muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/1365, Karar No: 2020/55, Tarih: 23.01.2020

21. Öte yandan, hizmet tespiti davalarının amacı, hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunması olduğundan, tespiti istenen dönemde kişinin sigortalı niteliği taşıyıp taşımadığı ile yapılan işin kanun kapsamına girip girmediği araştırılmalıdır. Çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu ancak bu koşullar varsa inceleme konusu yapılabilecektir.

22. Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabileceğinden bu davalarda iş yerinde tutulması gerekli dosyalar ile Kurumdaki belge ve kanıtlardan yararlanılmalı, ücret bordroları getirtilmeli, müfettiş raporları olup olmadığı araştırılmalı, mümkün oldukça tespiti istenen dönemde iş yerinin yönetici ve görevlileri, işyerinde çalışan öteki kişiler ile o iş yerine komşu ve yakın iş yerlerinde, tarafları veya işyerini bilen veya bilebilecek durumda olanlar zabıta marifetiyle araştırılarak saptanmalı, sigortalının hangi işte hangi süre ile çalıştığı, çalışmanın konusu, sürekli, kesintili, mevsimlik mi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında beyanları alınarak; tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli, beyanları diğer yan delillerle desteklenmelidir.

23. Bu amaçla, tanıkların, hizmet tespiti istenen tarihte, işyeri veya komşu iş yeri sigortalısı ya da işvereni olup olmadıkları araştırılmalı, davalı Kurumdan, bu kişilerin belirtilen tarihte sigortalılık bildirimlerinin hangi işyerinden yapılmış olduğu da sorularak, elde edilen bilgilerin ifadelerde belirtilen olgularla örtüşüp örtüşmediği de irdelenmeli, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmelidir.

24. Diğer taraftan bu davalarda işverenin çalışma olgusunu kabulünün ya da reddinin tek başına hukuki bir sonuç doğurmayacağı da göz önünde tutulmalıdır. Nitekim açıklanan hususlar Hukuk Genel Kurulunun 15.09.1999 tarihli ve 1999/21-510 E.-1999/527 K.; 30.06.1999 tarihli ve 1999/21-549 E.-1999/555 K.; 03.11.2004 tarihli ve 2004/21-480 E.-2004/579 K.; 25.02.2009 tarihli ve 2009/10-41 E.-2009/93 K.; 24.06.2009 tarihli ve 2009/21-249 E.-2009/291 K; 27.01.2010 tarihli ve 2009/10-578 E.-2010/37 K.; 07.04.2012 tarihli ve 2012/21-137 E.-2012/433 K.; 12.06.2013 tarihli ve 2012/10-1635 E.-2013/823 K. ve 25.09.2013 tarihli ve 2013/21-182 E.-2013/2013/1401 K. sayılı kararlarında da benimsenmiş ve aynı ilkelere vurgu yapılmıştır.

25. Yine belirtelim ki, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (1982 Anayasası/Anayasa) 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulamaz, devredilemez, vazgeçilemez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu, 60. maddede ise herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu hükmüne yer verilmiştir. Bu iki hüküm birlikte değerlendirilecek olursa, sosyal güvenlik hakkının kişiye sıkı sıkıya bağlı ve dokunulamaz bir hak olduğu sonucuna ulaşılır.

25. Yine belirtelim ki, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (1982 Anayasası/Anayasa) 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulamaz, devredilemez, vazgeçilemez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu, 60. maddede ise herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu hükmüne yer verilmiştir. Bu iki hüküm birlikte değerlendirilecek olursa, sosyal güvenlik hakkının kişiye sıkı sıkıya bağlı ve dokunulamaz bir hak olduğu sonucuna ulaşılır.

26. Yukarıdaki açıklamaların ışığında somut olayın değerlendirilmesine gelince; dosya arasında yer alan davacıya ait hizmet döküm cetveli, ücret bordroları ile dönem bordrolarından görüldüğü üzere, 1998 yılında 194 gün, 1999 yılında 129 gün, 2001 yılında 30 gün, 2002 yılında 81 gün, 2003 yılında 135 gün, 2004 yılında 174 gün, 2005 yılında 195 gün, 2006 yılında 246 gün, 2007 yılında 236 gün, 2008 yılında 253 gün, 2009 yılında 160 gün, 2010 yılında 225 gün, 2011 yılında 235 gün ve 2012 yılında 70 gün işyerinde prim ödeme kaydı olduğu, 1999 yılı 3. dönem, 2000 yılı, 2001 yılı 3. dönem, 2002 yılı 3. dönem ile 2007 yılı 12. ay-2008 yılı 1. aylarında hiç bildirim yapılmadığı anlaşılmaktadır.

27. Davaya konu edilen dönemlerde işyeri faal olup, davacıya ilişkin ihtilaf konusu dönemde 20.03.1998, 01.02.1999, 13.04.2001, 19.04.2002, 11.04.2003 ve 26.01.2004 tarihlerinde imzalı, 18.02.2008 tarihinde elektronik işe giriş bildirgesi Kuruma verilmiştir.

28. Davacı ile birlikte çalıştıkları belirlenen bordro tanıklarınca, dava konusu dönemlerde kışın 1-2 ay fabrikanın bakıma girdiği, bu süre dışında davacının sürekli çalıştığı, ay içerisine tam çalışıldığı halde 15-20 gün bildirildiği, belgeleri işten çıkarılma korkusuyla imzaladıkları hususları ifade edilmiştir.

29. Davacının 1998/Mart dönemi ile 19.04.2012 tarihleri arası sürekli çalıştığı ve bordroların manevi baskı sonucu imzalandığı iddiası karşısında, mahkemece, birden fazla imzalı işe giriş bildirgesinin varlığı nedeniyle kesintili çalışıldığı, ücret bordroları ve mesai devam föyleri itirazsız-kayıtsız imzalı olduğu, davalı Kuruma bildirimlerle uyumlu olduğu, 2007/12. ve 2008/1. aylarında tanık beyanları ve elektrik tüketimi dikkate alınarak hizmetinin tespit edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, eksik bildirilen günlere ilişkin davalı Kurumdan araştırma yapılmadığı, eksik inceleme sonucunda karar verildiği anlaşılmıştır.

30. Davanın 01.10.2008 tarihinden önceki dönemler yönünden yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun’un 79. maddesine 25.08.1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanun ile eklenen “Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını açıklayan bilgi ve belgelerin işverence prim bildirgelerine eklenmesi şarttır.”. Aynı şekilde 01.10.2008 tarihinden sonraki dönemler yönünden yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun’un 86. maddesinde de, “Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların, otuz günden az çalıştıklarını ispatlayan belgelerin işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesine eklenmesi şarttır.” şeklinde düzenleme mevcuttur. Dolayısıyla ay içerisinde bazı iş günlerinde çalıştırılmadığı beyan edilen sigortalıların 30 günden az çalıştıklarını belgeleyen bilgilerin prim bildirgelerine eklenmesi suretiyle kanıtlanmadıkları takdirde işçinin ayın tamamında kesintisiz olarak çalıştırıldığının kabulü gerekir.

31. Bu nedenle dosyadaki bilgi ve belgelerle tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde, davalı iş yerinin dava konusu dönemlerde faal durumda olduğu, davacının tespite konu dönem dâhilinde olmak üzere işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki çalışmalarının tam ve devamlılık arzettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece yapılacak iş, tespite konu dönem dâhilinde olmak üzere işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki kısmi bildirimlerin davalı işveren tarafından davalı Kuruma belgeleri ile bildirilip bildirilmediklerinin tespit edilerek, söz konusu belgelerin verilmiş olması durumunda sigortalı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, yazılı belgelerin aksinin eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulup toplanmalı, ilgili düzenlemeler dikkate alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.

32. Öte yandan ibraz edilen bordrolardan 1998 yılı Mart, 2002 yılı Nisan-Mayıs-Haziran-Temmuz, 2005 yılı Mart, 2010 yılı Eylül ile 2011 yılı Mayıs ayı bordrolarında davacı imzası bulunmadığı, diğer bordroların ise imzalı olduğu; Nisan/2005-Şubat/2012 arası ibraz edilen devam çizelgelerinde davacının imzasının olduğu ancak 2005 yılı Nisan ayından önceki devam çizelgelerinin dosya arasına alınmadığı görülmüştür.

33. Sosyal güvenlik hakkının Anayasa ile güvence altına alınan temel bir insan hakkı olması yanında sigortalı olma hak ve yükümünden kaçınılamayacağına ve vazgeçilemeyeceğine ilişkin Kanun hükümleri karşısında, üstelik Mahkemenin bu tür davaların kamu düzenine ilişkin olmasından ötürü resen araştırma ve delil toplama yükümlülüğü altında olduğu dikkate alındığında, davacının çalışmasının eksik bildirilip bildirilmediğinin şüpheye mahal vermeyecek şekilde tespiti gerekmektedir.

33. Sosyal güvenlik hakkının Anayasa ile güvence altına alınan temel bir insan hakkı olması yanında sigortalı olma hak ve yükümünden kaçınılamayacağına ve vazgeçilemeyeceğine ilişkin Kanun hükümleri karşısında, üstelik Mahkemenin bu tür davaların kamu düzenine ilişkin olmasından ötürü resen araştırma ve delil toplama yükümlülüğü altında olduğu dikkate alındığında, davacının çalışmasının eksik bildirilip bildirilmediğinin şüpheye mahal vermeyecek şekilde tespiti gerekmektedir.

34. Bu bağlamda mahkemece yapılması gereken, Özel Daire bozma kararında belirtilen hususlar yönünden inceleme yapılması yanında ibraz edilen bir kısım bordrolardan imzasız olanlar dikkate alınarak ve 2005 yılı Nisan ayından önceki puantaj kayıtları getirtilerek incelenip sonucuna göre karar vermektir.

35. Diğer yandan mahkemece direnme kararında belirtilen Anayasa Mahkemesi kararına atıfla adil yargılanma hakkı yönünden değerlendirme yapılarak aynı işverene yönelik seri hâlde açılan hizmet tespiti davalarında Yargıtay tarafından verilen onama kararları nedeniyle çelişki meydana geldiği ifade edilmiş ise de, hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendiren resen araştırma ilkesine tabi davalar olduğu, bu nedenle her davacı sigortalı yönünden ücret bordrosu olup olmadığı varsa bu bordroların imzalı bulunup bulunmadığı, iş yerine giriş-çıkış kayıtları, işe giriş bildirgeleri, dönem bordroları, işyeri çalışanı, bordro tanığı ya da komşu iş yeri çalışanlarının dinlenip dinlenmediği gibi her somut olayda farklı sonuçlara ulaşılmasını mümkün kılan o dosyaya özgü durumların dikkate alınması gereklidir. Zira mahkemece çelişki meydana geldiği belirtilen ve dosya arasına alınan aynı işverene yönelik seri hâlde açılan hizmet tespiti davalarına ilişkin karar içerikleri ile Yargıtay onama kararları incelendiğinde, her davacı yönünden eksik bildirilen çalışma sürelerinin farklı tespit edildiği ya da eksik bildirilen gün bulunmadığı gerekçeleriyle sonuca gidildiği görülmüştür. Bu nedenlerle eldeki somut olayda Mahkemece yapılan araştırma yetersiz olup, bozma doğrultusunda yapılacak inceleme sonucunda bir karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla, çelişki meydana geldiğine ilişkin direnme kararın bu gerekçesinin isabetsiz olduğu anlaşılmaktadır.

36. Bu durumda Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenler yanında yukarıda belirtilen hususlar da bozma kararına ilave edilmelidir.

37. Hâl böyle olunca direnme kararı Özel Daire bozma kararı yanında, yukarıda belirtilen ilave nedenlerle bozulmalıdır.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

36. Bu durumda Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenler yanında yukarıda belirtilen hususlar da bozma kararına ilave edilmelidir.

37. Hâl böyle olunca direnme kararı Özel Daire bozma kararı yanında, yukarıda belirtilen ilave nedenlerle bozulmalıdır.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenlerle ve yukarıda açıklanan ilave sebeplerle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcı yatırana geri verilmesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 23.01.2020 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4394, Karar No: 2013/11796, Tarih: 11.07.2013

**11. Ceza Dairesi         2012/4394 E.  ,  2013/11796 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura kullanmak

HÜKÜM : Beraat

I-"2004 takvim yılında sahte fatura kullanmak" suçundan kurulan beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5349 sayılı Kanunla değişik 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü uyarınca; sanığa yüklenen "sahte fatura kullanmak” suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabii olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK’nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen zamanaşımının, suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken, 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta aynı Yasanın 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen asli zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK’nun 102/4, 104/2 ve 5271 sayılı CMK’nun 223/8. maddeleri gereğince DÜŞÜRÜLMESİNE,

II-"2005 takvim yılında sahte fatura kullanmak" suçundan kurulan beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Sanığın 2005 takvim yılında sahte fatura aldığı iddia edilen ve 09.07.2009 tarihli vergi suçu raporu ile eklerinde adları geçen ..., ...... Nakliyat...Ltd. Şirketi ve ...Metal...Ltd. Şirketi nezdinde vergi dairesince düzenlenmiş vergi suçu raporu ve ekleri getirtilip, bu kişi ve kurum yetkilileri hakkında açılmış dava olup olmadığı araştırılmadan ve açılmış dava varsa getirtilip incelenmeden eksik soruşturma ile yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 11.07.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/6259, Karar No: 2022/572, Tarih: 24.01.2022

**6. Ceza Dairesi         2021/6259 E.  ,  2022/572 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK : ...

SUÇLAR : Nitelikli hırsızlığa teşebbüs, iş yeri dokunulmazlığını ihlal etme

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Suça sürüklenen çocuk hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın 07.04.2011 tarihinde kesinleştiği ve sonradan 29.02.2012 tarihinde yeniden suç işlemesi üzerine hükmün açıklandığı, buna göre bu iki tarih arasında zaman aşımı süresinin işlemediği de göz önünde bulundurularak yapılan incelemede,

Suça sürüklenen çocuğun eylemine uyan 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b, 35/2, 31/2; 116/2, 119/1-c 31/2. maddelerindeki nitelikli hırsızlığa teşebbüs ve iş yeri dokunulmazlığını ihlal suçları için öngörülen cezaların türü ve üst sınırlarına göre aynı Yasanın 66/1-e, 66/2. maddelerinde belirtilen 4 yıllık asli dava zamanaşımının, sorgu tarihi olan 30.03.2011 tarihinden hükmün açıklandığı 03.05.2016 tarihine kadar geçmiş bulunduğu gözetilmeden, suça sürüklenen çocuk hakkındaki kamu davasının zaman aşımı nedeniyle düşürülmesi yerine yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuğun temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma sebebi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi aracılığıyla 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi uyarınca suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davalarının zaman aşımı nedeniyle DÜŞMESİNE, 24.01.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5894, Karar No: 2011/14671, Tarih: 26.09.2011

**5. Hukuk Dairesi         2011/5894 E.  ,  2011/14671 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

1-Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan 28 Temmuz 2009 gününde A.Sağmallı Belediye imar planı içinde olup olmadığı, değilse belediye veya mücavir alan sınırları dahilinde bulunup bulunmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı ve etrafının meskun olup olmadığı hususlarının ilgili A.Sağmallı Belediyesinden sorularak,

Alınacak cevapla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 26.09.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/16315, Karar No: 2014/19442, Tarih: 16.06.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/16315 E.  ,  2014/19442 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA 11. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 29/12/2011

NUMARASI : 2007/1142-2011/1882

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti ile ikramiye alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işverence haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla mesai, yıllık izin, hafta tatili, ulusal bayram genel tatil, ikramiye ve sandık kesintisi alacaklarının tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının istifa ettiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş akdini feshinin haksız olduğu gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin taleplerinin kabulüne, fazla mesai ve ikramiye taleplerinin kısmen kabulüne, hafta tatili, ulusal bayram genel tatil ve sandık kesintisi taleplerinin reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi

verilmelidir. Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.).

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda davacının günlük 11 saati aşana çalışmalarından en az 1,5 saat ara dinlenmesi düşülmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

3- İmzalı yıllık izin belgelerine göre 2006 yılında kullanıldığı anlaşılan 21 günlük iznin izin alacağından mahsubu gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

4- Davacının 01.11.2000 tarihli dilekçesinde ki yıllık izin alacaklarına yönelik beyanı ile bağlı olduğu göz önüne alınarak yıllık izin alacağının hesabında söz konusu dilekçenin de değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 16.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay — Esas No: 2011/5890, Karar No: 2011/14672, Tarih: 26.09.2011

**5. Hukuk Dairesi         2011/5890 E.  ,  2011/14672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

1-Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan 28 Temmuz 2009 gününde A.Sağmallı Belediye imar planı içinde olup olmadığı, değilse belediye veya mücavir alan sınırları dahilinde bulunup bulunmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı ve etrafının meskun olup olmadığı hususlarının ilgili A.Sağmallı Belediyesinden sorularak,

Alınacak cevapla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 26.09.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.