muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/8413, Karar No: 2023/6714, Tarih: 23.11.2023

**1. Hukuk Dairesi         2022/8413 E.  ,  2023/6714 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/2399 E., 2022/1684 K.

DAVA TARİHİ : 28.09.2015

HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul/ Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2015/583 E., 2018/574 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalılar ... ile ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; ... İli, Merkez İlçesi, ...Köyü çalışma alanında bulunan 152 ada 1 ve 3 parsel sayılı taşınmazların kadastro çalışmaları sırasında davalılar adına tespit edildiğini, davacıların ... İli dışında çeşitli görevlerde olmaları nedeniyle kadastro sırasında hazır bulunamadıklarını, ancak bu taşınmazların 20 yıldan çok uzun bir süreden beri 6 eşit hissedar olan davacıların tasarrufunda bulunduğunu, 152 ada 3 parsel sayılı taşınmazın 300 m2’lik kısmı davacılardan ... tarafından satılmış ve diğer davacılar bu satışı kabullenmiş ise de geriye kalan 459,52 metrekarelik kısmının halen davacıların zilyetliğinde olduğunu ileri sürerek 152 ada 3 parsel sayılı taşınmazın 459,2 metrekarelik kısmı ile 152 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tamamının tapu kaydının iptali ile 1/6’şar pay oranında davacılar adına tescilini (ölü hissedar ... payının mirasçıları adına tescil edilmesi suretiyle) talep etmiştir.

II. CEVAP

Dahili davalı ..., Şahsenem ve ... cevap dilekçesinde; davaya konu 152 ada 3 parsel sayılı taşınmazın davacılardan ... tarafından 1981 yılında 200.000 lira karşılığında babası ...’e satıldığını, davacı ...’ın daha sonra 2011 yılında evlerine gelerek tanıkların da göreceği şekilde senedi yırttığını, kardeşlerinin satış bedelini yüksek buldukları ve kendisinden para talep ettiklerinden bahisle 200 lira bedelli yeni bir senet düzenlenmesini istediğini, taşınmazın 1981 yılından bu yana kendi zilyetliklerinde olduğunu belirterek davanın reddini istemişlerdir.

Davalılar ...ve ... cevap dilekçesinde; davaya konu 152 ada 1 parsel sayılı basma niteliğindeki taşınmazın kendilerine ait olduğunu, bakmak ve gözetilmek üzere akrabaları ...mirasçıları ile ... mirasçılarının kullanımına verildiğini, davacıların amca çocukları olup 40 yıl önce ... iline göç ettiklerini, taşınmazda zilyetliklerinin bulunmadığını belirterek davanın reddini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Davalılar ...ve ... cevap dilekçesinde; davaya konu 152 ada 1 parsel sayılı basma niteliğindeki taşınmazın kendilerine ait olduğunu, bakmak ve gözetilmek üzere akrabaları ...mirasçıları ile ... mirasçılarının kullanımına verildiğini, davacıların amca çocukları olup 40 yıl önce ... iline göç ettiklerini, taşınmazda zilyetliklerinin bulunmadığını belirterek davanın reddini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davaya konu 152 ada 3 parsel sayılı taşınmazın tamamının zilyetliğinin 18.08.1981 tarihinde davalıların mirasbırakanı olan ...'e devredildiği, bu tarihten keşif tarihine kadar taşınmazın ... ve vefatından sonra da mirasçıları tarafından kesintisiz olarak kullanıldığı, davacıların herhangi bir eski tapu kaydına dayanmadıkları ve zilyetliklerinin 18.08.1981 tarihinde kesildiği, davacıların iddialarını ispatlayamadıkları, davalılar yönünden zilyetlikle kazanım şartlarının oluştuğu anlaşıldığından, davaya konu 152 ada 1 parsel sayılı taşınmazın ise davacıların mirasbırakanı olan ...tarafından kullanıldığı, davalılar lehine zilyetlikle kazanım koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle çekişmeli 152 ada 3 parsel sayılı taşınmaz yönünden açılan davanın reddine, çekişmeli 152 ada 1 parsel sayılı taşınmaza yönelik açılan davanın kabulü ile taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalılar ... ile ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; çekişmeli 152 ada 3 parsel sayılı taşınmazın 300 m²'lik kısmının ... tarafından satıldığını, bu davacının yalnızca 1/6 paya sahip olup taşınmazların miras yoluyla intikal ettiğinin kabulü halinde böyle bir satış yetkisinin bulunmadığını, buna rağmen davacıların senede konu miktarın satışını iyi niyetle kabul ettiğini, davalıların senette sadece bedelin değiştirildiğini iddia etmekle 300 m2’lik alanın satışını kabul etmiş sayıldıklarını, yeniden tanzim edildiği iddia edilen farklı bir senedin dosyaya sunulmadığını, davacıların taşınmazlarını terk etmeyerek ekime elverişli taşınmazlarla her yıl ilgilendiğini, 152 ada 1 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki beyanların buna delil olduğunu, davaya konu arsa niteliğindeki taşınmazın ekim için kullanılmadığını, davalının taşınmazın geri kalanına da malzeme yığdığını ancak geriye kalan alana ilişkin sahiplik iddiasının olmadığını, davalının feri zilyet olduğunu, davalı tanıklarının taraflı ve gerçeğe aykırı beyanda bulunduklarını ileri sürerek hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalılar ... ile ... istinaf dilekçesinde özetle; dedelerinden babalarına kalan ve babaları tarafından basma olarak kullanılan çekişmeli 152 ada 1 parsel sayılı taşınmazın babalarının ölümünden sonra anneleri tarafından ekilip- biçildiğini ve bu şekilde okuduklarını, ardından kiraya verildiğini, 40 yılı aşkın süredir kendi zilyetliklerinde olduğunu ve kullanmaya devam ettiklerini, 1977 yılında amcaları Nuri’nin ölümünden sonra davacıların köyle ilişiğini kestiklerini, farklı bir davada davacıların bu hususa dair beyanlarının olduğunu, tanıklarının dinlenmediğini ileri sürerek hükmün kaldırılmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; her ne kadar 152 ada 3 parsel sayılı taşınmaz yönünden satışa konu kısım taşınmazın 300 m²'si olsa da, keşifte dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarına gore zilyetlik davalıya devir ve teslim edilerek bu tarihten itibaren bu taşınmazın tamamının tespit tarihine kadar davalı ... tarafından kullanıldığı, 152 ada 1 parsel sayılı taşınmaz yönünden de taşınmazın davacıların mirasbırakanına ait olduğu ve davalı yararına zilyetlik şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesindeki hususları tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kadastrodan önceki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14 üncü ve 15 inci maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190 ıncı maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyanın incelenmesinde, temyize konu 152 ada 3 parsel sayılı taşınmazın ırsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle eşit hisseyle davalılar ...ve ... adına 759,52 metrekare yüzölçümüyle kargir dükkan ve arsa vasfıyla tespit edildiği, kadastro tespitinin 25.10.2007 tarihinde kesinleştiği, davanın kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olduğu anlaşılmıştır.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacılar vekilinin temyiz itirazının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.11.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1965, Karar No: 2021/5985, Tarih: 25.10.2021

**1. Hukuk Dairesi         2021/1965 E.  ,  2021/5985 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 2. HUKUK DAİRESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL, BEDEL, TENKİS

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil, bedel, tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin verilen karara karşı davacının yaptığı istinaf başvurusu üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi tarafından, esastan reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'un raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası ve vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa bedel ve tenkis isteklerine ilişkindir.

Davacı, mirasbırakanı ...un mirastan mal kaçırma amaçlı olarak davalıya temliklerde bulunduğunu ayrıca mirasbırakanın ölümünden sonra davalının tereke idaresi yönünde güven verici davranışları üzerine davalıyı vekil tayin ettiğini ancak vekilin vekalet görevini kötüye kullanarak miras hakkını üçüncü kişilere devrettiğini, satış bedellerini ise uhdesinde tuttuğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil, bedel olmazsa tenkis istemiş, yargılama sırasında 06/03/2018 tarihli dilekçesi ile davadan feragat etmiş, sonradan feragatin irade bozukluğu nedeniyle geçersiz olduğunu bildirmiştir.

Davalı, davanın süresinde açılmadığını, dava konusu edilen taşınmazları bedel karşılığında satın aldığını, davacı dışındaki diğer mirasçılardan da vekaletname aldığını ve tüm mirasçılara miras paylarını verdiğini, ayrıca davacıya maddi ve manevi destekte bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince, çekişmeli 989, 991 ve 992 parsel sayılı taşınmazların muvazaalı olarak davalı adına tescil edildiği gerekçesiyle taşınmaz bedelinden davacının miras payına isabet eden kısım üzerinden davanın kabulüne karar verilmiş, karar tarihinden sonra davacının feragati üzerine ek karar ile feragat nedeniyle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı taraf, feragatin irade bozukluğu nedeniyle geçersiz olduğu iddiasıyla istinaf başvurusunda bulunmuş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi tarafından, irade bozukluğu yönünde araştırma yapılması gerektiğinden bahisle, istinaf başvurusu esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin kabul edilerek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılmış, yeniden görülerek bir karar verilmek üzere mahalli mahkemesine gönderilmiş, mahkemece yapılan inceleme sonucunda feragatin irade bozukluğu ile malul olduğuna dair inandırıcı ve

somut bir delil ortaya konulamadığından davanın reddine ilişkin verilen karara karşı davacının istinaf başvurusu bu kez Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir.

somut bir delil ortaya konulamadığından davanın reddine ilişkin verilen karara karşı davacının istinaf başvurusu bu kez Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir.

Tüm dosya kapsamından, davacının tapu iptali ve tescil olmazsa bedel ve tenkis istekli olarak 05.02.2016 tarihinde eldeki davayı açtığı, İlk Derece Mahkemesince iddia sabit görülerek 02.03.2018 tarihinde 2.410.950,00 TL’nin faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ilişkin davayı kabul kararından sonra 02.03.2018 tarihinde davacı asilin davadan feragat ettiği, 06.03.2018 tarihinde feragat nedeniyle davanın reddine ilişkin ek kararın verildiği, ek kararın davacı tarafından feragatin irade bozukluğu nedeniyle geçersiz olduğu iddiasıyla istinaf edildiği, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteği kabul edilerek irade bozukluğu yönünden araştırma yapılması gerektiğinden bahisle ek karar kaldırılarak dosya İlk Derece Mahkemesine gönderilmiş, İlk Derece Mahkemesince yapılan araştırma sonucunda irade bozukluğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de aynı gerekçeyle davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

HMK'nın 309. ve devamı maddelerinde düzenlendiği üzere; feragatin hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı olmadığı gibi feragatin karşı tarafa ulaşmasına da gerek yoktur.

Bu durumda, davacının davasından feragat etmesi ile dava konusu uyuşmazlık sona erer ve kesin hükmün hukuksal sonuçlarını doğurur. Bu nedenle mahkeme henüz feragat nedeniyle davanın reddine karar vermemiş olsa bile davacı feragattan dönemez ( rücu edemez); feragat ile bağlıdır.

Ancak, feragatle ortaya çıkan sonucun buna sebep olan rızayı ifsad eden bir nedenle malul olduğu kanıtlanırsa, doğurduğu netice bakımından ifsad olunan kimseye talep hakkı bahşedeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan; diğer maddi hukuk işlemlerinde olduğu gibi (BK. Madde 23 vd ), hata, hile veya ikrah nedeniyle feragatın feshi (iptali) için dava açılabileceği gibi feragatın hata, hile veya ikrah nedeniyle geçersiz olduğu aynı davada da savunma yoluyla ileri sürebilir.

Keza, 6100 sayılı HMK'nun 311. maddesi, ''feragat ve kabul kesin hüküm gibi sonuç doğurur. İrade bozukluğu hallerinde feragat ve kabulün iptali istenebilir.'' hükmünü öngörmektedir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olaya bakınca, öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, davacının feragat beyanının irade bozukluğu hallerinden biriyle malul olup olmadığı hususudur.

Keza, 6100 sayılı HMK'nun 311. maddesi, ''feragat ve kabul kesin hüküm gibi sonuç doğurur. İrade bozukluğu hallerinde feragat ve kabulün iptali istenebilir.'' hükmünü öngörmektedir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olaya bakınca, öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, davacının feragat beyanının irade bozukluğu hallerinden biriyle malul olup olmadığı hususudur.

Dinlenen davacı tanıklarının beyanlarından, 1982 doğumlu davacının 02.03.2017 tarihinde eşinden boşandığı, üç çocuğunun olduğu, İlk Derece Mahkemesinin davayı kabul etmesinin ardından tarafların kardeşi olan dava dışı Erkan’ın davacı ile görüşerek, davadan feragat etmesi halinde İstanbul’a taşınacağı, kendisine ev ve araba alınarak geçimini sağlayabilmesi için bir miktar da nakit para verileceği, çocuklarının özel okula kayıtlarının yapılacağı yönünde vaatlerde bulunduğu, o sırada eşinden yeni boşanmış ve ekonomik-sosyal durumu iyi olmayan davacının ikna olarak davadan feragat ettiği, bunun üzerine İstanbul’a taşındığı ancak vaat edilenlerin yerine getirilmediği gibi, davalı ... tarafından aleyhine 26.03.2018 tarihinde manevi tazminat davası açıldığı, bu gelişmelerden sonra tarafların yeniden aralarının bozulduğu, davacının 02.05.2018 tarihinde 21:58’de ve birkaç saat sonra 155 polis imdat hattını arayarak kardeşlerinin görüşmek için evin kapısına geldiklerini, aralarında miras nedeniyle anlaşmazlık bulunduğundan onlarla görüşmek istemediğini söyleyerek yardım istediği, bu surette hile ve baskıya maruz kaldığı anlaşılmaktadır.

O halde, davacı lehine 2.410.950,00 TL alacağa hükmedildikten sonra ortada bir sebep yokken özgür iradesi ile davadan feragat ettiği yönündeki bir kabulün, hayatın olağan akışına uygun olduğunu söyleyebilmek mümkün değildir.

Hal böyle olunca; feragatin irade bozukluğu nedeniyle geçersiz olduğu anlaşıldığından, işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile

yazılı olduğu üzere hüküm tesisi doğru değildir.

Davacının yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 373/1. maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda yazılı nedenden dolayı 6100 sayılı HMK’nin 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesine, kararın bir örneğinin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesine gönderilmesine, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz eden davacıya iadesine, 20/10/2021 tarihinde kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5462, Karar No: 2015/10282, Tarih: 12.03.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/5462 E.  ,  2015/10282 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı ile ücret alacağı, izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 02.12.2011 tarihli şantiye şefliği sözleşmesine istinaden, davalı işverenin müteahhitliğini yaptığı inşaatta çalışmaya başladığını, ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle iş akdinin 03.05.2013 tarihinde davacı tarafından feshedildiği ileri sürülerek kıdem tazminatı ile ücret ve izin ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı tarafa dava dilekçesi tebliğ edilmiş olmasına rağmen davaya cevap vermemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, her ne kadar davacı taraf davalı işveren nezdinde şantiye şefi olarak çalıştığını ileri sürmüş ise de malikleri ... ile ... olan bir yapının kat karşılığı inşaat işinin davalı ... tarafından üstlenildiği, davacının da bu inşaat işinde şantiye şefi olarak görev almak üzere davalı ile 02/12/2011 tarihli şantiye şefliği hizmet sözleşmesi imzalamış olduğu, taraflar arasında bu sözleşme akdedilmiş olmakla birlikte davacının söz konusu işe başladığını gösteren bir delilin bulunmadığı, davacının fiili çalışmasına yönelik somut bir delilin olmadığı, hizmet döküm cetvelinde iddia edilen dönemde davalı yanında sigorta kaydının mevcut olmadığı, bu dönem içerisinde davacının başka bir işveren nezdinde çalışma kaydı olup sözleşmenin çalışma olgusunu ispat için yeterli sayılamayacağı, buna göre davalının iş organizasyonu içerisinde emir ve talimatları altında davalı tarafından belirlenmiş mesai düzenine uygun olarak dava konusu inşaat işinde çalıştığı hususunun yeterli ve elverişli delillerle kanıtlanamamış olması nedeniyle taraflar arasında zaman ve bağımlılık unsurlarının gerçekleşmediği ve bir iş akdinin kurulmadığı gerekçesiyle taleplerin reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Uyuşmazlık, iş ilişkisi olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve işçilerine, çalışma konularına bakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

Kanunun 2 nci maddesinde bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmıştır. İşçi ve işveren sıfatları aynı kişide birleşemez.

Kanunun 2 nci maddesinde bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmıştır. İşçi ve işveren sıfatları aynı kişide birleşemez.

Yasanın 8 inci maddesinin birinci fıkrasına göre iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Ücret, iş görme ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici öğeleridir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 19 ve 6100 sayılı HMK.’un 33. maddeleri uyarınca yargıç tarafların hukuki nitelendirmesi ile bağlı değildir. Yargıç aradaki sözleşmesel ilişkiyi yorumlar, sözleşme türünü ve içeriğini kendisi belirler. Tarafların gerçek ve ortak iradelerini esas alır. Bu nedenle taraflar arasındaki sözleşmenin iş, vekalet, eser veya ortaklık sözleşmesi olduğunu, iş sözleşmesi ise tam, kısmi süreli olduğunun nitelendirilmesi yargıca aittir. Keza kısmi iş sözleşmesi ile çalışan işçinin, çalışmadığı süre dışında başka bir işyerinde çalışması ve SGK kaydının başka işverende gösterilmesi, aradaki kısmi süreli iş sözleşmesini ortadan kaldırmaz.

İş sözleşmesini eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayıran en önemli ölçüt bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede, iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağımlılığı vardır.

İş sözleşmesini belirleyen ölçüt hukukî-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukukî bağımlılık işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki talimatlara uyma yükümlülüğünü içerir. İşçi edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde yerine getirir. İşçinin işverene karşı kişisel bağımlılığı ön plana çıkmaktadır. İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini, işçinin işverenin talimatlarına göre hareket etmesi ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır. İşin işverene ait işyerinde görülmesi, malzemenin işveren tarafından sağlanması, iş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması, işin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi, işçinin bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi, ücretin ödenme şekli, kişisel bağımlılığın tespitinde dikkate alınacak yardımcı olgulardır. Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin ölçüt teşkil etmez. İşçinin işverenin belirlediği koşullarda çalışırken kendi yaratıcı gücünü kullanması ve işverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi bağımlılık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Çalışanın işyerinde kullanılan üretim araçlarına sahip olup olmaması, kâr ve zarara katılıp katılmaması, karar verme özgürlüğüne sahip bulunup bulunmaması bağımlılık unsuru açısından önemlidir.