muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/6160, Karar No: 2018/6444, Tarih: 20.06.2018

**12. Hukuk Dairesi         2017/6160 E.  ,  2018/6444 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkikinin borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlunun meskeniyet iddiasına dayalı haczedilmezlik şikayeti ile icra mahkemesine yaptığı başvuruda, mahkemece, ikinci kez takipsiz bırakıldığından bahisle HMK'nun 150/6. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği görülmektedir.

Borçlunun icra mahkemesine başvurusu, İİK'nun 16. maddesi kapsamında şikayet olup, HMK anlamında bir dava değildir. Şikayette yargılama usulü ise İİK'nun 18. maddesindeki hükümlere tâbidir.

İİK'nun 18. maddesinin 3. fıkrası; “Aksine hüküm bulunmayan hallerde icra mahkemesi, şikayet konusu işlemi yapan icra dairesinin açıklama yapmasına ve duruşma yapılmasına gerek olup olmadığını takdir eder; duruşma yapılmasını uygun gördüğü takdirde ilgilileri en kısa zamanda duruşmaya çağırır ve gelmeseler bile gereken kararı verir” hükmünü içermektedir.

Bu durumda, borçlu geçerli bir mazeret bildirmemiş ve duruşmaya gelmemiş olsa dahi, dosyanın işlemden kaldırılmasına ve davanın açılmamış sayılmasına karar verilemez.

O halde mahkemece, taraflar gelmeseler bile inceleme yapılarak şikayetin sonuçlandırılması gerekirken, olayda uygulama yeri olmayan HMK'nun 150/1-6. Maddesi uyarınca önce dosyanın işlemden kaldırılmasına, daha sonra da davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20/06/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7200, Karar No: 2015/5904, Tarih: 29.04.2015

**14. Ceza Dairesi         2013/7200 E.  ,  2015/5904 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde nitelikli cinsel saldırı, hırsızlık, tehdit (2 kez), konut dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Sanığın hırsızlık ve tehdit (1 kez) suçlarından mahkûmiyetine, konut dokunulmazlığının ihlali suçundan açılan kamu davasının şikâyetten

vazgeçme nedeniyle düşmesine, beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde nitelikli cinsel saldırı ve tehdit (1 kez) suçlarından beraatine

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde nitelikli cinsel saldırı, konut dokunulmazlığının ihlali ve 18.07.2009 tarihindeki tehdit suçlarından verilen beraat ve düşme hükümlerinin incelenmesinde;

Müştekinin, kovuşturma evresinde verdiği 17.12.2010 tarihli dilekçede sanık hakkında şikâyetten vazgeçmesinin ardından 29.04.2011 günlü celsedeki beyanında ise yeniden şikâyetçi olduğunu belirterek davaya katılma isteğini ileten müştekinin bu talebinin mahkemece reddedilerek hakkında katılma kararı verilmediği anlaşıldığından, müşteki vekilinin temyiz isteminin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi uyarınca REDDİNE,

Sanık hakkında hırsızlık ve tehdit suçlarından kurulan mahkûmiyet hükümlerinin temyiz incelemesine gelince,

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiillerin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan sanık müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 29.04.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11867, Karar No: 2015/1480, Tarih: 05.02.2015

**18. Hukuk Dairesi         2014/11867 E.  ,  2015/1480 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, ... İli ... İlçesi ... Mahallesi 1064 ada 135 parsel ve ... Mahallesi 4 ada 5 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı olarak bedelinin tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu 1064 ada 135 parsel sayılı taşınmazın ilk tesisinden itibaren tedavül ve dayanaklarını gösterir şekilde tapu kaydının tapu müdürlüğünden,

2-Dava konusu 1064 ada 135 parsel sayılı taşınmazın dosyada mevcut tapu senedine dayanak akit tablosunun tapu müdürlüğünden,

3-Bilirkişi kurulunca münavebeye alınan buğday ve mısırın 2012 yılı itibarıyla sulu şartlarda dekar başına asgari ve azami veriminin, kilogram başına toptan satış fiyatının ve dekar başına ayrıntılı üretim giderinin (gider kalemlerini tek tek açıklar biçimde) gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğüden,

Getirtilerek alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine ikinci kez GERİ ÇEVRİLMESİNE, 05.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1685, Karar No: 2012/5471, Tarih: 04.07.2012

**1. Ceza Dairesi         2012/1685 E.  ,  2012/5471 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürme, kasten yaralama, konut dokunulmazlığını bozma

HÜKÜM : 1- Sanık ... hakkında;

a) 5237 sayılı TCY'nın 37, 81, 29, 62, 53. Maddeleri uyarınca 15 yıl hapis,

b) TCY'nın 86/2, 86/3-e, 29, 62, 53. maddeleri gereğince (2 kez) 3 ay 22 gün hapis,

c) TCY'nın 116/4, 62, 53. maddeleri uyarınca 10 ay hapis,

2- Sanıklar ... ve ... haklarında;

a) 5237 sayılı TCY'nın 37, 81, 29, 62, 53. maddeleri uyarınca 15'er yıl hapis cezası;

b) TCY'nın 116/4, 62, 53. maddeleri gereğince 10'ar ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına

TÜRK MİLLETİ ADINA

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanıklar ..., ... ve ... hakkında maktül ...’ı öldürme, sanık ... hakkında mağdurlar ... ve ...’ı yaralama suçlarının sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde sanık ...’ın adam öldürme suçunun niteliği tayin, cezayı azaltıcı tahrike ve takdire ilişen sebeplerinin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, duruşmalı incelenen dosyaya göre usul bozmasına uyularak verilen hükümlerde bozma nedenleri dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık ... müdafiinin eksik incelemeye, sübuta yönelen, sanık ... müdafiinin eksik incelemeye ilişen, sanık ... müdafiinin eksik incelemeye, adam öldürme suçunda sübuta, TCK’nun 25 ve 27. maddelerinin uygulanması gerektiğine yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Olay gecesi seyyar satıcı olan sanık ... ile domates satın almak isteyen maktül ... arasında domateslerin iyi olmaması nedeniyle çıkan tartışmada, maktülün sanığa yumruk vurması üzerine sanık ...’in de meyve kasası ile maktüle karşılık vermesi sonucu kavganın başladığı, gürültü üzerine olay yerine maktülün gayri resmi eşi mağdur ... ile oğlu mağdur ... ve sanığın kardeşleri sanıklar ... ve ...’in gelmesiyle büyüyen kavgada, sanık ...’ın olay sırasında elinde bulunan bıçakla tek darbe ile maktülün göğüs sağ yan alt dış kısımda ön koltuk hattına yakın şekilde yaraladığı, sanık ...’in de mağdurlar ... ve ...’ı darp ettiği, maktülün almış olduğu tek bıçak darbesinin sağ akciger, diafragma ve karaciğerde oluşturduğu yaralanma neticesi öldüğü, olayın meydana geldiği sanıkların evinin önünde yol üzerinde maktülün evinin giriş kapısının 500 cm güney doğusunda sürtünme şeklinde ve evin içinde ve pencere tülünde kan lekelerinin bulunduğu, tül parçasındaki, maktülün evinin giriş kapısına 500 cm. uzaklıktaki ve evin içindeki kan lekelerinin DNA’sının tespit edilebildiği ve maktüle ait olduğunun belirlendiği, poliste yapılan teşhiste mağdurların maktülü bıçaklayan olarak sanık ...’ı teşhis ettikleri olayda;

1- Sanık ... hakkında maktül ...’ı öldürme suçundan kurulan ve re'sen de temyize tâbi bulunan hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi ONANMASINA,

2- Sanıklar ... ve ... hakkında adam öldürme suçundan kurulan hükümler yönünden;

1- Sanık ... hakkında maktül ...’ı öldürme suçundan kurulan ve re'sen de temyize tâbi bulunan hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi ONANMASINA,

2- Sanıklar ... ve ... hakkında adam öldürme suçundan kurulan hükümler yönünden;

Oluşa ve dosya kapsamına göre, maktüldeki yaranın tek oluşu, olayın ani gelişimi, sanık ...’ın bıçak kullandığının dosya içeriğine göre açık oluşu karşısında, sanıklar ... ve ...’in, olay anında sanık ...’ın eylemine iştirakleri bulunmaksızın, maktüle karşı sanık ...’in meyve kasası ile sanık ...’in vurmak suretiyle basit düzeyde kalacak şekilde etkili eylemde bulundukları ve suçlarının 5237 sayılı TCK’nun 86/2 ve 86/2, 86/3-e maddeleri kapsamında kaldığı anlaşılmakla, TCK’nun 86/2 maddesinde düzenlenen suçun takibinin şikayete bağlı olduğu ve şikayet hakkının da şahsa sıkı sıkıya bağlı haklardan bulunduğu ve maktülün şikayetinin de bulunmadığı gözetilmeksizin, dosya içeriğine ve fiziki koşullar ile oluşa uymayan mağdur katılanların anlatımlarına itibar edilerek, 5237 TCK’nun 37. maddesinin unsurları bulunmadığı halde sanıkların öldürme eylemi üzerinde ortak hakimiyet kurdukları belirterek adam öldürme suçundan yazılı şekilde hüküm kurulması,

b) Sanık ...’ın mağdurları yaralama suçlarından kurulan hükümler yönünden;

Mağdur ...'da meydana gelen yaraların bilirkişi raporuna göre künt travma sonucu olduğunun belirtilmesi, mağdur ...’in raporlarındaki yaraların kesici delici alet ile oluştuğuna dair bulgunun ve açıklığın bulunmaması karşısında, mağdur ... yönünden yaraların niteliğini açıklayan rapor alınması gerektiği gözetilmeksizin sanık ...’in mağdurları bıçakla yaraladığından bahisle yaralama suçundan temel ceza tayin edildikten sonra TCK’nun 86/3-e maddesi uygulanarak artırım yapılması,

2- Sanıklar ..., ... ve ... hakkında konut dokunulmazlığını bozma suçundan kurulan hükümler yönünden;

Dosya içeriğine göre; sanıkların evinin önünde başlayan kavga sonucu maktülde tek bıçak yarası olması, maktüle ait evin bina giriş kapısına 500 cm uzaklıktaki kan lekesinin maktüle ait olması, tanık ...’ın anlatımına göre yaralı olan maktülün kendi evinin dışına düşmüş olduğunu belirtmesi, mağdur katılan ...’in olay sonrası ilk ifadesinde sanıkların konuta girdiğine dair açıklamasının olmaması karşısında, sanıkların maktülün evine girerek müsnet suçu işlediklerine dair şüpheden uzak kesin kanıt bulunmadığı anlaşılmakla, şüphe sanık lehine uygulanır ilkesi gereğince sanıkların konut dokunulmazlığını bozma suçundan beraatleri yerine mahkumiyetlerine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafiilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, sanıklar ... ve ...’in adam öldürme, sanık ... hakkında mağdurlar ... ve ...’ı yaralama, sanıklar ..., ... ve ...’ın konut dokunulmazlığını bozma suçlarından kurulan hükümlerin tebliğnamedeki düşünce gibi (BOZULMASINA), sanık ... hakkında tayin

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafiilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, sanıklar ... ve ...’in adam öldürme, sanık ... hakkında mağdurlar ... ve ...’ı yaralama, sanıklar ..., ... ve ...’ın konut dokunulmazlığını bozma suçlarından kurulan hükümlerin tebliğnamedeki düşünce gibi (BOZULMASINA), sanık ... hakkında tayin

olunan cezanın miktarı ve tutuklu kaldığı süre dikkate alınarak sanık ... müdafiinin tahliye talebinin REDDİNE, bozma nedenine ve tutukluluk süresine göre sanıklar ... ve ...’ın TAHLİYELERİNE, başka suçtan tutuklu veya hükümlü değillerse tahliyeleri için yazı yazılmasına, 04.07.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.

04.07.2012 gününde verilen işbu karar Yargıtay Cumhuriyet Savcısı ... ...'ın huzurunda ve duruşmada savunmasını yapmış bulunan sanık ... müdafii Avukat ...’ın yokluğunda 05.07.2012 gününde usulen ve açık olarak anlatıldı.
Yargıtay — Esas No: 2018/5612, Karar No: 2019/3055, Tarih: 01.07.2019

**15. Hukuk Dairesi         2018/5612 E.  ,  2019/3055 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... ile davalı Milli Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Kara Harp Okulu, birleşen 2009/1622 Esas sayılı davada davacı Milli Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Kara Harp Okulu ile davalı ... arasındaki davadan dolayı ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 26.05.2015 gün ve 2014/814-2015/296 sayılı hükmü onayan Dairemizin 26.05.2016 gün ve 2016/917-2016/2998 sayılı ilamı aleyhinde davalı-birleşen dosya davacısı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre HUMK’nın 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uymayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE ve HUMK’nın 442. maddesi hükmünce 315,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyen davalı-birleşen dosya davacısına yükletilmesine, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi gereğince davalı-birleşen dosya davacısından harç alınmasına yer olmadığına,

01.07.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/8980, Karar No: 2022/17089, Tarih: 29.11.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/8980 E.  ,  2022/17089 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda; ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi üzerine bölge adliye mahkemesinin yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmünün Yargıtayca incelenmesi davacılar ve davalı ... Belediye Başkanlığı vekillerince istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü;

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden kabulüne ilişkin verilen karara karşı davacılar ve davalı ... Belediye Başkanlığı vekillerince yapılan istinaf başvurusunun İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince esastan reddine karar verilmiş olup, hüküm davacılar ve davalı ... Belediye Başkanlığı vekillerince temyiz edilmiştir.

Aşağıda açıklanan gerekçelerle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5 Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan ret kararı kaldırıldıktan sonra İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/514 Esas, 2019/332 Karar sayılı kararının incelenmesinde,

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arsa niteliğindeki Karabağlar İlçesi, General Kazım Özalp Mahallesi 6206 ada 57 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11/1-g maddesi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelin tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu itibarla davalı ... Belediye Başkanlığının temyiz itirazları yerinde değildir.

Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Dava konusu taşınmazın fen bilirkişi raporunda A harfi ile gösterilen imar planında konut alanında kalan 240.76 m2’lik kısmına ilişkin olarak; Karabağlar Belediye Başkanlığının 23.11.2017 tarihli ve 29386 sayılı yazısında, bitişik 56 parsel sayılı taşınmaz ile tevhit şartına bağlı olarak inşaata müsaade edileceği belirtilmiş olup, dava konusu taşınmazda Karabağlar Belediye Başkanlığının 5/139 hisse ile paydaş olduğu da gözetildiğinde, davacının arta kalan kısmını tevhit şartına bağlı olmaksızın müstakil olarak kullanma imkanı bulunmadığından, kalan alanda değer azalışı oluşacağı muhakkak olup; bu konuda davacılar beyanı da alındıktan sonra bu hususta bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi

Doğru görülmemiştir.

Doğru görülmemiştir.

Davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/514 Esas, 2019/332 Karar sayılı hükmünün HMK'nın 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, aşağıda yazılı kalan harcın alınmasına, 29.11.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/40820, Karar No: 2016/13362, Tarih: 15.06.2016

**7. Hukuk Dairesi         2015/40820 E.  ,  2016/13362 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, davalı işyerinde ... bağlı ... ait ... alt işverenler nezdinde temizlik işçisi olarak çalıştığını, temizlik işleri yanında hasta hasta hayvanların bakımı, yem ve su verilmesi, temizliği, taşınması gibi fakültenin asıl işlerinde de çalıştığını, davacı ile alt işverenleri arasında yapılan sözleşmelerin muvazaalı olduğunu bildirerek ilave tediye alacağının tahsilini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın reddine verilmiştir.

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2 nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2 nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Yasa ile İş Kanununun 2 nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, İş Kanununun 5 inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır.

İş Kanununun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 15.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı Yasanın 1 inci maddesiyle değiştirilmiş ve alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tespiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve ilgililer 30 iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İş Müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair hüküm kurulması, verilen kararın kesinleşmesi halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.