muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/1215, Karar No: 2011/2222, Tarih: 03.03.2011

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenlerle hüküm fıkrasının manevi tazminat takdirine ilişkin 2 nolu bendinde yer alan “...500,00...” ve “...3.500,00...” biçimindeki sayı dizileri ayrı ayrı silinerek yerlerine sırası ile “...2.000,00...” ve “...14.000,00...” sayı dizilerinin yazılmasına; harç alınmasına ilişkin 3 nolu bendinin silinerek yerine 3 nolu bent olarak “3-Alınması gereken 756,00 TL karar harcından davacı yandan peşin alınan 335,00 TL harç indirilerek kalan 421,00 TL harcın davalılardan ortaklaşa ve dayanışmalı olarak (müştereken ve müteselsilen) alınıp Hazine'ye gelir yazılmasına; 335,00 TL peşin harcın karar kesinleştiğinde ve istekleri durumunda davacılara geri verilmesine,” biçimindeki tümcenin yazılmasına; yargılama giderine ilişkin 5 nolu bendinde yer alan “...189,00 TL harç...” biçimindeki sayı ve sözcük dizisinin silinerek hüküm fıkrasından çıkartılmasına, aynı bentte yer alan “...729,00...” ve “...103,00...” biçimindeki sayı dizileri ayrı ayrı silinerek yerlerine sırası ile “...540,00” ve “...339,42...” sayı dizilerinin yazılmasına; davacılar yararına avukatlık ücreti takdirine ilişkin 6 nolu bendinde yer alan “...575,00...” sayı dizisinin silinerek yerine “...1.680,00...” sayı dizisinin yazılmasına; davalılar yararına avukatlık ücreti takdirine ilişkin 7 nolu bendinde yer alan “...575,00’er TL...” biçimindeki sayı ve sözcük dizisi silinerek yerine “...reddedilen maddi tazminat nedeniyle 575,00 TL, reddedilen manevi tazminat nedeniyle 960,00 TL...” sözcük ve sayı dizisinin yazılmasına; öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddiyle kararın düzeltilmiş bu biçiminin ONANMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 03/03/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/37700, Karar No: 2015/10095, Tarih: 12.03.2015

**22. Hukuk Dairesi         2013/37700 E.  ,  2015/10095 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Y A R G I T A Y K A R A R I

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8. maddesine göre iş mahkemesinden verilen kararlar tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren 8 gün içinde temyiz olunabilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin 1. fıkrasında; “Bölge adliye mahkemelerinin, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca Resmî Gazete’de ilan edilecek göreve başlama tarihine kadar, 1086 sayılı Kanunun temyize ilişkin yürürlükteki hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” 2. fıkrasında ise; "Bölge adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihinden önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar 1086 sayılı Kanunun 26/09/2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 454 üncü madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." denmiştir.

6100 sayılı Kanun'un hükmü düzenleyen 294. maddesinde de aynen;

(1)Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür.

(2)Hüküm, yargılamanın sona erdiği duruşmada verilir ve tefhim olunur.

(3)Hükmün tefhimi, her hâlde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur.

(4)Zorunlu nedenlerle sadece hüküm sonucunun tefhim edildiği hâllerde, gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir.

(5)Hükmün tefhimini, duruşmada bulunanlar ayakta dinler.

(6)Hükme ilişkin hususlar, niteliğine aykırı düşmedikçe, usule ilişkin nihai kararlar hakkında da uygulanır." denmiştir.

Yukarıda yazılı kanun hükümleri kapsamında, mahkemece duruşmada tefhim edilen hüküm gerekçe taşımayıp sadece hüküm sonucunu (kısa kararı) içeriyorsa gerekçeli kararın her halükarda davanın taraflarına (taraflar kendilerini vekille temsil ettiriyorlar ise vekillerine) tebliğ edilmesi gerekmektedir. Bir başka anlatımla, sadece hüküm sonucunun (kısa kararın) tefhim edildiği durumlarda, taraflar (ya da vekilleri) duruşmada hazır olsalar dahi gerekçeli kararın taraflara veya vekillerine tebliğ edilmesi gerekir.

Somut olay açısından yapılan tespit ve değerlendirmede, gerekçeli kararın davacı ... davalı Küresel temizlik limited şirketi vekiline tebliğ edilip edilmediği dosya kapsamından anlaşılamamaktadır.

Bu sebeple;

1-Davacı ... davalı Küresel temizlik limited şirketi vekiline gerekçeli karar tebliğ edilmişse tebliğe ilişkin evrakın dosyaya eklenmesi,

2-Tebliğ edilmemişse gerekçeli kararın davacı ... davalı Küresel temizlik limited şirketi vekiline tebliği ile buna ilişkin evrakın dosya içine alınması ve temyiz süresinin beklenmesi,

Bu sebeple;

1-Davacı ... davalı Küresel temizlik limited şirketi vekiline gerekçeli karar tebliğ edilmişse tebliğe ilişkin evrakın dosyaya eklenmesi,

2-Tebliğ edilmemişse gerekçeli kararın davacı ... davalı Küresel temizlik limited şirketi vekiline tebliği ile buna ilişkin evrakın dosya içine alınması ve temyiz süresinin beklenmesi,

3-Davacı ... davalı Küresel temizlik limited şirketi vekilinin hükmü temyiz etmesi halinde, temyiz dilekçesinin hukuki dinlenilme hakkının sağlanması açısından karşı tarafa tebliğ edilmesi ve bu şekilde temyiz ve tebliğe ilişkin usuli işlemler tamamlanarak gönderilmesi, için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 12.03.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/29076, Karar No: 2012/38885, Tarih: 21.11.2012

**9. Hukuk Dairesi         2010/29076 E.  ,  2012/38885 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ile ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesini ücretlerinin ödenmemesi gerekçesiyle haklı olarak feshettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile fazla çalışma,hafta tatili ve ücret alacaklarını istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı,davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının iş sözleşmesini fesihte haklı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara ,toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere gör tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının yerinde olmaması nedeni ile reddine,

2-Taraflar arasında davacı işçinin aylık ücretinin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Davacı, aylık ücretinin net 2340,00 TL olduğunu iddia etmiştir. Davalı taraf davacının aylık maaş,ikramiye ve yakacak yardımı toplamı olan brüt 2343,28 TL ile çalıştığını savunmuştur.Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının aylık ücretinin net 1212,97 TL,brüt 1720 TL olduğunun kabulü ile hesaplama yapılmıştır.

Dosyada mevcut ücret hesap pusulalarının incelenmesinde; 2008 yılı Ocak ayında brim ücretin 2340 TL olarak tahakkuk ettirildiği,Şubat ayından fesih tarihine kadar olan pusulalarda ise brim ücret 1720 TL ve ikramiye 573 TL olarak toplam aylık ücretin yaklaşık 2343TL civarında olacak şekilde tahakkuklar yapıldığı görülmüştür.

Bir kısım davacı tanıkları, davacının en son brüt 2300,00 TL maaş aldığını beyan etmişlerdir.

Davacının ücreti yukarıda anlatıldığı üzere 2340,00 TL iken açıklanmayan bir nedenle 1720,00 TL ücret,573,28 TL ikramiye olmak üzere şubat 2008den itibaren Şubat ayı dahil toplam 2343,28 TL brüt olarak bordrolaştırılmıştır.

Mahkemece öncelikle,bu farklılığın yani birim ücretin 2340,00 TL'den 1720,00 TL'ye düşürülüş sebebi davalıdan açıklattırılıp davacının Ocak 2008 ayı birim ücreti ile Şubat 2008 ve devamı ayların birim ücretlerindeki farklılığın nedeninin saptanması, Şubat 2008den sonra ikramiye uygulaması yapılıp yapılmadığının netleştirilmesi gerekir.

Mahkemece davacının son aylık ücreti bu şekilde saptandıktan sonra hesaplamaların yapılması gerekirken eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle ücretin brüt 1720,00 TL olarak kabulü hatalıdır.

3-Taraflar arasındaki diğer bir uyuşmazlık noktası da davacının fazla çalışma yapıp yapmadığıdır.

Mahkemece davacının son aylık ücreti bu şekilde saptandıktan sonra hesaplamaların yapılması gerekirken eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle ücretin brüt 1720,00 TL olarak kabulü hatalıdır.

3-Taraflar arasındaki diğer bir uyuşmazlık noktası da davacının fazla çalışma yapıp yapmadığıdır.

Mahkemece, tanık beyanlarına göre davacının haftada 7.5 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmiştir.

Davalı,işyerinde giriş çıkışlarının kart basma sistemi ile kayıt altına alındığını ileri sürerek giriş çıkış saatlerini gösterir listeyi sunmuş ve davacının bu kayıtlara göre toplam 84 saat fazla mesai yaptığını savunmuştur.

İşçinin imzasını taşımasa da işe giriş çıkış gün ve saatlerini gösterir elektronik ortamda düzenlenmiş bilgisayar çıktıları dosyaya sunulmuştur. Sunulan listelerden işyerinde giriş çıkışın elektronik ortamda kayıt altına alındığı izlenimi edinilmektedir. Bu listelerin imzasız olduğu gerekçesiyle, hesaplamada değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece bu husus davacıdan ve gerekirse tanıklardan sorularak bu belgelerin değerlendirilmesi ve fazla çalışma hususunun yeniden belirlenmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile fazla çalışma hesabı yapılması başka bir bozma nedenidir.

4-Yukarıda açıklanan nedenlerle, yeterli araştırma yapılması ve dosyanın gerekirse başka bir bilirkişiye tevdi ile denetime elverişli rapor alınması suretiyle sonuca gidilmelidir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 21.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/11655, Karar No: 2024/12794, Tarih: 01.10.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/11655 E.  ,  2024/12794 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi

KARAR : İstinaf başvurusunun kabulü ile davanın kısmen kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 34. İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde laboratuvar teknikeri olarak çalıştığını, kesintisiz şekilde aynı hastanede çalışmasına karşılık Bakanlığın alt işverenlik ilişkisi kurduğu şirketler üzerinden çalıştırıldığını, davalı işverenin talimatları doğrultusunda iş gördüğünü, davacının yaptığı işin niteliği gereği alt işverene verilebilecek işlerden olmadığını, davalı Bakanlık ile alt işveren şirketler arasında kurulan ilişkinin muvazaalı olduğunu, kadrolu işçilere tanınan haklardan ve Bakanlığın taraf olduğu toplu iş sözleşmelerinden davacının yararlanamadığını ileri sürerek fark ücret, ikramiye ve ilave tediye ücretleri ile döner sermaye payı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının Bakanlığın çalışanı olmadığını, İdare ile alt işveren şirketler arasında imzalanan laboratuvar hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalıştığını, davacının herhangi bir ücret alacağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; toplanan deliller, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre davacının bağlı görüldüğü alt işverenler değiştiği hâlde sürekli davalı Bakanlık bünyesinde asıl işlerde davalının emir ve talimatı altında muvazaalı bir şekilde çalıştığı, toplu iş sözleşmesi hükümleri ve tanık beyanlarına göre davacının ilave tediye, ikramiye ile döner sermaye payı alacağına hak kazandığı ancak davacının ücret bordrosu ile emsal işçi ücret bordrosu karşılaştırıldığında davacının fark ücret alacağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; alacakların zamanaşımına uğradığını, ücretin hatalı belirlendiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalı ... Bakanlığına bağlı hastanelerde, Sağlık Bakanlığından ihaleyle iş alan şirketler işçisi olarak çalıştığı, dinlenilen tanık beyanları dikkate alındığında yaptığı işin "tıbbi laboratuvar teknikerliği" olduğu ve muvazaalı olarak çalıştırıldığının anlaşıldığı, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporundaki hesaplamaların delil durumuna uygun olduğu, davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı ancak davalı ... Bakanlığının harçtan muaf olduğunun gözetilmemesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; zamanaşımı def'inin dikkate alınmadığını, İdare tarafından alınan hizmet alım işinin personel çalıştırmaya dayalı olmayıp, hizmet alımı şeklinde olduğunu, davacı ile davalı Kurum arasında iş sözleşmesi bulunmadığını, davalı Bakanlığın davada husumeti bulunmadığını, faiz türü ve başlangıç tarihinin hatalı belirlendiğini, dava dilekçesinde yer alması gereken zorunlu unsurların huzurdaki davada bulunmadığını bu nedenle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiğini, muvazaalı bir işlem söz konusu olmadığını, usule uygun hizmet satın alınması yolu ile işlerin görüldüğünü, kadroya geçme usullerinin belirli olduğunu ve bu şartları taşıyanların kadroya geçirildiğini, sürekli olmayan bir işçinin kadroya geçen işçiye ödenen sosyal ücret farkını talep etmesinin kabul edilebilir olmadığını ayrıca tüm firmalara davanın ihbarı gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davalı ile hizmet alım sözleşmesi imzalayan dava dışı işverenler arasında muvazaalı ilişki olup olmadığı, buna bağlı olarak davacının davalının işçisi sayılıp sayılamayacağı ve ikramiye, ilave tediye ile döner sermaye payı alacaklarının bulunup bulunmadığı, zamanaşımı ve alacaklara uygulanan faiz noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davalı ile hizmet alım sözleşmesi imzalayan dava dışı işverenler arasında muvazaalı ilişki olup olmadığı, buna bağlı olarak davacının davalının işçisi sayılıp sayılamayacağı ve ikramiye, ilave tediye ile döner sermaye payı alacaklarının bulunup bulunmadığı, zamanaşımı ve alacaklara uygulanan faiz noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) "Tanımlar" başlıklı 2 nci maddesinin yedinci fıkrası şöyledir:

"Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur."

3. 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin sekizinci fıkrası ise şöyledir:

"Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez."

4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) "Sözleşmelerin yorumu, muvazaalı işlemler" başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.

"

5. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) "Toplu iş sözleşmesinden yararlanma" kenar başlıklı 39 uncu maddesinin ilgili bölümü şöyledir:

"(1)Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır.

(2) Toplu iş sözleşmesinden, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır.

..."

"

5. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) "Toplu iş sözleşmesinden yararlanma" kenar başlıklı 39 uncu maddesinin ilgili bölümü şöyledir:

"(1)Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır.

(2) Toplu iş sözleşmesinden, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır.

..."

6. 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 sayılı Kanunla 6212 sayılı Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun'un 1 vd. Maddeleri, Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 4 üncü maddesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun (657 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (III) numaralı bendi.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrasına göre bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren alt işveren ilişkisi denilmektedir. Maddeye göre asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak 4857 sayılı Kanun'dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. Dolayısıyla asıl işveren alt işveren ilişkisinin geçerli olarak kurulabilmesi için iki işverenin bulunması, mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işin varlığı ve asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi hâlinde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirme unsurunun gerçekleşmiş olması gerekir. Sözü edilen bu hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanuni karineler olduğu kabul edilmelidir.

3. Muvazaa ise 6098 sayılı Kanun'da düzenlenmiş olup tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bunun dışında işverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin sekizinci fıkrasında bazı muvazaa kriterlerine de yer verilmiştir. Maddenin sekizinci fıkrasına göre, asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi hâlde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş, bölünerek alt işverenlere verilemez.

4. Davalı Bakanlık tarafından sunulan belgelerden ihalelere konu işin; "laboratuvar hizmet alım işi" olduğu, işin teknik özelliklerinin ve görev tanımlarının teknik şartnamelerde açıklandığı, laboratuvar hizmet alımı işinin; listelerde adı olan hastane ve bu hastanelere bağlı semt polikliniklerinin merkez ve acil laboratuvarlarına kısım kısım cihazların kurulması, Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemine (LBSY) cihazların bağlanması, teknik destek verilmesi, KİT sarf malzemelerinin temini, çalışılan test sonuçlarının LBSY'ye aktarımı, numune alma hizmeti, hastaneler arası numune ve malzeme transferlerini kapsadığı anlaşılmıştır. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre davacı işçi söz konusu hizmet alım sözleşmeleri kapsamında laboratuvar teknikeri olarak çalışmıştır.