muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/6416, Karar No: 2016/7913, Tarih: 11.04.2016

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda davacının haftada 7 gün 12:00-24:00 veya 24:00-12:00 saatleri arasında 12 saat çalıştığı kabul edilmiştir. Bilirkişinin hesaplamasında 11 saati aşan çalışmalarda 1,5 saat yerine 1 saat ara dinlenme düştüğünden mahkemece söz konusu hatalı rapora itibarla hüküm kurulması bozma nedenidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı-karşı davacıya iadesine, 11/04/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/27481, Karar No: 2014/30025, Tarih: 01.10.2014

**13. Hukuk Dairesi         2013/27481 E.  ,  2014/30025 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 26/03/2013

NUMARASI : 2011/702-2013/119

Taraflar arasındaki manevi tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı İ.. O.. vekili avukat N. K.. ile davacılar vekili avukat S. Ş..'in gelmeleriyle duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacılar vekili, müvekkillerinin 2009 yılında İzmir Çankaya'da ....Performans Dershanesi adındaki ... Özel Eğitim Kurumları Ltd. Şti.'ni kurduklarını,müvekkili C.. T..'un İ.. O..ne ait otoparka abone olduğunu,4 Ekim 2011 günü müvekkili Ö.. T..'un eşi müvekkili C.. T..'a ait .... plakalı aracı ile Hilton Oteline ait otoparkın 7. Katına arabasını bırakarak yakınında bulunan dershanelerine gittiğini, aynı gün saat 17:00 sıralarında evine gitmek üzere otoparka girdiğini, asansörle aracının bulunduğu 7. Kata çıktığını, asansörden inerek aracına yöneldiği esnada kendisine doğru silah doğrultan tanımadığı bir kişinin kendisine saldırdığını,el ve ayak bileklerini kablo ile bağlayarak aracın arka koltuğuna yatırdığını, saldırganın müvekkilini aracın direksiyonuna geçerek aracı otoparktan rahatlıkla çıkardığını, şans eseri aracı yanlış yöne doğru hareket ettirdiği sırada karşı yönden gelen .. plakalı S. T.. yönetimindeki araç ile çarpıştığını, kazanın etkisi ve yakalanma korkusu ile araçtan inen saldırganın yaya olarak olay yerinden hızla uzaklaştığını, tanınmış ve lüks bir otelin otoparkında güvenlik zafiyeti sonucu meydana gelen olaydan dolayı müvekkilinin hayatının bir anda kabusa döndüğünü, sürekli olarak gazetecilerin ve magazin muhabirlerinin de yakın takibi sonucunda aile mahremiyeti de yaşanan olayla birlikte gazetelere haber olarak deşifre olduğunu, eşi C. T..'un da aynı eylem nedeniyle hukuken korunan ruhi ve asabi sağlık bütünlüğü ağır bir şekilde haleldar olduğunu ileri sürerek müvekkili Ö.. T.. için 200.000,00 TL manevi tazminatın; müvekkili C.. T.. için 25.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne; davacı Ö.. T.. için 70.000,00 TL; davacı C.. T.. için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 80.000,00 TL manevi tazminatın 04/10/2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak adı geçen davacılara verilmesine, fazla istemin reddine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne; davacı Ö.. T.. için 70.000,00 TL; davacı C.. T.. için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 80.000,00 TL manevi tazminatın 04/10/2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak adı geçen davacılara verilmesine, fazla istemin reddine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Bir hukuki işlemin 4077 sayılı yasa kapsamında kaldığının kabul edilmesi için yasanın amacı içerisinde kanunda tanımlanan taraflar arasında mal ve hizmet satışına ilişkin bir hukuki işlemin olması gerekir.

Somut uyuşmazlıkta;davacı C.. T.. ile davalı arasında davalıya ait otelin otoparkından yararlanmaya ilişkin sözleşme bulunduğu, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin 4077 sayılı yasa kapsamında kaldığı anlaşılmaktadır.

4077 sayılı yasanın 23. maddesi bu kanunun uygulanması ile ilgili her türlü ihtilafa tüketici mahkemelerinde bakılacağını öngörmüştür. Taraflar arasındaki uyuşmazlık Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kaldığına göre davaya bakmaya Tüketici Mahkemesi görevlidir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Bu durumda mahkemece,tüketici mahkemesine görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esası hakkında karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birince bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenlerle davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, 1.100,00 TL duruşma avukatlık parasının davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, peşin alınan 1.366,00 TL. temyiz harcının istek halinde iadesine, 01.10.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/993, Karar No: 2011/10579, Tarih: 20.09.2011

**11. Hukuk Dairesi         2010/993 E.  ,  2011/10579 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 10/11/2009 tarih ve 2007/676-2009/741 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı bankada hesabının bulunduğunu, bu hesaptan 3. kişilerce internet bankacılığı yoluyla müvekkilinin bilgisi ve rızası dışında toplam 23.300 TL’nin başka hesaplara aktarıldığını, müvekkilinin başvurusu üzerine 9.207 TL’nin davalı banka tarafından müvekkiline iade edildiğini, meydana gelen zarardan internet bankacılığı sisteminin güvenliği için gerekli tedbirleri almayan davalının sorumlu olduğunu ileri sürerek, 14.093 TL’nin 14.05.2007 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın haksız fiilden kaynaklandığını, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, söz konusu zararın meydana gelmesinde müvekkili bankanın bir kusuru olmadığını, gerekli güvenlik önlemlerinin müvekkili tarafından alındığını, zararın davacının kendi kusurundan kaynaklandığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının, davalı bankanın Kırıkkale Şubesi’nde hesabının bulunduğu, 14.05.2007 tarihinde bu hesaptan toplam 23.300 TL’nin internet bankacılığı yoluyla çekildiği, davalı banka tarafından bu paranın 9.207 TL’lik kısmının davacıya iade edildiği, davalı bankanın, internet sitesinin güvenliği için gerekli önlemleri yeterli ölçüde almadığı, bu nedenle davalının dava konusu olayın meydana gelmesinde kusurlu olduğu, davacıya yüklenebilecek bir kusurun bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 14.093 TL’nin 15.05.2007 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 646,12 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 20/09/2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/3117, Karar No: 2024/6829, Tarih: 27.11.2024

**12. Ceza Dairesi         2024/3117 E.  ,  2024/6829 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hâkimliği

SAYISI : 2023/6538 değişik iş

ŞÜPHELİ : Meçhul

SUÇ : Taksirle öldürme

İNCELEME KONUSU KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karara karşı yapılan itirazın reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

...'nın ölüm olayına ilişkin yapılan soruşturma evresi sonunda Mersin Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 22/10/2021 tarihli ve 2020/44288 soruşturma, 2021/32583 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın süre yönünden reddine ilişkin Mersin 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 05.10.2023 tarihli ve 2023/6538 değişik iş sayılı kararı ile kesin olarak reddedildiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı CMK'nın 309/1. fıkrası uyarınca, 05.06.2024 tarihli ve 94660652-105-33-1889-2024-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 16.07.2024 tarihli ve KYB- 2024/67289 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.07.2024 tarihli ve KYB- 2024/67289 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"...Dosya kapsamına göre, her ne kadar Mersin 3. Sulh Ceza Hakimliğince, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı müştekiler vekili tarafından yapılan itirazın, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın müştekiye 03/12/2021 tarihinde 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesi gereğince tebliğ edildiği kabul edilerek 15 günlük yasal süreden sonra 03/10/2023 tarihinde yapıldığından bahisle reddine karar verilmiş ise de; 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca vekil aracılığıyla takip edilen davalarda tebligatın vekile yapılması zorunlu olup, müştekinin yokluğunda verilen kararın vekil yerine asile tebliğinin usulsüz olduğu, Mersin Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 22/10/2021 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın 29/09/2023 tarihinde elektronik tebligat yoluyla müştekiler vekiline usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ve 04/10/2023 tarihinde tebliğ edilmiş sayıldığı, müşteki vekilince itiraz dilekçesinin Uyap sistemi üzerinden 03/10/2023 tarihinde dosyaya gönderildiği, bu itibarla anılan itiraz dilekçesinin 15 günlük yasal süre içerisinde sunulduğu anlaşılmakla, süresinde yapılan itirazla ilgili esastan inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın usulden reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir..."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1.5271 sayılı CMK'nın, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172.maddesinin birinci fıkrası;

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1.5271 sayılı CMK'nın, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172.maddesinin birinci fıkrası;

"(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir...." şeklinde düzenlenmiştir.

2. 5271 sayılı CMK'nın “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173. maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

"(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir..."

Hükümleri yer almaktadır.

3. 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun Elektronik Tebligat başlıklı 7/a maddesinde; "Aşağıda belirtilen gerçek ve tüzel kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur; ...9. Baro levhasına yazılı avukatlar... Birinci fıkra kapsamı dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir. Bu durumda bu kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre elektronik yolla tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde bu Kanunda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır. Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır." denilmektedir.

4. 5271 sayılı Kanun’un, “Elektronik işlemler” başlıklı 38/A maddesinin;

"(1) Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılır. Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır.

(2) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP’tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapılabilir.

4. 5271 sayılı Kanun’un, “Elektronik işlemler” başlıklı 38/A maddesinin;

"(1) Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılır. Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır.

(2) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP’tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapılabilir.

(3) Bu Kanun kapsamında fiziki olarak hazırlanması öngörülen her türlü belge ve karar elektronik ortamda düzenlenebilir, işlenebilir, saklanabilir ve güvenli elektronik imza ile imzalanabilir.

(4) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar diğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanarak gönderilen belge veya kararlar, gerekmedikçe fiziki olarak ayrıca düzenlenmez ve ilgili kurum ve kişilere gönderilmez.

Şeklinde düzenlendiği belirlenmiştir.

5.Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; her ne kadar Mersin 3. Sulh Ceza Hakimliğince, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı müştekiler vekili tarafından yapılan itirazın, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın müştekiye 03/12/2021 tarihinde 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesi gereğince tebliğ edildiği kabul edilerek 15 günlük yasal süreden sonra 03/10/2023 tarihinde yapıldığından bahisle reddine karar verilmiş ise de; 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca vekil aracılığıyla takip edilen davalarda tebligatın vekile yapılması zorunlu olup, müştekinin yokluğunda verilen kararın vekil yerine asile tebliğinin usulsüz olduğu, Mersin Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 22/10/2021 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın 29/09/2023 tarihinde elektronik tebligat yoluyla müştekiler vekiline usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ve 04/10/2023 tarihinde tebliğ edilmiş sayıldığı, müştekiler vekilince itiraz dilekçesinin Uyap sistemi üzerinden 03/10/2023 tarihinde dosyaya gönderildiği, bu itibarla anılan itiraz dilekçesinin 15 günlük yasal süre içerisinde sunulduğu anlaşılmakla, süresinde yapılan itirazla ilgili esastan inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın usulden reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2.Mersin 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 05.10.2023 tarihli ve 2023/6538 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309/3. fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı CMK'nın 309. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 27.11.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/419, Karar No: 2014/13514, Tarih: 14.05.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/419 E.  ,  2014/13514 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Çayır niteliğindeki taşınmaza ot geliri esas alınarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, idare harçtan bağışık olduğundan harç alınmamasına, 14.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/19017, Karar No: 2015/24590, Tarih: 10.09.2015

**22. Hukuk Dairesi         2015/19017 E.  ,  2015/24590 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.

Hüküm duruşmalı olarak süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş ise de; işin mahiyeti itibarıyla duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilmiş olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirkette çalıştığını, davalı işveren tarafından iş sözleşmesinin usul ve yasaya aykırı bir şekilde feshedildiğini iddia ederek feshin geçersizliğinin tespiti ile davacının işe iadesine karar verilerek işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretinin belirlenmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının iş sözleşmesinin geçerli nedenle ve feshin son çare olması ilkesine uygun olarak feshedildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan delillere göre fesih bildiriminden sonra işe alınan işçilerin niteliklerinin davacıdan farklı olduğu, işletmesel kararın tutarlı uygulandığı, yeni yönetim şemasında davacının çalışma alanı bulunmadığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir..

Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Davacı ile davalı arasındaki uyuşmazlık iş sözleşmesinin işveren tarafından geçerli nedenle feshedilip feshedilmediği noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesinde işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri kavramına yer verilmiş, işletmesel karar kavramından söz edilmemiştir. İşveren yönetim hakkı kapsamında amaç ve içeriğini belirlemekte serbest olduğu kararlar alabilir. Geniş anlamda işletmesel karar işçinin iş sözleşmesinin feshi dahil olmak üzere işverenin işletme, işyeri ile ilgili ve işin düzenlenmesi konusunda bu kapsamda aldığı her türlü karardır.

İşverenin mevcut olan işçi sayısını fiilen mevcut olan iş ihtiyacına uyumlaştırmak için açıkça ifade etmediği kararları, “gizli, örtülü” işletmesel karar olarak nitelendirmektedir. Bu tür durumlarda işletmesel kararın varlığı iş sözleşmesinin feshi için gösterilen sebepten çıkarılır. 4857 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca işletmesel gereklere dayalı feshin söz konusu olabilmesi için varlığı şart olan açıkça işletmesel kararın varlığı yerine bir anlamda işverence fesih bildiriminde açıklanan sebep geçmektedir.

İşletmenin işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan fesihte yargısal denetim yapılabilmesi için mutlaka bir işletmesel karar gerekir. İş sözleşmesinin iş, işyeri veya işletme gereklerine dayalı olarak feshi işletmesel kararın sonucu olarak gerçekleşir. İşletmesel karar çerçevesinde fesih işlemi değişen durumlara karşı işverenin tepkisidir. Bu kararlar işyeri ve işletme içi veya dışından doğabilir. Bu nedenle işçinin işyerinde çalışmaya devam etmesi gerekliliğini doğrudan veya dolaylı olarak ortadan kaldırıyorsa dikkate alınmalıdır.

İşletmesel karar söz konusu olduğunda kararın yararlı veya amaca uygun olup olmadığı yönünde bir inceleme yapılamaz. Kısaca işletmesel kararlar yerindelik denetimine tabi tutulamaz. İşverenin serbestçe işletmesel karar alabilmesi ve bunun kural olarak yargı denetimi dışında tutulması şüphesiz bu kararların hukuk düzeni tarafından öngörülen sınırlar içinde kalınarak alınmış olmalarına bağlıdır.

4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 2. fıkrasında feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken feshin biçimsel koşullarına uyduğunu içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli veya haklı nedene dayandığım kanıtlamalıdır. Bu kapsamda işveren fesihle ilgili karar aldığını, bu kararın istihdam fazlası meydana getirdiğini, tutarlı şekilde uyguladığını ve feshin kaçınılmaz olduğunu ispatlamalıdır.

Feshin işletme işyeri ve işin gereklerinden kaynaklanan nedenlerle yapıldığı ileri sürüldüğünde bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, işgörme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı (tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı (keyfîlik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı (ölçülülük denetimi feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır.

İşletmesel kararın amacı ve içeriğini belirlemekte özgür olan işveren, işletmesel kararı uygulamak için aldığı tedbirin feshi gerekli kıldığını ve feshin geçerli nedenin) oluşturduğunu kanıtlamalıdır. İşletmesel kararın amacı ve içeriğini serbestçe belirleyen işveren geçerli neden teşkil eden ve ayrıca istihdam fazlası doğuran tedbire ilişkin kararı sürekli ve kalıcı şekilde uygulamalıdır. İş sözleşmesinin feshiyle takip edilen amaca uygun daha hafif somut belirli tedbirlerin mevcut olup olmadığı değerlendirilmelidir. Feshin kaçınılmazlığı ekonomik açıdan değil teknik denetim kapsamında bu kararın hukuka uygun olup olmadığı ve işçinin çalışma olanağının ortadan kaldırıp kaldırmadığı yönünde kısaca feshin son çare olması ilkesi çerçevesinde yapılmalıdır.