muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/7622, Karar No: 2020/16114, Tarih: 17.11.2020

**9. Hukuk Dairesi         2020/7622 E.  ,  2020/16114 K.**

**"İçtihat Metni"**

BÖLGE ADLİYE

MAHKEMESİ : İzmir 9. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

İLK DERECE

MAHKEMESİ : İzmir 6. İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı ve davalı ... Üniversitesi Tıp. Fak. İzf. ... Üniversitesi Rektörlüğü vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; müvekkilinin ... Üniversitesi Döner Sermaye işletme Müdürlüğü tarafından ihale edilen ... Üniversitesi Döner Sermaye işletme Müdürlüğü Genel Temizlik Hizmet Alm. işini üstlenen "... Sağlık Bilgi İşlem AŞ - ... Sosyal Hizmetler AŞ. İş Ortaklığı” bünyesinde çalıştığını, Alt işveren iş ortaklığının, ... Sendikasını yetkilendirmesi ile ... Sendikası ve ... Sendikası arasında yürütülen toplu iş sözleşmesi prosedürü neticesinde işyerinde T.C. Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığının 04.08.2016 tarih 2016/ 786 E. ve 2016/ 898 K. sayılı toplu iş sözleşmesi bağıtlandığını müvekkilin Toplu İş Sözleşmesi'nin imza tarihinden önce ... sendikasına üye olduğu, herhangi bir bildirime bağlı olmaksızın Toplu İş Sözleşmesinden yararlandırılacağı, işyerinden ayrılmış olsa dahi ayrıldığı tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlanması gerektiği göz ardı edilerek Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklanan fiyat farkları müvekkile ödenmediğini, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, Yargıtay'ın Yerleşik içtihatları gereğince müvekkil, toplu iş sözleşmesinin yürürlük tarihi olan 01.12.2015 -31.12.2017 tarihleri itibariyle toplu iş sözleşmesinden yararlanacağı, imza tarihi olan 04.08.2016 tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi "emeklilik nedeniyle sona ermesi” durumunda da iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması gerektiğini, bu sebeple Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklanan fark alacaklarının tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar vekilleri, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf:

Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararı:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İzmir 6.İş Mahkemesi'nin 26/12/2018 tarih ve 2017/493 Esas, 2018/577 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2 hükmü gereğince düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere ORTADAN KALDIRILMASINA, davanın REDDİNE karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı ve davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Bölge Adliye Mahkemesi Kararı:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İzmir 6.İş Mahkemesi'nin 26/12/2018 tarih ve 2017/493 Esas, 2018/577 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2 hükmü gereğince düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere ORTADAN KALDIRILMASINA, davanın REDDİNE karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı ve davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi Genel Bütçeye dahil idarelerin bu Kanunun 1 ve 3 sayılı tarifelerine giren bütün işlemlerinin harçtan müstesna olacağı belirtilmiştir.

Somut olayda davalı üniversite harçtan muaf olmasına rağmen, Bölge Adliye Mahkemesince yapılan yargılama neticesinde hüküm altına alınan harçlardan sorumlu tutulmuş olması hatalıdır.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2. maddesi uyarınca aşağıda belirtilen şekilde düzeltilerek onanması uygun bulunmuştur.

SONUÇ: Hüküm fıkrasında yer alan C "2-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan 121,30 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı ile 60,50 TL tebligat masrafı toplamı 181,80 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, " rakam ve sözcüklerinin hükümden çıkarılarak yerine ;C- 2- Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan 121,30 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı ile 60,50 TL tebligat masrafı toplamı 181,80 TL yargılama giderinin 60,50 TL’sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 121,30 TL’sinin ise davalılar ... ile ... Sağlık Bilgi İşlem A.Şden alınarak davacıya verilmesine " rakam ve sözcüklerinin eklenmesine, hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 17/11/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/27189, Karar No: 2013/19927, Tarih: 12.12.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2013/27189 E.  ,  2013/19927 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi, nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı, o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için, eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak yada bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir. Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır. Dolandırıcılık suçunun kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 90. maddesininin 5. fıkrasına göre; usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla, kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.

Buna göre, iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan Uluslararası Sözleşmeler, yasalar üstü bir konumdadır ve iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS madde 1'e göre, sözleşmeye taraf devlet, hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altındadır. Madde 2'ye göre, her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Madde 3'e göre, hiç kimse ...aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Madde 8'e göre, herkes özel ve aile yaşamına...saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile yaşamına, haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir. Geniş manada tanımlanan aile, anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir. Aile yaşamına saygı hakkı, anne-baba arasındaki ilişki sona ermiş artık birlikte yaşamıyor veya boşanmış olsalar bile, çocukla eşler arasında birlikte yaşama ve kişisel ilişki kurma hakkını da içermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin pek çok kararlarında tanımladığı gibi, bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir. Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Somut olayda; sanıklar resmi nikahlı evli iken, sanık ... (...)'in vefat eden babasından yetim maaşını alabilmek için 16.06.2003 tarihinde muvazaalı olarak boşandıkları, ancak aynı evde birlikte yaşamaya devam ettikleri, SGK'dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıkları iddia edilmiş ise de,

Mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bir kararla boşandıktan sonra, eşlerin bir arada yaşamasını engelleyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı, sanıkların eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek, dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa, AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında, bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, beraat hükümlerinin ONANMASINA, 12.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/39202, Karar No: 2011/7620, Tarih: 12.04.2011

**2. Ceza Dairesi         2009/39202 E.  ,  2011/7620 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2006/312592

MAHKEMESİ : Aksaray 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 04/10/2006

NUMARASI : 2006/589

SUÇ : Elektrik hırsızlığı

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanık müdafiinin hükmü temyiz etmesinde sanığın hukuki yararının bulunduğu belirlenmekle tebliğnamedeki red düşüncesine katılınmamıştır.

5237 Sayılı TCK'nın 145.maddesindeki “malın değerinin azlığı” kavramının, 765 Sayılı TCK'nın 522.maddesindeki hafif ve pek hafif ölçütleriyle her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerliğinin bulunmadığı, “değer azlığı” nın 5237 Sayılı Kanuna özgü, ayrı ve yeni bir kavram olduğu, bunun daha çoğunu alabilme olanağı varken yalnızca ihtiyacı kadar ve değeri az olan eşyanın alınması durumunda olayın özelliği değerlendirilerek yasal ve yeterli gerekçeleri açıklanmak suretiyle uygulanabileceği gözetilmeden somut olayda uygulama yeri bulunmayan 5237 Sayılı TCK'nın 145.maddesi gereğince sanık hakkında ceza tertibine yer olmadığına karar verilmişse de aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Sayaç raporunda, "sayacın üst kapak camının yabancı cisimle çatlatılıp, üst kapağı bükmek suretiyle sayacın içerisine yabancı cisim sokularak tüketimin düşürüldüğünün" belirtilmesi karşısında; sanığın evindeki kurulu güce göre tüketebileceği ortalama elektrik miktarıyla, tutanak öncesi ve sonrası birer yıllık tüketim föyleri karşılaştırılarak, tutanaktan sonra tüketimde bariz bir artış olup olmadığı hususunda bilirkişiden görüş alınarak sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken bu araştırmalar yapılmadan; eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 12.04.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11306, Karar No: 2014/13404, Tarih: 07.05.2014

**12. Hukuk Dairesi         2014/11306 E.  ,  2014/13404 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 06/02/2014

NUMARASI : 2014/83-2014/74

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Genel haciz yoluyla takipte borçlu tebligat usulsüzlüğü şikayetiyle mahkemeye başvurmuş, mahkemece istemin reddine karar verilmiştir.

7201 Sayılı Tebligat Kanunu'nun 17. maddesine göre, belli bir yerde devamlı olarak meslek veya sanatını icra edenler, o yerde bulunmadıkları takdirde, tebliğ, aynı yerdeki daimi memur veya müstahdemlerinden birine yapılır. Bu maddede belirtilen şahıslara, muhatap adına tebligatın yapılabilmesi için, tebligatın yapılacağı sırada muhatabın orada bulunmaması gerekir. Muhatap, o adreste olmakla beraber sadece tebliğin yapılacağı anda orada bulunmuyor ise, tebligat, 17. madde hükmü uyarınca yapılır. Ancak, 7201 Sayılı Kanunun 17. maddesi ve Tebligat Yönetmeliği'nin 26. maddesi gereğince muhatabın tebliğ sırasında işyerinde bulunmadığı saptanmadan anılan maddeye göre tebligat yapılamaz.

Ödeme emri borçlunun işyeri adresine çıkartılmış ve tebligata "muhatabın dedesi gittiğini beyan eden aynı konutta daimi ikamet eden M.. B.. imzasına tebliğ edildi" şerhi düşülmüştür.

Borçlunun işyerine çıkartılan ödeme emri tebligatı Tebligat Kanunu'nun 17. maddesine ve Tebligat Yönetmeliği'nin 26. maddesine aykırı olarak aynı konutta daimi ikamet ettiğini beyan eden dedesine yapıldığı için usulsüzdür.

O halde, mahkemece, borçlunun ödeme emri tebliğ işlemine dair şikayetinin kabulü ile Tebligat Kanunu'nun 32. maddesine göre tebliğ tarihinin öğrenme tarihi olarak düzeltilmesine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile şikayetin reddine karar verilmesi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07/05/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/282, Karar No: 2023/260, Tarih: 25.01.2023

**6. Hukuk Dairesi         2023/282 E.  ,  2023/260 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tük. Mahk. Sıf.)

SAYISI : 2004/5 E., 2006/336 K.

DAVA TARİHİ : 05.01.2004

HÜKÜM : Onama

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan yüklenici şirketten satış vaadi sözleşmesi ile ... İlçesi, ... Köyü, 176 Ada 3 no.lu parsel üzerindeki inşaattan E Blok 8 Numaralı bağımsız bölümü bedelini ödeyerek satın aldığını ancak tapusunun kendisine verilmediğini ve dairenin maliklerinin diğer davalı arsa sahibi olduğunu belirterek dava konusu bağımsız bölümün tapusunun iptali ile kendi üzerine tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı müteveffa ... vekili cevap dilekçesinde; yüklenicinin inşaatı tamamlamadığını ve dava konusu dairenin satış yetkisini elde etmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... İnşaat temsilcisi cevap dilekçesinde, davayı kabul ettiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ve dosya kapsamında alınan bilirkişi raporuna göre inşaatın %47 seviyesinde bitirilmiş olduğunu ve yüklenicinin arsa sahipleri ile aralarındaki arsa payı karşılığı sözleşme gereği edimlerini yerine getirmediğini, dava konusu bağımsız bölümü hukuken elde etmemiş olacağı gerekçesiyle davacının yükleniciden satın almış olduğu daire ile ilgili tapu iptal ve tescil talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Arsa sahiplerinin hile ile inşaatın yapımını başka yükleniciye devrettiğini ve yükleniciye düşen daireyi bu yolla kaçırmaya çalıştığını, davalı yüklenici şirketin davayı kabul etmesine ve davacının bağımsız bölüm için ödediği bedelin gözardı edilerek ret kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, satış vaadi sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1086 sayılı Hukuk Usulu Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 435, 436 ıncı maddeleri,

818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 162,163 ve 164üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1.İlk derece mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 1086 sayılı Kanun'un 437 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, satış vaadi sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1086 sayılı Hukuk Usulu Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 435, 436 ıncı maddeleri,

818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 162,163 ve 164üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1.İlk derece mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 1086 sayılı Kanun'un 437 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup; Davaya konu olayın, temlik işleminin hukuki niteliği, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin borçlarının neler olduğu ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi hükümleri çerçevesinde incelenip değerlendirilmesi gerekmektedir.

Alacağın temliki ve borcun nakli Borçlar Kanununun 162 ila 181. maddelerinde düzenlenmiştir. Temlik, alacağın ona bağlı bütün (yan ve öncelik) hakları ile birlikte devralana geçmesini sağlar ve bu işlem yapılırken borçlunun rızası alınması gerekmez. Temlik, hatta borçlunun muhalefetine rağmen geçerli olarak doğar ve hükümlerini hasıl eder. Borçlunun temlikten sonraki asıl muhatabı artık alacağı temellük eden (devralan) kişidir. Bu itibarla borçlunun borçtan kurtulabilmesi için temlik işleminden sonra borcunu devralan kimseye ifa etmesi gerekir.

Temlikin, temlik edenle borçlu (arsa sahibi) arasında bazı ilişkilerin doğmasına neden olduğu çok açıktır. Zira temlik alan evvelki alacaklının yerine geçmiş borçludan (arsa sahibinden) ifayı istemek, gerektiğinde de borçluyu ifaya zorlamak onun hakkı olmuştur.

Temlikin, temlik edenle borçlu (arsa sahibi) arasında bazı ilişkilerin doğmasına neden olduğu çok açıktır. Zira temlik alan evvelki alacaklının yerine geçmiş borçludan (arsa sahibinden) ifayı istemek, gerektiğinde de borçluyu ifaya zorlamak onun hakkı olmuştur.

Arsa sahibi ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunan yükleniciden sözleşmede ona bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümü temlik alan üçüncü kişinin, arsa sahibini (borçluyu) ifaya zorlayabilmesi için öncelikle temlik işlemini ve işlemin sıhhatini kanıtlaması gerekir. Fakat temlik işlemi kanıtlanmış olunsa da yukarıda açıklandığı üzere ifa talebinin muhatabı olan arsa sahibi ifaya derhal uymak zorunda değildir. Gerçekten Borçlar Kanunu'nun 167. maddesi hükmüne göre “Borçlu, temlike vakıf olduğu zaman; temlik edene karşı haiz olduğu defileri, temellük edene karşı dahi dermeyan edebilir.” Buna göre temliki öğrenen borçlu temlik olmasaydı önceki alacaklıya karşı ne tür def'iler ileri sürebilecekse, aynı def'ileri yeni alacaklıya (temlik alan üçüncü kişiye) karşı da ileri sürebilir hale gelir. Temlikin konusu yüklenicinin arsa payı karşılığı arsa sahibi ile yaptığı sözleşme uyarınca hak kazandığı gerçek alacak ne ise o olacağından, temlik eden yüklenicinin arsa sahibinden hak kazanmadığını üçüncü kişiye temlik etmesi arsa sahibi bakımından önemsizdir. Diğer taraftan yüklenici arsa sahibine karşı öncelikli edimini tamamen veya kısmen yerine getirmeden kazanacağı şahsi hakkı üçüncü kişiye temlik etmişse, üçüncü kişi Borçlar Kanunu'nun 81. maddesinden yararlanma hakkı bulunan arsa sahibini ifaya zorlayamaz.

Burada yüklenicinin eser sözleşmesinden kaynaklanan borçlarının neler olduğuna ilişkin bazı açıklamaların yapılması gerekmektedir. Genel olarak eser sözleşmelerinde yüklenici, belli bir sonucu meydana çıkararak onu iş sahibine teslim etmeyi taahhüt eder. Eser sözleşmelerinde yüklenicinin "eseri meydana getirme borcu" dayanağını Borçlar Kanunu(nun 355. maddesinden alır. Anılan hükme göre; "İstisna bir akittir ki onunla bir taraf (müteahhit), diğer tarafın (iş sahibinin) vermeyi taahhüt eylediği semen mukabilinde bir şey imalini iltizam eder." Yasada “şey” olarak ifade edilen "eser"dir.

Bir iş görerek eseri meydana getirmek ve meydana getirilen eseri iş sahibine teslim etmek (arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde, binayı sözleşmeye, amacına ve fen ve sanat kurallarına uygun imal ederek arsa sahibine teslim etmek) yüklenicinin ana borcudur. Kural olarak da aslolan sözleşmenin kararlaştırıldığı şekilde eksiksiz ifasıdır. Aksi halde, sözleşmeden beklenen yararlar dengesi bir taraf aleyhine bozulur. Böyle bir durumda da bir taraf edimini yerine getirmiş kabul edilemez.