muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/207, Karar No: 2007/209, Tarih: 11.04.2007

Davalılar vekili cevabında haberin gerçek ve güncel olduğunu, davacının Eskişehir'de İncil ve Hristiyanlığı öven kitapları dağıtırken yakalandığını, bu durumun polis tutanakları ile sabit olduğunu; ayrıca davacının internette insan hakları adlı sitede San Francisko Chronicl'e adlı gazetede 7 Mayıs 1994 yılında yayınlanmış "Türkiye'de Demokrasi yok" başlıklı yazısına ulaşıldığını ve anılan yazıda Türk topraklarındaki bölgelerin kürt illeri olarak gösterildiğini, haberlerin verildiği andaki beliriş biçimine uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece haberlerde yer alan iddiaların hiçbirinin kanıtlanmadığı, kullanılan üslup ve biçimin davacının kişilik haklarına ağır ve haksız bir saldırı niteliğinde olduğu ve internette yayınlanan yazıların davacı ile ilgisinin doğrulanmadığı gerekçesiyle istem kısmen kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan ve yayın tarihlerinden kısa bir süre öncesinde Eskişehir'de polislerce tutulan 09/07/2003 tarihli tutanakta "...gelen ihbarda iki şahsın Esnaf Sarayı civarında Hristiyanlığa ait kitaplar dağıttığının belirtilmesi üzerine yapılan araştırmada şahısların Müfide K...... ve ABD vatandaşı Hans Rai C...... oldukları; bu şahsın Marmara Üniversitesi Göztepe Kampüsünde İngilizce Öğretmeni olarak çalıştığı; şahısların güvenlik şube müdürlüğüne davet edildiği, ellerinde bulunan Yeni Yaşam Yayınlarına ait Dergi, ...Yaşamın anlamı ne? Hristiyanlık neden yanlış anlaşılıyor, Hristiyanlığın temelleri adlı kitapların incelenmesi sonucunda yasak yayınlardan olmadığı ve şahısların aranan şahıslar olmadıkları anlaşılmış, kitaplar iade edilerek haklarında adli işlem yapılmadan şubeden gönderildikleri" belirtilmiştir. Davacı tanığı olarak dinlenen Protestan Kilisesinde görevli Müfide K...... tutanaktaki olayı doğrulamıştır.

Dinlenen davalı tanıkları ise davacının Hristiyanlık propagandası yaptığını belirtmişlerdir. Yine dosyaya sunulan ve tercümesi yapılan internet yayınlarındaki yazarın isminin davacının ismi ile aynı olduğu görülmektedir. Şu haliyle 09/07/2003 tarihli tutanak ve davacının ismi ile aynı ismi taşıyan kişi tarafından Türkiye'ye yönelik bölücülük unsurları taşıyan internette yayınlanan yazılar gözetildiğinde dava konusu yayınlar yayın tarihi itibariyle görünürdeki gerçeğe uygun olduğu gibi, misyonerlik faaliyetlerinin yoğunlaşması nedeniyle günceldir. O halde kişilik haklarına saldırıdan söz edilemez. Şu durumda davanın reddi gerekir.

Anılan yön gözetilmeden verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davalılar vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Anılan yön gözetilmeden verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davalılar vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K.nun 429. Maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine 11.04.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/1746, Karar No: 2024/4196, Tarih: 22.05.2024

**11. Hukuk Dairesi         2023/1746 E.  ,  2024/4196 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla)

SAYISI : 2022/58 Esas, 2022/239 Karar

HÜKÜM : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki ortaklar kurulu kararlarının iptali davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili ve duruşma istemi olmaksızın feri müdahiller vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 21.05.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp, hazır bulunan davacı vekili Avukat .... ile davalı şirket vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirketin ortağı olduğunu, 20.08.2008 tarihli genel kurul toplantısında tüm ortakların hazır bulunduğunu, müvekkilinin hazirun cetvelindeki yazılı payının ticaret sicil kayıtlarına uygun olmadığını belirterek düzeltilmesini istediğini, kararların daktilo ile tutanağa geçirilerek imzaya açıldığını, müvekkilinin imzaya hazır olmasına rağmen tutanakların imza için verilmediğini, tutanakları görmeyen müvekkilinin kararların doğru şekilde tutanağa geçirilip geçirilmediğini, üzerinde değişiklik yapılıp yapılmadığını bilmediğini, tutanakların kaçırılmasının, kararların değiştirilmesinin, müvekkilinin imzadan imtina gösterilmesinin hukuka aykırılık taşıdığını, davalı şirkete sermaye borcu bulunmayan müvekkilinin devrettiği şirket hisselerinin sermaye arttırımına tekabül eden kısım olduğunu, bu kısmın da şirketçe devralan ortaktan tahsil edildiğini ileri sürerek 20.08.2008 tarihli olağanüstü genel kurulunda alınan kararların iptalini talep etmiştir.

2. Davacı yanında feri müdahil vekili dilekçesinde; davanın kabulünü istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; şirket sermayesinin arttırıldığını, diğer ortaklar arttırılan sermaye borcunu ödedikleri halde davacının ödemediğini, davacıya iki defa ihtar gönderilerek borcun ödenmesinin istendiğini, davacının cevaplarında ortağı olduğu şirketin davalı şirketten alacağının temlik alındığını, bunun sermaye borcuna mahsubunu istediğini ifade edilmişse de davalı şirketin böyle bir borcu bulunmadığından bu talebin yerinde görülmediğini, dava konusu genel kurulda davacının ortaklıktan çıkarıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Feri müdahiller vekili dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

2. Feri müdahiller vekili dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 12.06.2017 tarih, 2014/408 E. ve 2017/108 K. sayılı kararı ile davalı şirket defterlerinde ortaklıktan ihraç kararına dayanak olan ihtarname tarihleri ve dava tarihi itibariyle davacının 3.333.333,00 TL tutarında borcunun kayıtlı olduğu, kayıtlı olan sermaye taahhüt borcunun 21.01.2011 tarihinde davacı tarafından mahkeme huzurunda beyan ve ikrar edilmesi, yine şirkete gönderdiği cevabı ihtarnamede sermaye borcunu kabul ederek kendi şirketinin alacağından mahsup edilmesini istemesi nedeniyle, ortaklıktan ihraç kararına dayanak olan ihtarname tarihleri ve dava tarihi itibariyle davacının 3.333.333,00 TL tutarında davalı şirkete sermaye taahhüt borcunun olduğu, bu borcu süresinde yapılan haklı ihtarnamelere rağmen ödemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 07.07.2020 tarih, 2020/1050 E. ve 2020/3465 K. sayılı kararıyla, davalı şirketçe ancak sermaye arttırımdan kaynaklı kısımla ilgili olarak çıkarma kararı verilmesi gerekirken davacının kuruluşta ödediği sermaye paylarını da kapsayacak şekilde ihraç kararı verilmesi hukuka aykırılık taşıdığından 20.08.2008 tarihli ortaklar kurulu toplantısında alınan 5 numaralı kararın iptaline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddi doğru olmadığından mahkeme kararı bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 20.08.2008 tarihli ortaklar kurulu toplantısının 5. maddesi ile ihtarlara rağmen toplantı tarihine kadar sermaye borcunu yerine getirmeyen davacının ortaklıktan ihracına karar verilmiş olup, davacının bu arttırılan sermayeden kaynaklanan 3.333.333,00 TL sermaye borcu kaldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne 20.08.2008 tarihli ortaklar kurulu toplantısında alınan 5 numaralı kararın iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve davalı yanında feri müdahilleri vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozmanın gereğinin yerine getirilmediğini, sermayenin bir bütün olduğu ve çıkarılma kararının tüm hisseler yönünden söz konusu olacağını, sermaye borcunda temerrüde düşülen hisseler diye bir ayırım yapılamayacağını, müvekkili şirketin iflas ettiğini ve 2 nci alacaklılar toplantısının henüz yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Feri müdahiller vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozmanın gereğinin yerine getirilmediğini, sermayenin bir bütün olduğu ve çıkarılma kararının tüm hisseler yönünden söz konusu olacağını, sermaye borcunda temerrüde düşülen hisseler diye bir ayırım yapılamayacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

2. Feri müdahiller vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozmanın gereğinin yerine getirilmediğini, sermayenin bir bütün olduğu ve çıkarılma kararının tüm hisseler yönünden söz konusu olacağını, sermaye borcunda temerrüde düşülen hisseler diye bir ayırım yapılamayacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 529 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince ortaklıktan çıkartılan ortağın çıkarmaya ilişkin genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6762 sayılı Kanun'un 529 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin ve davalı yanındaki feri müdahiller vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin ve davalı yanındaki feri müdahiller vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere ayrı ayrı yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5975, Karar No: 2011/7672, Tarih: 13.06.2011

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2011/5975 E.  ,  2011/7672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 20.04.2009 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde alacak istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 05.01.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, 442 sayılı Köy Kanununun 3367 sayılı yasa ile eklenen 13. ek maddesi uyarınca, Boruktolu köyü tüzel kişiliğine tahsis edilen taşınmazın, köy ihtiyar heyeti tarafından hak sahiplerine satışına dayalı tapu iptali tescil, olmazsa arsanın rayiç bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hükmü davalı vekili temyiz etmiştir.

Davacının isteminin dayanağını 442 Sayılı Köy Kanununa 3367 sayılı Yasa ile eklenen ek 13. madde teşkil etmektedir. Köy Yerleşme Alanı Uygulama Yönetmeliğinin 12/c maddesinde “Kendisine, eşine ve reşit olmayan çocuklarına ait evi veya arsası bulunmaması, var ise evinin harap, arsanın kullanışsız olması, ve İsteklinin ikamet etmekte olduğu köy nüfusuna kayıtlı olması ve o köyde asgari 5 yıl oturmuş olması” gerektiği düzenlenmiştir. Anılan bu hüküm uyarınca köy tüzel kişiliği adına tapuda kayıtlı taşınmazları, o köyde asgari 5 yıl ikamet eden, kendisine, eşine ve reşit çocuklarına ait evi bulunmayan, ihtiyaç sahipleri tescil talebinde bulunabilirler.

Mahkemece yapılan araştırma sonucunda davacının kanunun ve yönetmeliğin aradığı şartları taşıdığı anlaşılmaktadır. Ancak mahkemece

davacının eşi ve çocuklarına ait Yönetmeliğin 12/c maddesinde belirtilen nitelikte taşınmazların bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır.

Mahkemece yapılması gereken iş; Yasa ve yönetmelik hükümleri gereğince davacının eşi ve çocuklarına ait taşınmazların bulunup bulunmadığı tapu sicil müdürlüğünden araştırılarak davacının eşi ve çocukları adına kayıtlı taşınmazların olduğunun bildirilmesi halinde bu taşınmazların Yönetmeliğin 12/c maddesinde belirtilen nitelikte olup olmadığı konusunda bilirkişiden rapor almak ve sonucuna göre hüküm kurmak olmalıdır. Değinilen hususlar üzerinde durulmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, istek halinde temyiz harcının yatırana iadesine, 13.06.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6772, Karar No: 2014/8439, Tarih: 24.12.2014

**23. Hukuk Dairesi         2014/6772 E.  ,  2014/8439 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tire 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 07/11/2013

NUMARASI : 2011/667-2013/591

Taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı kooperatifin üyesi olan müvekkilinin, 25.06.2013 tarihli genel kurulun 10. maddesinde alınan karar ile ihracına karar verildiğini, alınan kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, ihraç kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının üç defa arka arkaya genel kurul toplantılarına katılmadığından alınan kararın usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; davalı kooperatif tarafından kooperatif anasözleşmesine dayanmayan mesnetsiz, yasal dayanağı olmayan ve gerekçesi belirtilmeyen şekilde çıkarılma işlemi uygulandığı gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, kooperatif genel kurulunca alınan ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, genel kurulca alınan ihraç kararının kooperatif anasözleşme hükümlerinde düzenlenen gerekçe ve usul şartlarına uyulmaksızın keyfi şekilde alındığından bahisle iptaline karar verilmiş ise de, davalı kooperatifin 25.06.2011 tarihli genel kurulunda onaylanan 31.12.2010 tarihli yönetim kurulu ihraç kararında, anasözleşmenin 21. maddesinin (d) bendindeki "Üç defa arka arkaya genel kurul toplantılarına katılmama" hükmünün ihlal edildiğine işaret edildiği anlaşılmaktadır. Somut olayda, dosya kapsamındaki 2008, 2009 ve 2010 yılı olağan genel kurul toplantılarına lişkin hazirun cetvellerinde davacının imzasının bulunmadığı gibi, yargılama sırasında bu konuda davacı tarafından ileri sürülen herhangi bir mazeret de bulunmamaktadır. Bu husus dikkate alınmadan dosya kapsamına uymayan yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/24172, Karar No: 2014/15706, Tarih: 25.06.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/24172 E.  ,  2014/15706 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Giresun 1. Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

Tarihi :15.03.2013

No :2013/80-2013/105

Dava, yurtdışında Türk vatandaşlığında geçen borçlanmaya esas süreleri talep tarihinde Türk vatandaşı olma şartı aranmaksızın 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanabileceğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, 11.01.1989 – 06.11.2002 tarihleri arasında Almanya'da Türk vatandaşlığında geçen borçlanmaya esas süreleri talep tarihinde Türk vatandaşı olma şartı aranmaksızın 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanabileceğinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (H..P.., O.. A.., M.. Ö.. Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586).

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (H..P.., O.. A.., M.. Ö.. Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (E.. Y.., Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, Ankara 2001, s. 888) (C.. A.. Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Öte yandan Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca basit yargılama usulündeki ön inceleme ve tahkikat işlemleri basitleştirilerek eğer dosya üzerinden karar verilmesi mümkünse (örneğin; geçici hukuki korumalarda), taraflar duruşmaya çağrılmadan sadece dilekçe ve deliller dikkate alınarak da karar verilebilir.

Buna göre; Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin açık düzenlemesi karşısında mahkeme, basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde, dava şartları yoksa davayı usulden reddedilebilir; ilk itirazlar hakkında karar verilebilir ya da dilekçelere eklenen deliller yeterli görülürse davanın esası hakkında karar da

verilebilir. Dilekçeler aşamasının tamamlanmasından sonra, tarafların dilekçelerine ekledikleri ya da ilgili yerlerden getirtilmesini istedikleri delillerin toplanması ile mahkemece tarafların iddia ve savunmaları ile delilleri incelenmiş olacaktır. Bu nedenle ön inceleme duruşması yapılmadan dosya üzerinden, mevcut deliller ile dava şartları ve ilk itirazlardan başka, davanın esası hakkında da karar verilmesi mümkündür.

verilebilir. Dilekçeler aşamasının tamamlanmasından sonra, tarafların dilekçelerine ekledikleri ya da ilgili yerlerden getirtilmesini istedikleri delillerin toplanması ile mahkemece tarafların iddia ve savunmaları ile delilleri incelenmiş olacaktır. Bu nedenle ön inceleme duruşması yapılmadan dosya üzerinden, mevcut deliller ile dava şartları ve ilk itirazlardan başka, davanın esası hakkında da karar verilmesi mümkündür.

Yukarıda açıklandığı üzere, dosya üzerinden karar verilemiyorsa, bu durumda mahkeme ön inceleme yapar. Burada da, mahkeme dava şartları ve ilk itirazların varlığını inceleyerek, hak düşürücü süreler ve zamanaşımı süreleri hakkında tarafları dinler. Bundan sonra hakim, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit ederek, tarafları sulhe teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları; sulh olmamışlarsa anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır ve tutanak hazır bulunanlarca imzalanır. Tahkikat bu tutanağa göre yürütülür. (Hukuk Genel Kurulu'nun 26.06.2013 tarih 2013/18-18-891, 30.04.2014 tarih 2013/21-615, 2014/557 sayılı kararları)

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda; re'sen araştıma ilkesine de tabi olan 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanılabilecek sürelerin tespitine ilişkin eldeki davada uyuşmazlığın, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılıp, işin esasına girilerek çözümlenmesi gerekirken; Mahkemenin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 25.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.