muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/3387, Karar No: 2024/4652, Tarih: 21.03.2024

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 308. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtildiği üzere, süre aranmaksızın yapılan lehe itiraz başvurusu üzerine dava dosyası, aynı Kanun’un 308. maddesinin ikinci fıkrası gereği Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İTİRAZ SEBEPLERİ

Sanık hakkında hırsızlık suçundan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 03.05.2018 tarihli ve 2018/814 Esas, 2018/1091 Karar sayılı istinaf başvurusunun esastan reddi kararının temyiz edilmesi üzerine Dairemizin, 08.11.2023 tarihli ve 2021/18494 Esas, 2023/6866 Karar sayılı kararıyla temyiz isteminin gerekçe içermemesi nedeniyle reddine karar verildiği, ancak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 40/2, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 34/2, 231/2, 232/6 ve 291/1-2. maddeleri gereğince karar ve hükümlerde, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, sürenin ne zaman başlayacağı, merci, başvuru şekli ve kanun yollarına başvurulmadığı takdirde hükmün kesinleşeceğinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesinin zorunlu olduğunun belirtilmesi ve aynı kanunun 294/1. maddesinde yer alan; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır.'' hükmü ile "Temyiz gerekçesi" başlığını taşıyan 295/1. maddesindeki; "Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir.'' şeklindeki düzenlemeler karşısında; sanığın yokluğunda verilen ve tebliğ olunan hükümde aynı Kanunun 295/1. maddesi gereğince temyiz nedenlerini bildirmez ise temyiz isteminin reddedileceği hususunun bildirilmediği anlaşıldığından,sanığa yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda usulüne uygun şekilde "5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 295. maddesinin birinci fıkrası gereğince temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçenin tebliğden itibaren (7) gün içerisinde verilmesi halinde temyiz talebinin incelenebileceği, aksi halde sebep yokluğundan temyiz talebinin reddedileceği'' hususlarını içeren meşruhatlı tebligat ile gerekçeli kararın tebliğ edilmesi, mahkemesince bu eksikliğin giderilmesi, tebligat belgesi ve verilmesi hâlinde gerekçeli temyiz dilekçesi ile birlikte dosyanın incelenmek üzere iadesinin temini hususunda tebligat yapılması için dosyanın mahalline iadesinin sağlanması ve sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğine ilişkindir.

II. GEREKÇE

II. GEREKÇE

İtiraz konusu ile ilgili yapılan incelemede; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 03.05.2018 tarihli ve 2018/814 Esas, 2018/1091 Karar sayılı kararında yalnızca 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 291. maddesinde belirtilen 15 günlük temyiz süresine ilişkin ihtarın bulunduğu, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 17.03.2021 tarihli ve 2019/9.MD-554 Esas, 2021/117 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere 5271 sayılı Kanun'un 294. maddesine uygun şekilde gerekçeli temyiz başvurusunda bulunulması gerektiğine dair herhangi bir ihtarın bulunmadığı anlaşılmakla usulüne uygun ihtarat içeren tebliğin sağlanması için dosyanın iadesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde sanığın temyiz talebinin reddine karar verilmesi nedeniyle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

III. KARAR

1.Gerekçe bölümünde belirtilen nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı İTİRAZININ KABULÜNE,

2.5271 sayılı Kanun’un 308/2. maddesi gereği Dairemizin, 08.11.2023 tarihli ve 2021/18494 Esas, 2023/6866 Karar sayılı sanık ... hakkında hırsızlık suçu yönünden temyiz isteminin reddi ilâmının KALDIRILMASINA karar verilerek yapılan incelemede;

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 03.05.2018 tarihli ve 2018/814 Esas, 2018/1091 Karar sayılı kararında yalnızca 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 291. maddesinde belirtilen 15 günlük temyiz süresine ilişkin ihtarın bulunduğu, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 17.03.2021 tarihli ve 2019/9.MD-554 Esas, 2021/117 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere 5271 sayılı Kanun'un 294. maddesine uygun şekilde gerekçeli temyiz başvurusunda bulunulması gerektiğine dair herhangi bir ihtarın bulunmadığı anlaşılmakla, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi tarafından sanığa "gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 5271 sayılı Kanun'un 295. maddesinde belirtilen 7 günlük yasal sürede gerekçeli temyiz dilekçesinin sunulması, aksi takdirde temyiz isteminin reddolunacağı" ihtarını içeren gerekçeli karar tebliğinin yapılması, süresi içerisinde hükmü gerekçeli olarak temyiz etmesi hâlinde temyiz dilekçesi ve buna ilişkin düzenlenecek olan ek Tebliğname ile birlikte, temyiz isteminde bulunulmaması hâlinde ise mevcut hâliyle incelenmek üzere yeniden Dairemize gönderilmek kaydıyla, dava dosyasının İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/8087, Karar No: 2010/3683, Tarih: 18.05.2010

**5. Ceza Dairesi         2006/8087 E.  ,  2010/3683 K.**

**"İçtihat Metni"**

Reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsi münasebette bulunma suçundan sanık ...’ın bozma üzerine yapılan yargılanması sonunda; atılı suçtan mahkümiyetine dair, Siirt Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 27.10.2005 gün ve 2005/704 Esas, 2005/869 Karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay’ca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığa isnat olunan suçun temas ettiği 765 sayılı TCK.nun 416/3. maddesinde öngörülen cezanın tür ve tutarına nazaran aynı Yasanın 102/4 ve 104/2. maddelerinde belirlenen 7 yıl 6 aylık asli ve ilave zamanaşımına tabi olduğu, suç tarihi olan 24.05.2001 ile inceleme günü arasında bu sürenin gerçekleştiği anlaşıldığından 5237 sayılı TCK.nun 7/2. maddesi ile 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gözetilmek suretiyle hükmün CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden sanık hakkında açılan kamu davasının aynı Yasanın 322 ve 5271 sayılı CMK.nun 223/8. maddeleri uyarınca zamanaşımı sebebiyle DÜŞMESİNE, 18.05.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2014/11780, Karar No: 2014/18970, Tarih: 25.12.2014

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2014/11780 E.  ,  2014/18970 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı olarak taşınmaz bedelinin tahsili istenilmiştir. Mahkemece davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne, davalı ... aleyhine açılan davanın ise reddine karar verilmiş, hüküm davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu taşınmazlara, hangi kurum tarafından hangi tarihte (gün, ay, yıl olarak) el atıldığının taraflardan,

2-El atma tarihi tespit edildikten sonra, dava konusu taşınmazlara el atma tarihinin 09.10.1956-04.11.1983 tarihleri arasında olduğunun belirlenmesi halinde o tarih itibariyle, 04.11.1983 tarihinden sonra el atıldığının anlaşılması halinde ise, her bir dava konusu taşınmaz ilişkin dava tarihi itibariyle imar planı içinde olup olmadığının, imar planı içinde ise ilk olarak imara alınış tarihi, ölçeği ve türü (...-uygulama), belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber tüm belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadığı, özellikle etrafının meskûn olup olmadığı, taşınmaz belediye ... imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca (... imar planı içinde bulunan ancak, belediye hizmetlerinden yararlanmayan ve meskûn yerler arasında yer almayan bir taşınmazın arsa olarak değerlendirilebilmesi için) bu plan içine alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezlerine uzaklığı, sınırları ve mücavir alan içinde yer aldığı belediyenin nüfus ve yapılaşma yoğunluğu, genişleme hızı, taşınmazın altyapı hizmetlerine yakınlığı, ulaşım olanakları, kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma imkanları, bu verilere göre taşınmazın ... planının hazırlanma amacı olan uygulama imar planı kapsamına alınmasının yakın bir olasılık olması vs. hususlarının belediye başkanlığından,

3-Dava konusu taşınmaza somut emsal alınarak incelenen ... Mahallesi 598 ada 6 parsel sayılı taşınmazın satış tarihi olan 15.02.2012 tarihi itibariyle imar düzenlemesi sonucu oluşmuş imar parseli olup olmadığının, imar parseli ise düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediğinin, düşülmüşse ne oranda düşüldüğünün belediye başkanlığı imar ve ilgili tapu müdürlüklerinden,

4-Dava konusu taşınmaz ile somut emsal alınarak incelenen ... Mahallesi 598 ada 6 parsel sayılı taşınmazın bağlı bulunduğu cadde veya sokak bazında 2012 yılı için belirlenen emlak vergisine esas asgari m² değerlerinin (belediyenin cadde ve sokak itibariyle belirlediği m² değeri) belediye başkanlığından,

5-Somut emsal alınarak incelenen ... Mahallesi 598 ada 6 parsel sayılı taşınmazın 15.02.2012 tarihli satışına ilişkin (alıcı, satıcı ve satış bedelini gösteren) tapu kaydının ve satış akit tablosunun tapu müdürlüğünden,

5-Somut emsal alınarak incelenen ... Mahallesi 598 ada 6 parsel sayılı taşınmazın 15.02.2012 tarihli satışına ilişkin (alıcı, satıcı ve satış bedelini gösteren) tapu kaydının ve satış akit tablosunun tapu müdürlüğünden,

Sorularak alınacak cevap yazılarının ve istenilen dosyanın dosyaya konulmasından sonra incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesinee GERİ ÇEVRİLMESİNE, 25.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/5533, Karar No: 2007/8621, Tarih: 21.06.2007

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2007/5533 E.  ,  2007/8621 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... Yönetimi tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Kadastro sırasında, ... Köyü 156 ada 80 parsel sayılı 1625.80 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, fındık bahçesi niteliğiyle öncesinde dava dışı 145 ada 2 ila 23, 156 ada 44 ilâ 101, 103, 104, 109 ila 133, 158 ada 1 ila 12 sayılı parsellerin bir bütün olarak, Mayıs 1289 Y. Tarih ve 93 numaralı sicilden gelen, K.Sani 1323 tarih ve 5-6 sıra numaralı tapu kayıtları ve bu kayıtların diğer tedavülleri kapsamında kaldıklarından söz edilerek davalı adına tesbit edilmiştir. Orman Yönetimi taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğu iddiasıyla dava açmıştır. Mahkemece davanın reddine, çekişmeli parselin tesbit gibi davalı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hüküm davacı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde orman kadastrosu 3402 Sayılı Yasanın 4. maddesi hükmüne göre yapılmış, çekişmeli taşınmaz bu işlemde orman kadastro sınırları dışında bırakılmıştır.

Karara dayanak alınan ve Uzman Bilirkişi ... ... tarafından düzenlenen raporda, çekişmeli parselin, memleket haritasında yeşil ile renklendirilip meyve ağacı sembolü ile gösterildiği, orman özelliği gösteren alanlar içinde değil ağaç topluluğu veya sıra halinde gözüken yere isabet ettiği, fındık ağaçları ile kaplı eylemli durumuna göre orman sayılmayan yerlerden olduğu bildirilmişse de, rapora eklenen renkli memleket haritası suretinde çekişmeli taşınmaz denetime olanak tanımayacak şekilde nokta olarak, yeşil ile renklendirilen yapraklı ağaç sembollü alanlarda işaretlenmiş, bilirkişi tarafından bu hususta çelişkiyi giderici nitelikte yeterli açıklama yapılmamıştır. Zemindeki fındık ağaçlarının yaşları gözetildiğinde, memleket haritasının düzenlendiği tarihte üzerinde değerlendirme konusu yapılacak fındık ağacı varlığından söz edilemeyeceği gibi, taşınmazlarda bulunan ve kendiliğinden yetiştiği söylenen ... ve diğer orman ağaçlarının yaşları, ... parsellerin yapısı ve eğim dikkate alındığında bilirkişinin eylemli durum ile memleket haritası üzerindeki nitelendirme hususunda yaptığı açıklama da yetersizdir.

Diğer taraftan; çekişmeli taşınmazlar ile birlikte dava dışı daha bir çok parselin kadastro tesbitine esas alınan ve in sınırı itibariyle değişebilir nitelikte sınır içeren 2 dönüm yüzölçümündeki tapu kaydının, yüzölçümünden çok fazlaya revizyon gördüğü halde, çekişmeli taşınmazı kapsayıp kapsamadığı yöntemince araştırılmamıştır.

Diğer taraftan; çekişmeli taşınmazlar ile birlikte dava dışı daha bir çok parselin kadastro tesbitine esas alınan ve in sınırı itibariyle değişebilir nitelikte sınır içeren 2 dönüm yüzölçümündeki tapu kaydının, yüzölçümünden çok fazlaya revizyon gördüğü halde, çekişmeli taşınmazı kapsayıp kapsamadığı yöntemince araştırılmamıştır.

Orman sınırlandırılması yapılmayan veya sınırlandırılmanın ilk olarak yapıldığı yerlerde, bir yerin orman niteliğinin ve hukuki durumunun 3116, 4785 ve 5658 Sayılı Yasa hükümlerine göre çözümlenmesi gerekir. 3116 Sayılı Yasa ile sadece devlet ormanları belirlenmiştir. 13.07.1945 tarihinde yürürlüğe giren 4785 Sayılı Yasanın 1. maddesi gereğince 2. maddesinde sayılan istisnalar dışında bütün ormanlar devletleştirilmiş, devletleştirilen ormanlardan bazıları sonradan yürürlüğe giren 5658 Sayılı Yasa ile iadeye tabi tutulmuştur. İadenin koşulları yasada gösterilmiştir.

Devletleştirilen ve iadeye tabi olmayan ormanlara ait tapu kayıtları hukuki değerlerini yitirir. 6831 Sayılı Yasanın 3373 Sayılı Yasa ile değişik 1/F maddesi, öncesi orman olmayan taşınmazlar bakımından söz konusu olabilir.

O halde; mahkemece, çekişmeli parselin de kadastro tesbitine esas alınan tapu kayıtlarının revizyon gördüğü tüm parsel tutanakları, komşu parsel ve dayanakları, eski tarihli memleket haritası, ... fotoğrafları ve varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip, aynı tapu kaydının revizyon gördüğü parsellere ilişkin derdest davalar birleştirilmeli, yada birleştirme olanağı yok ise dosyalardan birisi ... dosya seçilerek, önceki bilirkişiler dışında bu konuda uzman serbest orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi ve bir ... elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak inceleme ve keşifte çekişmeli taşınmaz ile birlikte ... araziye de uygulanmak suretiyle, taşınmazın öncesinin eski tarihli memleket haritası, amenajman planı ve ... fotoğraflarında ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116, 4785 ve 5658 Sayılı Yasalar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyedlikle ormandan ... kazanma olanağı sağlayan 3402 Sayılı Yasanın 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 01.06.1988 gün ve 31/13 E.K.; 14.03.1989 gün ve 35/13 E.K. ve 13.06.1989 gün ve 7/25 E.K. sayılı kararları ile iptal edilmiş ve kalan fıkraları da 03.03.2005 gününde yürürlüğe giren 5304 Sayılı Yasanın 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı; öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu, 6831 Sayılı Yasanın 1/F maddesinin orman içindeki veya ormana sınır yerler söz konusu olduğunda, tapu kaydı kapsamındaki yerler için uygulama olanağı bulabileceği, bunun için çekişmeli parselin tapu kaydı kapsamında kaldığının tereddüte yer bırakmayacak biçimde saptanması gerektiği düşünülmeli; esasen 3402 Sayılı Yasa hükümlerine göre yapılan ve bir sayfalık çalışma tutanağı ile ekindeki uygulanabilir nitelikte olmayan haritadan ibaret çalışma, orman kadastro faaliyeti olarak kabul edilemeyeceği gibi, bir an için orman kadastrosu kabul edilse dahi işlem kesinleşmediğinden; yukarıda değinilen memleket haritası, amenajman ve ... fotoğrafları ... ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ..

... fotoğrafları ... ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ... parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterecekleri yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalı; dayanak tapu kaydı değişebilir sınırları içerdiğinden, yöntemince zemine uygulanıp, 3402 Sayılı Yasanın 20/C ve 32/3 maddeleri gereğince yüzölçümüne değer verilerek kapsamı ve çekişmeli parsellerin bu tapu kaydının yüzölçümü ile geçerli kapsamı içinde kalıp kalmadığı tereddüte yer bırakmayacak biçimde saptanmalı, asıl taşınmazın kapsamı, orman veya ormandan açma değilse, miktar fazlasının sınırda bulunan eylemli ormandan açma yapılarak kazanılıp kazanılmadığı, taşınmazın orman içi açıklığı olup olmadığı üzerinde durulmalı; tüm deliller birlikte değerlendirip, oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir. Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı ... Yönetiminin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine 21/06/2007 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/15739, Karar No: 2012/5178, Tarih: 19.03.2012

**10. Hukuk Dairesi         2010/15739 E.  ,  2012/5178 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

Dava, davacının 13.01.1997 – 30.06.2006 dönemi sürekli çalışmasına karşın eksik bildirilen hizmetlerinin tespiti ile bu işyerinde meslek hastalığına yakalandığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, meslek hastalığına ilişkin talebin tefriki ile ayrı bir esasa kaydedilmesine, hizmet tespitine ilişkin davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, taraflar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı .... maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi hükmüne göre; Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden kanun ile getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın özünü etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hakkın özü bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır. 506 sayılı Kanunun kabul edilip yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla beş yıl olarak öngörülen süre, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanunun 5. maddesiyle on yıla çıkarılmış, daha sonra 07.06.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3995 sayılı Kanunun 3. maddesiyle yeniden beş yıl olarak belirlenmiştir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir. Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi, yada, çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde; Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez. Ne var ki; sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihide kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, hizmet sözleşmesinin askıda olduğu sürelerde dahil (mevsimlik çalışma, askerlik vs.gibi) kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda dava tarihinden itibaren beş yıl geriye gidilerek 07.08.2001 tarihinden itibaren haftada üç gün çalıştığı esas alınarak davanın kısmen kabulüne, bu tarih öncesi istemin ise, hak düşürücü süre nedeniyle, reddine karar verilmiştir. Yukardaki açıklamalar ışığında, çalışmanın kesintisiz olması durumunda, hizmet akdinin mevsimlik çalışma veya hava koşulları nedeniyle askıda olduğu sürelerde dahil, hak düşürücü sürenin dolmayacağı açıktır. Öte yandan tanık beyanlarına göre, havaların yağmurlu veya soğuk olduğu günlerde çalışılamadığı gibi, belirli sayıda briket imal edildikten sonra satılamaması durumunda da, çalışmaya ara verildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, bu husus üzerinde durularak, çalışmanın sürekli olup olmadığı, kışın çalışmaya ara verilip verilmediği, haftada ortalama kaçgün çalışma olduğu belirlenip, sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, tarafların vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli, hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacı ve davalılardan ...'e iadesine, 19.03.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.