muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/18245, Karar No: 2017/4130, Tarih: 22.05.2017

**14. Hukuk Dairesi         2015/18245 E.  ,  2017/4130 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 18.11.2005 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 19.06.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, yüklenicinin temliki ile kazanılan kişisel hakka dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili ile davalı ... A.Ş arasında 15/07/1996 tarihinde yapılan daire satış sözleşmesi gereğince, davalı şirketin, dava dışı SS... Konut Yapı Kooperatifince yapılmakta olan inşaatın yapımcı firması olarak yapım ücretinden kendisine isabet edecek dairelerden bir tanesini 15.000 DM’ye davacıya sattığını, müvekkiline verilecek dairenin kooperatif üyeleri ile birlikte çekilecek kurada belirleneceğini, diğer kooperatif üyelerinin kura çekip dairelerini aldığı halde müvekkiline herhangi bir daire verilmediğini belirterek davalı şirket tarafından müvekkiline anahtar teslimi olarak satılan dairenin müvekkili adına tescilini, bu mümkün olmazsa satılan dairenin dava tarihi itibariyle değeri tespit edilerek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... AŞ vekili, müvekkili ile davalı kooperatif arasında yapılan sözleşme uyarınca müvekkilinin ücret alacağının %7'si karşılığında daire aldığını ve bu dairelerin kooperatif tarafından belirlendiğini, davacı ile müvekkili şirket arasında imzalanan sözleşmeye göre, yapım ücreti karşılığı verilecek dairelerden bir tanesinin anahtar teslimi olarak davacıya verileceğini, davacıya kura çekileceğinin ihtar edildiğini, ancak davacının kuraya katılmadığı için adına noter tarafından kura çekilerek alacağı dairenin tespit edildiğini, ancak davacının daire satış bedeli olan 15.000 DM'yi halen müvekkili şirkete ödemediğini, davacı tarafından kura ile belirlenen dairenin faiziyle birlikte kat farkını ve satış bedelini ödediği taktirde SS.... Konut Yapı Kooperatifi’nin daireleri bitirip ferdileşmeye geçerken davacı adına kura ile tespit edilen dairenin tescil olunacağını, davacının edimlerini yerine getirmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Dahili davalı ... Kooperatifi vekili, daire satış sözleşmesinin müvekkili kooperatifle bir ilgisinin olmadığını, diğer bir deyişle davacının müvekkili kooperatiften herhangibir daire almadığını belirterek davalı sıfatı olmadığından kooperatif aleyhindeki davanın reddini savunmuştur.

Dahili davalı ... Kooperatifi vekili, daire satış sözleşmesinin müvekkili kooperatifle bir ilgisinin olmadığını, diğer bir deyişle davacının müvekkili kooperatiften herhangibir daire almadığını belirterek davalı sıfatı olmadığından kooperatif aleyhindeki davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davalılardan ... AŞ hakkında açılan davanın kabulü ile 75.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalı ... Emlak İnşaat Pazarlama Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden tahsili ile davacıya verilmesine, dahili davalı ... Kooperatifi aleyhine açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Davadaki istemin dayanağı, davalı yüklenici ile dava dışı arsa sahipleri arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ve yüklenicinin davacıya şahsi hakkını devretmesine ilişkin “alacağın temliki” (alacağın devri) sözleşmesidir.

Arsa sahibi ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunan yükleniciden, sözleşmede ona bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümü temlik alan üçüncü kişinin (davacının) arsa sahibini (borçluyu) ifaya zorlayabilmesi için bazı koşulların varlığı gerekir.

Borçlar Kanununun 167. maddesi gereğince; “Borçlu, temlike vakıf olduğu zaman; temlik edene karşı haiz olduğu defileri, temellük edene karşı dahi dermeyan edebilir.” Buna göre temliki öğrenen arsa sahibi, temlik olmasaydı önceki alacaklıya (yükleniciye) karşı ne tür defiler ileri sürebilecekse, aynı defileri yeni alacaklıya (temlik alan davacıya) karşı da ileri sürebilir. Temlikin konusu, yüklenicinin arsa sahibi ile yaptığı sözleşme uyarınca hak kazandığı gerçek alacak ne ise o olacağından, temlik eden yüklenicinin arsa sahibinden kazanmadığı hakkı üçüncü kişiye temlik etmesinin arsa sahibi bakımından bir önemi bulunmamaktadır. Diğer taraftan, yüklenici arsa sahibine karşı edimini tamamen veya kısmen yerine getirmeden kazanacağı şahsi hakkı üçüncü kişiye (davacıya) temlik etmişse, üçüncü kişi (davacı) Borçlar Kanununun 81. maddesi hükmünden yararlanma hakkı bulunan arsa sahibini ifaya zorlayamaz.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere bu gibi davalarda arsa sahipleri ile yüklenici arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğunun kabulü gerekir. Dolayısıyla, inceleme ve araştırmanın arsa sahiplerinin de taraf olduğu bir davada yapılması gerektiğinden mahkemece, davacı tarafa arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin arsa sahibi olan tarafları hakkında dava açmak üzere mehil vermeli, açılırsa o dava eldeki dava dosyası ile birleştirilmeli, arsa sahiplerinin savunma ve delilleri toplanmalı, özellikle yüklenicinin inşaat sözleşmesi gereğince edimlerini yerine getirip getirmediği belirlenerek davacıların talepleri hakkında bundan sonra bir karar verilmelidir.

Taraf teşkili tam olarak sağlanmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.

Taraf teşkili tam olarak sağlanmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22.05.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/2913, Karar No: 2024/984, Tarih: 05.03.2024

**3. Hukuk Dairesi         2023/2913 E.  ,  2024/984 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/5 E., 2022/284 K.

Taraflar arasında Mahkemede görülen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı ... İl Müdürlüğü ile imzaladığı sözleşme gereğince 2011 yılında alım garantili 2+3 yaş karaçam fidan üretimi alımı karşılığında birim fiyat olarak 2,67 TL ödeneceğinin kararlaştırıldığını, 12.11.2013 tarihinde sözleşmeye konu 12.000 adet fidan teslim edildiği halde davalı idarenin ödeme yaparken birim fiyatı 1,51 TL'den hesaplayarak 18.120,00 TL ödeme yaptığını, eksik ödeme söz konusu olduğunu ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalarak 13.920,00 TL'nin davalıdan tahsilini istemişlerdir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri; davada Orman ve Su İşleri Bakanlığının taraf sıfatı bulunmadığından davanın Bakanlık açısından reddi gerektiğini, 14.06.2011 tarihinde 2+3 yaş karaçam fidan üretim sözleşmesi imzalandığını, 02.10.2010 tarih ve 6550 sayılı emirde, fidan satış fiyatlarında % 25 düşüş yapıldıktan sonra hesaplanan fiyatın esas alınacağı, fiyat - farkı ödenmeyeceği düzenlemesinin mevcut olduğunu, sözleşmenin 2011 yılında imzalandığını, 2011 fidan satış fiyatının 2,02 TL olduğunu %25 tenzilattan sonra 1,51 TL birim satış fiyatı olduğunu, sözleşmede birim fiyat olarak 2,67 TL yazılı olmasının hatadan kaynaklandığını bu fiyatın 2010 yılına ait olduğunu, idarenin takdir hakkını kullanarak 10.000 adet yerine 12.000 adet fidan aldığını savunarak davanın reddini istemişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 14.01.2016 tarihli ve 2015/61 E., 2016/80 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne, tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile 13.920,00 TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemece davanın kabulüne ilişkin verilen karara yönelik süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 10.10.2019 tarihli ve 2016/28624 E., 2019/9688 K. sayılı kararıyla, davalının husumet itirazı konusunda herhangi bir karar verilmediği, gerekçeli kararda da her iki davalının adının yazıldığı, davalı ... ve Su İşleri Bakanlığının husumet itirazı değerlendirilerek lehine yargılama gideri takdiri gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B.İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemece davanın kabulüne ilişkin verilen karara yönelik süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 10.10.2019 tarihli ve 2016/28624 E., 2019/9688 K. sayılı kararıyla, davalının husumet itirazı konusunda herhangi bir karar verilmediği, gerekçeli kararda da her iki davalının adının yazıldığı, davalı ... ve Su İşleri Bakanlığının husumet itirazı değerlendirilerek lehine yargılama gideri takdiri gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B.İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 15.10.2020 tarih ve 2019/273 E., 2020/57 K. sayılı kararıyla; davanın davalı ... yönünden kabulüne, diğer davalı ... ve Su İşleri Bakanlığı yönünden pasif husumet yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiş; hüküm, davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

2. Dairenin 01.12.2021 tarihli ve 2021/3114 E., 2021/12320 K. sayılı kararıyla, davalı idarenin sair temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, davalı idarenin yargılama sürecinde verdiği dilekçelerde; davacı tarafından aynı nedenle İdare Mahkemesinde aleyhlerine açılan davanın kısmen kabulü ile 6.120,00 TL'nin tahsiline karar verildiğini, bu tutarın yargılama giderleri ile birlikte 10.09.2014 tarihinde davacı vekilinin hesabına yatırıldığını bildirdiği, Mahkemece; davacı tarafından davalı aleyhine İdare Mahkemesinde açıldığı bildirilen dava dosyası ile bu dava sonucunda verilen karar uyarınca yapılan ödemelere ilişkin belgelerin getirtilmesi ve diğer deliller ile birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği, kabule göre de, davalı idarenin harçtan muaf olduğu halde aleyhine harç yüklenmesinin de doğru olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tarafların özgür iradeleri ile sözleşmeyi imzaladıkları ve davacı ile davalı idare olan ... arasında yapılan sözleşme uyarınca davacının sözleşmeye gereği gibi davrandığı ve yapılan iş sonucu bedellerinin davacıya gerektiği gibi ifa edilmediği, davacı tarafından davalı idare aleyhine Yozgat İdare Mahkemesinin 2014/247 Esas sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline 6.120,00 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği ve bunun sonucunda davacı vekili tarafından davalı idareden 09.09.2014 tarihinde 6.526,82 TL tahsil edildiği bu miktarın mahsubunun gerektiği gerekçesiyle; Orman Genel Müdürlüğüne karşı açılan davanın kısmen kabulüne, 7.393,18 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine, davalı ... ve Su İşleri Bakanlığına karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; .hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, davacının iddia etmiş olduğu alacağın zamanaşımına uğradığını, söz konusu sözleşmeye konu fidanların fiyatlarının hesaplanmasında sözleşmenin yapıldığı yıldaki Genel Müdürlüğün fiyat farkı ödenmemesi hususunun emirlendiğini, davacının, ödeme belgelerinde fiyat hesabının ne şekilde yapıldığını görerek ve kabul ederek belgeleri imzaladığını ve ödemelerini aldığını, davacının söz konusu sözleşmeye uygun hareket etmediğini, sözleşme yapılırken tek taraflı hataya düşüldüğü ve bu durumun davacıya izah edildiğine ilişkin açıklama yapıldıktan sonra davacının bu durumu bilmesi üzerine gerekli ödemelerin yapıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sözleşmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Bir Mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. Usuli kazanılmış hak olarak tanımlanan bu olgu Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK).

2. Bundan başka, Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan Mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş olan bu kısımları lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı YİBK).

3. Taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen kararda: Mahkemece bozma ilamında belirtilen ilkeler dikkate alınarak davacının alacağının doğru bir şekilde hesaplandığı, kararın bozmaya uygun olarak verildiği, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin ileri sürülen sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmadığı, dolayısıyla davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun kararın onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan mahkeme kararının 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 439 uncu maddesi gereğince ONANMASINA,

6100 saylı Kanun' Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 440 ıncı maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1387, Karar No: 2017/1363, Tarih: 15.11.2017

**Hukuk Genel Kurulu         2015/1387 E.  ,  2017/1363 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “Kurum işleminin iptali ve tespit” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İzmir 1. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 08.02.2013 gün 2012/470 E., 2013/72 K. sayılı kararın temyizen incelenmesinin davalı ... vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 28.06.2013 gün 2013/5483 E., 2013/14611 K. sayılı kararı ile;

(Dava, ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile ölüm aylığının ve yasal faizinin ödenmesi gerektiğinin tespiti istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hakkında verilen boşanma kararı 03.02.2000 tarihinde kesinleşen davacıya, hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla 506 sayılı Kanun kapsamında bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca Mayıs tarihli işlemle kesildiği anlaşılmakta olup, Mahkemece yapılan yargılama sonunda yazılı biçimde hüküm tesis edilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun'un 56/son maddesi uyarınca kesilmesine ilişkin Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Düzenleme ilk defa anılan kanunla getirilmiş olup, 01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatını teşkil eden herhangi bir kanunda benzer düzenleme yer almamaktaydı.

Söz konusu madde “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşımakta olup, madde ile:

“(Değişik birinci fıkra: 17.4.2008–5754/36 md.) Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malûl duruma getirdiği,

b)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları, hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi getirilmiştir.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi getirilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

Gerçekten, ölüm aylığı almak üzere boşanılıp, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşamaya kişiyi sürükleyen etkenin niteliği ve türü, hukuk düzeni açısından önem taşımamaktadır. Çünkü hakkın kötüye kullanılması hangi dürtüyle (saikle) ortaya çıkarsa çıksın, sonuçta hukuk bakımından sadece ve sadece “kötüye kullanma” olup, hukuk düzeni tarafından korunmamaktadır (Centel Tankut, Boşandığı Eşiyle Birlikte Yaşayanın Aylığının Kesilmesi, MESS Sicil Dergisi, Mart 2012, Sy:195).

Öncelikle belirtilmelidir ki, hak sahibinin boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşaması her ne saikle olursa olsun, Anayasal bireysel özgürlük kapsamında kalmakta ise de Devlet, sosyal görevlerini mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesine ilişkin Anayasa’nın 65. maddesi uyarınca sosyal sigorta yardımlarına hak kazanma koşullarını düzenleme yetkisine sahip olduğu gibi, Devletin boşanan eşlerin birlikte yaşamasına yasak getirmesi mümkün değil ise de bu durumda olan kişileri sosyal sigorta yardımları kapsamı dışında bırakması mümkündür.

Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanun'un 56/2’nci maddesinin T.C. Anayasası’nın 2, 5, 10, 11, 12, 17, 20, 35, 60 ve 138’inci maddelerine aykırılığı iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne maddenin iptali talebi ile başvurular yapılmıştır.

Anayasa Mahkemesi yapılan başvurular üzerine yaptığı değerlendirme sonucunda, 28.04.2011 gün ve 2009/86 E. 2011/70 K. sayılı kararında bahsi geçen hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65’inci maddelerine aykırı olmadığı; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138’inci maddeleri ile ilgisinin olmadığını belirtilerek başvuruların oyçokluğu ile reddine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi yapılan başvurular üzerine yaptığı değerlendirme sonucunda, 28.04.2011 gün ve 2009/86 E. 2011/70 K. sayılı kararında bahsi geçen hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65’inci maddelerine aykırı olmadığı; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138’inci maddeleri ile ilgisinin olmadığını belirtilerek başvuruların oyçokluğu ile reddine karar verilmiştir.

Sonuç olarak, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasının, ölüm aylığından yararlanma hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla düzenleme getirmiş olması ve düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığının tespitine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı karşısında, yürürlükteki kanunları uygulamakla yükümlü olan yargı organlarınca uygulanmasının zorunlu olması nedeniyle, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen hak sahiplerine gelir veya aylık tahsisi yapılmaması ile bağlanan gelir veya aylığın kesilmesine ilişkin Kurum işlemi usul ve yasaya uygundur.

Bu kabul doğrultusunda, gelirin veya aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım hakkının kapsamına ilişkin olarak; fiilen birlikte yaşama olgusunun başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibariyle gelir veya aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun ve yersiz kabul edilmeli ancak söz konusu madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girdiğinden, fiili birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli; 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı ve bu şekilde belirlenecek yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96’ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır.

5510 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin uygulanmasında üzerinde durulması gereken bir diğer husus da, maddede yer alan “boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” unsurunun, diğer bir ifade ile boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusunun nasıl kanıtlanması gerektiğidir.

Bilindiği üzere, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “İspat yükü” başlıklı 6’ncı maddesinde, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlü olduğu belirtilmiş olup, ispat yükünün kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi yararına hak çıkaran tarafa ait olduğu, yasal bir karineye dayanan tarafın, sadece karinenin tarafını oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altında olduğu, kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı tarafın yasal karinenin aksini ispat edebileceği kabul edilmektedir.