muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/20224, Karar No: 2016/20745, Tarih: 08.12.2016

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2'nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2'nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11'inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2'nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2'nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Yasa ile İş Kanununun 2'nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, İş Kanununun 5'inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır

İş Kanununun 3'üncü maddesinin ikinci fıkrası, 15.5.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı Yasanın 1'inci maddesiyle değiştirilmiş ve alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tespiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve ilgililer 30 gün içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İş Müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair hüküm kurulması verilen kararın kesinleşmesi halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.

Asıl işveren alt işveren ilişkisi ve muvazaa konuları, 5763 sayılı Yasayla iş kanununda yapılan değişiklikler ve buna bağlı olarak çıkarılan Alt İşveren Yönetmeliğinin ardından farklı bir anlam kazanmıştır. Yönetmelikte “yazılı alt işverenlik sözleşmesi”nden söz edilmiş ve çeşitli tanımlara yer verilmiştir.

Alt İşveren Yönetmeliğinde;

1-İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,

2- Daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,

3- Asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,

4- Kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemleri,

ihtiva eden sözleşmeler muvazaalı olarak açıklanmıştır.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı biçimde kurulması halinde işçi gerçek işveren işyerine iade edilmeli, ancak işçinin iş akdinin geçersiz nedenle feshi sonucuna bağlı yasal yaptırım sonucu doğan alacaklarından (boşta geçen en çok 4 aya kadar ücret ve diğer hakları ile birlikte işçinin süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat) muvazaalı işlemin tarafı olan gerçek veya tüzel kişi gerçek işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalıdır.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı biçimde kurulması halinde işçi gerçek işveren işyerine iade edilmeli, ancak işçinin iş akdinin geçersiz nedenle feshi sonucuna bağlı yasal yaptırım sonucu doğan alacaklarından (boşta geçen en çok 4 aya kadar ücret ve diğer hakları ile birlikte işçinin süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat) muvazaalı işlemin tarafı olan gerçek veya tüzel kişi gerçek işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalıdır.

Somut olayda, mahkemece uyuşmazlığın çözümü için iki kez rapor alınmış, ilk raporda asıl işin uzmanlık gerektirmesi nedeniyle devredilmiş olduğu ve asıl-alt işveren ilişkisinin hukuka uygun olduğu bildirilmiş iken, davacının itirazı üzerine keşif yapılarak üçlü bilirkişi heyetinden alınan ikinci raporda; davalılardan..... Şirketi ile Toroslar... arasında imzalanan 3.9.2013 tarihli hizmet alım sözleşmesinde işin yapılma yerinin Hatay değil Mersin ve ilçeleri olduğunun belirtildiği, davacının Hatay ilinde yaptığı işin hizmet alım sözleşmesi kapsamı dışında olduğu ve ayrıca yapılan işin asıl iş olup uzmanlık gerektirmediği gerekçesiyle muvazaa olduğu belirtilmiştir.

Mahkemece ikinci rapor hükme esas alınarak davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu kabul edilmiş ise de; dosya içerisine ikinci rapordan sonra sunulan 12.11.2012 tarihinde imzalandığı anlaşılan hizmet alım sözleşmesi, ''....Elektrik Dağıtım Şebekelerinde...Hizmet Alımı Sözleşmesi '' olup davalı ... ... ile davalı şirketlerden oluşan şirket ortaklığı arasında '' idarenin sorumluluğundaki ...) elektrik dağıtım şebekelerinin, arıza onarımı....işleri ile bu işlerle ilgili özel şartnamede belirtilen malzeme giderleri, montaj...işlerinin işçilik ve nakliye giderleri yükleniciye ait olmak üzere ..yapılması '' için yapılan bu sözleşmede işin yapılma yeri Hatay İli Yayladağı, Altınözü, Kırıkhan, Hassa, Reyhanlı, Kumlu ve Samandağ ilçeleri olarak belirtilmiştir. Ayrıca, davalı şirketler ortaklığınca verilen davacının işten ayrılış bildirgesinde de işyeri adresinin yine Hatay İli Yayladağı, Altınözü, Kırıkhan, Hassa, Reyhanlı, Kumlu ve Samandağ ilçeleri olduğu görülmektedir. Dolayısıyla davacının yaptığı işin, hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtildiğinin aksine ihale kapsamında kalan ilde olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, aldırılan iki rapor arasındaki çelişki giderilmeden, hizmet alım sözleşmesinin eki şartname getirtilmeden ve davacının yaptığı işin 12.11.2012 tarihli hizmet alım sözleşmesi kapsamında kalan ilde olduğu gözetilmeden ve muvazaa konusunda eksik araştırma yapılarak hüküm kurulmuştur.

Mahkemece, aldırılan iki rapor arasındaki çelişki giderilmeden, hizmet alım sözleşmesinin eki şartname getirtilmeden ve davacının yaptığı işin 12.11.2012 tarihli hizmet alım sözleşmesi kapsamında kalan ilde olduğu gözetilmeden ve muvazaa konusunda eksik araştırma yapılarak hüküm kurulmuştur.

Az yukarıda ifade edildiği üzere asıl işin bir bölümünde işletme ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerin alt işverene devredilebilmesi mümkündür. Anılan düzenlemede baskın öğe, “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren” işlerdir. Başka bir anlatımla işletmenin ve işin gereği ancak teknolojik nedenler var ise göz önünde tutulur. Dolayısıyla, söz konusu hükümdeki şartlar gerçekleşmeden asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi hâlinde, asıl işveren-alt işveren ilişkisi geçersiz olacaktır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, asıl işin hizmet alımı yolu ile ihale edilmesidir. Yapılan ihalede, ihale yapan kurum veya kuruma ait bağlı kuruluş tarafından araç temini sağlanır, asıl işte alt taşeron işçileri ile hizmeti alan işveren işçileri birlikte çalışıyorlar, yönetim hakkı hizmeti alana ait ise, kısaca ihale işçi teminine yönelik ise, ihaleye veren ile ihaleyi alan kişi arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisinden sözedilemeyecektir. Hizmet alımı yapma ile bu hizmetin yürütülmesi için personel (işçi) temini farklı olgulardır. Diğer taraftan, bir alt işveren, bir asıl işverenden sözleşme ile üstlendiği mal veya hizmet üretimi için belirli bir organizasyona, uzmanlığa ve hukuksal bağımsızlığa sahip değilse, kısaca üretim ya da hizmet sunumuna ilişkin ekonomik faaliyetin bağımsız yönetimini üstlenmemişse asıl işveren alt işveren ilişkisinden çok olayda, asıl işverene işçi temini söz konusu olacaktır.

Somut uyuşmazlıkta davacı işçi, davalının hizmet alımı yaptığı şirketler aracılığı ile asıl işte çalıştırıldığını, alt işveren şirketlerle davalı arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu ve bu nedenle başlangıçtan itibaren gerçek işvereninin Toroslar... olduğunu öne sürmüştür.

Somut uyuşmazlıkta davacı işçi, davalının hizmet alımı yaptığı şirketler aracılığı ile asıl işte çalıştırıldığını, alt işveren şirketlerle davalı arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu ve bu nedenle başlangıçtan itibaren gerçek işvereninin Toroslar... olduğunu öne sürmüştür.

Mahkemece, 12.11.2012 tarihli hizmet alım sözleşmesinin eki teknik şartname temin edilmeli, davacının yaptığı ve ihale edilen asıl işin uzmanlık gerektirip gerektirmediği, yaptırılan iş yönünden davacıya emir ve talimatların kim/kimler tarafından verildiği, araç-gereçlerin nasıl temin edildiği, asıl işverenin gözetim ve denetim yükümlülüğünü aşacak boyutta ve özellikle yüklenici firmaların işverenlik sıfatını ortadan kaldıracak, onları bordro ya da kayden işveren durumuna sokacak hususların olup olmadığı üzerinde durularak bu hususlar açıklığa kavuşturulmalı ve özellikle de yüklenici şirket ortaklığının, işyerinde davalı İdareden ayrı ve bağımsız olarak kendine özgü organizasyon yapısı oluşturup oluşturmadığı, hukuki, fiili ve ekonomik bağımsızlığının bulunup bulunmadığı, davalı İdareden başka ticari faaliyetleri bulunup bulunmadığı yani salt davalı İdareye hizmet vermek amacıyla hareket edip etmediği, aralarındaki ilişkinin işçi temini niteliğinde kabul edilip edilmeyeceği tespit edilmeli, dosyada aldırılan iki rapor arasındaki çelişkiler giderilmeli ve sonucuna göre davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olup olmadığı hakkında bir karar verilmelidir.

Nitekim, Dairemizce benzer bir olayda, davalı ......’nin temyizi üzerine yapılan incelemede, mahkemece feshin geçersiz olduğunun tespiti ile davacının işe iadesine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı; ancak davacının muvazaa iddiası yönünden gerekli araştırma yapılmadan karar verildiği gerekçesiyle karar muvazaa araştırmasına yönelik olarak bozulmuştur. (7. HD-2016/17801 E)

Öte yandan, Mahkemece, hüküm yerinde davacının hangi davalıya ait işyerinde işe iadesine karar verildiğinin belirtilmemesi, davacının davalı işyerinde 5 yılın altında kıdem süresi bulunmasına karşın işe başlatmama tazminatının miktarının 4 ay yerine 8 ay olarak belirlenmesi, dava tespit mahiyetinde işe iade davası olmasına rağmen hüküm fıkrasında işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti yönünden dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi ve karar başlığında Gap Elektrik San. Ltd. Şti. 'nin unvanının ... olarak, Baran Müh. Elk. San. Ltd. Şti. 'nin unvanının ise .... olarak eksik yazılması da isabetsizdir.

Bu hususlar gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ......'ye iadesine, 08.12.2016 gününde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/309, Karar No: 2008/300, Tarih: 09.04.2008

**Hukuk Genel Kurulu         2008/12-309 E.  ,  2008/300 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 9. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 20/09/2007

Taraflar arasındaki “şikayet” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 9.İcra Hukuk Mahkemesince şikayetin reddine dair verilen 27.07.2006 gün ve 2006/609-1164 sayılı kararın incelenmesi şikayetçi/borçlu vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12.Hukuk Dairesinin  13.11.2006  gün ve 2006/18443-21045 sayılı ilamı ile; (...Hükmüne uyulan Dairemiz bozma ilamı doğrultusunda mahkemece yeterli inceleme ve araştırma yapılmamıştır. Yapılması gereken iş, her bir ödeme belgesine karşılık alacaklının kabul edip etmediği açıkça sorularak oluşacak sonuca göre bilirkişi raporu da değerlendirilerek bir karar vermek gerekirken alacaklı vekilinin son oturumda muallak beyanına değer atfedilerek istemin reddine karar verilmesi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ  EDEN  : Şikayetçi/borçlu vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

İstek, icra müdürlüğü işlemini şikâyete ilişkindir.

Alacaklı vekili, İstanbul 11.İcra Müdürlüğünün 2002/16403 sayılı dosyasında; faturalara ve cari hesaba dayanarak borçlu İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü aleyhine 03.09.2002 tarihinde ilamsız takibe girişmiş; 80.828.194.800 TL. asıl alacak + 40.174.669.197 TL. birikmiş faiz olmak üzere toplam 121.002.864.000 TL.’nın icra masrafı ve %70 ve değişen oranlarda reeskont faiziyle birlikte tahsilini istemiştir.

Borçlu, ödeme emrinin 12.09.2002 tarihinde tebliği üzerine; 18.09.2002 düzenleme 19.09.2002 havale tarihli dilekçesiyle takibe itiraz etmiş; bakiye borçlarının 62.276.446.000 TL tutarında olduğunu, bunun döner sermaye usul ve şekillerine göre ödeneceğini, alacaklının da bunu bildiğini, takip yapma hakkı olmadığını, 121.002.864.000 TL tutarındaki ilamsız takip ve %70 faiz ve değişen oranlarda reeskont faizi ile BK.84 madde ile ilgili taleplerine ve sonuçta da tümüyle takibe itiraz ettiklerini bildirmiştir.

Alacaklı vekili, İstanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesine 20.09.2002 tarihinde itirazın iptali istemiyle dava açmış; bu dava 21.10.2004 tarih ve 2002/1300E. 2004/1154 K. sayılı kararla sonuçlanarak, “Davalının İstanbul 11.İcra Müdürlüğünün 2002/16403 esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu kısmi itirazın kısmen iptaline, takibin 49.380.513.197 TL. üzerinden ana alacak 9.205.844.000 TL. ye takipten itibaren % 70 oranını aşmamak koşuluyla değişen oranlarda reeskont faizi uygulanmak suretiyle devamına, fazla talebin reddine” karar verilmiştir.

Bu karar, borçlu üniversite ve alacaklı şirket vekilleri tarafından tehiri icra talepli olmak üzere temyiz edilmiş; Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 02.12.2005 gün ve 2005/3878-12015 sayılı ilamıyla; “1-Davalının temyizi yönünden; “Her türlü Alım işleri için Eksiltme Şartnamesi” nin ödeme şartlarını düzenleyen 12/a maddesinde “İ.Ü.Döner Sermaye Saymanlığı’nca, Döner Sermaye nakit imkânları dikkate alınarak ve ödemenin yapılacağı tarihte yürürlükte olan mali kanunlara göre ödeme yapılır” denilmektedir. Yine aynı maddenin b fıkrasında “Teslimatı yapılan malzemenin tahakkuk evrakının tamamlanarak Döner Sermaye Saymanlığına tesliminden itibaren tahakkuk tutarı 90 gün içinde ödenecektir.” denmesine karşın ödemede gecikme halinde faiz talep edilebileceği belirtilmediği gibi bu maddeden taraflar arasında ödeme için bir gün belirlendiği anlamı da çıkarılamaz. Bu durumda davacı alacaklının alacağına faiz talep edebilmesi için borçlu davalıyı temerrüde düşürmesi gerekir. Ayrıca davacı tarafça davalının icra takibinden önce temerrüde düşürüldüğüne ilişkin herhangi bir belge sunulamamıştır. Bu yönler tartışılmadan ve takipten önce temerrüdün gerçekleştiği kanıtlanmadan işlemiş faize hükmedilmesi ve davadan sonra yapılan ödemeler sebebiyle ödenen kısım yönünden davanın konusuz kaldığı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.2- Davacı vekilinin temyizine gelince; davacının alacağı faturaya dayalı olup hesap edilebilir (likit) niteliktedir. Bu durumda davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken bu yöndeki talebin reddi doğru değildir.” Gerekçesiyle;“(1) sayılı bentte açıklanan nedenlerle davalı (2) sayılı bentte açıklanan nedenle davacı yararına hükmün bozulmasına” oybirliği ile karar vermiştir.

Mahkemece bozmaya uyulduğu dosya kapsamıyla belirgin ise de takip eden işlemlerin araştırılması yönüne gidilmemiştir.

İtirazın iptali davası sürerken İcra Müdürlüğünce 11.03.2005 tarihi itibarıyla 69.614.934.197 TL. toplam borcu olduğunu borçluya bildirmiş; borçlu ödeme belgelerini de ibraz ederek 18.03.2004 tarihli dilekçe ile haricen ödendiği bildiriminde bulunarak dosya hesabının yeniden yapılmasını istemiştir.

Borçlunun, 11.09.2002 tarihinde 17.000.000.000 TL; 09.10.2002 tarihinde 16.000.000.000 TL; 04.12.2002 tarihinde 38.000.000.000 TL; 31.01.2003 tarihinde 4.640.086.000 TL; 12.03.2003 tarihinde 3.636.360.000 TL ödediği belgelerle belirgin olup; alacaklı vekilinin açık kabulü karşısında da taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir.

Eldeki şikayet, İcra Müdürlüğünün takip dışı ve alacaklının kabulünde olan ödemeleri nazara almadan düzenlenen dosya kapak hesabının düzeltilmesine karar verilmesine yöneliktir.

Eldeki şikayet, İcra Müdürlüğünün takip dışı ve alacaklının kabulünde olan ödemeleri nazara almadan düzenlenen dosya kapak hesabının düzeltilmesine karar verilmesine yöneliktir.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasında da eldeki şikayete konu ödemeler ve borçlunun ödeme iddiası yargılamaya konu olduğuna göre, eldeki şikayete etkisi gözetilerek, icra mahkemesince bu davanın sonucu beklenerek şikayetin karara bağlanması gerekirken, şikayetin reddi yönündeki önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu değişik nedenlerle direnme kararı bozulmalıdır.

S O N U Ç :  Şikayetçi/borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K.nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine 09.04.2008 gününde, oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16793, Karar No: 2015/20829, Tarih: 16.06.2015

**22. Hukuk Dairesi         2015/16793 E.  ,  2015/20829 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin haklı bir sebep olmaksızın sendikal sebeple feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken sendikal tazminat ile boşta geçen süreye ilişkin ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kabulüne ve sendikal tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasında feshin geçerli sebeple yapılıp yapılamadığı hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesinde işletmenin, iş yerinin veya işin gerekleri kavramına yer verilmiş, işletmesel karar kavramından söz edilmemiştir. İşveren yönetim hakkı kapsamında amaç ve içeriğini belirlemekte serbest olduğu kararlar alabilir. Geniş anlamda işletmesel karar işçinin iş sözleşmesinin feshi dahil olmak üzere işverenin işletme, iş yeri ile ilgili ve işin düzenlenmesi konusunda bu kapsamda aldığı her türlü karardır.

İşverenin mevcut olan işçi sayısını fiilen mevcut olan iş ihtiyacına uyumlaştırmak için açıkça ifade etmediği kararları, “gizli, örtülü” işletmesel karar olarak nitelendirmektedir. Bu tür durumlarda işletmesel kararın varlığı iş sözleşmesinin feshi için gösterilen sebepten çıkarılır. 4857 sayılı Kanun’un 18. maddesi uyarınca işletmesel gereklere dayalı feshin söz konusu olabilmesi için varlığı şart olan açıkça işletmesel kararın varlığı yerine bir anlamda işverence fesih bildiriminde açıklanan sebep geçmektedir.

İşletmenin iş yerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan fesihte hukuksal denetim yapılabilmesi için mutlaka bir işletmesel karar gerekir. İş sözleşmesinin iş, iş yeri veya işletme gereklerine dayalı olarak feshi işletmesel kararın sonucu olarak gerçekleşir. İşletmesel karar çerçevesinde fesih işlemi değişen durumlara karşı işverenin tepkisidir. Bu kararlar iş yeri ve işletme içi veya dışından doğabilir. Bu sebepler işçinin iş yerinde çalışmaya devam etmesi gerekliliğini doğrudan veya dolaylı olarak ortadan kaldırıyorsa dikkate alınmalıdır.