muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/19292, Karar No: 2014/19476, Tarih: 24.11.2014

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle,usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, 24/11/2014 tarihinde oy birliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2010/15148, Karar No: 2010/16407, Tarih: 21.12.2010

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2010/15148 E.  ,  2010/16407 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

- K A R A R -

Dosya kapsamına, sav ve savunmaya, mahkemece saptanan hukuki niteliğe göre uyuşmazlık, 3621 Sayılı Kıyı Kanunundan kaynaklanan tapu iptali ve tescil isteminden kaynaklandığına ve 1. Hukuk Dairesinin 06.10.2010 gün 8385-9950 sayılı geri çevirme kararına uygun olarak işlem yapılmış olduğuna ve 2797 Sayılı Yargıtay Yasasının 14. maddesi ve Başkanlar Kurulu kararı uyarınca temyiz incelemesi Yargıtay Yüksek 1. Hukuk Dairesine ait olup, Dairemizin görevi dışındadır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; dosyanın görevli Yargıtay Yüksek 1. Hukuk Dairesi Başkanlığına gönderilmesine 21/12/2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/14150, Karar No: 2024/2698, Tarih: 26.03.2024

**9. Ceza Dairesi         2023/14150 E.  ,  2024/2698 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2023/1544 E., 2023/1522 K.

SUÇ : Çocuğun nitelikli cinsel istismarı

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Mağdure vekilinin hükmü temyize hakkı olmadığı belirlenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, İlk Derece Mahkemesinde silahların eşitliği ve çekişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda savunmaya yeterli imkanın sağlanması ve bu hakkın etkin bir şekilde kullandırılmış olması, temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma kullanılması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından 7079 sayılı Kanun’un 94 üncü maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun'un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ - OLAY VE OLGULAR

Sanık hakkında çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçunu işlediği iddiası ile açılan kamu davasının yapılan yargılaması sonucunda, Aydın 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 13.07.2023 tarihli ve 2022/333 Esas, 2023/377 Karar sayılı kararı ile mevcut delillerin değerlendirilmesi ile çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 103 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi, 43 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 20 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına dair verilen kararın, sanık müdafii ve katılan Bakanlık vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesi kararı ile istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık Müdafiinin Temyiz İsteği

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık Müdafiinin Temyiz İsteği

Mağdurenin ifadelerinde çelişkiler bulunduğuna ve sanığa iftirada bulunduğuna, Mahkemenin eksik inceleme ile karar verdiğine ve dinlenmesi gereken tanıklar olduğuna, mağdurenin yanıltmasıyla sanığın mağdurenin yaşı hususunda hataya düştüğüne ve Mahkemenin bu hususta araştırma yapmadığına, mağdurenin hymen yapısındaki yırtığın imam nikahlı eşinden vuku bulmuş olabileceğine, mağdurenin özgür iradesiyle beyanda bulunmadığına, kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna, sanık lehine kararın bozulması ve beraat kararı verilmesi gerektiğine, temyiz yargılamasının duruşmalı yapılmasına ve sair hususa ilişkindir.

B. Katılan Bakanlık Vekilinin Temyiz İsteği

Sanık hakkında indirim yapılmaksızın üst hadden cezalandırılmasının gerektiğine, katılan Bakanlık lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine, kararın bozulması gerektiğine ilişkindir.

III. GEREKÇE

1. Kayden 01.01.2005 doğumlu olan mağdure ...'nun temyiz aşamasında sunmuş olduğu 02.01.2024 tarihli dilekçesi ile sanık hakkındaki şikâyetinden vazgeçtiği, mağdurenin dilekçe tarihinde on dokuz yaş içerisinde bulunması karşısında, yaş küçüklüğü nedeniyle kendisine atanan vekilinin hükmü temyize hakkı bulunmadığından mağdure vekilinin vaki temyiz isteminin 5271 sayılı Kanun'un 266 ncı maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

2. Bakanlığın davaya katılması doğrudan Anayasa ve kanundan kaynaklanan koruma görevine ilişkin olup, Bakanlığa yüklenen bir kamu görevidir. Bu kapsamda değerlendirme yapıldığında 5271 sayılı Kanun'un 237 ve devamı maddelerindeki katılma hakkına ilişkin suçtan zarar görme şartı katılan Bakanlık için söz konusu olmadığı ve vekili lehine koşulları sağlanmadığından vekalet ücretine hükmedilmemesi hukuka aykırı bulunmamıştır.

3. İlk Derece Mahkemesince, kayden 01.01.2005 doğumlu olup suç tarihi itibarıyla on beş yaşından küçük bulunan mağdurenin yaşına itiraz edilmesi karşısında, suç vasfının tayini açısından mağdureye ait mernis doğum tutanağının dosya içerisine alınarak mağdurenin resmî kurumda doğup doğmadığı araştırılıp, doğmadığının belirlenmesi halinde yaş tespitine esas olacak kemik grafilerinin çektirilmesinin ardından içinde radyoloji uzmanının da bulunduğu sağlık kurulundan rapor alınıp, duraksama halinde Adlî Tıp Kurumundan da görüş alınarak suç tarihindeki gerçek yaşının bilimsel olarak saptanması zorunlu iken eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

A. Mağdure Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçesi 1. bölümde açıklanan nedenlerle mağdure vekilinin temyiz isteğinin REDDİNE,

B. Sanık Müdafii ile Katılan Bakanlık Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

IV. KARAR

A. Mağdure Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçesi 1. bölümde açıklanan nedenlerle mağdure vekilinin temyiz isteğinin REDDİNE,

B. Sanık Müdafii ile Katılan Bakanlık Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçenin 2. ile 3. bölümlerde açıklanan nedenlerle sanık müdafii ile katılan Bakanlık vekilinin temyiz isteminin kabulü ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesinin, 18.09.2023 tarihli ve 2023/1544 Esas ve 2023/1522 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca Aydın 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

26.03.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/26079, Karar No: 2013/23045, Tarih: 23.12.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/26079 E.  ,  2013/23045 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Davalılar : 1-...Güvenlik Koruma ve Özel Eğitim

Hizmetleri A.Ş.

2-K.T.Ü. Rektörlüğü vekili

Av....

Dava Türü : İşe iade

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı KTÜ Rektörlüğü vekili ile ...Güvenlik Koruma ve Özel Eğitim Hizmetleri AŞ. tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, iş sözleşmesinin işveren tarafından yazılı bir bildirimde bulunulmaksızın "yeni yılın ilk nöbet listesinde isimleri bulunmayanların iş sözleşmeleri feshedilmiştir" şeklinde hukuka ve iş ahlakına aykırı açıklama ile feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğinin tespitine, işe iadesine, işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti ve diğer haklara karar verilmesini istemiştir.

Davalı şirket, işe alım ve çıkarmalarda karar merciinin diğer davalının tasarrufunda olduğunu, ihale ile alınan işin 31.12.2012 tarihinde sona erdiğini, yeni ihaleyi bir başka firmanın aldığını, davalı üniversitenin işçi azaltılmasına gittiğini, 80 işçiden 16 kişiyi işten çıkardığını ve kalan 64 kişi ile işe devam kararı alınmış olduğunu, şirket bünyesinde çalışan 80 işçiden 64 kişinin yine aynı yerde yeni firma ile işe devam etmelerinin bu kişilerin gerçek işverenlerinin diğer davalı olduğunu gösterdiğini, 2013 yılında yapılan yeni ihalenin bir başka firma tarafından alınması ve yeni firmanın davacının da içinde bulunduğu 16 kişiyi işe başlatmaması, davacının ihtar edilmesine rağmen yeni işyeri planlaması için şirkete müracaat etmemesi nedeniyle feshin yapıldığını, feshin yazılı olarak ve sebebinin de açık ve net gösterilmek suretiyle yapıldığını, yapılan feshin geçerli nedenlere dayandığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı İdare vekili, ise davacının belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığından iş güvencesi kapsamında olmadığını, taraf ve husumet itirazında bulunduklarını, davacı ile hizmet ilişkilerinin olmadığını ve güvenlik işinin ihale edildiğini, ihaleyi davalı şirketin kazandığını, davacının davalı şirket işçisi olduğunu, asıl-alt işveren ilişkisinin bulunmadığını zira işin tamamının ihale edildiğini bildirerek davanın reddini gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, feshin haklı nedenle yapıldığının davalı tarafça ispatlanamadığı ve dinlenen tanık beyanı ile de davacının, davalı şirket tarafından fesih tarihinden sonra öncesinde beyan edildiği gibi başka işyerlerinde çalışması yönünde herhangi bir planlama yapılmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece, feshin haklı nedenle yapıldığının davalı tarafça ispatlanamadığı ve dinlenen tanık beyanı ile de davacının, davalı şirket tarafından fesih tarihinden sonra öncesinde beyan edildiği gibi başka işyerlerinde çalışması yönünde herhangi bir planlama yapılmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ancak dosya içeriğinde yer alan 19.11.2012 tarihli davalı şirket tarafından düzenlenen ihtarnamede, "31.12.2012 tarihinde KTÜ Tıp Fakültesi ...Hastanesi ile yapılan sözleşme biteceğinden işyerinin şirket yönünden kapanacağı, ....sözleşmenin 6.maddesine istinaden Trabzon ili başta olmak üzere diğer illerdeki Özel Güvenlik Hizmetleri işinde (seçme hakkı tarafınıza bırakılmıştır) görevlendirilmek üzere nakliniz yapılacaktır. Tüm bu nedenlerle yeni işyerinizin neresi olacağı konusunda planlama yapılacağından, ihtarnamenin tebliğinden itibaren 21.12.2012 tarihine kadar .... Trabzon şirket adresine yazılı olarak müracaat etmeniz ve müracaatına istinaden kendisine tebliğ edilecek yeni işyerinde 01.01.2013 tarihinde de işe başlamanız, 21.12.2012 tarihine kadar müracaat edilmemesi halinde 31.12.2012 tarihinde şirket tarafından tek taraflı olarak iş sözleşmesinin feshedileceğinin" ihtar edildiği görülmüştür. Bu ihtarname davacı tarafından itirazsız olarak imzalanmıştır.

Davacıya ait iş sözleşmesinin 6.maddesinde de " Personel, gerektiği takdirde işyeri içinde unvanı veya niteliği benzer yahut birbirine yakın başka işlerde veya muvafakat aranmaksızın geçici ve devamlı olarak işveren tarafındana görevlendirilebilir. Personel görülen işin niteliğinde benzerlik olması şartıyla personellerin işverene bağlı diğer şehir içindeki bir başka işyerine nakledilebilir" şeklinde düzenleme olduğu görülmüştür

Davacıya "...19.11.2012 tarihinde tebliğ edilen ihtar gereği 31.12.2012 tarihinde iş sözleşmesi ve KTÜ Tıp Fakültesi ...Hastanesi ile sözleşmenin biteceğinin bildirildiği, dolayısıyla işyerinin şirket yönünden kapandığı, iş sözleşmesinin 31.12.2011 tarihinde feshedildiği" bildirilmiştir.

Yargılama sırasında dinlenen davacı tanığı, çıkarılan kişilere herhangi bir şekilde başka bir yerde çalışma için öneri götürülmediğini başka bir iş teklifi de yapılmadığını, duymadığını, fesih nedeninin işçi azaltılması olduğunu beyan etmiş iken aynı gün temyiz incelemesi yapılan bir kısmı dosyalarda ise davalı firma tarafından ihale döneminin bitmesinden önce kendilerine ihale dönemi bittikten sonra firmaya müracaat ederek firmanın başka yerdeki işlerinde çalıştırılacağının söylendiğini ancak işten çıkarmadan sonra firma yetkililerinin kesinlikle işten çıkarılanların firmanın başka işlerinde çalıştırılmaları yönünden herhangi bir beyanları olmadığını yani fesihten önce bu konuda söylediklerinin sözde kaldığını işten çıkartılan hiç kimseye yeni bir iş teklif edilmediğini beyan ettiği görülmüştür.

Davacı tanığının bu beyanlarına davacı vekili, itiraz etmemiştir. Aynı zamanda yargılama süresince dosyaya sunulan 19.11.2012 tarihli ihtarnameye yönelik de herhangi bir itirazda da bulunmamıştır.

Dolayısıyla davalı işveren tarafından ihale süresi biteceği için fesihten 1 ay kadar önce tebliğ ettiği ihtarname ile 21.12.2012 tarihine kadar yazılı müracaat edilerek yeni işyerinin belirlenmesi istenmiş ise de davacının itirazsız imzaladığı bu ihtarname uyarınca belirtilen tarihte ve fesihten önce işverene müracaat ederek yeni işyerinin belirlenmesi konusunda bir davranış sergilemediği, bu arada ihale süresinin sona erdiği ve ihaleyi bir başka şirketin aldığı, yeni ihalede işçi sayısının azaltılmış olduğundan içinde davacının da olduğu bazı işçilerin hastanede işe başlayamadığı olayda davalı işverenin feshin son çare olması ve ihale süresi sona eren alt işverenin kendi işçilerini başka işyerlerinde görevlendirmesi gereği olarak fesih öncesi Trabzon da işverenin başka işyerlerinde çalışması konusunda seçme hakkı kendisine tanınmak suretiyle yeni işyerinin belirlenmesi için gerekli olan bildirimde bulunmasına rağmen davacının süresi içinde işverene müracaat etmemiştir. Davacının müracaat etmemesi nedeniyle ve ihale süresinin de sona ermesi karşısında davalı işveren tarafından yazılı fesih bildirimin işçiye tebliğ edildiği, tebliğ edilen fesih bildiriminde 19.11.2012 tarihli ihtardan da bahsedildiği ve böylece işveren tarafından yapılan feshin geçerli nedene dayandığı anlaşıldığından davanın reddi gerekir. Yazılı gerekçe ile davanın kabulü hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1-Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4-Davacının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalı ...Güvenlik AŞ. tarafından yapılan 30,00 .../..

2013/26079-23045 S.4

TL posta giderinin davacıdan alınarak davalı şirkete verilmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 1.320,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

6-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalı şirkete iadesine, 23.12.2013 tarihinde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.

SA
Yargıtay — Esas No: 2015/16642, Karar No: 2015/20178, Tarih: 22.10.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/16642 E.  ,  2015/20178 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Hani Asliye Hukuk Mahkemesi

(İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Tarihi : 26/01/2015

Numarası : 2014/88-2015/54

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davacının davalının Hani İlçesindeki mermer ocaklarında çalışmak üzere işe girdiğini, bu işin yılın bazı aylarında çalışılmayan bir iş niteliğinde olduğunu, müvekkilinin işe girdiği yıldan itibaren her yılın Mart ayının ilk gününden yılın son gününe kadar çalıştığını, aradaki bir kaç ay ise işin durması nedeniyle çalışmadığını, müvekkilinin işine 12.12.2013 tarihinde son verildiğini, davalı işverence 12.12.2013 tarihinde iş akdi feshedilirken haklı hiçbir nedenin gösterilmediğini, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücreti, hafta tatili ve milli bayram çalışma ücretlerinin ödenmediğini, müvekkilinin 2013 yılında aylık 2.150,00 TL net ücret aldığını, bu paranın bir kısmının aylık maaş olarak bir kısmının ise fazla mesai ücreti olarak ödendiğini, ancak işverenin beyan ettiği resmi ücretin bu tutarın altında olduğunu, davacının çalışma dönemleri boyunca haftanın her günü 12 saat çalıştığını, haftanın 7 günü çalışıp hafta tatili iznini kullanmadığını, tüm çalışma süresi boyunca sadece dini bayramlarda izin kullandığını öne sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının mermer ocağında çalışmasının kesintisiz ve aralıksız olmadığını, davacının SGK kayıtlarında geçen süreler dışında herhangi bir çalışmasının olmadığını, baskı ile ibraname imzalattırıldığı iddiasını kabul etmediklerini, davacı ile müvekkili şirket arasında imzalanan sözleşme hükümleri gereğince davacı ile 2013 yılı için 1.300,00 TL maaş için anlaştıklarını, muhtemel fazla mesai alacaklarının da aylık ücretin içerisinde olduğunun taraflarca kabul edildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davacıya ödenen ücretin miktarı ve davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32'nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davacıya ödenen ücretin miktarı ve davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32'nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323'ncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı Yasanın 8'nci maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma koşullarını, temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı yasanın 37'nci maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır.

Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur. Kural olarak ücretin miktarı ve ekleri gibi konularda ispat yükü işçidedir. Ancak bu noktada, 4857 sayılı Kanunun 8'inci ve 37'nci maddelerinin, bu konuda işveren açısından bazı yükümlülükler getirdiği de göz ardı edilmemelidir. Bahsi geçen kurallar, iş sözleşmesinin taraflarının ispat yükümlülüğüne yardımcı olduğu gibi, çalışma yaşamındaki kayıt dışılığı önlenmesi amacına da hizmet etmektedir. Bu yönde belgenin verilmiş olması ispat açısından işveren lehine olmakla birlikte, belgenin düzenlenerek işçiye verilmemiş oluşu, işçinin ücret, sigorta pirimi, çalışma koşulları ve benzeri konularda yasal güvencelerini zedeleyebilecek durumdadır. Çalışma belgesi ile ücret hesap pusulasının düzenlenerek işçiye verilmesi, iş yargısını ağırlıklı olarak meşgul eden, işe giriş tarihi, ücret, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlenmesi bakımından da önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Bu bakımdan ücretin ispatı noktasında delillerin değerlendirilmesi sırasında, işverence bu konuda belge düzenlenmiş olup olmamasının da araştırılması gerekir.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.