muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/8214, Karar No: 2022/15052, Tarih: 29.11.2022

Bu açıklamalar doğrultusunda somut olayda, iş kazası olayının özelliğine, sürekli iş göremezlik oranının niteliğine göre sigortalı ...’ın 21.02.2012 tarihinde 24 yaşında elektrik teknisyeni bir işçi olarak çalışmaktayken, diğer bir işçi arkadaşıyla beraber yere düşen kabloyu direğe takmak için bulundukları sepetli araçta, tele asılmaları ile oluşan gerilme kuvvetine dayanamayan sepetin, kendisini kaldırma platformuna bağlayan plastik takozlardan kopmasıyla, yaklaşık 12 metre yüksekten zemine düşmesi neticesinde, sigortalı ...’in ve iş arkadaşının iş kazasına uğradığı, iş kazasının gerçekleşmesinde sigortalıların kusurlarının bulunmayıp, davalıların değişen oranlarda ancak müştereken %100 oranında kusurlu olduklarının daha evvelce temyiz incelemesinden geçerek kesinleşen dosyalarda kabul edildiği, bu iş kazası nedeniyle düzenlenen sağlık raporlarına göre, sigortalı ...’in kafa travması nedeniyle opere edildiği ve serebro vasküler hastalık; subaraknoid kanama (SAK) teşhisi konulduğu, giderek sigortalıya trakeostomi ile gastrostomi uygulandığı, bilinci açık olduğu halde oryante ve koopere olmadığı, alt ekstremitede minimal hareket, bilateral üst ekstremitede ise hareket olmayıp, yatağa bağlı durumda olduğu belirtilip, açıklanan bu tanılar ile %100 oranında sürekli iş göremezlik oranıyla beraber, sigortalının sürekli yardıma ve bakıma muhtaç duruma gelmiş olduğunun tespit edildiği, bu duruma göre sigortalının ağır bedensel zarara uğradığı açıktır. İlk Derece Mahkemesince de ağır bedensel zararın varlığı kabul olunmasına karşın, açıklanan bu duruma göre anne ve babanın maruz kaldığı manevi kayba karşın hüküm altına alınan 25.000,00 TL tutarındaki manevi tazminatların az olduğu açıktır.

Bu aşamada, Bölge Adliye Mahkemesince manevi tazminat miktarlarının yeterliliği konusunda açıklanan gerekçe üzerinde durarak açıklamada bulunmak da faydalı olacaktır.

Bilindiği üzere manevi tazminat, haksız eylem nedeniyle manevi zarara uğrayan şahsın kişiliğinde oluşan zararı tazminle orantılı bir para tutarı olup, iş bu manevi tazminatın kanunen düzenlenen haller dışında (4721 Sayılı Türk Medeni Kanunun 25/4. Fıkrasındaki düzenleme) miras yoluyla intikali söz konusu değildir.

Bu aşamada, Bölge Adliye Mahkemesince manevi tazminat miktarlarının yeterliliği konusunda açıklanan gerekçe üzerinde durarak açıklamada bulunmak da faydalı olacaktır.

Bilindiği üzere manevi tazminat, haksız eylem nedeniyle manevi zarara uğrayan şahsın kişiliğinde oluşan zararı tazminle orantılı bir para tutarı olup, iş bu manevi tazminatın kanunen düzenlenen haller dışında (4721 Sayılı Türk Medeni Kanunun 25/4. Fıkrasındaki düzenleme) miras yoluyla intikali söz konusu değildir.

Somut olayda da davacıların, sigortalı ...’ın iş kazası neticesinde uğradığı ağır bedensel zarar kapsamında manevi tazminat (yansıma manevi tazminat) talebinde bulundukları, böylece iş bu davanın sigortalının sağlığında açıp vefatıyla mirasçılarına intikal eden Türk Medeni Kanunun 25/4.maddesi kapsamındaki bir manevi tazminat davası olmadığının açıkça anlaşılabilir olmasına göre; Bölge Adliye Mahkemesince sigortalı ...’ın sağlığında iken açtığı ve kesinleşerek sonuçlanan dava dosyasında hükmedilen tazminatlara işaret edilerek “Kazalı lehine 05.11.2018 günü kesinleşen ... 7. İş Mahkemesinin 19.04.2016 gün ve 2013/356 Esas ve 2016/266 sayılı dosyasında 120.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği kazalının incelenen nüfus kaydına göre hükümden sonra 31.03.2020 tarihinde vefat etmesi nedeniyle bu alacağın kazalının anne ve babası olan davacılardan ... ve ... terekesine dahil olduğu” belirtilerek davacılar için hükmedilen manevi tazminat tutarlarının yeterli olduğu sonucu doğacak şekilde gerekçe tesis edilmiş olması da usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Bütün bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş; davacı anne ve babanın sigortalı çocuğu ...’ın sağlığında 21.02.2012 tarihinde uğradığı iş kazası nedeniyle ağır bedensel zarara uğraması nedeniyle, davacılar lehine hükmedilen 25.000 TL tutarındaki manevi tazminatların ayrı ayrı az olduğu gözetilerek davacılar lehine hakkaniyete uygun manevi tazminatlara hükmetmekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi kararının HMK'nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen İlk Derece Mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacılara iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.11.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/20701, Karar No: 2016/5279, Tarih: 17.03.2016

**2. Hukuk Dairesi         2015/20701 E.  ,  2016/5279 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-karşı davalı tarafından kusur belirlemesi ve tazminatlar yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Dosyadaki yazılara, mahkemece bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ait temyiz itirazlarının incelenmesi artık mümkün bulunmamasına göre

davacı-karşı davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Tarafların tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri, paranın alım gücü, kişilik haklarına yapılan saldırı ile ihlâl edilen mevcut ve beklenen menfaat dikkate alındığında davalı-karşı davacı kadın yararına takdir edilen maddi ve manevi tazminat çoktur. Türk Medeni Kanununun 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesi ile Türk Borçlar Kanununun 50 ve 52. maddesi hükmü dikkate alınarak daha uygun miktarda maddi (TMK m. 174/1) ve manevi (TMK m. 174/2) tazminat takdiri gerekir. Bu yönler gözetilmeden hüküm tesisi doğru bulunmamıştır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda l. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 17.03.2016 (Per.)
Yargıtay — Esas No: 2015/11452, Karar No: 2016/3134, Tarih: 21.03.2016

**11. Hukuk Dairesi         2015/11452 E.  ,  2016/3134 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ..... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 18.03.2014 tarih ve 2013/429-2014/102 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, jeoloji mühendisi olan müvekkilinin şahsi ve mesleki eşyalarını.....'ta bulunan annesine iki koli halinde göndermek üzere 28/03/2013 tarihinde ... kargoya teslim ettiğini,... kargo ile müvekkilinin çalıştığı şirket arasında kargo gönderimi hususunda bir anlaşma olduğundan müvekkilinin ve diğer çalışanların kendi kargolarını bu indirimden faydalanmak için şirket adına gönderdiklerini, müvekkilinin de kendisine ait iki koliyi teslim ederken indirimden yararlanmak suretiyle gönderici olarak kendi çalıştığı şirketi gösterdiğini, ancak gönderilen eşyaların müvekkilinin kendi eşyaları olduğunu, alıcı kısmında da müvekkilinin annesinin bulunduğunu, içerisinde müvekkilinin kişisel eşyaları bulunan kargonun 01/04/2013 tarihinde müvekkilinin annesine teslim edildiğini, mesleki eşyalarının bulunduğu kolinin ise teslim edilmeyerek davalı kargo şirketince kaybedildiğini, müvekkilinin çalıştığı kurumun tasfiye edilmesi üzerine mesleki eşyaları kargo şirketince kaybedilen müvekkilinin mesleğini icra edemediğini belirtmiş ve kayıp kolideki eşyalar değeri toplamı olan 9.000 TL'nin 28/03/2013 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, yetki ve husumet itirazında bulunmuştur.

Mahkemece, davanın, ..... Şubesi tarafından tanzim edilmiş 28.03.2013 tarih,... sıra nolu faturaya istinaden taşınan kargonun kaybolduğu ve bu suretle davacı ...'nın 9.000,00 TL maddi zarara duçar olduğu iddiasıyla açılan maddi tazminat davası olduğu, ilgili faturanın kargo şirketi tarafından..... adına kesilmiş olup, davacının eldeki yazılı belgeye göre sözleşmede taraf sıfatını haiz olmadığı gibi, aksini ispatlayacak yazılı delilin de dosyaya ibraz edilemediği gerekçesiyle davacının aktif husumet ehliyetine sahip olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 01,50 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 21.03.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7408, Karar No: 2014/15543, Tarih: 08.07.2014

**7. Hukuk Dairesi         2014/7408 E.  ,  2014/15543 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Mersin 4. İş Mahkemesi

Tarihi : 13/02/2014

Numarası : 2012/764-2014/52

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1.Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2.Davacı vekili, 07:00-20:00 ve bazan 21:00-22:00 saatlerine kadar çalıştığını, iddia ederek fazla çalışma ve hafta tatili çalışma alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir.

Somut olayda bilirkişi davacının günde ortalama 10 saat çalıştığını haftada 6 günden 60 saat çalıştığını belirtmiş ancak davacının hangi saatler arasında çalıştığını, günlük çalışma süresinden ne kadar ara dinlenme süresini indirdiğini raporunda denetime elverişli şekilde göstermemiştir.

Fazla çalışma sürelerinden ara dinlenme süreleri indirilmeksizin denetime elverişli şekilde yapılan indirim gösterilmeksizin hesaplama yapılması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3.Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

Mahkemece dosya içerisindeki özlük dosyasına göre davacının hafta da 6 günden ortalama 60 saat çalıştığının belli olduğu, özlük dosyası içerisindeki taşıt talep emirleri, çevre ve Orman Bakanlığı yazıları ve tanık anlatımlarıyla fazla çalışma olgusunun davacı tarafça ispatlandığı, ispatın kaydi olması nedeniyle hakkaniyet indirimi gerekmediği gerekçesiyle fazla çalışma alacağından hakkaniyet indirimi yapılmamıştır.

Kayda dayalı fazla çalışmalarda çalışmanın başlangıç ve bitiş saatleri bellidir. Alınacak raporda bu çalışmaların haftalık 45 saat üzerinden denetime elverişli şekilde döküm yapılarak gösterilmesi gerekir. Kayda dayalı olduğu iddia ve kabul edilmesine rağmen haftalık ortalama almak şeklinde bir hesaplama yöntemi ilkelerimize aykırıdır.

Mahkemece yapılacak iş kayda dayalı çalışma dönemlerinin haftalık dökümler şeklinde denetime elverişli halde gösterir bilirkişi raporu alarak tanıkların beyanları görgüye dayalı olmadığından kayda dayalı dönem dışında kalan süreler dışlanarak usulü kazanılmış hak da dikkate alınarak haftada 15 saat geçmemek üzere tespit edilecek bu çalışma üzerinden indirim yapılmaksızın alacağı kabul etmektir. Mahkemece eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir.

Mahkemece yapılacak iş kayda dayalı çalışma dönemlerinin haftalık dökümler şeklinde denetime elverişli halde gösterir bilirkişi raporu alarak tanıkların beyanları görgüye dayalı olmadığından kayda dayalı dönem dışında kalan süreler dışlanarak usulü kazanılmış hak da dikkate alınarak haftada 15 saat geçmemek üzere tespit edilecek bu çalışma üzerinden indirim yapılmaksızın alacağı kabul etmektir. Mahkemece eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 08.07.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14632, Karar No: 2014/4608, Tarih: 11.02.2014

**3. Ceza Dairesi         2013/14632 E.  ,  2014/4608 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanığın cezasının 5237 sayılı TCK'nin 50/1-f maddesi gereğince kamuya yararlı bir işte çalıştırma seçenek yaptırımına çevrilmesi gerekirken infazı sınırlar şekilde "temizlik hizmetinde çalıştırılmasına" ibaresinin hükme yazılması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan bozma üzerine verilen hükmün bu nedenle BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesiyle yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesi gereğince hüküm fıkrasında TCK'nin 50/1-f maddesi ile ilgili bendinde yer alan "temizlik hizmetinde" ibaresinin hükümden çıkartılması suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA , 11/02/2014 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7754, Karar No: 2016/1892, Tarih: 16.02.2016

**19. Ceza Dairesi         2015/7754 E.  ,  2016/1892 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5846 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

5846 sayılı Kanunun 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun ile değişik soruşturma ve kovuşturma usulünü düzenleyen 75. maddesindeki "71 ve 72. maddelerde sayılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması şikayete bağlıdır. Yapılan şikayetin geçerli kabul edilebilmesi için hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve sair delilleri Cumhuriyet Başsavcılığına vermeleri gerekir. Bu belge ve sair delillerin şikayet süresi içinde Cumhuriyet Başsavcılığına verilmemesi halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir” şeklindeki düzenlemeye göre, şikayetçinin 6 aylık yasal şikayet süresi içerisinde dava konusu edilen materyaller yönünden hak sahibi olduğunu kanıtlayan belgeleri ibraz etmediği anlaşıldığından, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’nın 317. maddesi uyarınca tebliğnameye aykırı olarak, şikayetçi temsilcisinin TEMYİZ İSTEĞİNİN REDDİNE, 16/02/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7139, Karar No: 2014/6482, Tarih: 28.04.2014

**17. Hukuk Dairesi         2013/7139 E.  ,  2014/6482 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Şanlıurfa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalıya trafik sigortalı, müvekkillerinin desteği .....in sürücüsü olduğu aracın tek taraflı kaza yapması sonucu desteğin hayatını kaybettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere davacılar için ayrı ayrı 5.000,00'er TL destekten yoksun tazminatının faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın iki yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra açıldığını, bu nedenle reddi gerektiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; kazanın tek taraflı olduğu, yapılan ceza soruşturması sonucu kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, bu nedenle ceza zamanaşımı süresinin uygulanamayacağı, iki yıllık zamanaşımı süresinin ise dolduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Çekişmelerin bir an önce sonuçlandırılmayıp uzun süre askıda bırakılmasının toplumun barış ve huzurunu bozacağı düşünülerek yargı yoluyla hak aramaya konulan zaman sınırı olarak öngörülen zamanaşımı kurumu bir maddi hukuk kurumu değildir. Bir borcu doğuran, değiştiren, ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır.

Borçlar Kanunu'nun 41. maddesinde haksız fiil tanımlanmış, 60. maddesinde de haksız fiilden zarar görenin bundan kaynaklanan maddi ve manevi zararın tazmini istemi ile açacağı davaların bağlı olduğu zamanaşımı süreleri özel olarak düzenlenmiştir. BK'nın 60. maddesinde üç türlü zamanaşımı süresi öngörülmüş olup bunlar, zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıllık sübjektif ve nispi nitelikteki kısa zamanaşımı süresi, herhalde haksız fiil tarihinden itibaren 10 yıllık objektif ve mutlak nitelikte uzun zamanışımı süresi ile olağan üstü nitelikteki ceza zamanaşımı süresidir (EREN Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, B. 9, İstanbul 2006, s. 794).

Buna karşılık, özel bir kanun hükmünün, özel olarak zamanaşımı süresi öngördüğü tehlike sorumluluklarında BK m. 60 uygulanmaz. 2918 sayılı KTK'nın 109/I. maddesinde "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar" hükmüne, yine aynı kanunun 109/II. maddesinde ise, "dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş ise, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir" hükmüne yer verilmiştir.

Aynı fiil bazen, hem sorumluluğu gerektiren hem de ceza kanunlarına göre cezayı gerektiren bir fiil olabilir. Bu fiile göre Ceza Kanununun daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörüldüğü hallerde, tazminat davasının daha önce zamanaşımına uğraması tutarlı bir çözüm oluşturmaz. Zira cezalandırma, müeyyide olarak tazminattan daha ağırdır. Bu sebeple, kanun koyucu uyum sağlamak amacıyla ceza davası için öngörülen zamanaşımı süresince tazminat davasının da devamını temin bakımından genel olarak BK 60/II (6098 sayılı TBK m. 72/I), özel olarak da KTK 109/II. maddesinde düzenleme yapmıştır.

Burada üzerinde durulması gereken, 2918 sayılı KTK'nın 109. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen, ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresinin, tazminat talebi ile açılacak davalar için de geçerli olabilmesinin, sadece fiilin Ceza Kanununa göre cezayı gerektiren bir fiil olmasının yeterli olması koşuluna bağlanmış bulunmasıdır. Söz konusu yasa hükmü, ceza zamanaşımının uygulanabilmesi için sadece fiilin cezayı gerektiren bir eylem olmasını yeterli görmekte; bunun dışında, eylemi gerçekleştiren fail hakkında soruşturma yapılmasını, ceza davası açılmış olması veya mahkumiyet kararıyla sonuçlanmış bir ceza davasının varlığı koşulu aranmamaktadır. Dahası, söz konusu hükümde, ceza zamanaşımının uygulanması bakımından sürücü ve diğer sorumlular (örneğin işleten veya Güvence Hesabı) arasında bir ayrım da yapılmamış, böylece kuralın bunların tümü için geçerli olduğu, hepsi için aynı zamanaşımı süresinin uygulanacağı öngörülmüştür (HGK'nın 10.10.2001 gün 2001/19-652-705 ve HGK'nın 16.04.2008 gün, 2008/4-326-325 sayılı kararları ile uzamış ceza zamanaşımı benimsenmiştir).