muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/36902, Karar No: 2016/11834, Tarih: 31.05.2016

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.

Somut olayda davacı 2008 yılında işe başladığını 2 yıl boyunca 12 saat çalışma 24 saat dinlenme sonraki gün 24 saat çalışıp 48 saat dinlenme şeklinde çalıştığını kalan sürede ise 8’er saatlik 3 vardiya halinde çalıştığını beyan ederek fazla çalışma alacağı talebinde bulunmuştur. Davalı ise ... Meydanları’nın yazısı gereği davacının 08.00-16.00-24.00 saatleri arasında 8’er saatlik üçlü vardiya halinde çalıştığını, fazla çalışmasının bulunmadığı savunmuştur.

Davacı tanıkları davacının 2008 yılı başından 2010 yılı Mart ayları arasındaki dönemde gündüz 12 saat çalıştıktan sonra 24 saat dinlenme ve takip eden gecede 12 saat çalışma ve 48 saat dinleme şeklinde vardiya ile çalıştıklarını beyan etmiş, davalının da kabulünde olduğu gibi ... Meydanları İşletmesi 13/04/2009 tarihli yazısı ile 01/05/2009 tarihinden itibaren 8’er saatlik vardiyaya geçilmesinin istenildiği anlaşıldığından davacının işe başlama tarihinden 2010 yılı Mart ayına kadar çalıştığı dönemde fazla çalışma alacağı bulunmakta olup bu dönem yönünden fazla çalışma alacağının hesaplattırılıp çıkacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken bu alacak talebinin reddine karar verilmiş olması hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alman temyiz harcının istek halinde taraflara iadesine, 31/05/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/15371, Karar No: 2012/9033, Tarih: 10.04.2012

**2. Hukuk Dairesi         2011/15371 E.  ,  2012/9033 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Karşıyaka 2. Aile Mahkemesi

TARİHİ :9.5.2011
Yargıtay — Esas No: 2013/18583, Karar No: 2014/6643, Tarih: 20.02.2014

**3. Ceza Dairesi         2013/18583 E.  ,  2014/6643 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 3 - 2012/31465

MAHKEMESİ : Çorlu 1. Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 20/09/2011

NUMARASI : 2011/574 (E) ve 2011/588 (K)

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

Sanık ile üçüncü şahıslar arasındaki kavga olayını görüp, ayırmak için müdahale eden mağdurun, sanığın elindeki bıçağı gelişigüzel sallaması sonucunda yaralandığı oluşa uygun olarak kabul edilmesine karşısında; sanığın olası kasıtla yaralama suçundan cezalandırılması gerekirken, suç vasfında hataya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca isteme uygun olarak BOZULMASINA, 20/02/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4405, Karar No: 2020/10557, Tarih: 14.10.2020

**2. Ceza Dairesi         2020/4405 E.  ,  2020/10557 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçuna ilişkin yapılan kovuşturma sonunda 20.05.2014 tarihinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, 06.06.2014 tarihinde bu kararın kesinleştiği, kovuşturma evresinde suça sürüklenen çocuğun zorunlu müdafii tarafından temsil edildiği, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafii ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 7/1-b maddesi gereğince müdafiinin görevinin kovuşturma evresinde “esasa ilişkin hükmün kesinleşmesine kadar” devam edeceğine dair düzenleme de dikkate alınarak suça sürüklenen çocuğun denetim süresi içerisinde yeniden kasten bir suç işlemesi nedeniyle ihbarda bulunulması üzerine yapılan yargılamada müdafiinin görevinin devam ettiği, suça sürüklenen çocuk müdafiinin, 24.12.2015 tarihinde tefhim edilen hükme karşı, 1412 sayılı CMUK'nın 310. maddesinde öngörülen bir haftalık temyiz süresi geçtikten sonra, 04/01/2016 tarihinde yaptığı temyiz isteminin, aynı Kanun'un 317. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak REDDİNE,14/10/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/8055, Karar No: 2022/12405, Tarih: 13.10.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/8055 E.  ,  2022/12405 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalılar ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalılar ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı, davalı işyerinde geçen ancak kuruma bildirilmeyen 04.01.2005 – 01.05.2004 tarihleri arasında kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalılar ve feri müdahil Kurum davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Davanın kabulüne karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

Davalılar ve feri müdahil kurum vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalılar ve feri müdahil vekilleri, kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10. ile 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddesi olup, bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır.

Davacı, 04.01.2005-01.05.2010 tarihleri arasında davalı işyerinde sürekli olarak çalıştığını, bildirimi yapılmayan tarihler arasında çalıştığının tespitini talep etmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de, verilen hüküm yanılgılı değerlendirmeye dayanmıştır. Eldeki davada, davalı işyerinin 08.05.2014 tarihine kadar davalı işveren ... adına, belirtilen tarihten sonra ise, diğer davalılar ... ve ... adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Davalılar ... ve ... hakkında dava açılmış ise de, işyerinin davalı ...’dan devralındığı ve davacının talepte bulunduğu dönem, devir tarihinden önceki döneme ilişkin olup, talep konusu dönemde davalı işverenin ... olması karşısında, diğer davalılar hakkında davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılar ve feri müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

O halde, davalılar ve feri müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.10.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/14176, Karar No: 2012/7436, Tarih: 28.03.2012

**2. Hukuk Dairesi         2011/14176 E.  ,  2012/7436 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Eskişehir 3. Aile Mahkemesi

TARİHİ :27.06.2011
Yargıtay — Esas No: 2008/1703, Karar No: 2008/4175, Tarih: 23.06.2008

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2008/1703 E.  ,  2008/4175 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı Art An İnş.Taah. Tic.Ltd.Şti. temsilcisi ...ile davalı Döner Sermaye İşletme Merkezi Müd. (DÖSİM) arasındaki davadan dolayı Bilecik Asliye Hukuk (Ticaret Mah. Sf.) Hakimliğince verilen 04.05.2006 gün ve 2004/613-2006/143 sayılı hükmü bozan Dairemizin 29.11.2007 gün ve 2006/5857-2007/7671 sayılı ilamı aleyhinde taraf vekillerince karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Yargıtay ilamında belirtilen gerektirici nedenler karşısında tarafların HUMK’nın 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE ve HUMK’nın 442. maddesi hükmünce 170,00 YTL para cezası ile bakiye 28,90 YTL red harcının karar düzeltme isteyen davacıya, 170,00 YTL para cezasının karar düzeltme isteyen davalıya yükletilmesine, 23.6.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15754, Karar No: 2015/23889, Tarih: 02.07.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/15754 E.  ,  2015/23889 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş akdinin haklı veya geçerli bir neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, ilaç sektöründe yaşanan olumsuzların Şirketlerini olumsuz etkilediğinden yeniden yapılandırılarak daralma zarureti oluştuğunu, eskiden bir doktora bir kısım ürünler için 4 farklı tıbbi mümessil çalışırken, artık her bir ürün için bir tıbbi mümessil çalışacağını, buna bağlı olarak Şirketlerinin Yönetim Kurulu’nca istihdamda daralmaya gidilmesine karar verildiğini, toplu çıkış prosedürünün yerine getirildiğini, davacının iş akdi yazılı olarak geçerli nedenlerle feshedildiğini, İŞKUR’a 262 kişilik bildirimde bulunulmasına rağmen fesih sürecinde feshin son çare olduğu gözetilerek 210 kişinin iş akdi feshedildiğini, takriben %25-30 oranında personelin fesih işleminin gerçekleştirme kararının alındığını, feshin objektif kriterlerle yeniden yapılanmaya bağlı olarak geçerli nedenle yapıldığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkeme, davacının davalı Şirket nezdinde çalışmakta iken, Şirketin zorunlu sebepler ile küçülmeye gittiği, çok sayıda işçinin gerekli bildirimler yapılarak işini son verildiği, Şirkete bağlı iş yerlerinde işçi sayısında azalma olduğu, işyerinde organizasyonel değişikliğin ciddiyet ve kesinlik içinde yapıldığının belgelendiği, davacının iş akdinin, iş ve işletmeye özgü objektif sebepler ile, ekonomik nedenlerden dolayı yapılan değişiklik ve küçülme sebebi ile fesih yapıldığı, fesih bildirimi şekil ve esas yönünden usule ve hukuka uygun olduğu, bu itibarla, işyerinden kaynaklandığı belirtilen fesih sebebinde tutarlılık, keyfilik, ölçülülük - feshin son çare olması (ultima ratıo) ilkelerine riayet edildiği, davacının mücerret iddiasına itibar edilemeyeceği, sunulan ve toplanan tüm deliller ile, aynı davalı şirket aleyhine açılan ve sonuçlanan Mahkeme kararları (Yargıtay 9. H.D. 20/01/2015 tarihli ilamı ile onanan ve aynı sebepler ile açılıp 11/09/2014 tarih 2013/737 E.-2014/259 K.-sayılı ....İş Mahkemesince verilen davanın reddine dair karar, ....İş Mah 2014/15 E.-467 K.-sayılı 11/11/2014 tarihli yine aynı davalı hakkında, aynı sebepler ile açılan, işe iade davası sonucunda davanın reddine dair verilen karar, ...) da nazara alınarak, 4857 S.Y. 18. v.d. mad. hükümleri kapsamı ile evrensel hukuk ilkeleri ve 4721 sayılı T.M.K. 2.mad. kapsamı da birlikte değerlendirilerek, feshin hukuka uygun olduğu, davacı iddialarının ispatlanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesinde işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri kavramına yer verildiği halde, işletmesel karar kavramından sözedilmemiştir. İşveren amaç ve içeriğini belirlemekte serbest olduğu kararlar, yönetim hakkı kapsamında alabilir. Geniş anlamda, işletme, işyeri ile ilgili ve işin düzenlenmesi konusunda, bu kapsamda işçinin iş sözleşmesinin feshi dahil olmak üzere işverenin aldığı her türlü kararlar, işletmesel karardır.

İşverenin, mevcut olan iş sayısını fiilen mevcut olan iş ihtiyacına uyumlaştırmak için açıkça ifade etmediği kararları, “gizli, örtülü” işletmesel karar olarak nitelendirmektedir. Bu tür durumlarda, işletmesel kararın mevcudiyeti, iş sözleşmesinin feshi için gösterilen sebepten çıkarılır. Bir başka anlatımla, böyle hallerde, İş Kanunu’nun 18’nci maddesi uyarınca işletmesel gereklere dayalı feshin söz konusu olabilmesi için varlığı şart olan açıkça işletmesel kararın mevcudiyetinin yerine, bir nevi işverence açıklanan işletme dışı sebep ikame edilmektedir.

İşverenin işyerinde işçi sayısını azaltma yönünde kendini zorunlu görmesine yol açan durumun, onun tarafından daha önce alınan hatalı bir karara dayanması, iş sözleşmesinin feshini İş Kanunu’nun 18’nci maddesi anlamında geçersiz kılmaz. İş sözleşmesinin feshine yol açan işletmesel kararın yargı denetimine tabi olmaması, hatalı olarak alınan işletme kararları açısından da söz konusudur. Bir başka anlatımla, yargıç, işletmesel kararı denetleyemeyeceğinden onun hatalı olup olmadığını da denetleyemeyecek; dolayısıyla işletme kararının hatalı olduğu gerekçesi ile feshin geçersizliğine kararı veremeyecektir

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan fesihte, yargısal denetim yapılabilmesi için mutlaka bir işletmesel karar gerekir. İş sözleşmesinin iş, işyeri veya işletme gereklerine dayalı olarak feshi, işletmesel kararın sonucu olarak gerçekleşmekte, fesih işlemi de işletmesel karar çerçevesinde değişen durumlara karşı işverene tepkisini oluşturmaktadır. Bu kararlar işletme ve işyeri içinden kaynaklanan nedenlerden dolayı alınabileceği gibi, işyeri dışından kaynaklanan nedenlerden dolayı da alınabilir. Bu nedenler, bir ya da birden fazla işçinin işyerinde çalışmaya devam etmesi gerekliliğini doğrudan veya dolaylı olarak ortadan kaldırıyorsa, dikkate alınmalıdır.

İşçinin işletmedeki işyerinin kaybına, iş ilişkisinin feshine yol açan işletme dışı sebepleri, piyasa olayları belirler. İşletmenin doğrudan doğruya etkisinin olmadığı bütün sebepler, işletme dışı sebeplerdir. Siparişlerdeki azalma, pazarlama güçlükleri, satış ve sürümde azalma, hammadde yokluğu, enerji sıkıntısı, kamu işyerlerinde devlet bütçesinden kaldırılması, meteorolojik sebepler işletme dışı sebeplere örnek gösterilebilir. İşletme dışı sebepler, işletme gereklerine dayanan fesih için, ancak, bu sebepler, işyerinde işgücü fazlasına neden olmuşsa, önem arzeder. İşveren, işletme dışı sebeplerin zorunlu kıldığı işletmesel süreçteki yapısal değişimi somut olarak ortaya koyarak bunun belirli çalışma yerlerinde azalmaya yol açtığını göstermelidir. Bir başka anlatımla, işveren, fiili verileri, işçilerin karşı vakıalar ile itiraz edebileceği ve mahkemelerce denetlenebilmesine imkan sağlayacak şekilde somut ve ayrıntılı olarak ortaya koymalıdır. İşletme dışı sebeplerin doğrudan doğruya etkisinin olduğu durumlarda, fesih, ileri sürülen işletme dışı sebep fiilen mevcut olduğunda ve işçinin çalışmaya devam etme olanağını ortadan kaldırdığında İş Kanunu’nun 18’nci maddesi anlamında geçerli bir sebebe dayanır. İşletme dışı sebebin mevcut olup olmadığı ve bu sebeplerin işletmenin işgücü ihtiyacına doğrudan doğruya etkileri, mahkemelerce tamamen denetlenebilir. Mahkeme, işletme dışı sebebin işletmedeki iş miktarına etki edip etmediği ediyorsa ölçüsünü ve bu suretle işletmedeki işçi sayısına etki edip etmediği; ediyorsa ne kadarına etki ettiğini tespit eder. İşveren, işletme dışı sebeplerin varlığına dayanırsa, gerekçe yönünden kendisini bağlar. Dolayısıyla, işveren, işe iade davasında, işletme dışı sebeplerin kendisi tarafından iddia edilen kapsam ve yoğunlukta fiilen mevcut olduğunu ispat etmek zorundadır. İşveren, işletme dışı sebeplerle işyerinde işçi sayısının azaltılması arasındaki bağlantıları ortaya koymalıdır. Yeniden yapılanma kararı(kurucu işveren kararı) işletme gereklerine dayanan fesihle sonuçlanırsa, işletme dışı sebepler, işçilerin işletmedeki işyerlerini kaybetmelerinin doğrudan değil; dolaylı sebebi olmuş olur. Bu durumda, iş sözleşmesinin feshini doğrudan sebebini, yapısal karar ve tedbirler teşkil edecektir.

İşletme içi sebeplerden, işverenin, işletme yönetiminin esasını teşkil eden işletme politikasını gerçekleştirmek için, teknik, organizasyon ve ekonomik sahada aldığı bütün işletmesel tedbirler anlaşılmalıdır. Bu tedbirler aracılığıyla işveren, işletmenin organizasyon yapısı ve üretimle ilgili düzenleme yapma hakkını (yönetsel karar alma hakkını) kullanmaktadır. Rasyonalizasyon tedbirleri (örneğin, safi hasıla yaratmayan faaliyetlerin elimine edilmesi için sürekli iyileştirme süreci), üretimin durdurulması veya üretimde değişiklik yapmak, masrafların kısılması, yeni çalışma, imalat ve üretim metotlarının uygulamaya sokulması veya değiştirilmesi, yeni bir pazarlama sisteminin uygulamaya sokulması; yarım gün çalışmayı tam gün çalışmaya dönüştürme, işlerin, işyerinin tam gün çalışılan yerlerinde mi yoksa kısmi süreli çalışılan yerlerde mi yapılacağının karara bağlanması, vardiya usulü çalışma sistemine geçme, çalışma sürelerinin azaltılması, çalışma sürecinde reorganizasyona giderek, çalışma yoğunluğunun arttırılması, işyerinin verimsiz çalışması veya kazançta düşme, işyeri sahalarının veya bölümlerinin birleştirilmesi, üretimin bir kısmının yurtdışına kaydırılması, belirli faaliyetlerin başka firmalara (outsourcing) veya alt işverene aktarılması, işletmenin üretim kapasitesini düşürmek, işletme veya işyerini kapatmak ya da işletmenin bir bölümünü veya servisini kapatmak, kazanç maksimi­zasyonu (kazancı azami hadde çıkartma), ....’in veya grup çalışma sisteminin uygulamaya sokulması gibi organizasyona yönelik değişiklikler, işverenin işçi mevcudunu süresiz azaltma kararı, doktrin ve Alman yargı içtihatlarında işletme içi sebep olarak nitelendirilen işletmesel kararlara örnek olarak verilebilir. İşletme içi sebeplerden kaynaklanan fesihlerde, işverenin, hangi tedbirleri aldığını ve bu tedbirlerin iş sözleşmesi feshedilen işçinin işine nasıl etki ettiğini ortaya koymak zorundadır. İşveren, işletme içi tedbirlerin, amaca uygunluğunu ve gerekliliğini gerekçelendirmek zorunda değildir. İşletme içi sebeplere dayanılarak yapılan fesihlerde, mahkemeler tarafından dikkate alınacak olan husus, işletmesel kararın fiilen uygulamaya geçirilip geçirilmediği ve feshi ihbar süresinin geçmesiyle birlikte, işçinin işyerinde çalışma imkânının ortadan kalkıp kalkmadığıdır. Bu bağlamda işveren, organizasyona yönelik veya teknik hangi tedbiri aldığını ve bu tedbirin uygulanmasıyla iş sözleşmesi feshedilen işçinin işine nasıl olumsuz yönde etki ettiğini açıkça ortaya koymalıdır.

İşletmesel karar söz konusu olduğunda, kararın yararlı ya da amaca uygun olup olmadığı yönünde bir inceleme yapılamaz. Kısaca işletmesel kararlar yerindelik denetimine tabi tutulamaz. İşverenin serbestçe işletmesel karar alabilmesi ve bunun kural olarak yargı denetimi dışında tutulması şüphesiz bu kararların hukuk düzeni tarafından öngörülen sınırlar içinde kalınarak alınmış olmalarına bağlıdır.

İşletmesel karar söz konusu olduğunda, kararın yararlı ya da amaca uygun olup olmadığı yönünde bir inceleme yapılamaz. Kısaca işletmesel kararlar yerindelik denetimine tabi tutulamaz. İşverenin serbestçe işletmesel karar alabilmesi ve bunun kural olarak yargı denetimi dışında tutulması şüphesiz bu kararların hukuk düzeni tarafından öngörülen sınırlar içinde kalınarak alınmış olmalarına bağlıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 20/2 maddesinde açıkça, feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü davalı işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlayacaktır. Bu kapsamda, işveren fesihle ilgili karar aldığını, bu kararın istihdam fazlası meydana getirdiğini, tutarlı şekilde uyguladığını ve feshin kaçınılmaz olduğunu ispatlamalıdır.

İşverenin, dayandığı fesih sebebinin geçerli (veya haklı) olduğunu uygun delillerle inandırıcı bir biçimde ortaya koyması, kanıt yükünü yerine getirmiş sayılması bakımından yeterlidir. Ancak bu durum, uyuşmazlığın çözümlenmesine yetmemektedir. Çünkü yasa koyucu işçiye başka bir olanak daha sunmuştur. Eğer işçi, feshin, işverenin dayandığı ve uygun kanıtlarla inandırıcı bir biçimde ortaya koyduğu sebebe değil, başka bir sebebe dayandığını iddia ederse, bu başka sebebi kendisi kanıtlamakla yükümlüdür. İşçinin işverenin savunmasında belirttiği neden dışında, iş sözleşmesinin örneğin sendikal nedenle, eşitlik ilkesine aykırı olarak, keza keyfi olarak feshedildiğini iddia ettiğinde, işçi bu iddiasını kanıtlamak zorundadır.

Feshin işletme, işyeri ve işin gerekleri nedenleri ile yapıldığı ileri sürüldüğünde, öncelikle bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, bağlı işveren kararında işgörme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı(tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı(keyfilik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı(ölçülülük denetimi-feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır. Dairemizin kararlılık kazanan uygulaması bu yöndedir. (06.10.2008 gün ve 2008/30274 Esas, 2008/25209 Karar, 11.09.2008 gün ve 2008/25324 Esas, 2008/23401 Karar sayılı ilamlarımız).