muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/1788, Karar No: 2024/3762, Tarih: 03.04.2024

Bu nedenle işyerinin gerçekten var olup olmadığı, Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, işin niteliği eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77 inci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin birinci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. Diğer taraftan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayıl Kanun'un 86/9 uncu maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77 ve 80 inci maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun; 288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 nci maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 ve 202 nci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

Davacıya ait ücret bordrolarının imzalı olması, Kuruma yapılan resmi bildirimler karşısında, yazılı belgenin aksinin ancak aynı kuvvetteki yazılı belgeyle ispatlanabilir, yazılı belge karşısında tanık deliline itibar edilmez. İşçilik alacakları davası ile prime esas kazancın tespitine dair davaların, tarafları ve ispat usulleri bakımından birbirinden farklı davalar olduğu, işçilik alacakları davasında taraflarca getirilme ilkesinin uygulanmasına rağmen prime esas kazancın tespiti davasının kamusal yönü dikkate alındığında, alacak davasında verilen karar güçlü delil ve bağlayıcı olmayıp yazılı delil başlangıcı olarak da kabul edilemez.

Eldeki davada; Mahkemece hizmet tespitine yönelik hüküm, davacının Devlet Demir Yollarından davalı şirketlerce alınan ihaleler kapsamında çalıştığını iddia etmesi karşısında mahkemece TCDD Genel Müdürlüğünden ihale tarihleri istenilmiş ise de gönderilen yazı cevabında asıl dosya davalısı ... ... Mühendislik İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile TCDD Genel Müdürlüğü arasında imzalanan sözleşmelerin başlangıç tarihleri bildirilmiş ise de bitiş tarihlerine dair bir bilgi yer almadığı Mahkemece davalı şirketlerce ihale kapsamında çalıştırılacak personele dair iş sahibine bildirim yapılıp yapılmadığı hususu sorularak bildirildiği takdirde çalışan listelerinin ise istenilmediği, asıl dosya davalısı ... Yapı ile birleşen dosya davalısı ... adi ortaklığının işveren olarak kabulü ile bir kısım hizmet dönemi yönünden davacı lehine hüküm kurulmuş ise de anılan iş yerine ilişkin iş yeri tescil dosyası ile dönem bordrolarının getirtilmediği, dinlenilen tanıkların birleşen dosya davalı şirket hakkında beyanlarının alınmadığı Mahkemece bu yönüyle eksik araştırmanın yapıldığı, İlk Derece Mahkemesince davalı tanığı beyanından hareketle davacının Kasım-Mart ayları arasında hava şartları nedeniyle çalışılmadığı kabul edilmiş ise de dinlenilen tanık anlatımlarının bu noktada çelişkili olduğu bir kısım tanıkların davacının ekip başı olması nedeniyle ihale bitiminde diğer ihaleye geçtiğini ve çalışmasının sürekli olduğunu beyan etmeleri ile dinlenilen bodro tanıklarının kuruma bildirilen hizmet sürelerinin incelenmesi neticesinde belirtilen aylarda kesintisiz çalışmalarının bulunduğunun görüldüğü , bu yönüyle çelişkilerin giderilmediği, dinlenilen bordro tanıklarının davacı ile hangi ihaleler kapsamında çalıştıklarına ilişkin beyanlarının sorulmadığı, dosya kapsamındaki ücret bordrolarının ve banka kayıtlarının incelenmesi neticesinde asıl dosya davalıları nezdinde uzun süreli çalışmaları bulunan ve davacıya banka üzerinden ücret ödemeleri gerçekleştiren bordro tanıkları ... ile ... 'un beyanlarının alınmadığı bu yönüyle eksik araştırma yapıldığı anlaşılmakla hizmet süresinin belirlenmesi eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

Yine eldeki davada Mahkemece prime esas kazanca yönelik olarak, dava dosyasına davacı tarafça sunulan ve dosya kapsamından bordroda yazılı tutarın ödendiği anlaşılamayan ... Yapı Ltd. Şti. kaşeli davacının 2012/10 ayı ücret bordrosunda davacı ..., net 2.250,00 TL (AGİ hariç), brüt 3.142,90 TL ücret ile çalıştığının belirtildiği, 2012/10 ayı ücret bordrosuna göre davacı ...'ün brüt ücreti 3.142,90 TL olup bu ücretin de asgari ücretin 3.34 katı tespiti ile önceki ve sonraki dönemde bu kat sayı esas alınarak, asgari ücrete oranlama yoluyla yapılan tespitin ve prime esas aylık kazancının belirlenmesi eksik inceleme ve yanılgılı değerlendiremeye dayalıdır.

Yapılacak iş; Mahkemece TCDD Genel Müdürlüğü ile yeniden yazışma yapmak suretiyle davalı ... Mühendislik firması ile imzalanan ihale sözleşmelerinin bitiş tarihlerini de içerir şekilde bilgi ve belgeler ile davalı şirketlerin alınan ihaleler kapsamında iş sahibi kuruma çalıştırılacak personel veya davacıya yönelik bildirimde bulunup bulunmadığı sorularak bildirim yapılmış ise çalışan listeleri ve ilgili bilgi ve belgeleri temin etmek, ilgili ...'ndan ... firması adi ortaklığına ilişkin iş yeri tescil dosyasının örneği ile varsa dönem bordrolarını getirtmek, bildirilen bordro tanıklarının davanın ispatına yarayacak şekilde beyanlarını almak, bordro tanıkları ... ve ... 'un beyanlarının alınması ile daha önce dinlenilen tanıkların yukarıda bahsi geçen hususlar gereğince çelişkileri de giderecek şekilde yeniden beyanlarının alınmasını sağlamak davacının prime esas kazancın tespit istemine ilişkin olarak yazılı delil arandığı şayet yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belge ya da belgeler bulunması halinde tanıkla da ispatın mümkün olabileceği göz önüne alınarak, talep edilen dönemle ilgili ücret ödemesine ilişkin yazılı delilin veya banka kaydının olup olmadığı araştırılmalı, varsa bu bilgi ve belgeler de celp edilmeli, varsa banka kayıtları ile Kuruma bildirilen dönem bordroları karşılaştırılarak inceleme yapılmalı, yukarıda açıklanan ispat kuralları çerçevesinde yeterli araştırma yapılarak varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10643, Karar No: 2022/19346, Tarih: 22.11.2022

**2. Ceza Dairesi         2022/10643 E.  ,  2022/19346 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali, kamu malına zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

I – Suça sürüklenen çocuk hakkında kamu malına zarar verme suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz isteminin incelenmesinde,

Suç tarihinde 15-18 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuğun kamu malına zarar verme suçundan eylemine uyan TCK’nın 152/1-a ve 31/3. maddelerinde öngörülen cezanın türü ve üst sınırına göre, aynı Kanun'un 66/1-e, 66/2. maddelerinde belirtilen 5 yıl 4 aylık zamanaşımının 24.11.2015 tarihli mahkumiyet kararından, 23.09.2021 olan karar tarihine kadar geçtiği gözetilerek davanın zamanaşımı nedeniyle düşürülmesi yerine yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuğun temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davasının, 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi gereğince zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE,

II– Suça sürüklenen çocuk hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz isteminin incelenmesinde,

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hâkimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

III - Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz isteminin incelenmesine gelince,

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak,

1. Daha önce hapis cezasına mahkum edilmemiş olan ve fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış olan suça sürüklenen çocuk hakkında hükmolunan kısa süreli hapis cezasının, 5237 sayılı TCK'nın 50/3. maddesi gereğince, aynı maddenin 1. fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğunun gözetilmemesi,

2. Suça sürüklenen çocuk hakkında malın değerinin azlığı nedeniyle indirim yapılırken uygulama maddesi olan 5237 TCK’nın 145. maddesinin kararda gösterilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuğun temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün açıklanan nedenle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 22.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10116, Karar No: 2023/530, Tarih: 23.01.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/10116 E.  ,  2023/530 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/122 E., 2022/363 K.

DAVACILAR :1- ... Lojistik ve Tic. A.Ş.

2- .... vekilleri Avukat ...

DAVA TARİHİ : 11.01.2010

HÜKÜM/KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen kurum işleminin iptali, menfi tespit ve alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı SGK Bşk. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle, ... Büyükşehir Belediyesinden alınan ihale kapsamında 2006/8 - 2008/12 arası dönem için fark prime esas kazanç tutarları üzerinden ek bildirge verilmesine yer olmadığının, yine bu dönem yönünden kuruma herhangi bir ek prim borcuyla gecikme zammı borcu olmadığının tespiti, tahsil edilen 3.835.214,29 TL'nın ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsilini, aksine kurum işleminin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum, yapılan işlemlerin mevzuata uygun olup kurum işlemlerinde bir hukuka aykırılığın bulunmadığı, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair verilen kararın davacılar tarafından temyizi üzerine mahkeme kararı dairemizin 30.06.2016 günlü ilamıyla onanmış, onama kararı üzerine davacılar tarafından maddi hataya dayalı bozma istemi üzerine karar dairemizin 13.12.2016 günlü ilamıyla bozulmuştur.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesi kararının davacılar tarafından maddi hataya dayalı temyizi üzerine dairece;

"Mahkemenin hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesi kararının davacılar tarafından maddi hataya dayalı temyizi üzerine dairece;

"Mahkemenin hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

1-Dava dosyası getirtilmemiş olmakla birlikte, dosya içerisinde yer alan ... 4.İş Mahkemesinin 11.04.2012 gün ve 2010/52 Esas 2012/207 karar sayılı ilamıyla, ... Büyükşehir Belediyesi'nden ihale ile alınan "Avrupa yakası ana arterlerin, meydanların, geçitlerin el ile süpürülmesi,temizlenmesi ve her türlü görüntü kirliliğinin giderilmesi" işi nedeniyle 2006 yılı 8.ay-2008 yılı 12.aylar arası döneme ilişkin olarak tahakkuk ettirilen ve itirazi kayıtla ödenen 306.627,44 TL prim ve fer'ilerin faiziyle birlikte ödenmesinin istendiği, istemin reddine dair mahkeme hükmünün temyizi üzerine anılan red hükmünün, Dairemizin 16.10.2012 gün ve 2012/52-207 sayılı ilamı ile açıklamalı olarak Onandığı, bilahare yapılan başvuru sonucu Uyuşmazlık Mahkemesinin 13.10.2014 gün ve 2014/18-188 sayılı ilamıyla Dairemizin onama kararına konu olan kurum işleminin ve tasarrufunun hukuka aykırılığından bahisle iptaline ve anılan 306.627,44 TL'nin davacıya iadesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 30'uncu madde hükmüne göre, Uyuşmazlık Mahkemesinin görev konusundaki ilke kararlarının Uyuşmazlık Mahkemesi ve bütün yargı mercilerini, hüküm uyuşmazlıkları dolayısıyla verilecek esasa dair ilke kararlarının ise sadece Uyuşmazlık Mahkemesini bağlayacağının belirtilmiş olması karşısında; yukarıda belirtilen Uyuşmazlık Mahkemesi karanının Dairemiz yönünden bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır.

Hal böyle olmakla birlikte; Dairemizin 16.10.2012 günlü Onama kararıyla kesinleşen ... 4.İş Mahkemesinin 52/207 sayılı dava dosyası içeriği ile iş bu eldeki dava dosyası içeriklerinin karşılaştırılarak mükerrerlik ve iritibat durumunun irdelenmesi gerekir.Bu kapsamda, anılan onamaya konu dava dosyası celbedilerek, davacı istemi ile isteme esas kurum işlemleri, müfettiş raporları, tahakkuk yazıları, ödeme belgeleri, tahakkuka konu kurum alacakları kalem kalem belirlenmeli, keza iş bu davadaya konu yapılan 3.835.214,29 TL tutarındaki kurum alacağının hangi kalemlerden oluştuğu, dayanağı kurum kayıt ve belgeleri, ayrıca davaya esas yapılan 20.08.2009 tarih 10.835.780 sayılı kurum yazısı ve bu yazıya karşı yapılan itirazı red eden 02.12.2009 tarih 15.679.478 sayılı kurum kararları celbedilerek karşılaştırılmalıdır.

2-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan ihale ile üstlenilen "Avrupa yakası ana arterlerin, meydanların, geçitlerin el ile süpürülmesi, temizlenmesi ve her türlü görüntü kirliliğinin giderilmesi" işinde, idari şartnamenin 7.3.2.1 maddesinde, yüklenilen ihale konusu işin yapılması için ünvanları belirtilen sayıdaki personelin çalıştırılmasının istendiği, aynı şartnamede çalıştırılacak personele ödenecek ücretlerin dahi belirtilmiş olduğu ve ihaleyi alan davacı işverenin ihale şartnamesindeki bu hususlara yasal olarak uyma yükümlülüğü mevcut ise de; Uyuşmazlık Mahkemesinin 13.10.2014 gün ve 2014/18-188 sayılı ilamında belirtilen, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın davacı şirkete hitaben "mevcut personel sayısının azaltılması istemine yönelik" olduğu ifade edilen "18.05.2007 gün-1327 sayılı yazısı" ve "28.02.2011 gün 433/35241 sayılı" yazıları ile anılan bu yazılara ihale makamının onayının bulunup bulunmadığı, hakedişlerin ihale şartnamesine uygun yapılıp yapılmadığı, anılan Belediye Başkanlığı yazıları kapsamında hakedişlerde de bir azalmanın olup olmadığı araştırılmalıdır.

Böylece yapılacak araştırma ve konusunda uzman bilirkişi kurulundan alınacak raporla; ihale konusu işin yapılması için ünvanları belirtilen personelin, şartnamede öngörülen ücretler üzerinden hakedişlere göre çalıştırılmadıkları ayların ve/veya belirtilen ücretlere göre eksik ödenen ücretlerin belirlenmesiyle davacı firmanın ihale döneminde kuruma olan borcu ortaya konularak varılacak sonuca göre karar verilmelidir" gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen, yukarıda tarih, esas ve karar numaraları yazılı davada;

"davanın kabulü ile,

1-Davacı tarafça kuruma yapılan itirazın reddine dair 02.12.2009 tarih, 15619478 sayılı kararın iptaline,

2-Ek prim 2.237.347,39 TL, işsizlik primi 188.888,88 TL, damga vergisi 797,50 TL, gecikme zammı 1.408.180,52 TL olmak üzere toplam 3.835.214,29 TL'nin ödeme tarihi olan 13.08.2010 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi birlikte davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Bşk. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Bşk. vekili, yapılan hesaplamıanın bozmaya aykırı olduğu, heasplama yapılırken ödenmesi gereken prim miktarı yerine hatalı olarak maliyet hesabı yapıldığı, ilgisiz ödeme kalemlerinin hesaplamaya dahil edildiği, davanın işçilik oranıyla ilgisi bulunmayıp, uyuşmazlığın şartnamede çalışanlar için belirlenen ücretlerin ödenip ödenmediğine ilişkin olduğu, davacıların şartnameye uygun davranmaları durumunda kurum işleminde herhangi bir yanlışlığın bulunmadığı ve sair gerekçelerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı şirketlerin ihale makamıyla yaptığı sözleşme, şartname ve fiili durum karşısında, kurumca tahakkuk ettirilen ek prim borcunun bulunup bulunmadığı noktasındadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3/2 fıkrası atfuyla uygulanmakta olan, 1086 sayılı kanunun 428 inci maddesi ile 506 ve 5510 sayılı Kanun hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Dosya kapsamından, davacılar... Loj. ve Tic. A.Ş. - ... Hiz. İşl. A.Ş. adi ortaklığının, ... Büyükşehir Belediyesinden 01.08.2006 - 31.12.2008 tarihleri arası "Avrupa yakası ana arterleri, meydanları, geçitlerin el ile süpürülmesi, temizlenmesi ve her türlü görüntü kirliliğinin giderilmesi" işini ihale ile aldıkları, sözleşme ve idari şartnameye göre işin; 550 işçi, 45 araçla yapılacağı, 550 adet personelin 47 tanesinin E sınıfı ehliyet sahibi şoför, 25 tanesinin B sınıfı ehliyet sahibi şoför, 6 tanesinin vardiya amiri, 5 tanesinin ekip sorumlusu, 467 tanesinin temizlik işçisi olacağı, vardiya amirlerine brüt asgari ücretin %198 fazlası, ekip sorumlularına ve soförlere brüt asgari ücretin %171 fazlası, temizlik işçilerine brüt asgari ücretin %119 fazlasının ödeneceği anlaşılmıştır.

2. Kurum Başmüfettişi... tarafından hazırlanan 31.03.2009 tarihli inceleme raporunda; sözleşme ve eki belgelere göre işçilere ödeneceği kararlaştırılan ücretlerin ödenmediği, bazı aylarda taahhüt edilenden düşük sayıda işçi çalıştırıldığı tespit edilmiş, rapor üzerine kurumca davacılardan ek prim belgeleri istenmiş, ek prim belgesi verilmemesi üzerine de kurumca resen düzenlenerek, fer'ileriyle birlikte davacı şirketler adına 3.835.214,29 TL ek prim borcu tahakkuk ettirilmiş, borç davacı şirketler tarafından 13.08.2010 tarihinde ödenmiştir.

3. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılamada bilirkişi raporu alınmış, rapordaki tespitler hükme esas alınarak karar verilmişse de verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Öncelikle, hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplamanın ne şekilde yapıldığı, açık olmayıp, rapor ve dolayısıyla mahkeme gerekçesi denetime elverişsizdir.

4. Mahkemece yapılacak iş; uyuşmazlığın ve kurumca belirlenen eksik bildirimlerin, sadece şartnamede taahhüt edilen ücret oranları yerine eksik ödenen ücretlerden mi kaynaklandığı, yoksa ihale makamına müracaat kapsamında, şartnamede belirlenen bildirimlerden ve eksik istihdamdan mı kaynaklandığı ortaya konulmalı, Kurum nizayı, hem şartnamenin aksine asgari ve eksik ücret bildirimi yapılması hem de eksik istihdamdan kaynaklandığını iddia etmesine göre yukarıda yazılı her iki husus açıklığa kavuşturulmalı, noksanlığın her ikisinden mi sadece bir tanesinden mi kaynaklandığı belirlenip, tahakkuka etkileri de gözetilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

5. Mahkemece bu hususlar açıklığa kavuşturulmaksızın eksik araştırma ve incelemeyle karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

5. Mahkemece bu hususlar açıklığa kavuşturulmaksızın eksik araştırma ve incelemeyle karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, gönderilmesine,

23.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...