muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/6645, Karar No: 2023/1241, Tarih: 13.03.2023

3. Erzincan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 19.04.2016 tarihli ve 2016/23 Esas, 2016/307 Karar sayılı kararının katılanlar vekillerinin temyizi üzerine sanık hakkında kurulan hükmün Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 29.11.2021 tarihli ve 2020/4722 Esas, 2021/21761 Karar sayılı kararı ile;

"Katılanların aşamalardaki istikrarlı beyanları ile bu beyanları destekleyen doktor raporları, olay yeri ... tespit tutanağı ve tüm dosya kapsamına göre, olay günü sanığın, tarlasına girip karpuzları ... katılanlardan ... ve ...'ı eliyle; katılan ...'ı ise plastik boru ile darp ettikten sonra tarlasındaki boş kasaları taşıttırıp araca bindirdiği, bu sırada katılan ...'ın kaçtığı, araçta kalan katılanlar ... ve ...'ı ise yaklaşık 1-1,5 saat kadar araçta beklettikten sonra onları alıp evlerine yakın Geçit beldesinde bulunan cemevi yakınlarında "bir daha sizi orada görürsem sinkaf ederim" şeklinde hakaret ederek araçtan indirdiği olayda, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve hakaret suçlarını katılanlardan kaynaklanan haksız tahrikin etkisi altında işlediği anlaşılan sanığın, katılan ...'ya yönelik TCK'nın 109/2, 109/3-a-f, 29. maddeleri; katılan ... ve ...'e yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan ayrı ayrı TCK'nın 109/2, 109/3-f, 29, 110. maddeleri; hakaret suçundan ise TCK'nın 125/1, 43/2, 29. maddeleri uyarınca cezalandırılması yerine, yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,"

Nedeniyle bozulmasına karar verilmiştir.

4. Erzincan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.10.2022 tarihli ve 2021/751 Esas, 2022/781 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında katılanlar ... ve ...'e yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve hakaret suçlarından kurulan hükümlerin açıklanmasının geri bırakılmasına; mağdur ...'ya yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan 5237 sayılı Kanun'un 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) ve (f) bentleri, 29, 62 ve 53 üncü maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Sanığın temyiz isteği;

Kararı hukuka ve uygulamaya aykırı bulduğuna ve bu nedenle bozulması gerektiğine ilişkindir.

2. Sanık müdafiinin temyiz isteği;

a. Sanığın mağdur ...'ya yönelik eyleminin 5271 sayılı Kanun'un 90 ıncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında kaldığına, sanığın geçici olarak yakalama yaptığına ve bu nedenle suçun unsurlarının oluşmadığına,

b. Teşebbüs hükümlerinin uygulanması gerektiğine, ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, suç tarihinde 8 yaşında olan mağdur ...'nun sanığın tarlasındaki karpuzlara zarar vermesi nedeniyle sanık tarafından alıkonulduğu iddiasına ilişkindir.

2. Mağdur ..., canı ... isteyince diğer katılanlarla tarladan bir ... koparıp yedikleri sırada sanığın birden kendisine saldırdığını ve kendisini arabanın arkasına fırlatıp üstüne kasa attığını, sonra da diğer katılanlara saldırdığı sırada kaçtığını ifade etmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, suç tarihinde 8 yaşında olan mağdur ...'nun sanığın tarlasındaki karpuzlara zarar vermesi nedeniyle sanık tarafından alıkonulduğu iddiasına ilişkindir.

2. Mağdur ..., canı ... isteyince diğer katılanlarla tarladan bir ... koparıp yedikleri sırada sanığın birden kendisine saldırdığını ve kendisini arabanın arkasına fırlatıp üstüne kasa attığını, sonra da diğer katılanlara saldırdığı sırada kaçtığını ifade etmiştir.

3. Olayın diğer katılanlarından O.G., mağdur ...'ın canının ... istediğini söylemesi üzerine sanığın tarlasından üç adet ... aldıkları sırada sanığın kendilerini kovalamaya başladığını, mağdur ...'ı yakalayıp elindeki hortumla vurduğunu, sonra da mağdur ...'ı arabanın kasasına fırlattığını, sanık bu defa kendilerine yöneldiğinde mağdur ...'ın kaçtığını; diğer katılan İ.K., mağdur ...'ın ... istemesi üzerine tarlaya girip ... bir ... parçaladıkları sırada sanığın aracı ile gelip kendilerini kovalamaya başladığını, mağdur ...'ı yakalayıp plastik boru ile dövdüğünü, sonra da onu arabaya doğru fırlattığını, ardından kendilerini araca bindirdiğini, kendilerine yöneldiği sırada mağdur ...'ın araçtan kaçtığını, ifade etmişlerdir.

4. Erzincan Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 27.09.2015 tarihli raporu ile mağdurun sol pelvik bölgesinde, sağ dizinde ve kafa arkasında meydana gelen yaralanmasının basit tıbbi müdahale ile giderilebilir olduğu belirlenmiştir.

5. Sanık aşamalarda, karpuzlarına zarar veren katılanları yakaladığını, ... ile tokat attığını, aracına bindirdiğini, ancak mağdur ...'ın araçtan inip kaçtığını, diğer iki katılanı Geçit Beldesi Cemevi yakınlarına gelince birkaç tokat daha atıp onları uyararak araçtan indirdiğini, amacının sadece korkutmak olduğunu ifade etmiştir.

6. 28.09.2015 tarihli ... ve tespit tutanağı ile sanığın tarlasının değişik bölümlerinde 25 adet ... ve 15 adet kavunun parçalanmış vaziyette yerde olduğu, ayrıca 2 adet kavunun kesici aletle kesilmiş olduğu belirlenmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Sanık Müdafiinin Temyiz Sebebi Yönünden

a) Sanığın eyleminin 5271 sayılı kanun'un 90 ıncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında kaldığına yönelik

5271 sayılı Kanun'un "Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler" başlıklı 90 ıncı maddesinin, inceleme konusu ile ilgili olan birinci fıkrası;

"(1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması."

Şeklinde düzenlenmiştir.

5271 sayılı Kanun'un "Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler" başlıklı 90 ıncı maddesinin, inceleme konusu ile ilgili olan birinci fıkrası;

"(1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması."

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda yazılı madde metninde görüldüğü üzere, 5271 sayılı Kanun'un 90 ıncı maddesinin birinci fıkrasında “Aşağıda belirtilen hallerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir” denildikten sonra, fıkranın (a) ve (b) bentlerinde, “kişiye suçu işlerken rastlanması” ile, “suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçma olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması” durumları ayrı ayrı ortaya konulduğundan bu iki bentte belirtilen durumlarda birbirinden bağımsız olarak herkes tarafından yakalama yapılabilecektir. Fıkrada, iki durumdan birisinin gerçekleşmesiyle herkes tarafından “geçici” olarak yakalama yapılabileceği belirtilmiş bulunmaktadır.

5271 sayılı Kanun, 1412 sayılı Kanun'dan farklı olarak “geçici yakalama” deyimini sadece herkesin yakalama yetkisinin düzenlendiği fıkrada kullanmış; kolluk görevlilerinin yakalama yetkisini düzenleyen ikinci fıkrada yakalamanın geçici olmasından söz edilmemiştir. Aslında yakalamanın nitelik olarak geçici bir işlem olduğu düşünüldüğünde, geçicilik özelliğinin vurgulanması gerekli olmamakla birlikte, böyle bir ayrımın yapılmasının nedeni, kolluk görevlisi dışındaki bireylerin istisnai yetkisinin ancak yakalananın kolluk yetkililerine ... kadar olacağının vurgulanmasıdır (... Kunter, Ceza Muhakemesi Hukuku, İstanbul 1989, s. 704). Zira ... kişilerin yakalama koruma tedbirini gerçekleştirmeleri durumunda hemen kolluğa haber vererek veya yakalanan kişiyi en yakın karakol veya en yakın kolluk noktasına götürerek teslim etmesi ya da bu konuda bir çaba harcaması gereklidir. Yakalanan kişiyi kolluğa teslim etmeyip özgürlüğünü kısıtlamaya devam etmek kişiyi özgürlüğünden yoksun kılma suçunu doğuracaktır. Bu nedenle de ... kişilerin gerçekleştirdiği yakalamanın geçicilik niteliği vurgulanmaktadır. Dava konusu olayda, sanığın tarlasındaki karpuzlara zarar verdiğini gördüğü mağduru kovalayıp hortumla darp ... aracına bindirdikten sonra mala zarar verme eylemi ile ilgili kolluk birimlerini haberdar etmediği gibi, bu konuda bir çabasının da olmadığı, mağdur ve diğer katılanların velileri tarafından yapılan ihbar üzerine olayın kolluk birimlerine intikal ettiği anlaşılmakla, sanık müdafiinin, eylemin 5271 sayılı Kanun'un 90 ıncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında geçici yakalama yetkisinin kullanılması niteliğinde olduğuna dair temyiz sebebi reddedilmiştir.

b. Teşebbüs Hükümlerinin Uygulanması Gerektiğine Yönelik

b. Teşebbüs Hükümlerinin Uygulanması Gerektiğine Yönelik

5237 sayılı 109 uncu maddesinde düzenlenen kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna teşebbüs mümkündür. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu kesintisiz (mütemadi) suçtur ve bu suçun tamamlanma ve bitme anı birbirinden farklıdır. Suçun tamamlanma anı, mağdurun bulunduğu yeri değiştirme olanağının ortadan kaldırılması iken bitme anı mağdurun yeniden özgürlüğüne kavuştuğu andır (... ..., ... Ruhan ..., R.... Önok, Teorik ve Pratik Ceza ... Hukuku, Ankara 2010, s. 400). Suçun oluşumu için hürriyetten yoksunluğun kısa veya ... belli bir zaman süresince devam etmesi gereklidir. Suçun tamamlanması mağdurun iradesine uygun olarak hareket edebilme özgürlüğünün kısıtlanması ile gerçekleşeceğinden bu ana kadar yapılan hareketler teşebbüse sebebiyet verecektir.

Yukarıda yazılı bilgiler ışığında, sanığın mağduru kovalayıp yakaladıktan sonra hortumla darp ... aracına bindirdiği ve bu defa diğer katılanlara yöneldiği sırada mağdurun araç içerisinden kaçtığı, bu şekilde mağdurun bulunduğu yerin değiştirme olanağının ortadan kalkması ile birlikte sanığa atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun tamamlandığı anlaşılmakla, sanık müdafiinin teşebbüs hükümlerinin uygulanması gerektiğine ilişkin temyiz sebebi reddedilmiştir.

2. Diğer yönlerden

Sanığın, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu silahtan sayılan hortumla ve çocuğa karşı işlemesi karşısında, hakkında 5237 sayılı Kanun'un 3 ve 61 ... maddeleri gereğince ... ceza belirlenirken, aynı Kanun'un 109 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) ve (f) bentlerindeki birden fazla nitelikli halin gerçekleştiği gözetilerek, ... hapis cezasının alt sınırdan uzaklaşmak suretiyle tayin edilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, aleyhe temyiz bulunmadığından bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

Mağdurun anlatımı ve bu anlatımı destekleyen diğer katılanların ifadeleri, sanığın kısmi ikrarı, doktor raporu ve dava dosyası kapsamındaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde,

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık ve müdafiinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Erzincan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.10.2022 tarihli ve 2021/751 Esas, 2022/781 Karar sayılı kararında sanık ve müdafiince ileri sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanık ve müdafiinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Erzincan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.10.2022 tarihli ve 2021/751 Esas, 2022/781 Karar sayılı kararında sanık ve müdafiince ileri sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanık ve müdafiinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 13.03.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/17724, Karar No: 2015/15946, Tarih: 05.11.2015

**18. Hukuk Dairesi         2015/17724 E.  ,  2015/15946 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı T.. V.. ile davalı İ.. A.. aralarındaki alacak davasına dair Ankara 2. Tüketici Mahkemesinden verilen 08.04.2014 günlü ve 2013/88-2014/1239 sayılı hükmün onanması hakkında Yargıtay 13.Hukuk Dairesi'nce verilen 04.05.2015 günlü ve 2014/21876-201514086 sayılı ilama karşı davalı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

Bu isteğin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davalı 05.06.2009 tarihli dilekçesi ile TED Ankara Koleji öğrenci işlerine verdiği dilekçesi ile adına düzenlenecek olan mezuniyet belgesinin verilmesini talep etmiş, TED Ankara Koleji Vakfı Özel İlköğretim Okulu Müdürlüğü tarafından 05.06.2009 tarihinde davalının orta 1 ve orta 2'de öğrenim gördükten sonra 09.07.1990 tarihinde 7280 sayılı tasdikname ile orta okuldan ayrıldığı şeklinde belge düzenlenmiş olup, söz konusu bu belgenin davacı tarafından davalının kızı için hazırlanan öğrenci dosyasına sunulup sunulmadığı bu dosya içerisinde yer alıp olmadığının davacıdan sorulup öğrenci dosyasının getirtilmesinden sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 05.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5156, Karar No: 2015/17453, Tarih: 12.05.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/5156 E.  ,  2015/17453 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, hafta tatil ücreti, ücret alacağı, asgari geçimi indirimi alacağı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalılardan DSİ Genel müdürlüğü avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işverence haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil, ücret ve asgari geçim indirimi alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

İhale makamının işçilik alacaklarından sorumluluğu konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 36 ncı maddesinde, “Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idareler veya kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar; asıl işverenler müteahhide verdikleri her türlü bina, köprü, hat ve yol inşası gibi yapım ve onarım işlerinde çalışan işçilerden müteahhit veya taşeronlarca ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığının kontrolü, ya da ücreti ödenmeyen işçinin başvurusu üzerine, ücretleri ödenmeyen varsa müteahhitten veya taşeronlardan istenecek bordrolara göre bu ücretleri bunların hakedişlerinden öderler” şeklinde kurala yer verilmiştir. Bu düzenlemeye göre ihale makamı, işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmek durumundadır. Yapılacak olan kontrol ya da işçinin başvurusu üzerine ödenmeyen ücretlerin bulunduğunun tespit edilmesi halinde, belli şartlarla ihale makamının sorumluluğu söz konusu olur. İhale makamının yapmış olduğu ilan üzerine işçilerin başvuruda bulunmamış olmaları, kamu kurumunun anılan madde kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, işçilerin her hak ediş dönemi için olan ücret alacaklarının üç aylık tutarından fazlası hakkında adı geçen idarelere herhangi bir sorumluluk düşmeyeceği öngörülmüştür. Maddede sözü edilen ücret her hak ediş dönemi için “son üç aylık temel ücret” olarak değerlendirilmelidir. Yine ihale makamının ihbar ve kıdem tazminatı ile kullandırılmayan izinler sebebiyle herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, işçilerin her hak ediş dönemi için olan ücret alacaklarının üç aylık tutarından fazlası hakkında adı geçen idarelere herhangi bir sorumluluk düşmeyeceği öngörülmüştür. Maddede sözü edilen ücret her hak ediş dönemi için “son üç aylık temel ücret” olarak değerlendirilmelidir. Yine ihale makamının ihbar ve kıdem tazminatı ile kullandırılmayan izinler sebebiyle herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir.

İhale makamı olan kamu kurumunun, her hak ediş dönemine ilişkin son üç aylık ücretten sorumluluğu, Yasadan doğan bir sorumluluktur. İşverenle ihale makamının birlikte dava edilmesi durumunda, müştereken müteselsilen sorumluluğa dair karar verilmelidir. İhale makamının tek başına dava edildiği durumlarda, işçinin mükerrer yararlanmasını önlemek için işverence sözü edilen ücretlerin ödenip ödenmediği araştırılmalıdır.

Dairemizin kararlılık kazanmış olan uygulamasına göre, anahtar teslimi suretiyle ihale edilen işlerde, kamu makamlarının fazla çalışma, hafta tatili ile bayram ve genel tatili alacakları yönlerinden sorumluluğu bulunmamaktadır (Yargıtay 9.H.D. 19.1.2010 gün 2009/12074 E, 2010/378 K.).

Dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler ile hükme etkili tanık beyanlarının ve özellikle davalılar .... arasında düzenlenen sözleşme hükümleri gereğince, .... Genel Müdürlüğü'nün Büyük İstanbul İçmesuyu İkinci Merhale Projesi kapsamındaki işleri, davalılar.... müşterek teşebbüs ortaklığına ihale suretiyle yaptırdığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle davalı .... Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğu İş Kanunu'nun 36. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Böyle olunca davalı .... Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğu 4857 sayılı İş Kanununun 36. maddesi uyarınca son üç aylık dönemi aşmamak üzere belirlenmeli ve sonucuna göre istekle ilgili karar verilmelidir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 12.05.2015 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

--//--

KARŞI OY:

Uyuşmazlık davalı DSİ Genel Müdürlüğü’nün ihale ile diğer davalılara verdiği baraj inşaatında taşeron şirket işçisi olarak çalışan davacının işçilik alacaklarında davalı DSİ Genel Müdürlüğü’nün asıl işveren olarak sorunlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece, baraj inşaatında taşeron işçisi olarak çalışan davacının, asıl-alt işveren ilişkisi kapsamında çalıştığı ve davalı DSİ genel müdürlüğünün asıl işveren olarak tüm işçilik alacaklarından 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6 maddesi uyarınca alt işverenlerle birlikte sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Mahkemece, baraj inşaatında taşeron işçisi olarak çalışan davacının, asıl-alt işveren ilişkisi kapsamında çalıştığı ve davalı DSİ genel müdürlüğünün asıl işveren olarak tüm işçilik alacaklarından 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6 maddesi uyarınca alt işverenlerle birlikte sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Yüksek Dairenin çoğunluk görüşü ile “davalı DSİ Genel Müdürlüğü ile ortazk girişimi oluşturan diğer davalılar taşeron şirketler arasında düzenlenen sözleşmede DSİ Genel Müdürlüğü’nün Büyük İstanbul İçmesuyu İkinci Merhale Projesi kapsamında işin yapımının ihale ile verildiği, bu işin anahtar teslimi olduğu ve davalı DSİ Genel Müdürlüğü’nün 4857 sayılı İş Kanunu’nun 36. Maddesi uyarınca sadece son üç aylık ücretten sorumlu olduğu gerekçesi ile yerel mahkeme kararı bozulmuştur.

Öncelikle asıl iş, yardımcı iş ve anahtar teslimi iş kavramları üzerinde durmak gerekir.

Asıl iş, mal ve hizmet üretiminin esasını oluşturan iştir ve bu iş doğrudan üretim organizasyonu içinde yer alır ve üretimin zorunlu unsurdur. Asıl işverenin faaliyet alanına göre belirlenir.

Yardımcı iş, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber, doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan, ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan iştir.

Anahtar teslimi işten bahsedilmesi için;

Alt işverenin asıl işverenden aldığı işin,

Asıl işverenin sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir nitelik taşıması,

İşyerindeki üretimle ilgisinin olmaması veya asıl işin tamamlayıcısı niteliğinde bulunmaması, verilen işin asıl iş yada yardımcı iş niteliğinde olmayıp, başkaca bağımsız bir iş olması gerekir.

Burada önemli olan asıl işverene ait “iş” kavramının hangi iş olduğudur. Asıl işverene ait olan ve alt işverenin yapacağı iş, asıl işverenin ürettiği mal ve hizmet süreci içinde veya tamamlayıcı olmalıdır.

İşin bir bölümünde işçi çalıştırmayan, işin tamamını anahtar teslimi ve ihale yolu ile başkasına devreden ve işten elini çeken kişi asıl işveren olarak nitelendirilemez.

Görüldüğü gibi anahtar teslimi işte, işverenin asıl faaliyet alanı olan mal ve üretim alanı dışında bir yapım işi sözkonusudur.

Mal, hizmet üretimi ile yapım işinin ne olduğu ise Kamu İhale Kanunu’nun 4. Maddesinde açıklanmıştır. Buna göre;

Mal, satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve haklarını

Hizmet ise, bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetlerini, ifade etmektedir.