muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/6397, Karar No: 2020/574, Tarih: 23.01.2020

Silahlı örgüte üyelik suçunun oluşabilmesi için örgütle organik bağ kurulması ve kural olarak süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk gerektiren eylem ve faaliyetlerin bulunması aranmaktadır. Ancak niteliği, işleniş biçimi, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı, örgütün amacı ve menfaatlerine katkısı itibariyle süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk özelliği olmasa da ancak örgüt üyeleri tarafından işlenebilen suçların faillerinin de örgüt üyesi olduğunun kabulü gerekir. Örgüte sadece sempati duymak ya da örgütün amaçlarını, değerlerini, ideolojisini benimsemek, buna ilişkin yayınları okumak, bulundurmak, örgüt liderine saygı duymak gibi eylemler örgüt üyeliği için yeterli değildir. (Evik, Cürüm işlemek için örgütlenme, Syf 383 vd.)

Örgüt üyesinin, örgüte bilerek ve isteyerek katılması, katıldığı örgütün niteliğini ve amaçlarını bilmesi, onun bir parçası olmayı istemesi, katılma iradesinin devamlılık arz etmesi gerekir. Örgüte üye olan kimse, bir örgüte girerken örgütün kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla kurulan bir örgüt olduğunu bilerek üye olmak kastı ve iradesiyle hareket etmelidir. Suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte üye olmak suçu için de saikin "suç işlemek amacı" olması aranır. (Toroslu özel kısım syf.263-266, Alacakaptan Cürüm İşlemek İçin Örgüt syf.28, Özgenç Genel Hükümler syf.280)

Suç örgütünün tanımlanıp yaptırıma bağlandığı 5237 sayılı TCK’nın 220. maddesinin 7. fıkrasında yardım fiiline yer verilmiştir. “Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişinin, örgüt üyesi olarak” cezalandırılacağı belirtilmiş, anılan normun konuluş amacı, gerekçesinde; “örgüte hakim olan hiyerarşik ilişki içinde olmamakla beraber, örgütün amacına bilerek ve isteyerek hizmet eden kişi, örgüt üyesi olarak kabul edilerek cezalandırılır.” şeklinde açıklanmış, 765 sayılı TCK’nın sistematiğinden tamamen farklı bir anlayışla düzenlenen maddede yardım etme fiilleri de örgüt üyeliği kapsamında değerlendirilerek, bağımsız bir şekilde örgüte yardım suçuna yer verilmemiştir.

Yardım fiilini işleyen failin örgütün hiyerarşik yapısına dahil olmaması, yardımda bulunduğu örgütün TCK’nın 314. maddesi kapsamında silahlı terör örgütü olduğunu bilmesi, yardımın örgütün amacına hizmet eder nitelikte bulunması yardım ettiği kişinin örgüt yöneticisi ya da üyesi olması gereklidir. Yardımdan fiilen yararlanmak zorunlu değildir. Örgütün istifadesine sunulmuş olması ve üzerinde tasarruf imkanının bulunması suçun tamamlanması için yeterlidir.

Yardım fiilini işleyen failin örgütün hiyerarşik yapısına dahil olmaması, yardımda bulunduğu örgütün TCK’nın 314. maddesi kapsamında silahlı terör örgütü olduğunu bilmesi, yardımın örgütün amacına hizmet eder nitelikte bulunması yardım ettiği kişinin örgüt yöneticisi ya da üyesi olması gereklidir. Yardımdan fiilen yararlanmak zorunlu değildir. Örgütün istifadesine sunulmuş olması ve üzerinde tasarruf imkanının bulunması suçun tamamlanması için yeterlidir.

Yardım fiilleri örgüte silah sağlama ve terörün finansmanı dışında tahdidi olarak sayılmamıştır. Her ne surette olursa olsun örgütün hareketlerini kolaylaştıran ve yaşantısını sürdürmeye yönelik eylemler yardım kapsamında görülebilir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu 11.11.1991 tarih, Esas 9-242, Karar 305). Yardım teşkil eden hareketin başlı başına suç teşkil etmesi gerekmez. Yardım bir kez olabileceği gibi birden çok şekilde de gerçekleşebilir. Ancak yardım teşkil eden faaliyetlerde devamlılık, çeşitlilik veya yoğunluk var ise örgüt üyesi olarak da kabul edilebilecektir.

Suç tarihinde mer'i 765 sayılı mülga TCK'nın 169 maddesinde ise yardım suçu şu şekilde düzenlenmiştir: "64 ve 65 inci maddelerde beyan olunan hal haricinde her kim, böyle bir cemiyete ve çeteye hal ve sıfatlarını bilerek barınacak yer gösterir veya yardım eder yahut erzak veya esliha ve cephane veya elbise tedarik ederse üç seneden beş seneye kadar ağır hapis ile cezalandırılır."

Açıklanan ilkeler doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde El-Kaide silahlı terör örgütünün hiyerarşik yapısına organik bağla dahil olarak süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk oluşturan eylemleri tespit edilemeyen sanığın anılan örgütün bazı toplantılarına katılmak ve 1999 yılı başlarında 500 DM para yardımında bulunmaktan ibaret eylemlerinin suç tarihinde yürürlükte bulunan ve inceleme tarihinde mer'i olan 5237 sayılı TCK'nın 314/3, 220/7 maddeleri delaletiyle 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5. maddelerine nazaran daha lehe olan 765 sayılı mülga TCK'nın 169. maddelerinde düzenlenen örgüte yardım etme suçuna temas ettiği, anılan yasa maddesinde öngörülen cezanın nev ve miktarı itibariyle de öngörülen 7 yıl 6 aylık olağanüstü zaman aşımının hüküm tarihi itibariyle gerçekleştiği görüldüğünden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının yerinde olduğu anlaşılmakla itirazın kabulüne karar verilmiştir.

IV-SONUÇ: Açıklanan nedenlerle;

1-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının karar düzeltme talebinin KABULÜNE,

2-Yargıtay 9.Ceza Dairesinin 27.05.2009 tarih 2008/19693 esas 2009/6067 karar sayılı ilamının diğer yönleri aynı kalmak kaydıyla, sanık ... yönünden 1. fıkrasındaki ONAMA KARARININ KALDIRILMASI İLE;

IV-SONUÇ: Açıklanan nedenlerle;

1-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının karar düzeltme talebinin KABULÜNE,

2-Yargıtay 9.Ceza Dairesinin 27.05.2009 tarih 2008/19693 esas 2009/6067 karar sayılı ilamının diğer yönleri aynı kalmak kaydıyla, sanık ... yönünden 1. fıkrasındaki ONAMA KARARININ KALDIRILMASI İLE;

Sanığın anılan örgütün bazı toplantılarına katılmak ve 1999 yılı başlarında 500 DM para yardımında bulunmaktan ibaret eylemlerinin, örgüte/çeteye hal ve sıfatlarını bilerek yardım etmek suçunu oluşturacağı gözetilmeden dosya kapsamı ile uyuşmayan yetersiz gerekçe ile Yasa dışı El-Kaide Terör Örgütünün sair efradı olduğu kabul edilerek suç vasfında yanılgıya düşülmesi,

Kanuna aykırı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı ile sanık müdafiinin temyiz sebepleri bu nedenle yerinde görüldüğünden kararın sanık yönünden 1412 sayılı CMUK'nın 321 maddesi gereğince BOZULMASINA;

3-5275 sayılı CGTİHK'nın 98 ve müteakip maddeleri gereğince hükümlü hakkındaki infazın durdurulması için yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına müzekkere yazılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE 23.01.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6824, Karar No: 2020/5708, Tarih: 08.12.2020

**14. Ceza Dairesi         2019/6824 E.  ,  2020/5708 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı (suça sürüklenen çocuk ...), beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun cinsel istismarı (suça sürüklenen çocuklar)

HÜKÜM : Çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan mahkumiyet

İlk derece mahkemesince bozma üzerine verilen hükümler temyiz edilmekle başvurunun muhtevası ve inceleme tarihine kadar getirilen kanuni düzenlemeler nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Muhakeme safahatını yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, iddia ve savunma ile tüm delillerin eksiksiz olarak kararda gösterildiği, hükmedilen cezaların nevi ve miktarları itibarıyla kanuni sınırlar içinde tayin edildiği anlaşıldığından, suça sürüklenen çocuklar müdafileri ile katılan mağdur vekilinin yerinde görülmeyen temyiz taleplerinin reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 08.12.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16492, Karar No: 2015/1024, Tarih: 19.01.2015

**8. Hukuk Dairesi         2014/16492 E.  ,  2015/1024 K.**

**"İçtihat Metni"**

Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu iptali ve tescil

.. ve müşterekleri ile .. aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının kabulüne dair Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 17.10.2012 gün ve 315/709 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılar vekili, davalı ..'na ait 1094 parselin özel parselasyonu sonucunda 17 adet parselin oluştuğunu ve oluşan 1 numaralı özel parselin davacılar murisi ...'a 02.09.1980 tarih 26 numaralı encümen kararı ile satıldığını açıklayarak Belediye üzerindeki kaydın iptaliyle davacılar adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece davanın kabulüyle 1094 parselin tapusunun iptali ile 08.06.2010 tarihli teknik bilirkişi raporunda A harfi ile gösterilen 349,36 m2'lik kısmın davacı adına tesciline karar verilmesi üzerine; Hüküm, davalı Belediye vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmişse de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Uyulan bozma ilamında davacılar murisi ...'ın 02.09.1980 tarih ve 26 sayılı Belediye Encümen kararı ile Belediye'den taşınmaz aldığının sabit olduğu, ancak encümen kararında satışı yapılan yerin 1084 parsel olduğu yazılı iken, keşif sonucunda satış yapılan yerin 1094 parsel olduğu belirlenmekle 1094 sayılı parselin ne şekilde oluştuğu, oluşumuna ilişkin kadastro tutanak ve ekleri ile kadastro sırasında revizyon gören tapu ve vergi kayıtlarının, imar yoluyla oluşmuş ise, tescile esas alınan imar evrakının ve krokisi ile parselin ifrazına esas alınan belgeler, krokiler ve ifraz sonucu oluşan tüm parsellere ait belgeler, harita, hükmen ifraz edilmiş ise hüküm dosyasının bulundukları yerlerden getirtilerek dosya arasına konulması, 02.09.1980 tarih ve 26 sıra nolu encümen kararına esas alınan belgeler ve haritanın Belediye Başkanlığı'ndan

istenmesi ve getirilecek bu belgeler kapsamında dava konusu taşınmazın ...i'yle ilgisinin bulunup bulunmadığı ve bu nedenle Belediye'nin taraf sıfatı konusunun açıklığa kavuşturulmasından sonra işin esasına girilmesi gerektiği gerekçesiyle hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamına uyulmuşsa da bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Dava konusu 1094 parsel arsa vasfı ile 02.05.1966 tarihinde ... adına tescil edilmiş, özel parselasyondan sonra 02.09.1980 tarih 26 sıra nolu Encümen kararı ile yer satın alan dava dışı kişiler tarafından açılan davalar sonucunda bir çok kez hükmen ifraz görmüş olup halen Belediye adına kayıtlı bulunan parsel 6509 numaralı parseldir.

Dava konusu 1094 parsel arsa vasfı ile 02.05.1966 tarihinde ... adına tescil edilmiş, özel parselasyondan sonra 02.09.1980 tarih 26 sıra nolu Encümen kararı ile yer satın alan dava dışı kişiler tarafından açılan davalar sonucunda bir çok kez hükmen ifraz görmüş olup halen Belediye adına kayıtlı bulunan parsel 6509 numaralı parseldir.

Mahkemece, keşifte hazır bulunan teknik bilirkişiden dava konusu taşınmazın zeminde bulunduğu yer itibariyle hangi parsele isabet ettiğine dair ek rapor alınarak 6509 parsel dışında bir parsele isabet etmesi halinde, davalı Belediye taraf sıfatına sahip bulunmadığından husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmeli, taşınmazın 6509 parsele isabet etmesi halinde ise 6360 sayılı Yasa ile ...'nin tüzel kişiliği kaldırılıp...nin mahallesine dönüşmekle taşınmazın yasal olarak ...na devredildiği kabul edilerek davanın ... yöneltilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir. Açıklanan nedenler gözetilmeden karar verilmiş olması doğru değildir.

Davalı... vekilinin temyiz itirazları bu bakımlardan yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK'nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve 865,10 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davalıya iadesine, 19.01.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/30252, Karar No: 2013/28160, Tarih: 05.12.2013

**22. Hukuk Dairesi         2012/30252 E.  ,  2013/28160 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 14/11/2012

DAVA : Davacı, kıdem ve ihbar tazminatı, ücret alacağı, yıllık izin ücreti, ilave tediye, eşit davranmama tazminatı, döner sermaye alacağı, fazla çalışma ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı, iş sözleşmesinin feshi üzerine açtıkları işe iade davasını kazandığı ve süresinde başvuru yaptığı halde işe başlatılmadığını ileri sürerek, davalıdan kıdem - ihbar ve eşit davranmama tazminatı ile izin ücreti, tatil ücreti (hafta, genel, bayram), fazla çalışma ücreti, ilave tediye ücreti, döner sermaye alacağı ve ücret farkı alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesinin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 401. maddesine göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, asgari ücretten az olmamak üzere emsal ücret göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma şartlarını, temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı Kanun’un 37. maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına  yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır. Çalışma hayatında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

Somut olayda, dava dilekçesinde davacının ücreti ile ilgili bir açıklama yer almamaktadır. Davalı taraf, resmi kayıtlardaki ücretin esas alınması gerektiğini savunmuştur. Davacı tanığı, davacının ücretinin 1.200,00 TL olduğunu, bir kısmının bankadan, geri kalanının elden ödendiğini, beyan etmişlerdir. Aynı sebebe dayalı olarak davalı aleyhine açtıkları alacak davaları bulunmaktadır. Bilirkişi, davacı şahitlerinin beyanlarını  ve yine itirazın iptali davasında ki tanık beyanlar esas alarak hesaplama yapmış, mahkemece bu hesaplamalar doğrultusunda hüküm kurulmuş ise de, yukarıda açıklanan şekilde emsal ücret araştırması yapılarak sonucuna göre tüm deliller birlikte değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi ısabetli görülmemiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, bozma sebebine göre tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 05.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/11017, Karar No: 2019/5666, Tarih: 20.06.2019

**3. Hukuk Dairesi         2017/11017 E.  ,  2019/5666 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki kira tespit davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 15,20 TL bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, 6100 sayılı HMK'nun Geçici Madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20/06/2019 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

-KARŞI OY-

Davacı/kiraya veren kira sözleşmesinde kararlaştırılan kira bedelinin ve artış miktarının benzer özellikteki taşınmazların kira bedellerinin çok altında kaldığını, deniz sahil yoluna cepheli ulaşımı kolay, plaj ve turistik tesislerin bulunduğu bölgede bulunan taşınmazın belediye hizmetlerinden yararlanan arsa niteliğinde üzerinde akaryakıt istasyonu, müştemilatı ve su kuyusu bulunan bir yer olduğunu beyanla 01.02.2017 tarihinden itibaren aylık kira bedelinin 10.000 TL den az olmamak üzere tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı/kiracı kira süresi sona ermediğinden açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddini dilemiştir.

Taraflar arasında 01.02.2014 başlangıç tarihli, 10 yıl süreli aylık 3.000 TL bedelli, takip eden her yıl aylık 250 TL artış şartlı, akaryakıt istasyonu olarak kullanım amaçlı kira sözleşmesi akdedilmiştir.

Dosyada mevcut Akçaabat İcra Müdürlüğünün 2015/283 talimat sayılı dosyasında 25.06.2015 tarihli kıymet takdir raporuna göre; Akaryakıt istasyonu 112/2 parsel 1861,39 m² tarla vasıflı taşınmazdadır.100 m² Bina, 325 m² kanopi kalan kısım açık arsadır.

Mahkemece uzun süreli kira sözleşmesinde artış şartı bulunduğu, bu şartın tarafları bağladığı belirtildikten sonra çelişik olarak talep edilen dönem için hak ve nesafet ilkelerine göre kira tespitinin mümkün olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece uzun süreli kira sözleşmesinde artış şartı bulunduğu, bu şartın tarafları bağladığı belirtildikten sonra çelişik olarak talep edilen dönem için hak ve nesafet ilkelerine göre kira tespitinin mümkün olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık (Ahde Vefa-Pacta Sund Servanda) ve sözleşme serbestliği ilkeleri kabul edilmiştir. Bu ilkelere göre, sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Eş söyleyişle, sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeni ile değişmiş olsa bile, borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir. Sözleşmeye bağlılık ilkesi, hukuki güvenlik, doğruluk, dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkesini oluşturmaktadır. Ancak bu ilke özel hukukun diğer ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. Türk hukukunda da öteden beri MK.nun 2 ve 4. maddesinden de esinlenilerek, hem Clausula Rebus Sic Stantibus ilkesi, hem de İşlem Temelinin Çökmesi Kuramı uygulanmak suretiyle, uyarlanma davalarının görülebilir olduğu benimsenmiştir.

Yargıtay tarafından benimsenen ve sözleşmeye bağlılık ilkesinin istinasını oluşturan, uyarlama davası 6098 Sayılı TBK’nun yasalaştırılması sırasında da benimsenerek, 6098 Sayılı Yasanın 138. maddesinde “Aşırı İfa Güçlüğü” madde başlığı altında düzenlemiş, “ Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Sürekli edimli sözleşmelerde borçlu, kural olarak dönme hakkının yerine fesih hakkını kullanır. Bu madde hükmü yabancı para borçlarında da uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir. İlgi maddenin gerekçesinde de “Bu yeni düzenleme, öğreti ve uygulamada sözleşmeye bağlılık (ahde vefa) ilkesinin istisnalarından biri olarak kabul edilen, "işlem temelinin çökmesi"ne ilişkindir. İmkânsızlık kavramından farklı olan aşırı ifa güçlüğüne dayanan uyarlama isteminin temeli, Türk Medenî Kanunu’nun 2. maddesinde öngörülen dürüstlük kurallarıdır. Ancak, sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması ya da dönme hakkının kullanılması, şu dört koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.

a.Sözleşmenin yapıldığı sırada, taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum ortaya çıkmış olmalıdır.

b.Bu durum borçludan kaynaklanmamış olmalıdır.

c.Bu durum, sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirmiş olmalıdır.