muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/4598, Karar No: 2016/9121, Tarih: 17.11.2016

. Bundan sonra taşınmazların başında elverdiğince yaşlı, taşınmazı iyi bilen, taraflarla husumeti bulunmayan yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ve tespit bilirkişileri, fen, 3 ziraat mühendisi ve 1 jeoloji mühendisinden oluşacak bilirkişi heyetinin katılımı ile keşif yapılmalıdır. Yapılacak keşifte her bir taşınmaz başında Hazine tapuları tek tek yerel bilirkişi yardımı fen bilirkişi eli ile uygulanmalı, fen bilirkişisinden tapu kaydı haritası ile kadastro paftası haritası ölçekleri eşitlenerek ve zemine çakıştırılarak uygulanmasını ve buna göre tapu kayıtlarının kapsamlarını gösterir krokili rapor alınmalı, tapu kaydının haritasının fenni sıhhatte uygun olmaması halinde sınırları itibariyle uygulanarak, tek tek kapsamları kroki de gösterilmeli, belirtmelik tutanağında uygulanan kayıtlar varsa bu kayıtlarda zemine uygulanarak aynı yöntemle kapsamları belirlenmeli, yerel bilirkişi, tanıklar ve tespit bilirkişilerinden taşınmazın öncesinin ne olduğu, kimden kime kaldığı, zilyetliğin ne zaman başladığı, kim tarafından, ne zamandan beri kullanıldığı, kamu orta malı niteliğinde mera, yaylak gibi yerlerden olup olmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı bilgi alınmalı, keşifte alınan beyanlar komşu parsellerin tutanak ve dayanağı kayıtlar ile denetlenmeli, jeoloji ve ziraat bilirkişilerinden taşınmazların eğimi, toprak yapısı ve zilyetlikle mülk edinmeye elverişli yerlerden olup olmadıkları konusunda bilimsel verilere dayalı rapor alınmalı, taşınmazların değişik yönlerden fotoğrafları çektirilerek rapora eklenmeli, belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda taşınmazların Hazine'ye ait tapu kayıtları kapsamında kalmaları halinde tapu kayıtlarının tesisinden geriye 20 yıllık zilyetlik süresinin davacı yararına gerçekleşip gerçekleşmediği, tapu kayıtları kapsamı dışında kalan taşınmaz ya da taşınmaz bölümlerinin bulunması halinde davacı yararına tespit tarihinden geriye 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde öngörülen şartların gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılarak değerlendirilmeli, bundan sonra davanın esası hakkında karar verilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 17.11.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5199, Karar No: 2015/6961, Tarih: 07.05.2015

**17. Hukuk Dairesi         2015/5199 E.  ,  2015/6961 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

- K A R A R -

Davacılar vekili tarafından 16.03.2015 tarihli dilekçe ile kararın davalı Belediye Başkanlığı aleyhine bozulması talep edilmiştir. Ne var ki Uyap üzerinden gönderilen katılma yoluyla temyiz dilekçesinin temyiz defterine kaydının yapılıp yapılmadığı, gerekli temyiz işlemlerinin yapılıp yapılmadığı şerh edilmemiştir. Yine davacılar vekilinin temyiz dilekçesi davalı Kemalpaşa Belediye Başkanlığı'na tebliğ edilmemiştir. Davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin temyiz defterine kaydının yapıldığına dair evrak üzerine şerh verilmesi, yine davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin aleyhine temyiz istenilen davalı Kemalpaşa Belediye Başkanlığı'na tebliği ile temyiz süresinin beklenilmesi, ondan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07.05.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/31970, Karar No: 2020/8256, Tarih: 30.06.2020

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2017/31970 E.  ,  2020/8256 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının 20.05.2008 tarihinde davalı işyerinde çalışmaya başladığını, 2 yıl mühendis sonraları ise başmühendis olarak çalıştığını, akşam mesai bitiminden sonra da çalışmaya devam ettiğini, özellikle cumartesi ve pazar günleri fazla mesai ile çalıştırıldığını, ayrıca ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını, ancak, hak etmiş olduğu alacaklarının kendisine ödenmediğini ileri sürerek fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile kademe durdurulmasından doğan ücret kaybı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, iş akdine istifa ile son veren davacının tüm hak ve alacaklarının ödendiğini, ücret alacaklarının zamanaşımına uğradığını, işe giriş-çıkış kayıtlarının ... kayıtları ile tutulduğunu, bu kayıtlardan da davacının fazla mesai çalışması olmadığının anlaşıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda toplanan delillere göre ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasında davacının fazla mesai yapıp yapmadığı, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışıp çalışmadığı, çalışma yapılmış ise işverence karşılığının ödenip ödenmediği konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Aynı esaslar ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmalar için de geçerlidir.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.

Somut olayda; işverence sunulan Aylık Ücretli Personel Yönetmeliklerinin davacıya tebliğ edilip edilmediği dosya kapsamına göre anlaşılamamaktadır. Bu durumda, çalışma koşullarında esaslı değişiklik içeren yönetmeliklerin davacının işe alınmasından sonra yürürlüğe girmiş olmaları halinde davacıya tebliğ edilip edilmediği ve davacının söz konusu değişiklikleri onaylayıp onaylamadığı araştırılarak, onayının bulunması koşulu ile tebliğ tarihinden sonraki dönemlerde 270 saat kuralının uygulanması gerekirken tüm dönemde 270 saatin mahsubu ile sonuca gidilmesi hatalı olup bozma sebebidir.

Diğer yandan, davalı vekili, işyerine giriş çıkışın kartla yapıldığını belirterek davacıya ait ... denilen kart basma kayıtlarını sunmuş, davacı ise iş yerinde ... saatlerini gösterir kayıtlar olmasına rağmen elektronik ortamda tutulan bu raporların davalı işverenlikçe istenildiği zaman değiştirilebildiğini belirtmiştir. Mahkemece yapılan değerlendirmede, bilirkişi raporu doğrultusunda ... kayıtlarına göre hesap edilen alacaklar hüküm altına alınmıştır. Dosya kapsamında iş yeri çalışanı olan taraf tanıkları dinlenilmiş, davalı tanığı ... dışındaki tanıklar, iş yerine giriş çıkışa ilişkin kart basma kayıtlarından bahsetmemişlerdir. Mahkemece, kayıtların gerçeği yansıtmadığı hususundaki davacı itirazları karşılanmadan, hukuki dinlenilme hakkı kısıtlanarak karar verilmesi isabetli değildir. Bu nedenle konusunda uzman bilirkişi katılımı ile mahallinde keşif yapılarak, söz konusu kayıtların muteber olup olmadığı, davacıya ait ... kayıtlarının değiştirilip değiştirilmediği belirlenmeli ve buna göre fazla mesai ücreti ve ulusal bayram genel tatil çalışma ücretleri varsa hesaplanmalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 30.06.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8505, Karar No: 2017/10031, Tarih: 16.10.2017

**2. Ceza Dairesi         2015/8505 E.  ,  2017/10031 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Suça sürüklenen çocuk ... ve temyize gelmeyen suça sürüklenen çocuk ...'in başka araçlara ilişkin oto teyp hırsızlığı ihbarı üzerine o civarda yakalandıklarında suçlarını kabul ederek ayrıca temyize gelmeyen suça sürüklenen çocuk ...'in temyize konu aracın bulunduğu yeri de tarif ederek camını kırıp oto teybini çalıp yakınındaki otların arasına sakladıklarını söyleyerek müştekinin başvurusu olmadan iadeyi sağladıklarının anlaşılması karşısında; suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan hüküm kurulurken 5237 sayılı TCK'nın 168/1. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 16/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/37088, Karar No: 2012/42289, Tarih: 10.12.2012

**3. Ceza Dairesi         2011/37088 E.  ,  2012/42289 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

5237 sayılı TCK'nin 50/1-f maddesi uydulamasında infazı kısıtlayacak şekilde sanığın temizlik hizmetlerinde çalıştırılmasına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ve O yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince isteme aykırı olarak BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama gerektirmediğinden 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesi gereğince 5237 sayılı TCK'nin 50/1-f maddesi uygulamasına yönelik hüküm fıkrasındaki “temizlik hizmetlerinde çalıştırılması” ibaresinin karar metninden çıkarılarak yerine “kamuya yararlı bir işte çalıştırılması” ibaresinin konulması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10.12.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15099, Karar No: 2015/7802, Tarih: 04.05.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/15099 E.  ,  2015/7802 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Silifke 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

(İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Tarihi : 19/03/2014

Numarası : 2009/330-2014/183

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı .... Belediye Başkanlığı (T.. B..) vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalı davalı ...... Belediye Başkanlığı (T.. B..) vekilinin yerinde bulunmayan tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ....... Belediye Başkanlığı (T.. B..)'na yükletilmesine, 4.5.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1632, Karar No: 2014/13815, Tarih: 22.12.2014

**10. Ceza Dairesi         2012/1632 E.  ,  2014/13815 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 10 - 2010/281464

Mahkeme : KARŞIYAKA 3.Sulh Ceza Mahkemesi

Karar Tarihi- Numarası : 06/05/2010 – 2009/1070 esas ve 2010/536 karar

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Sanığın bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlediği anlaşıldığından 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine” karar verilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin hükmün BOZULMASINA, 22/12/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/160, Karar No: 2017/3196, Tarih: 22.05.2017

**20. Ceza Dairesi         2017/160 E.  ,  2017/3196 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : . Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hükümler : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Temyiz incelemesi; duruşmalı inceleme talebinde bulunan sanıklar ... ve ... ... müdafilerinin yöntemine uygun davetiye tebliğine rağmen duruşmaya gelmemesi ve geçerli bir mazeret de bildirmemeleri nedeniyle sanıklar ... ve ... yönünden duruşmasız olarak, sanıklar ...ve ... hakkında ise müdafilerinin süresindeki istemleri nedeniyle duruşmalı olarak yapılmıştır.

TCK'nın 53. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarih ve E.2014/140; K.2015/85 sayılı kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içerisindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç tipi ve yaptırımların eleştiri ve aşağıda belirtilen dışında doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü'nce tanık numune olarak alınan uyuşturucu maddenin de müsaderesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı, sanıklar müdafileri ile sanıklar....in temyiz itirazları ile sanıklar ..., ... ve ... müdafilerinin duruşmada bildirdikleri sözlü savunmaları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin BOZULMASINA; ancak bu aykırılıkların yeniden duruşma yapılmaksızın 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan; hüküm fıkrasının müsadereye ilişkin bölümüne “İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarı müdürlüğünce suç konusu uyuşturuculardan alınan şahit numunelerin de müsaderesine” ibaresinin yazılması suretiyle, hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA, hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre göz önüne alınarak sanıklar hakkındaki salıverilme talebinin reddine, 22/05/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

TEFHİM TUTANAĞI: 22.05.2017 tarihinde verilen bu karar Yargıtay Cumhuriyet savcısı ... ... katılımıyla ve duruşmada savunmasını yapmış bulunan sanık ... müdafii Avukat ... ... yüzüne karşı, sanık ... ... müdafii Av. ... ... ile sanık ... müdafii Avukat ... ... yokluklarında 25.05.2017 tarihinde, açık olarak okundu.
Yargıtay — Esas No: 2009/41740, Karar No: 2010/5295, Tarih: 01.03.2010

**9. Hukuk Dairesi         2009/41740 E.  ,  2010/5295 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini

belirterek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davalıya ait işyerinde güvenlik görevlisi olarak çalışan ve iş sözleşmesi güvenlik hizmetinin dışarıdan hizmet alımı yolu ile feshedilen davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini belirterek, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili, davacının iş sözleşmesinin güvenlik hizmetinin alt işverene verilmesi nedeni ile feshedildiğini, feshin işletme ve işyeri gereklerine dayandığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davalı işveren tarafından, şirketin Şanlıurfa’daki tesisinde üretimin durduğu ve bu nedenle davacı ile beraber toplam üç güvenlik görevlisinin işine son verildiği, davacı ile beraber bu üç güvenlik görevlisinin ilkokul mezunu olması dolayısıyla eğitim durumunun uygun olmaması ve ekonomik nedenlerle işlerine son verildiği belirtilmiş ise de, davacı ile beraber iş akti sona erdirilen üç güvenlik görevlisi yerine özel bir şirketle anlaşılarak güvenlik işinin verildiği ve bu üç güvenlik görevlisi yerine özel güvenlik şirketinin beş elemanına aynı işin yaptırıldığı, tüm bunlar ışığında hizmet aktinin sona erdirilmesinde iş kanunun çerçevesinde haklı bir sebebin bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan fesihte, yargısal denetim yapılabilmesi için mutlaka bir işletmesel karar gerekir. İş sözleşmesinin iş, işyeri veya işletme gereklerine dayalı olarak feshi, işletmesel kararın sonucu olarak gerçekleşmekte, fesih işlemi de işletmesel karar çerçevesinde değişen durumlara karşı işverene tepkisini oluşturmaktadır. Bu kararlar işletme ve işyeri içinden kaynaklanan nedenlerden dolayı alınabileceği gibi, işyeri dışından kaynaklanan nedenlerden dolayı da alınabilir. Bu nedenler, bir ya da birden fazla işçinin işyerinde çalışmaya devam etmesi gerekliliğini doğrudan veya dolaylı olarak ortadan kaldırıyorsa, dikkate alınmalıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 20/2 maddesinde açıkça, feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü davalı işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlayacaktır. Bu kapsamda, işveren fesihle ilgili karar aldığını, bu kararın istihdam fazlası meydana getirdiğini, tutarlı şekilde uyguladığını ve feshin kaçınılmaz olduğunu ispatlamalıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 20/2 maddesinde açıkça, feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü davalı işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlayacaktır. Bu kapsamda, işveren fesihle ilgili karar aldığını, bu kararın istihdam fazlası meydana getirdiğini, tutarlı şekilde uyguladığını ve feshin kaçınılmaz olduğunu ispatlamalıdır.

Feshin işletme, işyeri ve işin gerekleri nedenleri ile yapıldığı ileri sürüldüğünde, öncelikle bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, bağlı işveren kararında iş görme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı (tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı (keyfilik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı (ölçülülük denetimi-feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır. Dairemizin kararlılık kazanan uygulaması bu yöndedir. (06.10.2008 gün ve 2008/30274 Esas, 2008/25209 Karar, 11.09.2008 gün ve 2008/25324 Esas, 2008/23401 Karar sayılı ilamlarımız).

İşletmesel kararın amacı ve içeriğini belirlemekte özgür olan işveren, işletmesel kararı uygulamak için aldığı tedbirin feshi gerekli kıldığını, feshin geçerli nedeni olduğunu kanıtlamalıdır. İşletmesel kararın amacı ve içeriğini serbestçe belirleyen işveren, uygulamak için aldığı, geçerli neden teşkil eden ve ayrıca istihdam fazlası doğuran tedbire ilişkin kararı, sürekli ve kalıcı şekilde uygulamalıdır. İşveren işletme, işyeri ve işin gerekleri nedeni ile aldığı fesih kararında, işyerinde istihdam fazlalığı meydana geldiğini ve feshin kaçınılmazlığını kanıtlamak zorundadır. İş sözleşmesinin feshiyle takip edilen amaca uygun daha hafif somut belirli tedbirlerin mevcut olup olmadığının değerlendirilmesi, işverenin tekelinde değildir. Bir bakıma feshin kaçınılmaz olup olmadığı yönünde, işletmesel kararın gerekliliği de denetlenmelidir. Feshin kaçınılmazlığı ekonomik açıdan değil, teknik denetim kapsamında, bu kararın hukuka uygun olup olmadığı ve işçinin çalışma olanağını ortadan kaldırıp kaldırmadığı somut olarak araştırılmalı, kısaca feshin son çare olması ilkesi incelenmelidir. İşletme, işyeri ve iş gereklerinin, iş sözleşmesi feshedilen işçinin işyerinde istihdam edilme imkânına somut olarak etki etmesi şarttır. İşçinin işverenin aynı işyerinde başka bir bölümünde veya başka bir işyerinde çalıştırılma olanağının somu olarak araştırılması gerekir. İşçinin başka bölümde veya işyerinde değerlendirme olanağı var ise, işletme gereklerine dayalı fesih geçersiz olacaktır.