muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/3800, Karar No: 2022/37, Tarih: 10.01.2022

**1. Hukuk Dairesi         2021/3800 E.  ,  2022/37 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; Yazıören köyünde bulunan 134 ada 2 parsel sayılı tarla vasıflı taşınmazı, 50 yılı aşkın süredir atalarından intikal ile kullandığını, kadastro çalışmaları sırasında şehirde oturuyor olması nedeniyle maliki bilinmediğinden Maliye Hazinesi adına tahdit ve tespit yapılarak tapuya tescil edildiğini ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiş, yargılama sırasında davacının ölümü üzerine mirasçısı davaya devam etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03/06/2014 tarihli ve 2013/99 E. 2014/192 K. sayılı kararıyla; dava konusu taşınmazda davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap şartlarının oluştuğu kabul edilerek davanın kabulü ile, Yazıören köyü 134 ada 2 parsel no da kayıtlı 3.456,30 m2 yüzölçümlü taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı ... adına tapuda kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

1. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

2. Bozma Kararı

IV. TEMYİZ

1. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

2. Bozma Kararı

Yargıtay 16. Hukuk Dairesince “...Mahkemece yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Keşifte dinlenen yerel bilirkişilerin zilyetlik hususundaki beyanları soyut nitelikte olup, keşif sonucu ibraz edilen tek kişilik ziraat mühendisi raporu da taşınmazın niteliği hususunda ayrıntılı ve bilimsel verilere dayalı olmadığından zilyetlikle mülk edinme şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği tam olarak anlaşılamamaktadır. Doğru sonuca varılabilmesi için tespit tarihinden geriye doğru en az 15, 20 ve 25 yıl öncesine ait ve yüksek çözünürlüklü hava fotoğraflarının ve tespit tarihinden itibaren iktisap süresince beşer yıllık periyotlarda çekilmiş olan hava fotoğraflarının Harita Genel Komutanlığından, aynı tarihler arasında düzenlenen fotoğraflar, fotometrik ve fotogrametrik paftalar ise, İl Kadastro Müdürlüğünden, tüm komşu parsellerin onaylı tutanak suretleri ve dayanağı olan kayıtlar getirtilerek dosya arasına konulmalı, ardından taşınmaz başında yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, fen ve 3 kişilik ziraat mühendisi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında dinlenilecek yansız yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından taşınmazın öncesinin ne olduğu, zilyetliğin hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin süresi, sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı hava fotoğrafları üzerinde fen bilirkişi tarafından inceleme yapılmak suretiyle hava fotoğraflarının çekildikleri, dava konusu taşınmazın niteliği, üzerinde tarımsal faaliyette bulunulup bulunulmadığı, etrafındaki taşınmazlarla aralarında farklılık bulunup, bulunmadığı hususunda ayrıntılı rapor vermeleri sağlanmalıdır. 3 kişilik ziraat bilirkişi heyetinden; çekişmeli taşınmazın toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerini açıklayacak ve çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, taşınmaz ve çevresinin toprak yapısı özellikle çekişmeli taşınmazın sınırında bulunan 164 ada 1 sayılı orman parseli incelenerek taşımazın toprak yapısını değerlendiren denetime açık, karşılaştırmalı rapor istenmeli, yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu takdirde HMK'nın 261. maddesi uyarınca yüzleştirilmek suretiyle aykırılık giderilmeli, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir ...”gerekçesiyle bozulmuştur.

3. Mahkemece Bozma İlamına Uyularak Verilen Karar

3. Mahkemece Bozma İlamına Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 18/10/2018 tarihli ve 2016/69 E. 2018/351 K. sayılı kararıyla; mahalli bilirkişilere taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, zilyetliğinin hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin süresi ve sürdürülüş biçimi sorulmuş, teknik bilirkişilerce taşınmaz ve çevresinin toprak yapısı ve dava konusu taşınmaza komşu orman vasfındaki 164 ada 1 numaralı parsel ile karşılaştırması yaptırılarak hüküm kurmaya elverişli 24.09.2018 tarihli bilirkişi raporu alınmış, komisyon raporu da nazara alınarak tüm deliller ışığında davanın kabulü ile dava konusu Zonguldak ili Kdz Ereğli ilçesi Yazıören köyü Tuzlacık mevkinde kain tapuda 134 ada 2 parselde kayıtlı 3456,30 m2 yüzölçümlü taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

4. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

5. Temyiz Nedenleri

Mahkemece yeterli inceleme ve araştırma yapılmadığını belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

6. Gerekçe

6.1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, malikinin kim olduğu tespit edilemediğinden tarla vasfıyla davalı Hazine adına tespit ve tescil edilen taşınmazın, irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu kaydının iptali ve tescil istemine ilişkindir.

6.2. İlgili Hukuk

Bilindiği üzere 4721 s. TMK'nın 713/1. maddesinde; tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebileceği ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde; tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilebileceği, aynı Kanun’un 17. maddeside; orman sayılmayan Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen araziden, masraf ve emek sarfı ile imar ve ihya edilerek tarıma elverişli hale getirilen taşınmaz mallar 14 üncü maddedeki şartlar mevcut ise imar ve ihya edenler veya halefleri adına, aksi takdirde Hazine adına tespit edilebileceği düzenlenmiştir.

6.3. Değerlendirme

6.3. Değerlendirme

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, dava konusu taşınmazın, kadastro çalışmaları sırasında maliki bilinmediğinden Maliye Hazinesi adına tespiti yapılarak tapuya tescil edildiği, oysa taşınmazda davacının ataları tarafından tarımsal faaliyete başlandığı, arazinin imar ve ihyası tamamlanmış tarla niteliğinde olduğu ve davacının eklemeli zilyetliğinin 20 yıldan fazla nizasız ve fasılasız olarak devam ettiği anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle; hükmüne uyulan bozma kararında gösterildiği şekilde işlem yapılarak karar verildiğinden, davalı Hazinenin bu yöne ilişkin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden reddine, dava tapu iptali ve tescil istemli olup, hüküm Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline şeklinde olduğundan davalı Hazine harçtan muaf bulunmakla karar ve ilam harcı alınmasına yer olmadığına, alınan peşin harcın davacıya iadesine karar verilmesi gerekirken, davacıdan tahsiline karar verilmesi doğru olmamıştır. Ne var ki anılan bu husus yeniden yargılama yapmayı gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

V. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle; hükmün 3. bendinin hüküm yerinden çıkarılarak yerine 3. bent olarak “Davalı Hazine harçtan muaf bulunmakla karar ve ilam harcı alınmasına yer olmadığına, alınan peşin harcın davacıya iadesine” ibaresinin yazılmasına, davalı Hazine vekilinin değinilen yöne ilişkin temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 438/7. maddesi gereğince hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 10/01/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4811, Karar No: 2012/4553, Tarih: 26.04.2012

**5. Ceza Dairesi         2012/4811 E.  ,  2012/4553 K.**

**"İçtihat Metni"**

Çocuğun cinsel istismarı suçundan suça sürüklenen çocuk ...'ya güvenlik tedbiri uygulanması talebine ilişkin yapılan yargılama sırasında; ... Ağır Ceza Mahkemesiyle ... Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, suça sürüklenen çocuğun işlediği iddia olunan suçun niteliğine, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda olayın anlatılış biçimine ve ... Ağır Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre, yerinde görülmeyen ... Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinin 27/02/2012 gün ve 2012/105 Değişik İş sayılı YETKİSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 26/04/012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1057, Karar No: 2012/15959, Tarih: 06.07.2012

**22. Hukuk Dairesi         2012/1057 E.  ,  2012/15959 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 28/11/2011

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli sebep olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı işveren iş sözleşmesinin geçerli sebeple feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece feshin geçerli sebebe dayanmadığı gerekçesi ile feshin geçersizliğine ve davacı işçinin işe iadesine, işe başlatma tazminatının dört aylık ücret tutarı olarak ve çalıştırılmadığı süre için en çok dört aylık ücret ve diğer haklarının belirlenmesine karar verilmiştir.

Hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacının iş sözleşmesi, ... Bankın davalı banka ile birleşmesi nedeniyle oluşan personel fazlalağından dolayı davacının Afyon şubesine nakledildiği ancak iş koşullarında aleyihine esaslı değişiklik meydana getirdiği için bu yer değişikliğinin kabul edilmemesi üzerine işverence iş sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmaktadır ... Bankın davalı banka ile birleşmesinden dolayı yeniden organizasyon düzenlemesi ve yapısal değişikliğie gidildiği dosya kapsamı ile sabittir. Bu yapısal organizasyon değişikliği sonucu personel fazlalığı meydana gelip gelmediği, gelmiş ise davacının davalı bankanın Bursadaki başka bir şubesinde değerlendirilmesi olanağının bulunup bulunmadığı hususları açıklığa kavuşturulmuş değildir. Alınan bilirkişi raporunda da bu yönlerde herhangibi değerlendirme ve tespit yapılmamıştır. Dolayısyla bilirkişi raporu ve mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir.

Somut olayda, doğru sonuca ulaşılabilmesi için yeniden biri bankacılık işlerinde uzman, biri işletme ekonomisti  uzman iki blirkişiden oluşturulacak bilirkişi marifetiyle davalı banka ile ... Bankın  birleşmesi  nedeniyle  Bursadaki  işyerinde personel fazlalığı  meydana gelip gelmediği, gelmiş ise fazla personelin Bursa veya varsa civarındaki işyerinde değerlendirilmesi olanağının bulunup bulunmadığı Bursa ve yakın çevresinde değerlendirme olanağı yok ise Afyon da görevlendirilmesinde objektif davranılıp davranılmadığı açıklığa kavuşturulmalı ve davacının Afyon'a nakledilmesinin fesih için geçerli sebep oluşturulup oluşturulmayacağı belirlenerek karar verilmelidir. Mahkemece tüm yönler gözetilmeden eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuyla yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 06.07.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1114, Karar No: 2019/263, Tarih: 07.03.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2018/1114 E.  ,  2019/263 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacağı" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Diyarbakır 1. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 07.04.2015 tarihli ve 2014/1751 E.-2015/742 K. sayılı kararın temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 12.02.2018 tarihli ve 2017/11306 E.-2018/2747 K. sayılı kararı ile;

"…Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkili işçinin, davalı asıl işverene ait işyerinde alt işveren işçisi olarak çalıştığını, iş akdinin haksız feshedildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ile çalışma süresi boyunca ödenmeyen yol ve yemek ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı DEDAŞ vekili; davacının kurumlarında ihale usulü anahtar teslimi iş alan yüklenici şirkette çalışması nedeniyle husumet itirazında bulunduklarını, davacının talep ettikleri alacak kalemlerinin zamanaşımına uğradığını, belirsiz alacak davası itirazları yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, muvazaa iddiasının yersiz ve reddinin gerektiğini, davacının talep ettiği yol ücretine ilişkin olarak yapılan işin mahiyeti gereği işçilere iş yapmaları için yüklenici tarafından araç tahsis edildiğini, davacının yemek ücreti talebine ilişkin olarak, kurumun kendi bünyesinde tüm çalışanlara yemek hizmeti sunan yemekhanesinin bulunduğunu ve kurumda çalışan tüm personelin bu hizmetten faydalandırıldığını, ücret bordrolarının kayıtsız şartsız imzalandığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında, davacının yol ve yemek ücreti alacaklarının bulunup bulunmadığı noktasında uyuşmazlık vardır.

Mahkemece, emsal dava dosyalarında verilen kararlar, alt şirketlerle DEDAŞ arasında yapılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin sayfa 14, madde 38, sayfa 15, madde 39 ve sayfa 16, madde 41 ile diğer hükümlerde işverenin yemek ve yol yardımı yapacağı hususu belirtildiği, bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun usul ve denetime açık olduğu, davacı vekilince zamanaşımı süreleri dikkate alınarak davanın ıslah edildiği gerekçeleri ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Somut olayda, Mahkemece idari şartnameler ve davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin Diyarbakır İl Müdürlüğü’nün 31.10.2012 tarihli yazısına dayanılarak, davacının beyan ettiği aylık yemek ve yol ücreti tutarları esas alınarak yapılan hesaplamaya göre yol ve yemek ücreti alacakları hüküm altına alınmıştır. Ancak yapılan araştırma ve inceleme yeterli değildir.

Somut olayda, Mahkemece idari şartnameler ve davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin Diyarbakır İl Müdürlüğü’nün 31.10.2012 tarihli yazısına dayanılarak, davacının beyan ettiği aylık yemek ve yol ücreti tutarları esas alınarak yapılan hesaplamaya göre yol ve yemek ücreti alacakları hüküm altına alınmıştır. Ancak yapılan araştırma ve inceleme yeterli değildir.

Şöyle ki; davacının çalıştığı alt işverenlerin davalı ile yaptıkları hizmet alım sözleşmesi ve ekleri dosyaya kapsamında bulunmamaktadır. Emsal dava dosyasına atıf yapılmış ise de, dosya ekinde emsal olduğu belirtilen dava dosyası fiziken dosya içerisinde yer almadığından bu aşamada bir değerlendirme yapılması mümkün değildir. Anılan sebeple, öncelikle, davacının çalıştığı alt işveren şirketlere dikkat edilerek, herbir sözleşme döneminde çalışmaya dayanak hizmet alım sözleşmeleri, teknik ve idari şartnameler ile hizmet sözleşmeleri sair ekleri davalıdan ve davacının çalıştığı alt işverenden celp edilerek incelenmeli, şartnamede yemek ve yol yardımına ilişkin hüküm bulunup bulunmadığı ve ihale sözleşmelerinde şartnameye atıf olup olmadığı ve sözleşmede birim fiyata yol ve yemek ücretinin dahil edilip edilmediği denetlenmelidir. Emsal dava dosyası da dosya ekine alınarak, içeriğindeki bilgi ve belgeler incelenmeli, aylık 200,00 TL yol ücreti ve aylık 300,00 TL yemek ücreti ödenmesine ilişkin kabullerin dayanaklarının ne olduğu belirlenmelidir.

Başka bir dava dosyasına cevaben düzenlendiği anlaşılan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. Diyarbakır İl Müdürlüğü’nün 31.10.2012 tarihli yazısında, yol ve yemek ücretlerinin nakdi olarak ödendiğine ilişkin ifade bulunmakta olup, bu yazı üzerinde durularak, hangi tarih aralıklarında ne miktarda ödeme yapılması hususunun kararlaştırılmış olduğu, ilgili müdürlükten sorularak, alınacak cevabi yazı ve ekleri incelenmelidir.

Yukarıda belirtilen eksiklikler tamamlandıktan sonra davalının yemek ve yol ücreti ödemesi gerektiği anlaşılıp da ödenecek yemek ve yol yardımının miktarının belirlenememesi halinde ilgili oda ve kurumlara müzekkere yazarak, davacının çalıştığı döneme ilişkin her yıl için ayrı ayrı ve gidiş geliş toplu taşıma ücreti sorulmalı, yine davacının çalıştığı döneme ilişkin her yıl için ayrı ayrı günlük yemek ücreti konusunda emsal araştırması yapılmalı, gelen yazı cevapları ve araştırma yazıları ile birlikte dosya bilirkişiye tevdi edilerek ek rapor alınmalı ve sonucuna göre hüküm kurulmalıdır..."

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, işçilik alacağının tahsili istemine ilişkindir.

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, işçilik alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili işçinin davalı işveren nezdinde arıza bakım ve onarım teknisyeni olarak işe başladığını, iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini, davalı işverenin asıl işveren olması nedeniyle tüm alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek, yol ve yemek ücretleri ile bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. (DEDAŞ) vekili, müvekkilinin taraf sıfatının bulunmadığını, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, müvekkili ile alt işverenler arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerinde davacıya yapılacak ücret ve diğer ödemelerin alt işverenler tarafından yapılacağının belirtildiğini, buna ilişkin ücret bordrolarının alt işverenlerden istenilerek ücretlerin yatırıldığı banka hesap ekstrelerinin getirtilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, ücret bordrolarının sunulmamasının davacının yemek ve yol ücretlerini kazandığına dair bir karine olacağı, emsal Yargıtay kararları da dikkate alınarak davacının yol ve yemek yardımı taleplerinin yerinde olduğu, bu nedenle bilirkişi raporunda yapılan hesaplama uyarınca davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyizi üzerine karar Özel Dairece, yukarıda başlık bölümünde açıklanan nedenlerle bozulmuştur.

Mahkemece, emsal nitelikte birçok kararın Yargıtay tarafından onandığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca incelenen dosyalarda dahi somut olaydaki gibi bozma kararı verilmediği dikkate alınarak önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda davacının yol ve yemek ücreti alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı ile mahkemece bu yönde yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Asıl-alt işverenlik ilişkisi 10.06.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu'nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde düzenlenmiştir.

Anılan madde uyarınca “...Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir…” .

Anılan madde uyarınca “...Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir…” .

4857 sayılı İş Kanunu uyarınca çıkarılan Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 4’üncü maddesine göre, asıl-alt işveren ilişkisinin kurulabilmesi için; asıl işverenin iş yerinde mal veya hizmet üretimi işlerinde çalışan kendi işçileri de bulunmalı, alt işverene verilen iş, iş yerinde mal veya hizmet üretiminin yardımcı işlerinden olmalıdır. Asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi durumunda ise, verilen iş işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olmalıdır. Öte yandan alt işveren, üstlendiği iş için görevlendirdiği işçilerini sadece o iş yerinde aldığı işte çalıştırmalıdır. Ayrıca alt işveren, daha önce o iş yerinde çalıştırılan bir kimse olmamalıdır. Ne var ki daha önce o iş yerinde çalıştırılan işçinin bilahare tüzel kişi şirketin ya da adi ortaklığın hissedarı olması, alt işveren ilişkisi kurulmasına engel teşkil etmez.

Yeri gelmişken belirtilmelidir ki, asıl-alt işveren ilişkisinde asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o iş yeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.

Yukarıdaki açıklamaların ışığında somut olayın değerlendirilmesine gelince; davacı vekili, davalı DEDAŞ’ın asıl işveren olduğunu, bir kısım işçilik alacağı yanında yol ve yemek ücretlerinin ödenmediğini ileri sürerek bu alacaklarının tahsilini talep etmiş, davalı vekili ise davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalının asıl işveren olduğu, ücret bordrolarının sunulmamasının davacının yemek ve yol ücretlerini hak ettiğine dair bir karine olup, emsal Yargıtay kararları da dikkate alınarak davacının yol ve yemek ücreti alacaklarına hak kazandığı belirtilerek hüküm kurulmuştur.

Davalının asıl işveren olduğu uyuşmazlık dışı ise de, talep konusu yol ve yemek ücreti alacakların hüküm altına alınması için yapılan araştırma eksik incelemeye dayanmakta olup, hüküm kurmaya yeterli değildir.