muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/33993, Karar No: 2013/6087, Tarih: 13.03.2013

b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,

c)Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine, mahkemece karar verilebilecektir.

Somut olayda sanıklar hakkında hırsızlık suçu nedeniyle oluşan zararın CMK’nın 231/9. maddesi gereği müştekiler ... ve ...'e aylık 2 eşit taksit halinde ödenmesi şartıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş ve ayrıca sanıkların CMK'nın 231/8-c maddesi gereğince 1 yıl süreyle kamuya yararlı temizlik hizmetlerinde çalışma yükümlülüğüne tabi tutulmalarına hükmedilmiştir. Bununla birlikte sanıklar hakkında konut dokunulmazlığını ihlal suçu bakımından da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş ve sanıklara CMK'nın 231/8-c maddesi gereğince 1 yıl süreyle kamuya yararlı temizlik hizmetlerinde çalışma yükümlülüğüne tabi tutulmalarına hükmedilmiştir. Bu karara karşı sanıklarca yapılan itiraz reddedilerek karar kesinleştirilmiş ve infazı için ilgili Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğü'ne gönderilmiştir. Sanıkların yapılan tebligata rağmen 1 yıl süreyle kamuya yararlı temizlik hizmetlerinde çalışma yükümlülüğüne uymamaları neticesi durum mahkemeye ihbar edilmiş ve mahkemece zararın ödenmesine ilişkin infaz evrakı infaz edilmeksizin geri istenerek duruşma açılmış ve yazılı şekilde karar verilmiştir.

Öncelikle Ceza Genel Kurulunun 03.05.2011 gün, 2011/4-61 esas ve 2011/79 karar sayılı kararında vurgulandığı üzere, mahkemece 8. fıkranın (c) bendi kapsamında takdir edilen "1 yıl süreyle kamuya yararlı temizlik hizmetlerinde çalışma yükümlülüğü” yasanın amacıyla uyuşmaması, yargılama sırasında garson olduğunu beyan eden sanık ... ile kebapçı olduğunu beyan eden sanık ...'in meslekleri ile temizlik hizmetlerinin aynı meslekler olmaması, ayrıca çalışmanın ücret karşılığında olacağının belirtilmemesi ve tedbirin sanıkların ıslahı amacına hizmet etmemesi karşısında, sanıklar hakkında kamuya yararlı temizlik hizmetlerinde çalışma yükümlülüğüne hükmedilemeyeceği gibi, Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğü'nce sanıklara zararın ödenmesine ilişkin bir tebligat yapılmadığı anlaşılmakla; olayda 5271 sayılı CMK’nın 231/11 maddesindeki koşullar oluşmadığından ve denetim süresi halen devam ettiği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,

Kabule göre de;

Kabule göre de;

2- 5271 sayılı CMK'nın 231/11. maddesine göre, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getirmeyen sanıkların durumunun mahkemece değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verilmek suretiyle mahkemenin yalnızca yeni bir mahkumiyet hükmü kurabileceği gözetilmeden sanıklar hakkında yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, üst Cumhuriyet Savcısı ile katılan ...'ün temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye kısmen aykırı olarak BOZULMASINA, 13.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9726, Karar No: 2023/6365, Tarih: 07.12.2023

**8. Hukuk Dairesi         2021/9726 E.  ,  2023/6365 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasındaki aktarılan kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ... İdaresi vekili, davalı Hazine vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalılar ..., ..., davalı ... tarafından temyiz edilmekli; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

KARAR

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ... İdaresi vekili, davalı Hazine vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalılar ..., ..., davalı ... tarafından temyiz edilmekli; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

KARAR

İlk Derece Mahkemesince 370 ada 6 ... parselin 6.000 m2 lik kısmının davalı ... ... mirasçıları adına, kalan kısmının fındıklık ve tarla niteliği ile Hazine adına, 370 ada 6 parselin tapu miktar fazlası olan kısmı ile ilgili olan davalılarına ait olduğu mahkemede dava açmakta serbestliğine; 368 ada 3 ve 4, 372 ada 9, 373 ada 4 ve 5, 380 ada 1, 372 ada 10 ... parsellerin orman niteliği ile Hazine adına; 370 ada 5 parselin tespit gibi ... ve arkadaşları adına tesciline; davalı olmayan ve kesinleşerek tapuya tescil olunan 360 ada 1, 2 ve 5, 365 ada 1, 2 ve 3, 372 ada 2, 3, 4, 6, 8 ve 371 ada 2 parsellerle ilgili karar verilmesine yer olmadığına dair verilen karar davalı Hazine, katılanlar M. ... ve ... ile davalı ... mirasçıları tarafından temyiz edilmiş ve Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesi'nin 25.06.2002 tarihli ve 2002/3153 Esas, 2002/6225 Karar ... kararı ile, "dava konusu 368 ada 3 ve 4, 372 ada 9, 373 ada 4 ve 5, 380 ada 1, 372 ada 10 ... parselelrle ilgili hükmün onanmasına; Hazinenin 370 ada 6 parsele yönelik temyiz itirazlarının reddi ile anılı parsele ilişkin davalı ... mirasçılarının temyiz itirazlarının kabulü ile, 370 ada 6 parsel ... taşınmazın dayanak tapu kaydının miktarı ile sınırlı olarak hüküm kurulup, tapu miktar fazlası hakkında genel mahkemede dava açmakta muhtariyete şeklinde hüküm kurulamayacağı, kayıt miktar fazlası olan bu kesim hakkında 3402 ... Kanun'un 20/son maddesi uyarınca uygulama yapılması, bu kapsamda kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla kazanma koşullarının oluşup olumadığının araştırılması; Hazine'nin 370 ada 5 parsele yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile, bu parsel yönünden yapılan inceleme ve araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı, çekişmeli parselin dayanağı olan 10.06.1938 tarih 19 numaralı tapu kaydının 3402 ... Kanun'un 20. maddesi nazara alınarak usulünce uygulanması, kayıt kapsamı dışında kalan ya da miktar fazlası olan kısımlar bulunduğu takdirde lehine hüküm kurulan kişiler yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla edinme koşullarının oluşup oluşmadığının araştırılması" gereğine değinilerek bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak devam eden yargılama neticesinde; dava konusu ... ili ... ilçesi ... Mahallesi 370 ada 6 parsel yönünden; fen bilirkişileri İ.S ve O.Z.S tarafından tanzim edilen 16.08.2018 tarihli ek rapor ve krokilerinde D harfi ile gösterilen 6.000 m2 lik kısım hakkında ... Kadastro Mahkemesinin 15.11.2011 tarihli ve 1989/3 Esas, 2001/90 Karar ... kararı ile kurulan "teknik bilirkişiler O.Z.S ve H.A'nın düzenlediği rapor ve ek rapor ile krokide 370 ada 6 nolu parsel içinde yeşil ile boyalı olan 6.000 m2 lik kısmın bu parselden ayrılıp son parsel numarası verilerek dosyadaki veraset belgesindeki (bilirkişi O.Z.S'nin 13.11.2011 tarihli mülk için 336.000 hisseli) payları oranında Salih oğlu Kibar Kargidan mirasçıları adlarına fındıklık vasfı ile tapuya kayıt ve tesciline" yönündeki kararın Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 25.06.2002 tarihli ve 2002/3153 Esas, 2020/6225 Karar ... bozma kararına konu yapılmamış olması dolayısıyla, fen bilirkişileri İ.S ve O.Z.S tarafından tanzim edilen 16.08.2018 tarihli ek rapor ve krokilerinde D harfi ile gösterilen 6.000 m2 lik kısım hakkında ... Kadastro Mahkemesinin 15.11.2011 tarihli ve 1989/3 Esas, 2001/90 Karar ... kararın önceki aşamalarda kesinleştiği anlaşıldığından, D harfi ile gösterilen kısım açısından tekrar hüküm kurulmasına yer olmadığına; fen bilirkişileri İ.S ve O.Z.S tarafından tanzim edilen 16.08.2018 tarihli ek rapor ve krokilerinde C harfi ile gösterilen 34.350,84 m2 lık kısım açısından zilyetlikle edinme koşullarının Hazineye karşı oluşmadığı anlaşıldığından bu kısmın ağaçlık, çalılık, fındıklık ve çaylık vasfı ile Hazine adına tespit ile tapuya tesciline; dava konusu ... ili ... ilçesi ... Mahallesi 370 ada 5 parsel yönünden; fen bilirkişileri İ.S ve O.Z.S tarafından tanzim edilen 16.08.2018 tarihli ek rapor ve krokilerinde B harfi ile gösterilen 5.982,57 m2 lik kısım açısından zilyetlikle edinme koşullarının Hazineye karşı oluşmadığı anlaşıldığından bu kısmın fındıklık vasfı ile Maliye Hazinesi adına tespit ile tapuya tesciline karar verilmiş olup; hüküm, davacı ... İdaresi vekili, davalı Hazine vekili, davalı ..., davalı ..., aynı dilekçe ile davalı ... vekili ... ve davalılar ..., ..., ... temyiz etmiştir.

1. Davacı ... İdaresi vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; davacı ... İdaresince ilk karar temyiz edilmediğinden, davacı ... İdaresinin incelenen kararı temyiz hakkı da yoktur. Bu sebeple davacı ... İdaresi vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

1. Davacı ... İdaresi vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; davacı ... İdaresince ilk karar temyiz edilmediğinden, davacı ... İdaresinin incelenen kararı temyiz hakkı da yoktur. Bu sebeple davacı ... İdaresi vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

2. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 ... Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. 370 ada 6 parsele yönelik davalı ... vekili, Davalı ... vekili ve davalılar ..., ..., ... ve 370 ada 5 parsele yönelik davalı ...'nin temyiz itirazlarına gelince; İlk Derece Mahkemesince eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmiştir. Şöyle ki; 19.09.2017 tarihinde 2 kadastro teknisyeni ve 1 ziraat mühendisi eşliğinde mahallinde yapılan keşfe jeodezi/harita mühendisi alınmamış, dolayısıyla eski belgeler üzerinde zilyetlik, imar-ihya araştırması yapılmadan karar verilmiştir. Ayrıca fen bilirkişilerinden ek rapor alındığı ve bu ek rapordaki bölümlemeler kök rapordan farklı olduğu ve ziraat raporu kök rapora göre düzenlendiği halde, ziraat bilirkişisinden ek rapor alınarak, ziraat raporu yeni duruma uyarlanmamıştır. Diğer yandan; ziraat raporunda kök fen raporunda A, B, D ve E ile gösterilen bölümlerin 25 yaş ve üzeri kapama fındık bahçesi olduğunun belirtildiği ancak "25 yaş ve üzeri" ifadesinin muğlak olduğu gibi fındık ocaklarının yaşını belirlemekten de uzak bulunduğu, dava konusu taşınmazların imar ihyaya muhtaç yerler olup olmadığı, muhtaç iseler imar ihyanın ne zaman başladığı ve tamamlandığı gibi hususların detaylı bir şekilde açıklanmadığı ve raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

O halde İlk Derece Mahkemesince; yöreye ait eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman üç ziraat mühendisi bilirkişi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır. Keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazların özellikle kök fen raporunda belirtilen 370 ada 5 parseldeki B, 370 ada 6 parseldeki D ve E ile gösterilen bölümlere yönelik; öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; yukarıda değinilen belgeler uzman bilirkişi eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları, ortofoto haritaları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, (... veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmazlar, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazların niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazların üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır. Alınan fen ve ziraat raporlarındaki bölümler birbiri ile uyumlu olmalı ve her bir bölüm yukarıda açıklanan yöntem uyarınca ayrı ayrı ele alınarak zilyetlikle kazanım şartları açısından değrlendirilmelidir.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, önceki yapılan keşiflerde alınan beyanlar da dikkate alınarak, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraatçi bilirkişiden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi, zilyetliği devraldığı kişiler ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 ... Kanun) ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde onaylanan bir imar planı bulunup bulunmadığı araştırılarak, aktarılan dava tarihinden geriye doğru 20 yıllık kazanmayı sağlayacak zilyetlik süre ve şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlenip, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Öte yandan; kadastro tespit tarihinde dava konusu taşınmazın üzerinde muhdesat bulunduğunun belirlenmesi halinde 3402 ... Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrası uyarınca işlem yapılması gerektiği nazara alınmalıdır.

Öte yandan; kadastro tespit tarihinde dava konusu taşınmazın üzerinde muhdesat bulunduğunun belirlenmesi halinde 3402 ... Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrası uyarınca işlem yapılması gerektiği nazara alınmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı ... İdaresi vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE; (3) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalılar ..., ..., ... ve davalı ...'nin temyiz itirazlarının kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde temyiz eden ... ve ...'ya ayrı ayrı iadelerine, peşin harcın istek halinde temyiz eden davalı ..., ..., ..., ...'ya iadesine, harçtan muaf olduğundan Hazineden harç alınmasına yer olmadığına, 7139 ... Kanun'un 33 üncü maddesi uyarınca Orman İdaresinden harç alınmasına yer olmadığına, 1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 07.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7098, Karar No: 2012/350, Tarih: 27.01.2012

15. Hukuk Dairesi 2010/7098 E., 2012/350 K.

**15. Hukuk Dairesi 2010/7098 E., 2012/350 K.**

**- ARSA PAYI İNŞAAT SÖZLEŞMESİ

- İŞ BİTMEDEN SÖZLEŞMENİN FESHİ DURUMU**- 818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 355 ]

- 818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 369 ]

**"İçtihat Metni"**

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacı-b.davalı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı-b.davalı vekili Avukat A..... S…

…… ile davalı-b.davacı vekili Avukat C…

….. İ…

…… geldi. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Borçlar Kanunu'nun 355 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinin kendine özgü bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanmakta olup asıl davada; BK'nın 369. maddesi uyarınca fesih ve tapu iptali tescil ile şerhin terkini, birleşen davada ise; yine BK'nın 369. maddesi gereğince oluştuğu ileri sürülen tazminat alacağının tahsili talep edilmiş, mahkemece; asıl davanın kısmen kabulüne; birleşen davanın, yapılan ıslah da nazara alınarak kabulüne dair verilen karar, asıl davada davacı, birleşen davada davalı vekilince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre asıl davada davacı, birleşen davada davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Taraflar arasında düzenlenen 27.05.1998 günlü Düzenleme Şeklinde Gayrimenkul Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi'nin varlığı ve kapsamı çekişmesizdir. Davacı ve birleşen davada davalı Z…

…. A…

…. arsa sahibi; davalı ve birleşen davanın davacısı Ş…

…… E…

….. K…

….. ise yüklenicidir.

Arsa sahibi vekilince açılan asıl davada, açıkça ve davalıya kusur yüklenmeksizin Borçlar Kanunu'nun 369. maddesine dayanılarak 27.05.1998 tarihli sözleşmenin feshi ve yükleniciye devredilen arsa payının iptali ve davacı adına tescili ile sözleşmenin tapudaki şerhinin fekki istenmiştir.

…. A…

…. arsa sahibi; davalı ve birleşen davanın davacısı Ş…

…… E…

….. K…

….. ise yüklenicidir.

Arsa sahibi vekilince açılan asıl davada, açıkça ve davalıya kusur yüklenmeksizin Borçlar Kanunu'nun 369. maddesine dayanılarak 27.05.1998 tarihli sözleşmenin feshi ve yükleniciye devredilen arsa payının iptali ve davacı adına tescili ile sözleşmenin tapudaki şerhinin fekki istenmiştir.

Bilindiği üzere BK'nın 369. maddesinde, eserin tamamlanmasından önceki bir aşamada iş sahibinin, yapılmış işlerin bedelini vermek ve yüklenicinin zarar ve ziyanını baliğan mabelağ (ferah ferah, bol bol) tazmin etmek şartı ile herhangi bir gerekçe göstermeksizin sözleşmeyi feshedebileceği öngörülmüştür. Anılan yasa hükmüne göre, yüklenici zararı hesaplanırken BK'nın 325. maddesinde ifade edilen kesinti yöntemi değil, toplama yöntemi uygulanır. Bu yöntemde, yüklenicinin fesih tarihine kadar yaptığı giderlere (olumsuz zarar), şayet eser tamamlanmış olsaydı o tarihte elde edeceği net kar (olumlu zarar) eklenerek toplam zarar miktarı bulunur. Nitekim BK'nın 369. maddesi uyarınca yapılan fesih sonucu yüklenicinin olumlu ve olumsuz tüm zararlarını en üst düzeyde isteyebileceği muhtelif Yargıtay kararlarında ifade edilmiş bulunmaktadır (Y.15.HD.10.04.1989 T., 2592/1833 sy., 16.10.1989 T., 1623/4247 sy.,). Bunun yanında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, tapuda pay devri edimi de içerdikleri için kural olarak ancak taraf iradelerinin birleşmesi ile ya da mahkeme kararı ile feshedilebilirlerse de BK'nın 369. maddesi uyarınca gerçekleştirilen fesih işlemlerinde, fesih iradesinin karşı tarafa ulaşmasıyla bozucu yenilik doğuran hak sonuçlarını doğurur ve sözleşme ilişkisi sona erer. Bu itibarla da yüklenicinin tazminat alacağı hesabı anılan tarihteki rayiçler üzerinden yapılır.

Somut uyuşmazlığa dönüldüğünde; arsa sahibi vekilince yükleniciye gönderilen 05.10.2006 günlü ihtarname ile taraflar arasındaki sözleşme BK 369. maddesi hükmüne göre feshedilmiştir. Mevcut fesih istemli dava da 31.10.2006 tarihinde açılmıştır. Bu durumda, yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, yüklenici tarafından açılan birleştirilen davaya konu BK'nın 369. maddesi gereğince oluştuğu bildirilen tazminat alacağı hesabının 2006 yılı ikinci yarıyıl serbest piyasa (mahalli) rayiçleri üzerinden yapılmasında zorunluluk bulunmaktadır.

Mahkemece yargılama sırasında alınıp hükme esas teşkil eden bilirkişi kurulu raporlarında ise, az yukarıda izah olunan hususlara aykırı olarak 2006 yılı serbest piyasa rayiçlerinden değil 2007 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yapı yaklaşık inşaat birim fiyatları üzerinden maliyet hesabı yapıldığı, yine emsal daire değerlerinin tayininde de aynı yılın rayiçlerinin benimsendiği görülmekte, buna ilaveten raporlarda bahsi geçen, yüklenici hissesine düşen otoparkın piyasa değerinin nasıl hesaplandığı ise denetlenememektedir.