muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/19446, Karar No: 2017/2520, Tarih: 08.03.2017

Davacı vekili birleşen davada; 35.000,00 TL kalıcı iş göremezlik tazminatı ile ....000,00 TL geçici iş göremezlik

tazminatının davalı ... AŞ ile davalı ... Tic Ltd Şti'den kaza tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte, diğer davcalı Akın Ataş yönünden ise kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... .... ve ... Elektronik San ve Tic Ltd Şti vekili; davacının sevk ve idaresindeki ... ... plakalı motosiklet ile müvekkil ... ...'ın sevk ve idaresindeki ... ... plakalı kamyonetin çarpışması sonucu yaralamalı trafik kazası meydana geldiğini, trafik tespit tutanağına göre birinci derecede, davalının ikinci derecede kusurlu bulunduğunu, davacı kazanın oluşunda trafik tespit tutanağında belirtilenden çok daha fazla kusurlu oluğunu, birinci derecede davalı kusurlu olduğunu, davacı hız sınırını %... dan fazla aşması nedeni ile en az %40 oranında kusurlu olduğunu, davacının sürücü belgesi olmaksızın araç kullandığını, yine motosiklet kullanımına uygun kask ve benzeri kıyafetleri olmaksızın araç kullandığını, kazanın olduğu tarihte söz konusu yolda hiçbir kavşak düzenlemesi yapılmadığını, karşıdan karşıya geçişler sağa ve sola dönüşler gelişigüzel yapıldığını, müvekkil kazadan sonra davacı ile yakından ilgilendiğini, bütün hastahane masraflarını karşıladığını, kendi aracı ile veya birileri vasıtası ile hastahaneye gidiş gelişini üstlendiğini bu nedenlerden dolayı yerinde olmayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; Zamanaşımı sebebiyle davanın reddine karar verilmesini, aktüer bilirkişi tarafından incelemesinin yapılaması gerektiğini, temerrüd oluşmadığından faiz talebinin reddini istemiştir.

Mahkemece; toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, Asıl ve birleşen dosyada; Davacı... ... ... tarafından açılan destek Asıl ve birleşen davanın kısmen kabul kısmen reddi ile Davacının talep etmiş olduğu geçici iş göremezlik zararı tazminatının kısmen kabulü ile 100,00 TL'sini olay tarihinden (02/03/2006) tarihinden, ....000,00 TL'sinin olay tarihinden, 543,92 TL'sini ıslah tarihi olan .../05/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken ... şirketi yönünden poliçedeki limit ile sınırlı olmak kaydıyla alınarak davacıya verilmesine,Davacının sürekli iş

göremezlik tazminat talebinin kısmen kabulü ile 100,00 TL'sinin olay tarihinden itibaren, 35.000,00 TL'sinin olay tarihinden itibaren, 55.926,... TL'sinin ıslah tarihi olan .../03/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken (... şirketi yönünden poliçedeki limit ile sınırlı olmak kaydıyla) alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine; davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile ....500,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte birleşen dosya davalısı ... şirketi dışındaki diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili ve birleşen davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Asıl Dava, trafik kazasından kaynaklanan geçici/kalıcı işgöremezlik tazminatı ve manevi tazminat istemine; birleşen dava geçici/kalıcı işgöremezlik tazminatı istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nın 166. ve devamı maddeleri uyarınca, davaların birleştirilmesine karar verilmesi halinde sadece bunların yargılaması birlikte yütürülmekte olup, her dava bağımsız karakterini korumaktadır. Bu durumda her dava için ayrı ayrı hüküm kurulmalı yargılama giderleri ve vekalet ücreti v.s. her dava için ayrı ayrı belirlenmelidir.

Somut olayda, asıl ve birleşen davalar için tek bir dava imiş gibi hüküm kurulmuş, ayrı ayrı hüküm kurulmamış, yargılama gideri ve vekalet ücretleri hususunda da tek bir dava gibi hüküm oluşturulmuştur. Hal böyle olunca karışık ve müphem bir hüküm ortaya çıkmıştır. Bu durumda mahkemece, asıl ve birleşen davalar için ayrı ayrı hüküm kurulması, vekalet ücreti v.s.'nin asıl ve birleşen davalar yönünden ayrı ayrı belirlenip hüküm altına alınması gerekirken, yazılı olduğu gibi tek bir dava varmış gibi hüküm kurulması doğru görülmemiş ve bozma nedeni yapılmıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle birleşen davalı ... şirketi vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacı vekilinin tüm ve birleşen davada davalı ... AŞ vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden birleşen davada davalı ... ile asıl ve birleşen davada davacıya geri verilmesine 09.03.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5678, Karar No: 2019/768, Tarih: 11.02.2019

**16. Ceza Dairesi         2018/5678 E.  ,  2019/768 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : Ardahan Ağır Ceza Mahkemesinin 31.01.2018 tarih ve 2017/250 E. 2018/37 K. Sayılı hükmü kaldırılarak;

TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 62, 53, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle incelendi;

1)Sanık müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : Ardahan Ağır Ceza Mahkemesinin 31.01.2018 tarih ve 2017/250 E. 2018/37 K. Sayılı hükmü kaldırılarak;

TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 62, 53, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle incelendi;

1)Sanık müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

İstinaf Mahkemelerinin Türk yargı sistemine dahil olmasıyla kanun yolu yargılamasında yeni bir anlayışı benimseyen kanun koyucunun, hem maddi olay hem de hukuki denetim yapacak olan istinaf başvurusunda sebep gösterme zorunluluğu öngörmezken (5271 sy. CMK madde 273/4), incelemesi hukuki denetimle sınırlı (CMK madde 294/2) olan temyiz yolunda; mülga 1412 sayılı CMUK'dan (madde 305.) da farklı şekilde, re'sen temyiz tercihinden vazgeçerek, temyiz davasını açan ve sınırlayan temyiz dilekçesinde/layihasında temyiz edenin hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini/temyiz sebeplerini göstermek zorunda olduğunu (CMK madde 294/1) şart koşmuş ve temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilmesini öngörmüştür. Temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermemesi durumunda; tıpkı başvurunun süresi içinde yapılmaması, hükmün temyiz edilemez olması ya da temyiz edenin buna hakkı bulunmaması hallerinde olduğu gibi usulüne uygun açılmış bir temyiz davasından bahsedilemeyeceğinden temyiz isteminin reddedilmesini (CMK madde 298) emretmiş (F.Yenisey-A.Nuhoğlu, Ceza Muhakemesi Hukuku sh. 923, Centel-Zafer Ceza Muhakemesi Hukuku sh. 826, C.Şahin-N.Göktürk Ceza Muhakemesi Hukuku sh. 278) olmasına, anılan Kanunun 289. maddesinin, usulüne uygun açılmış bir temyiz davasının "sınırlı inceleme ilkesinin" bir istisnasını teşkil etmesine (F. Yenisey-A. Nuhoğlu, age sh. 905), şartları ve usulü açık bir şekilde ortaya konulmak şartıyla (AİHM Galstyan/Ermenistan Başvuru No; 26986/03 15.01.2007 t.) öngörülen usul şartlarına uyulmaması sebebiyle kanun yolu başvurusunun reddedilmesinin bu hakkın ihlali sonucunu doğurmayacağının (AİHM Sjöö/İsveç Başvuru No; 37604/97) da istikrar kazanmış yargısal kararlarla kabul edilmesine nazaran; sanık müdafiinin 04.07.2018 tarihinde yüzüne karşı tefhim olunan hükmü 09.07.2018 tarihinde gerekçe göstermeden süre tutum dilekçesi ile temyiz ettiği, daha sonra 30.11.2018 tarihinde 7201 sayılı Tebligat Kanunun 21. maddesine göre usulüne uygun olarak kendisine tebliğ edilen hükmü 30.11.2018 tarihli gerekçeli temyiz dilekçesi ile süresinden sonra temyiz ettiği ve CMK’nın 295/1. maddesinde öngörülen yasal süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesi vermediği anlaşılmakla; sanık müdafiinin temyiz istemlerinin 5271 sayılı CMK'nın 298. maddesi uyarınca REDDİNE,

2)Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre yapılan temyiz incelemesi sonunda dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Temel cezanın belirlenmesinde TCK'nın 61/1. maddesinde gösterilen ölçütler nazara alınmak suretiyle, TCK'nın 3/1. maddesi uyarınca işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı olacak şekilde, suçun işleniş biçimi, eylemlerin niteliği, işlendiği yer ve zaman, meydana gelen tehlikenin ağırlığı göz önünde bulundurularak alt ve üst sınırlar arasında, dosya kapsamına adalet ve hakkaniyet kurallarına uygun bir cezaya hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden alt sınırdan yeterince uzaklaşılmadan hüküm kurmak suretiyle eksik ceza tayini,

Kanuna aykırı, Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan bu sebepten dolayı hükmün BOZULMASINA, verilen ceza miktarı ile tutuklulukta geçirilen süre ve mevcut delil durumu dikkate alınarak tutukluluk halinin devamına, 11.02.2019 tarihinde Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyizi yönünden oybirliği, sanık müdafiinin temyizi yönünden ise Üyeler ... ve ...'un karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY:

(1) nolu başlık altında belirtilen “sanık müdafinin 09.07.2018 tarihli süre tutum dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı anlaşıldığından temyiz isteminin CMK'nın 298. maddesi uyarınca reddine” ilişkin sayın çoğunluğun düşüncesine iştirak edilmemiştir.

İncelenen dosya kapsamından;

KARŞI OY:

(1) nolu başlık altında belirtilen “sanık müdafinin 09.07.2018 tarihli süre tutum dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı anlaşıldığından temyiz isteminin CMK'nın 298. maddesi uyarınca reddine” ilişkin sayın çoğunluğun düşüncesine iştirak edilmemiştir.

İncelenen dosya kapsamından;

Ardahan Cumhuriyet Başsavcılığının 14.04.2017 tarih ve 2017/296 esas sayılı iddianamesiyle sanık hakkında “FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün üyesi olmak” suçunu işlediğinden bahisle 5237 sayılı TCK'nın 314/2, 53, 63 ve 3713 sayılı TMK'nın 5. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı, kamu davasının yapılan yargılaması sonucunda Ardahan Ağır Ceza Mahkemesinin 31.01.2018 tarih ve 2017/250 E. - 2018/37 K. sayılı ilamıyla sanık hakkında “silahlı terör örgütüne üye olmak” suçundan 9 Yıl Hapis cezası ile cezalandırılmasına yönelik hüküm kurulduğu, bu karara karşı sanık müdafi tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin 04.07.2018 tarih ve 2018/48 E. - 2018/304 K. sayılı duruşmalı vermiş olduğu kararıyla “ Ardahan Ağır Ceza Mahkemesinin 31.01.2018 tarih ve 2017/250 E. - 2018/37 K. sayılı ilamının 5271 sayılı CMK'nın 280/2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, 5237 sayılı TCK'nın 314/2, 53, 63 ve 3713 sayılı TMK'nın 5. maddeleri uyarınca sanığın neticeden 6 Yıl 10 Ay 15 Gün hapis cezası ile cezalandırılmasına” dair karar verildiği, sanık müdafinin 09.07.2018 tarihli süre tutum dilekçesi vererek anılan kararı temyiz ettiği, ancak gerekçeli temyiz dilekçesini gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 7 günlük yasal süre sonrasında ancak Yargıtay incelemesinden önce verdiği, Yargıtay 16.Ceza Dairesinin sayın çoğunluğu tarafından da “sanık müdafinin 09.07.2018 tarihli süre tutum dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı” gerekçe gösterilerek sanık müdafinin temyiz isteminin CMK'nın 298. maddesi uyarınca reddine yönelik hüküm kurulduğu,

Anlaşılmaktadır.

Somut uyuşmazlığı oluşturan tartışmanın konusunu; "temyiz nedeni içermeyen süre tutum dilekçesiyle temyiz başvurusunda bulunan sanık veya müdafinin gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi günlük süre geçtikten ancak Yargıtay incelemesi yapılmadan önce ek temyiz dilekçesi sunup sunamayacağı, anılan bu ek dilekçe kapsamında temyiz denetiminin yapılıp yapılamayacağı" hususu oluşturmaktadır.

İnsan Haklarına dayanan hukuk devletinde, hukukun üstünlüğü ilkesini hakim kılmak için gereken her türlü yapısal ve kurumsal hukuki reformların hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. Hukukun üstünlüğünü sağlamanın önemli unsurlarından birisi, adil yargılanma ve adalete erişim hakkının tüm güvenceleriyle yaşama geçirilmesidir.

İnsan Haklarına dayanan hukuk devletinde, hukukun üstünlüğü ilkesini hakim kılmak için gereken her türlü yapısal ve kurumsal hukuki reformların hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. Hukukun üstünlüğünü sağlamanın önemli unsurlarından birisi, adil yargılanma ve adalete erişim hakkının tüm güvenceleriyle yaşama geçirilmesidir.

Adalete erişim bir hak olarak kabul edilmektedir. Adalete erişim bir hak olduğu için bu hakkın kullanımı yoluyla yasanın yorumu, anlaşılabilirliği ve dolayısıyla yararlanabilirliği sağlanıp, içtihatlar bu şekilde oluşturulmalıdır. Hakların tanınması yetmez, hakkın etkin kullanımını da sağlanması gerekir.

Yargı organlarının adalet dağıtmada kaçınma yetkileri yoktur. Anayasamız bunu “hiçbir mahkeme görev yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz” biçiminde düzenlemiştir (m. 36/2). Adalet dağıtımından kaçınılması, hakkı teslim etmekten kaçınmak demektir.

Adalete erişim hakkı yargıya başvurma (dava açma), güvence oluşturan yasa yollarına başvurma ve yargı kararlarının uygulanmasını sağlama isteme haklarını güvence altına almaktadır. Temyiz yasa yolu, erişim hakkının adil yargıda zirveye ulaşmasını sağlamaktadır (Coulon, Jean-Marie/Roche, Marie-Anne Frison, s. 443).

Adil yargılanma hakkı, bağımsız ve tarafsız yargı mercileri önünde hakkını aramak, davacı veya davalı olabilmek, yargılama sırasında usuli güvencelere sahip olmak, yargılamanın makul sürede yapılması, mahkeme kararlarına karşı etkin hukuki denetim mekanizmalarının sağlanması gibi temel güvenceleri bünyesinde barındırmaktadır.

Anayasanın 2. maddesinde, Cumhuriyet'in nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, konulan kurallarda adalet ve hakkaniyet ölçülerini göz önünde tutan, hakların elde edilmesini kolaylaştıran, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık ve hak arama özgürlüğünün önündeki engelleri kaldıran devlettir.

Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" hükmüne yer verilmiştir. Maddeyle güvence altına alınan hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının yanında, diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birisidir.

Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin insan onuruna yaraşır biçimde araştırılıp bulunmasıdır. Nitekim, Ceza Genel Kurulunun 23.02.2016 tarih ve 2014/5.MD-98 esas 2016/83 sayılı ve 10.12.2013 tarih ve 2013/359 sayılı kararlarında;“...Ceza Muhakemesinin amacı usul ve kuralların ön gördüğü ilkeler doğrultusunda maddi gerçeğin her türlü şüpheden uzak bir biçimde kesin olarak belirlenmesidir.

Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin insan onuruna yaraşır biçimde araştırılıp bulunmasıdır. Nitekim, Ceza Genel Kurulunun 23.02.2016 tarih ve 2014/5.MD-98 esas 2016/83 sayılı ve 10.12.2013 tarih ve 2013/359 sayılı kararlarında;“...Ceza Muhakemesinin amacı usul ve kuralların ön gördüğü ilkeler doğrultusunda maddi gerçeğin her türlü şüpheden uzak bir biçimde kesin olarak belirlenmesidir.

Medeni Muhakeme Hukukunda hakim, tarafların ileri sürdükleri olaylar, normlar, deliller ve isteklerle bağlı olmasına ve bunların ortaya koyduğu gerçekle yetinmek zorunda bulunmasına karşılık Ceza Muhakemesi Hukukunda, tarafların ileri sürdükleri delillerle yetinmeksizin maddi gerçeği araştırır. Ceza muhakemesinde kanuni delil sistemi çok istisnaidir (mesela duruşma tutanağı; duruşmada olup bitenler anca onunla kanıtlanabilir), onun dışında hukuka aykırı olmaması dışında her şey delil olarak ileri sürülebilir.

Adil yargılanma ve adalete erişim haklarının içerisinde barındırdığı mahkeme kararlarına karşı etkin hukuki denetim mekanizmaları sağlanması güvencelerinden biri olan Temyiz; kural olarak bölge adliye mahkemesi ceza daireleri tarafından verilen hükümlerle, bu dairelerin hükme esas teşkil eden ara kararlarına ve 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İşbirliği Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca iade taleplerine ilişkin ağır ceza mahkemeleri tarafından verilen kararlara karşı başvurulan olağan bir kanun yoludur.

Temyiz CMK sistematiği içinde olağan kanun yolları arasında düzenlenmiştir. Bir yargılama organı tarafından verilen kararların başka bir merci tarafından denetlenmesi son derece önemlidir. Temyiz yoluyla bir ülkedeki hukuk kurallarının istikrarlı, aynı bir biçimde yorumlanması ve uygulanması sağlanmaktadır. Temyiz yoluyla daha önce bir yargı merci tarafından verilmiş olan kararların hukuka uygunluğu kontrol edilmektedir.

Temyiz incelemesinde, uyuşmazlığın sadece hukuki yönü, yani ilk derece veya bölge adliye mahkemesi tarafından tespit edilen maddi olayın hukuk normları karşısındaki durumu ele alınarak, hukuk normunun maddi olaya doğru bir şekilde uygulanıp uygulanmadığını denetlenmektedir.

5271 sayılı CMK’nın “Temyiz Başvurusunun İçeriği” başlıklı 294/1. maddesi;

"Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır",

Aynı yasanın “Temyiz Gerekçesi” başlıklı 295. maddesi ise,

"Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir.",

Şeklinde düzenlenmiştir.

Bu açıklamalar ve yasal düzenlemeler ışığında;

Ceza muhakemesinde süreler, hak düşürücü ve düzenleyici süreler olmak üzere ikiye ayrılabilir.

Aynı yasanın “Temyiz Gerekçesi” başlıklı 295. maddesi ise,

"Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir.",

Şeklinde düzenlenmiştir.

Bu açıklamalar ve yasal düzenlemeler ışığında;

Ceza muhakemesinde süreler, hak düşürücü ve düzenleyici süreler olmak üzere ikiye ayrılabilir.

Hak düşürücü süreler, bir işlemin yapılabilmesi ve bir hakkın kullanılabilmesi için işlemin yapılacağı zaman diliminin üst sınırı gösterilerek tayin edilen sürelerdir. İşlemin yapılabileceği süre gün olarak gösterilebileceği gibi belirli bir işlem olarak da gösterilebilir. Örneğin, itiraz (CMK m.268/1) ve temyiz için (CMK m.291/1) tayin edilen süreler gün olarak gösterilmiştir. Buna karşılık mahkemenin yer yönünden yetkisizlik iddiası için süre, ilk derece mahkemelerinde duruşmada sanığın sorgusu olarak gösterilmiştir (CMK m.15).

Düzenleyici süreler ise, hak bahşetmeyip muhakemeyi düzenlemek ve kısa sürede sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla öngörülmüş olan sürelerdir. Bu tür sürelere, uyulmamasının yaptırımı olmadığından yaptırımsız süreler de denilmektedir. Örneğin, itiraz halinde itiraza konu kararı veren makamın üç gün içinde kendi kararını düzeltme imkânı vardır. Bu üç günlük süre düzenleyici süredir(CMK m. 268/2).

Anılan yasal düzenlemelere bakıldığında, öncelikle temyiz başvurusu (dilekçesi, istidası) ile gerekçeli temyiz dilekçesi (temyiz layihası, ek dilekçe) arasındaki fark üzerinde durulması gereklidir. Bu dilekçelerin, tek bir dilekçe olarak birlikte verilmesi de mümkündür. Ancak uygulamada çoğunlukla kısa kararın

tefhimiyle birlikte on beş günlük temyiz süresi başladığından, öncelikle süreyi kaçırmamak için temyiz başvurusunda bulunulması (temyiz başvuru dilekçesinin verilmesi) gerekmektedir. Uygulamacılar bu dilekçeye "süre tutum dilekçesi" adını vermektedirler. Son derece yaygın olan bu yanlış tabir, verilen dilekçeyle temyiz süresinin durduğu gibi bir yanılgıyı da beslemektedir. Oysa bu dilekçe verilmekle temyiz gerçekleşmekte ve artık süre sorunu ortadan kalkmaktadır.

Gerekçeli temyiz dilekçesi (ek dilekçe, temyiz layihası) ise, temyiz nedenlerinin gösterildiği dilekçedir. 5271 sayılı CMK’nın temyiz kanun yoluna ilişkin hükümlerinin yürürlüğe girmesinden önce, bu dilekçenin verilmesi zorunlu değildi. Zira CMUK’nın 314/2. maddesinde yer alan "temyiz nedenlerinin gösterilmemesinin temyiz incelemesine engel olmayacağına yönelik" hükme dayanarak Yargıtay temyiz nedenlerini re’sen gözetebilmekteydi. 5271 sayılı CMK’nın kanun yollarına ilişkin hükümlerinin bir bütün olarak yürürlüğe girmesinin ardından, bu dilekçenin hangi aşamaya kadar verilmesi gerektiği konusu önem kazanmıştır.