muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/7, Karar No: 2018/6303, Tarih: 18.10.2018

Ancak;

Sanık ... hakkında tekerrüre esas alınan Turgutlu 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 18.06.2009 tarih, 2007/25 Esas ve 2009/323 Karar sayılı kararına konu ilamın suç tarihleri olan ''07.01.2012'', ''Şubat.2012'', ''04.06.2012'' ve ''2012'' tarihinden sonraki bir tarih olan ''10.09.2012''tarihinde kesinleştiği ve tekerrüre esas alınamayacağının gözetilmemesi

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hüküm fıkraslarında sanık ... hakkında TCK'nın 58. maddesinin uygulandığı bölüme ''Sanık ...'un mağdurlar ..., ... ve ...'e karşı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan hükümlerdeki suç tarihleri tekerrüre esas alınan ilamın kesinleşme tarihinden önce olduğundan bu mağdurlara yönelik hükümlerde TCK'nın 58. maddesi uyarınca tekerrür hükümlerinin uygulanmasına yer olmadığına'' cümlesinin eklenmesi suretiyle, diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

III-Sanıklar ..., ... ve ... hakkında mağdur ...'a karşı kurulan hükümlere yönelen temyiz istemlerinin incelenmesinde;

1-Oluş ve dosya içeriğine göre; mağdur ...'un 02.08.2013 tarihli ifadesinde sanıklardan ...'tan %30 faizle parça parça 15.000 TL borç aldığını, iki ay fazini ödediğini, sonra ödeme yapamadığını, 2012 yılı kış aylarında sanık ...'ın kendisini çağırması üzerine kahvehanede buluştuklarını, sonrasında Turgutlu eski mezarlık olarak bilinen yerin altında biryere gittiklerini, burda sanık ...'ın kendisine yumruk vurduğunu, olay yerinde borçları nedeni ile bulunan ...'ın olayı yatıştırdığını beyan ettiği, mağdur sıfatı ile dinlenen ...'a ise hem soruşturma hem de kovuşturma aşamasında mağdur ...'un iddialarının sorulmadığı anlaşılmakla, ...'ın mağdur ...'un özgürlüğünün kısıtlanması olayına ilişkin olarak tanık sıfatıyla dinlenmesi gerektiği gözetilmeyerek eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde sanıkların mahkumiyetlerine karar verilmesi,

Kabule göre ise;

2-Sanık ... hakkında tekerüre esas alınan Turgutlu 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 18.06.2009 tarih, 2007/25 Esas ve 2009/323 Karar sayılı kararına konu ilamın suç tarihi kabul edilen Şubat.2012 tarihinden sonraki bir tarih olan ''10.09.2012''tarihinde kesinleştiği ve tekerrüre esas alınamayacağının gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ..., ... ve ... savunmanının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 18/10/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5705, Karar No: 2018/4232, Tarih: 07.05.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/5705 E.  ,  2018/4232 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

5271 sayılı CMK'nın 225. maddesi uyarınca hükmün konusu duruşmanın neticesine göre iddianamede gösterilen fiil ve failden ibaret olup, iddianamade açıklanan ve suç oluşturduğu ileri sürülen fiilin dışına çıkılarak açılmayan davadan yargılama yapılıp hüküm kurulmasının mümkün bulunmadığı, Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı‘nın 13.12.2012 tarih ve 2012/77215 Soruşturma- 2012/23990 Esas sayılı iddianamesi ile 213 sayılı Yasanın 367. maddesine göre dava şartı olan Bursa Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı‘nın 05.10.2012 tarih ve RDK-I-2012/72 sayılı mütalaasına uygun olarak sanık hakkında, kendi ismiyle 12.05.2010 tarihinde Yıldırım Vergi Dairesi Başkanlığı nezdinde tesis ettirdiği şahsi mükellefiyeti kapsamında, "2010 ve 2011 takvim yıllarında sahte fatura düzenlediğinden" bahisle kamu davası açıldığı, sanık hakkında... İmalat Çeliği Endüstriyel Hırdavat İnş. Taah. Hafriyat Tic. Ltd. Şti.‘nin ortağı sıfatıyla “2010 ve 2011 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” veya “2010 ve 2011 takvim yıllarında sahte fatura kullanma“ suçlarından açılmış bir dava ve yargılama koşulu olan mütalaa bulunmadığı gibi, sanığın farklı mükellefiyetlerine ilişkin olarak sahte fatura düzenleme ve kullanma eylemleri ile birbirinden ayrı ve bağımsız suçlar olan "sahte fatura düzenleme" ve “sahte fatura kullanma” suçları birbirine dönüşemeyeceği halde, iddianame kapsamı dışına çıkılarak, kararın gerekçe kısmında sanığın suç tarihlerinde ... İmalat Çeliği Endüstriyel Hırdavat İnş. Taah. Hafriyat Tic. Ltd. Şti.‘nin ortağı sıfatıyla sahte fatura kullanma ve düzenleme suçlarını işlediğinden bahsedilip, hüküm kısmında ise “sahte fatura kullanma“ suçundan hüküm kurulduğu belirtilmek suretiyle hükmün karıştırılması,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükmün, bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 07.05.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/28267, Karar No: 2016/21490, Tarih: 05.12.2016

**9. Hukuk Dairesi         2016/28267 E.  ,  2016/21490 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, davalı Bakanlığa ait hastanede doktor sekreteri olarak çalıştığını, baştan beri hastane işçisi olmasına rağmen muvazaalı olarak alt işveren işçisi gösterildiğini ve muvazaa olduğunu iddia ederek, baştan beri davalı Bakanlığın işçisi olduğunun tespitine ve ilave tediye alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı ...'na bağlı ... ... Devlet Hastanesi'nde daimi olarak fakat farklı taşeronlarda sigortalı olarak bugüne kadar tıbbi sekreter olarak çalıştığını, Müvekkilinin çalıştığı dönem boyunca hasta giriş kaydı, hekimin vermiş olduğu tetkiklerin barkodunu yazdırma, hasta dosyası oluşturma düzenleme , reçete yazma, ilaç isteme, sarf düşme , ameliyat malzemesi isteme, epikriz yazma, istirahat raporları düzenleme, ameliyat listesi hazırlama, ameliyat kodlarını yazma, evrak takibi, veri kaydı, ... ve ilaç raporlarının düzenlenmesi, hizmet malzemelerinin bilgisayara girilmesi ve hasta çıkış işlemleri gibi işler yaparak doktor ile hasta arasında köprü görevi gördüğünü, davalı sayılan işleri sürekli taşeron aracılığıyla yaptırmış olsa da söz konusu işler hastanenin asli ve sürekli işlerden olduğunu, 4857 sayılı İş Yasası’nın 2. Maddesinde alt-üst işveren ilişkisi tanımlanmış ve işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemeyeceği aksi durumda asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçilerinin başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılarak işlem görecekleri hükme bağladığını, ... ... Devlet Hastanesinde sunulan hizmet ... hizmeti olup söz konusu hizmet hasta kayıt ile başlar tanı-teşhiş-tedavi ve hasta çıkış işlemleri ile son bulur. Müvekkilinin yaptığı hasta giriş kaydı, hekimin vermiş olduğu tetkiklerin barkodunu yazdırma, hasta dosyası oluşturma düzenleme , reçete yazma, ilaç isteme, sarf düşme , ameliyat malzemesi isteme, epikriz yazma, istirahat raporları düzenleme, ameliyat listesi hazırlama, ameliyat kodlarını yazma, evrak takibi, veri kaydı, ... ve ilaç raporlarının düzenlenmesi, hizmet malzemelerinin bilgisayara girilmesi ve hasta çıkış işlemleri alt işverene devredilebilecek yardımcı işlerden değil, davalı Bakanlık bünyesindeki hastanenin vermiş olduğu ... hizmetinin yürüyebilmesi için zorunlu işlerden olduğunu, asıl iş olduğunu, müvekkilinin yaptığı iş teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirecek bir iş olmayıp bilgisayar kullanımı uzmanlık gerektirmeyecek düzeyde olduğunu, tüm bu sebeplerle; öncelikle dava dışı taşeronlar ile ... Bakanlığı arasındaki sözleşmelerin muvazaalı olduğunun ve müvekkilin ... ... Devlet Hastanesi'nde işe başlama tarihinden itibaren ... Bakanlığı’nın işçisi sayıldığının tespitine karar verilmesine ... Bakanlığı’nın asli ve sürekli işçisi olup Bakanlık bir kamu kurumu olduğunu, kamu kurumlarında çalışan işçilere 6772 sayılı yasaya göre, ilave tediye ödendiğini, davacı müvekkile bugüne kadar ilave tediye alacakları ödenmediğini belirterek, bu alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, 663 sayılı ...çerçevesinde ... Bakanlığına bağlı kuruluşlar olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun (1) sayılı cetvelinde Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu ve Türkiye Halk Sağlığı Kurumu ile (2) sayılı cetvelinde yer alan Türkiye Hudut ve Sahiller ... Genel Müdürlüğü ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu kurulmuştur. Anılan ...uyarınca bağlı kuruluşlara kendi davalarında taraf ehliyeti sağlanmış ve Geçici 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ile de, “Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yeniden yapılandırılan Bakanlık, kaldırılan Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı ve Hudut ve Sahiller ... Genel Müdürlüğünün üçüncü kişilerle yapmış olduğu veya taraf olduğu her türlü taahhüt, sözleşme, hak, alacak ve borçları ile dava ve icra tâkipleri, teşkilatlarını bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine uygun hale getirdikten sonra Bakanlık ve ilgisine göre bağlı kuruluşlara devredilmiş sayılır.” hükmü öngörüldüğünü, bu sebeple, husumetin ... ... Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yöneticiliğinin bağlı olduğu “TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU”na yöneltilmesi gerektiğini, davanın açıldığı tarihe göre, davacının ilave tediye alacağı zamanaşımına uğradığını, davacı ilave tediye alacak talebinde bulunmakta olup; bu talebin zamanaşımına uğradığı açık olduğunu, davacının, veri giriş işine ait hukuki ilişkinin muvazaalı olduğu yönündeki ... Bölge Müdürlüğü’nün 27/09/2011 tarihli ve 26754-41 sayılı yazısı ve ekindeki ... ve ... Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişliği’nin 22/08/2011 tarihli ve 81 sayılı muvazaa tespitine yönelik İnceleme Raporuna karşı; Bakanlığımız tarafından ... 5. İş Mahkemesinin E.2011/674 esasına kayden itiraz yoluna gidilmiş olup; mezkûr mahkemenin 07/03/2013 tarihli ve K.2013/82 sayılı kararı ile, “ VERİ GİRİŞ HİZMET İŞİNE DAİR YAPILAN MUVAZAA TESPİTİNİN İPTALİNE” karar verildiğini, bu nedenle; muvazaanın olmadığına dair mahkemece verilen hüküm bulunmadığını, Dolayısıyla adı geçen davacının dava konusu talebi hukuki dayanaktan yoksun olup; davanın reddine karar verilmesi hukuki zorunluluk olduğunu, İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanını düzenleyen 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 sayılı Kanunla 6212 sayılı Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun’un 1 inci maddesinde, “Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküler, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmiyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır

.” hükmü öngörüldüğünü, anılan hüküm ile;sadece Devlet ve ona bağlı kurumlarda çalışmakta olan ve 4857 sayılı İş Kanununa göre işçi vasfında olan kimselere her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılacağı öngörülmüş olup; belirtilen statüde olmayan davacıya ilave tediye ödenmesi mümkün olmadığını, davacının tıbbi sekreter olarak çalışmadığını, veri giriş personeli olarak çalıştığını, davacının tıbbi sekreterlik eğitimi olmadığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davalı Bakanlığa bağlı hastanelerin bilgi işlem/veri girişi/ tıbbi sekreterlik gibi işleri ihale yolu ile alt işverene verebileceği, 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli ... Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu'nun 11. maddesi gereğince 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. Maddesinin

III. ... Hizmetleri ve Yardımcı ... Hizmetleri Sınıfı başlıklı kısmına eklenen fıkra hükümlerine göre de yasal mevzuatın buna cevaz verdiği, davacının yapılan ihale kapsamında değişen alt işverenler nezdinde veri giriş elemanı/tıbbi sekreter olarak çalıştığı, davalı kurum ile dava dışı alt işveren şirketler arasındaki ihale sözleşmelerinin de veri giriş hizmeti alımına ilişkin olduğu, dinlenen davacı tanıklarının beyanlarından davacının veri giriş elemanı/tıbbi sekreter olarak çalıştığı, yaptığı işte değişiklik olmadığı, başka bir işte çalıştırılmadığı, böyle bir iddianın da bulunmadığı, davalı kurumda davacı ile aynı işi yapan kadrolu çalışanların olması, emir ve talimatların davalı hastane yetkilileri tarafından verilmesi ise tek başına muvazaa olgusunun tespiti için yeterli olmayıp kadrolu çalışanlar ile alt işveren işçilerinin işe alımları, mesleğe kabulleri ve nitelikleri arasında da fark olduğu gerekçesi ile muvazaa olgusunun tespiti ve davacının dava dışı alt işveren işçisi olması sebebi ile şartları oluşmayan ilave tediye alacağı yönündeki taleplerinindavanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesi uyarınca, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” Keza aynı maddenin 7. fıkrasına göre, “Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.”

Alt işverene verilen iş, işyerinde mal veya hizmet üretiminin yardımcı işlerinden olmalıdır. Asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi durumunda ise, verilen iş işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olmalıdır.

Asıl alt işveren ilişkisinin gerçekleşmesi için, asıl işverenin mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işi yada asıl işin bir bölümünü alt işverene vermesi gerekir. Verilen iş, mal veya hizmet üretimine ilişkin olmayan bir iş ise, bu tür bir ilişki doğmaz.

Alt işveren işçilerinin bir kısmının, üstlenilen hizmet dışında asıl veya yardımcı başka işte çalıştırılmaları, asıl-alt işveren arasındaki sözleşmeyi muvazaalı hale getirmez. Sadece başka işte çalıştırılan işçi açısında asıl alt işveren ilişkisinin unsurlarının bulmadığı kabul edilmelidir.

Alt-asıl işveren arasındaki ilişki, niteliğine göre, eser, taşıma, kira gibi sözleşmelere dayanır. Alt işveren üstlendiği işi sözleşme koşulları doğrultusunda, ama kendi adına ve bağımsız bir biçimde yürütür. Çalıştırdığı işçilerle kendi adına iş sözleşmesi yapar; gerekli talimatları verir; işçilere ücretlerini kendisi öder; ücret bordrolarını düzenler; ... primlerini yatırır.

Alt-asıl işveren arasındaki ilişki, niteliğine göre, eser, taşıma, kira gibi sözleşmelere dayanır. Alt işveren üstlendiği işi sözleşme koşulları doğrultusunda, ama kendi adına ve bağımsız bir biçimde yürütür. Çalıştırdığı işçilerle kendi adına iş sözleşmesi yapar; gerekli talimatları verir; işçilere ücretlerini kendisi öder; ücret bordrolarını düzenler; ... primlerini yatırır.

Bir asıl işin yasa kapsamında işveren tarafından alt işverene verilmesinin düzenlenmesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/7 maddesi ve Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca muvazaa iddialarının araştırılmasına engel teşkil etmez. Söz konusu hükümde sayılan işlerin alt işverene verilmesine dayanılarak iş sözleşmesinin feshi, muvazaa iddiasının ispatı hâlinde geçersiz olacaktır.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaa hakim tarafından resen dikkate alınmalıdır. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı İş Kanununun 2/7 maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Bu kriterler, asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi sureti ile haklarının kısıtlanması veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisinin kurulması olarak belirtilmiştir. Asıl işveren ve alt işveren arasındaki sözleşmenin muvazaalı olması halinde, alt işveren işçisi, aynı madde uyarınca başlangıçtan itibaren asıl işveren işçileri sayılacaktır. Böyle bir durumda işe iade isteyen alt işveren işçisinin asıl işveren işyerine işe iadesine karar verilmesi gerekir. Zira alt işveren gerçekte işveren değildir ve işveren sıfatı bulunmamaktadır.

Tarafların gerçek iradeleri işçi temini olduğu halde, bunu bir asıl işveren alt işveren ilişkisi olarak göstermişlerse muvazaalı bir hukuki işlem söz konusudur. Asıl işveren işçilerinin hakları kısıtlanarak alt işveren işçisi olarak çalıştırılması, hangi alt işverenle çalıştıklarını bilmemesi gibi bulgular bu ilişkinin muvazaalı olduğuna işaret eden diğer özelliklerdir.

Asıl iş, mal ve hizmet üretiminin esasını oluşturan iştir ve bu iş doğrudan üretim organizasyonu içinde yer alır ve üretimin zorunlu unsurdur. Asıl işverenin faaliyet alanına göre belirlenir.

Yardımcı iş, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber, doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan, ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan iştir.

Asıl alt işveren ilişkisinde ilişkinin muvazaalı veya yasadaki unsurları taşıyıp taşımadığının belirlenmesinde,

Yardımcı iş, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber, doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan, ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan iştir.

Asıl alt işveren ilişkisinde ilişkinin muvazaalı veya yasadaki unsurları taşıyıp taşımadığının belirlenmesinde,

Biri asıl diğer hukuksal ve ekonomik bağımsızlık ile ayrı bir iş organizasyonuna sahip iki ayrı işverenin bulunup bulunmadığı,

Alt işveren işçilerinin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılıp çalıştırılmadıkları,

Alt işverene verilen işin, işyerinde asıl işveren tarafından yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin, yardımcı işlerinden olup olmadığı,

Alt işverene verilen işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olup olmadığı;

Alt işverenin daha önce o işyerinde çalıştırılan bir kişi olup olmadığı;

Alt işverenin işe uygun yeterli ekipman ile tecrübeye sahip olup olmadığı;

İstihdam edeceği işçilerin niteliklerinin yapılacak işe uygun olup olmadığı;

Alt işverene verilen işte asıl işveren adına koordinasyon ve denetimle görevlendirilenlerden başka asıl işverenin işçisinin çalışıp çalışmadığı;

Yapılan alt işverenlik sözleşmesinin iş hukukunun öngördüğü kamusal yükümlülüklerden kaçınmayı amaçlayıp amaçlamadığı;

Yapılan alt işverenlik sözleşmesinin işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut mevzuattan kaynaklanan bireysel veya kolektif haklarını kısıtlamaya ya da ortadan kaldırmaya yönelik yapılıp yapılmadığının araştırılması ve irdelenmesi gerekir.

Bir alt işveren, bir asıl işverenden sözleşme ile üstlendiği mal veya hizmet üretimi için belirli bir organizasyona, uzmanlığa ve hukuksal bağımsızlığa sahip değilse, kısaca üretim ya da hizmet sunumuna ilişkin ekonomik faaliyetin bağımsız yönetimini üstlenmemişse asıl işveren alt işveren ilişkisinden çok olayda, asıl işverene işçi temini söz konusu olacaktır.

Alt işveren işçilerinin bir kısmının, üstlenilen hizmet dışında asıl veya yardımcı başka işte çalıştırılmaları, asıl-alt işveren arasındaki sözleşmeyi muvazaalı hale getirmez. Sadece başka işte çalıştırılan işçi açısında asıl alt işveren ilişkisinin unsurlarının bulunmadığı kabul edilmelidir.

Asıl-alt işveren ilişkisinin yasal unsurlarını taşıması durumunda, işçinin asıl işverenin taraf olduğu Toplu İş Sözleşmesinden yararlanması mümkün değildir. Muvazaanın tespiti halinde davacının asıl işverenin taraf olduğu Toplu İş sözleşmesinden yararlanması için ise sendikaya üye olması, üyeliğin işverene bildirilmesi veya dayanışma aidatı kesilmesini talep etmesi gerekir. Üyeliğin bildirildiği veya dayanışma aitdaının keislmesini talep ettiği tarihten itibaren Toplu İş sözleşmesi hükümlerinden yararlandırılmalıdır.