muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/6560, Karar No: 2024/1406, Tarih: 05.03.2024

3. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu Tepecikören Mahallesinin Kozan İlçe Belediyesinin yetki ve sorumluluk alanında olduğunu, müvekkili Belediye yönünden husumet yokluğu nedeni ile reddi gerektiğini, dava konusu yerin yasa gereği Belediyeye devri gereken yerlerden olduğu tespit edilirse Belediye adına tespit ve tescilinin sağlanması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin 04.10.2005 tarihli ve 2004/55 Esas, 2005/315 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın bulunduğu köyde 1960 yılında kadastro çalışmalarının yapıldığı ve taşınmazın çamlık, çalılık niteliği olduğundan bahisle kadastro harici bırakıldığı, mahallinde yapılan keşifte dava konusu edilen taşınmazın kısmen orman sayılmayan yerlerden olduğu, davacı lehine 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 14 üncü maddesinde yer alan zilyetlik yolu ile mülk edinme şartları gerçekleştiği gerekçesiyle açılan davanın kısmen kabulü ile kadastro teknisyeni Mehmet Şengel tarafından tanzim edilen 23.11.2004 tarihli raporda sarı renk ile ve (B) harfi gösterilen 46.382m² yüzölçümündeki yerin davacı Durmuş kızı ... adına tapuya tesciline, davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 08/02/2017 tarih ve 2015/11091 Esas 2017/930 Karar Sayılı Kararıyla; Mahkemece yapılan orman araştırmasının yeterli olmadığı, taşınmazın orman olmadığının saptanması halinde zilyetlikle edinme koşularının oluşup oluşmadığının ve 40-100 dönüm araştırmasının yapılmadığı, komşu parsellerin dayanaklarının etraflıca araştırılmadığı, 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanun gereğince ... ve Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının davaya dahil edilerek taraf teşkilinin yaygınlaştırılarak delillerin toplanması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 08.02.2017 tarihli ve 2015/11091 Esas, 2017/930 Karar sayılı bozma ilamından sonra yapılan yargılama sırasında Kozan 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.03.2019 tarihli ve 2019/179 Esas, 2019/187 Karar sayılı ilamı ile davanın Kozan 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/280 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

B. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 08.02.2017 tarihli ve 2015/11091 Esas, 2017/930 Karar sayılı bozma ilamından sonra yapılan yargılama sırasında Kozan 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.03.2019 tarihli ve 2019/179 Esas, 2019/187 Karar sayılı ilamı ile davanın Kozan 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/280 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu yerin 12.06.2020 tarihli orman mühendisi bilirkişi raporunda 6831 s.k. 2896 s.k. ve 3373 s.k. İle değişik 1. Maddesine göre orman sayılan yerlerden olduğunun belirtildiği, her iki dosya yönünden de talebin aynı olduğu, birleşen dosya davacılarının asıl dosyada işlemden kaldırılmış olan davalarını yenileme sürelerini kaçırmaları üzerine taleplerini birleşen dosya yönünden yeniledikleri ve asıl ve birleşen dosyalar bakımından dava konusu taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı ... vekili ve davacı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı ... vekili temyiz dilekçelerinde özetle; İlk Derece Mahkemesince eksik araştırma ve inceleme yapıldığını, orman bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını, ziraat bilirkişisi raporunun lehlerine olduğunu, dosyada mevcut 28.03.1988 tarihli Orman ve Köyişleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü Ağaçlandırma ve Silvikültür Dairesi Başkanlığı tarafından müvekkilinin müracaatı üzerine verilen belgede dava konusu tarlasının ve yolunun ağaçlandırılacağı endişesi ile dilekçe verdiğini ve mağduriyetinin bulunmadığının tespit edildiğini, mahkemece bu durumun dikkate alınmadığını, 07.02.1978 tarihinde 2331 sayılı Tepecikören Tarım Kredi Kooperatifinin dava konusu yer için ortaklık payını çoğaltma mektubu verdiğini, İlk Derece Mahkeme kararında 1952 tarihli hava haritasının dikkate alınmadığını, 2004 ten geriye 20 yıl önceki hava haritası incelenmesi gerekirken 1952 yılı hava haritasına göre karar verildiğini, tanık ve mahalli bilirkişi beyanlarının dikkate alınmadığını açıklayarak hükmün bozulmasını istemiştir.

2. Davacı ... temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince eksik araştırma ve inceleme neticesinde davanın reddine karar verildiğini, orman bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını, Ziraat bilirkişisi raporunun lehlerine olduğunu, dosyada mevcut 28.03.1988 tarihli Orman ve Köyişleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü Ağaçlandırma ve silvikültür Dairesi Başkanlığı tarafından müvekkilinin müracaatı üzerine verilen belgenin dikkate alınmadığını, 07.02.1978 tarihinde 2331 sayılı Tepecikören Tarım Kredi Kooperatifinin dava konusu yer için ortaklık payını çoğaltma mektubunun da dikkate alınmadığını açıklayarak hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 4721 saylı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 713 üncü maddesi kapsamında açılan tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 Sayılı Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 Sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 saylı Türk Medeni Kanununun 713 üncü maddesi. 6831 sayılı Orman Kanunu.

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı ... ile davacı ... vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

54,40 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 373,20 TL'nin temyiz edenlerden alınmasına,

1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2022/359, Karar No: 2023/417, Tarih: 03.05.2023

**Hukuk Genel Kurulu         2022/359 E.  ,  2023/417 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/200 E., 2021/265 K.

KARAR : Davanın reddine

1. Taraflar arasındaki eğitim-öğretim giderleri davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin 21.09.2021 tarihli ve 2021/200 Esas, 2021/265 Karar sayılı kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi

2. Davacı vekili, kazak uyruklu ve doktor olan davalı ile davacı üniversitenin mütevelli heyet başkanlığı arasında imzalanan 01.04.2004 tarihli sözleşmeye istinaden davalının burslu araştırma görevlisi sıfatıyla dört yıllığına bilgi ve görgüsünü artırmak üzere Türkiye Gazi Üniversitesine gönderildiğini, sözleşmenin onuncu maddesine göre eğitimin tamamlanmasından sonra davacı üniversitede öğretim görevlisi olarak en az beş yıl çalışmayı yükümlendiğini, davalının Gazi Üniversitesindeki eğitimini 10.10.2008 tarihinde tamamlamış olmasına ve gönderilen ihtarnameye rağmen sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirmediğini ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla kendisine yapılan masraflar tutarı olan 59.703,00 TL’nin muacceliyet tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı

3. Davalı vekili, müvekkilinin davacı ile imzalanan sözleşme gereği bilgi ve görgü artırmak amacıyla değil, tıpta uzmanlık eğitimi almak üzere dört yıllığına gönderildiğini, Türkiye’deki tıpta uzmanlık eğitiminin beş yıl olması nedeniyle bu eğitimin tamamlanması için 31.03.2009 tarihine kadar süre uzatımı verildiğini ancak bu sürenin dolmasına altı ay kala mütevelli heyet başkanının değişmesi nedeni ile eğitiminin sonlandırılması için Gazi Üniversitesine yazı yazıldığını, bunun üzerine 10.10.2008 tarihinde müvekkilinin eğitimine son verilerek okulla ilişiğinin kesildiğini, aynı tarihi taşıyan ve niteliği belli olmayan bir belge verildiğini, bu belgenin Türkiye'de herhangi bir kurumda kullanılabilecek ve geçerliliği olan bir belge olmadığını, davacı üniversitenin mütevelli heyetinin isteği üzerine hukuka aykırı şekilde tıpta uzmanlık eğitim programı tamamlanmadan eğitiminin sonlandırılmış olması nedeni ile müvekkilinin tazminat yükümlülüğünün doğmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin Birinci Kararı

İlk Derece Mahkemesinin Birinci Kararı

4. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.03.2010 tarihli ve 2009/65 Esas, 2010/58 Karar sayılı kararı ile; davacı üniversitenin, davalıya sözleşmenin onuncu maddesine göre tıpta uzmanlık eğitimi programını tamamlamak üzere 31.03.2009 tarihine kadar süre uzatımı vermiş olmasına rağmen 10.10.2008 tarihinde eğitimi sonlandırmış olması nedeniyle bu hukuka aykırı işleminden dolayı kusurlu olduğu, davalının yükümlülüğünün kendisi ile birlikte beş yıllık tıpta uzmanlık eğitim programına başlayan emsallerinin eğitim programlarını tamamlandığı 31.03.2009 tarihinden itibaren doğacağı, henüz dava şartlarının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı

5. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

6. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 06.07.2010 tarihli ve 2010/5913 Esas, 2010/10255 Karar sayılı kararı ile;

“…Dosyadaki bilgi ve belgelerden davalı yükümlünün davacı üniversite tarafından eğitim ve öğretim yapmak, bilgi ve görgüsünü artırmak amacıyla Kazakistan’dan Türkiye’ye getirildiği, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalında ihtisas yaptığı, davacı Üniversitenin Burs Yönetmeliğine göre en fazla 5 yıl süre ile burs alabileceği, davalının 5 yıl süre ile de bursunu aldığı, Kazakistan’da kurulan Tıp Fakültesinin ihtiyacı için göreve çağrıldığı, ancak davalının ihtisas süresinin dolmadığını gerekçe göstererek göreve başlamadığı, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde 10.05.2004-10.10.2008 tarihleri arasında mezuniyet sonrası teorik ve uygulamalı çalışmalar yaptığı ve başarıyla tamamladığı, ilişiğinin de 10.10.2008 tarihi itibariyle kesildiği anlaşılmaktadır.

Davacı üniversitenin davalıyı görgü ve bilgisini artırmak için Türkiye’ye gönderildiğini, davalının Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığına yazdığı 05.12.2007 tarihli dilekçesinde de kabul ettiği gibi bu durum, dosyadaki diğer delillerle de kanıtlanmış bulunmaktadır. Davalının ihtisas eğitimi için getirildiğini, ihtisas eğitimi 6 yıl olduğu için görev süresinin daha dolmadığını ileri sürmesi yukarıda açıklanan nedenlerle kabul edilemez. Kaldı ki davacı üniversite tarafından göreve çağrılması ve Gazi Üniversitesince ilişiğinin kesilmesi işlemine karşı idari yargı merciinde açılmış bir dava da mevcut olduğuna dair dosyada bir belge bulunmamaktadır. Bu durumda mahkemece davanın kabulü ile davalının sorumlu olduğu borç miktarı tespit edilip bu doğrultuda bir karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin İkinci Kararı

İlk Derece Mahkemesinin İkinci Kararı

7. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.07.2011 tarihli ve 2010/533 Esas, 2011/256 Karar sayılı kararı ile; bozma kararına uyularak alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 59.703,00 TL’nin 25.11.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Özel Dairenin İkinci Bozma Kararı

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

9. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 10.03.2016 tarihli ve 2015/20865 Esas, 2016/4229 Karar sayılı kararı ile;

“…Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davalının davacı üniversite tarafından yapılan sınavlarda üstün başarılı olduğu bu nedenle uzmanlık eğitimi için gönderildiği, davalı ile davacı üniversite yetkilisi ile imzaladığı 01.04.2004 tarihli sözleşme ile davalının Mayıs 2004 tarihinde Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim dalında uzmanlık eğitimine başladığı, Gazi Üniversitesinin talebi üzerine davalının eğitim süresinin 31.03.2009 tarihine kadar uzatılmasına karar verildiği, davacının 21.08.2008 tarihli yazısı ile davacının 05.09.2008 tarihi itibariyle eğitiminin sonlandırılması ve mesleki eğitim aldıklarına dair belgenin düzenlenmesini talep ettiği, Gazi Üniversitesi 10.10.2008 tarihinde eğitim süresinin sonlandırıldığı anlaşılmıştır. Davalı ile aynı durumda olan ...hakkında açılan alacak davasında mahkemenin kabul kararı üzerine Dairemizce, burs sözleşmesi dört yıl burs verileceğini düzenlemiş olsa da davalının eğitiminin başladığı anabilim dalının eğitim süresinin asgari beş yıl olup, davacı üniversite tarafından burs kesilse bile, sözleşmedeki zorunlu hizmet şartının yerine getirilebilmesi için uzmanlık eğitiminin tamamlanması gerektiği belirtilerek bozulmuş olup direnme kararı üzerine de Hukuk Genel Kurulunun 27.11.2013 tarih 2013/18-643E-2013/1604K sayılı ilamı ile, taraflar arasındaki 01.04.2004 tarihli sözleşmenin 10. maddesi ile doktora veya diğer lisansüstü eğitim proğramlarına göre öğrenimlerini tamamladıktan sonra öğretim görevlisi olarak beş yıl çalışılacağının taahhüt edilmiş bulunması nedeniyle Özel Daire bozma kararına uyulması gerektiği belirtilerek direnme kararının bozulmasına karar verilmiş olup, benzer nitelikteki davada Hukuk Genel Kurulu tarafından kabul edilen gerekçede de yer aldığı üzere davalı tarafından imzalanan 01.04.2004 tarihli sözleşmenin Burslu araştırma görevlilerinin yükümlülükleri başlıklı 10. maddesindeki mecburi hizmetin yerine getirilmesinin eğitiminin tamamlanması koşuluna bağlanmış olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken maddi hataya dayalı Daire bozma kararına göre davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru görülmemiştir...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin Üçüncü Kararı

İlk Derece Mahkemesinin Üçüncü Kararı

10. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.09.2021 tarihli ve 2021/200 Esas, 2021/265 Karar sayılı üçüncü kararı ile; bozma kararına uyularak davalı tarafından imzalanan 01.04.2004 tarihli sözleşmenin burslu araştırma görevlilerinin yükümlülükleri başlıklı onuncu maddesindeki mecburi hizmetin yerine getirilmesi ve eğitiminin tamamlanması koşuluna bağlandığı ancak bu şartın gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin Üçüncü Kararı

11. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

12. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 16.02.2022 tarihli ve 2021/8868 Esas, 2022/1116 Karar sayılı kararı ile; davanın esastan reddi veya kabulünü içeren bozmaya uyularak tesis olunan kararın önceki bozmayı ortadan kaldıracak şekilde yeniden bozulması üzerine mahkemece verilen kararın temyiz incelemesinin Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna ait olduğu gerekçesiyle dava dosyasının Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

II. ÖZÜ

13. Davanın özü; somut olayda, taraflar arasında imzalanan 01.04.2004 tarihli sözleşme gereğince davalının, Türkiye’ye bilgi ve görgüsünü artırmak amacıyla mı yoksa tıpta uzmanlık yapması için mi gönderildiği, kendisine yapılan eğitim giderlerini ödemekle yükümlü olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. ÖN SORUN

14. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında, işin esasının incelenmesine geçilmeden önce iki husus ön sorun olarak ele alınmıştır.

15. Birinci ön sorun; Mahkemenin son kararına yönelik temyiz itirazlarını inceleme görevinin, Hukuk Genel Kuruluna mı yoksa Özel Daireye mi ait olduğu hususudur.

16. Belirtmek gerekir ki; 17.04.2013 tarihli ve 6460 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 1 inci maddesiyle 18.06.1927 tarihli 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 439 uncu maddesinin beşinci fıkrasından ve 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 16 ncı maddesi ile değiştirilmeden önceki 429 uncu maddesinin üçüncü fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen fıkrada: “Davanın esastan reddi veya kabulünü içeren bozmaya uyularak tesis olunan kararın önceki bozmayı ortadan kaldıracak şekilde yeniden bozulması üzerine alt mahkemece verilen kararın temyiz incelemesi, her hâlde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca yapılır" şeklinde düzenleme yapılmıştır.

17. Anılan maddenin gerekçesinde ise; “Madde ile davanın esastan reddi veya kabulünü içeren kesin bozmaya uyularak tesis olunan kararların mevzuatta bir değişiklik olmadığı hâlde, önceki bozmayı ortadan kaldıracak şekilde yeniden bozulması üzerine ilk derece mahkemesince verilen hükmün temyiz incelemesinin Yargıtay’ın ilgili dairesi yerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca yapılması öngörülmektedir…” denilmektedir.

17. Anılan maddenin gerekçesinde ise; “Madde ile davanın esastan reddi veya kabulünü içeren kesin bozmaya uyularak tesis olunan kararların mevzuatta bir değişiklik olmadığı hâlde, önceki bozmayı ortadan kaldıracak şekilde yeniden bozulması üzerine ilk derece mahkemesince verilen hükmün temyiz incelemesinin Yargıtay’ın ilgili dairesi yerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca yapılması öngörülmektedir…” denilmektedir.

18. Yapılan bu değişiklikle kanun koyucu tarafından Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna yeni bir görev verilmiş, davanın esastan reddi veya kabulünü içeren bozmaya uyularak tesis olunan kararın önceki bozmayı ortadan kaldıracak şekilde yeniden bozulması üzerine yerel mahkemece verilen kararın temyiz incelemesinin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılması öngörülmüştür.

19. Öte yandan Hukuk Genel Kurulunun görevi, davanın esastan reddi veya kabulünü içeren bozmaya uyularak tesis olunan kararlarla sınırlı bulunmaktadır. Bu nedenle, nihai karar kavramı üzerinde durulmasında yarar vardır.

20. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 294 üncü maddesinin birinci fıkrasında mahkemelerin usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdireceği belirtilmektedir. Bilindiği gibi, hâkimin davadan el çekmesini gerektiren, davayı sonuçlandıran kararlarına nihai kararlar denilmektedir. Nihai kararlar, usule ilişkin nihai kararlar veya esasa ilişkin nihai kararlar (hükümler) olmak üzere ikiye ayrılır. Usule ilişkin nihai kararlar, davanın esasıyla ilgili olmayan kararlar olup, başka bir ifade ile mahkemenin maddi hukuk bakımından değil de usul hukuku bakımından verdiği kararlardır. Bu nedenle, mahkemece verilen görevsizlik, yetkisizlik, davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararlar usule ilişkin nihai kararlar olduğu gibi, dava şartı yokluğu nedeni ile verilen usulden ret kararları (HMK md. 115/2) da, usule ilişkin nihai kararlardır.

21. Esasa ilişkin kararlar ise hâkimin uyuşmazlığın esasını inceleyerek verdiği kararlardır (HMK md. 294/1). Yani davada ileri sürülen taleplerin maddi hukuk açısından incelenerek esas bakımından kabul veya reddine ya da kısmen kabul ve kısmen reddine ilişkin kararlardır. Esasa ilişkin nihai karar ile taraflar arasındaki uyuşmazlık (esastan) sona erer ve hüküm kesinleşince (kesin hüküm ortaya çıkınca), artık o uyuşmazlık (dava konusu) hakkında, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak yeni bir dava açılamaz; açılırsa, kesin hükümden dolayı reddedilir (HMK md. 303) (Baki Kuru: Hukuk Muhakemeleri Usulü, ... 2001, C: 3, s. 3005).