muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/5002, Karar No: 2024/14840, Tarih: 05.12.2024

**11. Ceza Dairesi         2024/5002 E.  ,  2024/14840 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2022/692 E., 2024/276 K.

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

SUÇ TARİHLERİ : 2008,2009,2010,2011 ve 2012 takvim yılları

HÜKÜMLER : Düşme

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Düzeltilerek onama, onama

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

Sanığın yargılama konusu "2008,2009,2010,2011 ve 2012 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme eylemleri için, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359/b maddesi uyarınca belirlenecek cezaların türü ve üst haddine göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 66/1-e maddesinde öngörülen 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin hüküm tarihine kadar gerçekleştiği ve sanık hakkındaki kamu davalarının düşmesine karar verilmesi gerektiği Mahkemece gerekçeleri gösterilerek kabul ve takdir kılınmış olmakla; katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükümlerin, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA, Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 05.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/25930, Karar No: 2014/1904, Tarih: 28.01.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/25930 E.  ,  2014/1904 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çaldıran Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 11/07/2013

NUMARASI : 2011/76-2013/99

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili, değer düşüklüğü ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kısmen kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili, değer düşüklüğü ve ecrimisil istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan rapor uyarınca arazi niteliğindeki taşınmaza ekilebilir ürün gelirine göre dava tarihindeki değerinin biçilmesi yöntem itibariyle doğrudur. Ancak;

Çayırlık niteliğindeki taşınmaza net çayır otu gelirine göre bedel belirlenmesi gerekirken, belirlenen bedele otlatma payı eklenerek fazlaya hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 28.01.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/13600, Karar No: 2019/8800, Tarih: 22.05.2019

**13. Ceza Dairesi         2018/13600 E.  ,  2019/8800 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

TEMYİZ EDENLAR : Sanıklar

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Olay tarihinde gece vakti saat 19:30 sularında müştekiye ait evin bulunduğu sokaktan çıkarak başka bir sokağa giriş yapan sanıkların şüpheli tavırlar göstermeleri sebebiyle durdurulduklarında sanık ...'ın yere bir çift eldiven attığı görülerek gözaltına alındıkları olayda, sanıkların aşamalarda suçlamayı kabul etmedikleri de gözetilerek müştekiye ait eve girdiklerine dair somut delillerin nelerden ibaret olduğu gösterilip tartışılmadan yasal ve yeterli olmayan gerekçelerle mahkümiyetlerine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ... ve ...'ın temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle isteme uygun olarak BOZULMASINA, 22.05.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/12551, Karar No: 2015/25584, Tarih: 10.12.2015

**8. Ceza Dairesi         2015/12551 E.  ,  2015/25584 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 8 - 2015/265155

MAHKEMESİ : Kumluca 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 22/01/2013

NUMARASI : 2012/421 (E) ve 2013/140 (K)

SUÇ : Kıyı Kanununa muhalefet ve İmar Kirliliğine neden olma

Gereği görüşülüp düşünüldü:

İmar kirliliğine neden olma suçundan doğrudan zarar görme ihtimali bulunan belediye başkanlığı 5271 sayılı CMK.nun 233. ve devamı maddeleri gereğince usulen duruşmadan haberdar edilip delillerini sunma imkanı tanınmadan, yokluğunda yargılamaya devam edilerek yazılı şekilde karar verilmesi,

Yasaya aykırı, şikayetçi Belediye Başkanlığı vekili ile katılan Hazine vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün sair yönleri incelenmeksizin bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZULMASINA), 10.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/15516, Karar No: 2009/18601, Tarih: 14.12.2009

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2009/15516 E.  ,  2009/18601 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Yerel Mahkemece verilen hüküm Orman Yönetimi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Dava dosyasının, hükme esas alınan raporu düzenleyen ... ve orman bilirkişilerine verilerek;

1) Keşif sırasında uygulandığı bildirilen orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritası, kesinleşen orman kadastrosu, varsa aplikasyon ve 2/B madde uygulama haritalarının ölçekleri kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de bu haritaların ölçeğine bilgisayar ortamında (... veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, bu haritalar birbiri üzerine ablike edilerek düzenlenecek bu haritalarda komşu ve yakın komşu parsellerin birlikte gösterilmesi,

2) Yine, 14 ya da 25 orman tahdit sınır (OTS) noktası görülecek biçimde, dava konusu taşınmaz ile komşu taşınmazların, memleket haritası, kadastro paftası, orman kadastro haritası ile aplikasyon ve 2/B madde uygulama haritasına göre konumu ve orman kadastro haritasındaki sınır noktaları ile varsa aplikasyon haritasındaki sınır noktaları bu haritalar ile paftaların tümü üzerinde ayrı renkli kalemlerle çizilip gösterilecek şekilde kendilerinden müşterek imzalı krokili rapor alınıp dava dosyası içine konulması,

Ayrıca, dava dosyasının da H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksikliklerin giderilmesi için, dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 14.12.2009 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/13127, Karar No: 2019/11773, Tarih: 12.12.2019

**12. Ceza Dairesi         2019/13127 E.  ,  2019/11773 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Hâkimliği

Taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma suçundan şüpheliler ... ve diğerleri haklarında yapılan soruşturma evresi sonunda Mersin Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 02/11/2018 tarihli ve 2018/38685 soruşturma, 2018/30631 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulüne, anılan kararın kaldırılmasına ilişkin Mersin 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 17/05/2019 tarihli ve 2019/2439 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

Mersin 3. Sulh Hâkimliğince, eksik inceleme sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulü ile dosyanın ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmiş ise de, esasen bu kararın soruşturmanın genişletilmesi anlamına geldiği, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 6545 sayılı Kanunun 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” ile aynı Kanunun 173/4. maddesindeki “Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” şeklindeki düzenleme karşısında, soruşturmanın genişletilmesi kararı verilmesi halinde Cumhuriyet savcılığından talep edilen hususlarla ilgili eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, doğrudan kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ortadan kaldırılmasına yönelik olarak yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca, Mersin Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 02/11/2018 tarihli ve 2018/38685 soruşturma, 2018/30631 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulüne, anılan kararın kaldırılmasına ilişkin Mersin 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 17/05/2019 tarihli ve 2019/2439 değişik iş sayılı kararının bozulması lüzumu, Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 12/09/2019 gün ve 94660652-105-33-10307-2019-Kyb sayılı kanun yararına bozma talebine atfen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 27/09/2019 gün ve 2019/92969 sayılı ihbarnamesi ile daireye ihbar ve dava evrakı tevdi kılınmakla;

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Mersin 3. Sulh Ceza Hâkimliğince, eksik inceleme sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulü ile dosyanın ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmiş ise de, esasen bu kararın soruşturmanın genişletilmesi anlamına geldiği, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 6545 sayılı Kanunun 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” ile aynı Kanunun 173/4. maddesindeki “Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” şeklindeki düzenleme karşısında, soruşturmanın genişletilmesi kararı verilmesi hâlinde Cumhuriyet savcılığından talep edilen hususlarla ilgili eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, doğrudan kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ortadan kaldırılmasına yönelik olarak yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden,

Kanun yararına bozma talebine dayanılarak düzenlenen ihbarnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına nazaran yerinde görüldüğünden, Mersin Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 02/11/2018 tarihli ve 2018/38685 soruşturma, 2018/30631 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulüne, anılan kararın kaldırılmasına ilişkin Mersin 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 17/05/2019 tarihli ve 2019/2439 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca isteme uygun olarak BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yapılmasına, dosyanın gereği için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 12.12.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16983, Karar No: 2015/6052, Tarih: 15.04.2015

**18. Hukuk Dairesi         2014/16983 E.  ,  2015/6052 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... Köyü 101 ada 53 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu ...Köyü 101 ada 53 parsel sayılı taşınmazın 05.09.2013 olan kamulaştırma (değerlendirme) tarihinden önce; kesinleşmiş 1/1000 ölçekli belediye uygulama imar planı içinde bulunup bulunmadığı, bu planın onay tarihi, nazım imar planı içerisinde bulunup bulunmadığı, nazım imar planının tarihi ve ölçeği, yapılış amacı, 1/1000 ölçekli plan içerisinde olması halinde bu planın nazım imar planının uygulanması amacı ile yapılmış olup olmadığı, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca bu plan kapsamına alındığı tarih ve plandaki konumunun, hangi amaçla plan kapsamına alındığının, yerleşim merkezlerine uzaklığının, altyapı hizmetlerinden yararlanma ve ulaşım olanaklarının, kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma olasılıklarının, değerlendirme tarihi itibariyle kesinleşmiş imar planı içinde olmadığının anlaşılması halinde belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadığının, özellikle etrafının meskûn olup olmadığının ilgili belediye başkanlığından,

2-Dava konusu ...Köyü 101 ada 53 parsel sayılı taşınmazın 05.09.2013 olan değerlendirme ve somut emsal olarak incelenen ... Mıntıkası 1428 parsel sayılı taşınmazın ise değerlendirmeye esas alınan (17.01.2008) satış tarihleri itibariyle, imar düzenlemesi sonucu meydana gelen imar parselleri olup olmadıklarının, imar parseli iseler düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediğinin, düşülmüş ise ne oranda düşüldüğünün ilgili belediye imar ve tapu müdürlüğünden,

3-Dava konusu ...Köyü 101 ada 53 parsel sayılı ve somut emsal alınan ... Mıntıkası 1428 parsel sayılı taşınmazların bulundukları cadde veya sokak itibariyle belediyece belirlenen 2013 yılı emlak vergisine esas asgari m² değerlerinin ilgili belediye başkanlıklarından,

4-Dava konusu ...Köyü 101 ada 53 parsel sayılı taşınmazın ilk tesisinden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte tapu kaydının ve somut emsal alınan ... Mıntıkası 1428 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmeye esas alınan 17.01.2008 tarihli resmi satış akit tablolarının (alıcı, satıcı ve satış bedelini gösteren) onaylı ve okunaklı örneği ile ilk tesisinden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte tapu kayıtlarının ilgili tapu müdürlüklerinden,

4-Dava konusu ...Köyü 101 ada 53 parsel sayılı taşınmazın ilk tesisinden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte tapu kaydının ve somut emsal alınan ... Mıntıkası 1428 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmeye esas alınan 17.01.2008 tarihli resmi satış akit tablolarının (alıcı, satıcı ve satış bedelini gösteren) onaylı ve okunaklı örneği ile ilk tesisinden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte tapu kayıtlarının ilgili tapu müdürlüklerinden,

5-Kamulaştırılan taşınmaz üzerinde bulunduğu belirlenen ağaçların (nar, mandalina, ceviz, erik) cins ve yaşları itibarıyla 2013 yılı rayiç değerlerinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden,

Sorularak alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından ve yeterliliğinin mahkeme hakimince bizzat denetlenmesinden sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 15.04.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/31639, Karar No: 2012/337, Tarih: 11.01.2012

**4. Ceza Dairesi         2010/31639 E.  ,  2012/337 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Görevi kötüye kullanma, mal bildiriminde bulunmama

HÜKÜM : Beraat, hükümlülük

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Suçtan doğrudan doğruya zarar görmediği ve bu nedenle davaya katılma hakkı bulunmadığı halde mahkemece yasaya aykırı gerekçeyle kamu davasına katılan olarak kabulünün, şikayetçiye bu niteliği ve dolayısıyla Yasa yoluna başvurmak hak ve yetkisini kazandırmadığı anlaşıldığından, 5320 sayılı Yasanın 8/1 ve 1412 sayılı CMUK'nun 317.maddesi uyarınca yakınan PTT Genel Müdürlüğü vekilinin tebliğnameye aykırı olarak, TEMYİZ İSTEĞİNİN REDDİNE, 11.01.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/2, Karar No: 2009/3, Tarih: 18.11.2009

Hukuk Genel Kurulu 2009/2 E., 2009/3 K.

**Hukuk Genel Kurulu 2009/2 E., 2009/3 K.**

**- HAKİMLERİN HUKUKİ SORUMLULUĞU

- TETKİK HAKİMLERİ

- YARGITAY ÜYELERİ**- 2709 S. 1982 ANAYASASI [ Madde 11 ]

- 2709 S. 1982 ANAYASASI [ Madde 148 ]

- 1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 573 ]

- 1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 575 ]

- 2797 S. YARGITAY KANUNU [ Madde 64 ]

- 2797 S. YARGITAY KANUNU [ Madde 13 ]

- 2797 S. YARGITAY KANUNU [ Madde 26 ]

- 2797 S. YARGITAY KANUNU [ Madde 36 ]

- 2797 S. YARGITAY KANUNU [ Madde 57 ]

- 2802 S. HAKİMLER VE SAVCILAR KANUNU [ Madde 3 ]

**"İçtihat Metni"**

Davacı M.Sait vekili tarafından verilen 21.10.2009 havale günlü dava dilekçesinde, Yargıtay Onbeşinci Hukuk Dairesi Üyeleri olan davalıların "katıldıkları kararla zarara uğramasına neden oldukları", isimleri belirtilmeyen iki adet tetkik hakiminin de dosyadaki bilgileri eksik aktararak bu hatalı karara yol açtıkları belirtilerek hem hakimin reddi, hem de 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 573 ve devamı maddelerine dayanılarak tazminat isteminde bulunulmuştur.

Hukuk Genel Kurulu'nca ilk derece mahkemesi sıfatıyla davacı vekilince ibraz edilen dilekçe, gerek davalıların sıfatlarına, gerekse de iki ayrı talebin niteliğine göre ayrı ayrı incelendi:

1- Tazminat Davası:

1) Yargıtay Üyeleri hakkındaki tazminat davasına ilişkin değerlendirme:

Genel olarak kamu hizmetlerinin ifasından dolayı Kamu Tüzel Kişilerinin sorumlulukları hizmet kusuruna, ajanlarınki ise, onların kişisel kusurlarına tabi tutulmuştur. Hakimlerin Anayasa teminatı (madde 138/1-2) altında bulunan bağımsızlığı, idare hukukunda Devletin ajanların faaliyetlerinden sorumluluğunu tayin eden hizmet kusuru ölçüsünün hakimler yönünden uygulanmasına olanak vermez. Türk pozitif hukuku, ilke olarak, yargı fonksiyonunun ifa edilmesi dolayısıyla Devletin sorumlu tutulamayacağı esasını benimsemiştir.

Yargı yetkisinin özellikleri, hakimlerin kişisel sorumluluğunda özel bir sorumluluk düzeninin uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Zira, yargı görevinin bağımsızlık ve tarafsızlık içinde aksatılmadan yerine getirilmesi esastır. Gerçekten, hakimlerin diğer Devlet Memurlarının tabi bulundukları sorumluluk esaslarına bağlanmaları, yaptıkları her işlemin aleyhlerine bir tazminat davasına yol açabileceğini düşünmelerine ve bunun sonucu olarak tereddüt içinde kalmalarına yol açabilir. Şu da belirtilmelidir ki, adaletin gerçekleşmesi hakim hakkında sorumsuzluk müessesesinin kabulünü gerektirmez. Hakimler, verdikleri kararlardan dolayı ilke olarak sorumlu tutulamaz iseler de, Ceza Hukuku açısından sorumlu olan hakimlerin hukuki sorumluluklarının benimsenmesi de hukuk mantığının doğal sonucudur. Ancak, hakimin hukuki sorumluluk halleri benimsenirken, yargısal faaliyetten ibaret olan esas görevinin aksatılmamasına büyük özen gösterilmesi zorunludur. Gelişigüzel bir sorumluluk sisteminin benimsenmesi, hakimin bağımsızlığını ve tarafsızlığını tehlikeye düşürebilir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunumuz, bu düşüncelerin ışığı altında hakimin bağımsızlığı kadar, tarafsızlığını da güvence altına almak amacı ile onun hukuki sorumluluğunu sınırlı hallerde kabul etmiş ve aynı zamanda sorumluluğun tespitini özel bir usule tabi tutmuştur.

Hakimlerin sorumluluğu Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 573 ila 576. maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuk Genel Kurulu'nun 14.11.1970 gün ve 186/623 sayılı kararında da belirtildiği üzere, anılan yasa hükümlerinde, dava sebepleri tahdidi olarak gösterilmiş, görevli merciler özel suretle belirtilmiş, dava sabit olmadığı takdirde davacının para cezası ve tazminat ile sorumlu tutulması emredilmiştir. Bu hükümler, hakimin vicdani kanaatindeki bağımsızlığını, yargı erkinin herhangi bir etki altında kalmamasını ve adalete güven duygusunun sarsılmamasını temin amacıyla Yasa'ya konulmuştur. Gerçekten, hakimlerin hukuki sorumlulukları nedenine dayanan davalar özel usul ve müeyyidelere bağlanmadığı takdirde, ilgililerce kötüye kullanılarak hakim hakkında red sebepleri ihdas edilmesi kolaylaşacak, mahkemelerin gereği gibi çalışmasına ve adaletin selametle dağıtılmasına halel gelebilecektir. Bu itibarla, söz konusu özel hükümler hem meydana gelecek zararlı durumu düzeltip tamir etmek, hem de haksız davaları önlemek amacıyla kabul edilmiştir.

Yargıtay Üyelerinin de geniş anlamı ile ve genel olarak "Hakim" kavramının kapsamına girdiğinde tereddüt olunamaz. Yukarıda hakimlerin hukuki sorumlulukları açısından değinilen genel esasların Yargıtay Üyeleri için de geçerli olduğu ve diğer Devlet Memurlarının tabi oldukları görevden sorumluluk hakkındaki genel kurallara tabi tutulamayacakları tartışmayı gerektirmeyecek kadar açıktır. O halde, Yargıtay Üyelerinin de, Yasalarla belirlenen sınırlı hallerde görevlerinden dolayı hukuken sorumlu olduklarının kabulü gerekir.

2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 13/2. maddesi özel kanunlarında belirtilen kimseler aleyhindeki görevden doğan tazminat davalarına bakmayı Yargıtay'ın görevleri arasında saymış, aynı Kanun'un 15/3. maddesi de, yargılama görevi özel kanunlarınca Yargıtay Genel Kurulu'na verilen kişilere ait davalara ilk mahkeme olarak bakılacağını öngörülmüştür. Yargıtay Kanunu, bu hükümlerle, davalara bakacak merciyi göstermiş, ancak onların hangi hallerde sorumlu tutulacaklarını özel olarak tespit etmemiş ve diğer hakimler hakkındaki kurallara da gönderme yapmamıştır.

Bu konuda, Bidayet Mahkemesi Hakimleri hakkında düzenlemede bulunan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 573 ve müteakip mad-delerindeki sorumluluk hallerinin Yargıtay Üyeleri hakkında da uygulanıp uygulanılamayacağı üzerinde durulmalıdır. Bu maddelerde, Yargıtay Üye-lerinden söz edilmediğinden, 573. maddedeki "Hakim" sözcüğünün de sorumluluk nedenleri açısından sadece 575/2. maddede sayılanları hedef tuttuğunun kabulü gerekir. Zira, 573. ve bunu izleyen maddelerin tedvini sırasında mahalli mahkeme hakimlerinin sorumluluk sistemi içerisinde Yargıtay Üyelerine değinilmediği ve onlar hakkında düzenlemede bulunulmadığı halde, 573. maddedeki "Hakim" sözcüğünün sorumluluk nedenleri bakımından Yargıtay Üyelerini de kapsamına aldığının düşünülmesi, yorum kuralları ile bağdaştırılamaz. Bu açıklamalardan, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'ndaki sorumluluk hallerinin Yargıtay Üyelerini kapsamadığı sonucuna varmak gerekir. Aşağıda değinileceği üzere Anayasa'nın Yargıtay Üyelerinin görevden dolayı cezai sorumluluklarının tespitini bir Anayasa müessesesine bağlamış olması da, bu düşünceyi ayrıca doğrular. Diğer taraftan, usulün 573. ve müteakip maddeleri istisnai ve sınırlı bir alanla düzenlemede bulunduğundan, kıyas yolu ile uygulama alanının genişletilmesi de mümkün değildir. O halde Yargıtay Üyeleri hakkında hangi hallerde görevden dolayı tazminat davası açılabileceğinin Yasa ile belirlendiğinden söz edilemez. Bu durum karşısında, sorun, temel düzeni oluşturan Anayasa ve genel ilkeler esas alınarak çözümlenmelidir.

Yasaların uygulanmasında, T.C. Anayasası'nın 11. maddesinde öngörülen Anayasa'nın üstünlüğü ilkesinin sonucu olarak, onların, Anayasa ilkelerinin ışığı altında değerlendirilmesi, yorumlanmaları zorunludur. T.C. Anayasası'nın 148/3. maddesinde, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve Üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve Üyelerini görevleri ile ilgili suçlarından dolayı yargılama görevi Yüce Divan sıfatı ile Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir. Bu hükümle güdülen amaç, kuşkusuz yargılanacak kişinin gördüğü işin önem ve özelliği itibariyle özel bir Anayasa güvencesi sağlamak ve kişileri değil, müesseseleri korumak olup, doğrudan doğruya kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle Yüce Divan'da yargılanması gereken kişinin bundan feragati de hukuki sonuç doğurmaz.