muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/8370, Karar No: 2012/11080, Tarih: 11.10.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/8370 E.  ,  2012/11080 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı dilekçesinde ve duruşmadaki beyanında, ...,...,... adlı çocukları olmadığından kayıtlarının iptalini, ayrıca naklen gittiği nüfus kaydında görünmeyen çocukları ..., ... ve ...'nın da nüfusa yazılmalarını istemiştir. Mahkemece ...,...,... 'in davacının naklen gittiği Fatih İlçesindeki nüfus kaydına işlenmesine karar verilmiş, hüküm davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı dava açtığı dilekçesinde ve duruşmadaki beyanlarında; kendisinin ...,...,...,... adlarında 5 çocuğu olduğunu, bunların dışında nüfus kaydında çocukları olarak görünen ..., ... ve ...'in kayıtlarının iptalini, naklen gittiği Fatih İlçesindeki nüfus kaydında ise çocuklardan bazılarının görünmediğini, bu kayıtların da getirilmesini istemiş; mahkemece davacının kızları ..., ... ve ... Yürekli'nin Kumru İlçesindeki nüfus kayıtlarının davacının naklen gittiği Büyükçekmece İlçesi kaydına işlenmesine karar verilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgeler ile özellikle nüfus kayıtlarının incelenmesinden; davacı ... ile eşi ...'ın Ordu İli Kumru İlçesindeki nüfus kayıtlarında 1966 doğumlu ..., 1968 doğumlu ..., 1968 doğumlu ..., 1968 doğumlu ..., 1963 doğumlu ..., ...,... ve 1972 doğumlu ... adında çocuklarının olduğu, ..., ... ve ...'in evlenerek gittiklerinden ve kayıtlarının kapalı olduğu, davacı eşi ... ve o tarihte ergin olan oğulları ... ve ... ile birlikte 1994 yılında nüfuslarını İstanbul Büyükçekmece İlçesine naklettikleri, yine o tarihte ergin olan çocukları ..., ... ve ...'ın nüfus kayıtlarının Kumru İlçesinde kaldığı ve ...'in 1968 yılında ölümü nedeniyle kaydının kapalı olduğu, ... ve ...'ın kayıtlarının ise açık kaldığı görülmüştür. Mahkeme kararının incelenmesinde, ..., ... ve ... 'nin evlenmeleri nedeni ile kapalı olan kayıtlarının anneleri ...'nin halen açık olan ...,... 'e taşınmasına karar verildiği, dolayısıyla evlenerek eski hanelerine kayıtları taşınan bu kişilerin eşlerinin hanesinden alınıp annelerinin naklen gittiği haneye taşınmaları yasaya uygun değildir. Ayrıca kayıtlarının iptali istenen ..., ... ve ... yönüyle de bir karar verilmemiştir.

../..

-2-

2012/8370-11080

../..

-2-

2012/8370-11080

Nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar kamu düzeni ile yakından ilgili olup hakim kendiliğinden yapacağı araştırma ile elde edeceği bulgulara göre ve öteki kayıtlarla çelişki meydana getirmeyecek şekilde karar vermek zorundadır. Mahkemece, muris ... 'nin tüm mirasçıları tespit edilip davaya dahil edilerek, dava dilekçesinde adları geçen ...'in ..., ...'nın ..., ...'ın ... ile aynı kişi olup olmadıkları araştırılarak, aynı kişi olmadıkları takdirde davacı ile ölü eşi ...'ın ..., ..., ... adlı çocuklarının olup olmadığı araştırılıp ...'in ölüm tutanağı da getirtildikten sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 11.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9037, Karar No: 2021/5007, Tarih: 09.06.2021

**11. Ceza Dairesi         2021/9037 E.  ,  2021/5007 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

I- 2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan kurulan hükme yönelik sanığın temyiz nedenlerinin incelenmesinde;

Sanığa yüklenen “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçunun Kanun’daki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden diğer yönleri incelenmeyen hükmün, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta, aynı Kanun’un 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK’nin 223/8. maddesi gereğince DÜŞMESİNE,

II- 2009 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan kurulan hükme karşı sanığın esasa yönelik, katılan vekilinin ise yalnızca vekalet ücretine hasren yaptığı temyiz nedenlerinin incelenmesine gelince;

5237 sayılı TCK’nin 53. maddesinin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesi’nin 08.10.2015 tarihli 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Yapılan duruşmaya, toplanıp gerekçeli kararda gösterilerek tartışılan delillere, Mahkemenin oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre sanığın yerinde görülmeyen temyiz nedenlerinin reddine, ancak;

1- Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 27/09/2011 tarihli 2011/3-167 Esas ve 2011/194 Karar sayılı kararında da açıklandığı üzere, sanığın mahkûmiyetiyle sonuçlanan ceza davasında katılan kendisini vekille temsil ettirdiğinde, vekil duruşmalara katılmasa dahi karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca katılan lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi zorunlu olup, katılan lehine vekalet ücreti yerine dilekçe yazım ücretine hükmedilmesi,

2- 213 sayılı VUK'nin 367. maddesi uyarınca dava şartı olan mütalaaya uygun olarak, ... Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 13/12/2013 tarihli, 2013/63453 esas sayılı iddianamesi ile sanık hakkında, "2008 ve 2009 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme" suçundan kamu davası açıldığı, "sahte fatura kullanma" ve "sahte fatura düzenleme" suçlarının birbirinden ayrı ve bağımsız suçlar olup birbirine dönüşmeyeceği gözetilmeden, hükmün gerekçe kısmında sahte fatura düzenlemek suçu anlatıldıktan sonra hüküm kısmında sahte fatura düzenlemek ve kullanmak suçundan denilerek hüküm kurulması suretiyle hükmün karıştırılması,

Yasaya aykırı, sanığın ve katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususun aynı Kanun’un 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkrasından “450 TL dilekçe yazma ücretinin” ibaresinin çıkartılarak yerine “1800 TL maktu vekalet ücretinin” yazılması, yine hüküm fıkrasından “sahte fatura kullanmak” ibaresinin çıkarılması suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

09/06/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6787, Karar No: 2011/3860, Tarih: 04.07.2011

**8. Hukuk Dairesi         2010/6787 E.  ,  2011/3860 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu iptali ve tescil

... ile ... ve Hazine aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının reddine dair Maden Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 12.02.2009 gün ve 147/19 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı tarafından süresinde istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı, satın alma, miras yoluyla intikal, taksim ve eklemeli kazanmayı sağlayan zilyetliğe dayanarak davalı köy tüzel kişiliği adına kayıtlı bulunan 133 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... temsilcisi dava konusu taşınmazın yanlışlıkla köy adına tespit edildiğini bildirmiş; Hazine temsilcisi ise taşınmazın Hazine ile ilgisinin bulunmadığını açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava şartının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava konusu 133 ada 1 parsel sayılı taşınmaz kadastro çalışmaları sırasında senetsizden arsa niteliği ile 4.12.1993 tarihinde ... adına tespit edilmiş, 19.7.1994 tarihinde kesinleşen tutanağa istinaden tapu kaydı oluşmuştur.

Yapılan keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanıklar dava konusu taşınmazın öncesinde davacıların miras bırakanı Sabri Öztürk, onun ölümü ile mirasçıları olan davacılar tarafından ekonomik amaca uygun tasarruflarının bulunmadığını, tüm diğer köylüler gibi gübre dökmek şeklinde devam eden kullanımın bulunduğunu, esasında bu yerin köy meydanı olarak boş bırakıldığını bildirmişlerdir. Ziraatçı uzman bilirkişi tarafından düzenlenen raporda da dava konusu taşınmazın uzun yıllardan beri tarımsal faaliyette kullanılmayan tarım arazisi niteliğinde bulunmayan yerlerden olduğu açıklanmıştır. 3402 sayılı Kadastro Kanununun 16/B bendinin 3. fıkrasında açıklandığı üzere “Yol, meydan, köprü gibi orta malları haritasında gösterilmekle yetinilir.” Diğer bir deyişle kamu mallarından olan yollar ve köy meydanları zilyetlik yoluyla iktisap edilemezler. Bu belirlemeler karşısında, köy meydanı niteliğinde bulunan taşınmazın kazanmayı sağlayan zilyetlik yoluyla iktisabının mümkün bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözden kaçırılarak değişik gerekçe ile reddine karar verilmiş olması doğru değil ise de, hüküm redde ilişkin olup sonucu itibariyle doğru görülmüştür.

Davacının tüm temyiz itirazlarının reddi ile sonucu itibariyle doğru bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 15,60 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 2,80 TL'nin temyiz eden davacıdan alınmasına 04.07.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/7919, Karar No: 2025/3788, Tarih: 20.03.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/7919 E.  ,  2025/3788 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/66 Esas, 2024/912 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 6. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/186 Esas, 2021/195 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Yapılan incelemede; davacı vekilinin 05.11.2024 tarihli tarihli dilekçesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 123 üncü maddesi uyarınca davayı geri aldığını beyan ettiği anlaşıldığından bu hususta mahkemece davalı idarenin de beyanı alınarak sonucuna göre karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

1.Davacı vekilinin temyiz itirazlarının sair hususlar incelenmeksizin kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/489, Karar No: 2023/101, Tarih: 22.02.2023

**Hukuk Genel Kurulu         2021/489 E.  ,  2023/101 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, ... 18. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi

4. Davacılar vekili dava dilekçesinde; miras bırakanın sahibi olduğu ... ili, ... ilçesi, ... mahallesi, 36575 ada, 4 parsel sayılı taşınmazdaki 14 numaralı bağımsız bölümü eşi davalı ...'a vekâletname vermek suretiyle oğlu davalı ...'ın kayınpederi olan davalı ...'e satış suretiyle temlik ettiğini, satışın mal kaçırmak amaçlı ve muvazalı olduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile miras payları oranında müvekkilleri adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı

5. Davalılar vekili cevap dilekçesinde; taşınmazın 66.000,00 TL bedelle davalı ...'e devredildiğini, karşılığının nakden alındığını, miras bırakanın ihtiyacı nedeniyle taşınmazı sattığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararı

6. ... 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.06.2016 tarihli ve 2014/433 Esas, 2016/282 Karar sayılı kararı ile; taşınmazın devir tarihindeki gerçek değeri 140.000,00 TL olmasına rağmen 66.000,00 TL bedelle devredildiği, tanık beyanlarından, murisin taşınmazı satmaya ihtiyacının bulunmadığı, oğlu ... ...'ye devretmek istediği, devir tarihinden sonra da taşınmazda murisin, eşi davalı ... ve diğer davalılardan oğlu ... ... ve ... oturduğu, aidatlarını davalı ...'nin ödediğinin anlaşıldığı, bedeller arasında iki buçuk kat fark bulunması ve devirden sonraki tarafların davranışları birlikte değerlendirildiğinde taşınmazın muris tarafından davalı ...'e satış olarak değil, diğer mirasçılarından mal kaçırmak için karşılıksız devredildiği kanaatinin oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne; davalılar ... ve ... aleyhine açılan davanın taraf sıfatı yokluğundan reddine, davalılar ... ve ... aleyhine açılan davanın kabulü ile, dava konusu bağımsız bölümünün 12/56 hissesinin tapu kaydının iptali ile iptal edilen hissenin; 6/56 hissesinin davacı ..., 3/56 hissesinin davacı ... Bakır, 3/56 hissesinin davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 18.02.2020 tarihli ve 2017/1357 Esas, 2020/1038 Karar sayılı kararı ile;

Özel Daire Bozma Kararı

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 18.02.2020 tarihli ve 2017/1357 Esas, 2020/1038 Karar sayılı kararı ile;

"...Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakanın 14.01.2014 tarihinde öldüğü, geride davacı oğlu ..., 2005 yılında ölen oğlu ...’dan olma torunları davacılar ... ve ... ile davalı oğlu ..., eşi ... ve dava dışı çocukları ..., ..., Satılmış ve Zeynel’in mirasçı olarak kaldığı, davalı ...’in ...’ın eşi, davalı ...’ın da ...’ın kayınbiraderi olduğu, mirasbırakanın 02.08.2012 tarihli vekaletname ile eşi ...’yi vekil tayin ettiği, davalı ...’nin anılan vekaletname ile mirasbırakanın maliki olduğu dava konusu 36575 ada 4 parseldeki 14 numaralı bağımsız bölümü 07.08.2012 tarihinde davalı ...’a satış suretiyle devrettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; dinlenen davacı tanıkları, mirasbırakanın davacılar ile arasında bir sorun ya da husumet olduğuna dair beyanda bulunmamış ve davacılar tarafından mirasbırakanın mal kaçırmasını gerektirir somut bir olgu ortaya koyulamamış olup salt bedeller arasındaki oransızlık tek başına muvazaanın kanıtı değildir. Kaldı ki, mirasbırakanın terekesinde taşınmazları bulunmaktadır. Mal kaçırma kastı ile hareket etmiş olsaydı mirasbırakanın bu taşınmazlarını da temlik edebileceği açıktır.

Hâl böyle olunca, davalılar Duran ve ... yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı

9. ... 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.12.2020 tarihli ve 2020/304 Esas, 2020/386 Karar sayılı kararı ile; önceki gerekçe genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi

10. Direnme kararı süresi içinde davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda dosya kapsamı ve taraflarca sunulan delillere göre, miras bırakan tarafından verilen vekâletname ile davalı ... tarafından davalı ...’e satış suretiyle yapılan temlikin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunun davacı tarafça ispat edilip edilemediği, buradan varılacak sonuca göre davalılar ... ve ... yönünden de davanın reddine karar verilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Muvazaa kavramı, Türk Hukuk Lûgatında; ‘‘Anlaşmalı saptırma gerçek dışı durumlara gerçekmiş niteliğini kazandırma işlemi. Hukuksal bir işlem konusunda gerçek duruma aykırılıkta birleşilerek yapılan ortak açıklama (beyan) ya da ortaya konulan belgedir. Danışıklı işlem’’ şeklinde tanımlanmıştır (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, ... 2021, s. 819).

13. Muvazaa, pozitif hukukumuzda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 19 uncu [mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (BK) 18 inci] maddesinde düzenlenmiş ve anılan maddenin birinci fıkrasında;

"Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır" hükmüne yer verilmiştir.

14. Buna göre muvazaa; tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacı ile ve fakat kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmaları, şeklinde tanımlanabilir.

"Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır" hükmüne yer verilmiştir.

14. Buna göre muvazaa; tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacı ile ve fakat kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmaları, şeklinde tanımlanabilir.

15. Muvazaa daha çok sözleşmenin yorumuyla ilgili olduğundan, öğreti ve uygulamada kapsamlı olarak incelenmiş ve belirli kurallara bağlanmıştır. Gerek öğretide ve gerekse uygulamada muvazaa, mutlak ve nispi muvazaa olarak iki gruba ayrılmaktadır; mutlak muvazaada taraflar herhangi bir hukuki işlem yapmayı (oluşturmayı) istemezler, yalnız görünüşte bir hukuki işlem için gerekli irade açıklamasında bulunurlar; nispi muvazaada ise taraflar gerçekten belli bir hukuki işlem yapmak isterler, ancak onu saklamak amacıyla, bir başka hukuki işlemin kurulduğu görüşünü yaratmak üzere irade açıklamasında bulunurlar.

16. Taraflar ister yalnız bir görünüş yaratmayı, ister ikinci bir gizli işlem yapmayı arzu etmiş olsunlar, görünüşteki (zahiri) işlem tarafların gerçek iradelerine uymadığından, ilke olarak herhangi bir sonuç doğurmaz. Muvazaada görünüşteki işlemin her türlü hukuki sonuçtan yoksun olması, tarafların ortak iradelerinin bu yolda olmasından kaynaklanmaktadır.

17. Eldeki davanın konusunu oluşturan ve “muris muvazaası” olarak isimlendirilen muvazaa türünün ise Türk hukukunda büyük bir yeri ve önemi vardır.

18. Az yukarıda açıklanan TBK’nın genel hükmü dışında muris muvazaasına ilişkin bir düzenleme kanunlarımızda yer almamaktadır. Muris muvazaası kaynağını daha çok Yargıtay İçtihatlarından ve bilimsel görüşlerden almakta ise de esas kaynağını 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihatları Birleştirme Kararı oluşturmaktadır.

19. 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında sonuç olarak; “Bir kimsenin; mirasçısını miras hakkından yoksun etmek amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği tapu sicilinde kayıtlı taşınmaz malı hakkında tapu sicil memuru önünde iradesini satış doğrultusunda açıklamış olduğunun gerçekleşmiş bulunması halinde, saklı pay sahibi olsun ya da olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçıların, görünürdeki satış sözleşmesinin Borçlar Kanunu'nun 18. maddesine dayanarak muvazaalı olduğunu ve gizli bağış sözleşmesinin de şekil koşulundan yoksun bulunduğunu ileri sürerek dava açabileceklerine ve bu dava hakkının geçerli sözleşmeler için söz konusu olan Medeni Kanunun 507 ve 603. maddelerinin sağladığı haklara etkili olmayacağına” hükmedilmiştir.

20. 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, miras bırakanın tapulu taşınmazlarının temliklerinde yaptığı muvazaalı işlemlere ilişkindir.