muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/8823, Karar No: 2008/13168, Tarih: 16.10.2008

1- Taşınmazın öncesi orman olup da bilim ve ... bakımından nitelik kaybetmesi nedeniyle 1744 Sayılı Yasanın 2. maddesinin birinci fıkrası gereğince orman reijmi dışına çıkartılan yer olmamalıdır (Bu tür yerler ister itiraz sonucu, isterse itiraz edilmeden kesinleşen orman sınırı içinde kalmışsa o yer tapulu olsa dahi mülkiyeti tapu sahibine intikal etmez.). Çünkü, tapu kaydı yolsuz tescil niteliğinde olduğundan sahibine hiç bir zaman mülkiyet ... kazandırmamıştır.

2- 1744 Sayılı Yasanın 2. maddesinin birinci fıkra hükümlerine uymadığı, yani aslında orman olmadığı ve tapulu bulunduğu halde, yanlışlıkla orman sınırı içine alınmış ve sahibi tarafından itiraz edilmediği için hukuken orman sayılan yer haline dönüştüğü anlaşılarak, nitelik kaybetme ya da etmeme konusunda inceleme kurulları tarafından hiçbir araştırma yapılmadan, orman sınırlarının düzeltilmesi sonucu 2. maddenin ikinci fıkrası gereğince orman sınırları dışında bırakılmalıdır.

3- Çekişmeli taşınmazı içine alan ilk orman kadastrosu itirazsız kesinleşmiş olmalıdır (Çünkü, taşınmazı içine alan orman kadastrosu itiraz sonucu kesinleşirse, bu durum o yerin öncesinin orman olduğunu, dolayısıyla taşınmazın orman sınırı içine alınmasından önce oluşturulan tapu kaydının aslı orman olan yerde yolsuz olarak oluşturulduğu itiraz sonucu belirlenmiş olduğundan, malikine mülkiyet ... kazandırmaz).

4- Dayanılan tapu kaydı, taşınmaz orman sınırları içine alınmadan önce oluşturulmuş olmalı ve yüzölçümü ile geçerli olarak çekişmeli taşınmazı kapsamalıdır.

5- Dayanılan tapu kaydı,13.07.1945 tarihinde yürürlüğe giren 4785 Sayılı Yasa gereği devletleştirilmemiş olmalıdır ya da devletleştirilmiş sayılmamalıdır.

6- Dayanılan tapu kaydı, 3116 Sayılı Yasanın Muvakkat 1. maddesi ya da başka bir kamulaştırma Yasası gereğince kamulaştırılmış olmamalıdır.

7- Orman sınırlamasının düzeltilmesi sonucu orman sınırı dışında bırakma işlemi 1744 Sayılı Yasanın yürürlükten kalktığı 1 Ocak 1984 tarihine kadar tamamlanmış olmalıdır.

Bu nedenle; mahkemece, öncelikle çekişmeli parselin kadastro tesbitine esas alınan tapu kaydı ile revizyon parsellerinin etrafını çeviren komşu parsellerin tesbit tutanakları ile var ise dayanağı olan tapu ve vergi kayıtları, taşınmazın bulunduğu yerde 1948 yılında yapılan orman kadastrosuna , 1974 yılında yapılan 1744 Sayılı Yasa ile değişik 6831 Sayılı Yansın 2. madde uygulamasına ve daha sonraki yıllarda yapılan 3302 sayılı yasa döneminde yapılan aplikasyon ve 2/B madde uygulamasına ilişkin görevlendirme, işe başlama, çalışma ve sonuçların askı ilan tutanakları ile bu çalışmalarda üretilen orman kadastro haritası ve 2/B madde uygulamasına ilişkin haritalar ayrı ayrı üzerine tarihleri yazılmak suretiyle, eski tarihli memleket haritası, amenajman planı ve ... fotoğrafları getirtilip dosyasına eklenmeli, önceki bilirkişiler dışında halen ... ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman yüksek orman mühendisleri arasından seçilecek üç mühendis ve bir harita mühendisinden veya olmadığı takdirde bir tapu ... memurundan oluşturulacak bilirkişi kurulu aracılığıyla yeniden yapılacak keşifte, kadastro tesbitine esas alınan tapu kayıtları yeterince yaşlı bilirkişiler vasıtasıyla yöntemince uygulanmalı, yerel bilirkişi sözleri komşu parsel kayıtları ile denetlenmeli, eski tarihli memleket haritası, ... fotoğrafı ve amenajman planı çekişmeli taşınmaz ile birlikte ... araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116, 4785, 5658 Sayılı Yasalar ile 1744 Sayılı Yasa ile değişik 6831 Sayılı Yasanın 2/1 ve 2/2. Maddesi karşısındaki durumu saptanmalı; orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ... parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterecekleri kroki düzenlettirilmeli; orman kadastrosuna ilişkin tüm tutanak ve haritalar 2 Eylül 1986 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 6831 Sayılı Orman Yasasına Göre Orman Kadastrosu ve Aynı Yasanın 2/B Maddesinin uygulanması Hakkındaki Yönetmeliğin 54. maddesi uyarınca hazırlanan Orman Kadastrosu Teknik İzahnamesinin 49. maddesinde yazılı “orman sınır noktası ve hatların uygulanmasında tutanaklardan, orman kadastro haritasından, ... fotoğraflarından, varsa ölçü karnelerinden, nirengi, poligon, röper noktalarından yararlanılır. Sınırlama tutanakları ile orman kadastro haritaları arasında çekişme olduğunda ölçü değerleri ve tutanaktaki ifadeler arazinin durumuna göre incelenir, hangisi daha çok uyum gösteriyorsa ve gerçek duruma uygun ise o esas alınır.” hükmü ile 15.07

. maddesinde yazılı “orman sınır noktası ve hatların uygulanmasında tutanaklardan, orman kadastro haritasından, ... fotoğraflarından, varsa ölçü karnelerinden, nirengi, poligon, röper noktalarından yararlanılır. Sınırlama tutanakları ile orman kadastro haritaları arasında çekişme olduğunda ölçü değerleri ve tutanaktaki ifadeler arazinin durumuna göre incelenir, hangisi daha çok uyum gösteriyorsa ve gerçek duruma uygun ise o esas alınır.” hükmü ile 15.07.2004 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Orman Kadastrosunun Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin “Teknik İşler” başlıklı Dokuzuncu Bölümde yazılı esaslar göz önünde bulundurularak uygulama yapılmalı, yerel bilirkişi beyanlarına başvurularak yerinde bulunmayan orman sınır noktaları, bulunanlardan hareketle tutanak ve haritalarda yazılı mevkii, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu, aplikasyon ve 2/B madde uygulama tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan ... fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, anlatılan yöntemle bulunan ilk orman kadastrosu, aplikasyon ve 2/B madde uygulaması ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeği çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastrosu aplikasyon ve 2/B madde haritalarına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde, ayrı renkli kalemlerle gösterilip keşfi izleme olanağı sağlanmalı, aynı ya da yakın orman sınır hatlarında, dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde gösterilerek, Bilirkişi kuruluna çekişmeli taşınmazın 1948 yılında düzenlenen tahdit haritası, 1977 ve 1989 yıllarında yapılıp kesinleşen aplikasyon ve 2/B madde çalışmasından sonra oluşturulmuş haritalara göre konumunu gösteren bu haritalar ile irtibatlı ve ayrı renklerde işaretli, haritalar ile genel arazi kadastro paftasının ölçekleri özel aletlerle denkleştirilmek suretiyle en az yukarıda sayılan orman sınır noktalarını içerecek birleşik ve müşterek imzalı ölçekli kroki düzenlettirilmeli, taşınmazın konumu duraksamaya yer vermeyecek biçimde saptanarak teknik ve bilimsel verileri bulanan rapor ve kroki alınmalı, orman kadastro harita ve tutanakları ile aplikasyon ve 2/B madde harita ve tutanaklarının uyumsuz olması halinde yukarıda yazılı Yönetmelikler ile Teknik İzahnamelerde yazılı tutanakların düzenlenmesine esas alınan ... fotoğrafı ve memleket haritası ile desteklenen ve gerçek duruma uygun düşen tutanaklara değer verileceği, aplikasyo ve fenni hataların düzeltilmesi gibi çalışmalarla kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları içindeki bir yerin orman sınırları dışında bırakılamayacağı ancak, 4999 Sayılı Yasa ile değişik 6831 Sayılı Yasanın 7 ve devamı maddeleri gereğince kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları dışındaki bir yerin orman olarak sınırlandırılabileceği ve yukarıda tapu sahibi adına orman dışına çıkarma şartlarının oluşup oluşmadığı da tartışılarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerde, davacı Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA 16.10.2008 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/25128, Karar No: 2014/25382, Tarih: 08.09.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/25128 E.  ,  2014/25382 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı vekili, davacı işçinin feshe bağlı tazminatı ile ödenmeyen işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece bozma üzerine yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 05.05.2014 gün ve 2014/13372 Esas, 2014/14439 Karar sayılı kararı ile “Mahkemece ilk kararın fazla mesai ve tatil alacakları yönünden “davacı kamu kurumuna ait giriş ve çıkış kaydı tutulan işyerinde çalıştığına göre var ise mesai ve nöbet çizelgeleri getirtilerek, davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı, tatillerde çalışıp çalışmadığı belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği” gerekçesi ile bozulması üzerine bozmaya uyularak kayıtlar getirtilmiş ve getirtilen kayıtlara göre anılan alacakların hesaplanıp hüküm altına alındığı, ancak getirtilen kayıtların davacının tüm çalışma süresini kapsamayıp 15.02.2011-28.12.2011 tarihleri arası giriş ve çıkış kayıtları olup hüküm altına anılan fazla mesai ve tatil çalışmaları ücret alacağı bu kayıtlar esas alınarak hesaplandığı, davacı tüm çalışma süresine ait fazla mesai ve tatil çalışmaları karşılığı ücret alacağı istediğine göre tüm çalışma süresine ait kayıtların getirtilmesi ve alacakların hesaplanması” gerektiği gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma sonrası yapılan yargılama sonunda, “tüm süreye göre kayıtların davalıdan istendiği, ibraz edilmemesi üzerine kesin süre verildiği, ibraz edilmemesi nedeni ile de sunulan kayıtlara göre hesaplama yapıldığı” gerekçesi ile bozmaya karşı direnilmiştir.

Direnme kararının süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiş olup, Dairemizin 6352 sayılı kanunun 40. maddesi ile eklenen 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun geçici ikinci maddesi uyarınca öncelikle inceleme yetkisi olduğu anlaşılmakla dosya incelendi, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dairemizin “Mahkemece ilk kararın fazla mesai ve tatil alacakları yönünden “davacı kamu kurumuna ait giriş ve çıkış kaydı tutulan işyerinde çalıştığına göre var ise mesai ve nöbet çizelgeleri getirtilerek, davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı, tatillerde çalışıp çalışmadığı belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği” gerekçesi ile bozulması üzerine bozmaya uyularak kayıtlar getirtilmiş ve getirtilen kayıtlara göre anılan alacakların hesaplanıp hüküm altına alındığı, ancak getirtilen kayıtların davacının tüm çalışma süresini kapsamayıp 15.02.2011-28.12.2011 tarihleri arası giriş ve çıkış kayıtları olup hüküm altına anılan fazla mesai ve tatil çalışmaları ücret alacağı bu kayıtlar esas alınarak hesaplandığı, davacı tüm çalışma süresine ait fazla mesai ve tatil çalışmaları karşılığı ücret alacağı

istediğine göre tüm çalışma süresine ait kayıtların getirtilmesi ve alacakların hesaplanması” gerekçesi ile verdiği bozma kararı usul ve yasaya uygun olup davalının fazla mesai ve tatil alacaklarına esas kayıtları ibraz etmemesinin davacı aleyhine yorumlanamayacağı, bu durumda 6100 sayılı HMK.’un 220 maddesi uyarınca işlem yapılması yanında çalışma düzeninin aynı olması prensibinden kayıtlı dönemin kayıt bulunmayan dönem için emsal olabileceği gibi mevcut delil durumuna göre karar verilmesi gerektiği, bu nedenle direnmenin yerinde olmadığı anlaşıldığından, temyiz incelemesinin yapılmak üzere dosyanın 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun geçici ek ikinci maddesi uyarınca yetkili ve görevli Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na GÖNDERİLMESİNE, 08.09.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/89, Karar No: 2021/1370, Tarih: 09.11.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2019/89 E.  ,  2021/1370 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Diyarbakır 1. İş Mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin karar davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı asıl işverene ait işyerinde ... işveren şirketler nezdinde arıza bakım ve onarım teknisyeni olarak 20.07.2009 tarihinden iş sözleşmesinin haklı neden bulunmaksızın feshedildiği 29.11.2011 tarihine kadar çalıştığını, yol ve yemek ücretlerinin ödenmediğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları, yıllık izin, yol ve yemek ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... Elektrik Taah. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. (DEDAŞ) vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin taraf sıfatının bulunmadığını, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, davacının alacağının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 05.06.2015 tarihli ve 2014/1750 E., 2015/1123 K. sayılı kararı ile; davalı işveren tarafından iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği ispatlanamadığından davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı, yıllık izinlerinin kullandırıldığına dair yazılı belge ve ücret bordrosu sunulmadığı, emsal Yargıtay kararları dikkate alınarak davacının yol ve yemek ücreti alacaklarına hak kazandığına ilişkin karine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 12.02.2018 tarihli ve 2017/12309 E., 2018/2749 K. sayılı kararı ile; davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra “…2-Taraflar arasında, davacının yol ve yemek ücreti alacaklarının bulunup bulunmadığı noktasında uyuşmazlık vardır.

Mahkemece, emsal dava dosyalarında verilen kararlar, ... şirketlerle DEDAŞ arasında yapılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin sayfa 14, madde 38, sayfa 15, madde 39 ve sayfa 16, madde 41 ile diğer hükümlerde işverenin yemek ve yol yardımı yapacağı hususu belirtildiği, bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun usul ve denetime açık olduğu, davacı vekilince zamanaşımı süreleri dikkate alınarak davanın ıslah edildiği gerekçeleri ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece, emsal dava dosyalarında verilen kararlar, ... şirketlerle DEDAŞ arasında yapılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin sayfa 14, madde 38, sayfa 15, madde 39 ve sayfa 16, madde 41 ile diğer hükümlerde işverenin yemek ve yol yardımı yapacağı hususu belirtildiği, bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun usul ve denetime açık olduğu, davacı vekilince zamanaşımı süreleri dikkate alınarak davanın ıslah edildiği gerekçeleri ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Somut olayda, Mahkemece idari şartnameler ve davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin Diyarbakır İl Müdürlüğü’nün 31.10.2012 tarihli yazısına dayanılarak, davacının beyan ettiği aylık yemek ve yol ücreti tutarları esas alınarak yapılan hesaplamaya göre yol ve yemek ücreti alacakları hüküm altına alınmıştır. Ancak yapılan araştırma ve inceleme yeterli değildir.

Şöyle ki; davacının çalıştığı ... işverenlerin davalı ile yaptıkları hizmet alım sözleşmesi ve ekleri dosyaya kapsamında bulunmamaktadır. Emsal dava dosyasına atıf yapılmış ise de, dosya ekinde emsal olduğu belirtilen dava dosyası fiziken dosya içerisinde yer almadığından bu aşamada bir değerlendirme yapılması mümkün değildir. Anılan sebeple, öncelikle, davacının çalıştığı ... işveren şirketlere dikkat edilerek, herbir sözleşme döneminde çalışmaya dayanak hizmet alım sözleşmeleri, teknik ve idari şartnameler ile hizmet sözleşmeleri sair ekleri davalıdan ve davacının çalıştığı ... işverenden celp edilerek incelenmeli, şartnamede yemek ve yol yardımına ilişkin hüküm bulunup bulunmadığı ve ihale sözleşmelerinde şartnameye atıf olup olmadığı ve sözleşmede birim fiyata yol ve yemek ücretinin dahil edilip edilmediği denetlenmelidir. Emsal dava dosyası da dosya ekine alınarak, içeriğindeki bilgi ve belgeler incelenmeli, aylık 200,00 TL yol ücreti ve aylık 300,00 TL yemek ücreti ödenmesine ilişkin kabullerin dayanaklarının ne olduğu belirlenmelidir.

Başka bir dava dosyasına cevaben düzenlendiği anlaşılan...Elektrik Dağıtım A.Ş. Diyarbakır İl Müdürlüğü’nün 31.10.2012 tarihli yazısında, yol ve yemek ücretlerinin nakdi olarak ödendiğine ilişkin ifade bulunmakta olup, bu yazı üzerinde durularak, hangi tarih aralıklarında ne miktarda ödeme yapılması hususunun kararlaştırılmış olduğu, ilgili müdürlükten sorularak, alınacak cevabi yazı ve ekleri incelenmelidir.

Yukarıda belirtilen eksiklikler tamamlandıktan sonra davalının yemek ve yol ücreti ödemesi gerektiği anlaşılıp da ödenecek yemek ve yol yardımının miktarının belirlenememesi halinde ilgili oda ve kurumlara müzekkere yazarak, davacının çalıştığı döneme ilişkin her yıl için ayrı ayrı ve gidiş geliş toplu taşıma ücreti sorulmalı, yine davacının çalıştığı döneme ilişkin her yıl için ayrı ayrı günlük yemek ücreti konusunda emsal araştırması yapılmalı, gelen yazı cevapları ve araştırma yazıları ile birlikte dosya bilirkişiye tevdi edilerek ek rapor alınmalı ve sonucuna göre hüküm kurulmalıdır...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı :

Direnme Kararı :

9. Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 01.06.2018 tarihli ve 2018/176 E., 2018/500 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten emsal nitelikteki birçok kararın Yargıtay tarafından onandığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca incelenen dosyalarda da bu yönde bozma kararı verilmediği belirtilerek direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda, davacının yemek ve yol ücretlerine hak kazanıp kazanmadığı ile mahkemece bu yönde yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle asıl işveren-... işveren kavramına değinmekte yarar bulunmaktadır.

13. Asıl işveren- ... işveren ilişkisi 4857 sayılı İş Kanunu'nun (İş Kanunu) “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde düzenlenmiştir.

14. Anılan madde uyarınca “...Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-... işveren ilişkisi denir”.

15. Bu hükme göre, asıl işveren-... işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için; iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir. Kanuna uygun biçimde asıl işveren-... işveren ilişkisi kurulmuş ise, asıl işveren; ... işveren işçilerinin Kanundan, iş sözleşmesinden ve ... işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesi bulunması hâlinde bundan doğan yükümlülüklerden ... işveren işçilerine karşı ... işveren ile birlikte sorumlu olacaktır.

16. 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca çıkarılan ... İşverenlik Yönetmeliğinin (Yönetmelik) 4. maddesi uyarınca, asıl işveren-... işveren ilişkisinin kurulabilmesi için; asıl işverenin işyerinde mal veya hizmet üretimi işlerinde çalışan kendi işçileri de bulunmalı, ... işverene verilen iş, işyerinde mal veya hizmet üretiminin yardımcı işlerinden olmalıdır. Asıl işin bölünerek ... işverene verilmesi durumunda ise, verilen iş işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olmalıdır. Öte yandan ... işveren, üstlendiği iş için görevlendirdiği işçilerini sadece o işyerinde aldığı işte çalıştırmalıdır. Ayrıca ... işveren, daha önce o işyerinde çalıştırılan bir kimse olmamalıdır. Ne var ki, daha önce o işyerinde çalıştırılan işçinin bilahare tüzel kişi şirketin ya da adi ortaklığın hissedarı olması, ... işveren ilişkisi kurmasına engel teşkil etmez.

17. Görüldüğü üzere İş Kanunu’nun ... işveren ilişkisini düzenleyen maddelerinde asıl işveren-... işveren ilişkisinin tanımı yapılmış, bazı yasak ve sınırlamalar getirilmiş ve bu yasak ve sınırlamalar ile genel olarak muvazaa hâllerinde bu işçilerin başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılacağı hükme bağlanmıştır.

18. Somut olayda davacı vekili, davalı DEDAŞ’ın asıl işveren olduğunu, bir kısım işçilik alacaklarının yanında yol ve yemek ücretlerinin ödenmediğini ileri sürerek bu alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiş, davalı vekili ise davacının işvereni olmadığını, öncelikle davanın taraf sıfatı yokluğundan reddi gerektiğini savunmuştur.

19. Mahkemece, davalının asıl işveren olduğu, ücret bordrolarının sunulmamasının davacının yemek ve yol ücretlerini hak ettiğine dair bir karine oluşturduğu, emsal Yargıtay kararları da dikkate alındığında davacının yol ve yemek ücreti alacaklarına hak kazandığı belirtilerek hüküm kurulmuştur.

20. Öncelikle belirtmek gerekir ki, davalı DEDAŞ’ın asıl işveren olduğu hususunda Özel Daire ile Mahkeme arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bununla birlikte, yol ve yemek ücreti alacaklarının hüküm altına alınması için yapılan araştırma yeterli değildir.

21. Bu çerçevede; davalı ile davacının çalıştığı ... işverenler arasında yapılan hizmet alım sözleşmeleri ve ekleri dosya kapsamında bulunmadığı gibi, emsal dava dosyalarından bahsedilmiş ise de, emsal dava dosyaları fiziken dosya içerisinde bulunmadığından bu aşamada bir değerlendirme yapılması mümkün değildir.

22. Bu itibarla öncelikle davacının çalıştığı ... işveren şirketler göz önüne alınarak, davacının çalışmasına dayanak olan davalı asıl işveren ile ... işverenler arasında yapılan hizmet alım sözleşmeleri, teknik ve idari şartnameler ile iş sözleşmeleri ve sair ekleri davalıdan ve davacının çalıştığı ... işverenden celp edilerek incelenmeli; şartnamede yemek ve yol ücretlerine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığı, ihale sözleşmelerinde şartnameye atıf olup olmadığı ve sözleşmede birim fiyata yol ve yemek ücretlerinin dâhil edilip edilmediği denetlenmelidir. Ayrıca emsal dava dosyaları dosya içerisine alınarak içeriğindeki bilgi ve belgeler incelenmeli ve aylık 200TL yol ücreti ile aylık 300TL yemek ücreti ödenmesine ilişkin kabullerin dayanaklarının ne olduğu belirlenmelidir.

23. Diğer taraftan başka bir dava dosyasına cevaben düzenlendiği anlaşılan... Elektrik Dağıtım A.Ş. Diyarbakır İl Müdürlüğünün 31.10.2012 tarihli yazısında, yol ve yemek ücretlerinin nakdi olarak ödendiğine ilişkin ifade bulunmakta olup, bu yazı üzerinde durulmalı; hangi tarih aralıklarında ne miktarda ödeme yapılmasının kararlaştırıldığı ilgili müdürlükten sorularak alınacak cevabi yazı ve ekleri incelenmelidir.