muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/9580, Karar No: 2018/15440, Tarih: 21.06.2018

**22. Hukuk Dairesi         2018/9580 E.  ,  2018/15440 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Y A R G I T A Y K A R A R I

Muhtıranın usulüne uygun olması için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2010/19-286 esas- 2010/330 karar sayılı kararında bir muhtıranın geçerli olması için gereken özellikler belirtilmiştir. Buna göre;

Temyiz harç ve giderlerinin eksik ödendiğinin anlaşılması halinde muhtıra gönderilerek kararı veren Hâkim veya Mahkeme Başkanı tarafından yedi günlük kesin süre içinde harç ve giderin tamamlanması, aksi halde temyizden vazgeçmiş sayılacağı hususu temyiz edene yazılı olarak bildirilir. Verilen süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, mahkeme kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verir. Bu kararın da temyiz edilmesi halinde 432’nci maddenin son fıkrası hükmü kıyasen uygulanır.

Hâkim veya Mahkeme Başkanı tarafından “temyiz harç ve giderlerinin tamamlanması için yedi günlük kesin süre” verilmesi ve ayrıca yazılı olarak “aksi halde temyizden vazgeçmiş sayılacağı hususu”nun bildirilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle muhtırada Hâkim veya Mahkeme Başkanı’nın sicili ve imzası bulunmalıdır. Muhtıra Hâkim veya Mahkeme Başkanı tarafından imzalanmadan verilmişse, dolayısıyla da Hâkim tarafından usulünce düzenlenmiş muhtıra yoksa geçerli bir bildirimin yapıldığından söz etmeye de olanak yoktur.

Mahkeme Yazı İşleri Müdürü’nün veya Kalem personelinin temyiz harcı veya giderinin tamamlanması için temyiz edene süre vermesi veya tebligat zarfı üzerine ihtar/uyarı şeklinde yazılan ve Hâkim imzası taşımayan muhtıra usule aykırıdır, Mahkeme Yazı İşleri Müdürü’nün veya Kalem personelinin vermiş olduğu süre ya da tebligat zarfı üzerine ihtar/uyarı şeklinde yazılan ve Hâkim imzası taşımayan muhtıra üzerine temyiz harcını veya giderini ödememiş olan taraf, temyiz talebinden vazgeçmiş sayılamaz.

Yargıtay’ın kararlılık kazanmış uygulamasına göre, muhtırada yapılması gereken işlemin ne olduğu açıkça ve ilgili tarafın yanılmasına neden olmayacak biçimde gösterilmeli; bu açıdan ikmal edilecek harç ya da giderin miktarı ve yatırılma merci ve süresi, bunun yapılmamasının sonuçları net biçimde açıklanmalıdır. Örneğin, “dosyaya yatırılması” şeklindeki ifade tarafın yanılmasına neden olabileceğinden, bu ifadeyi taşıyan muhtıra geçersiz olacaktır.

Alacak davalarında adi ortaklığı oluşturan şirketler maddi ya da şekli anlamda zorunlu dava arkadaşı olmadığından, kararı temyiz eden her bir şirketin ayrı temyiz harcı yatırması gerekir.

Temyiz harçları (mahkemece alınması gereken temyiz harçları) başvurma harcı ile karar ve ilam harcından oluşmaktadır.

Başvurma harcı Harçlar Kanunu'nda düzenlenmiş, her yıl miktarı değişen maktu bir harç olup temyiz eden tarafından yatırılması zorunludur.

Alacak davalarında adi ortaklığı oluşturan şirketler maddi ya da şekli anlamda zorunlu dava arkadaşı olmadığından, kararı temyiz eden her bir şirketin ayrı temyiz harcı yatırması gerekir.

Temyiz harçları (mahkemece alınması gereken temyiz harçları) başvurma harcı ile karar ve ilam harcından oluşmaktadır.

Başvurma harcı Harçlar Kanunu'nda düzenlenmiş, her yıl miktarı değişen maktu bir harç olup temyiz eden tarafından yatırılması zorunludur.

Nispi harca tabi davaların kabulüne ilişkin kararların temyizi halinde, mahkemece hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan nispi karar ve ilam harcının dörtte biri nispi temyiz karar harcı olarak yatırılmalıdır. Dava nispi harca tabi değil ise, maktu temyiz karar harcı yatırılması gerekir.

Somut olayda, Dairemizce kararı temyiz eden davalılar adına tek temyiz yoluna başvurma harcı ile maktu temyiz karar harcı yatırıldığı, diğer davalının temyiz yoluna başvurma harcı ile nispi temyiz karar harcını, harç yatıran davalının ise bakiye nispi temyiz karar harcını yatırmadığı gerekçesiyle yapılan geri çevirme üzerine Mahkemece davalılar vekiline gönderilen muhtırada harcın nereye yatırılacağının belirtilmediği gibi her bir davalı yönünden yatırılması gereken harç tutarının da ayrı ayrı gösterilmediği ve böylelikle gönderilen muhtıranın usulüne uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; davalılar vekiline yukarıda açıklanan şekilde temyiz harcı ve gerekiyor ise temyiz masraflarının yatırılması için geçerli muhtıra ( harç yatıran şirket yönünden bakiye nispi temyiz karar harcının, diğer şirket yönünden temyiz yoluna başvurma harcı ile nispi temyiz karar harcının- Şirket adları ve yatırılması gereken tutarlar ayrı ayrı yazılarak) tebliğ edilerek tebellüğe dair belgenin gönderilmesi, temyiz eden davalılar tarafından yatırılması halinde temyiz harcı ve gerekiyorsa temyiz masraflarının yatırıldığına dair belgenin gönderilmesi, yukarıda açıklandığı şekilde geçerli muhtıra tebliğ edilmesine rağmen temyiz eden davalılar tarafından temyiz harcı ve gerekiyorsa temyiz masraflarının yatırılmaması halinde buna ilişkin mahkeme tarafından tutanak tutularak bu tutanağın gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine İKİNCİ KEZ GERİ ÇEVRİLMESİNE, 21/06/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4947, Karar No: 2013/13766, Tarih: 23.09.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2012/4947 E.  ,  2013/13766 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma, özel belgede sahtecilik

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanık hakkında “Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma” ve “Özel Belgede Sahtecilik” suçlarından kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik yapılan incelemede,

Güveni kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için; failin bir malın zilyedi olması,malın iade edilmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere faile rızayla tevdi ve teslim edilmesi,failin kendisine verilen malı,veriliş gayesinin dışında,zilyedi olduğu malda malikmiş gibi satması, rehnetmesi tüketmesi,değiştirmesi veya bozması ve benzeri şekillerde tasarrufta bulunması ya da devir olgusunu inkar etmesi şeklinde, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Mağdurun sahibi olduğu Klas Medikal adlı işyerinde medikal malzeme pazarlaması yapan sanığın, sattığı ürün başına prim aldığı, 2006 Temmuz ayı sonlarında işi bıraktığı, işyeri sahibince yapılan incelemede sanığın satış yaptığını belirttiği ve firmaya teslim ettiği satış sözleşmelerinin bir kısmında hayali kişilere satış yapıldığının belirlendiği, sanığın medikal malzemeleri satmış gibi gösterip, özel evrak niteliğindeki sözleşmeleri sahte olarak düzenleyerek malzemelerin bedellerini kendisine mal edindiği, ayrıca mağdurun bilgisi dışında para makbuzu bastırıp tansiyon aleti satışı yapılan ...i isimli kişiden bu sahte makbuzla 140 TL tahsil ederek mal edindiği iddia olunan olayda,

Gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya çıkartılması bakımından; sanığın savunmasında, işi bırakmadan önce satış yapmak için bazen 6-7 tane bazen de 8-9 tane satış elemanı ile birlikte firmaya ait malların satışı için evlere

gittiklerini, kendisinin arabada beklediğini, satış görevlilerinin ise evlere giderek satış yaptıklarını, satış görevlilerinin ....,.... isimli kişiler olduklarını, bu kişilerin satış yapmak amacıyla evlere gidip düzenledikleri satış sözleşmesine firma yetkilisi olarak kendisinin ismini açtıklarını, bazen de kahvehanede satış yaptıklarını, iddianamede bahsi geçen sözleşmelerin bu sözleşmeler içerisinde bulunabileceğini, kasıtlı olarak hayali kişiler adına sözleşme düzenlemediğini, tahsil ettiği paraları işyeri ortağı olan Kasım isimli kişiye teslim ettiğini beyan etmesi, temyiz dilekçesinde, mal sattıkları kişilerin elemana yanlış isim, adres verip mal alabildiklerini, bu durumun bütün pazarlamacıların başına gelebileceğini belirtmesi; öte yandan sanığın düzenlediği sahte tahsilat makbuzu ile ... isimli kişiden 140 TL tahsil edip mal edildiğinin iddia olunması karşısında, ismi geçen şahısların tanık olarak bilgi ve görgüleri tespit edilip ve sözleşmede borçlu olarak adları geçen kişilerin gerçek kişi olup olmadıkları araştırılıp gerçek kişi olmaları halinde bilgilerine başvurulduktan sonra sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hükmolunması;

Kabule göre de;

Sanık hakkında “güveni kötüye kullanma” suçundan kurulan hükümde temel ceza tayini sırasında hürriyeti bağlayıcı cezanın alt sınırdan belirlendiği halde adli para cezasının alt sınırdan uzaklaşılarak tespit edilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1.maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.un 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, 23/09/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3488, Karar No: 2024/6356, Tarih: 09.05.2024

**11. Ceza Dairesi         2020/3488 E.  ,  2024/6356 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2014/715 E., 2015/693 K.

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

HÜKÜMLER : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık ... hakkında defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçundan açılan kamu davası hakkında mahallinde hüküm kurulması mümkün görülmüştür.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) kanun yollarına başvurma başlıklı, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrasındaki “hakim ve mahkeme kararlarına karşı cumhuriyet savcısı, şüpheli ve bu kanuna göre katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için kanun yolları açıktır” hükmü karşısında; katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olan şikayetçi kurum vekilinin katılma isteğinin karara bağlanmadığının anlaşılması karşısında, şikayetçi kurumun 5271 sayılı Kanun'un 237 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca katılan, vekilinin de katılan vekili olarak davaya kabulüne karar verilmiştir.

Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İstanbul Anadolu 23. Asliye Ceza Mahkemesinin, 04.11.2015 tarihli ve 2014/175 Esas, 2015/693 Karar sayılı kararı ile sanıklar hakkında 2009, 2010 ve 2011 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca beraat kararları verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan vekilinin temyiz isteği; usul ve yasaya aykırı olduğuna, yeterli araştırma yapılmadığına, ilişkindir.

III. GEREKÇE

Sanık ... hakkında hükmün gerekçesine göre 2009, 2010 ve 2011 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından beraat kararı verildiğinin anlaşılması karşısında, hüküm fıkrasında uygulama maddesinin "359/a-2" olarak gösterilmesi maddi hata olarak kabul edilmiştir.

A. Sanıklar ..., ... ve ... Hakkında 2009 Takvim Yılında Sahte Fatura Düzenleme Suçundan Verilen Hükümler Yönünden

III. GEREKÇE

Sanık ... hakkında hükmün gerekçesine göre 2009, 2010 ve 2011 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından beraat kararı verildiğinin anlaşılması karşısında, hüküm fıkrasında uygulama maddesinin "359/a-2" olarak gösterilmesi maddi hata olarak kabul edilmiştir.

A. Sanıklar ..., ... ve ... Hakkında 2009 Takvim Yılında Sahte Fatura Düzenleme Suçundan Verilen Hükümler Yönünden

Sanıkların yargılama konusu eylemleri için, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (213 sayılı Kanun) 359 uncu maddesinin (b) fıkrası uyarınca belirlenecek cezasının türü ve üst haddine göre; 5237 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ve 67 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereği 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin öngörüldüğü, suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar bu sürenin gerçekleşmiş olduğu anlaşılmıştır.

B. Sanıklar ..., ... ve ... Hakkında 2010 Takvim Yılında Sahte Fatura Düzenleme Suçundan, Sanıklar ... ve ... Hakkında 2010 ve 2011 Takvim Yıllarında Sahte fatura Düzenleme Suçlarından Verilen Hükümler Yönünden

1. Sanıkların yargılama konusu eylemleri için, 213 sayılı Kanun’un 359 uncu maddesinin (b) fıkrası uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre 5237 sayılı Kanun’un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

2. 5237 sayılı Kanun’un 67 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin 13.05.2015 tarihli sanık ...'un sorgusu olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesi tarihine kadar, 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

IV. KARAR

Gerekçe bölümü (A) ve (B) bentlerinde açıklanan nedenlerle İstanbul Anadolu 23. Asliye Ceza Mahkemesinin, 04.11.2015 tarihli ve 2014/175 Esas, 2015/693 Karar sayılı kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak sanıklar hakkındaki kamu davalarının 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

09.05.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5046, Karar No: 2018/5526, Tarih: 27.12.2018

**16. Ceza Dairesi         2018/5046 E.  ,  2018/5526 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 3713 sayılı TMK'nın 5/1, TCK'nın 62/1, 53, 58/9, 63 hükmü uyarınca mahkumiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.02.2018 tarihli duruşmasında hazır bulunan sanık(SEGBİS) ve müdafiinin yüzüne karşı verilen karara yönelik sanık müdafii tarafından 27.02.2018 tarihinde süre tutum dilekçesi verildiği, Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçeli kararının 04.04.2018 tarihinde sanık müdafiine tebliğ edildiği, sanık müdafiince 13.04.2018 tarihinde ayrıntılı temyiz dilekçesinin CMK 295. maddesinde belirtilen 7 günlük süreden sonra sunulduğu görülmekle,

Ceza Muhakemesi Kanununun 298. maddesinin, "Yargıtay, süresi içinde temyiz başvurusunda bulunulmadığını, hükmün temyiz edilemez olduğunu, temyiz edenin buna hakkı olmadığını ya da temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa, temyiz istemini reddeder" şeklindeki hükmü karşısında; sanık müdafiince verilen 27.02.2018 tarihli temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği anlaşılmakla, temyiz isteminin CMK'nın 298. maddesi gereğince REDDİNE, üye ...'in karşı oyu ile, 27.12.2018 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY:

Sayın çoğunluğun "sanık müdafinin 27.02.2018 tarihli süre tutum dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı anlaşıldığından temyiz isteminin CMK'nın 298. maddesi uyarınca reddine" ilişkin düşüncesine iştirak edilmemiştir.

İncelenen dosya kapsamından;

KARŞI OY:

Sayın çoğunluğun "sanık müdafinin 27.02.2018 tarihli süre tutum dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı anlaşıldığından temyiz isteminin CMK'nın 298. maddesi uyarınca reddine" ilişkin düşüncesine iştirak edilmemiştir.

İncelenen dosya kapsamından;

Bartın Cumhuriyet Başsavcılığının 17.02.2017 tarih ve 2017/975 esas sayılı iddianamesiyle sanık hakkında "FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün üyesi olmak" suçunu işlediğinden bahisle 5237 sayılı TCK’nın 314/2, 53, 63 ve 3713 sayılı TMK'nın 5. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı, kamu davasının yapılan yargılaması sonucunda Bartın Ağır Ceza Mahkemesinin 21.07.2017 tarih ve 2017/49 E. - 2017/138 K. sayılı ilamıyla sanık hakkında "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan 7 Yıl 6 Ay Hapis cezası ile cezalandırılmasına yönelik hüküm kurulduğu, bu karara karşı sanık müdafi tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin 20.02.2018 tarih ve 2017/832 E. - 2018/94 K. sayılı kararıyla "istinaf başvurusunun esastan reddine" dair karar verildiği, sanık müdafinin 27.02.2018 tarihli süre tutum dilekçesi vererek anılan kararı temyiz ettiği, ancak gerekçeli temyiz dilekçesini gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 7 günlük yasal süre sonrasında ancak Yargıtay incelemesinden önce verdiği, Yargıtay 16.Ceza Dairesinin sayın çoğunluğu tarafından da "sanık müdafinin 27.02.2018 tarihli süre tutum dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı" gerekçe gösterilerek sanık müdafinin temyiz isteminin CMK’nın 298. maddesi uyarınca reddine yönelik hüküm kurulduğu,

Anlaşılmaktadır.

Somut uyuşmazlığı oluşturan tartışmanın konusunu; "temyiz nedeni içermeyen süre tutum dilekçesiyle temyiz başvurusunda bulunan sanık veya müdafinin gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi günlük süre geçtikten ancak Yargıtay incelemesi yapılmadan önce ek temyiz dilekçesi sunup sunamayacağı, anılan bu ek dilekçe kapsamında temyiz denetiminin yapılıp yapılamayacağı" hususu oluşturmaktadır.

İnsan Haklarına dayanan hukuk devletinde, hukukun üstünlüğü ilkesini hakim kılmak için gereken her türlü yapısal ve kurumsal hukuki reformların hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. Hukukun üstünlüğünü sağlamanın önemli unsurlarından birisi, adil yargılanma ve adalete erişim hakkının tüm güvenceleriyle yaşama geçirilmesidir.

Adalete erişim bir hak olarak kabul edilmektedir. Adalete erişim bir hak olduğu için bu hakkın kullanımı yoluyla yasanın yorumu, anlaşılabilirliği ve dolayısıyla yararlanabilirliği sağlanıp, içtihatlar bu şekilde oluşturulmalıdır. Hakların tanınması yetmez, hakkın etkin kullanımını da sağlanması gerekir.

Adalete erişim bir hak olarak kabul edilmektedir. Adalete erişim bir hak olduğu için bu hakkın kullanımı yoluyla yasanın yorumu, anlaşılabilirliği ve dolayısıyla yararlanabilirliği sağlanıp, içtihatlar bu şekilde oluşturulmalıdır. Hakların tanınması yetmez, hakkın etkin kullanımını da sağlanması gerekir.

Yargı organlarının adalet dağıtmada kaçınma yetkileri yoktur. Anayasamız bunu "hiçbir mahkeme görev yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz" biçiminde düzenlemiştir (m. 36/2). Adalet dağıtımından kaçınılması, hakkı teslim etmekten kaçınmak demektir.

Adalete erişim hakkı yargıya başvurma (dava açma), güvence oluşturan yasa yollarına başvurma ve yargı kararlarının uygulanmasını sağlama isteme haklarını güvence altına almaktadır. Temyiz yasa yolu, erişim hakkının adil yargıda zirveye ulaşmasını sağlamaktadır (Coulon, Jean-Marie/Roche, Marie-Anne Frison, s. 443).

Adil yargılanma hakkı, bağımsız ve tarafsız yargı mercileri önünde hakkını aramak, davacı veya davalı olabilmek, yargılama sırasında usuli güvencelere sahip olmak, yargılamanın makul sürede yapılması, mahkeme kararlarına karşı etkin hukuki denetim mekanizmalarının sağlanması gibi temel güvenceleri bünyesinde barındırmaktadır.

Anayasanın 2. maddesinde, Cumhuriyet'in nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, konulan kurallarda adalet ve hakkaniyet ölçülerini göz önünde tutan, hakların elde edilmesini kolaylaştıran, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık ve hak arama özgürlüğünün önündeki engelleri kaldıran devlettir.

Anayasanın 36. maddesinin birinci fıkrasında "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" hükmüne yer verilmiştir. Maddeyle güvence altına alınan hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının yanında, diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birisidir.

Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin insan onuruna yaraşır biçimde araştırılıp bulunmasıdır. Nitekim, Ceza Genel Kurulunun 23.02.2016 tarih ve 2014/5.MD-98 esas 2016/83 sayılı ve 10.12.2013 tarih ve 2013/359 sayılı kararlarında;"...Ceza Muhakemesinin amacı usul ve kuralların öngördüğü ilkeler doğrultusunda maddi gerçeğin her türlü şüpheden uzak bir biçimde kesin olarak belirlenmesidir.