muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/16448, Karar No: 2012/1508, Tarih: 31.01.2012

**2. Ceza Dairesi         2010/16448 E.  ,  2012/1508 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2007/244287

MAHKEMESİ : Ankara 22. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 25/07/2007

NUMARASI : 2007/242 (E) ve 2007/578 (K)

SUÇ : Su hırsızlığı

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-5271 Sayılı CMK.da mahkemeye gelmemiş olan sanık hakkında duruşma yapılamayacağına ve yargılamanın doğrudan doğruya olmasına ilişkin temel kurallar ile sözlülük ve duruşmada hazır bulunma ilkelerinin istisnalarından biri olarak öngörülen 5271 Sayılı CMK.nın 193/2.maddesinin beraat kararı yönünden ancak dosya kapsamından ilk bakışta eylemin suç oluşturmayacağının anlaşılması hali ile sınırlı olarak uygulanabileceği gözetilmeden, anılan maddeye yanlış anlam verilerek sanığın yöntemine uygun sorgusu yapılmadan kanıt değerlendirilmesi de yapılarak ceza verilmesinden vazgeçilmesine karar verilmesi,

2- Kabule göre ise;

5237 sayılı TCK. nun 145.maddesindeki suçun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı kavramından, daha çoğunu alabilme imkânı varken sadece gereksinimi kadar ve değer olarak da az şeyi alma durumunun anlaşılması ve suçun işleniş şekli ile özellikleri de nazara alınarak uygulanabileceğinden, suça konu yerde boru takılarak kaçak su kullanılırken tutanağın tutulduğu kabul edilen olayda, kaçak olarak tüketilen su miktarının tam olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı gibi, kaçak tüketime bizzat katılan kurum görevlileri tarafından son verilmiş bulunması karşısında, suçun işleniş şekline göre, söz konusu olayda 5237 sayılı TCK.nun 145.maddesinin uygulama imkânı olmadığı gözetilmeden yazılı şekilde ceza verilmesinden vazgeçilmesine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı istem gibi BOZULMASINA, 31.01.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10564, Karar No: 2014/14346, Tarih: 02.12.2014

**16. Hukuk Dairesi         2014/10564 E.  ,  2014/14346 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BORÇKA KADASTRO MAHKEMESİ

TARİHİ : 15/01/2014

NUMARASI : 2012/1-2014/14

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan 271 ada 1 ve 272 ada 1 parsel sayılı 882,58 ve 5.749,79 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, hibe ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle D., E., Z. ve M.. A.. adlarına tespit edilmiş, itiraz üzerine komisyonca M.. A.. adına tespit edilmiştir. Davacı D.. A.., çekişmeli taşınmazların babasından kendisine kaldığı iddiasına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine, çekişmeli 271 ada 1 ve 272 ada 1 parsel sayılı taşınmazların komisyon tutanağı gibi M.. A.. adına tescillerine karar verilmiş; hüküm, davacı D.. A.. tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece dava konusu yerlerin 1978 yılında davacının babası İ. A. tarafından davalıya senetle satıldığı ve davalının zilyet olduğu kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır. Çekişmeli taşınmazların evvelinde davacının babası İ. A. ait olduğu tarafların kabulündedir. Davalı Mevlüt, taşınmazları 1978 tarihli senetle satın aldığı iddiasına dayanmış olup çekişmeli taşınmazlar Mevlüt'ün kullanımındadır. Davacı tanıkları ise, davalı Mevlüt'ün kiracı konumunda feri zilyet olduğunu beyan etmişlerdir. Mahkemece hükme dayanak alınan 1978 tarihli senet, borç senedi olup bu senet içeriğinde davacının amcası Z. A. ile 3. kişi konumundaki S. A. arasında anlaşma olduğu, satılan arazilerin Z. A. ait olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Bu senette, davacının babası İ. A. taraf olmadığı gibi İ. A. satışı da kabul etmediği keşifteki beyanı ile sabittir. Davalının iddia ettiği satış hususu başkaca herhangi bir belgeye dayandırılmamış, keşifte alınan beyanlar da satış hususunu kesin olarak doğrulamamıştır. Yine davacı Davut, çekişmeli taşınmazların adına tescil edilmesini talep etmiş olup taşınmazların maliki olduğu söylenen davacının babası İ. A.çekişmeli taşınmazları oğlu davacıya herhangi bir şekilde devredip devretmediği hususu araştırılmamıştır. O halde mahkemece, davalı Mevlüt'ün zilyetliğinin malik sıfatıyla mı yoksa kiracı durumunda feri zilyet olup olmadığı ile malik sıfatıyla zilyet ise başlangıç tarihi, süresi ve feri zilyet ise İ. A. çekişmeli taşınmazları oğlu davacı D.. A..'ya devredip devretmediği ile davacının taşınmazlara zilyet olup olmadığı hususlarının mahallinde yapılacak keşifte, yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından ayrıntılı, olaylara dayalı olarak tarihleri kesin olarak sorulup beyanlar arasında çelişki olursa yüzleştirilmek suretiyle araştırılmalı, tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik inceleme ve araştırmayla yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davacı D.. A..'nın temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edene iadesine, 02.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/20466, Karar No: 2010/2306, Tarih: 16.02.2010

**3. Hukuk Dairesi         2009/20466 E.  ,  2010/2306 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde 11.549 TL alacağın, yasal faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı vekili dilekçesinde, davalı doktora döner sermaye payının fazla ödendiğini beyan ederek 11549 TL.’nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı savunmasında, zamanaşımı itirazında bulunmuştur.

Mahkemece, davanın zamanaşımı nedeni ile reddine karar verilmiştir.

BK.’nun 60. maddesi gereğince, dava zarar görenin fiil ve faili öğrendiği günden itibaren 1 yıl ve herhalde zarar meydana getiren fiil gününden itibaren 10 yıl geçmesi ile zamanaşımına uğrar. Tüzel kişilerde ve özellikle kamu kurumlarında dava açma konusunda emir vermeye yetkili organ bakımından esas alınır.

Mahkemece , öğrenme tarihi olarak 15.8.2007 tarihini esas alınmış ,bu tarihe göre de davanın zamanaşımına uğradığını kabul edilmiştir.Ancak , dava açma konusunda emir vermeye yetkili makamın kim olduğu ve bu makamın fail ve fiili öğrenme tarihi araştırılmamıştır.

Öyle ise mahkemece, yukarıdaki ilke ve esaslar gözetilerek yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 16.02.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1191, Karar No: 2013/6103, Tarih: 16.05.2013

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2013/1191 E.  ,  2013/6103 K.**

**"İçtihat Metni"**

Çocuğun nitelikli cinsel istismarına teşebbüs ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından sanık ...'un yapılan yargılaması sonunda; beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarına teşebbüs ve diğer atılı suçtan mahkûmiyetine dair ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 03.02.2012 gün ve 2009/324 Esas, 2012/32 Karar sayılı beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan kurulan hüküm yönünden re'sen de temyize tâbi hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Adli Tıp Kurumu Kanununun 7. maddesinin ihtisas kurullarında gröev alacak uzmanların kimlerden oluşacağını düzenlediği, buna göre Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulunun bir başkan, iki adli tıp uzmanı olmak üzere ayrıca çeşitli dallarda yedi ayrı uzmandan oluşacağının belirlendiği, ihtisas kurulunun çalışma esaslarının ise aynı Kanunun 23. maddesinde düzenlendiği, İhtisas Kurullarının başkanın başkanlığında işin niteliğine göre en az dört üye ile toplanması yeterli olup, 22.06.2011 tarihli Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulunun raporunu düzenleyenler arasında işin uzmanı çocuk ruh sağlığı uzmanı ve bir adli tıp uzmanının da bulunduğu heyetin oluşumunun kanuna uygun olup raporların düzenlenmesi esnasında heyette iki adli tıp uzmanının bulunmasının zorunlu olmaması nedeni ile tebliğnamedeki bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir.

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan sanık müdafiin temyiz itirazlarının reddiyle kısmen re'sen de temyize tâbi hükümlerin ONANMASINA, 16.05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/515, Karar No: 2022/150, Tarih: 17.02.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2021/515 E.  ,  2022/150 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Gaziantep 2. İş Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin (...) elektrik dağıtım şebekelerindeki arıza onarım ve bakım işlerini ihale yoluyla 24.04.2009 tarihinde davalılar ...Elektrik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (...Ltd. Şti.) ile ... Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (... Ltd. Şti.) ortaklığına verdiğini, müvekkilinin 19.08.2009 tarihinde elektrik bakım onarım teknisyeni olarak çalışmaya başladığını, 24.04.2011 tarihindeki ihaleyi davalılardan ...Ltd. Şti.’nin, 24.04.2013 tarihindeki ihaleyi ise davalı son alt işveren ... Ortadoğu İnşaat Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti.’nin (... Ltd. Şti) aldığını, asıl işveren ...’ın özelleştirilmesi sonucunda ihale süresi dahi bitmeden 31.03.2014 tarihinde müvekkilinin iş sözleşmesinin feshedildiğini, çalışma süresi boyunca tüm yol, yemek giderlerini müvekkilinin karşıladığını, yıllık izinleri kullandırılmadığı gibi karşılığı ücretinin de ödenmediğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti, bakiye 2014 Mart ayı ücreti, yol ve yemek ücretinin davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile diğer davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmadığını, davacının talep ettiği ihbar tazminatının ödendiğini, yol ve yemek ücretlerinden müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını ve bu alacakların diğer şirketlerden talep edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

6. Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacıya tüm ücretlerinin eksiksiz ödendiğini, İş Kanunu ve ilgili yönetmelik kapsamında işverenin işçiye yol ve yemek ihtiyaçları için para ödemesi gibi bir zorunluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

7. Davalı ...Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının ihaleyi alan yeni alt işveren nezdinde çalışması devam ettiğinden kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti alacaklarına hak kazanamayacağını, davacının iddia ettiği süre kadar çalışmasının da olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

8. Davalı ... Mühendislik Ltd. Şti.; davaya cevap vermemiştir.

Mahkeme Kararı:

7. Davalı ...Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının ihaleyi alan yeni alt işveren nezdinde çalışması devam ettiğinden kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti alacaklarına hak kazanamayacağını, davacının iddia ettiği süre kadar çalışmasının da olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

8. Davalı ... Mühendislik Ltd. Şti.; davaya cevap vermemiştir.

Mahkeme Kararı:

9. Gaziantep 2. İş Mahkemesinin 27.05.2016 tarihli ve 2014/112 E., 2016/274 K. sayılı kararı ile; davalılardan ...’ın diğer davalılar ile arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu, hakkındaki davadan feragat edilmekle davalılardan ... Ltd. Şti. hakkında davanın feragat nedeniyle reddine, ücret alacağı talebi konusunda ise feragat nedeniyle tüm davalılar hakkında ücret talebinin feragat nedeniyle reddine, diğer alacakların kabulüne karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

10. Gaziantep 2. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

11. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 29.06.2020 tarihli ve 2017/10170 E., 2020/8061 K. sayılı kararı ile; 1. bendinde davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, 2. bendinde “…2-Taraflar arasında, davacının yol ve yemek ücreti alacaklarının bulunup bulunmadığı noktasında uyuşmazlık vardır.

Somut olayda, davacı alt işveren şirketler nezdinde davalı kurum bünyesinde çalıştığını, çalışma süresi boyunca yol ve yemek ücretlerinin ödenmediğini belirterek tahsilini talep etmiş, Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi ile hesaplanan yol ve yemek alacağı hüküm altına alınmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, yol ve yemek ücretinin ne kadar olduğu konusunda dosya içerisindeki ücret bordroları, tanık anlatımları ve şartnamede herhangi bir bilgi ve beyanın bulunmadığı belirtilmiş, emsal dosyadaki bordrolara kıyasen hesaplama yapılmıştır. Bilirkişi raporu bu yönü ile denetime elverişli değildir.

Mahkemece davacı işçinin yol ve yemek yardımı alacağına ilişkin talebi kabul edilmiş ise de söz konusu alacakların dayanağı herhangi bir sözleşme hükmü veya işyeri uygulamasının varlığı ortaya konulmuş değildir. Davacı tanıklarının işe girerken kendilerine yol ve yemek yardımı yapılacağının söylenmiş olduğunu beyan etmeleri de söz konusu alacağın mevcut olduğunu göstermeye yeterli değildir. Zira tanıkların ifadelerinde yol ve yemek yardımı ödeyeceğini söyledikleri kişilerin kimler olduğu, işvereni temsile yetkili kişiler olup olmadığı anlaşılamamaktadır. İhale yolu ile verilen işlerde hak edişlerin kapsamı ihale evraklarında belirtilir. Somut olayda, ihale şartname ve sözleşmelerinde, çalışanlara yol ve yemek yardımı sağlanacağına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığı gibi, davacı ile işverenleri arasında bu yönde yazılı bir sözleşme de söz konusu değildir.

Dosya kapsamına ve mevcut delil durumuna göre söz konusu alacakların varlığı her türlü şüpheden uzak, tereddüte mahal bırakmayacak ve hüküm kurmaya yetecek şekilde ispatlanamadığından, ihbar ve kıdem tazminatı hesabına esas aylık ücretin hesabında da dikkate alınması mümkün değildir. Davacının yöntemince ispatlanamayan yol ve yemek ücreti konusundaki alacak talebinin reddi ile ihbar ve kıdem tazminatı alacaklarının ise bu yardımlar dikkate alınmaksızın yeniden hesaplanması gerekmektedir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

12. Gaziantep 2. İş Mahkemesinin 17.12.2020 tarihli ve 2020/203 E., 2020/288 K. sayılı kararı ile; temyiz konusu yapılmayan ve kanunun açık bir hükmüne aykırılığı bulunmayan bir hususta karşı taraf lehine usulî mütesep hak oluştuğu gözetilmeksizin temyiz edilmeyen yol ve yemek ücretinin bozma konusu yapılmasının Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa aykırı olduğu, diğer taraftan yol ve yemek ücreti alacaklarının kabulü yönünde verilen kararların Yargıtay tarafından onanarak kesinleştiği, benzer mahiyette açılan davalarda farklı karar verilmesinin yargıda teklik ilkesine aykırı olacağı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

13. Direnme kararı yasal süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

14. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; hükmün Özel Dairece, yöntemince ispatlanamayan yol ve yemek ücretleri konusundaki alacak taleplerinin reddi ile ihbar ve kıdem tazminatlarının bu yardımlar dikkate alınmaksızın yeniden hesaplanması gerektiği gerekçesiyle bozulduğu eldeki davada; yol ve yemek ücreti alacakları ile ilgili temyiz itirazı bulunup bulunmadığı, bu yönden bozma kararı verilip verilemeyeceği, buradan varılacak sonuca göre davacı lehine usulî kazanılmış hak oluştuğu ve bazı işçiler tarafından açılan davalarda yol ve yemek ücreti alacaklarının kabulüne ilişkin verilen kararların kesinleştiğinden bahisle bu alacakların hüküm altına alınmasının yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

15. 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca; “Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır”.

III. GEREKÇE

15. 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca; “Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır”.

16. Ücret, asıl (çıplak, temel) ücret ve geniş anlamda (giydirilmiş) ücret olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Asıl ücret, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesinin 1. fıkrasında tanımlanan ücret olup, çıplak ya da temel ücret olarak da adlandırılmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun asıl ücret olarak nitelendirdiği işçiye ödenen temel (çıplak) ücret, para ile (nakden) ödenen tutardır. Diğer bir deyişle temel ücret aynî (eşya) olarak kararlaştırılamaz ve ödenemez. Temel ücrete işçiye sağlanan ikramiye, prim, sosyal yardımlar ve diğer ücret ekleri gibi yan menfaatler dâhil değildir (Süzek, Sarper: İş Hukuku, 18. Baskı, İstanbul 2019, s.351). Geniş anlamda (giydirilmiş ücret) ücret ise, asıl ücret yanında işçiye ikramiye, prim, komisyon, kâr payı gibi ödemelerle, sosyal yardım niteliğindeki yemek, yol, giyim, yakacak, konut ve benzeri parasal veya para ile ölçülebilen yararların eklendiği ücrettir.

17. 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca bazı ödemelerde geniş anlamda ücret dikkate alınmaktadır. Örneğin Kanun’un 17. maddesinin son fıkrasına göre ihbar tazminatının hesabında 32. maddenin 1. fıkrasında yazılan ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur. Benzer durum kıdem tazminatının hesabında da görülmektedir. Zira 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesi ile hâlen uygulanmakta olan mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca, asıl ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdî ve kanundan doğan menfaatler de kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır.

18. Sosyal yardım niteliğindeki yemek ücreti, işveren tarafından işçiye, işyerinde geçen süre boyunca beslenme ihtiyacını karşılaması için ödenen tutarı ifade etmektedir.

19. Bir işyerinde yemek ücretinin ödenip ödenmeyeceği iş sözleşmesi ile kararlaştırılabileceği gibi işyerinde fiili uygulama ile de yemek ücretinin ödenmesi söz konusu olabilir. Yemek yardımı nakdi olabileceği gibi, yemeğin aynî olarak verilmesi veya yemek kartı ya da yemek kuponu verilmek suretiyle de yapılması mümkündür.

20. Yol parası ise, işverenin işçiye işe geliş ve işten dönüşte ulaşımı sağlaması adına ödediği tutardır. Yol parası, işçinin ikamet ettiği bölge ve işyeri arasındaki mesafeye ve kullandığı ulaşım şekline göre değişir. İşveren farklı yollarla işçiye ulaşım sağlayabilir.  Buna göre işveren işçiye her ay yol parasını nakit olarak ödeyebileceği gibi, işçinin yol kartına para yatırmak suretiyle de yol parasını ödeyebilir. Bir diğer yöntem ise işverenin işçiler için servis imkânı sağlaması ya da işçiye yakıt parası ödemesi şeklindedir.

21. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işverenin çalışanlarına yemek veya yol ücreti ödemesi gerektiği konusu ile ilgili herhangi bir zorunluluk bulunmamakta olup, bu ödemeler işverenin inisiyatifindedir.

22. İşçiye işveren tarafından yemek ve yol yardımı yapılıyorsa, bu sosyal amaçlı ödemeler ücretin eki niteliğinde olması nedeniyle ücrete ilave edilmesi gereken menfaat olarak kabul edilerek kıdem ve ihbar tazminatlarının hesabına esas ücret belirlenirken nazara alınması gerekmektedir.

23. Bu aşamada uyuşmazlığın çözümünde ilgisi nedeniyle usulî kazanılmış hak kavramına değinmekte de yarar vardır.

24. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu) “usulî kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukukî alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibariyle bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

25. Kazanılmış haklar hukuk devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 2. maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti,…sosyal bir hukuk Devletidir.” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi, toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

26. Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usulî kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı çıkması, o konuda yeni bir kanunun yürürlüğe girmesi, uygulanması gereken kanun hükmünün hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmesi hâlleri usulî kazanılmış hakkın istisnalarıdır.

27. Bu sayılanların dışında ayrıca görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda usuli kazanılmış haktan söz edilemez (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. V, 6. Bası, İstanbul 2001, s 4738 vd).

28. Kamu düzenine aykırılık, mahkemelerce kendiliğinden gözetilmesi gereken bir husustur. Yüksek Mahkemeler de temyiz incelemesi sırasında bu hâlin varlığını kendiliğinden gözetmeli ve kamu düzenine aykırılığın tespiti durumunda, temyiz edenin sıfatına bakmaksızın, bu hususu bozma nedeni yapmalıdır.