muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/23719, Karar No: 2013/18955, Tarih: 03.12.2013

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS madde 1'e göre, sözleşmeye taraf devlet, hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altındadır. Madde 2'ye göre, her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Madde 3'e göre, hiç kimse aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Madde 8'e göre, herkes özel ve aile yaşamına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile yaşamına, haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir. Geniş manada tanımlanan aile, anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir. Aile yaşamına saygı hakkı, anne-baba arasındaki ilişki sona ermiş artık birlikte yaşamıyor veya boşanmış olsalar bile, çocukla eşler arasında birlikte yaşama ve kişisel ilişki kurma hakkını da içermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin pek çok kararlarında tanımladığı gibi, bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir.Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Somut olayda; sanıklar resmi nikahlı evli iken, sanık ...’in vefat eden babasından yetim maaşını alabilmek için 19/10/2006 tarihinde muvazaalı olarak boşandıkları, ancak aynı evde birlikte yaşamaya devam ettikleri, SGK'dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıkları iddia edilmiş ise de,

Mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bir kararla boşandıktan sonra, eşlerin bir arada yaşamasını engelleyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı, sanıkların eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek, dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa, AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında, bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 03/12/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/25832, Karar No: 2014/12263, Tarih: 21.05.2014

**12. Ceza Dairesi         2013/25832 E.  ,  2014/12263 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Dava : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

Hüküm : Manevi tazminat isteminin reddine, 7921,59 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine.

Davacının tazminat talebinin kısmen kabulüne ilişkin hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Tazminat davasının dayanağı olan Yüksekova Cumhuriyet Başsavcılığının 2008/2328 hazırlık, 2009/604 karar sayılı soruşturma evrakının incelenmesinde, davacıya ait kamyonun sanık ... sevk ve idaresinde iken kaçakçılık suçunda kullanıldığı iddiası ile 31.08.2008 tarihinde el konulduğu, soruşturma sonunda sanık hakkında delil yetersizliği nedeniyle 07.10.2009 tarihinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığına, araç üzerindeki tedbir şerhinin kaldırılmasına karar verilerek aracın maliki olan davacıya 27.10.2009 tarihinde teslim edildiği, tazminat davasının 28.12.2009 tarihinde CMK'nın 142/1. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye açıldığı, dava için kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmış,

Manevi tazminat davaları kişilik hakkını koruyan, haksız tecavüzün doğurmuş olduğu olumsuz sonuçlarını, yani zararın giderilmesini, telafi edilmesini amaçlar. Manevi tazminat davası için, kişilik haklarının ihlal edilmesi özellikle sosyal ve duygusal kişilik değerlerinin ihlali ve hukuka aykırı bir fiilin bulunması gerekir. Yakalanan veya tutuklanan kimsenin gerek aile gerek iş çevresinde itibarının sarsılması, aile, çocuk ve yakınları için tutukevinde hasret çekilmesi, kişinin tutuklanması nedeniyle ruhi sıkıntılar çekmesi, cezaevi şartları, buralarda duyduğu acı ve ızdıraplar kişinin manevi zararının giderilmesini gerekli kılar. Tutuklanan kimseye verilecek manevi tazminatın tespitinde; tutukluluk süresi, kişinin sosyal ve ekonomik durumu, üzerine yüklenen ve ceza kovuşturmasına konu olan suçun nitelik ve kapsamı göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu açıklamalar ışığında, yalnızca haksız yere yakalanan ya da tutuklanan kişinin çektiği acının karşılığı olarak manevi zarar ödenmesi gerektiği, haksız el koyma nedeniyle manevi tazminat şartlarının oluşmayacağı gözetilerek davacı lehine el koyma nedeniyle manevi tazminata hükmedilmemesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Van Vergi Dairesi müdürlüğünün 28.03.2011 tarih, 4151 sayılı yazı içeriğine göre davacının el konulan araç nedeniyle vergi mükellefiyetinin bulunmadığının ve ticari kazancını delillendirememesi karşısında, davacının kamyonu el koyma süresince kullanamaması nedeniyle zararının asgari ücret üzerinden hesaplanması isabetli bulunmuştur.

Yapılan incelemeye, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Yapılan incelemeye, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Davacının suça konu aracını teslim aldığı sırada 26.10.2009 tarihli kasa fişi ile ödediği sabit olan 6195 TL'nin maddi zarar kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu konuda, aynı Kanunun 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan, aynı maddenin verdiği yetkiye istinaden hüküm fıkrasındaki maddi tazminat miktarının 14116,59 TL''ye yükseltilmesi suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 21.05.2014 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6779, Karar No: 2013/6149, Tarih: 28.03.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/6779 E.  ,  2013/6149 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 28/07/2011 tarih ve 2007/57-2011/87 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkiline ait ceviz ve bal emtiasının taşınması işinin davalılar tarafından üstlenildiğini, ancak davalı sürücü ...'un kusuru ile meydana gelen kazada müvekkiline ait malların hasar gördüğünü ileri sürerek, ....000,00 TL’nin tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, 16.07.2009 tarihinde davanın birinci kez takipsiz bırakıldığı, yenilendikten sonra ....06.2010 tarihinde ikinci kez takipsiz bırakıldığı ve yenilendiği, HUMK'un 409/ son fıkrası uyarınca davanın ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamayacağı, aksi halde 5.fıkra hükmünün uygulanacağı belirtildiğinden 28.07.2011 tarihli duruşmada davacı vekilinin duruşma gününden ve saatinden haberdar olduğu halde duruşmaya gelmediği ve usulüne uygun mazeret bildirmediği gerekçesiyle davacı tarafça takip edilmeyen davanın HUMK'un 409/5.maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava Dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 05,90 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 28/03/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/2468, Karar No: 2014/8447, Tarih: 24.12.2014

**23. Hukuk Dairesi         2014/2468 E.  ,  2014/8447 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 18/12/2013

NUMARASI : 2008/445-2013/765

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın davalı S.S. V, Konut Yapı Kooperatifi yönünden reddine, davalı S.S. E, Konut Yapı Kooperatifi yönünden kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı S.S. E, Konut Yapı Kooperatifi vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalı arsa sahibi S.S. E, Konut Yapı Kooperatifi ile yüklenici olan müvekkili D, Orm. Ürün. Tic. Paz. Ltd. Şti. arasında 24.06.1998 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, yüklenici ile diğer müvekkili S.S. M,Konut Yapı Kooperatifi arasında 01.07.1998 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, S.S. M, Konut Yapı Kooperatifi'nin D, Orm. Ür. Tic. Paz. Ltd. Şti.'ne ihtarname çekerek arsanın kooperatife verilmesini istediğini, aynı mahiyette S.S. E, Konut Yapı Kooperatifi'ne yönelik olarak kooperatifin inşaat alanına yaptığı işlerin tespiti ve üye haklarının korunacağına ilişkin ihtarname çekildiğini, müvekkili kooperatif tarafından sözleşmeye uygun inşaat işlemine başlanıldığını, arsa üzerine hafriyat yapıldığını, çevre korunması, şantiye için su ve elektrik çekildiğini, şantiye binasının yapıldığını, fakat davalı arsa maliki kooperatifin sözleşme uyarınca işbu sözleşmeyi genel kurul karar defterine işlemediğini, bu nedenle yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ve buna ilişkin proje ve kat irtifakının tapu siciline işletilemediğinden müvekkili kooperatifin inşaata devam edemediğini, sözleşmeye uymayan davalı arsa maliki kooperatif tarafından 23.08.1999 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiğini ve daha sonra diğer davalı S.S. V,Konut Yapı Kooperatifi ile anlaşıp inşaata devam ettiğini, bu nedenle sözleşmeye dayanak yapılan tüm işlemlerin tespiti için Adana 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 1999/ 279 D. İş dosyasından delillerin kaybolmaması için yapılan işler hususunda tespit yaptırıldığını ileri sürerek, şimdilik 14.000,00 TL'nin reeskont faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı S.S. V, Konut Yapı Kooperatifi temsilcileri, davanın reddini istemiştir.

Davalı S.S. V, Konut Yapı Kooperatifi temsilcileri, davanın reddini istemiştir.

Davalı S.S. E, Konut Yapı Kooperatifi vekili, talebin zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin davacı S.S. M. Konut Yapı Kooperatifi ile hiçbir hukuki ilişkisi olmadığını, yapılan sözleşme içeriğine göre hazırlanan avan projesi arsa sahiplerinin onayına sunup kabul gördükten sonra proje aşamasına geçilecek iken yüklenicinin bunu yapmadığını, davacı şirkete çekilen ihtarlar sonucunda davacının sözleşme gereği inşaata başlamaması ve sözleşme şartlarını yerine getirmeyeceği kanaati üzerine 23.09.1999 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiğini, inşaata başlanmamasında müvekkilinin kusuru olmadığını, davacı projeyi onaylatamadığı ve inşaat ruhsatı alamadığından tam 6 yıl sonra S.S. V. Konut Yapı Kooperatifi ile sözleşme yapılarak binanın yapıldığını, abone ile su ve elektriği S.S. V. Konut Yapı Kooperatifi'nin bağlattığını, davacılarla ilgisi olmadığını, gelişigüzel açılan çukurların ise maliyeti artırdığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, dosya kapsamı ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davalı S.S. E. Konut Yapı Kooperatifi vekilinin zamanaşımı def'inin yerinde olmadığı, davalı S.S. E. Konut Yapı Kooperatifi'ne ait taşınmaza davacılar tarafından yedi adet inşaat çukuru açılıp grobeton döküldüğü, davacılar ile davalı S.S. V.Konut Yapı Kooperatifi arasında herhangi bir hukuki ilişki ile sözleşme bulunmadığı gerekçesiyle, davalı S.S.V. Konut Yapı Kooperatifi hakkında açılan davanın reddine, davalı S.S. Erdem Konut Yapı Kooperatifi hakkında açılan davanın kısmen kabulü ile 12.657,77 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte sebepsiz zenginleşme hükmü gereğince anılan davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı S.S. E. Konut Yapı Kooperatifi vekili temyiz etmiştir.

1-Davalı S.S. E. Konut Yapı Kooperatifi vekilinin davacı S.S. M. Konut Yapı Kooperatifi'ne yönelik temyiz itirazları yönünden;

Dosya kapsamından davacı D. Orm. Ürün. Tic. Paz. Ltd. Şti. ile arsa sahibi davalı S.S. E. Konut Yapı Kooperatifi arasında 24.06.1998 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığı, davacı S.S. M. Konut Yapı Kooperatifi ile D.Orm. Ürün. Tic. Paz. Ltd. Şti. arasında ise 01.07.1998 tarihli adi yazılı arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiği anlaşılmıştır.

Davacı D. Orm. Ürün. Tic. Paz. Ltd. Şti. İle arsa sahibi S.S. E. Konut Yapı Kooperatifi arasında yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde sözleşmenin devri hususunda yükleniciye yetki veren bir hüküm bulunmadığı ve davacı S.S. M. Konut Yapı Kooperatifi ile davalı arsa sahibi arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığı anlaşıldığından, davacı S.S. M.Konut Yapı Kooperatifi'nin davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, anılan davacı yönünden davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

2-Davalı S.S. E.Konut Yapı Kooperatifi vekilinin davacı D.Orm. Ürün. Tic. Paz. Ltd. Şti.'ne yönelik temyiz itirazlarına gelince;

Dava, taraflar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi üzerine inşaat alanına açılan inşaat çukuru bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin feshi halinde taraflar, dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nın 108/1. maddesi uyarınca karşılıklı ifa yükümlülüğünden kurtulur ve daha önce ifa ettikleri edimleri sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilirler. Yüklenici tarafından, fesih anına kadar arsa sahibinin malvarlığına giren yararlı ve yasal olan imalatın parasal karşılığının ödenmesi talep edilebilir. Yüklenici tarafından istenebilecek bedel, fesih iradelerinin birleştiği ya da bu şekilde bir irade birleşmesi yoksa fesih hakkındaki mahkeme kararının kesinleştiği veya kesinleşen mahkeme kararına göre belirlenen fesih tarihi itibariyle, imalatın mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenen bedelidir.

Mahkemece, davacı yüklenicinin inşaat alanına açtığını iddia ettiği çukurların davalı arsa sahibinin yararına olup olmadığı, bu masraflar yönünden arsa sahibinin sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği tartışılmamış, davacı tarafça bu hususta tespit yaptırıldığı ileri sürülerek Adana 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 1999/279 D.İş sayılı dosyasına ait bilirkişi raporu örneği sunulmuş ise de yapılan araştırmada söz konusu dosyanın imha edilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, mahkemece, davalı arsa sahibi ile diğer davalı S.S. V. Konut Yapı Kooperatifi arasında yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine ait mimari proje getirtilip uzman bilirkişi kurulu refakatinde mahallinde keşif icra edilerek; dosyada mevcut tespit raporunda ebatları ve derinliği bildirilen yedi adet temel çukurunun 2004 yılında S.S. V. Konut Yapı Kooperatifi tarafından yapılan inşaatın yapımı sırasında kullanılıp kullanılmadığı, mevcut blokların temel çukurlarının ebat ve derinliğinin tespit raporundaki temel çukurları ile aynı olup olmadığı hususlarında ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli rapor alınıp, yukarıda açıklanan ilke çerçevesinde araştırma yapıldıktan sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı S.S. E. Konut Yapı Kooperatifi vekilinin davacı S.S. M. Konut Yapı Kooperatifi'ne, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davacı D. Orm. Ürün. Tic. Paz. Ltd. Şti.'ne yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davalı S.S. E. Konut Yapı Kooperatifi yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/13856, Karar No: 2014/19492, Tarih: 25.12.2014

**17. Hukuk Dairesi         2013/13856 E.  ,  2014/19492 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ :19/10/2012

NUMARASI :2012/520-2012/676

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, müvekkilleri desteği E. K. idaresindeki araçla tek taraflı olarak kaza yapması sonucu vefat ettiğini belirterek destekten yoksun kalma nedeni ile fazlaya dair haklarını saklı tutarak her bir davacı için ayrı ayrı 500,00.-TL olmak üzere toplam 1.500,00.-TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsilini talep etmiştir.

Davalı E.. A... vekili, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre; ceza mahkemesinde yargılama bulunmadığı gibi müdahallik karanının da sözkonusu olmadığı, 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava trafik kazası nedeni ile Borçlar Kanunu'nun 45. maddesi (6098 sayılı BK m. 53) gereğince destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Çekişmelerin bir an önce sonuçlandırılmayıp uzun süre askıda bırakılmasının toplumun barış ve huzurunu bozacağı düşünülerek yargı yoluyla hak aramaya konulan zaman sınırı

olarak öngörülen zamanaşımı kurumu bir maddi hukuk kurumu değildir. Bir borcu doğuran, değiştiren, ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır.

Borçlar Kanunu'nun 41. maddesinde haksız fiil tanımlanmış, 60. maddesinde de haksız fiilden zarar görenin bundan kaynaklanan maddi ve manevi zararın tazmini istemi ile açacağı davaların bağlı olduğu zamanaşımı süreleri özel olarak düzenlenmiştir. BK'nın 60. maddesinde üç türlü zamanaşımı süresi öngörülmüş olup bunlar, zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıllık sübjektif ve nispi nitelikteki kısa zamanaşımı süresi, herhalde haksız fiil tarihinden itibaren 10 yıllık objektif ve mutlak nitelikte uzun zamanışımı süresi ile olağan üstü nitelikteki ceza zamanaşımı süresidir (EREN Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, B. 9, İstanbul 2006, s. 794).

Buna karşılık, özel bir kanun hükmünün, özel olarak zamanaşımı süresi öngördüğü tehlike sorumluluklarında BK m. 60 uygulanmaz. 2918 sayılı KTK'nın 109/I. maddesinde "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar" hükmüne, yine aynı kanunun 109/II. maddesinde ise, "dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş ise, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir" hükmüne yer verilmiştir.

Aynı fiil bazen, hem sorumluluğu gerektiren hem de ceza kanunlarına göre cezayı gerektiren bir fiil olabilir. Bu fiile göre Ceza Kanununun daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörüldüğü hallerde, tazminat davasının daha önce zamanaşımına uğraması tutarlı bir çözüm oluşturmaz. Zira cezalandırma, müeyyide olarak tazminattan daha ağırdır. Bu sebeple, kanun koyucu uyum sağlamak amacıyla ceza davası için öngörülen zamanaşımı süresince tazminat davasının da devamını temin bakımından genel olarak BK 60/II (6098 sayılı TBK m. 72/I), özel olarak da KTK 109/II. maddesinde düzenleme yapmıştır.

Burada üzerinde durulması gereken, 2918 sayılı KTK'nın 109. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen, ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresinin, tazminat talebi ile

açılacak davalar için de geçerli olabilmesinin, sadece fiilin Ceza Kanununa göre cezayı gerektiren bir fiil olmasının yeterli olması koşuluna bağlanmış bulunmasıdır. Söz konusu yasa hükmü, ceza zamanaşımının uygulanabilmesi için sadece fiilin cezayı gerektiren bir eylem olmasını yeterli görmekte; bunun dışında, eylemi gerçekleştiren fail hakkında soruşturma yapılmasını, ceza davası açılmış olması veya mahkumiyet kararıyla sonuçlanmış bir ceza davasının varlığı koşulu aranmamaktadır. Dahası, söz konusu hükümde, ceza zamanaşımının uygulanması bakımından sürücü ve diğer sorumlular (örneğin işleten veya Güvence Hesabı) arasında bir ayrım da yapılmamış, böylece kuralın bunların tümü için geçerli olduğu, hepsi için aynı zamanaşımı süresinin uygulanacağı öngörülmüştür (HGK'nın 10.10.2001 gün 2001/19-652-705 ve HGK'nın 16.04.2008 gün, 2008/4-326-325 sayılı kararları ile uzamış ceza zamanaşımı benimsenmiştir).