muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/9946, Karar No: 2016/10605, Tarih: 14.11.2016

2) Davacılar vekilinin krokide (B) harfiyle gösterilen 4242,94 m² yüzölçümündeki bölüme yönelik temyiz itirazlarına gelince;

Mahkemece krokide (B) harfi ile gösterilen 4242,94 m² yüzölçümündeki bölümün yalnızca çayırlık olarak hayvan otlatmak maksadıyla kullanıldığı, bu şekilde kullanımın zilyetlik olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle bu bölüm yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Şüphesiz hayvan otlatmak suretiyle sürdürülen zilyetlik, ekonomik amaca uygun ve iktisap sağlayıcı bir zilyetlik olarak kabul edilemez. Ne var ki, taşınmazın kullanımına ilişkin mahkemece varılan sonuç dosya kapsamı ile çelişmektedir. Şöyle ki, orman bilirkişi tarafından 1985 tarihli hava fotoğrafında bu bölümün çayırlık vasfında olduğu, ziraatçı bilirkişi tarafından da hali hazırda çayırlık vasfında olduğu, yerel bilirkişiler tarafından ise bu bölümün davacılar tarafından otu biçilerek kullanıldığı bildirilmiştir. Ayrıca davacıların dayandığı 1938 tarih 849 ve 850 tahrir numaralı vergi kaydının bu bölümü de kapsadığı mahkemece yapılan uygulama ile tespit edilmiş olup bu husus mahkemenin de kabulündedir. Bundan başka bu bölümün orman veya mera veya yaylak parselleriyle komşuluğu bulunmamaktadır.

Kendi kendine yetişen otundan yararlanılan çayır niteliğindeki taşınmazlar tarım arazisidir. (Mülga 1617 sayılı Toprak ve Tarım Reformu Ön Tedbirler Kanununun 2. maddesi ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanununun 2/B maddesi.) Çayır ve mera eş anlamlı sözcükler değildir. Buna göre otu biçilerek kullanılan çayır niteliğindeki bu taşınmaz özel mülkiyete konu olabilecek nitelikteki yerlerdendir. Zilyedin uzun süre taşınmazın otlarını biçip bunları hayvan yetiştiriciliğinde kullanarak ekonomik yarar sağlayacak biçimde değerlendirmesi zilyedin bu yer de malik sıfatıyla zilyet olduğu sonucunu doğurur.

Hal böyle olunca; mahkemece krokide (B) harfiyle gösterilen 4242,94 m² yüzölçümündeki bölümün özelliği itibariyle ot biçmek suretiyle sürdürülen zilyetliğe değer verilerek zilyetlik ile iktisap şartlarının da oluştuğu gözönünde bulundurulmak suretiyle bu bölüm yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yerel bilirkişilerin “bu bölümün otunu biçerek hayvanlarını beslemek için kullanmışlar” şeklinde ki beyanı “hayvan otlatma” olarak yanlış değerlendirilerek bu bölüm yönünden davanın reddine karar verilmiş bulunması usûl ve kanuna aykırıdır.

SONUÇ: 1) Yukarıda birinci bentde açıklanan nedenlerle; davalı Hazine temsilcisinin krokide (A) harfiyle gösterilen 9857,06 m² yüzölçümündeki bölüme yönelik temyiz itirazlarının reddi ile bu bölüm yönünden hükmün ONANMASINA, Harçlar Kanununun değişik 13/j maddesi gereğince harç alınmasına yer olmadığına,

SONUÇ: 1) Yukarıda birinci bentde açıklanan nedenlerle; davalı Hazine temsilcisinin krokide (A) harfiyle gösterilen 9857,06 m² yüzölçümündeki bölüme yönelik temyiz itirazlarının reddi ile bu bölüm yönünden hükmün ONANMASINA, Harçlar Kanununun değişik 13/j maddesi gereğince harç alınmasına yer olmadığına,

2) İkinci bentde açıklanan nedenlerle; davacılar vekilinin krokide (B) harfiyle gösterilen 4242,94 m² yüzölçümündeki bölüme yönelik temyiz itirazlarının kabulüyle, bu bölüm yönünden hükmün BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde iadesine 14/11/2016 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/23914, Karar No: 2013/4385, Tarih: 26.02.2013

**13. Hukuk Dairesi         2012/23914 E.  ,  2013/4385 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tesbit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise duruşma pulu alındığına dair bilgi ve belge olmadığından bu isteğin reddine incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı avukatlarla 5.2.2007 tarihli avukatlık sözleşmesi imzaladığını, sözleşme gereğince davalılara 500.000 Euro değerinde teminat bonosu verdiğini, sözleşme konusu olan Kemer Asliye Hukuk Mahkemesine ait 2007/746 esas sayılı davada, tapusunun iptali ile adına tescilinin talep edildiği taşınmazın değeri üzerinden vekalet ücretini ödediğini, davalılara herhangi bir borcu bulunmamasına rağmen, teminat bonosunun iade edilmediğini, kaldı ki sözleşmenin hasılı davaya iştirak niteliğinde olup, geçersiz olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 5.2.2007 tarihli teminat bonosunun hükümsüzlüğü ile iadesine, davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar, Kemer Asliye Hukuk Mahkemesine ait 2007/746 esas sayılı davanın, Yargıtay aşamasında takip edilmesi karşılığında, kararın lehe bozulması ve verilecek olan yeni kararın kesinleşmesinin ardından ödenmek üzere, dava konusu taşınmazın değerinin %25’inin vekalet ücreti olarak ödenmesinin kararlaştırıldığını, davacının sözleşmeden doğan borcunu yerine getirmediğini savunarak, davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece, 5.2.2007 tarihli avukatlık sözleşmesinin geçerli olduğu benimsenmek suretiyle, Kemer Asliye Hukuk 2012/23914-2013/4385 Mahkemesinin 2007/746 esas 2007/650 karar sayılı ilamının kesinleştiği tarihteki dava konusu taşınmazın değerinin 6.858.000,00 TL olup, bunun %25’inin 1.714.500,00 TL olduğu, davalılarda bulunan 500.000 Euro bedelli bononun 15.000 Eurosunun davalılar tarafından peşinen alındığı, bakiye alacak bedelinin 1.010.643,00 TL olduğu” belirtilerek, davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Sözleşme özgürlüğü, bireylerin özel borç ilişkilerini hukuk düzeninin sınırları içinde özgürce kurabilme ve düzenleyebilme yetkisidir. Anayasanın 48. maddesinde, herkesin sözleşme yapma hürriyetine sahip olduğu hükme bağlanmış, Borçlar Kanununun 19. maddesinin 1.fıkrası ile de sözleşme yapma özgürlüğü ilke olarak benimsenmiş, ancak bu özgürlüğe, her özgürlükte olduğu gibi sınırlandırma getirilmiştir. (BK. 19/2, 20 md.) Sözleşme özgürlüğünün hukuka aykırı olarak yapılmasının yaptırımı olarak da sözleşmenin hükümsüzlüğü kabul edilmiştir. Avukatlık ücret sözleşmeleri de, avukatla iş sahibi arasında, Asgari Ücret Tarifelerinin altında kalmamak ve belli bir miktarı kapsamak kaydıyla serbestçe kararlaştırılabilir. Borçlar Kanununun 19.ve 20. maddeleri, avukatlık ücret sözleşmeleri bakımından da geçerli sınırlamalar olup, sözleşmenin ahlaka, kamu düzenine ve hukuka aykırı olmaması gereklidir.

Dava konusu olayda, davacısı ... olan, Kemer Asliye Hukuk Mahkemesine ait tapu iptal tescil davasında, 2003/230 esas ve 2004/619 karar sayılı 11.11.2004 tarihli ilamla davanın reddine karar verildiği, temyiz edilen hükmün, Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 17.3.2006 tarih ve 2005/7973 esas 2006/1526 karar sayılı ilamıyla bozulduğu, mahkemece 28.12.2006 tarihinde, “davanın reddine” ilişkin hükümde direnme kararı verildiği, direnme kararının, davacı ...’ün davayı açıp takip eden vekili ... Barosu avukatlarından Av. ... tarafından temyizi üzerine dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderildiği, taraflar arasında bu aşamada 5.2.2007 tarihli “Avukatlık Sözleşmesi” başlıklı sözleşmenin imzalandığı anlaşılmaktadır.

5.2.2007 tarihli “Avukatlık Sözleşmesi”nin incelenmesinde; “Hukuki Yardımın Konusu” nun, “Kemer Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/700 esas 2006/696 karar sayılı dosyasının yerel mahkeme tarafından direnilmesi nedeniyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu aşamasında temyiz edilerek hukuken takip edilmesi” olarak açıklandığı, “Avukatlık Ücreti” başlığı altında düzenlenen 1. maddesinde ise, “Kemer Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/700 esas 2006/696 karar sayılı dosyasının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda dosyanın hukuki olarak takip edilmesi ve Yargıtaydan esastan bozulmasının sağlanması karşılığında dava konusu Kemer ... arası mevki 670 parselde kayıtlı 11.000 m2 taşınmazın kararın kesinleştiği tarihteki değerinin %25’i vekalet ücreti olarak ödenecektir. Vekalet ücretinin 15.000 Eurosu peşin, bakiye ücret için 500.000 Euroluk 5.2.2007 keşide tarihli senet alınmıştır. Senet davanın kesinleşmesinde ödenecektir.” hükmünün mevcut olduğu görülmektedir.

Avukatlık sözleşmesinin konusunun, ancak bir hukuki yardım olabileceği, Avukatlık Kanununun 2. maddesinde belirtilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin az yukarda açıklanan hükmünde, avukatlık sözleşmesinin konusu, “….dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda hukuki olarak takip edilmesi ve Yargıtay’dan esastan bozulmasının sağlanması” olarak açıklanmış olup, Yargıtay dairelerinin bozma kararlarına karşı mahkemelerce verilen direnme kararlarının usul ve yasaya uygun olup olmadığını, dosya üzerinden ve duruşma yapmaksızın inceleyerek karar vermekle görevli olan Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda, davalı avukatlar tarafından yapılabilecek bir hukuki yardım söz konusu olamayacağından, taraflar arasındaki sözleşmenin, Borçlar Kanununun 19.ve 20. maddeleri gereğince hukuka, ahlaka ve kamu düzenine aykırı olması nedeniyle geçersiz olduğunun kabulü gerekir. Mahkemece açıklanan husus göz ardı edilerek, sözleşmenin geçerli olduğu kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ : 1.bentte açıklanan nedenlerle, temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, 2. bent gereğince davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26.2.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16647, Karar No: 2015/20183, Tarih: 22.10.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/16647 E.  ,  2015/20183 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Hani Asliye Hukuk Mahkemesi

(İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Tarihi : 26/01/2015

Numarası : 2014/77-2015/41

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davacının davalının Hani İlçesindeki mermer ocaklarında çalışmak üzere işe girdiğini, bu işin yılın bazı aylarında çalışılmayan bir iş niteliğinde olduğunu, müvekkilinin işe girdiği yıldan itibaren her yılın Mart ayının ilk gününden yılın son gününe kadar çalıştığını, aradaki bir kaç ay ise işin durması nedeniyle çalışmadığını, müvekkilinin işine 12.12.2013 tarihinde son verildiğini, davalı işverence 12.12.2013 tarihinde iş akdi feshedilirken haklı hiçbir nedenin gösterilmediğini, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücreti, hafta tatili ve milli bayram çalışma ücretlerinin ödenmediğini, müvekkilinin 2013 yılında aylık 2.150,00 TL net ücret aldığını, bu paranın bir kısmının aylık maaş olarak bir kısmının ise fazla mesai ücreti olarak ödendiğini, ancak işverenin beyan ettiği resmi ücretin bu tutarın altında olduğunu, davacının çalışma dönemleri boyunca haftanın her günü 12 saat çalıştığını, haftanın 7 günü çalışıp hafta tatili iznini kullanmadığını, tüm çalışma süresi boyunca sadece dini bayramlarda izin kullandığını öne sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının mermer ocağında çalışmasının kesintisiz ve aralıksız olmadığını, davacının SGK kayıtlarında geçen süreler dışında herhangi bir çalışmasının olmadığını, baskı ile ibraname imzalattırıldığı iddiasını kabul etmediklerini, davacı ile müvekkili şirket arasında imzalanan sözleşme hükümleri gereğince davacı ile 2013 yılı için 1.300,00 TL maaş için anlaştıklarını, muhtemel fazla mesai alacaklarının da aylık ücretin içerisinde olduğunun taraflarca kabul edildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davacıya ödenen ücretin miktarı ve davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32'nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davacıya ödenen ücretin miktarı ve davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32'nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323'ncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı Yasanın 8'nci maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma koşullarını, temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı yasanın 37'nci maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır.

Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur. Kural olarak ücretin miktarı ve ekleri gibi konularda ispat yükü işçidedir. Ancak bu noktada, 4857 sayılı Kanunun 8'inci ve 37'nci maddelerinin, bu konuda işveren açısından bazı yükümlülükler getirdiği de göz ardı edilmemelidir. Bahsi geçen kurallar, iş sözleşmesinin taraflarının ispat yükümlülüğüne yardımcı olduğu gibi, çalışma yaşamındaki kayıt dışılığı önlenmesi amacına da hizmet etmektedir. Bu yönde belgenin verilmiş olması ispat açısından işveren lehine olmakla birlikte, belgenin düzenlenerek işçiye verilmemiş oluşu, işçinin ücret, sigorta pirimi, çalışma koşulları ve benzeri konularda yasal güvencelerini zedeleyebilecek durumdadır. Çalışma belgesi ile ücret hesap pusulasının düzenlenerek işçiye verilmesi, iş yargısını ağırlıklı olarak meşgul eden, işe giriş tarihi, ücret, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlenmesi bakımından da önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Bu bakımdan ücretin ispatı noktasında delillerin değerlendirilmesi sırasında, işverence bu konuda belge düzenlenmiş olup olmamasının da araştırılması gerekir.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İşyerinde üst düzey yönetici konumda çalışan işçi, görev ve sorumluluklarının gerektirdiği ücretinin ödenmesi durumunda, ayrıca fazla çalışma ücretine hak kazanamaz. Bununla birlikte üst düzey yönetici konumunda olan işçiye aynı yerde görev ve talimat veren bir başka yönetici ya da şirket ortağı bulunması halinde, işçinin çalışma gün ve saatlerini kendisinin belirlediğinden söz edilemeyeceğinden, yasal sınırlamaları aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti talep hakkı doğar. O halde üst düzey yönetici bakımından şirketin yöneticisi veya yönetim kurulu üyesi tarafından fazla çalışma yapması yönünde bir talimatın verilip verilmediğinin de araştırılması gerekir. İşyerinde yüksek ücret alarak görev yapan üst düzey yöneticiye işveren tarafından fazla çalışma yapması yönünde açık bir talimat verilmemişse, görevinin gereği gibi yerine getirilmesi noktasında kendisinin belirlediği çalışma saatleri sebebiyle fazla çalışma ücreti talep edemeyeceği kabul edilmelidir.

Satış temsilcilerinin fazla çalışma yapıp yapmadıkları hususu, günlük faaliyet planları ile iş çizelgeleri de dikkate alınarak belirlenmelidir. Genelde belli hedeflerin gerçekleşmesine bağlı olarak prim karşılığı çalışan bu işçiler yönünden prim ödemelerinin fazla çalışmayı karşılayıp karşılamadığı araştırılmalıdır. İşçiye ödenen satış priminin fazla çalışmaların karşılığında ödenmesi gereken ücretleri tam olarak karşılamaması halinde aradaki farkın işçiye ödenmesi gerekir.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.

Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre, günde yedibuçuk saat çalışılması gereken işlerde çalışan işçinin, yedibuçuk saati aşan çalışma süreleri ile yedibuçuk saatten az çalışılması gereken işler bakımından Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sözü edilen günlük çalışma sürelerini aşan çalışmalar, doğrudan fazla çalışma niteliğindedir. Sözü edilen çalışmalarda haftalık kırkbeş saat olan yasal sürenin aşılmamış olmasının önemi yoktur.

Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanununun 41 inci maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir.

Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre taktir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir.

Dairemizin önceki kararlarında; fazla çalışma ücretlerinden yapılan indirim, kabul edilen fazla çalışma süresinden indirim olmakla, davalı tarafın kendisini avukatla temsil ettirmesi durumunda reddedilen kısım için davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiği kabul edilmekteydi. Ancak, işçinin davasını açtığı veya ıslah yoluyla dava konusunu arttırdığı aşamada, mahkemece ne miktarda indirim yapılacağı işçi tarafından bilenemeyeceğinden, Dairemizce maktu ve nispi vekâlet ücretlerinin yüksek oluşu da dikkate alınarak konunun yeniden ve etraflıca değerlendirilmesine gidilmiş, bu tür indirimden kaynaklanan ret sebebiyle davalı yararına avukatlık ücretine karar verilmesinin adaletsizliğe yol açtığı sonucuna varılmıştır. Özellikle seri davalarda indirim sebebiyle kısmen reddine karar verilen az bir miktar için dahi her bir dosyada zaman zaman işçinin alacak miktarını da aşan maktu avukatlık ücretleri ödetilmesi durumu ortaya çıkmaktadır. Yine daha önceki kararlarımızda, yukarıda değinildiği üzere fazla çalışma alacağından yapılan indirim sebebiyle ret vekâlet ücretine hükmedilmekle birlikte, Borçlar Kanununun 161/son, 325/son, 43 ve 44 üncü maddelerine göre, yine 5953 sayılı Yasada öngörülen yüzde beş fazla ödemelerden yapılan indirim sebebiyle reddine karar verilen miktar için avukatlık ücretine hükmedilmemekteydi. Bu durum uygulamada hakkaniyete aykırı sonuçlara neden olduğundan ve konuyla ilgili olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde de herhangi bir kurala yer verilmediğinden, Dairemizce eski görüşümüzden dönülmüş ve fazla çalışma alacağından yapılan indirim nedeniyle reddine karar verilen miktar bakımından, kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilemeyeceği kabul edilmiştir.