muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/5154, Karar No: 2022/14250, Tarih: 07.06.2022

**4. Ceza Dairesi         2022/5154 E.  ,  2022/14250 K.**

**"İçtihat Metni"**

KARAR

Sesli, yazılı veya görüntülü bir ileti ile hakaret suçundan şüpheli ... isimli ... kullanıcısı hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 07/12/2020 tarihli ve 2020/101789 soruşturma, 2020/112158 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın reddine ilişkin mercii ... 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/03/2021 tarihli ve 2021/3147 değişik ... sayılı kararının, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 27/01/2022 gün ve 2022/7547 sayılı istem yazısıyla Dairemize gönderilen dava dosyası incelendi.

İstem yazısında; “5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,

Somut olayda; müşteki vekili tarafından sunulan 17/08/2021 tarihli dilekçe ile, müvekkili olduğu müştekinin 2001 yılında ekonomik gidişatı protesto etmek maksadıyla, dönemin Başbakanı Sayın ... ...'e yazar kasa atmak suretiyle eylem gerçekleştiren kişi olduğunu, adı geçen şüphelinin ise ... hesabından “... DÖNEMİNDE YÜZDE 15 ZAM'A YAZAR KASA FIRLATAN PEZEVENK NERDESİN??" şeklindeki paylaşımda bulunmak suretiyle müvekkiline karşı hakaret suçunun işlendiği iddiasıyla şüpheli hakkında şikayette bulunulması üzerine yapılan soruşturma sonunda, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca ... isimli sosyal paylaşım sitesi ile ilgili olarak yapılan istinabe taleplerinin, sitenin faaliyet merkezinin bulunduğu Amerika Birleşik Devletleri adIî makamlarınca cevaplanmadığı, açık kimlik bilgileri tespit edilemeyen şüpheli hakkında kovuşturma imkanı bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de,

Benzer bir olaya ilişkin Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 15/03/2021 tarihli ve 2021/1361 esas, 2021/9218 karar sayılı ilâmında yer alan, "... müştekinin şikayeti üzerine başlatılan soruşturmada, söz konusu sosyal medya hesabı ile ilgili açık kaynak araştırması yaptırılması, şüphelilerin kimlik bilgilerinin kolluk marifeti ile tespitinin sağlanması, tespiti durumunda savunmalarının alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken etkin soruşturma yapılmadan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi... hukuka aykırı bulunduğundan kanun yararına bozma talebinin kabulüne..." şeklindeki açıklamalar nazara alındığında,

Müşteki vekilinin şikayet dilekçesinde şüpheli hakkında, "Şüphelinin ... hesabında; memleketinin ..., ... olduğu..." şeklinde kimliğini tespite yarayabilecek bilgilerin verilmiş olduğunun anlaşılması karşısında, bahse konu şikayet üzerine başlatılan soruşturma kapsamında ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğüne hitaben yazmış olduğu 01/07/2020 tarihli yazıda, çok yönlü araştırma yapılarak ve gerektiğinde resmi veya özel kurum ve şirketlerle de temasa geçilerek; paylaşımın yapıldığı IP, paylaşımı yapan şüphelinin kimlik, adres ve diğer irtibat bilgilerinin tespit edilmesinin istenmesini takiben, ilgili kurumlarla (... Nüfus Müdürlüğü, ... Emniyet Müdürlüğü, vs.) yazışma yapılarak araştırma yapılması, şüphelinin kimlik bilgilerinin tespit edilmesi durumunda savunmasının alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, hangi birimde çalıştığı belirtilmeyen iki polis memuru tarafından tanzim edilen ve matbu olduğu değerlendirilen 20/11/2020 tarihli tutanakta atılı suça ilişkin Amerika Birleşik Devletleri adIî makamlarınca cevap verilmediğinden bahisle başkaca herhangi bir araştırma yapılmaksızın eksik soruşturmaya dayalı olarak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği cihetle, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir." denilmektedir.

Hukuksal Değerlendirme:

Hukuksal Değerlendirme:

CMK'nın 160/1. maddesinde, "Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.", 160/2. maddesinde "Cumhuriyet Savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için. emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.'' 170. maddesinin 2. fıkrasında, "Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet Savcısı, bir iddianame düzenler. 172. maddesinin 1. fıkrasında, "Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir." hükümleri düzenlenmiştir.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen mahkeme, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

CMK'nın 170/2. maddesine göre kamu davası açılabilmesi için soruşturma aşamasında toplanan delillere göre suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunması gerekir. Suç ihbar veya şikayeti yoluyla soruşturma yaparak maddi gerçeğe ulaşma yükümlülüğü ve yetkisi bulunan Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonucunda elde edilen delilleri değerlendirerek kamu davası açmayı gerektirir nitelikte yeterli şüphe olup olmadığını takdir edecektir. Ancak soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısının delil değerlendirmesiyle, kovuşturma aşamasında hakimin delilleri değerlendirmesi birbirinden farklı özelliklere sahiptir. CMK'nın 170/2. maddesine göre soruşturma aşamasında toplanan deliller kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturup oluşturmadıkları çerçevesinde incelemeye tabi tutulurken, kovuşturma aşamasında, isnad edilen suçun işlenip işlenmediği hususunda mahkumiyete yeter olup olmadığı ve tam bir vicdani kanaat oluşturup oluşturmadığı çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Her ne kadar şüpheliye ait sosyal medya hesabına erişim sağlayan kullanıcıların IP numaralarının tespiti için ise Amerika Birleşik Devletleri adli makamlarından yardım talebinde bulunulması gerektiği, Amerika Birleşik Devletleri adli makamlarının ise sadece "intihara teşvik, çocuk pornosu ve terör" suçlarından dolayı uluslararası istinabeye cevap verdikleri, hakaret ve tehdit suçlarının ise Amerika Birleşik Devletleri yasalarına göre suç teşkil etmemesi, tazminata konu eylem olarak değerledirilmesi nedenleriyle adli yardımlaşmada bulunulamadığı, ayrıca somut olayda adı geçen sosyal paylaşım siteleri bilişim sistemi niteliğinde olmadığından adli yardım talebinde bulunulmasının da mümkün olmadığı, dosyanın daimi aramaya alınmasında da fayda olmayacağı, gerekçeleriyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ise de, soruşturma dosyası kapsamında yeterli ve etkili soruşturma işlemi yapılmadan bu karar verilmiştir. CMK'nın 172/1. maddesindeki, kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinin somut olayda mevcut olmadığı, dolayısıyla şüphelinin tespitine yönelik olarak gerekli tüm soruşturma işlemleri yapıldıktan sonra, şüphelinin tespiti halinde iddianame düzenlenmesi, tespit edilemediği takdirde ise daimi arama kararı alınarak dava zamanaşımı süresince soruşturmaya devam edilmesi gerektiği anlaşılmakla, merciince itirazın kabulüne yerine reddine karar verilmesi hukuka aykırıdır.

Sonuç ve Karar:

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına bozma isteği doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden,

1- ... 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/03/2021 tarihli ve 2021/3147 değişik ... sayılı kararının, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

2- CMK’nın 309. maddesinin 4-a fıkrası gereğince, sonraki işlemlerin mahallinde tamamlanmasına, dosyanın Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na TEVDİİNE, 07/06/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/35041, Karar No: 2016/4254, Tarih: 17.02.2016

**22. Hukuk Dairesi         2015/35041 E.  ,  2016/4254 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, cezai şart ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, davalının taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesi uyarınca 01.09.2010 tarihinde müvekkili kurumda kooperatif eğitimi verilerek çalışmaya başladığını, iş sözleşmesinin 5. maddesinde sözleşmenin süresinin üç yıl olduğunun belirlendiğini, ancak sözleşmenin davalı tarafça maliye bakanlığı gelir uzman yardımcılığına başlaması sebebi ile 07.03.2011 tarihinde feshedildiğini, iş sözleşmesinin 5. maddesi ve eki taahhütname hükmüne göre davalı tarafça müvekkiline giydirilmiş en son aylık ücretinin beş aylık tutarı kadar nakden ve defaten tazminat ödenmesi gerektiği halde davalının ödeme yapmadığını, davalının müvekkili kuruma ödemesi gereken tutarın 8.663,32 TL olduğunu, bu tutardan davalının kurumdan alacaklı olduğu 346,68 TL düşüldükten sonra davalının müvekili kuruma 8.316,64 TL.ödemesi gerektiğini iddia ederek, davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, taahhütname imzaladığını kabul ettiğini, ancak asgari süreli iş sözleşmesine rağmen gelir uzmanlığı sınavını kazandığını ve bu işi yapmak için işi bıraktığını, mazeretinin geçerli bir mazeret olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, taraflar arasında 01.09.2010 tarihli sözleşme ile aynı tarihten başlamak üzere üç yıl çalışmayı ve iş görmeyi içeren sözleşmenin imzalandığı, sözleşmenin 5. maddesine göre sözleşme süresinin ilk iki ayının deneme süresi olduğu, sözleşme tarihinden itibaren üç yıllık asgari çalışma süresi dolmadan taraflardan birinin sözleşmeyi haksız ve geçersiz feshedemeyeceği, feshettiği takdirde sözleşme ekindeki taahhütnameye göre cezai şart ödeyeceği, sözleşme ekindeki 01.09.2010 tarihli taahhütnamenin .... Bendinde işçi yönünden deneme süresi hariç olmak üzere sözleşmenin işçi tarafından haksız feshi halinde işçinin fesih tarihindeki ihbar tazminatına esas giydirilmiş aylık brüt ücretinin beş katı tutarında tazminatı fesih tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizle ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğinin belirtildiği, davalı tarafından davacı kuruma verilen 04.03.2011 tarihli dilekçede "Maliye Bakanlığı gelir uzman yardımcılığı sınavını kazandığımdan dolayı 07.03.2011 tarihinde istifa etmek istiyorum" şeklinde istifa dilekçesi verildiği, davalının fesih gerekçesi resmi kuruma atanma olmakla feshin haklı sebebe dayanmadığı, bu sebeplerle mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 161/son madde ve davacının çalıştığı süre dikkate alınarak cezai şarta ilişkin talebin kısmen kabulü gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davacı vekili ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.

...-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Mahkeme tarafından davanın reddine dair verilen ilk karar, davacı vekilinin temyizi üzerine Dairemizin 2013/1103 esas, 2013/30850 karar sayılı 27.12.2013 tarihli kararı ile bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalı tarafın temyizi üzerine Dairemizin 2014/25953 esas, 2014/29783 karar sayılı 31.10.2014 tarihli kararı ile, “Borçlar Kanunu 161/son madde dikkate alınarak çalışılan süre de gözönünde bulundurulmak suretiyle cezai şarta ilişkin talebin hüküm altına alınması” gerektiği gerekçesiyle mahkeme kararının ikinci kez bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılama yapılmış ise de bozma ilamının gereklerinin tam olarak yerine getirildiği söylenemez. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; davalının, davacı işyerinde 01.09.2010 tarihinde işe başladığı, 07.03.2011 tarihinde de iş sözleşmesinin davalı tarafça istifa sebebiyle sona erdirildiği, iş sözleşmesinin 5.maddesinde, davalının davacı işyerinde üç yıl süreyle çalışmayı taahhüt ettiği, buna göre, davalının taahhüdünün altı ay altı gününü yerine getirdiği, iki yıl beş ay yirmidört günlük taahhüdünü ise yerine getirmediği belirtilerek oranlama yapılmak suretiyle cezai şart miktarının belirlenmesi hatalı olmuştur. Hükmedilen cezai şart miktarı fahiş olup mahkemece cezai şarta ilişkin talep hüküm altına alınırken salt kalan süre esas alınmak suretiyle yapılan oranlama ile belirlenen indirim davalının işçi olduğu hususu ve aldığı ücret miktarı da dikkate alındığında Borçlar Kanunu 161/son maddesinin amacına uygun değildir. Bu durumda mahkemece belirlenen cezai şart miktardan dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 161/son maddesi gereğince makul bir indirim yapılarak hüküm kurulması hakkaniyete uygun düşecektir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 17.02.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/7304, Karar No: 2017/2460, Tarih: 20.02.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/7304 E.  ,  2017/2460 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Bölge Adliye Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkili sendika ile davalı arasında son olarak 01.07.2015-30.06.2017 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesi bağıtlandığını, hali hazırda müvekkili sendikaya üye işçilerin toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanmakta olduğunu, toplu iş sözleşmesinin “gece çalışması ve ücreti” başlıklı 22. maddesinde “Akşam saat 20.00'den sabah saat 06.00'ya kadar geçen süredeki çalışmalar gece çalışması sayılır. Gece çalışması için ödenecek ücret normal çalışma ücretlerinden % 25 fazladır” ifadeleri kullanıldığını, davalı işletmede işçilerin 07.00-15.00, 15.00-23.00 ve 16.00-24.00 vardiyalarında görev yaptıklarını, ancak işverenin sadece 16.00-24.00 vardiyasının 20.00-24.00 arası geçen 4 saat için gece çalışma ücreti ödediğini, 15.00-23.00 vardiyasının 20.00-23.00 arası geçen 3 saati için ise gece çalışma ücreti ödemediğini, davalı işverenin gerekçe olarak Yargıtay içtihatlarına dayandığını ve vardiyanın yarısının gece döneminde geçmemesi nedeniyle 15.00-23.00 vardiyasında görev yapanlara gece çalışma ücreti ödeyemeyeceğini ifade ettiğini, 4857 sayılı Kanun'un 69. maddesinde en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla on bir saat süren dönemin “gece” olduğunun belirtildiğini ve işçilerin gece çalışmalarının 7,5 saati geçemeyeceğinin düzenlendiğini, yasada, gece çalışmaları için zamlı ücret ödeneceğine dair bir ifadeye yer verilmediğini, Yüksek Mahkemenin günlük kanuni çalışma süresinin yarısından çoğu gece dönemine rastlayan çalışmanın gece çalışması olduğunu kabul ettiğini, ancak 4857 sayılı Kanun'un 69. maddesinde “gece” olarak tarif edilen saat aralığının, toplu iş sözleşmesinde “gece” değil “gece çalışması” olarak tanımlandığını ve gece çalışması için ödenecek ücretin de % 25 zamlı olacağının öngörüldüğünü ve akşam 20.00'den sonraki her bir saat çalışması için sendika üyesi işçilere % 25 zamlı ücret ödenmesi gerektiğini ileri sürerek 01.07.2015-30.06.2017 yürürlük süreli 3. dönem işletme toplu iş sözleşmesinin 22. maddesinde yer alan “gece çalışması için ödenecek ücret, normal çalışma ücretlerinden %25 fazladır” ifadesinin “gece çalışmasında geçecek her bir saat için ödenecek ücret, normal çalışma ücretlerinden % 25 fazladır” şeklinde yorumlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, çalışmanın belirli bir bölümünün gece sayılan döneme belirli bir bölümünün gündüz sayılan döneme denk gelmesi halinde işin gece çalışması mı gündüz çalışması mı sayılacağı konusunun önem taşıdığını, böyle bir durumda, çalışma süresinin yarısından çoğu hangi gün dönemine denk geliyorsa ki somut olayda 15:00-23:00 vardiyasında 5 saat gündüze gelmekte olduğundan, Yargıtay içtihatları doğrultusunda gündüz çalışma dönemine ait hükümlerin uygulandığını, gece ve gündüz dönemine rastlayan çalışma sürelerinin eşitliği halinde, işçi sağlığını koruyucu hükümler göz önüne alınarak ve işçi yararına yorum ilkesi gereğince 16:00-24:00 vardiyasına zamlı ödeme yapıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk derece mahkemesince, toplu iş sözleşmesinin 22. maddesinde saat 20.00-06.00 arasında yapılan çalışmaların gece çalışmaları sayılacağının açıkça düzenlendiği, bu saatlerde çalışan işçilere % 25 zamlı ücret ödeneceğinin belirtilmiş olduğunu, 15.00-23.00 saatleri arasındaki vardiyada çalışan işçilerin saat 20.00'den saat 23.00'e kadar devam eden çalışmalarının gece çalışması kabul edilerek % 25 zamlı ücretlerinin ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, 4857 sayılı Kanun'un 69. maddesinde gece olarak yapılan düzenlemenin uyuşmazlığa konu toplu iş sözleşmesinin 22. maddesinde gece çalışması olarak tanımlandığı ve ücretin % 25 zamlı olacağının öngörüldüğü, bu durumda sendika üyesi işçilerin akşam 20.00'den sonraki çalışmaları için % 25 zamlı ücret almaları gerektiği, aksine bir yorumun İş Kanunu'nun 5. maddesindeki eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı ve ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Dava, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 53. maddesi kapsamında, toplu iş sözleşmesinin yorumuna ilişkindir.

6356 sayılı Kanun’un 53. maddesinin birinci fıkrasına göre “Uygulanmakta olan bir toplu iş sözleşmesinin yorumundan doğan uyuşmazlıklarda sözleşmenin taraflarınca dava açılabilir. Mahkeme en geç iki ay içinde karar verir. Kararın temyiz edilmesi hâlinde Yargıtay uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.”

Gerekçe:

Dava, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 53. maddesi kapsamında, toplu iş sözleşmesinin yorumuna ilişkindir.

6356 sayılı Kanun’un 53. maddesinin birinci fıkrasına göre “Uygulanmakta olan bir toplu iş sözleşmesinin yorumundan doğan uyuşmazlıklarda sözleşmenin taraflarınca dava açılabilir. Mahkeme en geç iki ay içinde karar verir. Kararın temyiz edilmesi hâlinde Yargıtay uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.”

Hukukumuzda, toplu iş sözleşmelerinin, normatif ve borç doğurucu hükümlerden oluştuğu kabul edilmektedir. Nitekim, 6356 sayılı Kanun'un 33. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasına göre “Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içerir. Toplu iş sözleşmesi, tarafların karşılıklı hak ve borçları ile sözleşmenin uygulanması ve denetimini ve uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yolları düzenleyen hükümleri de içerebilir.”

Toplu iş sözleşmelerinin borç doğurucu hükümlerinin yorumunun, sözleşmelere ilişkin kurallar çerçevesinde yapılması gerekmektedir. Bu cümleden olarak, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasına göre “Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.”

Toplu iş sözleşmesi hükmünün yorumu için öncelikle uygulanmakta olan bir toplu iş sözleşmesi bulunmakla beraber, ayrıca toplu iş sözleşmesinin yoruma muhtaç bir hükmü söz konusu olmalıdır.

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.

İnceleme konusu davada, taraflar arasında 04.09.2015 tarihinde imzalanan ve 01.07.2015 ilâ 30.06.2017 tarihleri arasında yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin 22. maddesinin yorumlanması talep edilmektedir.

Somut olayda davacı vekili, 15.00-23.00 vardiyasında çalışan işçilerin çalışmasının 3 saatinin gece çalışması niteliğinde olduğu iddiasıyla, 20.00-06.00 saatleri arasında yapılan her bir saat çalışma karşılığı olarak zamlı ücret ödenmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Davalı vekili ise, ücret ödemesinin günlük yevmiye esasına göre yapıldığını, buna göre günlük çalışmanın yarıdan fazlasının 20.00-06.00 saatleri arasında yapılmaması durumunda çalışmanın gece çalışması olmadığı ve zamlı ücret ödenemeyeceğini savunmaktadır.

Uyuşmazlık konusu hüküm, toplu iş sözleşmesinin “İşin Düzenlenmesi” başlıklı dördüncü bölümünde ve “Gece Çalışması ve Ücreti” kenar başlıklı 22. maddesinde yer almaktadır. Söz konusu hükme göre “Akşam saat 20.00'den sabah 06.00'a kadar geçen süredeki çalışmalar gece çalışması sayılır. Gece çalışması için ödenecek ücret normal çalışma ücretlerinden %25 fazladır.”