muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2005/35, Karar No: 2005/51, Tarih: 10.05.2005

Ceza Genel Kurulu 2005/5-35 E., 2005/51 K.

**Ceza Genel Kurulu 2005/5-35 E., 2005/51 K.**

**- KÜÇÜĞÜ ALIKOYMAK VE ZORLA FİİLİ LİVATA YOLUYLA IRZINA GEÇMEK SUÇUNDA DELİLLERİN TAKTİRİ**- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 31 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 33 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 414 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 431 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 59 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 71 ]

**"İçtihat Metni"**

11 yaşından küçük mağduru alıkoymak ve zorla fiili livata yoluyla ırzına geçmek suçlarından sanık Y. Ö.nün TCY.nın 414/2, 59/2,431,59/2, 71, 31 ve 33. maddeleri uyarınca 21 yıl 8 ay ağır hapis ve fer'i ceza ile cezalandırılmasına ilişkin Kartal 1. Ağır Ceza Mahkemesince 05.02.2003 gün ve 560-50 sayı ile verilen kararın, zorla ırza geçmek suçundan kurulan hükmün kendiliğinden temyize tabi olması üzerine, dosyayı inceleyen Yargıtay 5. Ceza Dairesince 28.09.2004 gün ve 5132-6141 sayı ile;

"Adli Tıp Kurumunca benzer olaylarda anüs yoluyla ırza geçme eyleminin bulgularının anüsü çepeçevre saran mühür tarzında ekimoz, anüste dıştan içe seyirli derin yırtıklar ile sfinkter tonüsünde azalma hali olması gerektiği açıklanmış bulunmasına göre, nüfus kaydına nazaran 11 yaşını bitirmemiş bulunan mağdurenin muayenesine ilişkin Haydarpaşa Numune Hastanesinin 9.3.2002 gün ve 2405 kayıt nolu raporunda "perianal hafif hiperemi mevcut, saat 11 hizasında ( DDP'de ) mukozal fissür mevcut" ve aynı hastanece verilen 9.3.2002 gün ve 1142 kayıt nolu raporunda "inteaitusa yakın hafif hiperemi saptandı" şeklindeki görüşler ile Kartal Adli Tıp Şube Müdürlüğünün 11.3.2002 gün ve 2002/786-m sayılı raporunda "Anal muayenede saat 11 hizasında yüzeysel laserasyon olduğu, tamamlanmış livata bulgusu olmadığı"nın bildirilmesi dikkate alınarak, mağdurenin dava dosyasıyla birlikte Adli Tıp Kurumuna gönderilerek muayenesinden sonra sözü edilen raporlardaki bulgular nazara alınarak olay tarihinde livata suretiyle ırzına geçilip geçilmediği, geçilmemiş ise ilk raporlarındaki bulguların ırz ve namusa tasaddi veya ırza geçmeye teşebbüs sırasında meydana gelip gelemeyeceği hususlarında Adli Tıp İlgili İhtisas Kurulundan görüş alındıktan sonra suçun niteliğinin tayin ve takdiri gerekirken eksik soruşturma ile yazılı şekilde hüküm kurulması" isabetsizliğinden hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yerel Mahkeme ise, 06.12.2004 gün ve 530-489 sayı ile; "Sanığın gerek Kartal gerek Üsküdar ve Kadıköy yargı hudutları dahilinde gerçekleştirdiği eylemler basına intikal etmiş ve toplumda infial yaratmıştır. Mağdure ifadesinde açıkça sanığın kendisinin ırzına geçtiğini ve olayı oluş şekli itibariyle korkarak ve ağlayarak mahkeme huzurunda anlatmıştır.

Sanık da mahkememiz dava dosyasının mağduresi ve diğer mağdurelere yönelik toplumda infial yaratan olayları açık bir şekilde anlatmış ve ifadesinde de açıkça mağdurenin ırzına geçtiğini beyan etmiştir.

Sanık da mahkememiz dava dosyasının mağduresi ve diğer mağdurelere yönelik toplumda infial yaratan olayları açık bir şekilde anlatmış ve ifadesinde de açıkça mağdurenin ırzına geçtiğini beyan etmiştir.

Irza geçme olayı fiili livata suretiyle gerçekleştirilmiştir. Mağdurenin adli tabipliğe sevk tarihi 11.2.2002 tarihidir. Bu tür suçlardaki bulguların delil ve emarelerinin yok olma süresi en fazla 10 gündür. Mağdurenin tekrar dosya ile birlikte Adli Tıp Kurumuna sevki halinde, fiili livata var mıydı, yok muydu şeklindeki bulgular kesinlikle tespit edilemeyecektir. Kaldı ki mağdure korkarak ve ağlayarak mahkememiz huzurundaki konumu esas alındığında geçmiş olayları tekrar yaşatmamak gayesiyle ve mevcudlu olarak Adli Tıp Kurumuna sevkinde de tespit edilebilecek bir husus bulunmadığından, bozma ilamına mahkememizce itibar edilmemiştir.

Sanığın ve mağdurenin açık anlatımı doğrultusunda, sanık tarafından suç tarihi itibariyle mağdurenin fiili livata suretiyle ırzına geçildiği şüpheye yer vermeyecek derecede sübuta ermiştir.

Nitekim buna ilişkin bir kısım bulgular da Kartal Adli Tabipliğinin 11.3.2002 tarih ve 786 sayılı raporunda kısmen belirlenmiştir. Raporda anal muayenede saat 11 hizasında yüzeysel laserasyon olduğu, tamamlanmış fiilli livata bulgusu olmadığı, diz altında, çene altında, her iki bacakta sıyrıklar olduğu belirlenmiştir.

Rapordan 2 yıl gibi bir süre geçtikten sonra mağdurenin tekrar dosya ile Adli Tıp Kurumuna gönderilmesi durumunda hangi bulgu tespit edilecektir? Mağdureye tekrar geçmişte yaşadığı ve ruhi bunalımına yol açan olayları yaşatma düşüncesi mahkememizce yerinde görülmemiştir." gerekçesiyle önceki hükmünde direnmiş, ancak her iki suç yönünden de yeniden hüküm kurmuştur.

Bu hükmün de kendiliğinden temyize tabi olması ve o yer C. Savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya, Yargıtay C. Başsavcılığının "bozma" istekli 07.03.2005 günlü tebliğnamesi ile Birinci Başkanlığa gönderilmekle Yargıtay Ceza Genel Kurulunca okunup, konu müzakere edilmiş ve açıklanan karara varılmıştır.

KARAR : Sanığın, 30.06.1991 doğumlu olan 11 yaşından küçük mağdureyi alıkoymak ve zorla fiili livata suretiyle ırzına geçmek suçlarından cezalandırılmasına karar verilen somut olayda, sanığın eylemlerinin sabit olduğu hususunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasındaki hukuki uyuşmazlık, somut olayda mağdure hakkında düzenlenen raporların, ırza geçme suçunun tamamlanıp tamamlanmadığı hususunda, dolayısıyla sanığın eyleminin hangi suç niteliğine uyduğunun saptanmasına yeterli olup olmadığı, buna bağlı olarak da yeniden rapor alınmak suretiyle soruşturmanın genişletilmesinin gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.

Sanık ve mağdure, aşamalardaki ifadelerinde fiili livata yoluyla ırza geçme eyleminin tamamlandığını beyan etmişlerdir.

Mağdure hakkında düzenlenen raporların incelenmesinde;

1- Z......... Hastanesi, kadın doğum uzmanınca düzenlenen 09.03.2002 günlü raporda mağdurenin bakire olduğu,

Sanık ve mağdure, aşamalardaki ifadelerinde fiili livata yoluyla ırza geçme eyleminin tamamlandığını beyan etmişlerdir.

Mağdure hakkında düzenlenen raporların incelenmesinde;

1- Z......... Hastanesi, kadın doğum uzmanınca düzenlenen 09.03.2002 günlü raporda mağdurenin bakire olduğu,

2- Aynı tarihte saat 12.40'da H.... Hastanesinde pratisyen hekim tarafından düzenlenen raporda; perianal hafif hiperemi, saat 11 hizasında ( DOP'de ) mukozal fissür, sağ diz üstünde şişlik, sol crurada ve yüzde hiperemi bulunduğu,

3- Yine aynı tarihte ve hastanede saat 13.30' da kadın hastalıkları ve doğum uzmanınca düzenlenen raporda, intraitusa yakın hafif hiperemi saptandığı;

4- Adli Tıp Kurumu Kartal Şube Müdürlüğünce 11.03.2002 tarihinde düzenlenen raporda; yapılan muayenesinde mağdurenin bakire olduğu, anal muayenede saat 11 hizasında yüzeysel laserasyon olduğu, tamamlanmış livata bulgusu olmadığı, sol diz altında şişlik, çene altında 4 x 1 cm.lik laserasyon, her iki bacakta küçük sıyrıklar olduğu, bu yaralanmaların 2 gün iş ve gücüne engel olacağı,

5- Yine Adli Tıp .... Şube Müdürlüğünce 09.01.2003 tarihinde düzenlenen raporda; mağdurenin ruhsal yönden mukavemete muktedir olduğu, ifadelerine itibar edilmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.

Görüldüğü gibi, her ne kadar sanık ve mağdure ırza geçme eyleminin tamamlandığını belirtmişlerse de, mağdure hakkında düzenlenen raporlarda bu husus her türlü kuşkudan uzak bir şekilde doğrulanmamakta, suç niteliğinin belirlenmesine elverişli bilgi ve kanaat yer almamaktadır.

Yerleşmiş yargısal kararlarda da vurgulandığı üzere ceza yargılamasının amacı somut gerçeğin hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptanmasıdır. Bu nedenle derlenmesi gereken her tür kanıtın elde edilmesi ve değerlendirmeye konu edilmesi gerekir. Bu nedenle öncelikle mağdure hakkındaki hastane evrakı ve hekim raporları, Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kuruluna gönderilmek, Adli Tıp Kurumunca belgeler üzerinde değerlendirme yaptırılmak, Kurumca anılan tıbbi belgelerin görüş beyanı için yeterli görülmemesi ve mağdurenin muayene için istenmesi halinde mağdure ilgili kuruma gönderilmek suretiyle, fiili livata yoluyla ırza geçme eyleminin tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmamış ise olay sonrası mağdurede varlığı saptanan bulguların ırza geçmeye kalkışma ya da tasaddi sonucu mu meydana geldiği hususlarında rapor alınmak, sonucuna göre sanığın hukuki durumunu saptamak gerekmektedir.

Bu itibarla Yerel Mahkemece noksan soruşturmaya ve varsayıma dayalı olarak, dosya kapsamına uymayan, yasal ve yeterli olmayan gerekçelerle kurulan direnme hükmünün bozulmasına karar verilmelidir.

Bu itibarla Yerel Mahkemece noksan soruşturmaya ve varsayıma dayalı olarak, dosya kapsamına uymayan, yasal ve yeterli olmayan gerekçelerle kurulan direnme hükmünün bozulmasına karar verilmelidir.

Öte yandan, Yerel Mahkemece alıkoyma suçundan kurulan 05.02.2003 günlü hükmün temyiz edilmeden kesinleşmiş olduğu ve infaz için C. Savcılığına gönderilmesi gerektiği nazara alınmadan, bu suçtan da yeniden hüküm kurulması ve bu suretle işlemeye başlayan ceza zamanaşımının, sanık aleyhine ve yasaya aykırı olarak yeniden başlatılması da isabetsiz olup, hüküm bu nedenle de bozulmalıdır.

SONUÇ :

Açıklanan nedenlerle;

1- Yerel Mahkeme direnme hükmünün BOZULMASINA,

2- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına tevdiine, 10.05.2005 tarihinde tebliğnamedeki isteme uygun olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/23858, Karar No: 2014/13258, Tarih: 29.05.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/23858 E.  ,  2014/13258 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Kahramanmaraş İş Mahkemesi

Tarihi :06.06.2013

No :2011/104-2013/526

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde 01.07.2007-01.04.2010 tarihleri arasında çalışmalarının tespitini talep etmiş, mahkemece yapılan yargılama sonunda, ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Somut olayda; dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, talep dönemini kapsayacak şekilde davalılardan M.. D..'ın 01.02.1983-31.12.2009 tarihleri arasında güneş enerjisi sıhhi tesisat faaliyeti nedeniyle ve davalılardan M.. D..'ın da 01.01.2010-29.03.2012 tarihleri arasında demir doğrama pvc imalatı faaliyeti nedeniyle vergi mükellefiyet kayıtlarının bulunduğunu belirten Kahramanmaraş Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 13.09.2012 tarihli yazı cevabı içeriği ve özellikle davacı tanıkları R. Atmaca, V. Seren, İ. Çatal, O. Dertli, M. Atmaca, E. Çınarlıdere, davalı tanığı T. Karataş ile Emniyet Müdürlüğü görevlilerince yapılan araştırma sonucunda isimleri tespit edilen komşu işyeri tanıkları H. Kavakoğlu, M. Nebili ve R. Yakar'ın çalışma iddiasını doğrulayan beyanları karşısında iddianın kanıtlandığı açıktır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davacıya iadesine, 29.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1898, Karar No: 2015/1782, Tarih: 30.09.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2015/1898 E.  ,  2015/1782 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kütahya İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 10.03.2014 gün ve 2013/414 E. 2014/342 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 23.06.2014 gün ve 2014/14985 E. 2014/18512 K. sayılı ilamı ile;

“…Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı EÜAŞ’ın Seyitömer Termik Santrali İşletme Müdürlüğü bünyesinde işçi olarak çalıştığını, Türkiye Enerji Su ve Gaz İşçileri Sendikasına (TES-İŞ) üye olduğunu, üyeliğin davalı işverene bildirildiğini, ancak davalı tarafın davacı işçinin kendi personeli olmadığı için üyelik formunu iade ettiğini, davacıyı İşletme toplu iş sözleşmesinden yararlandırmadığını; oysa davacının muvazaalı olarak alt işveren işçisi olarak gösterildiğini, aslında davalının asıl işçisi olduğunu, davalının daha az maliyetle kadro açığını kapatmak için alt işveren işçisi istihdam ettiğini; alt işverenlik sözleşmelerinin Alt İşverenlik Yönetmeliğinde belirtilen unsurları taşımadığını, alt işveren işçisi olarak gösterilen işçilerin asıl işverenle birlikte termik santralın, elektrik bakım, kazan bakım, değirmen bakım gibi elektrik üretiminin asıl işlerinde çalıştıklarını; davalının asıl işini bölerek alt işverenlere verdiğini; davacı işçilerin uzun yıllardır aynı işlerde çalıştıklarını; alt işverenler değişse de işçilerin değişmediğini; zaten bu şirketlerin de elektrik üretim işinde bir uzmanlıklarının bulunmadığını; alt işverenlerin kendi işçi kadrolarının bulunmadığını, çalıştırılacak işçilerin EÜAŞ tarafından belirlendiğini; alt işverenlerin asıl işverenden bağımsız bir organizasyonlarının bulunmadığını; çalışma şartlarının EÜAŞ tarafından belirlendiğini, emir ve talimatın EÜAŞ çalışanları tarafından verildiğini; bu sebeplerle alt işverenlik ilişkilerinin muvazaalı olduğunu; davacı işçinin sendika üyesi ve asıl işverenin işçisi olarak işletme toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması gerekirken yararlandırılmadığını, davacının 13. ve 14. dönem toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan taban ücret, yevmiye, ikramiye, iş güçlüğü tazminatı, bakım tazminatı, yemek yardımı, sosyal yardım ve vardiya tazminatından oluşan işçilik alacaklarının ödenmediğini bildirerek, bu alacakların işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davalı teşekkülün ikamet adresi sebebiyle Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davanın husumet yönünden reddedilmesi gerektiğini, çünkü davacının kendi işçileri olmadığını, davacının ihaleyi alan firmaların işçisi olduğunu, işçilerin işe alınıp çıkartılmasından firmaların sorumlu olduğunu; işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinden işverene bir iş sözleşmesi ile bağlı olan işçilerin yararlanabileceğini, davacının alt işveren işçisi olarak toplu iş sözleşmesinden yararlanamayacağını; bu sebeple davacı işçilerin danışma aidatı ödeyerek veya sendika üyeliği yoluyla toplu iş sözleşmesinden yararlanma taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını; 5538 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesine eklenen fıkralar sebebiyle davacının taleplerinin yersiz olduğunu; çünkü davalı işverenin sözkonusu eklenen fıkralardaki kamu kurumlarından olduğunu, hizmet alımı yoluyla ihale edilen işlerde muvazaa nedeniyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talebinde bulunulamayacağını; muvazaa iddialarının yersiz olduğunu, zira davalı kurumun yaptığı ihalelerin Kamu İhale Kanununa tabi olduğunu ve idari yargı denetimine tabi bulunduğunu; şirket ana sözleşmesinin hizmet alım ihalelerine imkan tanıdığını; davalı işverenin bir kamu kurumu olup, muvazaa yapmasının mümkün olmayacağını; davacının yaptığı işin de asıl işlerden olmadığını; davacının kamu ihale mevzuatına uygun olarak yapılan ihalelerle iş verilen firmaların işçisi olup, davalının asıl işçileri ile aynı işleri yapmadığını; kurum personelinin sadece kontrolör olarak bulunduğunu; muvazaalı olduğu iddia edilen ihalelerin iptali için açılan idare mahkemesindeki davanın reddedildiğini; bu sebeplerle davacının kendi işçisi değil alt işverenlerin işçisi olduğunu ve bu sebeple de toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmasının mümkün olmadığını ve davanın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının muvazaalı alt işverenlik ilişkisi sebebiyle asıl işveren davalının işçisi olduğu, bu nedenle de asıl işveren ile sendika arasındaki toplu iş sözleşmesinden yararlanması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı alt işverenler arasında geçerli ya da muvazaalı bir alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı ve buna bağlı olarak davacının başından itibaren davalı işçisi sayılması gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı alt işverenler arasında geçerli ya da muvazaalı bir alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı ve buna bağlı olarak davacının başından itibaren davalı işçisi sayılması gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinde, “…Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez…” denilerek alt işverenlik ilişkisinde muvazaaya bağlanan hukuki sonuç açıklanmıştır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Diğer taraftan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 15. maddesinde “Elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım faaliyeti gösteren kamu tüzel kişileri, gerekli hallerde üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin işletilmesi ve bakım onarım işlerini tabi oldukları ihale mevzuatı çerçevesinde hizmet alınması yoluyla yaptırabilirler” denilmiştir.

Diğer taraftan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 15. maddesinde “Elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım faaliyeti gösteren kamu tüzel kişileri, gerekli hallerde üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin işletilmesi ve bakım onarım işlerini tabi oldukları ihale mevzuatı çerçevesinde hizmet alınması yoluyla yaptırabilirler” denilmiştir.

Seri halinde incelenen dosyalarda davalının elektrik üretim görevini yapan kamu tüzelkişisi olduğu anlaşılmaktadır. Bu sebeple 4628 sayılı Kanun’un 15. maddesindeki imtiyazdan yararlanmasında kuşku yoktur. Sözü edilen düzenleme ile asıl işin tamamı ya da bir kısmı 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde öngörülen sınırlamalara tabi olmaksızın alt işverene verilebilir. Bu durumda sadece 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 7. fıkrası ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19. maddesi çerçevesinde muvazaa denetimi yapılabilir. Dairemizce ilk defa 4628 sayılı Kanun’un 15. maddesi konu kapsamında değerlendirilmiş olup, somut olayda davalı ile alt işverenler arasındaki ilişkinin hukuken geçerli olarak kurulduğu ve muvazaalı olmadığı sonucuna varılmıştır. Nitekim Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de önüne gelen benzer bir dava da aynı neticeye ulaşmıştır (Yarg. 7. HD., 2013/23916 esas, 2013/22377 karar sayılı karar). Geçerli bir asıl işveren-alt işveren ilişkisinde alt işverenin işçisi asıl işverenin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanamaz. Bu itibarla, alt işverenin işçisi olan davacının davalı asıl işverenin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan alacak isteminin reddi yerine kabulüne karar verilmesi isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir....”

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı şirketler arasında geçerli bir alt işverenlik ilişkisi bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bu nedenle öncelikle alt işverenlik ilişkisinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Alt işverenlik ilişkisi 10.06.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu'nun “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde düzenlenmiştir.

Anılan madde uyarınca “...Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.”