince kabulüne,

3-Kayseri 1. İş Mahkemesi'nin 2013/291 E., 2017/445 K. sayılı kararının kaldırılmasına,

4-Davanın kısmen kabulü ile;

a)Davacının 12/04/1991 - 31/12/1993 tarihleri arasındaki dönemde davalı ... ..., 01/01/1994 - 30/09/1999 tarihleri arasında... Tekstil San. ve Tic. A.Ş.(Yeni Unvanı: ... Demir Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.)'ne ait 23132038 sicil nolu işverenlik nezdinde sürekli olarak işverence kuruma bildirilen hizmet süreleri dışlanmak suretiyle asgari ücretle ... Düğün Salonu işyerinde sigortalı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

b)Dahili davalı ... hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine ile yerinde bulmak suretiyle; davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Taraf vekillerince, Bölge Adliye Mahkemesi kararının yerinde olmadığı, ilk derece makkeme kararının usul ve kanuna aykırı olması nedeni ile temyizen bozulmasını istemişlerdir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

1-Dosyada toplanan deliller ve gerektirici sebeblere göre davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davalılar vekilinin temyizi yönünden ise, davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86. kaddeleridir. 506 sayılı Kanun'un 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesi ile 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

Bu ilkeler ışığında somut olay irdelendiğinde, davacının 15/04/1991 - 24/08/2005 tarihleri tarihleri arasında kesintili olarak dava konusu işyerinde çalıştığı, bildirilmeyen sürelerin tespitini talep ettiği, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. 23132 sicil nolu işyerinden bildirilen kısmi çalışma ve giriş-çıkış bildirilerinin olduğu, Mahkemece, re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda, uyuşmazlığa konu dönemin tamamını kapsar şekilde çalışması bulunan bordro tanıklarını belirlenerek beyanlarına başvurulmalı; talep edilen döneme ilişkin bordro tanıklarına ulaşılamadığı takdirde sigortalı ile birlikte çalışan kişiler ile aynı çevrede işyeri olan işveren, ya da, bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, makkemece davacının çalışması bildirilenlerin dışında tam süreli olarak kabul edilmiş ise de, tanık anlatımlarından da anlaşıldığı üzere kış aylarında çalışmanın yapılmadığı, davacının Radyo yayıncılığı yaptığı ve işlettiği, buradaki konumu ve görevi belirlenmeli, davalı işyeri dışında çalışmasının ne kadarı Radyo yayıncılığına hasrettiği, sigortalının kayıtlarda bildirilmeyen hizmet sürelerinin kısmi çalışmaya dayalı olup olmadığı, işveren tarafından kısmi çalışma dolayısı ile ilgili sigorta müdürlüğüne bildirimin yapılıp yapılmadığı hususu yeterince araştırılmalı; işyerinde Kurum tarafından yapılmış tespit ve müfettiş raporu bulunup bulunmadığı araştırılmalı, çalışmanın tam zamanlı olup olmadığı, aynı anda iki işyerinde birden çalışmasının mümkün olup olmadığı, işin ve işyerinin kapsamı gözetilerek belirlenmeli, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmeli, çalışma dönemi yönünden araştırma yapılarak bu döneme ilişkin re'sen belirlenecek bordro tanıkları ve komşu işyeri tanıkları gerekirken, eksik araştırma ve incelemeye dayalı karar verilmiş olması isabetsizdir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle HMK’nın 373/2 maddesi gereği BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan...'ya iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03/02/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.