muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/5476, Karar No: 2023/4978, Tarih: 14.11.2023

**12. Ceza Dairesi         2020/5476 E.  ,  2023/4978 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/537 E., 2016/254 K.

SUÇ : Taksirle Öldürme

HÜKÜM : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Düzeltilerek onama

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Ankara Batı 8. Asliye Ceza Mahkemesi'nin, 10/03/2016 tarihli ve 2015/537 Esas, 2016/254 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 85 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesinin birinci fıkrası, 50 nci maddesi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları ile 53 üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca sonuç ceza olarak hapis cezasından çevrilen 12.100,00TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve B sınıfı sürücü belgesinin 3 ay süre ile geri alınmasına karar verilmiştir.

2. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 07/10/2020 tarihli ve 2016/227863 sayılı, düzeltilerek onama görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdii olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık müdafinin temyiz sebebi;

1- Eksik inceleme sonucu hatalı kusur tayini ile sanık hakkında beraat kararı yerine mahkumiyet hükmü kurulmasının ve fazla cezaya hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğuna,

2- Diğer sebeplere,İlişkindir.

B. Katılan vekilinin temyiz sebebi;

1- Eksik araştırma sonucu yanlış kusur tespiti ile sanık hakkında eksik ceza tayininine,

2- Diğer sebeplere,İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Yerel Mahkemenin Kabulü

Sanığın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araçla İstasyon Caddesinde Hava Hastanesi istikametine seyir halindeyken Şehit Hikmet Özer Cadde kavşağına geldiğinde karşı cepheden gelen ... plaka sayılı aracın sola dönüş yaptığı sırada çarpışmaları sonucu dönüş yapan ... sürücüsü ...'ın trafik kazası ile husülü mümkün genel vücut travması sonucu öldüğü belirtilmiştir.

2- Diğer sebeplere,İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Yerel Mahkemenin Kabulü

Sanığın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araçla İstasyon Caddesinde Hava Hastanesi istikametine seyir halindeyken Şehit Hikmet Özer Cadde kavşağına geldiğinde karşı cepheden gelen ... plaka sayılı aracın sola dönüş yaptığı sırada çarpışmaları sonucu dönüş yapan ... sürücüsü ...'ın trafik kazası ile husülü mümkün genel vücut travması sonucu öldüğü belirtilmiştir.

2. Sanık sürücü aşamalardaki savunmalarında, İstasyon caddesi üzerinden Hava Hastanesi istikametine seyir halindeyken kavşağa yaklaştığında kendisine yanar söner sarı ışık yandığını bu şekliyle kavşaktan geçerken aniden önüne bir ... fırladığını, kendi hızını 60 km civarına kadar düşürdüğünü, bu aracın gidiş istikametine göre ters yönden geldiğini ve aniden sola dönüş yaptığını, hız kesmeksizin ve sinyal vermeksizin kavşağa girmesi nedeniyle çarpışma olduğunu, mesafenin yakın olması sebebiyle kurtaramadığını, olayda kusurunun olmadığını beyan etmiştir.

3. Katılan şikayetçi olduğunu ve katılmak istediğini beyan etmekle hakkında katılma kararı verilmiştir.

4. Aşamalarda tanık sıfatı ile dinlenen ... mahkemedeki yeminli ifadesinde "...olay tarihinde sanığın sevk ve idaresindeki araçla 02:00-03:00 saatleri arasında İstasyon caddesini takiben giderlerken kavşakta sarı ışık yanar söner vaziyetteyken karşı istikametten gelen bir aracın kavşakta aniden önlerine geçtiğini, arkadaşının selektör ve korna basmasına rağmen kazanın oluşuna engel olamadığını " beyanda bulunmuştur.

5. Dosya kapsamında bulunan kaza tespit tutanağında, gün durumunun gece, havanın açık, zeminin kuru, azami hız sınırının 50 km olduğu, sanık sürücünün 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (2918 sayılı Kanun) 52/1-a maddesini (kavşağa yaklaşırken hız azaltmamak) ihlal ettiğinden kusurlu bulunduğu, ölen sürücünün ise aynı Kanunun 57/1-a maddesini (kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak) ihlal ettiğinden kusurlu bulunduğu belirtilmiştir.

6. Kovuşturma aşamasına ait, dosyanın tevdi üzerine düzenlenen 13/01/2016 tarihli Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinin heyet raporunda, sevk ve idaresindeki otomobil ile gece vakti alkollü vaziyette seyir halinde iken olay yeri kavşağa gelip sola dönüş yapacağı sırada yola gereken dikkatini vermeyerek istikametine yanan kırmızı fasılalı ışığa uymayan, yolu etkin şekilde kontrol etmesi ve bu yol üzerinde karşı istikametten düz seyirle gelen araçlara ilk geçiş hakkını verip güvenli ortam oluştuktan sonra sola dönüş manevrasına başlaması gerekirken bunu yapmayan ölen sürücü Abdullah Yıldırımın'ın meydana gelen kazada asli kusurlu bulunduğu, sevk ve idaresindeki kamyonet ile gece vakti seyir halinde iken istikametine yanmakta olan sarı fasılalı ışığı da dikkate alıp hızını mahal ve kavşak şartlarına göre ayarlayarak müteyakkız seyirle kavşağa yaklaşması gerektiği halde bunu yapmayan sanık sürücü ...'ın ise meydana gelen kazada tali kusurlu bulunduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.

6. Ölen şahsın kesin ölüm sebebini belirleyen, Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığının 22/05/2015 tarihli ölü muayene tutanağında, kişinin ölümünün trafik kazasına bağlı genel vücut travmasından meydana geldiği görüş ve kanaati bildirilmiş.

7. Sanığa ait güncel adli sicil kaydı ve nüfus kaydı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden temin olunarak dava dosyasına eklenmiştir.

IV. GEREKÇE

Yerel mahkeme kararında yapılan inceleme neticesinde olayın kabulünde herhangi bir isabetsizlik bulunmamıştır.

A. Sanık hakkında hükmedilen uzun süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi sırasında dayanak madde olan 5237 sayılı Kanun'un 50/4 maddesi delaletiyle 50/1-a maddesinin gösterilmemesi,

B. Sanık hakkında hükmedilen hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine karar verilirken adli para cezasının belirlenmesine esas alınan tam gün sayısı gösterilirken dayanak madde olan 5237 sayılı Kanun'un 52/3. maddesinin gösterilmemesi suretiyle 5271 sayılı Kanun 232/6. maddesine aykırı hareket edilmesi,

C. Katılanlardan sadece ... vekaletname ile yetkili kıldığı vekil tarafından temsil edilmiş olup, hükmün sekizinci fıkrasında katılan lehine vekalet ücretinin tayini sırasında "Katılanlar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden..." denilerek hükümde karışıklığa neden olunması,

Hukuka aykırı bulunmuş olup, ilgili aykırılıklar Yargıtay tarafından düzeltilmiştir.

D. Sanık müdafinin, eksik inceleme sonucu hatalı kusur tayini ile sanık hakkında beraat kararı yerine mahkumiyet hükmü kurulmasının ve fazla cezaya hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Olay ve olgular kısmında yer verilen, oluşa uygun bulunan kaza tespit tutanağı ve adli tıp kurumu heyet raporu doğrultusunda tali kusurlu bulunan sanık hakkında, taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı Kanun'un 85 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesinin birinci fıkrası, 50 nci maddesi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları ile 53 üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca sonuç ceza olarak hapis cezasından çevrilen 12.100,00TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve B sınıfı sürücü belgesinin 3 ay süre ile geri alınmasına karar verilmesine ilişkin esas mahkemenin kararı hukuka uygun bulunmakla hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

E. Katılan vekilinin, eksik araştırma sonucu yanlış kusur tespiti ile sanık hakkında eksik ceza tayininin hukuka aykırı olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;

E. Katılan vekilinin, eksik araştırma sonucu yanlış kusur tespiti ile sanık hakkında eksik ceza tayininin hukuka aykırı olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Taksirli suçlar açısından temel cezanın belirlenmesinde TCK'nın 61/1. ve 22/4. madde ve fıkralarında yer alan ölçütlerden olan failin kusuru, meydana gelen zararın ağırlığı, suçun işleniş biçimi ile suçun işlendiği yer ve zaman nazara alınmak suretiyle aynı Kanunun 3/1. maddesi uyarınca işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı olacak şekilde maddede öngörülen alt ve üst sınırlar arasında hakkaniyete uygun bir cezaya hükmolunması gerekir, bu kapsamda inceleme konusu somut olayda oluşa uygun bulunan kaza tespit tutanağı ve adli tıp kurumu heyet raporu doğrultusunda tali kusurlu olarak meydana getirdiği kaza sonucu bir kişinin ölümüne neden olan sanık hakkında, taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı Kanun'un 85 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesinin birinci fıkrası, 50 nci maddesi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları ile 53 üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca sonuç ceza olarak hapis cezasından çevrilen 12.100,00TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve B sınıfı sürücü belgesinin 3 ay süre ile geri alınmasına karar verilmesine ilişkin esas mahkemenin kararı adalet ve hakkaniyet kuralları uyarınca cezada orantılılık ilkesi gözetilerek hukuka uygun bulunmakla hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

F. Diğer Temyiz Sebepleri Yönünden;

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımın doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafinin ve katılan vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri reddedilmiştir.

V. KARAR

V. KARAR

Gerekçe bölümünün A, B ve C numaralı maddelerinde açıklanan nedenlerle Ankara Batı 8. Asliye Ceza Mahkemesi'nin, 10/03/2016 tarihli ve 2015/537 Esas, 2016/254 Karar sayılı kararına yönelik olarak hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesi gereği hükmün (4) ve (5) numaralı paragrafları hükümden çıkartılarak yerlerine “Sanığın kişilik ve sosyal özellikleri nazara alınarak, sanığa verilen hapis cezasının TCK'nın 50/4. maddesi delaletiyle 50/1-a. maddesi gereğince adli para cezasına çevrilmesine, sanığa verilen adli para cezasının TCK'nın 52/3. maddesi gereğince 605 tam gün karşılığı adli para cezası olarak belirlenmesine, TCK'nın 52/2. maddesi gereğince sanığın ekonomik ve şahsi halleri gözönünde bulundurularak bir gün karşılığı adli para cezasının takdiren 20,00TL olarak hesabıyla 12.100,00TL adli para cezası ile cezalandırılmasına" ibarelerinin eklenmesi suretiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.11.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4911, Karar No: 2019/6389, Tarih: 03.04.2019

**2. Ceza Dairesi         2019/4911 E.  ,  2019/6389 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığını bozma, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Suça sürüklenen çocuklar hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

14.04.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 31.03.2011 tarih ve 6217 sayılı Yasa'nın 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun'un Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a eklenen geçici 2. maddesi gereğince doğrudan hükmolunan 3.000 TL dahil adli para cezasına mahkumiyet hükümlerinin temyizi mümkün olmadığından suça sürüklenen çocuklar müdafiilerinin temyiz isteklerinin 1412 sayılı Kanun'un 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE,

2-Suça sürüklenen çocuklar hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığını bozma suçlarından kurulan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Suça sürüklenen çocuklar hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükümde, uygulama maddesinin TCK’nın 50/1-a ve 52/2. maddesi olarak gösterilmesi gerekirken yazılı şekilde uygulama yapılması, mahallinde düzeltilmesi mümkün yazım hatası kabul edilmiş, hüküm tarihine kadar yapılan yargılama gideri toplamı, 5271 saylı CMK’nın 324/4. maddesinde atıfta bulunulan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 106. maddesindeki terkin edilmesi gereken tutar olan 20 TL’den az olduğu halde yargılama giderinin suça sürüklenen çocuklardan tahsiline karar verilmiş ise de, hüküm kesinleşinceye kadar yapılacak yargılama giderlerinin de toplam yargılama gideri kapsamında olması nedeniyle hükmün kesinleştiği tarihte suça sürüklenen çocuklardan tahsili gereken yargılama giderinin yukarıda açıklanan terkin edilmesi gereken miktardan az olması halinde Devlet Hazinesi üzerine bırakılmasının infaz aşamasında değerlendirilmesi mümkün görülmüştür.

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 03/04/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/4222, Karar No: 2011/2923, Tarih: 21.03.2011

**4. Hukuk Dairesi         2010/4222 E.  ,  2011/2923 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 03/06/2004 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 19/01/2010 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Diğer temyiz itirazına gelince; dava, haksız eylem nedeniyle yaralanmadan dolayı uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemlerine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalı tarafından temyiz olunmuştur.

Borçlar Yasası'nın 47. maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.

Davacının yaralanmasının niteliği ve derecesi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde davacı yararına takdir edilen manevi tazminat tutarı fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere kararın bozulması gerekirse de belirlenen bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 438/7. maddesi gereğince kararın düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

Davacının yaralanmasının niteliği ve derecesi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde davacı yararına takdir edilen manevi tazminat tutarı fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere kararın bozulması gerekirse de belirlenen bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 438/7. maddesi gereğince kararın düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenle hüküm bölümünün manevi tazminat takdirine ilişkin 3 nolu bendinde yer alan "...tam..." ve "...5.000,00.-..." biçimindeki sözcük ve sayı dizisinin ayrı ayrı silinerek yerlerine sırası ile "...bir bölümünün..." ve "...2.500,00..." sayı ve sözcük dizisinin yazılmasına; 4 nolu bendinde yer alan "...491,00..." biçimindeki sayı dizisinin silinerek yerine "...341,13..." sayı dizisinin yazılmasına; öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddiyle kararın düzeltilmiş bu biçiminin ONANMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 21/03/2011 gününde oyçokuğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Dava, haksız fiilden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Bu davalarda müruru zaman zarar görenin zararı ve faili öğrenmesinden itibaren BK’nun 60/1 maddesine göre (1) senedir. Bu süre trafik kazalarında ise, Karayolları Trafik Kanunu’nun 109/1 maddesine göre, olay tarihinden itibaren (2) senedir. Davalılar yönünden eylem suç teşkil ediyorsa o takdirde TCK’nun 102/4 maddesi gereğince uzamış ceza zamanaşımı uygulanacağından müruru zaman olay tarihinden itibaren (5) senedir.

Olayın özelliğine göre, olay tarihinden itibaren bu süreler içinde hukuk davası açılmadığı süresinde zamanaşımı iddiası ileri sürüldüğü takdirde davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

Ceza davasının devam etmesi, kusur, işten güçten kalma, maluliyet oranının tespiti gibi konularda raporun geç alınması, yukarıda belirtilen yasanın ön gördüğü süreleri uzatmaz.

Somut davamızda da olay tarihi ile davanın açıldığı tarih arasında yukarıda belirtilen süreler geçmiş olduğundan ve süresi içinde de zamanaşımı iddiasında bulunulduğundan zamanaşımı itirazına konu edilen tazminat talepleri yönünden davanın reddine karar verilmesi düşüncesinde olduğumdan sayın çoğunluğun görüş ve kararlarına katılmıyorum. 21/03/2011
Yargıtay — Esas No: 2013/14755, Karar No: 2013/15294, Tarih: 24.06.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2013/14755 E.  ,  2013/15294 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, ihbar, kötüniyet tazminatı, fazla çalışma, yıllık ücretli izin, haftasonu çalışma, dini ve resmi bayram alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, davanın görevsizliğine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı işyerinde 02/08/1999 tarihinden iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği 01/07/2011 tarihine kadar şube müdürlüğü pozisyonunda görev yaptığını, önce sigortalı olarak 3-4 ay davalı şirketin Yenidoğan şubesinde müdür olarak çalışmakta iken zamanla muvazaalı ve dayatılan sözleşmeler ile diğer işçilerin işvereni konumuna getirildiğini, en son olarak davalı işyerinin Gölcük şubesinde şube müdürü olarak çalıştığını, yaklaşık 12 yıllık çalışma hayatı sonrası hiçbir tazminatını almadan işine son verildiğini, çalışma koşulları nedeniyle ruhi ve psikolojik bütünlüğünün de zarar gördüğünü ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, müşteri tazminatı, ödemek zorunda kaldığı Sosyal Güvenlik Kurumu ve vergi borcuna dair zararlara karşılık tazminat, manevi tazminat, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücretinin davalıdan tahsiline ve davalıya verilen teminat senedinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, 31.08.2010 tarihli vekâlet sözleşmesinin kapsamı, tarafların hak ve yükümlülüklerine göre bu sözleşmenin iş sözleşmesi olmayıp "acentelik sözleşmesi" olduğunu, taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığından davanın görülmesinin Ticaret Mahkemesinin görev alanına girdiğini ve talep konusu tüm alacakların zaman aşımına uğradığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, bir sözleşmenin hizmet ya da vekâlet olduğu hususunda kuşkuya düşüldüğünde, vekâlet sözleşmesi olduğunun kabulünün gerektiği, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmayıp uyuşmazlığın vekâlet sözleşmesinden kaynaklandığını ve uyuşmazlık konusunun ticaret mahkemesinin görev alanında bulunduğu gerekçesi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, bir sözleşmenin hizmet ya da vekâlet olduğu hususunda kuşkuya düşüldüğünde, vekâlet sözleşmesi olduğunun kabulünün gerektiği, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmayıp uyuşmazlığın vekâlet sözleşmesinden kaynaklandığını ve uyuşmazlık konusunun ticaret mahkemesinin görev alanında bulunduğu gerekçesi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Mülga 6762 sayılı TTK m.116/1’e göre acente; “ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya müstahdem gibi tabi bir sıfat olmaksızın bir mukaveleye dayanarak muayyen bir yer veya bölge içinde daimi bir surette ticari bir işletmeyi ilgilendiren akitlerde aracılık etmeyi veya bunları o işletme adına yapmayı meslek edinen kimseye” denir. Buna göre acente, sözleşmelerde aracılık etmek ve sözleşmeleri işletme adına yapmak üzere iki faaliyette bulunmaktadır. Aynı Kanunun 116.maddesinin ikinci fıkrasında aracı acente hakkında telalık, işletme adına sözleşme yapma yetkisini haiz acente hakkında komisyon hükümlerinin, bunlarda da hüküm bulunmaması halinde vekâlet hükümlerinin tamamlayıcı hüküm olarak kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Benzer hüküm 6102 sayılı TTK'nun 102. maddesinde de düzenlenmiştir.

Acentenin tanımından da anlaşılacağı üzere en önemli unsuru ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya hizmetli gibi tacire bağımlı olmamasıdır. Acente kendi faaliyet düzenini, çalışma saatlerini ve zamanını serbestçe tayin edebiliyorsa bağımsız sayılır. Acente, bağımsızlık ilkesi gereği, kural olarak işletmenin masraflarını ve rizikosunu bizzat taşımalı, kendi personelini kendisi tayin etmeli, kendi firmasına ilişkin antetli kağıtları kullanmalı, kendi ticari defterlerini tutmalı, müşterilerini kendisi seçmeli kısaca kendi ticari işletmesini bağımsız bir tacir sıfatıyla işletmelidir. Bu nedenle müvekkili acenteye faaliyet ve çalışma düzenine ilişkin olarak idari nitelikli emir ve talimat veremez.

Davacı, işverenin şubeleri acenteye çevirdiğini ve şube müdürleri ile muvazaalı şekilde acente sözleşmeleri imzaladığını ileri sürmektedir.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, acentede kullanılacak tüm araçların davalı şirket tarafından temin edileceği, acentenin kargo taşımacılığına ilişkin davalı tarafça verilen yetki kapsamında hareket edeceği, yönetim hakkının davalı şirkette olduğu, davalı şirket ile davacı arasında yapılan acentelik sözleşmesinin TTK.m.116'ya uygun bulunmadığı, gerçekte şube müdürü olan çalışanlara acente sıfatı verilmek sureti ile davalı işverenin işyerindeki faaliyetini sürdürdüğü, acente olarak gösterilen kişinin bağımsız bir tacir sıfatıyla hareket etmediği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı işçi başlangıçtan itibaren davalı şirketin işçisi olduğundan mahkemenin görevsizlik kararında isabet bulunmamaktadır.