muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/532, Karar No: 2016/172, Tarih: 05.04.2016

Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi ...;

"OLAY = Sanık ...'in küçük kardeşi .... ile ölenin kız kardeşi ....'nin bir aya varan duygusal arkadaşlıklarının olduğu, son görüşmelerinde, kızın kardeşi ....'un iki sevgiliyi görmeleri üzerine .... ilişkisini bitirmek ister, muhtemelen abisinin zorlaması, baskısı sonrası bu tavrı alır. Ölen taraf kızkardeşlerinin beraat eden sanık .... ile duygusal arkadaşlıklarını tasvip etmemektedirler.

Tüm olaylar bundan sonra başlar:

1) 1. Olay:

Olaydan önce sanıklar yakınları olan 'Seçenler'in düğününe davetli olarak katılırlar, .... ve arkadaş (bir kısım tanık olarak dinlenen kişiler) grubu düğün yerine gelirler. .... ile kavga ederler. Ölenin bilahare sanığın kardeşi ....'i görmek istediğini ifade edince, sanık ... de 'ne ikide bir kardeşimi dışarı çağırıyorsun' kardeşine karışmamasını söyleyince aralarında münakaşanın çıktığı, ....'un sanığa sövmesiyle karşılıklı fiili kavganın çıktığı, kavganın orada bulunanlarca sonlandırıldığı, sonra tekrar aynı grubun geldiği, düğün sakinlerince grubun mahalden uzaklaştırıldığı, bilahare aynı grubun 3. kez geldiği, ölen ...'un silahla havaya ateş ettiği, '... burda olsaydı kafasına sıkacaktım.' diye beyanda bulunduğu, ....'un yanında ellerinde sopa olan ..., .... ... ve diğer kişilerin bulunduğu;

Düğünden 2 gün sonra ölenin arkadaşları ..., .... ..., ... ve tanınmayan başka kişilerin düğün sahiplerinden tanık ...'lerin evlerine gelerek, '... burda mı?, dışarı çıkarın' diye bağırdıkları, olmadığı söylenince, ...'nın silahla sanık ...'in abisinin evine doğru 2 el ateş ettiği, sanık ... ve beraat eden diğer sanıkların uyumlu savunmaları ve tanıklar ... ve ...'in beyanları ve adı geçenlerin dolaylı anlatımlarından saptanmıştır.

Olayın bu ilk boyutu yerel mahkemece haksız tahrik yönünden hiç irdelenmemiş, gözardı edilmiştir. Doğal olarak Dairemiz de en son olayın gerekçesi üzerinde yoğunlaşmıştır.

2) 2. Olaya gelince:

Ölen ve onlarca arkadaşları kalabalık grup halinde, sanığın geldiği kahvehanenin karşısındaki diğer bir kahvehaneye gelirler. Ölen ... hiç te mantıklı olmayan biçimde özür dilemek için sanığın bulunduğu mekana geldiği yönündeki söylem kısmen de ilk olaya dahil olan tanıkların beyanları olayların akışına uygun düşmeyen çelişik anlatımları gibi cereyan etmediğidir.

2) 2. Olaya gelince:

Ölen ve onlarca arkadaşları kalabalık grup halinde, sanığın geldiği kahvehanenin karşısındaki diğer bir kahvehaneye gelirler. Ölen ... hiç te mantıklı olmayan biçimde özür dilemek için sanığın bulunduğu mekana geldiği yönündeki söylem kısmen de ilk olaya dahil olan tanıkların beyanları olayların akışına uygun düşmeyen çelişik anlatımları gibi cereyan etmediğidir.

Şöyle ki; ölen sanığın yanına gelir, elini omuzuna koyar, konuşalım, sanık da 'otur çay iç' demesine karşın, ölenin 'dışarı çık! konuşalım', sanığın da 'oyun bitmek üzere' diye geçiştirdiği, biraz sonra ...., sanık ve ölen dışarı çıkarlar. Ölenin karşıda bulunan kahvehaneden çıkıp yakında bekleyen arkadaş grubuna doğru götürüp, onlara yaklaşınca, cesaretlenen ölen sanığa yumrukla vurarak dişini kırar. (Gölmarmara ve Akhisar Hastahanelerin Dr. rapor kapsamları) Karşılıklı kavga başlar, kavgaya mağdur ... ve ölenin bir kısım arkadaşları da katılır. Sanık bıçak çekince grup dağılır. Sanık önce ....'ı bıçaklar, o kaçınca üzerine atlayan öleni bir kez karın nahiyesinden bıçaklar. (Ölenin arkadaş tanıklardan bir kısmı bıçağı yara büyüsün diye çevirdiği iddiaları, (Otopsi raporunun bulgularıyla örtüşmüyor, dolayısıyla tanıklar yanlı beyanlarda bulunuyorlar.)

Olayda; sanığın, küfretmesi olduğu biçiminde kabul doğru değildir. Dinlenen ölenin 10 ve bir de yansız tanık ...'un sıcağı sıcağına alınan kolluk ifadelerinde ve kısmen de C. Savcılığı ifadelerinde sanığın küfür ettiğini söylemezler. Ölen yumruk vurdu, kavga başladı, biçimindedir. ACM'ye gelince bu kez tanıkların ilk ifadelerine ters, öleni korur ve sanığın aleyhinde olacak biçimde beyanda bulunurlar. (Özetle: tanık .... Uşkul C.Savcılığında, tanık ... karakol ve C.Savcılığında, tanık ... C.Savcılığında, tanık ... karakolda, mağdur ... C.Savcılığında ve karakolda, tanık .... ... karakoldaki birbirini destekleyen bu anlatımlarında sanığın maktüle sövdüğünden hiç sözetmezler. ACM de sanığın sövmesinden bahsederler, açık çelişki giderilmemiştir. Hangi beyana itibar edeceğiz. Sıcağı sıcağına alınan ilk ifadelere mi? Yoksa uzunca bir süre sonra alınan ACM ifadelerine mi? Bu çelişki sanık aleyhine yorumlanamaz. Değerlendirilemez. Farklı ifadesi olan sanık ... Ağdeva kollukta sanık sövdü, ölen yumruk attı, sanık bıçakladı. C.Savcılığında olaydan sonra bağrışma sesi üzerine dışarı çıktığını söylemektedir. Yerel mahkemenin bu itibarla; kabülü, tamamen maddi gerçeğe aykırı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu saptamalar ışığında; olayda haksız tahrik hükümlerinin bulunmadığını ileri sürmek maddi gerçeği gözardı edilmesiyle eşdeğerde olumsuz bir sonuç yaratacaktır. Diğer bir anlatımla, maktülden kaynaklanan sanığa yönelik Dr. raporunda belirtilen biçimde etkili eylem sonucu fiilin işlenmesinde sanık yararına haksız tahrik koşulları oluştuğu açıktır. Sunumumuzun ilk bölümünde (1.bentte) açıklanan karşılıklı olaylar, dahi sanık yararına haksız tahrik olgusunun varlığını bariz biçimde ortaya koymaktadır. Bu hususun İlk Derece Mahkemesince irdelenmemiş olması, Yüksek Ceza Genel Kurulu tarafından irdelenmeyeceği gibi bir sonuç da çıkarılamaz. Yüksek kurul öngörülen kabulle de bağlı tutulamaz.

Farklı gerekçelerle de farklı sonuçlar tesis etme görevine haizdir.

Tüm bu hususlar bir tarafa; Dairemizin BOZMA kararın da öngördüğü üzere; 'Sanığın maktüle küfrederek ilk haksız hareketi gerçekleştirdiği, maktülün de daha ağır bir tepki göstererek, sanığa yumrukla vurduğu olayda; etki-tepki arasındaki dengenin sanık yararına bozulduğu anlaşılmakla, sanık lehine haksız tahrik hükmünün asgari oranda uygulanması gerektiğinin düşünülmemesi,' biçimindeki BOZMA kararı uzun yıllardan beri Yüksek Yargıtay Ceza Genel Kurulunun yerleşik uygulamasına uygun düşen BOZMA kararı mevcuttur. Birkaç örnekten söz etmek gerekirse:

1- 'YCGK.nun 23.03.1978, 1/302-367 E-K. İlamında; sanığın küçük kardeşi Hasan'ın mağdura söz attığı ve hakarette bulunduğu, mağdurun da Hasan'ı döverek bıçak ile yaralamaya teşebbüs ettiği, sanığın bu durumu öğrenmesi üzerine; mağdura, tabancasıyla 7-8 el ateş ederek, öldürmeye teşebbüs ettiği, şu haliyle mağdurun tepkisi daha ağır olup, sanığı suça itmiştir ve lehine yasal tahrik hükmünün uygulanması gerekmektedir.'

2- 'YCGK.nun 28.06.2011 ve 99-145 E-K sayılı ilamıyla etki-tepki arasında denge bulunup-bulunmadığı gözetilerek, failin başlangıçtaki haksız davranışına gösterilen tepkide aşırılık ve açık bir orantısızlık saptanması halinde failin, haksız tahrik hükümlerinden yararlandırılması yoluna gidilmelidir.'

3- 'Y. 1. CD.nin 25.12.2007 ve 2006/7398 E-2007/9675 K. sayılı ilamıyla; sanığın küfürlü konuşması üzerine maktül ile aralarında tartışma çıktığı, maktülün hafif müessir fiiline maruz kalan sanığın, maktülü bıçaklaması olayında, etki-tepki arasındaki orantısızlıkta gözetilerek, haksız tahrik indiriminin asgari düzeyde tutulması gerektiği' biçimindedir.

3- 'Y. 1. CD.nin 25.12.2007 ve 2006/7398 E-2007/9675 K. sayılı ilamıyla; sanığın küfürlü konuşması üzerine maktül ile aralarında tartışma çıktığı, maktülün hafif müessir fiiline maruz kalan sanığın, maktülü bıçaklaması olayında, etki-tepki arasındaki orantısızlıkta gözetilerek, haksız tahrik indiriminin asgari düzeyde tutulması gerektiği' biçimindedir.

4- 'Y. 1. CD.nin 02/03/2015 gün ve 2014/-521/2015-1070 E-K sayılı ilamıyla; ilk haksız hareketin mağdura yönelik 'şerefsiz' şeklindeki sözüyle hakaret etmek suretiyle sanıktan geldiği, sonrasın da mağdurun sanığa tokat vurmak suretiyle etki-tepki hususu gözetilerek haksız tahrikte dengenin sanık lehine bozulmuş olması nedeniyli TCK.nun 29. md. Gereğince sanık hakkında asgari oranda tahrik hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi suretiyle fazla ceza tayini,' Dairemizin aynı nitelikteki benzer kararları ve Askeri Yargıtay'ın 23.01.2014 gün ve 2013/4490 E- 2014/22 Karar; 27.03.2013 gün ve 2012/5667 E-2013/2556 Karar; 14.03.2013 gün ve 2011/6509 E- 2013/6312 Karar; 09.06.2914 gün ve 2014/1065 E-2014/3441 Karar; 16.06.2015 gün ve 2015/2495 E-2015/3915 Karar sayılı ilamları ile Askeri Yargıtay Daireler Kurulunun 05.07.2007 gün ve 2007/84-89 E-K ilamı, Askeri Yargıtay 2. Daire'nin 27.02.2008 gün ve 2008/480-470 E-K sayılı ilamı'

Öğretiye uygun uzun süreden beri istikrar kazanan uygulama karşısında; sanık ... yararına TCK.nun 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükümlerinin uygulanması gerektiği açıktır.

SONUÇ : İlk olayda; haksız zeminde bulunan kışkırtıcı durumda olan maktül ...'tur. 2. aşamada sanığın hiçbir hakareti yok iken, yumruk vurarak dişini kırmak suretiyle daha ağır nitelikteki etkili eylemde bulunmuştur. Ölenden, süregelen haksız söz ve hareketlerin varlığı dosyanın incelenmesinden açıkça ortada iken, sanık yararına haksız tahrik hükmünün uygulanmaması Yasaya aykırıdır. Direnmenin hiçbir hukuki, mantıklı zemini, gerekçesi yoktur. Dairemizin BOZMA kararı yerleşik uygulamaya ve öğretiye uygun olduğu barizdir. Direnme kararı bozulmalıdır. Biçimindeki Dairemizin ortak görüşünü yansıtan düşüncemiz kabul görmeyerek somut olayda sanık yararına haksız tahrik hükümlerinin uygulanmaması gerektiği yönündeki Yüce Ceza Genel Kurulunun sayın çoğunluğun yerel mahkeme hükmünün ONANMASI'na ilişen düşüncesine iştirak edilmemiştir. " düşüncesiyle

Çoğunluk görüşüne katılmayan altı Genel Kurul Üyesi de; benzer düşüncelerle karşıoy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Direnme hükmünü temyize hak ve yetkisi bulunmayan katılan ... vekilinin temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK'nun 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 317. maddesi gereğince REDDİNE

2- Usul ve kanuna uygun bulunan Akhisar Ağır Ceza Mahkemesinin 25.11.2014 gün ve 291-418 sayılı direnme hükmünün ONANMASINA,

Çoğunluk görüşüne katılmayan altı Genel Kurul Üyesi de; benzer düşüncelerle karşıoy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Direnme hükmünü temyize hak ve yetkisi bulunmayan katılan ... vekilinin temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK'nun 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 317. maddesi gereğince REDDİNE

2- Usul ve kanuna uygun bulunan Akhisar Ağır Ceza Mahkemesinin 25.11.2014 gün ve 291-418 sayılı direnme hükmünün ONANMASINA,

3- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 22.03.2016 tarihinde yapılan ilk müzakerede temyiz isteminin reddi yönünden oybirliğiyle; direnme hükmünün bozulması yönünden ise ilk müzakerede yeterli yasal çoğunluk sağlanamadığından, 05.04.2016 tarihinde yapılan ikinci müzakerede oyçokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15162, Karar No: 2017/11791, Tarih: 16.10.2017

**17. Ceza Dairesi         2016/15162 E.  ,  2017/11791 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Karşılıksız yararlanma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

1)Suç tarihinde sanığın kullanmakta olduğu tarımsal sulama arazisinde sanığın ölçü devresi kullanmadan elektrik kullandığının tespit edilmesi karşısında, suç konusu tarlada ziraat ve elektrik bilirkişi ile birlikte keşif yapılarak, ziraat bilirkişisinin; sulama yapılan arazinin miktarı, ekilen ürün cinsi, bu ürünlerin sulama zaman, aralık ve toplam süresini tespitini takiben, bu verilere göre elektrik bilirkişisinden usulünce rapor alınmak suretiyle katılan ... kurumun uğramış olduğu vergili ve cezasız gerçek zarar miktarı tespit edilmeden eksik kovuşturma ile karar verilmesi,

2)Alınacak bilirkişi raporu sonucunda, sanığın karşılıksız yararlanma kastıyla hareket ettiğinin tespiti halinde, katılan... kurumun normal tarifeye göre vergili ve cezasız gerçek zararının ne olduğunun bilirkişiye hesaplattırılarak, sanık hakkında kamu davası açılmadan önce katılan... Elektrik Dağıtım A.Ş. kurum tarafından talep edilen zararı soruşturma aşamasında tazmin eden sanık hakkında kamu davası açılamayacağından, CMK'nın 223/8. maddesi uyarınca kovuşturma şartının gerçekleşmemesi nedeniyle sanık hakkındaki kamu davasının düşürülmesi, zarar karşılanmıyor ise sanığa kaçak elektrik kullanım bedelini hükümden önce ödemesi halinde TCK'nın 168/5. maddesi uyarınca etkin pişmanlıktan yararlanabileceği hususu hatırlatılıp, talep etmesi halinde zararı gidermesi için kendisine makul bir süre verilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...’nun temyiz nedeni bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 16.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/1785, Karar No: 2024/2676, Tarih: 19.02.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/1785 E.  ,  2024/2676 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/3754 E., 2023/3989 K.

KARAR : Davacının istinaf başvurusunun esastan reddi, davalının istinaf başvurusunun kesinlikten reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 30. ... Mahkemesi

SAYISI : 2022/436 E., 2023/487 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Kaldırma kararı sonrasında İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, davalı vekilinin istinaf başvurusunun İlk Derece Mahkemesi kararının miktar itibarıyla kesin olması nedeniyle reddine; davacı vekilinin istinaf başvurusunun ise esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

2797 ... Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda bahsi geçen ve hesaplamalara dayanak teşkil ettikleri anlaşılan ... sözleşmesi, ücret bordroları, vardiya çizelgelerinin de yer aldığı işyeri kayıtlarının dava dosyası içerisinde ve UYAP ile oluşturulan elektronik ortamda bulunmadığı belirlenmiştir.

Bu itibarla sözü geçen eksiklikler giderildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

19.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/710, Karar No: 2013/979, Tarih: 03.07.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2013/13-710 E.  ,  2013/979 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

(Tüketici Mahkemesi sıfatıyla)

Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Erzincan 2.Asliye (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 30.01.2012 gün ve 2011/68 E., 2012/82 K. sayılı kararın incelenmesinin davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 11.09.2012 gün ve 2012/8211-19538 E., K. sayılı ilamı ile;

(…Davacı, davalı Toki ile Erzincan-Üzümlü Alt Gelir Gurubu konut projesi kapsamında Gayrimenkul satış sözleşmesi imzalandığını, teslimin sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren 16 ay olduğunu, ancak taşınmazın süresinde teslim edilmediğini ileri sürerek geç teslim nedeniyle kira kaybı bedeli olarak fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 3.000.00 TL tazminatın yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiş,  ıslah ile talebini 5.749.18 TL ye çıkarmıştır.

Davalı, satımın dar gelirlileri daire sahibi yapmaya yönelik olduğunu, bu nedenle taksitlerinde daire tesliminden sonra başladığını, geç teslimin ve davacının hak kaybının söz konusu olmadığını savunmuş ve davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; Hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalıdan satın aldığı dairenin sözleşmede kararlaştırılan süre içerisinde teslim edilmemesi nedeniyle kira tazminatı isteğinde bulunmuş, davalı; geç teslim olmadığını, satımın dar gelirli aileleri konut sahibi yapmaya yönelik olup taksit ödemelerinin dairenin tesliminden itibaren başlandığını, bu nedenle davacının bir hak kaybının olmadığını beyanla davanın reddini savunmuş ve mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Taraflar arasında düzenlenen 18.7.2006 tarihli sözleşmede dairenin 16 ay içerisinde teslim edileceği kararlaştırılmıştır. Öyle ise mahkemece anılan sözleşmeye göre dairenin tesliminde gecikme olup olmadığı ve gecikmenin sabit olması durumunda ise gecikme süresi belirlenerek bu süreye ilişkin kira kaybına hükmedilmesi gerekirken aksine düşüncelerle ve yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir…)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ  EDEN  : Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, satış sözleşmesi gereğince satın alınan bağımsız bölümün süresinde teslim edilmemesi nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ  EDEN  : Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, satış sözleşmesi gereğince satın alınan bağımsız bölümün süresinde teslim edilmemesi nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

Davacı, davalı TOKİ ile ‘Erzincan-Üzümlü Alt Gelir Gurubu Konut Projesi’ kapsamında ‘Gayrimenkul Satış Sözleşmesi’ imzalandığını, sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren 16 ay içerisinde konutun teslim edilmesinin kararlaştırıldığını, konutun süresinde teslim edilmediğini ileri sürerek, geç teslim nedeniyle kira kaybı bedeli olan 5.749.18 TL tazminatın yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, satımın dar gelirlileri daire sahibi yapmaya yönelik olduğunu, davalı idarenin konut alıcılarının taksit ödemelerini teslim tarihine kadar durdurduğu gibi, dönemsel artışları da yapmadığını bu nedenle geç teslimden kaynaklanan, davacının hak kaybının söz konusu olmadığını savunmuş ve davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, sözleşmede kararlaştırılan 16 aylık teslim süresinin sözleşmenin düzenlendiği tarihte başlayacağı, sözleşmenin 5.maddesinin 3.fıkrası gereğince, taşınmazın taksit ödemeleri bitene kadar kiraya verilemeyeceğinin kararlaştırıldığını, taşınmazın borçlarının da henüz bitmediği anlaşıldığından, davacının oluşmuş bir kira kaybı zararının bulunmayacağından açılan davanın reddine karar verilmiştir. Mahkeme kararı, Özel Daire’ce, metni aynen yukarıda başlık bölümünde alınan ilam ile bozulmuş; mahkeme, önceki gerekçeler tekrarlanmak suretiyle direnme kararı vermiştir.

Direnme kararını davacı vekili, temyize getirmektedir.

Bozma ve direnme kararlarının kapsamına göre uyuşmazlık; taraflar arasında düzenlenen 18.07.2006 tarihli satış sözleşmesi gereğince, davacı tarafından satın alınan bağımsız bölümün süresinde teslim edilip edilmediği, buradan varılacak sonuca göre davacının bu sözleşmeye dayanarak teslimdeki gecikmeden kaynaklanan tazminat isteyip isteyemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşme ile taşınmazın, davalı tarafından davacıya satıldığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşmenin 3.maddesinde taşınmazın 16 ayda teslim edileceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin bu maddesi geçerli olup sözleşmeye sadakat ilkesi gereğince tarafları bağlar.

Davacı, konutun sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim edilmediğini ileri sürerek, geç teslimden kaynaklanan tazminat isteminde bulunmuştur.

818 sayılı Borçlar Kanunu (BK)’nun 106.maddesinde, karşılıklı yükümlülükleri içeren sözleşmelerde borcun yerine getirilmemesi (ifade gecikme) halinde, alacaklının hakkını, nasıl kullanacağı düzenlenmiştir.

Davacı, konutun sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim edilmediğini ileri sürerek, geç teslimden kaynaklanan tazminat isteminde bulunmuştur.

818 sayılı Borçlar Kanunu (BK)’nun 106.maddesinde, karşılıklı yükümlülükleri içeren sözleşmelerde borcun yerine getirilmemesi (ifade gecikme) halinde, alacaklının hakkını, nasıl kullanacağı düzenlenmiştir.

Alacaklı, 106/2’de öngörülen seçimlik haklardan birisini kullanabilmesi için borcu yerine getirmekte direnen borçluya mehil vermek zorundadır (BK.m.106/1). Ancak aynı Kanun’un 107.maddesinde yazılı hallerden birinin bulunması halinde (1-Borçlunun hal ve vaziyetinden bu tedbirin tesirsiz olacağı anlaşılırsa; 2-Borçlunun temerrüdü neticesi borcun ifası alacaklı için faidesiz kalmış ise; 3- Akdin hükümlerine göre borç tayin ve tesbit edilen muayyen bir mehil içinde ifa edilmek lazım geliyorsa) mehil tayinine gerek yoktur. Davalı satıcının, borcunu 16 ay içinde yerine getireceği sözleşmede kabul edildiğine göre, BK.nun 106/1.maddesi gereğince bir önel (mehil) belirlenmesine gerek yoktur.

BK.nun 106/2 maddesinde, borcun yerine getirilmemesi halinde alacaklıya üç seçimlik hak verilmiştir. Bunlar, 1-Her zaman gecikmiş işi yerine getirme (ifayı) ve gecikme tazminatı isteme; 2-Sözleşmenin ifasından vazgeçilerek olumlu zararı isteme; 3-Sözleşmeyi feshederek olumsuz zararı isteme şeklide açıklanmaktadır. Davacı görülmekte olan davada, bu seçimlik haklardan aynen ifa ve gecikme tazminatını istemiştir. (Aynı ilkeler, Hukuk Genel Kurulu’nun 09.10.1991 gün ve 1991/15-340-467 sayılı kararında da vurgulanmıştır.)

Hukuk Genel Kurulu’nda ki görüşmeler sırasında bazı üyeler, taşınmazın teslimindeki gecikme nedeniyle davalı idarenin taksit ödemelerini ve dönemsel artışları durdurduğu, bu durum gözetilerek BK.nun 44.maddesi gereğince davacı lehine verilecek tazminat miktarından bir miktar hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğini savunmuş iseler de, davalı idarenin kendi kusuru nedeniyle taşınmazın geç tesliminden dolayı, tazminat miktarında indirim isteyemeyeceğini, bir kısım üyelerce de mahkeme kararının onanması gerektiğini ileri sürmüş iseler de, bu görüşler  Kurul çoğunluğu tarafından kabul edilmemiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmede, taşınmazın 16 ay içerisinde teslim edileceği belirtildiğinden, bu sürenin dolmasıyla, davalı borcunu yerine getirmekte direndiği ve bu olgunun hukuksal sonuçlar doğurduğu (BK m.101/1) gözetildiğinde, davacı BK.nun 106/1 maddesi uyarınca, davalıya mehil vermeden dava açabilir. Sözleşmede taksitler bitmeden taşınmazın kiraya verilemeyeceği şartının yazılması, davacının BK.nun 106.maddesinde belirtilen “teahhur nedeniyle zarar (gecikme nedeniyle tazminat)” hakkını ortadan kaldırmaz.

Bu durumda mahkemece, taşınmazın geç teslim edilip edilmediği, geç teslim edilmiş ise, geciken teslim süresine ilişkin tazminat belirlenerek, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, hatalı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.