muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/15422, Karar No: 2013/22654, Tarih: 18.12.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/15422 E.  ,  2013/22654 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2-Davacı vekili, davacının davalı işyerinde 2004 yılı Mayıs ayında satış görevlisi olarak çalışmaya başladığını, müvekkilin 15/04/2011 günü... ile yaptığı görüşmeden sonra iş akdinin feshedildiğini öğrendiğini, ancak cumartesi ve pazar çalıştığını, 18/04/2011 tarihinde şirket sahibiyle yaptığı telefon görüşmesinde davacının haklarını istediğini, ancak şirket sahibinin "hiçbir şey alamazsın git bildiğini yap" diyerek "iş yerini terk etmesini ve bir daha gelmemesini" söylediğini, müvekkilinin haftanın 6 günü 09.00-20.30 saatleri arasında ve tüm genel tatillerde çalıştığını, yıllık iznini yılda 7 gün olarak kullandığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının 21/10/2004 tarihinden işten ayrıldığı 18/04/2011 tarihine kadar satış görevlisi olarak çalıştığını,...'ın şirketin yetkilisi ya da ortağı olmadığını, 18/04/2011 tarihinde davacının...ile telefonla yaptığı görüşmede ...Mağazasında iş bulduğunu belirterek kıdem tazminatının ödenmesini istediğini, akabinde davacının 18-19, 20 Nisan ve izleyen günlerde işe gelmediğini, gelmediği günlerle ilgili tutanak tutulduğunu, ihtarname ile mazeretini belgelemesi istenen davacının mazeretini belgelemediği gibi işe de dönmemesi nedeniyle iş akdine son verildiğini, tüm hak ve alacaklarının ödendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacının ücretinin düşürülmesi nedeniyle iş akdinin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiği, devamsızlık tutanağında imzası bulunan davalı tanığı ...'ün beyanının davalının iddiasını doğrular nitelikte olmadığı, 6 yılı aşkın bir süre aynı işyerinde çalışan işçinin sebepsiz yere bütün işçilik alacaklarından yoksun kalacak şekilde iş akdini feshetmesinin çalışma koşullarına ve hayatın olağan akışına aykırı olduğu sonucuna varılarak davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı, davacının yıllık izinlerini kullandığının usule uygun olarak ispat edilememesi nedeniyle davacının kullanmadığı yıllık ücretli izin alacağının bulunduğu, yine ödenmeyen ücret alacağının bulunduğu, işyerinde fazla mesai yapıldığı ve milli bayram günlerinde çalışıldığı, bu çalışmaların karşılığının ödendiğinin davalı tarafça ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında, davacının ihbar tazminatına hak kazanıp kazanmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Taraflar arasında, davacının ihbar tazminatına hak kazanıp kazanmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Somut olayda, davacı iş aktinin haksız olarak işverence feshedildiğini iddia etmiştir. Davalı ise, davacının başka bir iş bulması nedeniyle işi bıraktığını, davacının işe gelmemesi üzerine (18-19-20).04.2011 tarihlerinde devamsızlık tutanakları düzenleyerek 03.05.2011 tarihinde iş aktini haklı nedenle feshettiğini savunmuştur. Mahkemece, davacının ücretinin düşürülmesi sebebiyle davacı işçinin haklı nedenle iş akdini feshettiği kabul edilerek kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulüne karar verilmiştir. Yapılan yargılama sonunda davacının fazla mesai, ulusal bayram genel tatil ve ücret alacaklarının hüküm altına alınmış olmasına göre davacının ödenmemiş işçilik alacakları bulunduğundan işçinin iş akdini feshinin haklı nedenle yapılmış olmasına göre davacının kıdem tazminatına hak kazanmakla birlikte ihbar tazminatını talep edemeyeceği kabulü ile ihbar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece kabulüne karar verilmiş olması hatalı olmuştur.

3-HMK'nun 26. maddesine göre hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir. Somut olayda, davacı dava dilekçesinde yılda 7 gün yıllık iznini kullandığını bildirmiş olmasına rağmen bilirkişi tarafından davacının 2007, 2008, 2009, 2010 yıllarında yıllık izin kullanmadığı kabulü ile rapor tanzim edilmiş ve mahkemece de talep aşılmak suretiyle hazırlanan hatalı bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilmiş olması isabetsizdir.

4-Davacı vekilinin verdiği ıslah dilekçesinde faiz talebi olmadığı halde 6100 sayılı HMK'nun 26.maddesine aykırı davranılarak ıslah ile istenen alacak miktarlarına faiz işletilmesi de hatalı olmuştur.

O halde davalı vekilinin bu yönlere ilişkin temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 18.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11930, Karar No: 2016/7794, Tarih: 23.11.2016

**11. Ceza Dairesi         2016/11930 E.  ,  2016/7794 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi usul kanununa muhalefet

HÜKÜM : Beraat

Dairemizin 28.05.2014 gün 2012/26019 esas 2014/10421 karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilen ancak yeniden hüküm kurulması unutulan "Maliye Bakanlığı ile anlaşması olmadığı halde belge basma" suçundan zamanaşımı süresi içinde mahallinde hüküm kurulması olanaklı görülmüştür.

Bozmaya uyularak sanığa yüklenen defter, kayıt ve belgeleri ibraz etmeme, gizleme suçunun yasal unsurları itibariyle oluşmadığı dosya içeriğine uygun şekilde gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan katılan kurum vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA, 23.11.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/17922, Karar No: 2023/551, Tarih: 16.01.2023

**9. Hukuk Dairesi         2022/17922 E.  ,  2023/551 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

SAYISI : 2022/208 E., 2022/479 K.

DAVA TARİHİ : 11.01.2021

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı asılın davalı ... Bakanlığına bağlı işyerinde hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışmaktayken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) hükümlerine göre 02.04.2018 tarihinde sürekli işçi kadrosuna geçirildiğini, davalı Bakanlık ile davacı arasında sürekli işçi kadrosuna geçirilirken imzalanan belirsiz süreli ... sözleşmesinde asgari ücretin belirli bir oran fazlasının davacının ücreti olarak öngörüldüğünü, sözleşme hükmüne göre ücretin her yıl asgari ücretin belirli bir oran fazlası olarak belirlenmesi gerekmesine karşın sözleşmeye aykırı olarak davacının ücretinin asgari ücret seviyesine çekilmek ve bu ücrete %4 zam uygulanmak suretiyle eksik ödeme yapıldığını ileri sürerek davacının eksik ödemeden kaynaklı fark ücret, ikramiye ve ilave tediye alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, kadroya geçiş sonrası Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu ... sözleşmesi dikkate alınarak ücretin belirlendiğini, hukuka aykırı bir uygulamanın söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.....2021 tarihli kararı ile toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı ile davalı İdare arasında imzalanan belirsiz süreli ... sözleşmesinin 7 nci maddesinde, davacının ücretinin asgari ücretin belirli bir oran fazlası olacağına dair düzenleme olduğundan hareketle belirsiz süreli ... sözleşmesinin ve toplu ... sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca yapılan hesaplama doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilli istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilli istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 29.12.2021 tarihli kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 07.03.2022 tarihli ve 2022/2602 Esas, 2022/2888 Karar sayılı ilâmı ile davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, davacı tarafından ücret farkı, ikramiye ve ilave tediye alacaklarının eksik ödendiği gerekçesiyle arabulucuya başvurulup son tutanak dava dilekçesine eklenerek dava açıldığı, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan ve davacının ıslahına dayanak oluşturan bilirkişi raporunda hesaplamaların dava tarihi olan 11.01.2021 tarihi esas alınarak yapıldığı, arabuluculuk faaliyetinin ise tarafların anlaşamadığına ilişkin düzenlenen son tutanak tarihinden önce muaccel olan alacaklar için gerçekleştirildiği, arabuluculuk son tutanak tarihinden sonra ihtilaf konusu olan, son tutanak tarihi ile 11.01.2021 olan dava tarihi arasında kalan talep dönemi için arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği dikkate alındığında, bu dönem yönünden davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği, ücret farkı, ilave tediye farkı ve ikramiye farkı alacaklarına arabuluculuk son tutanak tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği, davacının ikramiye farkı alacağına en yüksek banka mevduat faizi yerine, en yüksek işletme kredisi faizi uygulanmasının hatalı olduğu gerekçeleriyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilâmı doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; davacının eksik ödenen ücret alacağının bulunmadığını, yapılan ödemelerin mevzuata ve Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu ... sözleşmesine uygun olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; davacının eksik ödenen ücret alacağının bulunmadığını, yapılan ödemelerin mevzuata ve Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu ... sözleşmesine uygun olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, arabuluculuk anlaşamama tutanağının düzenlendiği tarihten sonraki döneme ilişkin fark alacaklar yönünden davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilip verilmediği ile faiz türü ve başlangıç tarihi hususlarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 7036 sayılı ... Mahkemeleri Kanunu'nun 3 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

16.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/16197, Karar No: 2023/9353, Tarih: 29.11.2023

**8. Ceza Dairesi         2020/16197 E.  ,  2023/9353 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2016/133 E., 2016/199 K.

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, kasten yaralama

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan usul hükümlerine göre temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu, ve reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Denizli Cumhuriyet Başsavcılığının 29.03.2016 tarihli iddianamesiyle sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve adam öldürmeye teşebbüs suçlarından cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır.

2. Denizli 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 21.06.2016 tarihli kararı ile sanık hakkında yaralama suçundan 3 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan ise 4 yıl hapis cezası ile mahkumiyetine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafinin temyiz isteği; katılanın kendi isteğiyle araca bindiğine, haksız tahrik ve etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmadığına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Dava konusu olay, sanık ile mağdurun 2012 yılında aynı apartmanda oturdukları, sanığın cezaevindeyken mağdurun eşiyle birlikte olduğunu ve bu nedenle boşandıklarını düşündüğü, yaklaşık 4 yıl sonra tesadüfen lokantada karşılaştıkları, sanığın yanında kimliği belirlenemeyen şahısla mağdurun bulunduğu masaya gittiği, eski eşi ile arasında ilişkisi olup olmadığını sorduğu, katılanın böyle bir şey olmadığını söylediği, ardından sanığın katılandan evini göstermesini istediği, mağdur yanında arkadaşı tanık F.B'nin aracıyla gitmek istediğini söylediği, tanığın kullandığı araçla sanık yanında kimliği tespit edilemeyen şahsın mağduru arka koltuğa oturttukları, ara sokakta araçtan inerek tanık F.B'yi oradan gönderdikleri, sanığın mağduru "seni ve aileni öldürürüm" diyerek tehdit edip ele geçirilemeyen bıçak ile katılanı sağ göğsünden ve bacaklarından toplam beş kez bıçaklayarak, basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde yaraladığı ardından orada bıraktıkları iddiasına ilişkindir.

IV. GEREKÇE

IV. GEREKÇE

Sanığın kimliği tespit edilemeyen şahıs ile birlikte mağdurun evini göstermesini bahane ederek tanık F.B'nin aracına bindikleri, mağduru arka koltuğa oturttukları, ara sokakta araçtan inerek tanık F.B'yi oradan gönderdikleri, sanığın mağduru "seni ve aileni öldürürüm" diyerek tehdit edip ele geçirilemeyen bıçak ile katılanı sağ göğsünden ve bacaklarından toplam beş kez bıçaklayarak, basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde yaraladığı olayda sanığın eyleminin kül halinde cebir, tehdit kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğu, temadi eden bu süreçte mağdura yönelik olan yaralama eyleminin kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsuru olması nedeni ile ayrı bir suç olarak değerlendirilmeyeceği sanık hakkında 5237 sayılı Kanun' un 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) ve (b) bendi gereğince tek bir hüküm kurulması gerektiği gözetilmeksizin, yazılı şekilde eylemin bölünerek ayrı ayrı hükümler kurulması suretiyle 5271 sayılı Kanun'un 225 inci maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranılması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V.KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Denizli 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 21.06.2016 tarihli kararına yönelik sanık müdafinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin 1412 sayılı Kanun'un 321 ve 326 ncı maddeleri gereği kazanılan hak saklı kalmak üzere, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 29.11.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8414, Karar No: 2014/18760, Tarih: 14.10.2014

**7. Hukuk Dairesi         2014/8414 E.  ,  2014/18760 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Bolu İş Mahkemesi

Tarihi : 07/04/2014

Numarası : 2013/81-2014/148

Taraflar arasındaki dava sonucunda verilen hükmün süresi içinde taraflarca temyiz edilmesi, incelemenin Yargıtayca duruşmalı olarak yapılması davalı C.. A.. vekili tarafından istenilmekle, duruşma için tebliğ edilen 16.09.2014 günü belirlenen saatte temyiz eden davalı C.. A.. vekili Av.F.. E.. Y.. geldi, davacı ve diğer davalı taraftan gelen olmadı. Gelenin huzuru ile duruşmaya başlandı. Duruşmada hazır bulunan tarafın sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyadaki belgeler incelendi. Gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalı K.. M.. vekilinin tüm, davacı ile davalı C.. A.. vekilinin ise aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2 nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2 nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Yasa ile İş Kanununun 2 nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, İş Kanununun 5 inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır.

İş Kanununun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 15.5.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı Yasanın 1 inci maddesiyle değiştirilmiş ve alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tespiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve ilgililer altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. İş Müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair hüküm kurulması halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.