muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/22125, Karar No: 2022/1773, Tarih: 16.02.2022

**6. Ceza Dairesi         2021/22125 E.  ,  2022/1773 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN;

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Nitelikli yağma, nitelikli yağmaya teşebbüs

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

TEMYİZ EDENLER : Suça sürüklenen çocuk ... ve suça sürüklenen çocuk ... ile ... müdafiileri

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

1-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;

Suça sürüklenen çocuk ve müdafii arasında duruşmada yüz yüzeliğin gerçekleştiği, hükmün suça sürüklenen çocuk ve müdafıinin yokluklarında verildiği ve suça sürüklenen çocuk müdafiine tebliğ edilmesine rağmen temyiz başvurusunda bulunmadığı, gerekçeli kararın suça sürüklenen çocuğa ayrıca tebliğ edilmesinin yeni bir temyiz hakkı vermeyeceği gibi temyiz süresini de başlatmayacağının anlaşılması karşısında, tebliğnameye uygun olarak CMUK'nun 317. maddesi uyarınca temyiz itirazının REDDİNE,

2-Suça sürüklenen çocuk ... ile ... hakkında 02.10.2008 tarihli eylemle ilgili kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;

Suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin 26.11.2020 tarihinde vermiş olduğu dilekçede yokluğunda hüküm kurulmasını istemesi sebebiyle tebliğnamede bozma isteyen görüş benimsenmemiştir.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre; suça sürüklenen çocuklar müdafiilerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye aykırı olarak ONANMASINA,

3-Suça sürüklenen çocuk ... ile ... hakkında 01.10.2008 tarihli eylemle ilgili kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimler kurulunun takdirine göre; suçun suça sürüklenen çocuklar tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Y.C.G.K.'nın 15.12.2009 günlü, 6/242-291 esas ve karar sayılı içtihadında belirtildiği üzere, 5237 sayılı TCK'nın 145. (veya 150/2) maddelerinde veya gerekçelerinde “Daha çoğunu alabilme olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak az olan şeyi alma” koşulu yoktur. Elbette değerin az olmasına ilaveten, daha çoğunu alma olanağı varken daha azı alınmış ise; bu maddeler uygulanmalıdır. Ancak; her iki maddenin, yalnızca bu tanımlamayla sınırlandırılması da olanaklı değildir.

TCK'nın 145 veya 150/2. maddeleri uyarınca faile verilen cezada indirim yapılabilmesi için malın değerinin az olması kural olarak yeterli olup, suç ve cezada kanunilik ilkesi ile aleyhe kıyas ve yorum yasağı gereği, kanunda bulunmayan başka bir koşul ihdas edilemez.

Hâkim indirim oranını TCK'nın 3. maddesinde öngörüldüğü üzere “İşlenilen fiilin ağırlığıyla orantılı” olacak şekilde saptamalıdır.

TCK'nın 145 veya 150/2. maddeleri uyarınca faile verilen cezada indirim yapılabilmesi için malın değerinin az olması kural olarak yeterli olup, suç ve cezada kanunilik ilkesi ile aleyhe kıyas ve yorum yasağı gereği, kanunda bulunmayan başka bir koşul ihdas edilemez.

Hâkim indirim oranını TCK'nın 3. maddesinde öngörüldüğü üzere “İşlenilen fiilin ağırlığıyla orantılı” olacak şekilde saptamalıdır.

TCK'nın 145 ve 150/2. maddelerinin uygulanmasında hâkime geniş bir takdir yetkisi tanınmış olup, TC Anayasası’nın 141/3, 5271 sayılı CMK'nın 34, 223, 230 ve 289. maddeleri uyarınca sözü edilen yetki kullanılırken, keyfiliğe kaçmadan, her somut olaya uygun, yasal ve yeterli gerekçe göstermek suretiyle açıklanmalı ve uygulama yapılmalıdır.

Öte yandan hâkim, TCK'nın 145 veya 150/2. maddeleriyle kendisine tanınan takdir yetkisini kullanırken, evrensel ceza hukuku prensiplerinden olan ve ceza kanunlarımızın hazırlanmasında esas alınan, kanunilik, belirlilik, orantılılık ve ölçülülük ilkeleri, kıyas ve aleyhe yorum yasağı ile mükerrer değerlendirme yasağına uygun bir değerlendirme yapmak zorundadır.

Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun Dairemizce benimsenen içtihatları uyarınca; rögar kapağı, plaka, sürücü belgesi, kimlik belgesi ve bankamatik kartı gibi eşyaların hırsızlık suçuna konu olması halinde, ortaya çıkan tehlike veya bunların yeniden çıkartılması için sarf edilecek emek ve mesai vb.’de gözetilerek değer azlığı indirimi yapılmamalıdır.

Açıklanan nedenlerle;

Suç tarihinde yolda gördükleri mağduru durdurarak üzerini arayıp 4 TL parasını almak şeklinde meydana gelen eylemde mağdurdan alınan para miktarı gözetilerek TCK'nın 150/2. maddesi gereğince cezadan indirim yapılması gerektiğinin düşünülmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğname gerekçesine aykırı olarak BOZULMASINA, bozma kararının süresi içerisinde hükmü temyiz etmeyen suça sürüklenen çocuk ...’e sirayetine, 16.02.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10270, Karar No: 2017/11266, Tarih: 12.10.2017

**8. Ceza Dairesi         2016/10270 E.  ,  2017/11266 K.**

**"İçtihat Metni"**

6136 sayılı Ateşli Silâhlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a aykırılık suçundan sanık ...'nın beraatine ve adlî emanetinin 2011/5530 sırasında kayıtlı tabanca, şarjör ve mermiler hakkında gereğinin takdir ve ifâsı için idareye iadesine dâir Ağrı 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 29/05/2012 tarihli ve 2011/69 esas, 2012/258 sayılı kararının temyiz edilmeden kesinleşmesini müteakip, menşei belgesinin geçerlilik süresinin bitmesi nedeniyle ruhsatsız konuma düşen silahın müsaderesi hakkında yapılan soruşturma evresi sonucunda Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 16/10/2012 tarihli ve 2012/3225 soruşturma, 2012/1407 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı sonrası, adli emanetin 2012/560 sırasında kayıtlı tabanca, mermi, fişek atar ve şarjörün müsaderesine yönelik talebin, adı geçen Yönetmeliğin 3. maddesi gereğince, silahın idarece zapt edilip başkasına devrinin sağlanmasına yönelik her hangi bir işlem yapılmadığından reddine dair AĞRI Sulh Ceza Hakimliğinin 11/11/2015 tarihli ve 2015/1793 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosyası ile ilgili olarak;

Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Yönetmeliğin 22. maddesinde yer alan "Taşımak veya bulundurmak amacıyla silah satın almak isteyenler ikamet ettikleri ilin Valiliğine, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ve emeklileri ile müstafi personel mensup olduğu Kuvvet Komutanlığından, Jandarma personeli Genel Komutanlıktan, Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli Sahil Güvenlik Komutanlığından alacakları izin belgesi ile birlikte Genel Komutanlığa müracaatları halinde, silah taşımak ve bulundurmak için gerekli şartları taşımaları kaydıyla, kendilerine silah ve bu silaha ait mermileri satın almak üzere (Ek-4)'teki Silah Satın Alma Yetki Belgesi verilir. İki nüsha olarak düzenlenen bu belgenin bir nüshası silah satışı yapacak kamu kuruluşuna gönderilir. Diğer nüshası ise ildeki veya Genel Komutanlıktaki dosyasında saklanır. Bu belgenin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren bir yıldır. Bu belge ile bizzat belge sahibi tarafından silah satış yetkisi olan kamu kuruluşundan silah ve bu silaha ait mermiler satın alınır. Ancak, Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile (e) bendinin (1), (2) ve (5) numaralı alt bentlerinde sayılan kişiler, noterce düzenlenen vekaletname, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ise Tugay, Müstakil Alay, İl Jandarma Komutanlığı muadili Birlik Komutanlıkları, Karargah ve Kurum Amirlerinin vereceği fotoğraflı yetki belgesi ile aynı bent ve alt bentlerde sayılan kamu görevlilerine silah ve

mermilerini satın aldırabilirler. Satın alınan bu silah ve mermilere ait fatura silahın Menşei Belgesi olup, düzenlendiği tarihten itibaren altmış gün süre ile geçerlidir. Silah Satın Alma Yetki Belgesinde ve faturada ruhsat için müracaat süresi belirtilir ve bu ibare tebligat yerine de geçer. Silah sahibi, bu süre içinde silahı ile birlikte ruhsat işlemleri yapan birime müracaat etmek zorundadır. Faturada yazılı silaha ait bilgiler, silah da incelenmek suretiyle, ruhsatına aynen işlenir. Belirtilen sürede müracaat etmeyenler hakkında adli işlem yapılır." ve 17/07/2012 günlü Emniyet Genel Müdürlüğünün 70 nolu Genelgesinin "müracaat süresi" başlıklı bölümünde yer alan "Fatura tarihinden itibaren 60 gün içinde müracaat edilmemesi halinde bu kişilere yeni bir tebligat yapılmasına gerek olmaksızın Yönetmelik'in 22. maddesine göre adli işlem yapılacaktır. 6136 sayılı Kanunun 7 nci maddesi birinci fıkrasının 1, 2, 3 numaralı bentlerinde (Yönetmelik'in 8inci maddesinde) sayılan kamu görevlileri ve 4 numaralı bentlerinde sayılan emeklilerin (emekli; mülki amirler, hakimler, savcılar, Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli (çarşı ve mahalle bekçileri dahil), Milli İstihbarat Hizmetleri Sınıfı personeli, emekli veya müstafi askeri personel) silahlarına ait fatura ya da satış senedinin düzenlendiği tarihten itibaren 60 gün geçmiş olsa da ruhsat düzenlenebilecektir. 60 gün içinde müracaat edilmemesi nedeniyle adli işlem yapılan silahlarla ilgili olarak, mahkemece ruhsat verilip verilemeyeceğinin takdiri ve yerine getirilmesi için idareye teslimine şeklinde karar verilmesi halinde, menşei belgesinin geçerlilik süresinin bitmesinden dolayı silahın ruhsata bağlanması mümkün olmadığından, ruhsatsız vasfa dönüşmüş söz konusu silah müsadere edilmek üzere tekrar adli makamlara intikal ettirilecektir." düzenlemeler gereğince 23/05/2011 tarihli silah alma yetki belgesine dayanarak MKE'den 12/07/2011 tarihli fatura ile dava konusu tabancayı satın alan sanığın, fatura kesim tarihinden itibaren 60 günlük sürenin son günü olan 12/09/2011 tarihinden sonra müracaatta bulunduğu, silahın menşei belgesinin geçerlilik süresinin bitmesi nedeniyle ruhsatsız hale geldiğinin anlaşılması karşısında, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 54/1. maddesi gereğince müsaderesine hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şeklide karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı CMK.nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2016 gün ve 2559 sayılı kanun yararına bozma istemine atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19/09/2016 gün ve KYB/2016-333922 sayılı ihbarnamesi ile dairemize tevdii kılınmakla incelendi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Gereği görüşülüp düşünüldü:

TÜRK MİLLETİ ADINA

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yasal koşulları yerine getirerek meşru kaynaktan silah satın alan sanık, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Haklarında Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca kendisine tanınan 60 günlük süre içerisinde ruhsat almak üzere yetkili birime başvurmadığına göre, aynı yönetmeliğin 3. maddesi gereğince idarece silaha elkonularak başkasına devrinin sağlanması, devir sağlanamadığı takdirde, müsaderesi için adli makamlara başvurulması gerektiğinden, silahın idarece zapt edilip başkasına devrinin sağlanmasına yönelik herhangi bir işlem yapılmadığı gerekçesiyle verilen Ağrı Sulh Ceza Hakimliği'nin 11.11.2015 günlü 2015/1793 değişik müsadere talebinin reddine dair kararında isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma istemine dayalı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen ihbarname içeriği yerinde görülmediğinden kanun yararına bozma isteminin REDDİNE, evrakın Adalet Bakanlığına gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine, 12.10.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1615, Karar No: 2017/2636, Tarih: 09.05.2017

**4. Hukuk Dairesi         2017/1615 E.  ,  2017/2636 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Döner Sermaye Saymanlığı ve ... aleyhine 21/12/2006 gününde verilen dilekçe ile itirazın iptali istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 22/11/2016 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma gereğince karar verilmiş olmasına göre yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA 09/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/6761, Karar No: 2023/8072, Tarih: 13.09.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/6761 E.  ,  2023/8072 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/685 E., 2023/738 K.

HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 12. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/174 E., 2022/345 K.

Taraflar arasındaki iş kazası tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde çalışmakta iken 09.07.1994 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olduğunun tespiti ile sürekli iş göremezlik oranının belirlenerek sürekli iş göremezlik ödeneği bağlanmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili; işyeri kaza tarihinde müvekkili adına kayıtlı ise de sorumlu müdürün davacının babası... olduğunu, kaza tarihinde davacının 13 yaşında olduğunu ve işyerinde çalışmadığını, davacının 1998 yılında çalışmaya başladığını ve sigortalı olarak gösterildiğini, olayın vuku bulduğu tarih itibariyle davanın öncelikle zamanaşımına uğradığını, işyerinin sorumlu müdürünün davacının babası olması ve çocuğunun mağazaya gelmesine müsaade etmesi ve geldiğinde gözetim altında tutmamasından kaynaklanan kazada müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili; davacının 09.07.1994 tarihinde diğer davalıya ait işyerinde iş kazası geçirdiğini belirttiğini, bu talebinin hak düşürücü süreye uğradığını, yaklaşık 26 yıl sonra bu davayı açmış olmasının hayatın olağan akışına aykırı bulunduğunu beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dava konusu olayda 09.07.1994 tarihinde, Eğitim Mah. Mehmet Emin Sok. No:24/D Balçova / ... adresinde faaliyet gösteren davalı ...’ya ait süpermarkette meydana gelen yaralanma olayının davası yaşı ve okul durumu itibariyle davacı ile işveren arasında hizmet akdinin unsurlarının gerçekleşmediği ve davalıya ait işyerinde meydana gelen yaralanma olayının iş kazası niteliğinde olmadığı anlaşılmakla" gerekçesine dayalı olarak davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf Kanun yoluna başvuran davacı vekili, verilen kararın hatalı olduğunu, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde ücret karşılığı çalıştığının tanık beyanları ile sabit olduğunu, 01.01.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda müvekkilinin iş kazasına uğradığının açıkça tespit edildiğini beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " somut olayda, SGK Başkanlığı Başmüfettişi... tarafından tarafından düzenlenen 24.09.2019 tarih ve 93261/17/İR/17 sayılı İnceleme Raporunda da belirtildiği üzere, davacının amcasına ait süpermarkette 13 yaşında olduğu ve okula gittiği dönemlere denk gelen olay gününde, babasının yanına markete geldiği, market içerisinde dolaşmaya başladığı, kasap reyonuna giderek kıyma makinasını çalıştırdığı sırada sağ elini makinaya kaptırması sonucu parmaklarının koptuğu ve hastaneye başvurulduğuna dair kaydın da bulunduğu anlaşılmış ise de, davacının, amcası olan davalı ...'ya ait ve babası...'nın sorumlu olduğu süpermarkette 25 yıl ve daha önceki tarihlerde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı yönündeki iddialarını kanıtlayamadığı, davacı ile davalı ... arasında 506 sayılı Yasa'nın 2. Maddesine göre hizmet akdi ilişkisinin oluşmadığı, dolayısıyla 09.07.1994 tarihinde geçirdiği kaza olayının iş kazası sayılamayacağı, bu nedenle davayı reddeden Mahkeme kararının yerindeliği belirgindir." gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 10.06.1994 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olup olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi hükümleridir.

2.Davaya konu olan "iş kazası" mevzuatımızda 506 sayılı Kanun'un 11-a ve 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, her iki kanunda da iş kazası tanımlanmamış, kazanın hangi hal ve durumlarda iş kazası sayılacağı yer ve zaman koşulları ile sınırlandırılarak belirlenmiştir.

Eldeki davaya konu olayda davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu olup, Kanun'un 13 üncü maddesinde iş kazası;

"a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

Eldeki davaya konu olayda davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu olup, Kanun'un 13 üncü maddesinde iş kazası;

"a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır." şeklinde belirlenmiştir.

Olayın, iş kazası olarak kabul edilebilmesi için olaya maruz kalan kişinin 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi anlamında sigortalı olması, olayın, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi koşuldur. Başka bir anlatımla, olayın, iş kazası sayılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi zorunludur.

Bu yönde, 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi anlamında sigortalı niteliğini kazanmanın koşulları başlıca üç başlık altında toplanmaktadır. Bunlar:

a) Çalışma ilişkisinin kural olarak hizmet akdine dayanması,

b) İşin işverene ait yerde yapılması,

c)Kanunda açıkça belirtilen sigortalı sayılmayacak kişilerden olunmaması şeklinde sıralanabilir.

Sigortalı olabilmek için bu koşulların bir arada bulunması zorunludur. Bu nedenle dava konusu olayda öncelikle "hizmet aktinin varlığı" araştırılmalıdır;

Sigortalı olabilmek için bu koşulların bir arada bulunması zorunludur. Bu nedenle dava konusu olayda öncelikle "hizmet aktinin varlığı" araştırılmalıdır;

818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 313/1 inci (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 393/1) maddesinde, hizmet sözleşmesi; “Hizmet akdi, bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeyi ve iş sahibi dahi ona bir ücret vermeği taahhüt eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanımda sadece hizmet ve ücret unsurlarına yer verilmişken, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 8 inci maddesinde, “bağımlılık” unsuruna da yer verilmiştir. Hizmet akdi, her şeyden önce bir iş görme edimini zorunlu kılar. Bu sözleşmeyle sigortalıya yüklenen borç, işveren yararına bir iş görmek, hizmet sunmaktır.

Bağımlılık ve bu kapsamda ele alınması gereken zaman unsuru, hizmet akdinin ayırt edici özelliğidir.

Bağımlılık ve bu kapsamda ele alınması gereken zaman unsuru, hizmet akdinin ayırt edici özelliğidir.

Bağımlılık, iş ve sosyal güvenlik hukuku uygulamasında temel bir ilke olup, bu unsur, hizmetini işverenin gözetimi ve yönetimi altında yapmayı ifade eder. Ne var ki, iş hukukunun dinamik yapısı, ortaya çıkan atipik iş ilişkileri, yeni istihdam modelleri, bu unsurun ele alınmasında her somut olayın niteliğinin göz önünde bulundurulmasını zorunlu kılmaktadır. Bazı durumlarda, taraflar arasında sıkı bir bağımlılık ilişkisi bulunmasa da, işverenin iş organizasyonu içinde yer alınmaktaysa bu unsurun varlığının kabulü gerekecektir. Önemli yön, işverenin her an denetim ve buyurma yetkisini kullanabilecek olması, çalışanın, edimi ile ilgili buyruklara uyma dışında çalışma olanağı bulamayacağı nitelikte teknik ve hukuki bir bağımlılığın bulunmasıdır. Genel anlamda bağımlı çalışma, işverenin belirleyeceği yerde ve zamanda, işverence sağlanacak teknik destek ve işverenin denetim ve gözetiminde yapılan çalışmadır. İşverenin yönetim (talimat verme) hakkı karşısında işçinin talimatlara uyma (itaat) borcu yer alır. Bir işin görülmesi süreci içinde işçinin faaliyeti, çalışma şekli, yeri, zamanı ve işyerindeki davranışları düzenleyen talimatlar veren işveren onu kişisel bağımlılığı altında tutar. Bu sözleşmede var olan otorite/bağımlılık ilişkisi taraflar arasında kaçınılmaz olarak bir hukuki hiyerarşi yaratır. Bu nedenle hizmet akdinde bağımlılık hem işçinin kişiliğini ilgilendirmekte hem de bir hukuki bağımlılık niteliği taşımaktadır.

Hizmet akdi, çoğu kez Borçlar Kanunu'nun 355 inci maddesinde (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 inci maddesinde) tanımlanan istisna akdi (eser sözleşmesi) ile karıştırılabilmekte, ikisinin ayırt edilebilmesi bazı durumlarda güçleşmektedir; çalışan, iş gücünü belirli veya belirsiz bir zaman için çalıştıranın buyruğunda bulundurmakla yükümlü olmayarak, işveren buyruğuna bağlı olmadan sözleşmedeki amaçları gerçekleştirecek biçimde edimini görüyorsa, sözleşmenin amacı bir eser meydana getirmekse, çalışma ilişkisi istisna akdine dayanıyor demektir. Hizmet akdinde ise çalışan, emeğini iş sahibinin emrine hazır bulundurmaktadır ve ücret, faaliyetin meydana gelmesinin sonucu için değil, bizzat yapılan faaliyetin karşılığı olarak ödenmektedir. Öte yandan; 313 üncü madde hükmünün açıklığı gereği, çalışanın kendi aletleri ile çalışması veya götürü hizmet sözleşmelerinde ücretin, yapılacak işe göre toptan kararlaştırılması imkan dahilinde bulunduğundan, tarafların belli bir fiyat üzerinden anlaşmaları istisna akdinin varlığını göstermediği gibi, götürü sözleşmelerde, bir süre için hizmet etme borcunun mu, yoksa önceden belirlenmiş bir sonucun meydana getirilmesi borcunun mu yüklenildiğinin şüpheli bulunduğu durumlarda, araştırma yapılarak tarafların amacı, durumu ve yaşam deneyimleri gözetilip hukuki ilişki saptanmalıdır.

3. Değerlendirme