muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/2660, Karar No: 2018/6645, Tarih: 22.10.2018

**20. Hukuk Dairesi         2018/2660 E.  ,  2018/6645 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava dilekçesinde, davalının ... nolu dükkan sahibi ve ... nolu dükkanın kiracısı olduğunu, kat maliklerinin oluru olmamasına karşın dükkanları fırın, lokanta, pastane, ... imalatı ve cafe olarak kullandığını, dükkan önlerinin ortak yer olmasına karşın etrafını dubalarla çevirerek ve üzerlerini tente ile örterek kahvehane olarak kullandığını, davalının mülkiyet hakkının yasal sınırlarını aşarak zarar ve tehlike oluşturacak şekilde dükkanları kullandığını, dükkanlar yapılan işe uygun olmamasına karşın endüstriyel mutfak ve sanayi makinaları ile imalatlarını yaptığını, belirtilen imalatlar için uygun baca yapmadan soba bacasına bağlantı kurarak imalat yaptığını, davacıya ait bağımsız bölüm parkelerinin ziftlerinin, parke aralarından çıktığı ve parkelerin zarar gördüğünü, ziftin halılara yapışması nedeniyle halı ve perdelerin kullanılamaz hale geldiğini, atmak zorunda kalındığını, sürekli pis koku oluştuğunu, ortak yerin fiili olarak kahvehane olarak kullanılması ve müşterilerin sigara içmeleri ve küfürlü konuşmaları nedeniyle davacının bağımsız bölümünün kapı ve pencerelerini açamadığını, bağımsız bölümü yasal sınırlar içinde kullanamadığını, davalının dükkan önüne açık olarak doğalgaz tesisatı kurdurmuş olmasının korku ve tehlike yarattığını, doğruluk kuralları ve komşuluk hakları ile bağdaşmayan ve mülkiyet hakkının aşarı kullanılması nedeniyle oluşan zarar ve tehlikeye ilişkin zarar tutarının tespiti ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 7.800 TL'nin 18.05.2013 tarihinden itibaren faiziyle tahsili, zararlı ve tehlikeye neden olan unsurların önlenmesi ve eski hale getirilmesine karar verilmesi istenilmiştir.

Mahkemece davaya konu edilen ve davalının kiracısı olduğu .../... ... mahallesi, ... sokak, ... Apartmanı No:..../... (Tapuda 13 nolu dükkan) adresinde bulunan taşınmazda icra edilen faaliyet bakımından taşınmaz dava açıldıktan sonra tahliye edilmekle konusuz kaldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, davaya konu edilen ve davalının kat maliki olduğu .../... ... mahallesi ... sokak ... Apartmanı No:.../... (Tapuda 14 nolu dükkan) adresinde bulunan taşınmaz malikinin gerek dükkanın gerekse tahliye ettiği .../... nolu dükkanın 20/04/2016 tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere ... sokak cephesinde dükkan alnına ve bina ortak duvarına 15 metre boyunca ve açılınca 5 metre genişliğinde olan açılır kapanır 3 adet tentenin kaldırılarak mimari projeye uygun hale getirilmesine, bu iş için davalıya 1 hafta süre verilmesine, davalı tarafından .../... ... mahallesi ... sokak ... Apartmanı No:.../... (Tapuda 14 nolu dükkan) adresinde bulunan iş yerinin 06/12/2016 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen pişirme amaçlı 1 adet set üstü 4 gözlü ocak, 1 adet endüstriyel fırın ile 1 adet gözleme ocağı üzerinde bulunan davlumbazın monte edildiği pişirme cihazlarının kullanımı 2018/2660 - 6645 sırasında cebri çekiş sisteminin çalıştırılmasına, davalının apartman .../... ... mahallesi ... sokak ... Apartmanı No:.../... (Tapuda 14 nolu dükkan) adresinde bulunan iş yerinin önünde ve ... sokağına bakılan cephesinde kalan ortak yerinde masa ve sandalye konulması suretiyle kullanımının engellenmesine, davalının .../... ... mahallesi ... sokak ... Apartmanı No:.../... (Tapuda 14 nolu dükkan) adresinde bulunan iş yerinin ...Belediyesi İş Yeri Ruhsat şartları dahilinde "Mantı Gözleme Bazlama İmalatı ve Satımı" şartları çerçevesinde kullanmasına, davacının maddi zararının tespiti ile tahsili talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi 11/1/2018 tarih, 2017/846 E. - 2018/25 K. sayılı ilamı ile başvurunun esastan reddine karar vermiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava maddi tazminat, müdahalenin önlenmesi, eski hale getirme ve hakimin müdahalesi istemine ilişkindir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenlere ve HMK 355. maddesindeki kamu düzenine aykırılık halleri re’sen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp karar verilmiş ve verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiş olmasına göre yerinde olmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun hükmün HMK 370/1. maddesi gereğince ONANMASINA, HMK 302/5 ve 373. maddeleri uyarınca dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin de bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına 22/10/2018 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/9740, Karar No: 2017/11494, Tarih: 24.04.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/9740 E.  ,  2017/11494 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Tarım arazisi niteliğindeki ... Köyü 875 parsel sayılı taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

Dava konusu taşınmazın değeri belirlenirken bilirkişi raporunda döner sermaye faizi ve genel idare giderlerinin masraflara dahil edilmek suretiyle az bedele hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 24/04/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12052, Karar No: 2018/7236, Tarih: 14.05.2018

**13. Ceza Dairesi         2016/12052 E.  ,  2018/7236 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Karşılıksız yararlanma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Suç tarihinin sayacın söküm tarihi olan 10.05.2011 tarihi olduğunun kabulü ile yapılan temyiz incelemesinde;

1-... adına olan aboneliğe ait sayacın 10.05.2011 tarihinde sökülerek incelemeye gönderildiği, sayaç ayar raporundan sonra düzenlenen kaçak tespit tutanağının sanığın adına düzenlendiği ve ayar raporunda sayaca müdahale tespit edildiği, sayacın imal yılının 1978 yılı olduğu, alınan bilirkişi raporunda ise eski tüketimlerin kurulu güce uyumlu olup olmadığının ve kullanım miktarlarının orantılı olup olmadığının ayrıntılı şekilde incelenip kaçak tüketimin hangi tarih itibari ile başladığının tespit edilmemesi karşısında; öncelikle bilirkişiden sayılan bilgileri içeren ayrıntılı rapor alınması, sanığın oturduğu ikametin neresi olduğu ve babası olduğunu iddia ettiği ...'ın ikamet adresi ayrıntılı şekilde araştırılmadan sanık hakkında eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi,

2-Sanığın suça konu yerde suç tarihinde oturduğunun tespit edilmesi halinde; 02.07.2012 tarihinde kabul edilerek, 28344 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Ve Basın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava Ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanunun Geçici 2. maddesinin l. fıkrası uyarınca aynı maddenin 2. fıkrası gereğince, şikayetçi kurumun zararını tazmin etmesi halinde sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gözetilerek, sanığın kurumun zararını giderip gidermediği sorularak, gidermediğinin tespiti halinde, bilirkişi tarafından ek rapor ile belirlenecek normal tarifeye göre vergiler dahil, cezasız kaçak kullanım bedeline ilişkin zararın belirlenmesi, bunun sanığa tebliği ile zararı gidermesi halinde 6352 sayılı Yasanın Geçici 2/2 maddesi gereğince hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verileceğine dair bildirimde bulunularak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...'ın temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 14.05.2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4635, Karar No: 2019/53, Tarih: 14.01.2019

**16. Ceza Dairesi         2018/4635 E.  ,  2019/53 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 62, 53, 58/9, 63. maddeleri uyarınca kurulan mahkumiyet hükümüne yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar temyiz edilmekle incelendi;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar temyiz edilmekle incelendi;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

İstinaf Mahkemelerinin Türk yargı sistemine dahil olmasıyla kanun yolu yargılamasında yeni bir anlayışı benimseyen kanun koyucunun, hem maddi olay hem de hukuki denetim yapacak olan istinaf başvurusunda sebep gösterme zorunluluğu öngörmezken (5271 sy. CMK madde 273/4), incelemesi hukuki denetimle sınırlı (CMK madde 294/2) olan temyiz yolunda; mülga 1412 sayılı CMUK'dan (madde 305.) da farklı şekilde, re'sen temyiz tercihinden vazgeçerek, temyiz davasını açan ve sınırlayan temyiz dilekçesinde/layihasında temyiz edenin hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini/temyiz sebeplerini göstermek zorunda olduğunu (CMK madde 294/1) şart koşmuş ve temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilmesini öngörmüştür. Temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermemesi durumunda; tıpkı başvurunun süresi içinde yapılmaması, hükmün temyiz edilemez olması ya da temyiz edenin buna hakkı bulunmaması hallerinde olduğu gibi usulüne uygun açılmış bir temyiz davasından bahsedilemeyeceğinden temyiz isteminin reddedilmesini (CMK madde 298) emretmiş (F.Yenisey-A.Nuhoğlu, Ceza Muhakemesi Hukuku sh. 923, Centel-Zafer Ceza Muhakemesi Hukuku sh. 826, C.Şahin-N.Göktürk Ceza Muhakemesi Hukuku sh. 278) olmasına, anılan Kanunun 289. maddesinin, usulüne uygun açılmış bir temyiz davasının "sınırlı inceleme ilkesinin" bir istisnasını teşkil etmesine (F. Yenisey-A. Nuhoğlu, age sh. 905), şartları ve usulü açık bir şekilde ortaya konulmak şartıyla (AİHM Galstyan/Ermenistan Başvuru No; 26986/03 15.01.2007 t.) öngörülen usul şartlarına uyulmaması sebebiyle kanun yolu başvurusunun reddedilmesinin bu hakkın ihlali sonucunu doğurmayacağının (AİHM Sjöö/İsveç Başvuru No; 37604/97) da istikrar kazanmış yargısal kararlarla kabul edilmesine nazaran;7201 sayılı Tebligat Kanununun 11/1 maddesinde yazılı olduğu üzere "vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır." hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının 21.05.2018 tarihinde sanık müdafiine tebliğ edildiği, sanığın talebi üzerine gerekçeli kararın sanığa da 02.08.2018, 28.08.2018, 02.10.2018 tarihlerinde tebliği üzerine sanık tarafından 07.09.2018 tarihli dilekçe ile temyiz isteminde bulunulduğu, gerekçeli kararın sanık müdafiine tebliğinden sonra sanığa tebliği ayrıca temyize imkan vermeyeceğinden, sanık müdafiine temyiz başvuru dilekçesi olarak vermiş olduğu, 05.06.2018 olan temyiz dilekçesinin ise temyiz sebeplerini içermediği anlaşılmakla; temyiz isteminin 5271 sayılı CMK'nın 298. maddesi uyarınca REDDİNE, 14.01.2019 tarihinde sanığın temyizi yönünden oybirliği, sanık müdafiinin temyizi yönünden ise Üyeler ... ve ...'un karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY:

KARŞI OY:

Sayın çoğunluğun “sanık müdafinin 05.06.2018 tarihli süre tutum dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı anlaşıldığından temyiz isteminin CMK'nın 298. maddesi uyarınca reddine” ilişkin düşüncesine iştirak edilmemiştir.

İncelenen dosya kapsamından;

Çorum Cumhuriyet Başsavcılığının 16.02.2017 tarih ve 2017/1688 soruşturma, 2017/394 esas sayılı iddianamesiyle sanık hakkında; Çorum (2). Ağır Ceza Mahkemesine, “FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün yöneticisi olmak” suçunu işlediğinden bahisle 5237 sayılı TCK'nın 314/1, 53, 58/9, 63 ve 3713 sayılı TMK'nın 5. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı, Çorum (2). Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda sanık hakkında “silahlı terör örgütüne üye olmak” suçundan 8 Yıl 1 Ay 15 Gün Hapis cezası ile cezalandırılmasına yönelik hüküm kurulduğu, bu karara karşı sanık ve müdafi tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 09.05.2018 tarih ve 2018/974 E. - 2018/1103 K. sayılı kararıyla “istinaf başvurusunun esastan reddine” dair karar verildiği, sanık müdafinin 05.06.2018 tarihli süre tutum dilekçesi vererek anılan kararı temyiz ettiği, ancak gerekçeli temyiz dilekçesini gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 7 günlük yasal süre içerisinde vermediği fakat sanık tarafından yasal süreden sonra Yargıtay incelemesinden önce bizzat kendisi tarafından ayrıntılı temyiz dilekçesinin sunulduğu, Yargıtay 16.Ceza Dairesinin sayın çoğunluğu tarafından da “sanık müdafinin 05.06.2018 tarihli süre tutum dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren süresi içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı” gerekçe gösterilerek sanık müdafinin temyiz isteminin CMK'nın 298. maddesi uyarınca reddine yönelik hüküm kurulduğu,

Anlaşılmaktadır.

Somut uyuşmazlığı oluşturan tartışmanın konusunu; “temyiz nedeni içermeyen süre tutum dilekçesiyle temyiz başvurusunda bulunan sanık veya müdafinin gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi günlük süre geçtikten ancak Yargıtay incelemesi yapılmadan önce ek temyiz dilekçesi sunup sunamayacağı, anılan bu ek dilekçe kapsamında temyiz denetiminin yapılıp yapılamayacağı” hususu oluşturmaktadır.

İnsan Haklarına dayanan hukuk devletinde, hukukun üstünlüğü ilkesini hakim kılmak için gereken her türlü yapısal ve kurumsal hukuki reformların hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. Hukukun üstünlüğünü sağlamanın önemli unsurlarından birisi, adil yargılanma ve adalete erişim hakkının tüm güvenceleriyle yaşama geçirilmesidir.

Adalete erişim bir hak olarak kabul edilmektedir. Adalete erişim bir hak olduğu için bu hakkın kullanımı yoluyla yasanın yorumu, anlaşılabilirliği ve dolayısıyla yararlanabilirliği sağlanıp, içtihatlar bu şekilde oluşturulmalıdır. Hakların tanınması yetmez, hakkın etkin kullanımını da sağlanması gerekir.

Adalete erişim bir hak olarak kabul edilmektedir. Adalete erişim bir hak olduğu için bu hakkın kullanımı yoluyla yasanın yorumu, anlaşılabilirliği ve dolayısıyla yararlanabilirliği sağlanıp, içtihatlar bu şekilde oluşturulmalıdır. Hakların tanınması yetmez, hakkın etkin kullanımını da sağlanması gerekir.

Yargı organlarının adalet dağıtmada kaçınma yetkileri yoktur. Anayasamız bunu “hiçbir mahkeme görev yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz” biçiminde düzenlemiştir (m. 36/2). Adalet dağıtımından kaçınılması, hakkı teslim etmekten kaçınmak demektir.

Adalete erişim hakkı yargıya başvurma (dava açma), güvence oluşturan yasa yollarına başvurma ve yargı kararlarının uygulanmasını sağlama isteme haklarını güvence altına almaktadır. Temyiz yasa yolu, erişim hakkının adil yargıda zirveye ulaşmasını sağlamaktadır (Coulon, Jean-Marie/Roche, Marie-Anne Frison, s. 443).

Adil yargılanma hakkı, bağımsız ve tarafsız yargı mercileri önünde hakkını aramak, davacı veya davalı olabilmek, yargılama sırasında usuli güvencelere sahip olmak, yargılamanın makul sürede yapılması, mahkeme kararlarına karşı etkin hukuki denetim mekanizmalarının sağlanması gibi temel güvenceleri bünyesinde barındırmaktadır.

Anayasanın 2. maddesinde, Cumhuriyet'in nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, konulan kurallarda adalet ve hakkaniyet ölçülerini göz önünde tutan, hakların elde edilmesini kolaylaştıran, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık ve hak arama özgürlüğünün önündeki engelleri kaldıran devlettir.

Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” hükmüne yer verilmiştir. Maddeyle güvence altına alınan hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının yanında, diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birisidir.

Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin insan onuruna yaraşır biçimde araştırılıp bulunmasıdır. Nitekim, Ceza Genel Kurulunun 23.02.2016 tarih ve 2014/5.MD-98 esas 2016/83 sayılı ve 10.12.2013 tarih ve 2013/359 sayılı kararlarında;“...Ceza Muhakemesinin amacı usul ve kuralların ön gördüğü ilkeler doğrultusunda maddi gerçeğin her türlü şüpheden uzak bir biçimde kesin olarak belirlenmesidir.

Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin insan onuruna yaraşır biçimde araştırılıp bulunmasıdır. Nitekim, Ceza Genel Kurulunun 23.02.2016 tarih ve 2014/5.MD-98 esas 2016/83 sayılı ve 10.12.2013 tarih ve 2013/359 sayılı kararlarında;“...Ceza Muhakemesinin amacı usul ve kuralların ön gördüğü ilkeler doğrultusunda maddi gerçeğin her türlü şüpheden uzak bir biçimde kesin olarak belirlenmesidir.

Medeni Muhakeme Hukukunda hakim, tarafların ileri sürdükleri olaylar, normlar, deliller ve isteklerle bağlı olmasına ve bunların ortaya koyduğu gerçekle yetinmek zorunda bulunmasına karşılık Ceza Muhakemesi Hukukunda, tarafların ileri sürdükleri delillerle yetinmeksizin maddi gerçeği araştırır. Ceza muhakemesinde kanuni delil sistemi çok istisnaidir (mesela duruşma tutanağı; duruşmada olup bitenler anca onunla kanıtlanabilir), onun dışında hukuka aykırı olmaması dışında her şey delil olarak ileri sürülebilir.

Adil yargılanma ve adalete erişim haklarının içerisinde barındırdığı mahkeme kararlarına karşı etkin hukuki denetim mekanizmaları sağlanması güvencelerinden biri olan Temyiz; kural olarak bölge adliye mahkemesi ceza daireleri tarafından verilen hükümlerle, bu dairelerin hükme esas teşkil eden ara kararlarına ve 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İşbirliği Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca iade taleplerine ilişkin ağır ceza mahkemeleri tarafından verilen kararlara karşı başvurulan olağan bir kanun yoludur.

Temyiz CMK sistematiği içinde olağan kanun yolları arasında düzenlenmiştir. Bir yargılama organı tarafından verilen kararların başka bir merci tarafından denetlenmesi son derece önemlidir. Temyiz yoluyla bir ülkedeki hukuk kurallarının istikrarlı, aynı bir biçimde yorumlanması ve uygulanması sağlanmaktadır. Temyiz yoluyla daha önce bir yargı merci tarafından verilmiş olan kararların hukuka uygunluğu kontrol edilmektedir.

Temyiz incelemesinde, uyuşmazlığın sadece hukuki yönü, yani ilk derece veya bölge adliye mahkemesi tarafından tespit edilen maddi olayın hukuk normları karşısındaki durumu ele alınarak, hukuk normunun maddi olaya doğru bir şekilde uygulanıp uygulanmadığını denetlenmektedir.

5271 sayılı CMK’nın “Temyiz Başvurusunun İçeriği” başlıklı 294/1. maddesi;

“Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır”,

Aynı yasanın “Temyiz Gerekçesi” başlıklı 295. maddesi ise,

“Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir.”,

Şeklinde düzenlenmiştir.

Bu açıklamalar ve yasal düzenlemeler ışığında;

Ceza muhakemesinde süreler, hak düşürücü ve düzenleyici süreler olmak üzere ikiye ayrılabilir.

Aynı yasanın “Temyiz Gerekçesi” başlıklı 295. maddesi ise,

“Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir.”,

Şeklinde düzenlenmiştir.

Bu açıklamalar ve yasal düzenlemeler ışığında;

Ceza muhakemesinde süreler, hak düşürücü ve düzenleyici süreler olmak üzere ikiye ayrılabilir.

Hak düşürücü süreler, bir işlemin yapılabilmesi ve bir hakkın kullanılabilmesi için işlemin yapılacağı zaman diliminin üst sınırı gösterilerek tayin edilen sürelerdir. İşlemin yapılabileceği süre gün olarak gösterilebileceği gibi belirli bir işlem olarak da gösterilebilir. Örneğin, itiraz (CMK m.268/1) ve temyiz için (CMK m.291/1) tayin edilen süreler gün olarak gösterilmiştir. Buna karşılık mahkemenin yer yönünden yetkisizlik iddiası için süre, ilk derece mahkemelerinde duruşmada sanığın sorgusu olarak gösterilmiştir (CMK m.15).

Düzenleyici süreler ise, hak bahşetmeyip muhakemeyi düzenlemek ve kısa sürede sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla öngörülmüş olan sürelerdir. Bu tür sürelere, uyulmamasının yaptırımı olmadığından yaptırımsız süreler de denilmektedir. Örneğin, itiraz halinde itiraza konu kararı veren makamın üç gün içinde kendi kararını düzeltme imkânı vardır. Bu üç günlük süre düzenleyici süredir(CMK m. 268/2).

Anılan yasal düzenlemelere bakıldığında, öncelikle temyiz başvurusu (dilekçesi, istidası) ile gerekçeli temyiz dilekçesi (temyiz layihası, ek dilekçe) arasındaki fark üzerinde durulması gereklidir. Bu dilekçelerin, tek bir dilekçe olarak birlikte verilmesi de mümkündür. Ancak uygulamada çoğunlukla kısa kararın tefhimiyle birlikte on beş günlük temyiz süresi başladığından, öncelikle süreyi kaçırmamak için temyiz başvurusunda bulunulması (temyiz başvuru dilekçesinin verilmesi) gerekmektedir. Uygulamacılar bu dilekçeye “süre tutum dilekçesi” adını vermektedirler. Son derece yaygın olan bu yanlış tabir, verilen dilekçeyle temyiz süresinin durduğu gibi bir yanılgıyı da beslemektedir. Oysa bu dilekçe verilmekle temyiz gerçekleşmekte ve artık süre sorunu ortadan kalkmaktadır.

Gerekçeli temyiz dilekçesi (ek dilekçe, temyiz layihası) ise, temyiz nedenlerinin gösterildiği dilekçedir. 5271 sayılı CMK’nın temyiz kanun yoluna ilişkin hükümlerinin yürürlüğe girmesinden önce, bu dilekçenin verilmesi zorunlu değildi. Zira CMUK’nın 314/2. maddesinde yer alan “temyiz nedenlerinin gösterilmemesinin temyiz incelemesine engel olmayacağına yönelik” hükme dayanarak Yargıtay temyiz nedenlerini re’sen gözetebilmekteydi. 5271 sayılı CMK’nın kanun yollarına ilişkin hükümlerinin bir bütün olarak yürürlüğe girmesinin ardından, bu dilekçenin hangi aşamaya kadar verilmesi gerektiği konusu önem kazanmıştır.