muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/7885, Karar No: 2016/1229, Tarih: 24.02.2016

ÇKK, bu yaş grubu çocukların algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneklerinin varlığı ile ceza sorumluluklarının belirlenmesi görevini mahkemeye vermiştir. 35/1. madde uyarınca; MAHKEMELER, alınan ve çocuğun bireysel özelliklerini ile sosyal çevresini gösteren inceleme raporunu gözeterek, çocuğun, işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğini takdir edecektir.

Yönetmeliğin 21/1. maddesinde, yapılan incelemenin özelliğine ve verilen görevin niteliğine göre SOSYAL İNCELEME RAPORLARINDA; “..a) Hakkında inceleme yapılması talep edilen çocuğun; 1) Doğumundan başlayarak geçirdiği gelişim aşamaları, 2) Fiziksel, zihinsel, duygusal, sosyal ve moral gelişim özellikleri, 3) Ailesinin toplumsal, ekonomik ve kültürel durumu, 4) Aile bireyleri arasındaki ilişki, 5) Okul ve iş ortamı ile boş zamanlarını değerlendirdiği çevre, 6) İçinde bulunduğu hukukî durum ve adlî mercilerin müdahalelerini gerektiren olaylar, 7) İnceleme sırasında uzmanlar tarafından tespit edilen davranışları, 8) Suçluluklarına ve topluma uyumsuzluklarına veya korunmaya muhtaç olmalarına neden olan etkenler hakkında bilgiler, b) Çocuğun fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden incelenmesi sırasında elde edilen ve olayın açıklanması bakımından önemli görülen bilgiler, c) Çocuk hakkında Kanunun 5 inci maddesinde gösterilen tedbirlerden hangisinin yararlı olacağına, tedbirin yanında denetim altına alınmasına gerek olup olmadığına dair öneriler, d) Çocuk hakkındaki tedbir veya denetim kararlarının ne kadar süre ile uygulanması gerektiğine ilişkin öneriler, e) Çocuklar ve ailelerine uygulanabilecek özel tretman veya psikiyatrik tedavi hususunda öneriler..” hususlarının tamamına veya bir kısmına yer verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu raporda, bu Kanun kapsamındaki onbeş yaşını doldurmamış bulunan çocuklar ile onbeş yaşını doldurmuş ancak onsekiz yaşını doldurmamış sağır ve dilsizlerin işledikleri fiilin hukukî anlam ve sonuçları algılama/kavrama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin olup olmadığı hususunda sonuç değerlendirmesinde bulunulamaz. (Yönetmelik, m.21/2)

Zira, kusur yeteneğinin olup olmadığını takdir yetkisi münhasıran Mahkemeye/ HÂKİME AİTtir. Ancak, mahkemenin takdirinde, SİR raporu gözönünde bulundurulacaktır. (Yönetmelik, m.21/3, Kanun, m.35/1)

Görevlendirilen bilirkişinin, çocuğun işlediği fiille ilgili olarak kusurluluğun özünü oluşturan algılama ve hareketlerini yönlendirme (irade) yeteneğinin varlığını tespit görevi ve yetkisi yoktur. O, yalnızca çocuğun içinde bulunduğu aile ortamı, sosyal çevre koşulları, gördüğü eğitim, fiziksel ve ruhsal gelişimi hakkında bir rapor düzenleyebilir. (Özgenç: Türk Ceza Hukuku, s. 359) Ancak, bilirkişinin hazırladığı raporda yer verilen gözlem, tespit ve değerlendirmeleri; bu yaş grubundaki çocukların kusur yeteneğini belirlerken hâkim gözönünde bulunduracaktır. (Yön. m.20/3)

Suça sürüklenen çocukların, işledikleri fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığının takdiri bakımından her somut olayda ayrı ayrı araştırılmalıdır. Nitekim madde metninde işlenen fiilin anlam ve sonuçlarının algılanmasından söz edilmiş, genel olarak algılama yeteneğinin araştırılmasına yönelik bir ifadeye yer verilmemiştir. Dolayısıyla hâkim, bu yaş grubundaki çocukların kusur yeteneğinin olup olmadığını, her somut olaya münhasıran unsurları gösterilen suça ilişkin fiile göre takdir etmelidir.

Yargıtay da, çocuğun algılama ve irade yeteneğinin genel olarak belirlenmeyip, her bir suç bakımından ayrı ayrı araştırılması gerektiği görüşündedir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi 14.10.2009 tarihli ve 2008/4473, 2009/5953 kararında;

“..Suç tarihinde 1215 yaş grubunda olan sanık hakkında adam öldürme suçunun hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılamadığı veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişip gelişmediği hususunda rapor aldırılmadan, sopa ile yaralama fiilini algılama yeteneğine ve bu fiille ilgili davranışları yönlendirme yeteneğine sahip olduğu kanaatini bildirir rapor ile yetinilerek eksik soruşturma ile karar verilmesinin bozmayı gerektirdiği..” sonucuna varılmıştır.

Fiili işlediği sırada 12-15 yaş grubunda bulunan çocuklar ile onbeş-onsekiz yaş grubundaki sağır ve dilsizlerin, işledikleri fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin olup olmadığının takdiri bakımından sosyal inceleme yaptırılması zorunludur (Yönetmelik, m.20/2). Ancak Hâkim veya mahkeme, sosyal inceleme raporu ile birlikte çocuğun işlediği fiilin hukukî anlamını ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin belirlenebilmesi amacıyla adli tıp uzmanı, psikiyatrist ya da zorunluluk hâlinde uzman hekimden görüş alacaktır (Yön. m.20/4). Her ne kadar ÇKK’da bu konuda bir hüküm bulunmamakta ve fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin saptanmasında, Kanun'un 35. maddesinde sadece sosyal çalışma görevlisinin düzenleyeceği bir inceleme raporunun alınmasından söz edilmekte ise de, mahkemenin algılama yeteneğine ilişkin tespitini yapmasından önce sosyal inceleme raporu yanında ADLİ TIP UZMANI, PSİKİYATRİST ya da zorunluluk hâlinde UZMAN HEKİMden görüş alınması, Yönetmeliğin 20/4. maddesinde bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır.

5237 sayılı TCK'nın m. 31/2'de, bu dönem çocuklarının cezalandırabilmeleri, işledikleri fiilin hukuki anlamını ve sonuçlarını algılaması ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmiş olması koşuluna bağlanmıştır. 15-18 yaş grubu çocuklar, ancak bu durumda kusur yeteneğine sahip kabul edilecekler ve dolayısıyla ancak bu halde ceza sorumluluklarının varlığından söz etmek mümkün olabilecektir (Centel, NurZafer, Hamide Çakmut, Özlem: Türk Ceza Hukukuna Giriş, Beta Yayınevi, Dördüncü Bası, s. 360).

Bu kapsamdaki çocukların bazıları bakımından, örneğin hırsızlık, cinsel istismar ya da saldırı veya taciz suçuna ilişkin davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığından söz edilebilecekken, bazıları bakımından içinde bulundukları sosyal çevreve çocuğun bireysel özellikleri gözetildiğinde işlenen fiilin anlamı ve sonuçları ile davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişmiş olduğundan söz edilemeyebilecektir. Bu nedenle kusurluluğun dayanağını oluşturan "işlenen fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılanması ve davranışların yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmiş olması” ölçütünün TCK’nın 31’inci maddesinde öngörülmesi ve bunların belirlenmesinin, ÇKK'nın 3’üncü maddesindeki tanımıyla "Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji, sosyal hizmet alanlarında eğitim veren kurumlardan mezun meslek mensuplarını” ifade eden sosyal çalışma görevlilerinin düzenledikleri rapora ve hâkimin takdirine bırakılması isabetli olmuştur.

Suç eylemini gerçekleştirdiği sübut bulan çocuğun algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğine ilişkin yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde oluşan taktirine göre çocuk mahkemesi;

– Ya, yeterince gelişmemiş olduğu ve eyleme ilişkin kusur yeteneğinin bulunmadığı,

– Veya, yeterince gelişmiş olduğu ve eyleme ilişkin kusur yeteneğinin bulunduğu,

Sonucuna varmış olacaktır.

IV. Suça Sürüklenen Çocukların Algılama/Kusur Yeteneklerinin Cezalandırmaya Etkisi

26/09/2004 kabul ve 12/10/2004 yayım tarihli olup ( 344/1.a-b bendlerinde belirtilen madde ve fıkraları dışındaki diğer hükümleri ) 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 'Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenler' üst başlıklı İKİNCİ BÖLÜMünün 'Yaş küçüklüğü' başlıklı 31. maddesinin;

1. fıkrasında; “Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmamış olan çocukların ceza sorumluluğu yoktur. Bu kişiler hakkında ceza kovuşturması yapılamaz; ancak, çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.” hükmü öngörülmüş,

2. fıkrasında; “..Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup da on beş yaşını doldurmamış olanların işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması hâlinde ceza sorumluluğu yoktur. Ancak bu kişiler hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. İşlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığı hâlinde, bu kişiler hakkında... cezasına hükmolunur. Diğer cezaların yarısı indirilir ve bu halde ...verilecek hapis cezası yedi yıldan fazla olamaz.” hükmü ile ikili bir ayrıma gidilerek bu dönem çocuğunun işlemiş olduğu fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamadığı, algılayabiliyor ise davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişip gelişmediği hususlarının belirlenmesi, ceza sorumluluğu için ölçüt kabul edilmiş, verilecek cezada da indirim yapılmasının öngörüldüğü özel bir ceza sorumluluğu getirilmiş,

3. fıkrasında ise; “..fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmuş olup da on sekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında... cezasına hükmolunur. Diğer cezaların üçte biri indirilir ve bu halde ...verilecek hapis cezası on iki yıldan fazla olamaz.” denilerek, verilecek cezada ikinci fıkradakinden daha az indirim yapılması, dolayısıyla yaşlarının büyüklüğü ile orantılı olarak daha fazla ceza verilmesi benimsenmiştir.

Madde, yaş küçüklüğünün ceza sorumluluğuna etkisini;

a) Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış olanlar,

b) Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup da on beş yaşını doldurmamış olanlar,

c) Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da on sekiz yaşını doldurmamış olanlar,

Olmak üzere üç farklı dönem içerisinde ele alıp düzenlemiştir.

Buna göre:

Suça sürüklenen çocuklardan fiil tarihinde;

A — 12 yaşını doldurmamış olanların ceza sorumluluğu olmadığı için haklarında ceza kovuşturması yapılamaz.

İzlenen suç ve ceza politikasının gereği olarak failin fiili işlediği sırada henüz 12 yaşını bitirmemiş olması kusurluluğu mutlak surette ortadan kaldıran bir neden olarak kabul edilmiştir. Bu yaş grubundaki çocuklar hakkında soruşturma işlemleri yapılır, ancak ceza kovuşturması yapılamaz. Soruşturma sonucunda çocuğun eyleminin sabit olduğu ve suç teşkil ettiği sonucuna varılırsa, çocuk hakimince hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir. TCK m. 56. da bu tedbirlerinin neler olduğu ve ne suretle uygulanacaklarının ilgili kanunda gösterileceği belirtilmiş olup, bu kanun 5395 sayılı ÇKK'dır.

B — 12-15 yaş grubunda olanların cezalandırabilmeleri, algılaması ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmiş olması koşuluna bağlanmıştır. Bu yaş grubu çocukların ceza sorumluğu işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneklerinin varlığına bağlıdır. Pek tabi bu kararın verilebilmesi için öncelikle çocuğun eyleminin sabit olduğu ve suç teşkil ettiği tespit edilmelidir. Aksi takdirde çocuğun beraatine karar verilmelidir.

1 ~ Bu suçla ilgili olarak kusur yeteneği bulunmayanlar hakkında mahkemece beraat kararı verilemez.

Bu yaş grubundaki çocukların ceza sorumluluklarının bulunup bulunmadığı açılacak kamu davası sonucunda çocuğun SİR raporundaki ailevi, sosyal, ekonomik, psikolojik koşulları ile eğitim durumuna ilişkin tespitler ve adlî tıp uzmanı, psikiyatrist ya da zorunluluk hâlinde uzman hekimin görüşü dikkate alınarak bizzat ÇOCUK MAHKEMEsi tarafından belirlenir. Bu değerlendirme sonucunda mahkemece çocuğun işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamadığı veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmediği kabul edilirse ceza sorumluluğu yoktur ve hakkında CMK m. 223/3-a uyarınca “kusurunun bulunmaması dolayısıyla ceza verilmesine yer olmadığına” karar verilip, (TCK m. 31/2, 56. md.ler yollaması ile 5395 sy m.5) çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Kanun 12 yaşını doldurmamış olan çocuklar ile ilgili güvenlik tedbiri uygulanması konusunda hâkime takdir hakkı tanımış iken,

12-15 yaş grubuna giren ve işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemesi nedeniyle ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklarla ilgili güvenlik tedbiri uygulanmasını zorunlu tutmuş, bu konuda hâkime takdir yetkisi vermemiştir.

2 ~ İşlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmiş bulunan 12-15 yaş grubu çocuklar, bu durumda kusur yeteneğine sahip kabul edilecekler ve dolayısıyla ceza sorumluluklarının varlığından söz etmek mümkün olabilecektir (Centel, NurZafer, Hamide Çakmut, Özlem: Türk Ceza Hukukuna Giriş, Beta Yayınevi, Dördüncü Bası, s. 360).

Bu kapsamdaki suça sürüklenen çocuklar hakkında ceza yaptırımı uygulanacak, ancak indirimli cezaya hükmolunacaktır.

ÇKK’nın 11'inci maddesindeki "Bu Kanunda düzenlenen koruyucu ve destekleyici tedbirler, suça sürüklenen ve ceza sorumluluğu olmayan çocuklar bakımından, çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak anlaşılır.” hükmüne göre; haklarında ceza yaptırımı uygulanması halinde, ayrıca çocuklara özgü koruma ve güvenlik tedbirlerine hükmedilemeyecektir.

“..diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak; 5237 sayılı TCK'nın 31/2. ve 5395 sayılı ÇKK'nın 11/1. maddeleri uyarınca, 5395 sayılı Kanun'un 5. maddesinde öngörülen koruyucu ve destekleyici tedbirlerin suça sürüklenen ve ceza sorumluluğu olmayan çocuklar bakımından uygulanabileceği gözetilmeden, cezai sorumluluğu olan ve haklarında mahkumiyet kararı verilen suça sürüklenen çocuk hakkında anılan 5395 sayılı Kanun'un 5. maddesi 1. fıkrasının “b” bendinde yazılı tedbire hükmedilmesi, ...Bozulmasına, “...” ilişkin kısım çıkartılarak ...hükmün Düzeltilerek Onanmasına.” (Yargıtay 2. CD, 25.11.2013, 2013/5946 - 27539)

Mahkemece, bu dönemdeki çocuğun işlediği fiille ilgili olarak algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığına kanaat getirilirse, Kanunumuza göre artık çocuk hakkında cezaya hükmedilecektir. Ancak bu cezamiktarında, 61. maddedeki sıra ve esaslar dâhilinde, 31. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen miktar ve oranlarda indirim yapılacaktır. 12-15 yaş arasındaki çocukların işlediği fiili algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği varsa, bunlar hakkında yalnızca cezada indirime gidilmekte, tedbir öngörülmemektedir.

Ceza Genel Kurulu kararlarında da bu husus vurgulanmaktadır:

Ceza Genel Kurulu kararlarında da bu husus vurgulanmaktadır:

“..Görüldüğü üzere, TCK sadece fiili işlediği tarihte 12 yaşını doldurmamış ve 12-15 yaş grubu içinde olup da işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmeyen çocuklar için, diğer bir anlatımla sadece ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için güvenlik tedbiri öngörmüş, ceza sorumluluğu bulunan çocuk sanıklar hakkında indirilmiş cezaya hükmolunmasını kabul etmiş, ceza yerine veya ceza yanında güvenlik tedbiri uygulanmasını ise kabul etmemiştir...

...Şu halde, gerek TCK’da gerekse ÇKK’da 12-15 yaş grubunda olup, ceza sorumluluklarının bulunduğu kabul edilen çocuk sanıklar hakkında “suça sürüklenen çocuk” sıfatı ile 'güvenlik tedbiri'ne hükmedilmesinin kanuni dayanağı yoktur. Kanuni dayanağı bulunmayan bir tedbir çocuğun yararına da olsa uygulanamaz. Zira Anayasanın 38/3. maddesi uyarınca ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur. TCK’nın 2. maddesi uyarınca kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz..” (Yargıtay CGK, 26.03.2013, 2012/9-1468 - 101)

Nitekim öğretide de; "...TCK'nın 31/2. maddesinde 12-15 yaş grubundaki kişilere işledikleri fiilin anlam ve sonuçlarını algılamaları ve davranışlarını yönlendirme yeteneklerinin bulunması halinde tedbir yerine ceza uygulaması öngörülmüştür" (Artuk, Gökcen, Yenidünya, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 2012, s. 494), "12-15 yaş arasındaki çocukların işlediği fiili algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği varsa, bunlar hakkında yalnızca cezada indirime gitmekte, tedbir öngörülmemektedir" (Mahmut Koca-İlhan Üzülmez, Türk Ceza Kanunu Genel Hükümler, Ankara, Ekim 2012, s.306; ), "...Türk Ceza Kanunu, 'normatif olarak' azalmış kusur yeteneği bulunduğunu kabul ederek, ceza sorumluluğu bulunan çocuk için, sadece ‘indirimli ceza’ öngörmekte ceza yanında çocuklara özgü güvenlik tedbiri uygulanmasını kabul etmemektedir" (Feridun Yenisey, Mukayeseli Hukuk Açısından Ceza Sorumluluğu Yaşı Ceza Sorumluluğu Olmayan Çocuklar ve Gençler İçin Ceza Hukukunda Uygulanan Alternatif Yaptırımlar, UNICEF raporu, 07.05.2007) "...Cezaya hükmeden hakim, çocuğa, "suça sürüklenen çocuk" sıfatı ile güvenlik tedbirine hükmedemez…" (Doğan Kubilay Turan, Türk Ceza Hukukunda Suça Sürüklenen Çocuklar Hakkında Güvenlik Tedbirleri, Ankara, 2006, Yüksek Lisans Tezi, s. 94) şeklindedeki açıklamalarla bu hususa işaret edilmiştir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 18.02.2009 gün ve 8879-738, 2. Ceza Dairesinin 21.01.2013 gün ve 16073-564, 6. Ceza Dairesinin 28.02.2013 gün ve 5290-3611, 8. Ceza Dairesinin 25.04.2012 gün ve 157-13904, 9. Ceza Dairesinin 15.05.2012 gün ve 7999-6418, 13. Ceza Dairesinin 12.12.2012 gün ve 9661-26753, 14. Ceza Dairesinin 02.07.2012 gün ve 2634-7543 ve 15. Ceza Dairesinin 25.06.2012 gün ve 5146-39875 sayılı kararlarında da aynı sonuca ulaşılmıştır.

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 18.02.2009 gün ve 8879-738, 2. Ceza Dairesinin 21.01.2013 gün ve 16073-564, 6. Ceza Dairesinin 28.02.2013 gün ve 5290-3611, 8. Ceza Dairesinin 25.04.2012 gün ve 157-13904, 9. Ceza Dairesinin 15.05.2012 gün ve 7999-6418, 13. Ceza Dairesinin 12.12.2012 gün ve 9661-26753, 14. Ceza Dairesinin 02.07.2012 gün ve 2634-7543 ve 15. Ceza Dairesinin 25.06.2012 gün ve 5146-39875 sayılı kararlarında da aynı sonuca ulaşılmıştır.

“..12-15 yaş grubunda olup, ceza sorumlulukları bulunan çocuk sanıklar hakkında “suça sürüklenen çocuk” sıfatı ile ÇKK’nın 5. maddesindeki “koruyucu ve destekleyici” güvenlik tedbirlerine hükmolunmayacak ise de, henüz ceza sorumluluklarının bulunup bulunmadığının belirlenmediği aşamada gerek soruşturma gerekse kovuşturmada sırasında koruyucu ve destekleyici tedbir kararı verilmesi mümkündür. Ancak açıklandığı üzere, MAHKEMECE sanığın cezai sorumluluğunun bulunduğunun BELİRLENMESİ HALİNDE artık güvenlik tedbirine hükmedilemeyecektir.

Yine 12-15 yaş grubunda olup cezai sorumluluklarının bulunduğu kabul edilen çocuk sanıklar hakkında “suça sürüklenen çocuk” sıfatı ile güvenlik tedbirine hükmedilememesi, bu çocuğun aynı zamanda korunmaya muhtaç bir çocuk olması durumunda “korunmaya ihtiyaç duyan çocuk” sıfatıyla hakkında güvenlik tedbiri kararı verilemeyeceği anlamına da gelmeyecektir..” (Yargıtay CGK, 26.03.2013, 2012/9-1468 - 101)

C — Fiili işlediği sırada 15-18 yaş grubunda olan çocukların ise;

Kural olarak kusur yeteneğine sahip oldukları, yani ceza sorumluluklarının bulunduğu kabul edilir. Fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmuş ve fakat henüz on sekiz yaşını tamamlamamış çocuklar, normal koşullarda, gerçekleştirdikleri davranışların hukukî anlam ve sonuçlarını kavrama yeteneğine sahip olmakla birlikte; bu kişilerin, davranışlarını yönlendirme yetenekleri yeterince gelişmemiş olabilmektedir. Bu nedenle, bu yaş grubunda suç yoluna girmiş olan çocukların, işledikleri suçlar bağlamında irade yeteneğinin zayıf olduğu normatif olarak kabul edilmiştir. Azalmış kusur yeteneğine sahip bulunan bu çocuklar hakkında kural olarak indirilmiş cezaya hükmedilir.

Bu yaş grubundaki çocukların suçun anlam ve sonuçlarını kavrayamadıkları iddiası, tam ve kısmi akıl hastalığına ilişkin hükümler çerçevesinde değerlendirilir.

Bu yaş grubundaki çocukların suçun anlam ve sonuçlarını kavrayamadıkları iddiası, tam ve kısmi akıl hastalığına ilişkin hükümler çerçevesinde değerlendirilir.

“..Suça sürüklenen çocuk hakkında düzenlenen 30/03/2010 tarihli Sosyal İnceleme Raporunda Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinde tedavi gördüğü ve işlediği suçları bu hastalığın etkisiyle gerçekleştirmiş olabileceğinden bahisle uzman bir doktor tarafından rapor tanzim edilmesinin uygun olduğunun bildirildiğinin anlaşılması karşısında, öncelikle adı geçen Hastaneden suça sürüklenen çocuğa ait dosyanın getirtilmesinden sonra işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamadığı veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalmış olup olmadığı konusunda CMK'nın 74. maddesi de nazara alınarak rapor aldırılmasından sonra, ..sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi..” ( Yargıtay 5. CD. 15/12/2014, 2013/7260 - 12693 )

Bu genel açıklamalardan sonra,

Konuya ilişkin Yargıtay Daireleri ve CGK kararlarına göz atacak olursak;

Uygulamada, yargısal kararlarda öne çıkan noktalarda;

– Suç tarihinde 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuklar hakkında "sosyal inceleme raporu" alınması veya alınmama gerekçesinin karar yerinde gösterilmesinin zorunlu olduğunun,

– 12-15 yaş grubundakiler hakkında zorunlu olan SİR raporu alınması ile birlikte/yanısıra adli tıp uzmanı, psikiyatrist ya da zorunluluk halinde uzman hekimden de görüş/rapor alınması gereğinin,

– Suç tarihinde 15-18 yaş grubunda bulunanlar hakkında ise SİR raporu alınması yada alınmama halinde gerekçe gösterilmesinin yasal bir zorunluluk olmadığının,

Vurgulandığı görülmektedir.

1 – İlk örneğe ilişkin kararlar;

Suç tarihinde 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuk hakkında 5395 sayılı Kanunun 35/1. maddesi uyarınca sosyal inceleme raporu aldırılmadan, aynı Kanunun 35/3. maddesine göre de sosyal inceleme yaptırılmamasının gerekçesi gösterilmeden yazılı biçimde eksik kovuşturma ile hüküm kurulması... ( Yargıtay 2. CD. 04/12/2013, 2013/5615 - 28814 )

( 19/06/2014) Suç tarihi itibariyle 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuk hakkında 5395 sayılı ÇKK’nın 35. maddesi gereğince sosyal inceleme raporu alınması gerektiğinin gözetilmemesi, ..Bozulmasına..(Beraat kararında) (Yargıtay 4. CD, 19.10.2015, 2015/21109 - 36006)

2 – Suç tarihinde 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuklar hakkında alınması zorunlu olan "sosyal inceleme raporu" ile birlikte/yanısıra adli tıp uzmanı, psikiyatrist ya da zorunluluk halinde uzman hekimden de görüş/rapor alınması gereğine ilişkin karar örnekleri;