muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/5533, Karar No: 2023/398, Tarih: 23.01.2023

**1. Hukuk Dairesi         2021/5533 E.  ,  2023/398 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

KARAR : Kısmen Kabul Kısmen Ret

Taraflar arasında görülen kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Kaş Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

Karar davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Kaş ilçesi, ... köyü 136 ada 69 parsel sayılı taşınmaz ... ... varisleri olarak davacılar adına, 68 parsel sayılı taşınmaz ... adına, 67 parsel sayılı taşınmaz ... oğlu ... adına Kadastro Komisyonu kararı ile tescil edildiğini, aynı yerde bulunan her üç parselin de müvekkillerine dedelerinden kaldığını, müvekillerinin dedesi olan ...'nin bu parsellerin üçünü bir bütün halinde zeytinlik olarak imar-ihya ederek kullandığını, daha sonra çocukları olan müvekkillerinin babası ...'e ve diğer çocuğu ...'a bıraktığını, ... ve ...'un babalarından kalan bu yeri kendi aralarında taksim ederek kullandıklarını, herkesin sınırının ve taşınmazının belli olduğunu, bu nedenlerle Kaş ilçesi, ... köyü 136 ada 67 ve 68 parsel no.lu taşınmazların davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkilleri adına tapuya tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesinde özetle, taşınmazları davacıların dedeleri ... ...'ndan 50-60 yıl önce satın aldıklarını davacıların hiçbir zilyetliklerinin bulunmadığını, daha önce dava açan ... feragatiyle taşınmazların adlarına hükmen tescil edildiğini öne sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 20/11/2014 tarihli 2010/180 Esas, 2014/457 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 20/11/2014 tarihli 2010/180 Esas, 2014/457 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 16.Hukuk Dairesinin 20.03.2019 tarihli ve 2018/4772 Esas, 2019/2034 Karar sayılı kararıyla; "Dava konusu 136 ada 68 parsel sayılı taşınmaz ile 136 ada 67 parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümüne ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince; Mahkemece, çekişmeli taşınmazların hükmen tesciline esas alınan Kaş Kadastro Mahkemesinin 2007/221 Esas, 2008/138 Karar sayılı dava dosyasının, davacısının ..., davalılarının ise ... ve ... olduğu, davacı tarafından davadan feragat edilmesi nedeniyle davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği, söz konusu bu hükmün eldeki dosyada davacı ... yönünden kesin hüküm oluşturacağı gerekçesiyle ... payının davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmiş ise de, verilen karar usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır. Davacıların yakın miras bırakanı ... ...’nun dosya içinde bulunan veraset ilamına göre, murisin ... dışında mirasçılarının bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu haliyle muris ... ...’nun terekesi elbirliği mülkiyeti hükümlerine tabi olup, mirasçılardan birinin terekeye ait mal varlığı hakkında açmış olduğu davadan feragati terekeyi bağlamayacağından davacı ... payı yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, bu husus göz ardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemesince Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

B. Mahkemesince Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararı ile taşınmazın evveliyatının ... ...'na ait olduğu, ... köyü Gölcük mevkii 34 cilt, 15 sayfa, 18 sıra nolu, 09/03/1954 tarihli dava konusu taşınmazın kadastro tespitine dayanak tapu kaydının bir bütün olarak dava konusu yeri ve diğer parselleri kapsadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile kısmen reddi ile "-Dava konusu Antalya ili Kaş ilçesi ... köyü 136 ada 68 parsel sayılı taşınmazların tapusunun iptali ile 1/8’er hissesinin ..., ... (...), ..., ... (...), 1/8 hissesinin ... (...), 1/8 hissesinin ... (...), 1/8 hissesinin ... (...), 1/8 hissenin davalı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, -Dava konusu Antalya ili Kaş ilçesi ... köyü 136 ada 67 parsel sayılı taşınmazın bilirkişi Taşkıran Cansever'in 01/10/2014 hakim havale tarihili raporuna ek krokisinde 136 ada 67 parselin A harfi ile gösterilen 12.752,97 m2 lik kısmının tapusunun iptali ile adanın son parsel numarası verilerek 1/8’er hissesinin ..., ... (...), ..., ... (...), 1/8 hissesinin ... (...), 1/8 hissesinin ... (...), 1/8 hissesinin ... (...),1/8 hissenin davalı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, -01/10/2014 hakim havale tarihli fen raporuna ek krokisinde 136 ada 67 parsel sayılı taşınmazın B harfi ile gösterilen 7605.01 m2 lik kısmına yönelik davanın reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kaş Kadastro Mahkemesinin 2007/221 E. ve 2008/138 K. sayılı dosyasının davacı ... yönünden kesin hüküm oluşturduğunu, davacıların muris dedeleri ... ...'ın bizzat sağlığında iki ayrı parça halinde taşınmazları davalı müvekkillerin murisleri olan ... ... ve ... ...'e sattığını, bu husus mahalli bilirkişiler, tespit bilirkişisi ve hatta davacı tanıklarının beyanlarıyla da ispatlandığını, bu satın alma olgusunun tarafların murisleri arasında gerçekleşmiş olması ve üzerinden 50 yıla yakın süre geçtiği düşünüldüğünde taşınmazların terekeye dahil olduğunun kabul edilemeyeceği, keşif, mahalli bilirkişi, tespit bilirkişisi ve tanık beyanları ile taşınmazların davacıların kök muris dedeleri ... ...'nun sağlığında davalı müvekkillerin murislerine yaptığı satış işlemi ile davalıların murislerine intikal ettiği, dolayısıyla dava konusu taşınmazlarda artık davacıların miras hakkının bulunduğundan söz etmenin mümkün bulunmadığı gibi, murisin ölümünden sonra mirasçılarının yaptığı taksimin dava konusu taşınmazlar bakımından bir geçerliliğinin olmadığı, Mahkemenin kararında 5. maddede hüküm kurulan 136 ada 67 parsele ilişkin vekalet ücreti de hatalı hesaplandığı, davalı ...'ın ödeyeceği vekalet ücretini hesaplarken taşınmazın tamamı üzerinden hesaplandığı, vekalet ücreti, taşınmazın tamamının değerinden (203.579,90 TL.) reddedilen kısmın değeri (76.040,10) çıkartılarak kalan fark (127.539,80 TL) üzerinden nispi vekalet ücreti 16.066,28 TL. olması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kadastro öncesi nedene dayanarak açılan tapu iptal ve tescil davasıdır.

2. İlgili Hukuk

1. 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14/1. maddesi şöyledir “Tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir.”

2. 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 13. maddesinde şöyledir“Tapuda kayıtlı taşınmaz mal:

A) Kayıt sahibi veya mirasçıları zilyet bulunuyorsa;

a) Kayıt sahibi adına,

b) Kayıt sahibi ölmüş ise mirasçıları adına,

c) Mirasçılar tayin olunamazsa, ölü olduğu yazılmak suretiyle kayıt sahibi adına,

B) Kayıt sahibi veya mirasçılarından başkası zilyet bulunuyorsa;

a) Kayıt sahibi veya mirasçılarının kadastro teknisyeni huzurunda muvafakatları halinde zilyet adına,

2. 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 13. maddesinde şöyledir“Tapuda kayıtlı taşınmaz mal:

A) Kayıt sahibi veya mirasçıları zilyet bulunuyorsa;

a) Kayıt sahibi adına,

b) Kayıt sahibi ölmüş ise mirasçıları adına,

c) Mirasçılar tayin olunamazsa, ölü olduğu yazılmak suretiyle kayıt sahibi adına,

B) Kayıt sahibi veya mirasçılarından başkası zilyet bulunuyorsa;

a) Kayıt sahibi veya mirasçılarının kadastro teknisyeni huzurunda muvafakatları halinde zilyet adına,

b) Zilyet, taşınmaz malı, kayıt malikinden veya mirasçılarından veya mümessillerinden tapu dışı bir yolla iktisap ettiğini, onların beyanı veya herhangi bir belge ile veya bilirkişi veyahut tanık sözleriyle ispat ettiği ve ayrıca en az on yıl müddetle çekişmesiz, aralıksız ve malik sıfatıyla zilyet bulunduğu takdirde zilyet adına,

c) (Değişik: 3/5/2012-6302/4 md.) Kayıt sahibinin yirmi yıl önce gaipliğine hüküm verilmiş veya tapu sicilinden malikin kim olduğu anlaşılamamış ise çekişmesiz ve aralıksız yirmi yıl müddetle ve malik sıfatıyla zilyet bulunan kimse adına tespit olunur.”

3. Değerlendirme

1. Kadastro sonucu 136 ada 67 ve 68 parsel sayılı taşınmazlar zeytinlik vasfıyla 9.3.1954 tarihli 18 no.lu tapu kaydı ile tamamı ... ... adına kayıtlı iken 67 parseli ...'a, 68 parseli ...'e bedelleri mukabilinde satarak alakasını kestiği belirtilerek ... ve ... adına tespit ve 02.06.2008 tarihinde hükmen tescil edilmiştir.

2. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3/2 maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Kanunu’nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Dosya içeriğine, toplanan delillere, (V/B.) no.lu paragrafta yer verilen yasal ve hukuksal gerektirici nedenler ile hükmüne uyulan bozma kararında gösterildiği şekilde işlem yapılarak yazılı şekilde karar verilmesinde kural olarak bir isabetsizlik bulunmamasına, hüküm fıkrasında lehine pay tesciline karar verilen davacı ...'nun "davalı" olarak yazılmasının yerinde düzeltilebilir maddi hata olmasına göre davalıların aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

4. Davalının vekalet ücretine yönelik temyiz itirazına gelince; 136 ada 67 parsel sayılı taşınmazın değeri 203.579,91- TL olup, kabul edilen miktar olan 127.539,80-TL üzerinden karar tarihi itibarıyla yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına hükmedilmesi gereken nispi vekalet ücreti 16.066,28-TL iken, Mahkemece kabul edilen miktar yerine toplam taşınmaz değeri üzerinden fazla vekalet ücretine hükmedilmesi doğru değildir. Ne var ki, bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün bu yönden düzeltilmesi gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle,

Davalılar vekilinin yerinde görülen temyiz itirazının kabulü ile, Mahkeme hükmünün 5. fıkrasının 2. bendinde yer alan “22.700,59-TL” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “16.066,28-TL” ibaresinin yazılmasına hükmün bu hali ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle,

Davalılar vekilinin yerinde görülen temyiz itirazının kabulü ile, Mahkeme hükmünün 5. fıkrasının 2. bendinde yer alan “22.700,59-TL” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “16.066,28-TL” ibaresinin yazılmasına hükmün bu hali ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalıların sair temyiz itirazlarının reddine,

İstek halinde peşin alınan temyiz harcının yatırana iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 23.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16633, Karar No: 2015/20169, Tarih: 22.10.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/16633 E.  ,  2015/20169 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Hani Asliye Hukuk Mahkemesi

(İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Tarihi : 26/01/2015

Numarası : 2014/58-2015/33

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davacının davalının Hani İlçesindeki mermer ocaklarında çalışmak üzere işe girdiğini, bu işin yılın bazı aylarında çalışılmayan bir iş niteliğinde olduğunu, müvekkilinin işe girdiği yıldan itibaren her yılın Mart ayının ilk gününden yılın son gününe kadar çalıştığını, aradaki bir kaç ay ise işin durması nedeniyle çalışmadığını, müvekkilinin işine 12.12.2013 tarihinde son verildiğini, davalı işverence 12.12.2013 tarihinde iş akdi feshedilirken haklı hiçbir nedenin gösterilmediğini, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücreti, hafta tatili ve milli bayram çalışma ücretlerinin ödenmediğini, müvekkilinin 2013 yılında aylık 2.150,00 TL net ücret aldığını, bu paranın bir kısmının aylık maaş olarak bir kısmının ise fazla mesai ücreti olarak ödendiğini, ancak işverenin beyan ettiği resmi ücretin bu tutarın altında olduğunu, davacının çalışma dönemleri boyunca haftanın her günü 12 saat çalıştığını, haftanın 7 günü çalışıp hafta tatili iznini kullanmadığını, tüm çalışma süresi boyunca sadece dini bayramlarda izin kullandığını öne sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının mermer ocağında çalışmasının kesintisiz ve aralıksız olmadığını, davacının SGK kayıtlarında geçen süreler dışında herhangi bir çalışmasının olmadığını, baskı ile ibraname imzalattırıldığı iddiasını kabul etmediklerini, davacı ile müvekkili şirket arasında imzalanan sözleşme hükümleri gereğince davacı ile 2013 yılı için 1.300,00 TL maaş için anlaştıklarını, muhtemel fazla mesai alacaklarının da aylık ücretin içerisinde olduğunun taraflarca kabul edildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davacıya ödenen ücretin miktarı ve davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32'nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davacıya ödenen ücretin miktarı ve davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32'nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323'ncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı Yasanın 8'nci maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma koşullarını, temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı yasanın 37'nci maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır.

Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur. Kural olarak ücretin miktarı ve ekleri gibi konularda ispat yükü işçidedir. Ancak bu noktada, 4857 sayılı Kanunun 8'inci ve 37'nci maddelerinin, bu konuda işveren açısından bazı yükümlülükler getirdiği de göz ardı edilmemelidir. Bahsi geçen kurallar, iş sözleşmesinin taraflarının ispat yükümlülüğüne yardımcı olduğu gibi, çalışma yaşamındaki kayıt dışılığı önlenmesi amacına da hizmet etmektedir. Bu yönde belgenin verilmiş olması ispat açısından işveren lehine olmakla birlikte, belgenin düzenlenerek işçiye verilmemiş oluşu, işçinin ücret, sigorta pirimi, çalışma koşulları ve benzeri konularda yasal güvencelerini zedeleyebilecek durumdadır. Çalışma belgesi ile ücret hesap pusulasının düzenlenerek işçiye verilmesi, iş yargısını ağırlıklı olarak meşgul eden, işe giriş tarihi, ücret, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlenmesi bakımından da önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Bu bakımdan ücretin ispatı noktasında delillerin değerlendirilmesi sırasında, işverence bu konuda belge düzenlenmiş olup olmamasının da araştırılması gerekir.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İşyerinde üst düzey yönetici konumda çalışan işçi, görev ve sorumluluklarının gerektirdiği ücretinin ödenmesi durumunda, ayrıca fazla çalışma ücretine hak kazanamaz. Bununla birlikte üst düzey yönetici konumunda olan işçiye aynı yerde görev ve talimat veren bir başka yönetici ya da şirket ortağı bulunması halinde, işçinin çalışma gün ve saatlerini kendisinin belirlediğinden söz edilemeyeceğinden, yasal sınırlamaları aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti talep hakkı doğar. O halde üst düzey yönetici bakımından şirketin yöneticisi veya yönetim kurulu üyesi tarafından fazla çalışma yapması yönünde bir talimatın verilip verilmediğinin de araştırılması gerekir. İşyerinde yüksek ücret alarak görev yapan üst düzey yöneticiye işveren tarafından fazla çalışma yapması yönünde açık bir talimat verilmemişse, görevinin gereği gibi yerine getirilmesi noktasında kendisinin belirlediği çalışma saatleri sebebiyle fazla çalışma ücreti talep edemeyeceği kabul edilmelidir.

Satış temsilcilerinin fazla çalışma yapıp yapmadıkları hususu, günlük faaliyet planları ile iş çizelgeleri de dikkate alınarak belirlenmelidir. Genelde belli hedeflerin gerçekleşmesine bağlı olarak prim karşılığı çalışan bu işçiler yönünden prim ödemelerinin fazla çalışmayı karşılayıp karşılamadığı araştırılmalıdır. İşçiye ödenen satış priminin fazla çalışmaların karşılığında ödenmesi gereken ücretleri tam olarak karşılamaması halinde aradaki farkın işçiye ödenmesi gerekir.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.

Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre, günde yedibuçuk saat çalışılması gereken işlerde çalışan işçinin, yedibuçuk saati aşan çalışma süreleri ile yedibuçuk saatten az çalışılması gereken işler bakımından Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sözü edilen günlük çalışma sürelerini aşan çalışmalar, doğrudan fazla çalışma niteliğindedir. Sözü edilen çalışmalarda haftalık kırkbeş saat olan yasal sürenin aşılmamış olmasının önemi yoktur.