muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/13576, Karar No: 2023/958, Tarih: 06.02.2023

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu taşınmazların belediye hizmetlerinden yararlandığı ve arsa vasfında olduğu halde, arazi olarak değerlendirildiğini, taşınmazların meskun mahal içerisinde kaldığını, objektif değer artış oranının düşük belirlendiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Dava konusu taşınmazlar hükme esas alınan bilirkişi raporunda kuru tarım arazisi kabul edilip 2016 yılı Turgutlu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün kuru şartlarda yetiştirilen üzüm (şaraplık) verileri esas alınarak hesaplama yapıldığını, kuru kapama bağ vasfındaki taşınmaz için %5 kapitalizasyon faizi ve %100 objektif değer artışı uygulanarak taşınmazın kamulaştırma bedeli belirlenmiştir. Aynı bölgeden aynı kamulaştırma işlemi nedeniyle, Yargıtay denetiminden geçen dosyalar yönünden objektif değer artışı %200 olarak kabul edildiği gözetilerek yeniden yapılan hesaplama neticesinde tespit edilen fark bedel depo ettirilmiştir. Dava konusu 326 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılan kısmının ne miktarda olacağına ilişkin bilirkişi raporuna atıf yapılmayarak hükümde sadece kamulaştırılan 5.268,91 m²'lik kısmın, davalı adına olan tapu kaydının iptali ile, ... inci Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline şeklinde karar verilmesi, Dava konusu taşınmazlardan 676 parsel için, İlk Derece Mahkemesince 3 er aylık vadeli hesaba depo ettirilen kısım için yasal faiz uygulanmaması, Tespit edilen kamulaştırma bedelinden, kıymet takdir komisyonunca belirlenen bedelin mahsubundan kalan bedel 3'er aylık vadeli hesapta nemalandırılarak karar kesinleştiğinde, neması ile birlikte kesinleşen miktara göre hak sahibine ödenmesine karar verilmemiş olması, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekalet ücreti takdir edilmesi doğru bulunmadığı gibi, 27.11.2020 tarih, 31317 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, 16.07.2020 tarihli ve 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verilen kısımların da nemasıyla davalıya ödenmesine karar verilmesi gerektiği belirtilerek, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin üç numaralı alt bendi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde; %200 objektif değer artışı uygulanmak suretiyle kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama bağ niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile ... inci Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan objektif değer artışı uygun görülmüştür.

4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usûl ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7984, Karar No: 2016/5452, Tarih: 11.04.2016

**3. Hukuk Dairesi         2015/7984 E.  ,  2016/5452 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK(AİLE) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki ziynet eşyalarının iadesi davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dava dilekçesinde; düğünde takılan ziynet eşyalarının davalı tarafından bozdurulduğunu, takıların davacıya iade edilmediğini belirterek, düğünde takılan 10 adet bilezik ve takı setinden oluşan ziynet eşyalarının aynen iadesine; aynen iadesinin mümkün olmadığı takdirde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bedelin iadesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ziynet eşyalarının iade edilmek üzere veya borç olarak verildiğinin ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile 2 adet 19 gr bilezik (3.572,00 TL), 8 adet 19 gr bilezik (14.288,00 TL), takı seti (künye, gerdanlık, küpe) 35 gr (1.925,00 TL)'nin davalıdan alınıp davacıya aynen iadesine, mümkün olmaması halinde dava konusu ziynet eşyalarının değeri olan 19.785,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacı tarafa verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak, bilirkişi raporunda tespit edilen ve hüküm kısmında bedelinin tahsiline karar verilen ziynet eşyalarının cins, nitelik, miktar (gram ve ayarı) ve değerlerinin, ayrı ayrı gösterilmesi gerekirken ziynet eşyalarının ayarlarının gösterilmemesinin hatalı olduğu, bu şekilde karar verilmesi doğru değilse de, bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden HUMK'nun 438. maddesi gereğince kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.

Temyiz olunan mahkeme kararının birinci maddesinde; “…2 adet 19 gr 22 ayar bilezik (3.572,00 TL), 8 adet 19 gr 22 ayar bilezik (14,288,00 TL), takı seti (künye, gerdanlık, küpe) 35 gr 14 ayar (1.925,00 TL)..." ifadesinin yazılmak suretiyle hükmün düzeltilmesine, düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 11.04.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/28268, Karar No: 2016/21491, Tarih: 05.12.2016

**9. Hukuk Dairesi         2016/28268 E.  ,  2016/21491 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, davalı Bakanlığa ait hastanede doktor sekreteri olarak çalıştığını, baştan beri hastane işçisi olmasına rağmen muvazaalı olarak alt işveren işçisi gösterildiğini ve muvazaa olduğunu iddia ederek, baştan beri davalı Bakanlığın işçisi olduğunun tespitine ve ilave tediye alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı ...'na bağlı ... ... Devlet Hastanesi'nde daimi olarak fakat farklı taşeronlarda sigortalı olarak bugüne kadar tıbbi sekreter olarak çalıştığını, Müvekkilinin çalıştığı dönem boyunca hasta giriş kaydı, hekimin vermiş olduğu tetkiklerin barkodunu yazdırma, hasta dosyası oluşturma düzenleme , reçete yazma, ilaç isteme, sarf düşme , ameliyat malzemesi isteme, epikriz yazma, istirahat raporları düzenleme, ameliyat listesi hazırlama, ameliyat kodlarını yazma, evrak takibi, veri kaydı, ... ve ilaç raporlarının düzenlenmesi, hizmet malzemelerinin bilgisayara girilmesi ve hasta çıkış işlemleri gibi işler yaparak doktor ile hasta arasında köprü görevi gördüğünü, davalı sayılan işleri sürekli taşeron aracılığıyla yaptırmış olsa da söz konusu işler hastanenin asli ve sürekli işlerden olduğunu, 4857 sayılı İş Yasası’nın 2. Maddesinde alt-üst işveren ilişkisi tanımlanmış ve işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemeyeceği aksi durumda asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçilerinin başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılarak işlem görecekleri hükme bağladığını, ... ... Devlet Hastanesinde sunulan hizmet ... hizmeti olup söz konusu hizmet hasta kayıt ile başlar tanı-teşhiş-tedavi ve hasta çıkış işlemleri ile son bulur. Müvekkilinin yaptığı hasta giriş kaydı, hekimin vermiş olduğu tetkiklerin barkodunu yazdırma, hasta dosyası oluşturma düzenleme , reçete yazma, ilaç isteme, sarf düşme , ameliyat malzemesi isteme, epikriz yazma, istirahat raporları düzenleme, ameliyat listesi hazırlama, ameliyat kodlarını yazma, evrak takibi, veri kaydı, ... ve ilaç raporlarının düzenlenmesi, hizmet malzemelerinin bilgisayara girilmesi ve hasta çıkış işlemleri alt işverene devredilebilecek yardımcı işlerden değil, davalı Bakanlık bünyesindeki hastanenin vermiş olduğu ... hizmetinin yürüyebilmesi için zorunlu işlerden olduğunu, asıl iş olduğunu, müvekkilinin yaptığı iş teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirecek bir iş olmayıp bilgisayar kullanımı uzmanlık gerektirmeyecek düzeyde olduğunu, tüm bu sebeplerle; öncelikle dava dışı taşeronlar ile ... Bakanlığı arasındaki sözleşmelerin muvazaalı olduğunun ve müvekkilin ... ... Devlet Hastanesi'nde işe başlama tarihinden itibaren ... Bakanlığı’nın işçisi sayıldığının tespitine karar verilmesine ... Bakanlığı’nın asli ve sürekli işçisi olup Bakanlık bir kamu kurumu olduğunu, kamu kurumlarında çalışan işçilere 6772 sayılı yasaya göre, ilave tediye ödendiğini, davacı müvekkile bugüne kadar ilave tediye alacakları ödenmediğini belirterek, bu alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, 663 sayılı ... çerçevesinde ... Bakanlığına bağlı kuruluşlar olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun (1) sayılı cetvelinde... Kamu Hastaneleri Kurumu ve Türkiye ... Kurumu ile (2) sayılı cetvelinde yer alan Türkiye Hudut ve Sahiller ... Genel Müdürlüğü ve... ve Tıbbi Cihaz Kurumu kurulmuştur. Anılan ... uyarınca bağlı kuruluşlara kendi davalarında taraf ehliyeti sağlanmış ve Geçici 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ile de, “Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yeniden yapılandırılan Bakanlık, kaldırılan Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı ve ... ve ... ... Genel Müdürlüğünün üçüncü kişilerle yapmış olduğu veya taraf olduğu her türlü taahhüt, sözleşme, hak, alacak ve borçları ile dava ve icra tâkipleri, teşkilatlarını bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine uygun hale getirdikten sonra Bakanlık ve ilgisine göre bağlı kuruluşlara devredilmiş sayılır.” hükmü öngörüldüğünü, bu sebeple, husumetin ... ...Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yöneticiliğinin bağlı olduğu “TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU”na yöneltilmesi gerektiğini, davanın açıldığı tarihe göre, davacının ilave tediye alacağı zamanaşımına uğradığını, davacı ilave tediye alacak talebinde bulunmakta olup; bu talebin zamanaşımına uğradığı açık olduğunu, davacının, veri giriş işine ait hukuki ilişkinin muvazaalı olduğu yönündeki ... Bölge Müdürlüğü’nün 27/09/2011 tarihli ve 26754-41 sayılı yazısı ve ekindeki ... ve ...Bakanlığı İş Müfettişliği’nin 22/08/2011 tarihli ve 81 sayılı muvazaa tespitine yönelik İnceleme Raporuna karşı; Bakanlığımız tarafından ... 5. İş Mahkemesinin E.2011/674 esasına kayden itiraz yoluna gidilmiş olup; mezkûr mahkemenin 07/03/2013 tarihli ve K.2013/82 sayılı kararı ile, “ VERİ GİRİŞ HİZMET İŞİNE DAİR YAPILAN MUVAZAA TESPİTİNİN İPTALİNE” karar verildiğini, bu nedenle; muvazaanın olmadığına dair mahkemece verilen hüküm bulunmadığını, Dolayısıyla adı geçen davacının dava konusu talebi hukuki dayanaktan yoksun olup; davanın reddine karar verilmesi hukuki zorunluluk olduğunu, İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanını düzenleyen 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 sayılı Kanunla 6212 sayılı Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun’un 1 inci maddesinde, “Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküler, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmiyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır

.” hükmü öngörüldüğünü, anılan hüküm ile;sadece Devlet ve ona bağlı kurumlarda çalışmakta olan ve 4857 sayılı İş Kanununa göre işçi vasfında olan kimselere her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılacağı öngörülmüş olup; belirtilen statüde olmayan davacıya ilave tediye ödenmesi mümkün olmadığını, davacının tıbbi sekreter olarak çalışmadığını, veri giriş personeli olarak çalıştığını, davacının tıbbi sekreterlik eğitimi olmadığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davalı Bakanlığa bağlı hastanelerin bilgi işlem/veri girişi/ tıbbi sekreterlik gibi işleri ihale yolu ile alt işverene verebileceği, 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli ... Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu'nun 11. maddesi gereğince 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. Maddesinin

III. ... Hizmetleri ve Yardımcı ... Hizmetleri Sınıfı başlıklı kısmına eklenen fıkra hükümlerine göre de yasal mevzuatın buna cevaz verdiği, davacının yapılan ihale kapsamında değişen alt işverenler nezdinde veri giriş elemanı/tıbbi sekreter olarak çalıştığı, davalı kurum ile dava dışı alt işveren şirketler arasındaki ihale sözleşmelerinin de veri giriş hizmeti alımına ilişkin olduğu, dinlenen davacı tanıklarının beyanlarından davacının veri giriş elemanı/tıbbi sekreter olarak çalıştığı, yaptığı işte değişiklik olmadığı, başka bir işte çalıştırılmadığı, böyle bir iddianın da bulunmadığı, davalı kurumda davacı ile aynı işi yapan kadrolu çalışanların olması, emir ve talimatların davalı hastane yetkilileri tarafından verilmesi ise tek başına muvazaa olgusunun tespiti için yeterli olmayıp kadrolu çalışanlar ile alt işveren işçilerinin işe alımları, mesleğe kabulleri ve nitelikleri arasında da fark olduğu gerekçesi ile muvazaa olgusunun tespiti ve davacının dava dışı alt işveren işçisi olması sebebi ile şartları oluşmayan ilave tediye alacağı yönündeki taleplerinindavanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesi uyarınca, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” Keza aynı maddenin 7. fıkrasına göre, “Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.”

Alt işverene verilen iş, işyerinde mal veya hizmet üretiminin yardımcı işlerinden olmalıdır. Asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi durumunda ise, verilen iş işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olmalıdır.

Asıl alt işveren ilişkisinin gerçekleşmesi için, asıl işverenin mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işi yada asıl işin bir bölümünü alt işverene vermesi gerekir. Verilen iş, mal veya hizmet üretimine ilişkin olmayan bir iş ise, bu tür bir ilişki doğmaz.

Alt işveren işçilerinin bir kısmının, üstlenilen hizmet dışında asıl veya yardımcı başka işte çalıştırılmaları, asıl-alt işveren arasındaki sözleşmeyi muvazaalı hale getirmez. Sadece başka işte çalıştırılan işçi açısında asıl alt işveren ilişkisinin unsurlarının bulmadığı kabul edilmelidir.

Alt-asıl işveren arasındaki ilişki, niteliğine göre, eser, taşıma, kira gibi sözleşmelere dayanır. Alt işveren üstlendiği işi sözleşme koşulları doğrultusunda, ama kendi adına ve bağımsız bir biçimde yürütür. Çalıştırdığı işçilerle kendi adına iş sözleşmesi yapar; gerekli talimatları verir; işçilere ücretlerini kendisi öder; ücret bordrolarını düzenler; ... primlerini yatırır.

Alt-asıl işveren arasındaki ilişki, niteliğine göre, eser, taşıma, kira gibi sözleşmelere dayanır. Alt işveren üstlendiği işi sözleşme koşulları doğrultusunda, ama kendi adına ve bağımsız bir biçimde yürütür. Çalıştırdığı işçilerle kendi adına iş sözleşmesi yapar; gerekli talimatları verir; işçilere ücretlerini kendisi öder; ücret bordrolarını düzenler; ... primlerini yatırır.

Bir asıl işin yasa kapsamında işveren tarafından alt işverene verilmesinin düzenlenmesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/7 maddesi ve Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca muvazaa iddialarının araştırılmasına engel teşkil etmez. Söz konusu hükümde sayılan işlerin alt işverene verilmesine dayanılarak iş sözleşmesinin feshi, muvazaa iddiasının ispatı hâlinde geçersiz olacaktır.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaa hakim tarafından resen dikkate alınmalıdır. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı İş Kanununun 2/7 maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Bu kriterler, asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi sureti ile haklarının kısıtlanması veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisinin kurulması olarak belirtilmiştir. Asıl işveren ve alt işveren arasındaki sözleşmenin muvazaalı olması halinde, alt işveren işçisi, aynı madde uyarınca başlangıçtan itibaren asıl işveren işçileri sayılacaktır. Böyle bir durumda işe iade isteyen alt işveren işçisinin asıl işveren işyerine işe iadesine karar verilmesi gerekir. Zira alt işveren gerçekte işveren değildir ve işveren sıfatı bulunmamaktadır.

Tarafların gerçek iradeleri işçi temini olduğu halde, bunu bir asıl işveren alt işveren ilişkisi olarak göstermişlerse muvazaalı bir hukuki işlem söz konusudur. Asıl işveren işçilerinin hakları kısıtlanarak alt işveren işçisi olarak çalıştırılması, hangi alt işverenle çalıştıklarını bilmemesi gibi bulgular bu ilişkinin muvazaalı olduğuna işaret eden diğer özelliklerdir.

Asıl iş, mal ve hizmet üretiminin esasını oluşturan iştir ve bu iş doğrudan üretim organizasyonu içinde yer alır ve üretimin zorunlu unsurdur. Asıl işverenin faaliyet alanına göre belirlenir.

Yardımcı iş, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber, doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan, ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan iştir.

Asıl alt işveren ilişkisinde ilişkinin muvazaalı veya yasadaki unsurları taşıyıp taşımadığının belirlenmesinde,