muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/29572, Karar No: 2016/11824, Tarih: 11.05.2016

Dosya içeriğine göre davacının iş sözleşmesi davalı şirketin şirket içi daralmaya gitmesi gerekçe gösterilerek feshedilmiştir. Davalı işveren fesihle ilgili bir takım belgeler olan yönetim kurulu kararı, organizasyon şeması sunmuş, bilirkişi incelemesi yapılmasını talep etmiş ve bilirkişi giderini de yatırmıştır. Mahkemece bu konuda verilen kesin süre usulüne uygun değildir.

Somut uyuşmazlıkta, davalı işveren bir takım belgeler sunduğuna ve bilirkişi raporu alınması deliline dayandığına göre ispat yükü kendisinde bulunan davalı işverenin bu yöndeki delilleri toplanmalıdır. Bu kapsamda ayrıca işletme gerekleri ile ilgili davacının görev tanımı dosya içinde bulunmadığından getirtilmeli, yukardaki ilkeler uyarınca denetim yapılmalı, davacının pozisyonuna ihtiyaç bulunup bulunmadığı, fesihten önceki ve sonraki son 6 aylık dönem içinde davacının pozisyonuna yeni işçi alınıp alınmadığı hususları araştırılmalıdır. Eksik inceleme ile deliler toplanmadan davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 11/05/2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/11495, Karar No: 2024/11128, Tarih: 18.11.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/11495 E.  ,  2024/11128 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/296 E., 2024/181 K.

KARAR : Ret

Taraflar arasındaki malul olduğunun ve malullük aylığına hak kazandığının tespiti davasından dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının malul olduğunun ve malullük aylığına hak kazandığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, müvekkil Kurumun yapmış olduğu işlemlerin usul ve kanuna uygun olduğunu, davacı tarafından Kuruma başvuru yapılmadıysa dava şartı yokluğundan da davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.08.2020 tarihli, 2019/394 Esas, 2020/206 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 09.03.2023 tarihli, 2021/1244 Esas, 2023/524 Karar sayılı kararı ile bu açıklamalar altında tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin taktirinde isabetsizlik görülmemesine göre istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Dairemizin 12.06.2023 tarihli, 2023/6206 Esas, 2023/6609 Karar sayılı kararı ile Mahkemece 28.09.2021 tarihli Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği kapsamında, maluliyetin bulunup bulunmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu İkinci Üst Kurulundan rapor alınıp (maluliyetin bulunduğuna karar verilmesi durumunda başlangıcın, yönetmeliğin yürürlük tarihi olduğu gözetilmek kaydıyla) sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, yeterli inceleme yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, yeterli inceleme yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının malul olduğunun ve malullük aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 25 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

18.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3725, Karar No: 2015/7738, Tarih: 05.05.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/3725 E.  ,  2015/7738 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA 8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 27/11/2014

NUMARASI : 2014/256-2014/606

Uyuşmazlık, özel yasa uygulaması gereği yapılan döner sermaye ödemesinin iadesi istemine ilişkindir.

Davanın niteliğine göre inceleme görevi Yargıtay 4.Hukuk Dairesinindir.

Dosya, Yargıtay 4.Hukuk Dairelesince incelenerek görevsizlik kararı ile Dairemize gönderilmiş olup, 11.04.2015 tarihinde yürürlüğe giren 6644 sayılı Yasanın 2.maddesi ile değiştirilen 2797 sayılı Yargıtay Kanununun 60.maddesi uyarınca temyiz incelemesini yapacak daire belirtilmek üzere dosyanın Hukuk İş Bölümü İnceleme Kuruluna gönderilmesine, 05.05.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/25889, Karar No: 2014/18521, Tarih: 30.06.2014

**2. Ceza Dairesi         2013/25889 E.  ,  2014/18521 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2012/54815

MAHKEMESİ : Bursa 14. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 22/12/2011

NUMARASI : 2011/1442 (E) ve 2011/1646 (K)

SUÇ : Hırsızlık, Konut dokunulmazlığını bozma

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mağdur G.. H..'in “3 kişiydiler, Mahsun üzerime gelince yumruk attım, o esnada şahıs kaçtı, elinde bıçak olan şahıs sanık Mahsun'dur, bilezik, kol saati ve yüzüğüm çalınmıştır, zararım 4.500 TL'dir” ve temyize gelmeyen sanık V.. H..'in ise “3 şahıs evden çıktılar, bana ve kardeşime saldırdılar, kardeşim yumruk vurdu, ben sanığın peşinden koştum, kardeşimde diğer sanığın peşine düştü” şeklindeki beyanlarına karşın, sanıkta yapılan aramada çalındığı iddia edilen eşyaların ele geçirilememiş olması, mağdur N.. H..'in kovuşturma sırasında tekrarladığı soruşturmadaki beyanında “sanığın merdivenlerden aşağı inerken kendisini itekleyerek başını merdivenlere vurup yaralanmasına neden olduğunu” bildirmesi ve sanığın yanında başkaca bir kimsenin bulunup bulunmadığına, sanığın elinde bıçak olup olmadığına yönelik beyanının bulunmaması karşısında mağdur Gürsel, temyize gelmeyen sanık Veysel ve mağdur Necla'nın beyanları arasındaki çelişki giderilerek sanığın eyleminin TCK'nın 149/1-a, c, d, h maddesinde düzenlenen yağma suçunu oluşturup oluşturmadığı hususundaki delilleri değerlendirme görevinin Ağır Ceza Mahkemesi'na ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yargılamaya devamla yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu nedenden dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK’nun 326/son maddesi uyarınca yeni hüküm kurulurken bozma öncesi hükmolunan yaptırımın (cezanın) ve sonuçlarının ağırlaştırılamayacağı kuralının gözetilmesine, 30/06/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/104, Karar No: 2012/28810, Tarih: 27.12.2012

**12. Ceza Dairesi         2012/104 E.  ,  2012/28810 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : Beraat

Taksirle yaralama suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, mağdur vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Şikayetçi olduğunu beyan etmesine rağmen müşteki babasına ve müdafine katılma hakkı hatırlatılmayan mağdur küçüğün, 5271 sayılı CMK'nın 260. maddesi uyarınca katılan sıfatını alabilecek surette suçta zarar gören sıfatıyla müdafinin temyiz hakkının bulunduğu kabul edilerek, mağdurun yaralanması nedeniyle suçtan doğrudan zarar gördüğü ve müdafinin hükmü temyiz etmek suretiyle katılma iradesini ortaya koyduğu anlaşılan mağdur çocuğun 5271 sayılı CMK'nın 237/2. maddesi uyarınca davaya katılmasına karar verilerek yapılan incelemede;

Temyiz incelemesi sırasında sanığın nüfus ve sabıka kayıtları UYAP ortamından temin edilerek dosyaya konduğundan, 21.04.2008 tarihli bilirkişi raporunu düzenleyen Trafik Polis Memuru Mehmet Özgöz'ün kimlik tespiti ve yemini yaptırılmamış olması, adı geçen bilirkişinin 2008 yılı itibariyle il adli yargı adalet komisyonu resmi bilirkişi listesinde bulunduğu, 5271 sayılı CMK'nın 64/5. maddesi uyarınca listelere kaydedilen bilirkişilerin il adli yargı adalet komisyonu huzurunda yemin etmeleri yeterli olup görevlendirildiği her işte yeniden yemin verilmesi gerekmemesi nedeniyle, ek takipsizlik kararı ekindeki bir kısım soruşturma evrakının onaylanmamış fotokopi olması ise, duruşmada bu belgeler kendisine okunan sanığın itirazının bulunmadığı ve evrakın sahteliğininin iddia edilmediği görüldüğünden, tebliğnamedeki (1), (2) ve (3) numaralı bozma düşüncelerine iştirak edilmemiştir. Ancak;

Olay tarihinde yolun orta refüjle bölünmüş diğer istikameti belediyenin yol çalışmasından dolayı kapatıldığından, geliş-gidiş trafiğe açılan tek yönlü caddede sevk ve idaresindeki okul servis aracıyla seyreden sanığın, aracındaki öğrenci ...'ı ters istikamette indirmesi üzerine, karşıdan karşıya geçmek isteyen yaya çocuğa diğer şeritten gelen ... yönetimindeki minibüsün çarparak dosyadaki rapora göre sol bacağından basit tıbbi müdahale ile iyileşebilecek şekilde yaralanmasına neden olduğu olayda; diğer sürücü ... hakkında Cumhuriyet Başsavcılığının 23.11.2007 tarihinde 2007/13756 soruşturma, 2007/8188 esas, 2007/1931 iddianame no ile Diyarbakır Nöbetçi Sulh Ceza Mahkemesi'ne bu kazadan dolayı açılan davanın karara çıkarılıp çıkarılmadığı araştırılıp, derdest olduğu tespit edilir ise bu dosya üzerinde davaların birleştirilmesinden sonra, her iki sürücü hakkında birlikte yargılama yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi, birleştirme mümkün değilse ilgili dosyanın getirilip incelenmesinden sonra,

sanığın dosyada mevcut olan Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Özel Servis Araçları Yönetmeliği hükümlerine uygun davranmadığı hususu da dikkate alınarak, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Trafik İhtisas Dairesi, İTÜ veya Karayolları Genel Müdürlüğü görevlileri arasından seçilecek bir heyetten rapor alınması ve ayrıca; katılan müdafiinin temyiz dilekçesi ekinde sunduğu 28.02.2008 tarihli Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastahanesi'ne ait Özürlü Sağlık Kurulu Raporu'nda, mağdur ...'ın sol bacağında %12 oranında fonksiyon kaybının bulunduğu şeklinde özür tespiti yapıldığı da nazara alınarak, fonksiyon kaybının trafik kazasına bağlı olup olmadığının saptanabilmesi için yeniden adli tıp raporu alınmasından sonra, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile olayın oluşumuna uygun düşmeyen rapor ve gerekçelere dayanılarak yazılı şekilde beraat karar verilmesi,

Kanuna aykırı, katılan müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince isteme uygun olarak BOZULMASINA, 27.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16668, Karar No: 2015/20204, Tarih: 22.10.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/16668 E.  ,  2015/20204 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Hani Asliye Hukuk Mahkemesi

(İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Tarihi : 26/01/2015

Numarası : 2014/98-2015/53

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davacının davalının Hani İlçesindeki mermer ocaklarında çalışmak üzere işe girdiğini, bu işin yılın bazı aylarında çalışılmayan bir iş niteliğinde olduğunu, müvekkilinin işe girdiği yıldan itibaren her yılın Mart ayının ilk gününden yılın son gününe kadar çalıştığını, aradaki bir kaç ay ise işin durması nedeniyle çalışmadığını, müvekkilinin işine 12.12.2013 tarihinde son verildiğini, davalı işverence 12.12.2013 tarihinde iş akdi feshedilirken haklı hiçbir nedenin gösterilmediğini, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücreti, hafta tatili ve milli bayram çalışma ücretlerinin ödenmediğini, müvekkilinin 2013 yılında aylık 2.150,00 TL net ücret aldığını, bu paranın bir kısmının aylık maaş olarak bir kısmının ise fazla mesai ücreti olarak ödendiğini, ancak işverenin beyan ettiği resmi ücretin bu tutarın altında olduğunu, davacının çalışma dönemleri boyunca haftanın her günü 12 saat çalıştığını, haftanın 7 günü çalışıp hafta tatili iznini kullanmadığını, tüm çalışma süresi boyunca sadece dini bayramlarda izin kullandığını öne sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının mermer ocağında çalışmasının kesintisiz ve aralıksız olmadığını, davacının SGK kayıtlarında geçen süreler dışında herhangi bir çalışmasının olmadığını, baskı ile ibraname imzalattırıldığı iddiasını kabul etmediklerini, davacı ile müvekkili şirket arasında imzalanan sözleşme hükümleri gereğince davacı ile 2013 yılı için 1.300,00 TL maaş için anlaştıklarını, muhtemel fazla mesai alacaklarının da aylık ücretin içerisinde olduğunun taraflarca kabul edildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davacıya ödenen ücretin miktarı ve davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32'nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davacıya ödenen ücretin miktarı ve davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32'nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323'ncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı Yasanın 8'nci maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma koşullarını, temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı yasanın 37'nci maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır.

Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur. Kural olarak ücretin miktarı ve ekleri gibi konularda ispat yükü işçidedir. Ancak bu noktada, 4857 sayılı Kanunun 8'inci ve 37'nci maddelerinin, bu konuda işveren açısından bazı yükümlülükler getirdiği de göz ardı edilmemelidir. Bahsi geçen kurallar, iş sözleşmesinin taraflarının ispat yükümlülüğüne yardımcı olduğu gibi, çalışma yaşamındaki kayıt dışılığı önlenmesi amacına da hizmet etmektedir. Bu yönde belgenin verilmiş olması ispat açısından işveren lehine olmakla birlikte, belgenin düzenlenerek işçiye verilmemiş oluşu, işçinin ücret, sigorta pirimi, çalışma koşulları ve benzeri konularda yasal güvencelerini zedeleyebilecek durumdadır. Çalışma belgesi ile ücret hesap pusulasının düzenlenerek işçiye verilmesi, iş yargısını ağırlıklı olarak meşgul eden, işe giriş tarihi, ücret, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlenmesi bakımından da önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Bu bakımdan ücretin ispatı noktasında delillerin değerlendirilmesi sırasında, işverence bu konuda belge düzenlenmiş olup olmamasının da araştırılması gerekir.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İşyerinde üst düzey yönetici konumda çalışan işçi, görev ve sorumluluklarının gerektirdiği ücretinin ödenmesi durumunda, ayrıca fazla çalışma ücretine hak kazanamaz. Bununla birlikte üst düzey yönetici konumunda olan işçiye aynı yerde görev ve talimat veren bir başka yönetici ya da şirket ortağı bulunması halinde, işçinin çalışma gün ve saatlerini kendisinin belirlediğinden söz edilemeyeceğinden, yasal sınırlamaları aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti talep hakkı doğar. O halde üst düzey yönetici bakımından şirketin yöneticisi veya yönetim kurulu üyesi tarafından fazla çalışma yapması yönünde bir talimatın verilip verilmediğinin de araştırılması gerekir. İşyerinde yüksek ücret alarak görev yapan üst düzey yöneticiye işveren tarafından fazla çalışma yapması yönünde açık bir talimat verilmemişse, görevinin gereği gibi yerine getirilmesi noktasında kendisinin belirlediği çalışma saatleri sebebiyle fazla çalışma ücreti talep edemeyeceği kabul edilmelidir.

Satış temsilcilerinin fazla çalışma yapıp yapmadıkları hususu, günlük faaliyet planları ile iş çizelgeleri de dikkate alınarak belirlenmelidir. Genelde belli hedeflerin gerçekleşmesine bağlı olarak prim karşılığı çalışan bu işçiler yönünden prim ödemelerinin fazla çalışmayı karşılayıp karşılamadığı araştırılmalıdır. İşçiye ödenen satış priminin fazla çalışmaların karşılığında ödenmesi gereken ücretleri tam olarak karşılamaması halinde aradaki farkın işçiye ödenmesi gerekir.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.

Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre, günde yedibuçuk saat çalışılması gereken işlerde çalışan işçinin, yedibuçuk saati aşan çalışma süreleri ile yedibuçuk saatten az çalışılması gereken işler bakımından Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sözü edilen günlük çalışma sürelerini aşan çalışmalar, doğrudan fazla çalışma niteliğindedir. Sözü edilen çalışmalarda haftalık kırkbeş saat olan yasal sürenin aşılmamış olmasının önemi yoktur.