muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/6569, Karar No: 2024/9543, Tarih: 10.06.2024

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının hizmet alım sözleşmelerinin 4734 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin (g) bendi kapsamında olduğunu belirttiği ve toplu iş sözleşmesi farklarına dair ödeme yaptığı dikkate alındığında hükmedilen işçilik alacaklarından sorumlu olmadığı yönündeki istinaf sebebinin yerinde görülmediği, dava dilekçesinde 15.04.2016 - 01.04.2018 ve 01.03.2019 - 31.01.2020 tarihleri arasında yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmelerinin yanı sıra dava tarihine kadar davacının yararlanma hakkına sahip olduğu tüm toplu iş sözleşmeleri uygulanarak alacakların hüküm altına alınması istendiğine ve davalı tarafça da 01.06.2020 - 31.08.2020 arasını kapsayan üçüncü bir toplu iş sözleşmesi olduğu ve bu sözleşmenin farklarının ödendiği savunulduğuna göre talep aşımından söz edilmesinin mümkün olmadığı, hükme esas alınan 10.07.2023 tarihli bilirkişi ek raporunda 07.04.2021 tarihli tabloda yer alan alacak kalemlerinin dava sonrası davalı tarafça yapılan ödemelerin tenzil edilmesiyle bakiye alacak hakkına ilişkin olduğunun belirtildiği ve söz konusu tutarların hüküm altına alındığı, arabuluculuk son tutanak tarihinden sonraki talep dönemi için arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden bu dönemde talep edilen miktarların dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verildiği, İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı işçinin toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklara hak kazanıp kazanmadığı, talep edilen alacaklardan davalının sorumlu olup olmadığı, uygulanması gereken toplu iş sözleşmesi ile alacakların hesabı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası, 32 inci maddesi, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 39 ve 53 üncü maddeleri, 4734 sayılı Kanun'un 3 ve 62 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası, 32 inci maddesi, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 39 ve 53 üncü maddeleri, 4734 sayılı Kanun'un 3 ve 62 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan 01.03.2019 - 31.01.2020 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin art etkisi göz önünde bulundurulduğunda yapılan hesaplamanın yerinde olduğunun anlaşılmasına göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5309, Karar No: 2017/2226, Tarih: 27.03.2017

**11. Ceza Dairesi         2016/5309 E.  ,  2017/2226 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi usul kanununa muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

1- Sanığın yetkilisi olduğu şirketin 2005 ve 2006 takvim yıllarında sahte fatura kullandığının iddia ve kabul edildiği olayda, sanığın savunmasında faturaların sahte olduğunu bilmediğini savunması, sahte olduğu iddia olunan faturaları düzenleyen şirket hakkında vergi tekniği raporu düzenlendiği görülmekle, gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi amacıyla; sahte fatura düzenleyen ilgili şirket hakkında düzenlenen raporlar getirtilerek, şirket yetkilileri hakkında dava açılmış olup olmadığının araştırılması, açıldığının tespiti halinde dava dosyaları getirtilip incelenerek bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dava dosyasına intikal ettirilmesi, faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi yönünden mal ve para akışını gösteren sevk ve taşıma irsaliyeleri, teslim tesellüm belgeleri, bedellerinin ödendiğine ilişkin ticari teamüle uygun kanıtlama yeteneği olan geçerli ödeme belgeleri ve satıcının kasasına ya da banka hesabına girip girmediğinin tespiti ile faturaları düzenleyen mükellefin yeterli üretimi, mal girişi ya da stoğu olup olmadığı da araştırılıp, gerektiğinde karşılaştırmalı bilirkişi incelemesi yaptırılması ve toplanan tüm deliller değerlendirilip sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kabule göre de;

2- Gerekçeli karar başlığına yanlış yazılan suç tarihinin, sahte faturaların KDV indiriminde kullanıldığından 2005 takvim yılı bakımından 21.01.2006 ve 2006 takvim yılında ise son fatura tarihinin 3. ay olması nedeniyle 21.04.2006 olduğunun gözetilmemesi,

3- 5237 sayılı TCK’nun 53. maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 27.03.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/28906, Karar No: 2016/21494, Tarih: 05.12.2016

**9. Hukuk Dairesi         2016/28906 E.  ,  2016/21494 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, davalı Bakanlığa ait hastanede doktor sekreteri olarak çalıştığını, baştan beri hastane işçisi olmasına rağmen muvazaalı olarak alt işveren işçisi gösterildiğini ve muvazaa olduğunu iddia ederek, baştan beri davalı Bakanlığın işçisi olduğunun tespitine ve ilave tediye alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı ...'na bağlı ... ... Devlet Hastanesi'nde daimi olarak fakat farklı taşeronlarda sigortalı olarak bugüne kadar tıbbi sekreter olarak çalıştığını, Müvekkilinin çalıştığı dönem boyunca hasta giriş kaydı, hekimin vermiş olduğu tetkiklerin barkodunu yazdırma, hasta dosyası oluşturma düzenleme , reçete yazma, ilaç isteme, sarf düşme , ameliyat malzemesi isteme, epikriz yazma, istirahat raporları düzenleme, ameliyat listesi hazırlama, ameliyat kodlarını yazma, evrak takibi, veri kaydı, ... ve ilaç raporlarının düzenlenmesi, hizmet malzemelerinin bilgisayara girilmesi ve hasta çıkış işlemleri gibi işler yaparak doktor ile hasta arasında köprü görevi gördüğünü, davalı sayılan işleri sürekli taşeron aracılığıyla yaptırmış olsa da söz konusu işler hastanenin asli ve sürekli işlerden olduğunu, 4857 sayılı İş Yasası’nın 2. Maddesinde alt-üst işveren ilişkisi tanımlanmış ve işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemeyeceği aksi durumda asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçilerinin başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılarak işlem görecekleri hükme bağladığını, ... ... Devlet Hastanesinde sunulan hizmet ... hizmeti olup söz konusu hizmet hasta kayıt ile başlar tanı-teşhiş-tedavi ve hasta çıkış işlemleri ile son bulur. Müvekkilinin yaptığı hasta giriş kaydı, hekimin vermiş olduğu tetkiklerin barkodunu yazdırma, hasta dosyası oluşturma düzenleme , reçete yazma, ilaç isteme, sarf düşme , ameliyat malzemesi isteme, epikriz yazma, istirahat raporları düzenleme, ameliyat listesi hazırlama, ameliyat kodlarını yazma, evrak takibi, veri kaydı, ... ve ilaç raporlarının düzenlenmesi, hizmet malzemelerinin bilgisayara girilmesi ve hasta çıkış işlemleri alt işverene devredilebilecek yardımcı işlerden değil, davalı Bakanlık bünyesindeki hastanenin vermiş olduğu ... hizmetinin yürüyebilmesi için zorunlu işlerden olduğunu, asıl iş olduğunu, müvekkilinin yaptığı iş teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirecek bir iş olmayıp bilgisayar kullanımı uzmanlık gerektirmeyecek düzeyde olduğunu, tüm bu sebeplerle; öncelikle dava dışı taşeronlar ile ... Bakanlığı arasındaki sözleşmelerin muvazaalı olduğunun ve müvekkilin ... ... Devlet Hastanesi'nde işe başlama tarihinden itibaren ... Bakanlığı’nın işçisi sayıldığının tespitine karar verilmesine ... Bakanlığı’nın asli ve sürekli işçisi olup Bakanlık bir kamu kurumu olduğunu, kamu kurumlarında çalışan işçilere 6772 sayılı yasaya göre, ilave tediye ödendiğini, davacı müvekkile bugüne kadar ilave tediye alacakları ödenmediğini belirterek, bu alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, 663 sayılı ... çerçevesinde ... Bakanlığına bağlı kuruluşlar olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun (1) sayılı cetvelinde Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu ve Türkiye Halk Sağlığı Kurumu ile (2) sayılı cetvelinde yer alan Türkiye Hudut ve Sahiller ... Genel Müdürlüğü ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu kurulmuştur. Anılan ... uyarınca bağlı kuruluşlara kendi davalarında taraf ehliyeti sağlanmış ve Geçici 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ile de, “Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yeniden yapılandırılan Bakanlık, kaldırılan Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı ve Hudut ve Sahiller ... Genel Müdürlüğünün üçüncü kişilerle yapmış olduğu veya taraf olduğu her türlü taahhüt, sözleşme, hak, alacak ve borçları ile dava ve icra tâkipleri, teşkilatlarını bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine uygun hale getirdikten sonra Bakanlık ve ilgisine göre bağlı kuruluşlara devredilmiş sayılır.” hükmü öngörüldüğünü, bu sebeple, husumetin ... Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yöneticiliğinin bağlı olduğu “TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU”na yöneltilmesi gerektiğini, davanın açıldığı tarihe göre, davacının ilave tediye alacağı zamanaşımına uğradığını, davacı ilave tediye alacak talebinde bulunmakta olup; bu talebin zamanaşımına uğradığı açık olduğunu, davacının, veri giriş işine ait hukuki ilişkinin muvazaalı olduğu yönündeki ... Bölge Müdürlüğü’nün 27/09/2011 tarihli ve 26754-41 sayılı yazısı ve ekindeki ... ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişliği’nin 22/08/2011 tarihli ve 81 sayılı muvazaa tespitine yönelik İnceleme Raporuna karşı; Bakanlığımız tarafından ... 5. İş Mahkemesinin E.2011/674 esasına kayden itiraz yoluna gidilmiş olup; mezkûr mahkemenin 07/03/2013 tarihli ve K.2013/82 sayılı kararı ile, “ VERİ GİRİŞ HİZMET İŞİNE DAİR YAPILAN MUVAZAA TESPİTİNİN İPTALİNE” karar verildiğini, bu nedenle; muvazaanın olmadığına dair mahkemece verilen hüküm bulunmadığını, Dolayısıyla adı geçen davacının dava konusu talebi hukuki dayanaktan yoksun olup; davanın reddine karar verilmesi hukuki zorunluluk olduğunu, İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanını düzenleyen 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 sayılı Kanunla 6212 sayılı Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun’un 1 inci maddesinde, “Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküler, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmiyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır

.” hükmü öngörüldüğünü, anılan hüküm ile;sadece Devlet ve ona bağlı kurumlarda çalışmakta olan ve 4857 sayılı İş Kanununa göre işçi vasfında olan kimselere her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılacağı öngörülmüş olup; belirtilen statüde olmayan davacıya ilave tediye ödenmesi mümkün olmadığını, davacının tıbbi sekreter olarak çalışmadığını, veri giriş personeli olarak çalıştığını, davacının tıbbi sekreterlik eğitimi olmadığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davalı Bakanlığa bağlı hastanelerin bilgi işlem/veri girişi/ tıbbi sekreterlik gibi işleri ihale yolu ile alt işverene verebileceği, 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli ... Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu'nun 11. maddesi gereğince 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. Maddesinin

III. ... Hizmetleri ve Yardımcı ... Hizmetleri Sınıfı başlıklı kısmına eklenen fıkra hükümlerine göre de yasal mevzuatın buna cevaz verdiği, davacının yapılan ihale kapsamında değişen alt işverenler nezdinde veri giriş elemanı/tıbbi sekreter olarak çalıştığı, davalı kurum ile dava dışı alt işveren şirketler arasındaki ihale sözleşmelerinin de veri giriş hizmeti alımına ilişkin olduğu, dinlenen davacı tanıklarının beyanlarından davacının veri giriş elemanı/tıbbi sekreter olarak çalıştığı, yaptığı işte değişiklik olmadığı, başka bir işte çalıştırılmadığı, böyle bir iddianın da bulunmadığı, davalı kurumda davacı ile aynı işi yapan kadrolu çalışanların olması, emir ve talimatların davalı hastane yetkilileri tarafından verilmesi ise tek başına muvazaa olgusunun tespiti için yeterli olmayıp kadrolu çalışanlar ile alt işveren işçilerinin işe alımları, mesleğe kabulleri ve nitelikleri arasında da fark olduğu gerekçesi ile muvazaa olgusunun tespiti ve davacının dava dışı alt işveren işçisi olması sebebi ile şartları oluşmayan ilave tediye alacağı yönündeki taleplerinindavanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesi uyarınca, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” Keza aynı maddenin 7. fıkrasına göre, “Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.”

Alt işverene verilen iş, işyerinde mal veya hizmet üretiminin yardımcı işlerinden olmalıdır. Asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi durumunda ise, verilen iş işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olmalıdır.

Asıl alt işveren ilişkisinin gerçekleşmesi için, asıl işverenin mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işi yada asıl işin bir bölümünü alt işverene vermesi gerekir. Verilen iş, mal veya hizmet üretimine ilişkin olmayan bir iş ise, bu tür bir ilişki doğmaz.

Alt işveren işçilerinin bir kısmının, üstlenilen hizmet dışında asıl veya yardımcı başka işte çalıştırılmaları, asıl-alt işveren arasındaki sözleşmeyi muvazaalı hale getirmez. Sadece başka işte çalıştırılan işçi açısında asıl alt işveren ilişkisinin unsurlarının bulmadığı kabul edilmelidir.

Alt-asıl işveren arasındaki ilişki, niteliğine göre, eser, taşıma, kira gibi sözleşmelere dayanır. Alt işveren üstlendiği işi sözleşme koşulları doğrultusunda, ama kendi adına ve bağımsız bir biçimde yürütür. Çalıştırdığı işçilerle kendi adına iş sözleşmesi yapar; gerekli talimatları verir; işçilere ücretlerini kendisi öder; ücret bordrolarını düzenler; ... primlerini yatırır.

Alt-asıl işveren arasındaki ilişki, niteliğine göre, eser, taşıma, kira gibi sözleşmelere dayanır. Alt işveren üstlendiği işi sözleşme koşulları doğrultusunda, ama kendi adına ve bağımsız bir biçimde yürütür. Çalıştırdığı işçilerle kendi adına iş sözleşmesi yapar; gerekli talimatları verir; işçilere ücretlerini kendisi öder; ücret bordrolarını düzenler; ... primlerini yatırır.

Bir asıl işin yasa kapsamında işveren tarafından alt işverene verilmesinin düzenlenmesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/7 maddesi ve Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca muvazaa iddialarının araştırılmasına engel teşkil etmez. Söz konusu hükümde sayılan işlerin alt işverene verilmesine dayanılarak iş sözleşmesinin feshi, muvazaa iddiasının ispatı hâlinde geçersiz olacaktır.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaa hakim tarafından resen dikkate alınmalıdır. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı İş Kanununun 2/7 maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Bu kriterler, asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi sureti ile haklarının kısıtlanması veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisinin kurulması olarak belirtilmiştir. Asıl işveren ve alt işveren arasındaki sözleşmenin muvazaalı olması halinde, alt işveren işçisi, aynı madde uyarınca başlangıçtan itibaren asıl işveren işçileri sayılacaktır. Böyle bir durumda işe iade isteyen alt işveren işçisinin asıl işveren işyerine işe iadesine karar verilmesi gerekir. Zira alt işveren gerçekte işveren değildir ve işveren sıfatı bulunmamaktadır.

Tarafların gerçek iradeleri işçi temini olduğu halde, bunu bir asıl işveren alt işveren ilişkisi olarak göstermişlerse muvazaalı bir hukuki işlem söz konusudur. Asıl işveren işçilerinin hakları kısıtlanarak alt işveren işçisi olarak çalıştırılması, hangi alt işverenle çalıştıklarını bilmemesi gibi bulgular bu ilişkinin muvazaalı olduğuna işaret eden diğer özelliklerdir.

Asıl iş, mal ve hizmet üretiminin esasını oluşturan iştir ve bu iş doğrudan üretim organizasyonu içinde yer alır ve üretimin zorunlu unsurdur. Asıl işverenin faaliyet alanına göre belirlenir.

Yardımcı iş, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber, doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan, ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan iştir.

Asıl alt işveren ilişkisinde ilişkinin muvazaalı veya yasadaki unsurları taşıyıp taşımadığının belirlenmesinde,