muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/3915, Karar No: 2013/4620, Tarih: 25.03.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/3915 E.  ,  2013/4620 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Kamulaştırma (değerlendirme) tarihi olan 15.03.2012 gününden önce; dava konusu taşınmazın kesinleşmiş 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içinde bulunup bulunmadığı, bu tarih itibariyle kesinleşmiş imar planı içinde olmadığının anlaşılması halinde, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber, belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol, su, ..., çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadığı, özellikle etrafının meskûn olup olmadığı, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca bu plan kapsamına alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezlerine uzaklığı, altyapı hizmetlerinden yararlanma ve ulaşım olanakları, kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma olasılıkları vs. hususlarının belediye başkanlığından,

2-Dava konusu ... Mahallesi 1447 ada 19 parsel ve emsal alınan aynı mahalle 1835 ada 14 ve 256 ada 20 parsel sayılı taşınmazların bağlı bulundukları cadde veya sokak için 2012 yılı itibariyle belediyelerce emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen asgari m² fiyatlarının belediye başkanlığından,

3-Dava konusu taşınmazın 15.03.2012 tarih ve emsal alınan 1835 ada 14 parsel sayılı taşınmazın 27.04.2010 ve 256 ada 20 parsel sayılı taşınmazın 19.04.2010 tarihi itibariyle imar uygulaması sonucu oluşan imar parselleri olup olmadığının ve imar uygulaması görmüşlerse bunlara ilişkin belgelerin belediye ve tapu müdürlüğünden,

4-Dava konusu taşınmaza emsal alınarak incelenen 1835 ada 14 parsel sayılı taşınmazın 27.04.2010 ve 256 ada 20 parsel sayılı taşınmazın 19.04.2010 tarihli satışlara ilişkin alıcısını, satıcısını ve satış bedelini gösteren tapu kaydı ile resmi satış akit tablosunun tapu müdürlüğünden,

Sorularak alınacak cevap yazılarının,

5-Mahkemece kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen bedelin bankaya yatırıldığına dair dekontun,

6-Davacı tarafın temyiz dilekçesinin temyiz defterine kayıt tarihinin mahkeme kayıtlarından araştırılarak buna ilişkin tutulacak tutanağın,

Getirtilip dosyaya konulmasından,

Sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 25.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/244, Karar No: 2008/2873, Tarih: 29.04.2008

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2008/244 E.  ,  2008/2873 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... İCRA MAHKEMESİ

Gerçeğe aykırı beyanda bulunmak suçundan sanık .'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının onama istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Sanığın icra takip dosyasına sunduğu 29.01.2007 havale tarihli mal beyanı dilekçesinin İİK’nun 74. maddesinde belirtilen unsurları taşıması nedeniyle geçersiz olarak kabul edilmesi doğru bulunmamıştır. Ancak şikayetçi, dilekçesinde borçlu sanığın hangi malını gizlediğini veya gerçeğe aykırı bildirdiğini somut olarak göstermemesi nedeniyle atılı suçun oluşmaması nedeniyle gerekçesi yanlış fakat sonucu itibariyle doğru olan kararın istem gibi ONANMASINA, 29.04.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2005/12298, Karar No: 2005/13864, Tarih: 27.12.2005

**1. Hukuk Dairesi         2005/12298 E.  ,  2005/13864 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara  14. Asliye Hukuk Mahkemesi,

TARİHİ : 299/06/2005

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar miras bırakanları M. Ö.'in mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla 26 parsel sayılı taşınmazdaki payının çıplak mülkiyetini ikinci eşin olan davalıların murisi Sebahat'a satış suretiyle muvazaalı olarak temlik ettiğini ileri sürerek, tapu iptali ve miras payları oranında adlarına tescil isteğinde bulunmuşlardır.

Davalılar davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, miras bırakanın yaptığı temliki işlemin muvazaalı olduğunun ispatlanmadığı murisin taşınmazlarını mirasçıları arasında paylaştırdığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Karar davacılar vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmiş ; duruşma günü olarak saptanan 27.12.2005 Salı günü yapılan tebligat üzerine temyiz eden vs.vekili Avukat H. Y. geldiler.davetiye tebliğe rağmen temyiz edilenler ve vekili avukat gelmediler, yokluklarında duruşmaya başlandı,süresinde verilen ve kayıt olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, bu sırada temyiz edilen M. A.vekili vekili avukat Muammer Şahin'in geldiği görüldü, mazereti kabul edilip dinlendi, iş karara bırakıldı bilahare dosya incelendi gereği düşünüldü:

-KARAR-

Dosya içeriğine, toplanan delillere hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına  özellikle miras bırakanın çekişme konusu 26 parsel sayılı taşınmazın çıplak mülkiyetine ikinci eşi davalıların

annesi S.'a temlikinin S.'in kendisine ait taşınmazın kamulaştırma bedelinin murise verilmesi karşılığı olduğu, temliki işlemin mirastan mal kaçırma amacını taşımadığı, muvazaası olmadığı anlaşıldığına göre; davacıların temyiz itirazı yerinde değildir. Reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, 4.12.2005 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesinin 14. maddesi gereğince  gelen temyiz edilen vekili için 450.00 YTL. duruşma avukatlık parasının temyiz edenden  27.12.2005 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/16971, Karar No: 2007/1287, Tarih: 01.02.2007

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2006/16971 E.  ,  2007/1287 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... ve müdahil Hazine ile davalılardan ... ve ... ... tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Kadastro sırasında, ... Köyü 102 ada 14 parsel sayılı 47681 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, ağaçlık cinsiyle Mart 1954 tarih 89 nolu sicilden gelen tapu kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalılar adlarına tesbit edilmiştir. Davacı ve müdahil, taşınmazın orman olduğu iddiasıyla dava açmışlardır. Mahkemece davanın kısmen kabulüne ve dava konusu parselin B (4168 m2) ve C (31895 m2) bölümlerinin orman niteliği ile Hazine adına, A (11618 m2) bölümünün tespit gibi davalılar adlarına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm davacı ... ve müdahil Hazine ile davalılardan ... ve ... ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde tesbit tarihinden önce orman kadastrosu yapılmamıştır.

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve çekişmeli taşınmazın, uzman orman bilirkişi tarafından resmi belgelere dayalı olarak yöntemine uygun biçimde yapılan inceleme ve araştırmada kısmen orman sayılan kısmen orman sayılmayan yerlerden olduğu anlaşıldığına ve yazılı biçimde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik bulunmadığına göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının Orman Yönetimi ve gerçek kişilere ayrı ayrı yükletilmesine, Hazineden harç alınmasına yer olmadığına 01/02/2007 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2, Karar No: 2013/2, Tarih: 21.01.2013

**Büyük Genel Kurulu         2013/2 E.  ,  2013/2 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay Hukuk Genel Kurulu İlk Derece Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasında yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nca ;

“Davacı ... kendisine asaleten, diğer davacı ...’a vekaleten verdiği dava dilekçesinde, aleyhine üçüncü şahıs tarafından açılan alacak davasında avukatlık sıfatını kullanmadığından ikamet adresine tebligat çıkarılması gerekirken, tebligatların avukatlık adresine yapıldığını, dolayısıyla kendisine usulüne uygun tebligat yapılmadan yargılamanın gıyabında sonuçlandırıldığını ve hükmün Yargıtay 3. Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleştiğini, akabinde bu ilama dayalı olarak haciz işlemi uygulandığını, dava sonucuna bağlı olarak yaptıkları ödeme nedeniyle banka kredi mevduat hesapları ile kredi kartı borçlarını kapatamadıklarını, ayrıca adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ve uygulanan haciz işlemi nedeniyle kişilik haklarının zedelendiğini ileri sürerek, kendisi ve diğer davacı eşi için 7.500 TL maddi ve 5.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Hazine vekili, tazminat koşullarının oluşmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

14 Şubat 2011 tarihinde yürürlüğe giren 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici Madde 2/c bendinde yer alan, “Bu davalar ilgili hâkime resen ihbar edilir…” hükmü gereğince dava dilekçesi ve duruşma gününü bildirir davetiye, 08.04.2010 gün ve E:2010/2527 K:2010/6087 sayılı kararına katılan ve yukarıda adları yazılı bulunan ilgili hakimlere usulüne uygun olarak tebliğ edildiği halde duruşmaya katılmamışlar ve cevap dilekçesi ibraz etmemişlerdir.

Davacılar tarafından ibraz edilen İzmir 3. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 30.12.2009 tarih ve E:2009/1300 K:2009/1529 sayılı kararı ile anılan kararın onanmasına dair 3. Hukuk Dairesi’nin 08.04.2010 gün ve E:2010/2527 K:2010/6087 sayılı ilamı ile tüm dosya içeriğindeki bilgiler itibariyle; dava dışı şahıs tarafından, eldeki davanın davacılarından ... aleyhine Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan ve görevsizlik kararıyla sonuçlanan komisyon ücretinden kaynaklanan alacak davasında, davalı olan ...’a tebliğ işleminin ‘1871-1 sokak Karşıyaka’ adresinde yapıldığı, görevsizlik kararıyla dosyanın gönderildiği Sulh Hukuk Mahkemesinde davalının ‘Konak Rant Tesisleri İzmir’ adresine tebliğe çıkarılan duruşma gününü bildirir davetiyenin, iade nedeni belirsiz şekilde bila tebliğ iade edildiği, davacının avukat olması nedeniyle adresinin Barodan sorulmasına karar veren mahkemece, Uyap’da vekil olarak kayıtlı bulunan, ‘1821-1. sok. Karşıyaka’ ve Avukatlık adresi (Yurtiçi ikamet adresi-Yurtiçi işyeri adresi) olarak ‘1725 sok. Karşıyaka’ adreslerinin belirlendiği ve telefonla Barodan teyit edilen ‘1725 sok. Karşıyaka’ adresine 14.12.2009 tarihli duruşma gününü bildirir davetiye çıkarıldığı, anılan adrese 11.12.2009 tarihinde yapılan tebligatı yeterli gören bidayet mahkemesince esasa ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılarak davanın kabulüne dair verilen karar, davacımızın ‘aşamalarda yapılan tebligatların usulsüz olduğu ve duruşmalardan haberdar edilmediği’ iddiasını da içeren temyizi üzerine, davaya konu Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 08.04.2010 gün ve E:2010/2527 K:2010/6087 sayılı ilamıyla;

“Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmediği…”

Gerekçesine dayalı olarak onandığı ve müteakiben söz konusu ilama dayalı olarak girişilen takip kapsamında, o davada tebligatın yapıldığı ‘1725 sok. Karşıyaka’ adresinde davacının vicahında haciz uygulandığı belirgindir.

Eldeki davada davacılar; bahse konu karar nedeniyle hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan maddi ve manevi zarara uğradıklarını ileri sürerek davalı Hazine’den tazminat isteminde bulunduklarına göre, davanın dayanağı 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. ve 6110 sayılı Kanunla değişik 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa eklenen 93/A maddesi hükümleridir.

1- Bu durumda öncelikle üzerinde durulması gereken yön, sorumluluğuna dayanılan hakimlerin katıldıkları kararın ilişkin bulunduğu davada taraf olmayan, ancak hakimlerin hukuki sorumluluğu kapsamında tazminat talebinde bulunan davacı ...’un aktif dava ehliyeti bulunup bulunmadığı ve görülmekte olan davayı açıp açamayacağı hususudur.

1- Bu durumda öncelikle üzerinde durulması gereken yön, sorumluluğuna dayanılan hakimlerin katıldıkları kararın ilişkin bulunduğu davada taraf olmayan, ancak hakimlerin hukuki sorumluluğu kapsamında tazminat talebinde bulunan davacı ...’un aktif dava ehliyeti bulunup bulunmadığı ve görülmekte olan davayı açıp açamayacağı hususudur.

İlkin belirtilmelidir ki; taraf ehliyeti, davada taraf olabilme yeteneğidir. Taraf ehliyeti medeni hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin medeni usul hukukunda büründüğü şeklidir. Kimlerin taraf ehliyetine sahip bulundukları Medeni Kanuna göre belirlenir (HUMK m.38, TMK. m.8, m.48). Buna göre medeni haklardan istifade (hak) ehliyeti bulunan her gerçek ve tüzel kişi, davada taraf olabilme ehliyetine sahiptir.

Bir kişinin dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için yeterli değildir. Davanın dinlenebilmesi (esasına girebilmesi) için gerekli şartlardan birisi ve en önemlisi, davacının o davayı açmakta hukuki yararının bulunmasıdır. O kişinin dava açmakta korunmaya değer bir hukuki yararı yoksa davanın bu yönden esasa girilmeden reddi gerekir; zira hukuki yarar dava şartıdır ve mahkeme dava şartlarını kendiliğinden (re'sen) incelenmekle görevlidir.

Bu noktada, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde düzenlenen hukuki sorumluluk (tazminat) davasının davacısı, Kanunun 573. maddesinde sayılan eylemlerden zarara uğradığını iddia eden kişi veya kişilerdir.

Burada yeri gelmişken ifade edilmelidir ki, bu tür davalarda, davalının hakim olması ve mesleki faaliyeti sebebiyle dava açılıyor olduğundan, katı şekil şartlarına bağlanmıştır. Katı şekil şartının sebebi ve bu koşulların kamu düzenine ilişkin olduğu hususu Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 03.04.1974 gün ve 178/322 sayılı kararında, “Yargıçların sorumluluğuna ilişkin özel usul hükümleri 573. maddedeki ağır iddiaların dayanaksız ve hukuk dışı amaçlarla ileri sürülerek onların kamu önündeki saygınlıklarının zedelenmesini önleyici, aynı zamanda görevlerini huzur içinde yapmalarını sağlayıcı kurallardır. Bu bakımdan, kamu düzeninin koruma amacını gütmesi nedeniyle yargılamanın her aşamasında bu hususun mahkemece kendiliğinden göz önünde tutulması gerekir.” Şeklinde ifade edilmiştir.

Kamu düzenine ilişkin bulunan bu şekil koşullarından anlaşılması gereken, Hakimler aleyhine açılacak tazminat davalarının, diğer tazminat davalarından farklı usul ve esaslara tabi bulunduğudur.

O nedenledir ki; tarafların ehliyeti yönünden, hakimin yargısal faaliyetleri nedeniyle hukuki sorumluluğu bulunduğu öne sürülerek tazminat isteminde bulunabilecek olan davacı taraf; ancak 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde sayılan yasal nedenlerden birine Hakimin hukuka aykırı eylemi sonucu zarar görmüş bulunan, asıl davanın taraflarından birisidir.

O nedenledir ki; tarafların ehliyeti yönünden, hakimin yargısal faaliyetleri nedeniyle hukuki sorumluluğu bulunduğu öne sürülerek tazminat isteminde bulunabilecek olan davacı taraf; ancak 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde sayılan yasal nedenlerden birine Hakimin hukuka aykırı eylemi sonucu zarar görmüş bulunan, asıl davanın taraflarından birisidir.

Bir başka anlatımla, hakimin hukuksal sorumluluğunu gerektiren asıl davada davacı veya davalı sıfatını taşıyan ve o davada hakimin yargılama faaliyetindeki hukuka aykırı eyleminden dolayı zarara uğramış olan kişi, tazminat davasını açabilecektir.

Şu hale göre, hukuka aykırı ve kusurlu bir eylem dahi, hakimi hukuksal açıdan sorumlu tutup, tazminat davası açma olanağını hemen yaratmaz. Bunun için, ortada davanın taraflarından birinin tazmini gereken bir zarara uğramış olması şarttır.

Gerçekten, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesi hükmü uyarınca tazminata konu zarar, bir hukuksal sorumluluk doğuran yargısal kararın verilmesi sonucunda oluşan maddi ve manevi kayıp ve yargılama giderlerinden ibaret olmasına göre, asıl davanın taraflarının hakimin hukuki sorumluluğuna dayalı tazminat davasını açmakta korunmaya değer bir hukuki yararı bulunduğunun kabulüyle aktif dava ehliyetinin varlığından söz edilebilecektir.

Kısaca, asıl davanın tarafları zararın muhatabı olup, bu durum aynı zamanda hukuki sorumluluk davasındaki aktif dava ehliyetini de belirlediğinden; asıl davanın tarafları dışındaki kişiler hukuki sorumluluk davasını açmaya ehil değildirler.

Eldeki davada davacı ...’un, ihbar olunan hakimlerin katıldıkları Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 08.04.2010 gün ve E:2010/2527 K:2010/6087 sayılı onama kararının ilişkin bulunduğu davada taraf olmadığı belirgindir.

Bu durum karşısında, az yukarıda açıklanan ilkeler uyarınca hakimlerin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davasını açmasında hukuki yararının olmadığı, dolayısıyla aktif dava ehliyetinin bulunmadığı her türlü duraksamadan uzaktır.

Açıklanan nedenlerle, davacı ... tarafından açılan tazminat davasının, aktif dava ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiştir.

2- Davacı ... tarafından açılan hukuki sorumluluk davası yönünden çözüme ulaşılması ise; öncelikle davanın dayanağını oluşturan hakimlerin sorumluluğunda öteden beri kabul gören ilkelerin açıklanmasını, ardından hâkimin sorumluluk sebeplerini düzenleyen Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesi ile hakimlerin hukuki sorumluluğuna dair yeni genel düzenlemeler içeren ve sorumluluk davalarında husumetin ilgili hakim yerine Devlete yöneltilmesinden sonra rücu esasını benimseyen, 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” hükümlerinin irdelenmesini gerektirmektedir.

Hemen belirtilmedir ki; genel olarak kamu hizmetlerinin ifasından dolayı Kamu Tüzel Kişilerinin sorumlulukları hizmet kusuruna, ajanlarınki ise, onların kişisel kusurlarına tabi tutulmuştur. Hakimlerin Anayasa teminatı (m.138/1-2) altında bulunan bağımsızlığı, idare hukukunda Devletin ajanların faaliyetlerinden sorumluluğunu tayin eden hizmet kusuru ölçüsünün hakimler yönünden uygulanmasına olanak vermez.

Yargı yetkisinin özellikleri, hakimlerin kişisel sorumluluğunda özel bir sorumluluk düzeninin uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Zira, yargı görevinin bağımsızlık ve tarafsızlık içinde aksatılmadan yerine getirilmesi esastır. Gerçekten, hakimlerin diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarına bağlanmaları, yaptıkları her işlemin aleyhlerine bir tazminat davasına yol açabileceğini düşünmelerine ve bunun sonucu olarak tereddüt içinde kalmalarına yol açabilir.

Şu da belirtilmelidir ki; adaletin gerçekleşmesi, Hakim hakkında sorumsuzluk müessesesinin kabulünü gerektirmez. Ancak, hakimin hukuki sorumluluk halleri benimsenirken, yargısal faaliyetten ibaret olan esas görevinin aksatılmamasına büyük özen gösterilmesi zorunludur. Gelişigüzel bir sorumluluk sisteminin benimsenmesi, hakimin bağımsızlığını ve tarafsızlığını tehlikeye düşürebilir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunumuz, bu düşüncelerin ışığı altında Hakimin bağımsızlığı kadar, tarafsızlığını da güvence altına almak amacı ile onun Hukuki sorumluluğunu sınırlı hallerde kabul etmiş ve aynı zamanda sorumluluğun tespitini özel bir usule tabi tutmuştur.

Bu bağlamda, Hakimlerin sorumluluğu Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuk Genel Kurulu’nun 14.11.1970 gün ve 186/623 sayılı kararında da belirtildiği üzere, anılan yasa hükümlerinde, dava sebepleri tahdidi olarak gösterilmiştir.

Kanunun 573. maddesinde yer alan düzenleme gereğince, hâkimin hukuki sorumluluğu için; iki taraftan biri ile olan dostluk veya düşmanlık sebebiyle diğer taraf aleyhine kanuna ve adalete aykırı bir hüküm veya karar vermiş olması (m.573/1) veya tevil veya tefsire ihtiyaç göstermeyecek derecede açık ve kesin olan bir kanun hükmüne aykırı karar vermiş bulunması (m.573/2) yahut da yargılama tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanarak hüküm verilmiş olması (m.573/3-4) veyahut da verilen veya sağlanan yada vaat edilen bir menfaat dolayısıyla kanuna aykırı bir hüküm verilmiş olması (573/5) gerekir.

Buna göre, Hâkimlerin görevlerini yaparken yargısal faaliyetleri sebebiyle, kasıtla veya ağır ihmalle kanuna açıkça aykırı karar vermiş olmaları durumunda, vermiş oldukları zararlar için Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinde sayılan hallerde haklarında tazminat davası açılabilir.

Açıklanan hükümler, Hakimin vicdani kanaatindeki bağımsızlığını, yargı erkinin herhangi bir etki altında kalmamasını ve adalete güven duygusunun sarsılmamasını temin amacıyla Yasa’ya konulmuştur.

Buna göre, Hâkimlerin görevlerini yaparken yargısal faaliyetleri sebebiyle, kasıtla veya ağır ihmalle kanuna açıkça aykırı karar vermiş olmaları durumunda, vermiş oldukları zararlar için Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinde sayılan hallerde haklarında tazminat davası açılabilir.

Açıklanan hükümler, Hakimin vicdani kanaatindeki bağımsızlığını, yargı erkinin herhangi bir etki altında kalmamasını ve adalete güven duygusunun sarsılmamasını temin amacıyla Yasa’ya konulmuştur.

Yine bu amaçla, 14 Şubat 2011 tarihinde yürürlüğe giren 09 Şubat 2011 tarih ve 6110 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la, hakim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri kararlar nedeniyle açılacak tazminat ve rücu davalarında yeni düzenlemeler getirilmiş ve hakimlerin hukuki sorumluluğuna ilişkin, Devletin sorumlu tutulacağı esası benimsenmiştir.

6110 sayılı Kanunun 14/1-a maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi;

“Hâkimlerin yargılama faaliyetlerinden dolayı… Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir…”

Şeklinde değiştirilmiş; aynı Kanunun 12. maddesiyle, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa 93 üncü maddeden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesinde ise;

“Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle:

a) Ancak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir.

b) Kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk sebeplerine dayanılarak da olsa hâkim veya savcı aleyhine tazminat davası açılamaz.

Hâkim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle ancak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir” hükmü getirilmiştir.

Görüldüğü üzere, 6110 sayılı Kanunla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573. maddesinde yapılan değişiklik ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 93. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesi ile getirilen düzenleme sonucu Devlet yasal hasım haline getirilmiş, ilgili hakimin ise ancak zorunlu ihbar olunan sıfatıyla davada yer almasına olanak tanınmıştır.