muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/3637, Karar No: 2018/13176, Tarih: 04.10.2018

**1. Hukuk Dairesi         2018/3637 E.  ,  2018/13176 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında birleştirilerek görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda yerel mahkemece asıl davanın husumet nedeniyle reddine, birleştirilen davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar, asıl davada davacı vekili tarafından, karar ve tavzih kararı asıl ve birleştirilen davada davalı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hâkimi ...’un raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Asıl ve birleştirilen dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Asıl davada davacı ..., mirasbırakanları ... ve ...’ün müştereken malik oldukları 2689 parsel sayılı taşınmazı diğer kızları davalı ...’na 09/07/2004 tarihinde satış suretiyle muvazaalı olarak temlik ettiklerini ileri sürerek davalı adına olan tapu kaydının iptali ile miras payı oranında adına tescilini istemiştir.

Birleştirilen davada davacılar, mirasbırakanların 25/01/1994 tarihli düzenleme şeklinde vasiyetname ile anneleri ...’i mirastan ıskat ettiklerini, söz konusu vasiyetnamenin ... 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2010/803 esas sayılı dosyasında açılıp okunduğunu, anneleri ...’in süresi içinde vasiyetnamenin iptali için dava açmadığını ve ıskatın kesinleşmesiyle TMK 511. maddesine göre yasal mirasçı olduklarını, mirasbırakanların çekişme konusu 2689 parsel sayılı taşınmazı davalıya satış göstermek suretiyle temlik ettiklerini, asıl amacın ıskat ettikleri kızları ...’den ve onun çocukları olarak kendilerinden mal kaçırmak olduğunu ileri sürerek davalı adına olan tapu kaydının iptali ile miras payları oranında adlarına tescilini istemişlerdir.

Asıl ve birleştirilen davada davalı ..., mirasbırakan anne ve babasına bakacak kimse olmadığından ölünceye kadar bakmak kaydıyla, mirasbırakanlarının, intifa hakkını üzerlerinde bırakarak çekişme konusu taşınmazın çıplak mülkiyetini kendisine temlik ettiklerini, mirasbırakanların ölümü ile taşınmazın tam mülkiyetine sahip olduğunu, asıl davada davacı ...’in gayrı ahlaki işlerle uğraşması nedeniyle mirasbırakanların yasal koşullara uygun olarak davacı ...’i mirastan ıskat ettiklerini, mirasbırakanların son zamanlarında hep hastalıklarla yaşadıklarını ve onlara baktığını, çekişme konusu taşınmazın ölünceye kadar bakma karşılığında kendisine devredildiğini, temlikin bedel karşılığında yapıldığını zira bu bedelin illa ki para olması gerekmediğini, taşınmazda tadilat yaptırdığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; asıl davada davacı ...’in, ıskat nedeniyle mirasçılık sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle davasının husumet yokluğundan reddine, birleştirilen davanın ise iddianın kanıtlandığı gerekçesiyle kabulüne ve çekişme konusu taşınmazın ½ payının iptali ile birleştirilen davada davacılar adına veraset ilamındaki payları oranında tesciline karar verilmiş, 31/12/2014 tarihli tavzih kararı ile hükmün 1-b-2. bendi düzeltilerek çekişme konusu taşınmazın ½ payının iptali ile birleştirilen davada davacılar adlarına 1/6’şar paylarla tesciline şeklinde düzeltme yapılmış; karar, asıl davanın davacısı ... vekilince, karar ve tavzih kararı ise asıl ve birleştirilen davanın davalısı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Asıl davanın davacısı ...’in vekili Av. ..., yargılama sırasında 29/11/2012 tarihinde vekillikten çekilmiş, çekilme dilekçesi davacı asile 16/01/2013 tarihinde tebliğ edilmiş, çekilmeden sonra yargılamaya ve duruşmalara bizzat davacı ... katılmış, mahkemece 16/12/2014 tarihinde karar verilmiş, gerekçeli karar yetkisiz vekil Av. ...’ye tebliğe çıkarılmış, Av. ... tarafından asıl dava bakımından davacıyı temsilen bir temyiz dilekçesi verilmiş ise de, Dairenin geri çevirme kararı ile Av. ...’nin davacı ... tarafından yeniden vekil tayin edildiğine dair vekaletname var ise temini, aksi halde gerekçeli kararın, tavzih kararının ve davalı yanın temyiz dilekçesinin davacı ...’e tebliği istenilmiş; ancak herhangi bir vekaletname ibraz edilmediği gibi usulüne uygun tebliğe rağmen davacı ... temyize gelmemiştir.

Dolayısıyla, asıl dava bakımından davacı ...’in bir temyizi bulunmamaktadır.

Asıl ve birleştirilen davada davalının temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada mirasbırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 0l.04.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere, görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanununun 706, Türk Borçlar Kanununun 237 ve Tapu Kanununun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki, bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle mirasbırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Hemen belirtilmelidir ki, satışa konu edilen bir malın devrinin belirli bir semen karşılığında olacağı kuşkusuzdur. Semenin bir başka ifade ile malın bedelinin ise mutlaka para olması şart olmayıp belirli bir hizmet veya bir emek de olabileceği kabul edilmelidir.

Esasen yukarıda da değinildiği üzere muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davaların hukuki dayanağını teşkil eden 01.04.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında mirasbırakının gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma olması halinde uygulanabilirliğinin kabulü gerekir. Bir başka ifade ile murisin iradesi önem taşır.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1938 doğumlu mirasbırakan ... ...’in 10/05/2010 tarihinde, 1931 doğumlu mirasbırakan ... ...’in ise 12/02/2011 tarihinde ölümleri üzerine asıl davada davacı kızları ... ile asıl ve birleştirilen davada davalı kızları ...’nın mirasçı kaldıkları, mirasbırakanların noterde düzenleme şeklinde yapılan 25/01/1994 tarihli vasiyetname ile davacı kızları ...’i gayrı meşru bir hayat sürdüğü ve anne-baba olarak kendilerini üzdüğü, ailesine karşı görevlerini yerine getirmediği gerekçesiyle mirastan ıskat ettikleri, aynı vasiyetname içeriğinde mirasın ½ payını davalı kızları ..., ½ payını da ıskat ettikleri kızları ...’in çocukları olan birleştirilen davada davacılar ..., ... ve ...’e bıraktıkları, söz konusu vasiyetnamenin mirasbırakan ... yönünden 03/02/2011 tarihinde açılmasına karar verildiği, çekişme konusu 2689 parsel sayılı 398 m2 miktarlı bahçeli kargir ev vasıflı taşınmazın 1/2’şer paylarla mirasbırakan ... ve ... adlarına kayıtlı iken her ikisinin de intifa hakkını üzerlerinde bırakarak paylarını davalı kızları ...’ya 09/07/2004 tarihinde satış suretiyle temlik ettikleri anlaşılmaktadır.

O halde, yukarıda değinilen somut olgular açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, her iki mirasbırakanın da yaşlı oldukları, mirasbırakan ...’ün kanser hastası, mirasbırakan ...’in de felç olduğu, davalının, mirasbırakanlarına uzun süre yanında baktığı, hatta çekişme konusu ev harabe halde iken davalının tamir ettirip iyi ve yaşanılır bir duruma getirdiği anlaşıldığına göre, mirasbırakanların davalıya yapmış olduğu temliklerle ilgili olarak gerçek amaç ve iradelerinin mirasçıdan mal kaçırmak olmadığı, temlikin, bakım, hizmet ve emek karşılığı gerçekleştirildiğinin kabulü gerektiği açıktır.

Hal böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken delillerin taktirinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Asıl ve birleştirilen davada davalının değinilen yönden yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün açıklanan nedenden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 04.10.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/2079, Karar No: 2024/940, Tarih: 20.02.2024

**8. Hukuk Dairesi         2023/2079 E.  ,  2024/940 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

KARAR : Davanın Kabulüne

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kullanım kadastrosu tespitine itiraz davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili ile katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

K A R A R

Kullanım kadastrosu sonucunda, ... ili ...Mahallesi çalışma alanında bulunan 115 ada 16 parsel ... 220,3 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, bahçe niteliğiyle, kadastro tutanağının beyanlar hanesine, 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarıldığı şerhi yazılarak Hazine adına tespit edilmiştir.

Davacı ..., satın alma nedeniyle taşınmazın 1994 yılından beri kendisinin kullanımında olduğunu öne sürerek kendi adına kullanıcı şerhi verilmesi istemiyle dava açmıştır.

Kullanım kadastrosu sonucunda, ... ili ...Mahallesi çalışma alanında bulunan 115 ada 16 parsel ... 220,3 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, bahçe niteliğiyle, kadastro tutanağının beyanlar hanesine, 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarıldığı şerhi yazılarak Hazine adına tespit edilmiştir.

Davacı ..., satın alma nedeniyle taşınmazın 1994 yılından beri kendisinin kullanımında olduğunu öne sürerek kendi adına kullanıcı şerhi verilmesi istemiyle dava açmıştır.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda; davanın reddine karar verilmiş, hükmün, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş; iş bu karar, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiş Dairenin 28.06.2022 tarihli kararı ile; " davacının dava dilekçesinde, taşınmazı 1994 tarihli harici senetle satın aldığını, 1994 tarihinden beri kullanıcısının kendisinin olduğu halde adının yazılmadığını öne sürerek, tanık delilinin yanı sıra Belediye Emlak vergisi makbuzlarına da dayanarak eldeki davayı açtığı, davalı Hazinenin vermiş olduğu cevaba karşı verdiği cevap dilekçesi ekinde 1994 tarihinden itibaren Samandra Belediyesine (bilahare Sancaktepe Belediyesine) arsa vergisi ödendiğine dair makbuzların da eklendiği, mahallinde yapılan keşifte dinlenen üç davacı tanığının, taşınmazı davacıya ait olarak bildiklerini beyan ettikleri, hatta tanıklardan Gülhan Yılmaz' ın, davacının bu mahallede oturmadığını, kendisine burası ile ilgilenip ilgilenmeyeceğini sorduğunu, ilgilenirim dediğini, 10 yıldır kendisinin ektiğini ifade ettiği, Mahkemece, davacı tarafından emlak vergisi ödenip ödenmediğinin bildirilmesi için Sancaktepe Belediyesine müzekkere yazıldığı, ancak masraf olmadığı gerekçesiyle gönderilemediğine dair not düşülerek bu husustaki kayıtların dosya arasına istenilmediği, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair karara karşı davacı tarafından verilen istinaf dilekçesine bu belgelerin eklenerek istinaf isteminde bulunulduğu, söz konusu belgelerin incelenmesinde, davacının satına aldığın iddia ettiği 288 m2 yüzölçümlü Çimen Sokak’a ait 1994 tarihli arsa beyannamesinin verildiği, Sancaktepe Belediyesince 19.12.1994 tarihli emlak vergisi tahakkuk fişinin düzenlendiği ve o tarihten itibaren vergilerin ödendiği ,

Hal böyle olunca; yapılan keşif sonucunda alınan rapor ve ekindeki fotoğraftan da anlaşılacağı üzere, taşınmazın arsa niteliğinde bulunduğu, 1994 tarihinden itibaren taşınmazın bulunduğu Çimen Sokak olarak belirtilen 288 m2 yüzölçümlü arsanın davacı tarafından vergisinin ödendiği, davacının bu sokakta başkaca arsasının bulunduğu yönünde bir savunma ya da delil bulunmadığına göre taşınmazın tespit tarihinde ve öncesinde davacının fiili kullanımında bulunduğunun hem vergi kaydı hem de tanık beyanlarıyla ispatlandığı anlaşıldığından, Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile davanın ve istinaf başvusunun reddine karar verilmiş olması isabetsiz olduğu" gereğine değinilerek hüküm bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne, dava konusu 115 ada, 16 parsel ... 220,03 m2 alanlı bahçe niteliğinde taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesine "bu yer ... kullanımındadır" şerhinin işlenmesine, mülkiyetinin Hazineye ait olduğunun muhafaza edilmesine, davacının yaptığı yargılama giderlerinin üzerinden bırakılmasına karar verilmiş, hüküm işin esası yönüyle davalı Hazine vekili, katılma yoluyla davacı vekili tarafından yargılama giderleri ve vekalet ücretine yönelik olarak temyiz edilmiştir.

1.Davalı Hazinenin temyiz itirazları yönüyle; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, yapılan yargılama ve uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirmesine, uyulan bozma ilamı doğrultusunda hüküm verildiğine ve 6100 ... Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de bulunmadığına göre, uyulan bozma ilamında ve İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2. Davacı vekilinin katılma yoluyla yargılama giderleri ve vekalet ücreti hakkındaki temyiz itirazları yönüyle; 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 366 ıncı maddesine göre Kanun'un istinaf yolu ile ilgili 343 ilâ 349 ve 352. maddesi hükümleri temyiz yolunda da uygulanacaktır. Kanun'un 348 inci maddesine göre, katılma yolu ile temyiz başvurusu asıl temyiz dilekçesinin tebliğinden itibaren temyize cevap verme süresi olan 2 hafta içinde yapılmalıdır.

Somut olayda; davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesi davacı vekiline 15.03.2023 tarihinde tebliğ edildiği, katılma yoluyla temyiz başvuru dilekçesinin ise davacı vekili tarafından 30.03.2023 (havale ve harç aynı tarihli olup) tarihinde sunulduğu ve böylece 2 haftalık temyiz süresinin geçmiş olduğu anlaşıdığından temyiz dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Somut olayda; davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesi davacı vekiline 15.03.2023 tarihinde tebliğ edildiği, katılma yoluyla temyiz başvuru dilekçesinin ise davacı vekili tarafından 30.03.2023 (havale ve harç aynı tarihli olup) tarihinde sunulduğu ve böylece 2 haftalık temyiz süresinin geçmiş olduğu anlaşıdığından temyiz dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1.) bentte açıklanan nedenlerle davalı Hazine vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, (2.) bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin katılma yoluyla temyiz dilekçesinin süre nedeniyle REDDİNE, peşin harcın istek halinde temyiz eden davacı vekiline iadesine, 7139 ... Kanun'un 33 üncü maddesi uyarınca Orman İdaresinden harç alınmasına yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/2825, Karar No: 2021/2856, Tarih: 10.06.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/2825 E.  ,  2021/2856 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

-K A R A R-

Dosyanın incelenmesinde; desteğin Uluborlu’da yevmiyeli olarak bir okul inşaatında hurda yükleme işinden dönerken çalıştığı esnada meydana gelen trafik kazasında vefat ettiğinin dosya kapsamından anlaşıldığı; desteğin ölümü nedeniyle dava dışı SGK Başkanlığı tarafından davacıya iş kazası nedeniyle rücuya tabi ödeme yapılıp yapılmadığı hususunun araştırılmadığı görülmüştür.

Dairemizce, temyiz talebinin değerlendirilebilmesi bakımından; SGK'ya yazı yazılarak, dava konusu kazada (11/06/2018 tarihli) desteğin ölümü nedeniyle, iş kazası yönünden herhangi bir inceleme yapılıp yapılmadığı, olayın iş kazası olarak kabul edilmiş olması halinde davacıya ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılan ödemenin miktarı ve niteliği ile ilk peşin sermaye değeri tutarının ne olduğu, rücuya tabi olup olmadığı hususlarının sorulması, dayanak ödeme belgelerinin temin edilmesinden sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesi için mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE; 10/06/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/15654, Karar No: 2014/2831, Tarih: 04.03.2014

**14. Hukuk Dairesi         2013/15654 E.  ,  2014/2831 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Silifke 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla)

TARİHİ : 13/06/2013

NUMARASI : 2011/218-2013/612

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 02.05.2011 gününde verilen dilekçe ile yüklenicinin temlikine dayalı tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 13.06.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Z.. T.. vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

\_K A R A R\_

Dava, arsa sahibi ile yüklenici arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükleniciden bağımsız bölüm temlik alan davacının tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davalı arsa sahibi, yüklenicinin edimini yerine getirmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava konusu taşınmazda eksik ve ayıplı imalat tespit edilemediği, yapı kullanım izninin alındığı ve dairenin tamamlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı arsa sahibi vekili temyiz etmiştir.

Arsa sahibi ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunan yüklenicinin şahsi hakkını üçüncü kişiye temlik etmesi halinde üçüncü kişinin ifa talep edip edemeyeceğinin saptanmasında öncelikle yüklenicinin edimini (eseri meydana getirme ve teslim borcunu) yerine getirip getirmediğinin, ardından sözleşme hükümlerindeki diğer borçlarını ifa edip etmediğinin açıklığa kavuşturulması zorunludur.

Davaya konu olayın, temlik işleminin hukuki niteliği, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin borçlarının neler olduğu ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi hükümleri çerçevesinde incelenip değerlendirilmesi gerekmektedir.

Alacağın temliki ve borcun nakli Borçlar Kanununun 162 ila 181. maddelerinde düzenlenmiştir. Temlik, alacağın ona bağlı bütün (yan ve öncelik) hakları ile birlikte devralana geçmesini sağlar ve bu işlem yapılırken borçlunun rızası alınması gerekmez. Temlik, hatta borçlunun muhalefetine rağmen geçerli olarak doğar ve hükümlerin hasıl eder. Borçlunun temlikten sonraki asıl muhatabı artık alacağı temellük eden (devralan) kişidir. Bu itibarla borçlunun borçtan kurtulabilmesi için temlik işleminden sonra borcunu devralan kimseye ifa etmesi gerekir. Kural budur. Şu hale göre temlik anına kadar borçlu temlikin dışında iken temlik anından itibaren evvelki alacaklı temlik işleminin dışına çıkmaktadır.

Temlikin, temlik edenle borçlu (arsa sahibi) arasında bazı ilişkilerin doğmasına neden olduğu çok açıktır. Zira temlik alan evvelki alacaklının yerine geçmiş borçludan (arsa sahibinden) ifayı istemek, gerektiğinde de borçluyu ifaya zorlamak onun hakkı olmuştur.

Temlikin, temlik edenle borçlu (arsa sahibi) arasında bazı ilişkilerin doğmasına neden olduğu çok açıktır. Zira temlik alan evvelki alacaklının yerine geçmiş borçludan (arsa sahibinden) ifayı istemek, gerektiğinde de borçluyu ifaya zorlamak onun hakkı olmuştur.

Arsa sahibi ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunan yükleniciden sözleşmede ona bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümü temlik alan üçüncü kişinin, arsa sahibini (borçluyu) ifaya zorlayabilmesi için öncelikle temlik işlemini ve işlemin sıhhatini kanıtlaması gerekir. Fakat temlik işlemi kanıtlanmış olunsa da yukarıda açıklandığı üzere ifa talebinin muhatabı olan arsa sahibi ifaya derhal uymak zorunda değildir. Gerçekten Borçlar Kanununun 167. maddesi hükmüne göre “Borçlu, temlike vakıf olduğu zaman; temlik edene karşı haiz olduğu defileri, temellük edene karşı dahi dermeyan edebilir.” Buna göre temliki öğrenen borçlu temlik olmasaydı önceki alacaklıya karşı ne tür defiler ileri sürebilecekse, aynı defileri yeni alacaklıya (temlik alan üçüncü kişiye) karşı da ileri sürebilir hale gelir. Temlikin konusu yüklenicinin arsa payı karşılığı arsa sahibi ile yaptığı sözleşme uyarınca hak kazandığı gerçek alacak ne ise o olacağından, temlik eden yüklenicinin arsa sahibinden hak kazanmadığını üçüncü kişiye temlik etmesi arsa sahibi bakımından önemsizdir. Diğer taraftan yüklenici arsa sahibine karşı öncelikli edimini tamamen veya kısmen yerine getirmeden kazanacağı şahsi hakkı üçüncü kişiye temlik etmişse, üçüncü kişi Borçlar Kanununun 81. maddesinden yararlanma hakkı bulunan arsa sahibini ifaya zorlayamaz.

Burada yüklenicinin eser sözleşmesinden kaynaklanan borçlarının neler olduğuna ilişkin bazı açıklamaların yapılması gerekmektedir. Genel olarak eser sözleşmelerinde yüklenici, belli bir sonucu meydana çıkararak onu iş sahibine teslim etmeyi taahhüt eder. Eser sözleşmelerinde yüklenicinin "eseri meydana getirme borcu" dayanağını Borçlar Kanununun 355. maddesinden alır. Anılan hükme göre; "İstisna bir akittir ki onunla bir taraf (müteahhit), diğer tarafın (iş sahibinin) vermeyi taahhüt eylediği semen mukabilinde bir şey imalini iltizam eder." Yasada “şey” olarak ifade edilen "eser"dir.

Bir iş görerek eseri meydana getirmek ve meydana getirilen eseri iş sahibine teslim etmek (arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde, binayı sözleşmeye, amacına ve fen ve sanat kurallarına uygun imal ederek arsa sahibine teslim etmek) yüklenicinin ana borcudur. Kural olarak da aslolan sözleşmenin kararlaştırıldığı şekilde eksiksiz ifasıdır. Aksi halde, sözleşmeden beklenen yararlar dengesi bir taraf aleyhine bozulur. Böyle bir durumda da bir taraf edimini yerine getirmiş kabul edilemez;