muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/51210, Karar No: 2013/7378, Tarih: 04.03.2013

**9. Hukuk Dairesi         2010/51210 E.  ,  2013/7378 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, fazla çalışma ücreti alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2. İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir.

Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır.

İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saat ve daha fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez.

Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez.

Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır.

Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.).

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda; davacı işçinin günlük ancak 7.5 saat çalışılabilecek işte çalışmasına rağmen, günde 8.5 saat çalıştırıldığı uyuşmazlık konusu değildir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda TİS 27/son gereğince; dinlenme süreleri iş süresinden sayılacağından davacının günde bir saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmiş, mahkemece de bu rapora itibar edilmiştir.

İşyerinde yürürlükte olan TİS'lerin 27. maddesinde yemek ve dinlenme sürelerinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıkça belirtildikten sonra ancak normal mesaiyi takiben fazla çalışma yapılacaksa mesaiye başlamadan önce 15'er dakikalık dinlenmek için paydos verilir ve bu süreler çalışılmış gibi sayılır hükmüne yer verilmiştir.

Davacının çalışması işverence yaptırılmış bir fazla çalışma olmadığına göre; fiili çalışmanın ara dinlenme indirilmeden hesaplanması hatalıdır. Davacının yarım saat ara dinlenme kullandığı anlaşılmakla sadece kalan yarım saatin fazla çalışma olarak hesaplanması gerekir.

3-TİS'e göre davacıya %80 zamlı ücret ödenmesi gerektiği uyuşmazlık konusu değildir. Ancak dosyada davalı işverenin davacının ismi de yazılı listelere göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Merkez Müdürlüğü (İŞGÜM) ölçümlerine göre çalışılan işyerinin niteliği nedeniyle % 10 zamlı ücret ödediğine dair yazılar ve bir bordro bulunmaktadır. Dava konusu döneme ait tüm bordrolar getirtilerek davalının aynı nedenle ödediği zamlı saat ücretinin indirilerek sadece farkına karar verilmesi gerekirken bu husus araştırılmadan eksik inceleme ile sonuca gidilmesi yerinde değildir

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, 04.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/13562, Karar No: 2010/10320, Tarih: 14.10.2010

**4. Hukuk Dairesi         2009/13562 E.  ,  2010/10320 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Av. ... tarafından, davalı ... aleyhine 12/03/2008 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 23/06/2009 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Diğer temyiz itirazına gelince; dava, trafik kazası nedeniyle yaralanmadan dolayı uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalı tarafından temyiz olunmuştur.

Sürücüsü olduğu araç ile hatalı dönüş yapan davalı, davacının içinde bulunduğu araca çarparak onun ayaklarının kırılmasına, destekle yürüyebilir hale gelmesine ve yaşam tehlikesi geçirecek biçimde yaralanmasına neden olmuştur. Ceza mahkemesinde yargılanan davalı, olayda % 75 oranda kusurlu bulunarak cezalandırılmıştır.

Borçlar Yasası'nın 47. maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.

Dava konusu olayın oluş biçimi, ve tarihi davacının yaralanma derecesi, davalının kusur oranı ile tarafların ekonomik ve sosyal durumları gözetildiğinde, davacı yararına takdir edilen manevi tazminat miktarı fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere kararın bozulması gerekirse de belirlenen bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 438/son maddesi gereğince kararın düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

Dava konusu olayın oluş biçimi, ve tarihi davacının yaralanma derecesi, davalının kusur oranı ile tarafların ekonomik ve sosyal durumları gözetildiğinde, davacı yararına takdir edilen manevi tazminat miktarı fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere kararın bozulması gerekirse de belirlenen bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 438/son maddesi gereğince kararın düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenle hüküm fıkrasının manevi tazminat takdirine ilişkin 1 nolu bendinde yer alan "…30.000.00…" biçimindeki sayı dizisi silinerek yerine "…20.000,00…" sayı dizisinin yazılmasına; harç alınmasına ilişkin 2 nolu bendinde yer alan "…1.725.35…" ve "…915.35…" biçimindeki sayı dizileri ayrı ayrı silinerek yerlerine sırası ile "…1.185,30…" ve "…373,30…" sayı dizilerinin yazılmasına; davacı yararına avukatlık ücreti takdirine ilişkin 3 nolu bendinde yer alan "…3.975.00…" biçimindeki sayı dizisi silinerek yerine "…2.595,00…" sayı dizisinin yazılmasına; öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddiyle kararın düzeltilmiş bu biçiminin ONANMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 14/10/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3736, Karar No: 2021/3708, Tarih: 16.04.2021

**16. Hukuk Dairesi         2017/3736 E.  ,  2021/3708 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu, ... İlçesi Çayıralan Köyü çalışma alanında bulunan 101 ada 109, 110, 111, 112, 124, 125, 126, 127, 130, 134, 135 ve 139 parsel sayılı sırasıyla 4750, 6000, 23000, 3250, 5156,10, 2310,30, 8631,20, 7829,53, 6558,39, 4587,27, 3496,01 ve 26950 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ayrı ayrı Salih Biçer ve arkadaşları adına; 101 ada 144 ve 165 parsel sayılı 17239,93, 2500 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar ise, ham toprak vasfıyla Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacı ..., çekişmeli taşınmazların mera olduğu iddiasına dayanarak, tapu kayıtlarının iptal edilerek mera olarak sınırlandırılması istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazların bulunduğu yörede 1970'li yılların sonuna doğru yöre halkının göç etmesiyle tarım arazilerinin ekilip biçilmemeye başlandığı, ancak taşınmazları terk etmedikleri, taşınmazlarda zirai faaliyetten uzaklaşılmasıyla meraların bir takım karakteristik özeliklerini kazanmalarının olağan kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle, yazılı şekilde karar verilmiş ise de, varılan sonuç yasal düzenlemeler ile dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Keşif sırasında dinlenen yerel bilirkişiler ile tespit bilirkişisi beyanları ile çekişmeli taşınmazlar üzerinde 30-40 yıl önce tarım yapıldığının bildirildiği ve keşif sonucunda dosyaya sunulan ziraat bilirkişi raporunda, çekişmeli taşınmazlar üzerinde hali hazırda çan çiçeği, gazal boynuzu, domuz ayrığı, kadife otu ve salkım otları gibi merayı karakterize eden otların yoğun olarak bulunduğu belirtildiği gibi, dava konusu taşınmazlara ait fotoğraflardan da taşınmazlar üzerinde her hangi bir kullanım bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca; çekişmeli taşınmazların mera niteliğinde oldukları anlaşıldığına göre Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edene iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 16.04.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8385, Karar No: 2012/7724, Tarih: 20.06.2012

**1. Hukuk Dairesi         2012/8385 E.  ,  2012/7724 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

YRG.GELİŞ TARİHİ:14.06.2012

-KARAR-

Mahkeme kararındaki nitelendirmeye göre dava, taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı iddiasına dayalı tapu iptali, sicilden terkini istemine ilişkindir.

Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 09.02.2012 tarih ve 1 sayılı kararı ile aynen kabul edilen ve Resmi Gazetede yayımlanarak 01.03.2012 tarihinde yürürlüğe giren hukuk dairelerine ilişkin işbölümü uyarınca temyiz incelemesi Yargıtay 8.Hukuk Dairesine ait bulunmaktadır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, dosyanın ilgisi yönünden 8. Hukuk Dairesi Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE, 20.6.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20795, Karar No: 2014/14950, Tarih: 17.06.2014

**12. Ceza Dairesi         2013/20795 E.  ,  2014/14950 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname no : 12 - 2013/194536

Mahkemesi : Gölbaşı(Adıyaman) Sulh Ceza Mahkemesi

Tarihi : 25/03/2013

Numarası : 2012/304 - 2013/118

Suç : Trafik güvenliğini tehlikeye sokma

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan, sanığın beraatine ilişkin hüküm, mahalli Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, incelenen dosya kapsamına göre;

Sürücü belgesiz ve 88 promil alkollü sanığın idaresindeki araçla, meskun yerde polisin "dur" ihtarına uymayıp hızla kaçtığı, şehir içinde ara sokaklarda 90 km hızla giderken bir araca çarpmaktan son anda kurtulduğu, takip sırasında kendisi ve polis ekibinin kaza tehlikesi atlattığının anlaşılması karşısında; TCK'nın 179/2. maddesindeki suçun unsurlarının oluştuğu ve bu itibarla atılı suçtan cezalandırılması yerine delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek beraat hükmü kurulması,

Kanuna aykırı olup, mahalli Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca hükmün isteme uygun olarak BOZULMASINA, 17/06/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8422, Karar No: 2019/12263, Tarih: 07.11.2019

**14. Ceza Dairesi         2015/8422 E.  ,  2019/12263 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde nitelikli cinsel saldırı, özel hayatın gizliliğini ihlal

HÜKÜM : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde nitelikli cinsel saldırı suçundan beraat, diğer atılı suçtan mahkumiyet

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle başvurunun muhtevası ve inceleme tarihine kadar getirilen kanuni düzenlemeler nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Sanık hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde nitelikli cinsel saldırı suçundan kurulan hükmün incelenmesinde;

Tüm dosya kapsamı ve gerekçe içeriğine göre mahkemece kabul ve takdir kılınmış beraat hükmü usul ve kanuna uygun bulunduğundan, katılanın yerinde görülmeyen temyiz talebinin reddiyle hükmün ONANMASINA,

Sanık hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesine gelince;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ve kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,

5237 sayılı TCK'nın 134/1. maddesinde düzenlenen özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun soruşturma ve kovuşturması şikayete tabi olup, katılanın Elazığ 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2011/157 Esas sayılı dosyasında yapılan 17.11.2011 tarihli duruşmada sanıktan şikayetçi olmadığını ifade etmesi karşısında, sanıktan vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorularak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı, sanık müdafisi ile katılanın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 07.11.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/16623, Karar No: 2024/3541, Tarih: 11.03.2024

**3. Ceza Dairesi         2023/16623 E.  ,  2024/3541 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım

HÜKÜM : Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım suçundan 5237 sayılı TCK'nın 309/1, 3713 sayılı TMK'nın 5/1,TCK'nın 39/1, 39/2-c, 62, 53, 58/9,

63 üncü maddeleri uyarınca mahkumiyet

İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenlerin sıfatı, başvurularının süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Sanık müdafilerinin duruşmalı inceleme istemlerinin, İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesinde, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda, savunmaya yeterli imkanın sağlanması ve bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması, temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma imkanının kullanılabilme olanağının bulunması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanun'un 94 üncü maddesi ile değişik CMK’nın 299/1 inci maddesi uyarınca REDDİNE,

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I-HUKUKİ AÇIKLAMALAR

Ayrıntıları, Dairemizin 22.03.2019 tarih ve 2018/7103 esas 2019/1953 sayılı Kararında açıklandığı üzere;

5237 sayılı TCK'nın 309 uncu maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçunun maddi unsuru/tipik eylem, cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye elverişli vasıtalarla teşebbüs etmektir. Suçun bu amaçla kurulmuş bir örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi, korunan amaçlara matuf fiillerin elverişliliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımakta ise de bu husus suçun unsuru değildir. Suç, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak, bu düzen yerine başka bir düzen getirmek veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek amacına matuf doğrudan genel kast ile işlenebilen bir suçtur. Suç tanımında belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik bir fiil işlenmesi hususunda iştirak iradeleri bulunan sanıklar hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 309 uncu maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçu yönünden iştirakin her şeklinin uygulanması mümkündür. Suça iştirakten söz edebilmek için amaca yönelik bir fiil işleme hususunda iştirak iradelerini ortaya koyan kişilerin hepsinin bu amaçla kurulmuş bir örgütün üyesi olması da gerekmez.

15 Temmuz 2016 günü, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Anayasal düzeninin değiştirilmesi amacıyla, Türk Silahlı Kuvvetlerine sızmış FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubu olan ve/veya bu örgütsel faaliyeti destekleyen 8.000'in üzerinde askeri personel tarafından savaş uçakları dahil 35 uçağın, 3 geminin, 37 helikopterin, 74'ü tank olmak üzere 246 zırhlı aracın ve 4.000'e yakın hafif silahın kullanılarak; Cumhurbaşkanına suikasta teşebbüs edilmiş, TBMM ve ... Külliyesi başta olmak üzere birçok stratejik merkez bombalanmış, Başbakanın konvoyuna silahlı saldırı gerçekleştirilmiş, kalkışmaya karşı koyan güvenlik görevlileri ile sokaklara çıkan sivillere devletin silahlı kuvvetlerine ait bu uçak, helikopter, tank ve silahlarla saldırılarak 4'ü asker, 63'ü polis ve 183'ü sivil olmak üzere toplam 250'den fazla kişi şehit edilmiş, 23'ü asker, 154'ü polis ve 2.558'i sivil olmak üzere toplam 2.735 kişi de yaralanmıştır.

Somut darbe teşebbüsü, TCK'nın 309 uncu maddesinde sayılan amaçlara matuf zarar tehlikesi doğuran vahim eylemler vasfını aşarak, Anayasal düzeni doğrudan ortadan kaldırma neticesine yönelmiş, örgütün ülke genelindeki organik bütünlüğünden ve etkinliğinden istifade edilerek planlanıp uygulanmış, neticesi ve başarısı eş zamanlı, senkronize hareketlere bağlı hukuki anlamda tek bir fiil olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle örgütsel koordinasyon veya iştirak iradesi gereğince ve iş bölümü doğrultusunda bulundukları mahal ve konumlarına uygun, amaca hizmet eden ve katkı sunan icrai harekette bulunanların, icra aşamasına geçerek amaç suç yönünden somutlaştığında ve elverişliliğinde tartışma bulunmayan bu fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurdukları gözetilerek TCK'nın 37 nci maddesi kapsamında "doğrudan fail" olduklarının kabulünde zorunluluk vardır.

Mensup olduğu örgütle kurduğu bağ nedeniyle örgütsel faaliyet kapsamında işlenen Anayasayı ihlal suçuna ilişkin planlama, hazırlık ve icra organizasyonundan haberdar olmak suretiyle darbeye teşebbüs suçunu sevk ve idare edenler tarafından verilen emirleri/görevleri kabullenerek ülke çapındaki icra hareketleriyle illi bir değer taşıyan icra hareketlerini gerçekleştirenlerin ya da görev paylaşımı bağlamında henüz sırası gelmemiş icra hareketleri için gerekli hazırlıkları yapanların bu suç yönünden müşterek fail olarak sorumlu tutulmaları gerekmektedir.