muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/2421, Karar No: 2016/2524, Tarih: 02.03.2016

**1. Hukuk Dairesi         2016/2421 E.  ,  2016/2524 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

-KARAR-

Mahkeme kararındaki nitelendirmeye göre, dava konusu taşınmazın kıyı kenar çizgisi içerisinde kaldığı iddiası ile açılan tapu iptali ve sicilden terkini istemine ilişkindir..

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 19.01.2015 tarih ve 8 sayılı kararı ile aynen kabul edilen ve 22.01.2015 günü Resmi Gazetede yayımlanarak 02.02.2015 tarihinde yürürlüğe giren hukuk dairelerine ilişkin işbölümü uyarınca temyiz incelemesi Yargıtay 8.Hukuk Dairesine ait bulunmaktadır.

Hâl böyle olunca, 11.4.2015 tarihinde yürürlüğe giren, Yargıtay Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkındaki 6644 sayılı Kanun gereğince dosyanın Hukuk İşbölümü İnceleme Kurulu'na GÖNDERİLMESİNE,0203.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3212, Karar No: 2012/7502, Tarih: 30.04.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/3212 E.  ,  2012/7502 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasanın Geçici 7. Maddesi kapsamında uygulama alanı bulan, 506 Sayılı Yasa’nın 79/10. maddesidir. Anılan yasa maddesine dayalı olarak açılan hizmet tespiti davalarında,... yasal hasım konumunda olup, elde edilecek hükmün sigortalılık hakları yönünden uygulayıcısı konumundadır. Bu nedenle işveren ile birlikte ... zorunlu dava arkadaşı olduğundan, ... davaya dahil edilerek, davaya devam edilmesi gerekirken yazılı şekilde sadece davalı işveren aleyhine hüküm kurulması isabetsizdir.

Öte yandan davanın kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalı, tespiti istenilen dönemde işyerinin faal olup olmadığı araştırılmalı, işveren nezdindeki çalışmayla ilgili belgeler getirtilmeli, sigortalının imzasını içerenler yönünden imzasının kendisine aidiyeti sigortalı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelenmesiyle saptananlardan yine sigortalıca hata-hile-ikrah durumu ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi aynı değerdeki yazılı delillerle kanıtlanmalı, kayıtlarda gözükmeyen çalışmaların neden kayıtlara geçmediği

yöntemince araştırılmalı, yazılı belge ibraz olunmayan çalışma süreleri yönünden bordro tanıkları ile aynı yörede komşu ve benzeri işleri yapan işverenler ve bunların çalıştırdıkları kişilerin bilgilerine başvurulmalı, tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde işyerinin kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, tüm deliller birarada değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, istek halinde temyiz harcının davalıya iadesine, 30.04.2012 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/19904, Karar No: 2018/2820, Tarih: 15.02.2018

**9. Hukuk Dairesi         2017/19904 E.  ,  2018/2820 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, fazla mesai ücreti, ücret fark alacağı, döner sermaye payı, genel tatil ücreti ve hafta tatili ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, bozmaya uyarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 15/02/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/40823, Karar No: 2013/28836, Tarih: 11.11.2013

**9. Hukuk Dairesi         2011/40823 E.  ,  2013/28836 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti ile ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş akdini evlilik nedeni ile kendisinin feshettiğini iddia ederek kıdem tazminatı ile fazla mesai, yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının evlilik nedeni ile işten ayrıldığını, kıdem tazminatının ödendiğini, başka bir alacağının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının iş akdini feshinin haklı olduğu gerekçesi ile yıllık izin talebinin kabulüne, kıdem tazminatı, fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil taleplerinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre,

günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.).

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda hükme esas alınan bilirkişi raporunda günlük 11,5 saatlik çalışmadan 1,5 saat yerine 0,5 saat ara dinlenmesi düşülerek yapılan hatalı hesaplamaya itibar edilerek fazla mesai ücretine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 11.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/728, Karar No: 2018/8117, Tarih: 19.12.2018

**4. Hukuk Dairesi         2018/728 E.  ,  2018/8117 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... ve diğerleri aleyhine 26/10/2015 gününde verilen dilekçe ile basın yoluyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat, kınama kararı verilmesi ve bu kararın yayınlanmasının istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 16/03/2017 günlü karara karşı davacı ve davalıların istinaf başvuruları üzerine yapılan incelemede; davalıların istinaf başvurusunun esastan reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/501-2017/147 sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-B.2 maddesi uyarınca düzeltilerek; davacının davasının kısmen kabulüne dair verilen 25/12/2017 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Davacı vekili, ... Gazetesi'nin 13/05/2015 tarihli nüshasında davalılardan ... tarafından kaleme alınan ve ''Eşini, anasını, babasını, çocuklarını ..'a feda eden iş adamı'' başlığıyla yayınlanan yazı içeriğinde, müvekkilinin Cumhurbaşkanı hakkında ''Ona anam, babam, eşim, çocuklarım feda olsun'' şeklinde sözler söylediği yazılarak toplumsal saygınlığının rencide edildiğini, oysa ki müvekkili tarafından ''eşim'' kelimesi kullanılmadığı halde bu sözün de eklenerek müvekkili tarafından söylenilmiş gibi gösterildiğini ve bu durumun kişilik haklarına zarar verdiğini belirterek manevi zararının tazmini ile kınama kararı verilmesi ve bu kararın ilan edilmesi isteminde bulunmuştur.

Davalılar vekili; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, yorum ve eleştirilerin diğer haber ve yazılara göre daha sert ve kırıcı olabileceği ancak gerçek dışı ifadelerin gerçekmiş gibi kullanılmasının bu kapsamda değerlendirilemeyeceği, üçüncü kişilerden duyulan rivayete dayalı bilgilerin gerçekmiş gibi aktarılmasının mümkün olmadığı, yazının tümü birlikte değerlendirildiğinde yazarın bu sözleri bizzat duymadığı, bunu doğrulama ihtiyacı da hissetmediği, bu hali ile de doğrulanmayan haber üzerinden davacının küçük düşürülmesinin ve alay edilmesinin kabul edilemeyeceği, bu durumun davacının kişisel haklarına saldırı niteliğinde olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükme karşı davacı vekili ve davalılar vekili tarafından istinaf talebinde bulunulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince; davacının söz konusu haber nedeniyle toplum nezdinde rencide olduğu, kişilik haklarının zarara uğradığı ayrıca haberin basın ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilerek, davalıların istinaf başvurusunun reddine,

Hükme karşı davacı vekili ve davalılar vekili tarafından istinaf talebinde bulunulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince; davacının söz konusu haber nedeniyle toplum nezdinde rencide olduğu, kişilik haklarının zarara uğradığı ayrıca haberin basın ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilerek, davalıların istinaf başvurusunun reddine,

davacının istinaf başvurusunun ise kısmen kabulüne ve ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/501 esas ve 2017/147 karar sayılı kararının HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek; davanın manevi tazminat yönünden kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.

Basın özgürlüğü, Anayasanın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Yasasının 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır.

Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda,basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki, basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Davaya konu yayın bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı tarafından televizyon programında sarfedilen söz ve ifadelere yayında kısmen eklenen sözlerin görünür gerçeğe uygun ve güncel olduğu, özle biçim arasındaki dengenin bozulmadığı, söz konusu yayında davacı tarafından kalıplaşmış, övgü mahiyetinde olan ifadelerin kullanıldığı, davacının kişilik haklarına saldırı oluşturacak bir ifade bulunmadığı ve yayının bir bütün halinde davacının övgü halindeki beyanlarını içerdiği anlaşıldığından davanın reddi gerekir. Bu yön gözetilmeden Bölge Adliye Mahkemesince verilen davalıların istinaf başvurusunun esastan reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne yönelik kararının davalılar yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK 371. maddesi gereğince davalılar yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE ve davalılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 19/12/2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1902, Karar No: 2011/5107, Tarih: 16.12.2011

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2011/1902 E.  ,  2011/5107 K.**

**"İçtihat Metni"**

İlmuhaberde sahtecilik, reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsi münasebette bulunma ve rızasıyla kaçırıp alıkoyma suçlarından sanık ...'in yapılan yargılaması sonunda; sahtecilik eyleminin resmi memura yalan beyanda bulunmak suçunu oluşturduğu kabulü ile bu suçtan ve reşit olmayanla cinsel ilişki suçu ile atılı diğer suçtan mahkûmiyetine dair Mersin 6. Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 14.12.2005 gün ve 2004/1636 Esas, 2005/1407 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık müdafiileri tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın üzerine atılı ilmuhaberde sahtecilik, reşit olmayan mağdurenin rızası ile cins münasebette bulunma ve reşit olmayan mağdureyi rızasıyla kaçırıp alıkoyma suçlarının, 765 sayılı TCK.nun 350/1, 416/son, 430/2. maddelerinde öngörülen cezalarının üst sınırları itibariyle, 765 sayılı TCK.nun 102/4. maddesine göre 5 yıllık asli zamanaşımına tâbi oldukları, 14.12.2005 tarihli mahkûmiyet hükmünden itibaren, inceleme tarihine kadar bu sürenin gerçekleştiği anlaşıldığından, 5237 sayılı TCK.nun 7/2. maddesi ile 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilmek suretiyle hükümlerin CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanunun 322/1 ve 5271 sayılı CMK.nun 223/8. maddeleri uyarınca sanık hakkındaki kamu davalarının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE, 16.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/85, Karar No: 2021/799, Tarih: 15.02.2021

**1. Hukuk Dairesi         2020/85 E.  ,  2021/799 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL-TENKİS-TAZMİNAT

Taraflar arasında görülen tapu iptal ve tescil-tazminat davasının yapılan yargılaması sonucunda davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen kararın davalı vekili tarafından temyizi üzerine dosya incelendi; Tetkik Hakimi ...'ın düzenlemiş olduğu rapor okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil, tenkis, olmazsa tazminat isteğine ilişkindir.

Davacı, mirasbırakan annesi ...’in 1205, 1753, 2640, 4958, 4959, 4153 ve 2310 parsel sayılı taşınmazlarını satış göstermek suretiyle davalı kardeşi Kamil’e devrettiğini, temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu, murisin mal satmaya ihtiyacı olmadığı gibi davalının da alım gücünün bulunmadığını, davalı ...'in de 1753 parsel sayılı taşınmazı dava dışı....’ya devrettiğini ileri sürerek, tapu kayıtlarının iptali ile miras payı oranında adına tescile, olmazsa tenkise, 3.kişiye devredilen taşınmaz için tazminata karar verilmesini istemiştir.

Davalı, mirasbırakanın eşinin hastalığı nedeniyle paraya ihtiyaç duyduğunu, taşınmazları bedeli karşılığında satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, 1753 parsel dava dışı 3. kişiye satıldığından davanın husumet nedeniyle reddine, diğer parseller yönünden temlikin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne dair verilen karar Dairece "Somut olayda, değinilen ilke ve yasa hükümleri gözardı edilerek, kısa kararda 4153 parsel sayılı taşınmaz yer almadığı halde, gerekçeli kararda "Dava konusu Uşak ili Ulubey ilçesi İnay köyü 2640, 2310, 1205, 4958, 4959, 4153 no'lu parsellerin tapu kaydının davacının miras payı oranında iptali ile, davacının miras hissesi oranında davacı adına tesciline’’ denilmek suretiyle kısa kararla çelişkili olarak gerekçeli karar yazılması doğru değildir" gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın 1753 parsel sayılı taşınmaz dava dışı 3. kişiye satıldığından davanın husumet nedeniyle reddine, diğer parseller yönünden temlikin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, 31.10.2019 tarihli tashih ile hükümde yer alan "davacının hisse payı oranında iptali" ifadesinin davalının hisse payı oranında iptaline" şeklinde düzeltilmesine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan ...nin 25.07.2011 tarihinde ölümü ile geriye davacı oğlu Barış ile ikinci evliliğinden olan dava dışı kızı Hatice Hanım’ın mirasçı olarak kaldıkları, davalının mirasbırakanın kardeşi olduğu, dava konusu 1205, 1753, 2640, 4958, 4959 ve 2310 parsel sayılı taşınmazlarını 18.08.2009 tarihinde, 4153 parsel sayılı taşınmazını ise 18.08.2009 tarihinde satış suretiyle davalı ...’e temlik ettiği, Kamil’in 2310 parseli 11.01.2010 tarihinde satış suretiyle dava dışı Seadet Kaya’ya temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Hemen belirtilmelidir ki, bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün, diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de, Ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı hususlarının araştırılmasında ve satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 190. maddesinde, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir."; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun(TMK) 6. maddesinde, "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." şeklinde yer alan hükümlerle, açılmış bir davada ispat yükünün kural olarak davacıya yüklendiği tartışmasızdır.