muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/6080, Karar No: 2021/20191, Tarih: 30.11.2021

**2. Ceza Dairesi         2021/6080 E.  ,  2021/20191 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, mala zarar verme, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Beraat, mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

I- Sanık ... hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali, sanık ... hakkında hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarından kurulan beraat hükümlerine yönelik temyiz incelemesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre o yer Cumhuriyet savcısının temyiz nedenleri yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA,

II- Suça sürüklenen çocuk ... hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;

Gerekçeli kararın, suça sürüklenen çocuğun öncelikle adres kayıt sisteminde kayıtlı olan “.... ...sok No:10 İç kapı No:1.../Adana” adresine doğrudan MERNİS ihtarlı Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesine göre 20/05/2016 tarihinde tebliğ edildiği, ardından duruşmada bildirdiği “.... 17038 Sok. No:20.../Adana” adresine gönderilen tebligatın muhatabın buradan taşınmış olması sebebiyle 28/06/2016 tarihinde iade edildiği, bundan sonra suça sürüklenen çocuğun yine duruşmada bildirdiğinden farklı olan “.... ...sok No:10 İç kapı No:1.../Adana” adresine gönderilen tebligatın 02/08/2016 tarihinde “adresin kapalı olduğu, muhatabın çarşıya gittiğinin komşudan öğrenildiği, Tebligat Kanunu’nun 21. maddesine göre Barbaros Mahallesi muhtarına tebligat yapılarak en yakın komşu ...ın haberdar edildiği” şerhi ile tebliğ edildiği anlaşılmış ise de, UYAP sisteminden elde edilen verilere göre suça sürüklenen çocuğun annesinin Naile Salman olduğu, tebligatta haber verilen komşunun ise ... olduğunun belirtildiği, suça sürüklenen çocuğun temyiz talebinin gerekçeli kararın aynı konutta ikamet eden annesine tebliğ edildiği gerekçesiyle reddedilmesine rağmen bahse konu tebliğ mazbatasından bu hususun net olarak anlaşılamadığı tespit edildiğinden tebliğ işleminin usulüne uygun olmadığı anlaşılmakla, suça sürüklenen çocuğun öğrenme üzerine verdiği temyiz dilekçesinin süresinde olduğu kabul edilerek ve suça sürüklenen çocuğun 07/09/2021 tarihli dilekçesindeki anlatımından eski hale getirme isteminde bulunduğunun anlaşılması ve eski hale getirme isteği hakkındaki karar verme yetkisinin, 5271 sayılı CMK'nın 42/1. maddesi uyarınca Yargıtay'ın ilgili dairesine ait olması nedeniyle, Mahkemenin 14/09/2021 tarihli ek kararının yok hükmünde olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

Suç tarihinde 15-18 yaş grubu arasında bulunan suça sürüklenen çocuğa isnat olunan katılanlara ait iş yerinden belirlenemeyen zaman diliminde hırsızlık şeklindeki eylemine uyan 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b, 116/2, 119/1-c ,31/3 maddelerinin gerektirdiği cezaların üst sınırına göre aynı Kanun'un 66/1-e, 66/2 ve 67/4. maddeleri uyarınca hesaplanan 7 yıl 12 aylık olağanüstü zamanaşımının, 08/06/2012 olan suç tarihinden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuğun temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davalarının, 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi gereğince zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE,

III- Sanık ... hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali, sanık ... hakkında hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarından kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;

1- Sanık ... hakkında düzenlenen 05/12/2013 tarihli iddianamede sanık hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından ikişer defa cezalandırılması talep edilmemesine rağmen sanığın ek savunması alınmaksızın hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarndan iki ayrı mahkumiyet hükmü kurulması,

2- Sanık ... hakkında düzenlenen 05/12/2013 tarihli iddianamede iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan TCK’nın 119/1-c maddesinin uygulanması talep edilmemesi sebebiyle CMK’nın 226. maddesi uyarınca sanığın ek savunması alınması gerektiğinin gözetilmemesi,

3- Olay yeri krokisi ve olay yeri inceleme raporu formu içeriğinden katılanlara ait iş yerlerinin kapılarının sert bir cisimle zorlanmış ve kapılarda zorlama izi bırakılmış olduğunun tespit edildiği dikkate alınmaksızın, mala zarar verme suçundan sanığın mahkumiyeti gerekirken yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

4- Sanık ...’un hüküm tarihinde Antalya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda başka bir suçtan hükümlü olduğunun UYAP kayıtlarından anlaşılması karşısında; sanığa duruşmadan vareste tutulmak isteyip istemediği sorulmadan ve bu hususta bir karar alınmadan, hükmün açıklandığı 28/04/2016 tarihli duruşmada hazır edilmeyerek hükümlülüğüne karar verilmesi suretiyle, 5271 sayılı CMK'nın 196. maddesine aykırı olarak savunma hakkının kısıtlanması,

Bozmayı gerektirmiş sanıklar, sanık vasisi ve o yer Cumhuriyet savcısı’nın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sanık ... yönünden diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebeplerden dolayı istem gibi BOZULMASINA, 30/11/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6345, Karar No: 2019/2503, Tarih: 12.03.2019

**11. Ceza Dairesi         2016/6345 E.  ,  2019/2503 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usulu Kanununa muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

1- ... Yapı Malz.Otom.İnş. Gıda Ltd. Şirketinin yetkilisi olan sanık hakkında 2009 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan açılan kamu davasında, sanığın, faaliyet gösterdiği dönemde düzenlediği faturaların, yapılan ticari işlemlerle ilgili olarak düzenlendiğini ve o tarihlerde yurt dışına çıktığını savunması karşısında gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi bakımından; sanığın yurda giriş-çıkış yaptığı tarihlerin belirlenmesi; suç konusu faturaları kullanan ... İnşaat Ltd. Şti, ... İnşaat Tic. Ltd. Şti. ve ...Ticaret Ldt. Şti. hakkında hazırlanan raporlar dosyada bulunmakla birlikte, 2009 takvim yılında ba formu ile sanığın yetkilisi olduğu ... Yapı Malz.Otom.İnş. Gıda Ltd. Şirketinden mal aldığını beyan eden tüm mükellef veya şirketler hakkında hazırlanmış karşıt inceleme raporlarının dosya içerisinde yer almadığı anlaşıldığından, suç konusu faturaları kullanan tüm şirketler veya mükellefler hakkında karşıt inceleme raporları düzenlenip düzenlenmediği ilgili vergi dairelerinden araştırılarak, söz konusu şirket yetkilileri veya mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığı sorulup, açıldığının tespiti halinde dava dosyaları getirtilip incelenerek bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dava dosyasına intikal ettirilmesi; faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi yönünden mal ve para akışını gösteren sevk ve taşıma irsaliyeleri, teslim tesellüm belgeleri, bedellerinin ödendiğine ilişkin ticari teamüle uygun kanıtlama yeteneği olan geçerli ödeme belgeleri ve satıcının kasasına ya da banka hesabına girip girmediğinin tespiti ile faturaları düzenleyen ve kullanan mükelleflerin yeterli üretimi, mal girişi ya da stoku olup olmadığı da araştırılıp, karşılaştırmalı bilirkişi incelemesi yaptırılması; suça konu fatura asıllarından her takvim yılı için kanaat oluşturacak sayıda temin edilip dosya arasına konulması, sanığa gösterilerek faturalardaki yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulması, kabul etmemesi halinde yazı ve imza örnekleri temin edilerek, suça konu faturalardaki yazı ve imzaların aidiyeti yönünden uzman bir kurum veya kuruluştan rapor alınması; suça konu faturaları kullanan şirket yetkilileri veya mükellefler tanık olarak dinlenilerek sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıklarının, sanığı tanıyıp tanımadıklarının ve faturaların verilmesinde sanığın iştirakinin olup olmadığının sorulması, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

2- Kabule göre de;

a) Aynı takvim yılı içinde birden fazla sahte fatura düzenleme eyleminin zincirleme suç oluşturduğu ve sanık hakkında TCK'nin 43. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

2- Kabule göre de;

a) Aynı takvim yılı içinde birden fazla sahte fatura düzenleme eyleminin zincirleme suç oluşturduğu ve sanık hakkında TCK'nin 43. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

b) 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesinin uygulanmasının, 08.10.2015 tarihli 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş olup, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, aleyhe temyiz bulunmadığından 1412 sayılı CMUK'nin 326/son maddesi gereğince sonuç ceza yönünden kazanılmış hakkının korunmasına, 12.03.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11103, Karar No: 2016/8164, Tarih: 18.05.2016

**18. Hukuk Dairesi         2015/11103 E.  ,  2016/8164 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca,.... sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu taşınmazın; 09.10.2012 olan değerlendirme tarihi itibariyle imar planı içinde bulunup bulunmadığının, imar planı içinde ise ilk olarak imara alınış tarihi, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), bu tarih itibariyle belediye veya mücavir alan sınırları içinde kalıp kalmadığının, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve ... sayılı kararı uyarınca (nazım imar planı içinde bulunan ancak, belediye hizmetlerinden yararlanmayan ve meskûn yerler arasında yer almayan bir taşınmazın arsa olarak değerlendirilebilmesi için) bu plan içine alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, belediye ve diğer altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumunun, etrafının meskûn olup olmadığının, yerleşim merkezine uzaklığının, beldenin gelişme yönünde olup olmadığının ilgili belediye başkanlığından,

2-Dava konusu 913 parsel sayılı taşınmazın ilk tesisinden itibaren tedavüllü tapu kaydının tapu müdürlüğünden,

3-Bilirkişi kurulu tarafından münavebeye alınan buğday, buğday samanı ve biberin 2012 yılı itibariyle sulu ve kuru şartlarda dekar başına asgari ve azami verimine, toptan satış fiyatına ve ürünlerin dekar başına ayrıntılı üretim giderine (masrafları oluşturan kalemler ayrı ayrı yazılmak suretiyle) ilişkin veri listesinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden,

Getirtilerek dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 18.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2792, Karar No: 2015/5088, Tarih: 27.04.2015

**4. Hukuk Dairesi         2015/2792 E.  ,  2015/5088 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 12/06/2014 gününde verilen dilekçe ile alacak istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 31/10/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, kurum zararından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece açılan davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, ... Denetim Hizmetleri Başkanlığı Sağlık başdenetçisi tarafından yapılan denetimde davalıya yersiz ödeme yapıldığının tespit edildiği gerekçesiyle yapılan ödemenin davalıdan tazmini isteminde bulunmuştur.

Yargılama devam ederken davalı tarafından ... döner sermaye hesabına ödeme yapılmıştır.

Yerel mahkemece, davacı kurum tarafından fazladan ödenen ücret konusunda davalının kusurunun bulunmadığı, bu nedenle davalının yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağı kanaatine varıldığı gerekçesiyle yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiş, kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına vekalet ücreti de takdir edilmemiştir.

Bir davada asıl talebin konusuz hale gelmesi durumunda, bunun fer'isi niteliğindeki diğer talepler hakkında yargılamaya devam edilerek, bunlar hakkında da bir karar verilmesi yani dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğu tespit edilip, o tarafın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 323. maddesinde belirtilen yargılama giderlerine ve bu kapsamda sayılan vekalet ücretine mahkum edilmesi gerekir. .

Davaya konu olayda; davanın açıldığı tarihte alacak (kamu zararı) mevcut olup yargılama devam ederken davalı tarafça 24/07/2014 tarihinde ... döner sermaye hesabına ödeme yapılmıştır. Davaya konu alacak sonradan ödenmiş olup davacı dava açmakta haklıdır. Bu durumda; mahkemece, HMK 323 ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 6. maddesi de gözetilerek davacı yararına yargılama gideri ve vekalet ücreti takdiri gerekirken bu durum gözardı edilerek hüküm kurulması usul ve yasaya uygun olmamış ve kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA 27/04/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11548, Karar No: 2012/13703, Tarih: 27.11.2012

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2012/11548 E.  ,  2012/13703 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 15.05.2008, 12.01.2012 ve 08.03.2010 gününde verilen dilekçeler ile tapu iptali ve tescil veya tazminat istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; tapu iptali ve tescil isteminin kabulüne dair verilen 27.06.2012 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi bir kısım davalılar vekilleri tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı, davalı arsa sahipleri ile davalı yüklenici ... A.Ş. arasında 07.12.1994 günü ... Noterliği’nde düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca yükleniciye bırakılan dava konusu 5808 ada 17 parsel sayılı taşınmaz üzerine inşa edilen ... Blok 6. kat doğu ve 7. kat doğu cephe bağımsız bölümleri adi yazılı ve tarihsiz satış sözleşmesiyle davalılar ... Ltd. Şti. ile ... Ltd. Şti’den satın aldığını, daha sonra 6.katta bulunan bağımsız bölümden vazgeçilerek ... Blok 7. kat 14 numaralı bağımsız bölüm için satış sözleşmesinin geçerliliğini koruduğunu, edimini yerine getirdiğini, tasarrufunda bulunan taşınmazın tapu kaydının muvazaalı olarak davalı ...’na devredildiğini ileri sürerek, ... Blok 7. kat 14 numaralı bağımsız bölümün adına tescilini veya taşınmazın rayiç değeri ile sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle uğranılan menfi ve müspet zararlarının ödeme tarihinden itibaren işleyen faiziyle birlikte davalılardan alınmasını istemiş, birleştirilen davalar ile de husumeti ... A.Ş. ve diğer arsa maliklerine karşı yöneltmiştir.

Davalı yüklenici ... A.Ş., ... Ltd.Şti. ve ... Ltd.Şti., arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca tarafına bırakılıp, davacıya sattığı taşınmazı arsa maliklerinin kendisinin onayını almadan muvazaalı olarak davalı ...’a devrettiklerini, davaya diyeceğinin olmadığını yanıt dilekçesinde belirtmiştir. Davalı ... ise, davacının dayandığı harici satış sözleşmesinin tarafı ... Ltd. Şti’nin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde yer almadığını, taşınmazı tapu kaydına güvenerek harici satış sözleşmesinden önce edindiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı arsa maliklerinden ... de, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca davalı yüklenicinin gösterdiği kişilere tapunun devredildiğini, taşınmazın haricen davacıya satıldığına ilişkin bilgisi bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuş, diğer arsa malikleri ise yanıt vermemişlerdir.

Mahkemece, dava konusu taşınmaz maliki davalı ...’nun iyiniyetli olmadığı gerekçesiyle tapu iptali ve tescil isteminin kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... vekili ile ... dışındaki diğer arsa malikleri vekili temyiz etmiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmaz maliki davalı ...’nun iyiniyetli olmadığı gerekçesiyle tapu iptali ve tescil isteminin kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... vekili ile ... dışındaki diğer arsa malikleri vekili temyiz etmiştir.

Dava, arsa sahibi ile yüklenici arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükleniciden bağımsız bölüm satın alındığı iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil, ikinci kademede ise tazminat taleplerine ilişkindir.

Öncelikle, şahsi hak kavramı üzerinde durulması gerekmektedir. Bilindiği üzere hak, genel olarak kişilere hukuk tarafından tanınmış yetki olarak tanımlanabilir. Mutlak haklar ait oldukları şeyler üzerinde mevcut ve tekel halinde olan yetkilerdir. Nispi (şahsi) haklar ise sahibine bir borç ilişkisi dolayısı ile bir şeyin verilmesi, yapılması, yapılmaması gibi belli bir edimin yerine getirilmesini isteme yetkisi verir. Mutlak hakların maddi mallara ilişkin olanlarına ayni hak denir. Mutlak haklar herkese karşı ileri sürülebildiği halde şahsi haklar sadece borç ilişkisinin borçlusuna karşı ileri sürülebilir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yükleniciye şahsi hak sağlar. Koşulları gerçekleşmiş ise kazandığı şahsi hakka dayanarak yüklenici arsa sahibini bir şey vermeye veya yapmaya zorlayabilir. Şahsi hak kazanan yüklenici bu hakkını doğrudan arsa sahibine karşı ileri sürebileceği gibi arsa sahibinin rızası gerekmeksizin ve ancak yazılı olmak koşulu ile üçüncü bir kişiye de devredebilir.

Alacağın devri ve borcun üstlenilmesi 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 162 ila 181. maddelerinde düzenlenmiştir.

Kural, borç ilişkisinin sonucu olan edimin alacaklıya ifasıdır. Fakat hayat şartları, ticari ve ekonomik zorunluluklar, alacaklının ifayı beklemeden alacağını başkasına devretmesi veya borçlunun borcunu bir başkasının üstlenmesi yollarının da açılmasını zorunlu kılmıştır.

Görülüyor ki, alacağın devri hayat şartlarının gerektirdiği ihtiyaçlardan ortaya çıkan bir hukuk kurumudur. Örneğin, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde bina yapım işini borçlanan yüklenici finans ihtiyacı duyar. Bu ihtiyacın kısmen veya tamamen yükleniciye bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölüm veya bölümlerin onun tarafından daha inşaat aşamasında üçüncü kişilere satılarak veya satış vaadinde bulunularak karşılanması imkanı mevcuttur. Aslında arsa sahibinin kural olarak 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 364. maddesi uyarınca eserin tesliminde vermesi gereken arsa payını inşaat aşamasında yükleniciye devretmesi, yüklenicinin de bunu üçüncü kişilere devrederek finans sağlaması, arsa sahibinin yükleniciye kredi kullandırması demektir.

Arsa sahibi ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunan yükleniciden, sözleşmede ona bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümü devralan üçüncü kişinin arsa sahibini (borçluyu) ifaya zorlayabilmesi için bazı koşulların varlığı gerekir. Gerçekten, 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 167. maddesi gereğince; “Borçlu, temlike vakıf olduğu zaman; temlik edene karşı haiz olduğu defileri, temellük edene karşı dahi dermeyan edebilir.” Buna göre alacağın devrini öğrenen borçlu, devir olmasaydı önceki alacaklıya karşı ne tür defiler ileri sürebilecekse, aynı defileri yeni alacaklıya (alacağı devralan üçüncü kişiye) karşı da ileri sürebilir. Devredilen alacağın konusu, yüklenicinin arsa payı karşılığı arsa sahibi ile yaptığı sözleşme uyarınca hak kazandığı gerçek alacak ne ise o olacağından, alacağı devreden yüklenicinin arsa sahibinden hak kazanmadığını üçüncü kişiye devretmesi arsa sahibi bakımından önemsizdir.

Diğer taraftan, yüklenici arsa sahibine karşı öncelikli edimini tamamen veya kısmen yerine getirmeden kazanacağı şahsi hakkı üçüncü kişiye devretmişse, üçüncü kişi 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 81. maddesi hükmünden yararlanma hakkı bulunan arsa sahibini ifaya zorlayamaz.

Somut olayda, davalı yüklenici ... A.Ş. ile davalı arsa malikleri arasında 07.12.1994 günü ... Noterliği’nde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlenmiştir. Sözleşme gereği, yüklenici arsa maliklerine ait taşınmazda akit tarihinden itibaren 38 ay içinde iskan ruhsatı alma aşamasına getirilmiş bina yapacak ve iskan ruhsatını da alarak arsa maliklerine teslim edecektir. Arsa malikleri de bu iş karşılığı, yapılacak binada sözleşmede gösterilen bağımsız bölümlerini yükleniciye kademeli olarak yapılan iş oranında devredeceklerdir. Davacı, ... İnşaat Ltd. Şti. ile düzenledikleri adi yazılı ve tarihsiz sözleşmeye ve ... Ltd. Şti.’nin 10.04.2002 günlü ve ... numaralı “tahsilat makbuzu” başlıklı belgesine dayanarak tescil isteminde bulunmuş, davalı yüklenici ... A.Ş. de davacıya taşınmaz sattığını kabul etmiştir. ... Ltd. Şti. ile yapılan sözleşmede davacının ... Blok 6 D ve 7 D katta bulunan dairelerin 18.000 YTL'ye satışının yapılıp, peşinatın 30.07.1998 tarihinde ödendiği; ... Ltd. Şti.'nin 10.04.2002 günlü ve ... numaralı “tahsilat makbuzu” başlıklı belgesinden de ... Sitesi ... Blok 7. Kat 14 numaralı bağımsız bölümün nakit 2.000 YTL ve 8.000 YTL bedelli çek verilerek toplam 10.000 YTL'ye satışının yapıldığı görülmektedir.