muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/53, Karar No: 2021/2747, Tarih: 05.04.2021

**14. Ceza Dairesi         2017/53 E.  ,  2021/2747 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğun basit cinsel istismarı

HÜKÜM : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun cinsel istismarı

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle başvurunun muhtevası ve inceleme tarihine kadar getirilen kanuni düzenlemeler nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Soruşturma evresinde Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi sağlık kurulundan aldırılan 15.01.2013 tarihli raporda sanığın atılı suçla ilgili cezai ehliyetinin tam olduğu belirtilmesine rağmen sonradan dosyaya sunulan Soma Devlet Hastanesinin 20.10.2010 günlü ve Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Sağlık Kurulunun 28.09.2010 tarihli raporlarında hafif zeka geriliği tespit edilen sanığın %50 özürlü olduğunun bildirilmesi karşısında mevcut raporlar arasında çelişki nazara alınarak sanığın dava dosyasıyla birlikte İstanbul Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kuruluna sevk edilip, suç tarihi itibarıyla atılı suçla ilgili 5237 sayılı TCK’nın 32. maddesi kapsamında işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamayacağı veya bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin azalıp azalmadığı hususlarında rapor alındıktan sonra hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanık müdafisinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, esası incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 05.04.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/192, Karar No: 2018/28133, Tarih: 24.12.2018

**22. Hukuk Dairesi         2016/192 E.  ,  2018/28133 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin mirasçısı oldukları işçinin davalı şirketin ... şantiyesinde 03/1990 - 01/1992 yılları arasınsa çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı işverence haklı neden olmaksızın feshedildiğini belirterek, kıdem tazminatı , ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının taleplerinin zaman aşımına uğradığını, davacanın dava dışı yabancı şirket işçisi olduğunu, bu şirketle hizmet akdi ilişkisinin bulunmadığını, fesih sonrasında davacının bahsi geçen alacaklardan feragat ettiğine dair ibranameyi imzaladığını beyanla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının tüm davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Somut uyuşmazlıkta, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacı işçinin imzasını taşıyan, yabancı dilde hazırlanmış makbuzlara itibar edilerek, belgelerde yazılı ödeme tutarları, dava konusu alacaklardan mahsup edilmiştir. İşçi tarafından söz konusu ödeme belgelerinin düzenlendiği dil olan İngilizce'yi bilip bilmediği , yabancı dilde düzenlenen belgelerin işçi tarafından anlaşılabildiği ve değerlendirilebildiğinin mümkün olup olmadığı araştırılmadan bu belgelere tek başına itibar edilemeyeceği açıktır. Belgelerde yazılı miktarların banka aracılığıyla ödendiği de kanıtlanmamıştır. Mahkemece yapılacak iş, mahsup edilen ödemelerin yapılıp yapılmadığı noktasında murisin İngilizce bilip bilmediği , İngilizce olarak hazırlanan yabancı belgelerin içeriğini anlayıp anlayamadığı hususlarının araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesinden ibarettir. Yazılı şekilde hüküm kurulması hatalıdır.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 24.12.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13184, Karar No: 2015/1267, Tarih: 03.02.2015

**18. Hukuk Dairesi         2014/13184 E.  ,  2015/1267 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, ... Mahallesinde bulunan ... ada... parsellerin Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükmün temyiz incelemesi taraf vekillerince, incelemenin duruşmalı olarak yapılması ise davalı vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz edenlerden davalı vekili Av.... ve davacı vekili Av.... geldiler. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Bilirkişi kurulunca değerlendirmeye esas alınan kirazın 2013 yılı itibarıyla sulu şartlarda dekar başına asgari ve azami verimi, kilogram başına toptan satış fiyatı ve dekar başına ayrıntılı üretim giderinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/3162, Karar No: 2008/4694, Tarih: 30.06.2008

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2008/3162 E.  ,  2008/4694 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : SUSURLUK İCRA MAHKEMESİ

Gerçeğe aykırı beyanda bulunmak suçundan sanıklar ... ve ...’ın ayrı ayrı İİK’nun 338.maddesi gereğince 3’er ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarıına, karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanıklar tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Sanıkların mahkumiyetine dair verilen 18.07.2007 gün ve 2007/238-597 sayılı kararda, 5271 sayılı CMK’nun 34/2, 231/2, 232/6.maddelerine aykırı olarak yasa yolu ve süresinin gösterilmemiş olması nedeniyle, temyiz süresinin öğrenme tarihi itibarıyla başlayacağı,bu nedenle sanıkların 03.10.2007 tarihli temyiz istemlerinin süresinde olduğu anlaşılmakla, temyiz istemlerinin reddine ilişkin karar yok hükmünde kabul edilerek yapılan inceleme sonucunda;

Müşteki vekilinin 18.07.2007 tarihli celse için verdiği mazeret dilekçesi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden ve yokluğunda da karar verilemeyeceği gözetilmeden yazılı şekilde sanıkların cezalandırılmasına karar verilmesinde,

Kabule göre de;

1- Hükmün tefhim edildiği celsede hazır bulunan sanıklara son sözlerinin sorulmayarak 5271 sayılı CMK’nun 216/son maddesine muhalefet edilmesi,

2- Karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunmayan İİK’nun 352/b maddesi gerekçe gösterilmek suretiyle tayin olunan hapis cezasının para cezasına çevrilmemesine ve ertelenmemesine karar verilmesi,

3- Sanık ...’ın yaşam tarzına göre geçim kaynak ve olanakları ile borcu ne şekilde ödeyeceğini bildirmediği mal beyanı dilekçesinin İİK’nun 74.maddesinde düzenlenen unsurları taşımadığı, başka bir anlatımla isnat edilen suçun oluşmadığının dikkate alınmaması,

İsabetsiz olduğundan sanıkların temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmekle hükmün istem gibi BOZULMASINA, 30.06.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5282, Karar No: 2016/4805, Tarih: 27.04.2016

**16. Hukuk Dairesi         2016/5282 E.  ,  2016/4805 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kullanım kadastrosu sırasında ... çalışma alanında bulunan 587 parsel sayılı 260.00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kadastro tutanağının beyanlar hanesine, 6831 sayılı Yasa'nın 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarıldığı, üzerindeki bina ve meyve ağaçlarının ...'ın işgalinde olduğu, tamamen ... alanında kaldığı şerhi yazılarak üç hane bir ahırı müştemil (...) vasfıyla ... adına tescil edilmiştir. Davacı ..., taşınmazın kendi fiili kullanımında bulunduğu iddiasına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulü ile; davaya konu taşınmazın beyanlar hanesinde yazılan "üzerindeki bina ve meyve ağaçları ...'ın işgalindedir" şerhinin kaldırılarak "iş bu taşınmaz ve üzerindeki iki katlı ev 1990 yılından beri ... oğlu ...'in fiili kullanımındadır" şerhinin yazılmasına karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

27.04.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/18552, Karar No: 2014/2164, Tarih: 29.01.2014

**19. Hukuk Dairesi         2013/18552 E.  ,  2014/2164 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 28/05/2013

NUMARASI : 2011/136-2013/220

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, davalıya satılan zirai ürün karşılığında düzenlenen fatura bedeli olarak verilen çeklerin karşılıksız çıkması üzerine iki adet çekin tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, %40 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava ve takip dayanağı çeklerin zamanaşımına uğradığını, bu durumda ancak temel ilişkiye dayalı olarak alacak davası açılabileceğini, müvekkili şirketce davacı şirkete narenciye ilacı siparişi verilerek karşılığında bu çeklerin verildiğini, ancak davacı şirketin narenciye ilaçlarını müvekkili şirkete teslim etmediğini, takibe konu çekler zamanaşımına uğramış olduğundan ancak yasal faiz talep edilebileceğini, müvekkilinin davacıya borçlu olmadığını ileri sürerek davanın reddi ile %40 kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılamaya ve toplanan delillere göre; iş bu davada her iki taraf da tacir olup, 6102 sayılı TTK.'nun 18/2. Maddesi gereğince her tacirin basiretli davranma yükümlülüğünün bulunduğu, davacı şirket davalı şirkete narenciye ilaçlarını teslim ettiğini iddia etmekte ise de bunu yazılı bir belge ile ispat edemediği, davacı taraf her ne kadar taraflar arasındaki ticari ilişkinin temeline dayanmış olsa da taraflar arasındaki ticari ilişkiyi ispata yarayan tarafların defter ve belgeleri zayi olduğu anlaşıldığından ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, zamanaşımına uğramış iki adet çeke dayalı olarak başlatılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın İİK'nın 67. maddesi gereği iptali istemine ilişkindir. Mahkemece dava dosyası ve tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesine yapılmasına karar verilmiş, ne var ki taraflar ticari defter ve kayıtlarını bilirkişiye ibraz ettikten sonra dava dosyasının ve taraf defterlerinin bilirkişide iken kaybolduğu ve bu sebeple dava dosyasının 4473 sy. Kanunu hükümlerine uygun olarak ihya edildiği anlaşılmıştır. Mahkemece hüküm verildikten sonra davacı vekilinin temyizi üzerine dava dosyası temyiz incelemesi için Dairemize gönderilmiştir. Bu arada mahkemece bilirkişi tarafından dosyanın bulunduğu bildirilerek dosya aslı ve tarafların ticari defter ve kayıtları Dairemize iletilmiştir. O halde tarafların ticari defter ve kayıtları bulunduğuna göre Mahkemece yapılacak iş HMK'nın 222. maddesi uyarınca konusunda uzman bir bilirkişi ile bu ticari defter ve kayıtlar üzerinde inceleme yapılarak Yargıtay denetimine elverişli rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesinden ibarettir. Bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin harcın istek halinde iadesine, 29.01.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14526, Karar No: 2014/9387, Tarih: 05.06.2014

**4. Hukuk Dairesi         2013/14526 E.  ,  2014/9387 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kütahya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 18/07/2013

NUMARASI : 2012/593-2013/280

Davacı H.. Ç.. vekilleri Avukat E. Y.. vdl. tarafından, davalı K.. U.. aleyhine 07/12/2012 gününde verilen dilekçe ile kişilik haklarına saldırı nedeniyle maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 18/07/2013 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2- Diğer temyiz itirazına gelince;

Dava, kişilik haklarına saldırı nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm; davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalının telefonla birden fazla kez aradığı ve bizzat evine gelip sigara isteme bahanesi ile elini tutarak tacizde bulunduğunu belirterek, maddi ve manevi tazminat taleplerinde bulunmuştur.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davacıyı telefonla arayarak ve bizzat evine giderek taciz eden davalının eylemlerinin, kişilik haklarına saldırı oluşturduğu belirtilerek maddi tazminat talebinin reddine manevi tazminat talebinin ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminat ödetilmesini isteyebilir. Yargıç, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda yargıcın, hukuk ve adalete uygun karar vereceği Medeni Yasa'nın 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Davaya konu edilen olayda; olayın gelişimi, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, ceza mahkemesince aldırılan 5736 sayılı Adli Tıp Kurumu raporunda davacının ruh sağlığının bozulmadığının bildirilmesi ve yukarıda belirtilen ilkeler dikkate alındığında, davacı yararına hüküm altına alınan manevi tazminat miktarı fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminata hükmedilmesi için kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) no'lu bentte açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, davalının diğer temyiz itirazlarının (1) no'lu bentte gösterilen nedenlerle REDDİNE ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 05/06/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16441, Karar No: 2015/12929, Tarih: 08.06.2015

**21. Hukuk Dairesi         2014/16441 E.  ,  2015/12929 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, maaşının yeniden tespitiyle, eksik maaş farklarının yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı yaşlılık aylığı belirlenirken satın alındığı basamakların intibakının yapılmadığını belirterek 01.11.2006 tarihindeki ilk maaşının kanuna uygun şekilde yeniden tespitine, eksik hesaplamadan doğan maaş farkları toplamının tespiti ile eksik maaş farklarının yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; davanın kabulü ile davacı ...'ya 01/11/2006 tarihi itibariyle bağlanması gereken yaşlılık aylığının 923,70 TL olması gerektiğinin tespitine, 28/11/2009 tarihi itibariyle eksik hesaplama sebebiyle ortaya çıkan 10018,10 TL fark yaşlılık aylığının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

24/07/2003 tarihli 4956 sayılı Yasanın geçici 2. maddesine göre, “1479 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlar, bulundukları basamak dahil, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde yazılı talepte bulunmak şartıyla, bulundukları basamakları en fazla oniki basamak yükseltebilirler. Basamak yükseltme primi, sigortalının talep tarihinde bulunduğu basamaktan, yükselerek intibak etmek istediği basamağa kadar her basamak için öngörülen bekleme süresindeki prim tutarına basamak yükseltme farklarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanır. Bu tutarın, ilk taksitinin talep tarihini takip eden ay içerisinde ödenmesi şartıyla ilk taksitin ödendiği ayı takip eden üçer aylık dönemler halinde üç eşit taksitte ödenmesi zorunludur. Basamak yükseltme tutarının tamamen veya kısmen ödenmesi halinde, sigortalı son ödemenin yapıldığı tarihi takip eden aybaşı itibariyle bu ödemenin tam olarak karşıladığı basamağa intibak ettirilir. Basamak yükseltme primleri, primi ödenmiş süreler olarak değerlendirilmez.

Basamak yükseltme hakkından yararlanan sigortalılara, basamak intibaklarının yapıldığı tarihten itibaren üç yıl sonra, bu Kanunda öngörülen diğer şartları taşımak ve talepte bulunmak kaydıyla yaşlılık aylığı bağlanır.

Basamak yükseltme hakkından yararlanan sigortalılara, basamak intibaklarının yapıldığı tarihten itibaren üç yıl sonra, bu Kanunda öngörülen diğer şartları taşımak ve talepte bulunmak kaydıyla yaşlılık aylığı bağlanır.

Nimet-külfet dengesi, sosyal güvenlik hukukunun temel ilkelerinden biri olup; anılan ilke, gelecekte elde edeceği sosyal sigorta yardımlarına karşılık olarak daha fazla prim ödeme külfeti altına giren sigortalıların, fazladan katlanılan külfet karşılığında daha fazla yardıma hak kazanması gereğini doğurmaktadır. Başka bir ifadeyle sosyal güvenlik kuruluşlarınca sigortalılardan alınacak primlerle ileride yapılacak yardımlar arasında mutlak bir bağlantı, paralellik sağlanmalıdır.

Basamak yükseltme olanağı sağlayan yasa ile, konuya ilişkin uygulamayı biçimlendiren diğer düzenlemeler, primlerin sosyal güvenlik kuruluşu tarafından sigortalılık süreci içerisinde tahsil edilip nemalandırılması ve aktüeryal dengeyi bozmayacak biçimde sigorta yardımlarına yansıtılması gerekleri gözetilerek oluşturulmuş; prim borcunun basamakta bekleme süresini tamamlayacak olan ayların primleri, basamak yükseltme farkı da gözetilerek sigortalının talepte bulunduğu tarihte yürürlükte olan gelir tablosuna göre hesaplanması ve basamak intibaklarının yapıldığı tarihten itibaren üç yıl sonra yaşlılık aylığı yönünden değerlendirilebilmesi olanağı öngörülmüştür.

Sıralanan maddi ve hukuki olgular ile, konuya ilişkin yasal düzenlemenin prim ödeme karşılığında “intibak ettirilir” hükmünü içerdiği de gözetilerek, davacının, 1479 sayılı Yasanın geçici 11. maddesi uyarınca, yaşlılık aylığının 01/01/2000 öncesi ve sonrası döneme ilişkin hesabında, satın alınan basamakların geçmişe yönelik olarak da intibak işlemi gerçekleştirilmek suretiyle değerlendirilmesi ve aylık miktarının buna göre saptanması gerekir.

Bu saptama işlemi yapılırken dikkate alınması gereken hususlar ise;

1479 sayılı Yasaya eklenen Geçici 11. madde hükmü gereği, 4447 sayılı Yasanın yürürlük tarihi olan 01/01/2000 tarihinden önce sigortalı olup da, bu yasa döneminde aylık bağlanacak sigortalıların, 01/01/2000 tarihi öncesine ilişkin A aylığı hesabında; basamak satın alma suretiyle yapılan intibak tarihinden, 1479 sayılı Yasanın 4447 sayılı Yasa ile değişik 52. Maddesi ile belirlenen basamak yükseltme esaslarına göre, geriye doğru gidilmek suretiyle 01/01/2000 tarihi itibarıyla bulunulan gelir basamağı belirlenmeli; belirlenen bu gelir basamağının, 01/07/2003 tarihli gelir tablosundaki gelir tutarı karşılığı ve sair aylık hesap doneleri dikkate alınarak A aylığı belirlenmelidir.

4447 sayılı Yasa ile değişik 1479 sayılı Yasanın 36. maddesiyle, aylık hesabında ilk defa “ağırlıklı ortalama” kavramı getirilmiş olup; yine 4447 sayılı Yasanının yürürlük tarihi öncesi sigortalı olup da,bu yasa döneminde aylık bağlanacak sigortalıların, 01/01/2000 tarihi sonrası döneme ilişkin B aylığının belirlenmesinde dikkate alınması gereken “Ağırlıklı Ortalama” hesabında ise; öncelikle, 01/01/2000 tarihi ile yaşlılık aylığı talep tarihi arasında sigortalı olarak fiilen bulunulan basamaklar ve bu basamaklardaki bekleme süreleri üzerinden 01/07/2003 tarihli gelir tablosundaki karşılığı tutarlar gözetilerek, böylece fiilen geçen sürelere ilişkin ağırlıklı ortalama bulunmalı; bilahare, satın alınan basamaklar ve bu basamaklardaki bekleme süreleri üzerinden, yine 01/07/2003 tarihli gelir tablosundaki karşılığı tutarlar gözetilerek, böylece basamak yükseltilerek geçen sürelere ilişkin ağırlıklı ortalama belirlenmeli; bulunan her iki ağırlık ortalama (yani fiilen geçen sürelere ilişkin ağırlıklı ortalama ve basamak yükseltilerek geçen sürelere ilişkin ağırlıklı ortalama) toplanarak B aylığı hesabına esas “Ağırlıklı Ortalama” belirlenmeli; bu belirleme yapıldıktan sonra ve sair aylık hesap doneleri de dikkate alınarak B aylığı saptanmalıdır.ve B aylık aylıklarının toplanması suretiyle elde edilen tutara, ilgili yasal mevzuatınca öngörülen sosyal destek ödemesi de ilave edilip; 01/01/2004 tarihinden itibaren güncelleştirme denilen, ilgili artış yasalarıyla (5073, 5282, 5454, 5565 sayılı Yasalar) gösterilen artış oranları uygulanarak, yaşlılık aylığı talep tarihi itibarıyla, sigortalıya bağlanacak yaşlılık aylığı belirlenmelidir.

Yapılacak iş, uzman bilirkişiden Kurum işlemlerinde (kurum tarafından fark aylıkların hesaplanması hususunda) hata olup olmadığını belirleyen hata varsa, hangi noktalarda olduğunu denetime elverişli bir şekilde saptayan bilirkişi raporu ile sonuca gitmekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin ve yukarıda belirtilen hususlara uygun araştırma yapılmaksızın hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ :Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 08/06/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.