muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/14748, Karar No: 2010/11543, Tarih: 08.11.2010

2009/14748-2010/11543

hakkında işlem yapmaması nedeni ile soruşturma geçirdiği, müfettişlerce idarecilik görevinden alınmasının teklif edildiği, yayında kast edilen soruşturmanın bu soruşturma olması nedeni ile gerçeklik unsurunun bulunduğu, kadrolaşma sorununun güncel bir konu olduğu, yazının kamu yararı taşıdığı, anlatımda aşma olmadığı gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiştir.

Basın özgürlüğü, Anayasanın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Yasasının 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır. Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Milli Eğitim’deki sorunların konu edildiği dava konusu yayın, 2005-2006 öğretim yılı öncesinde yayınlanmış olup okul müdürlüğünden emekli olan davacılardan Alettin Güven’in milletvekili seçilmesinden sonra kardeşi olan diğer davacı ...’in İl Milli Eğitim Müdür Yardımcılığı’na atanmasının kadrolaşma olarak değerlendirilerek, bunun eleştirilmesi gerçek ve güncel ise de “…öğrendiğimize göre devletin istihbarat örgütleri, 3 Kasım 2002 seçimlerinden önce, ...’daki İmam Hatip Lisesi Müdürü ile Ticaret Lisesi Müdürü’nün yasadışı bir dinci örgütün üyesi olduğunu belirlemişler…” biçimindeki iddianın gerçekliği konusunda bir kanıt ileri sürülmemiştir. Davacılardan ...’in okul müdürü olduğu dönemde, bayan öğretmenlerin derslere başörtülü girmelerine izin vermesi nedeniyle geçirdiği soruşturma ile yasa dışı bir dinci örgütün üyesi olduğu iddiası farklı olguları olup yayında yer verilen “…yasa dışı bir dinci örgüt üyesi…” olduğu iddiasını gerçek kılmaz. Yayın bu yönü ile gerçek dışı haber niteliğinde olup davacıların kişilik haklarına saldırı oluşturur ve davalılardan Sırrı...’nin manevi tazminat ile sorumlu tutulmasını gerektirir.

Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilerek, davacılar yararına uygun tutarlarda manevi tazminat takdir edilmesi gerekirken, yerinde olmayan yazılı gerekçeyle, davacıların istemlerinin tümden reddedilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenlerle davalılardan Sırrı... yönünden davacılar yararına BOZULMASINA; davacıların davalılardan ... ... ile ...’e yönelik temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddine; bozma nedenine göre davalılardan Sırrı..., ... ... ve ...'in temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına ve temyiz eden davacılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 08/11/2010 gününde oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY YAZISI

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün onanması görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun bozma kararına katılmıyorum.08/11/2010
Yargıtay — Esas No: 2016/1365, Karar No: 2020/55, Tarih: 23.01.2020

**Hukuk Genel Kurulu         2016/1365 E.  ,  2020/55 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi Sıfatıyla)

1. Taraflar arasındaki “hizmet tespiti” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Salihli 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla) verilen davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili 14.05.2012 havale tarihli dava dilekçesinde; müvekkilinin dolgucu olarak davalı Seç Blok Toprak San. Tic. A.Ş.’de 1998 yılı Mart ayından 19 Nisan 2012 tarihine kadar aralıksız olarak Pazar günleri hariç çalıştığını, bu çalışmasının sürekli olmasına rağmen davalı işveren tarafından işe giriş ve işten çıkış yapılmış gibi gösterildiğini, 17 Nisan 2012 tarihinde iş yerinin 15 gün süre ile bakıma alınacağı ve fırının da söndürüleceği dolayısı ile davacının bu süre zarfında iş yerine gelmesine gerek olmadığının sözlü olarak bildirilmesine rağmen ertesi gün telefon ile aranarak fabrikaya gelmesinin istendiğini, 19 Nisan 2012 tarihinde iş yerine giden müvekkiline “taahhütname” başlığı taşıyan bir belge imzalatılmak istendiğini, müvekkilinin ise buna karşılık olarak parça başı ücret aldığını, dolayısı ile imzalatılmak istenen belgedeki miktarların ücretinin bir miktar daha fazla olacağını, dolayısıyla ücrette artma olması gerektiğini, eksik yatırılan primlerin tam yatırılmasını, aylıkların düzenli olmasını söylemesi üzerine işveren tarafından iş yerinden kovulduğunu, olayın meydana geldiği 19 Nisan 2012 tarihinde davalı iş yerinin bakım nedeniyle kapalı olduğunu, buna rağmen davalı işveren tarafından 26 Nisan 2012 tarihli noter ihtarı ile 23-24 ve 25 Nisan 2012 tarihlerinde işe gelmediğinin bildirildiğini, davalı işveren tarafından haksız ve ihbarsız bir şekilde müvekkilinin işine son verildiğini ileri sürerek, bir kısım işçilik alacakları yanında müvekkilinin 1998 yılı Mart ayından 19 Nisan 2012 tarihine kadar fiilen ve aralıksız çalıştığının kabulü ile bu sürelere ilişkin hizmetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

5. Davacının hem işçilik alacakları hem de hizmet tespiti istemli talebi nedeniyle Mahkemece 17.12.2014 tarihli duruşmada verilen ara karar ile işçilik alacaklarına ilişkin davanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 167. maddesi gereğince bu dosyadan tefrikine karar verilmiş ve yargılamaya hizmet tespiti istemi yönünden devam edilmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davacının hem işçilik alacakları hem de hizmet tespiti istemli talebi nedeniyle Mahkemece 17.12.2014 tarihli duruşmada verilen ara karar ile işçilik alacaklarına ilişkin davanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 167. maddesi gereğince bu dosyadan tefrikine karar verilmiş ve yargılamaya hizmet tespiti istemi yönünden devam edilmiştir.

Davalı Cevabı:

6. Davalı ... (SGK/Kurum) vekili 11.06.2012 havale tarihli cevap dilekçesinde; hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının sürekli çalışmaya ilişkin iddiası araştırılırken işin niteliğinin devamlılık arz eden bir iş olup olmadığı ile sezonluk bir iş olup olmadığının kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi gerektiğini, Kurum kayıtlarının resmî yazılı belge vasfında olup kayıtların aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini, davanın ispat gücünden yoksun, belirsizlikler ihtiva eden, delil ortaya koyulmamış ve kabulü mümkün olmayan bir dava olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

7. Davalı Seç Blok Toprak Sanayi ve Ticaret A.Ş. (davalı şirket/işveren) vekili 15.06.2012 havale tarihli cevap dilekçesinde; davacının 1998 yılı Mart ayından 19 Nisan 2012 tarihine kadar müvekkiline ait işyerinde aralıksız çalıştığı iddiasının aksine iş yerinin faaliyetinin Salihli İş Mahkemesinin 2010/338 E., 2011/776 K. ve 2010/337 E., 2012/61 K. sayılı kararlarından da anlaşılacağı üzere mevsimlik ve hava şartlarına bağlı olup, davacının iş yerinde dolgucu olarak çalışması nedeniyle de çalışmalarının sürekli ve kesintisiz olmadığını, ayrıca Kurumdan gelecek işe giriş bordrolarından da görüleceği üzere davacının işe giriş ve çıkışlarının mevcut olduğunu, var olan fiili çalışma durumunun aynısının kayıtlara da aksettirilmiş bulunduğundan davacının bu iddialarının aynı kuvvette yazılı delillerle ispat etmesinin yasal zorunluluk olduğunu, dolayısıyla davacının çalışma günleri de fabrikadaki tuğla üretiminin yapıldığı zamanlara göre değişkenlik gösterdiğini ve genellikle haftada 3-4 gün çalıştığını savunarak davanın reddine karar verilmesi istemiştir.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

8. Salihli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 17.12.2014 tarihli ve 2012/326 E., 2014/910 K. sayılı kararı ile; ücret bordroları, mesai devam föyleri ve sigortalı işe giriş bildirgelerinde davacının itirazsız imzasının bulunduğu, bu belgelerde kayıtlı çalışma süresinin Kuruma yapılan bildirimlerle uyumlu olduğu, davalı işyerinden davacının 20.03.1998 tarihinde işe başladığına dair işe giriş bildirgesi verildiği, 20.03.1998-06.05.2012 tarihleri arasında işe giriş çıkışlarla toplam 2385 gün hizmet bildirimi yapıldığı, davacının davalı iş yerinde geçen çalışmalarının kesintili olduğu, 01.02.1999, 13.04.2001, 19.04.2002, 11.04.2003, 26.01.2004 tarihlerinde işe başlayacağına dair sigortalı işe giriş bildirgelerinde davacının imzasının bulunduğu, 18.02.2008 tarihli sigortalı işe giriş bildirgesinin elektronik ortamda verilmesi nedeniyle ıslak imza bulunmadığı, ücret bordrolarındaki gün sayıları ile Kuruma yapılan bildirimlerin birbiriyle uyumlu olduğu, hizmet döküm cetvelinde 2007/12 ve 2008/1. aylarında hizmet bildirimi bulunmadığı ve 2008/2. ayında tekrar sigortalı çalışmaya başlanıldığına dair sigortalı işe giriş bildirgesinin elektronik ortamda verildiği, bu durumda tanık beyanları ve diğer delillere göre davacının hizmetinin tespitinin mümkün olduğu ancak dinlenilen tanıklardan Sabriye Dalgıç, Yüksel Karaboğa ve ...’ün davacı gibi dolgucu olarak çalışan işçilerin kış aylarında 1-2 aylık sürede çalışmadıklarını beyan etmeleri ve davalıya ait iş yerinin 2007/12 ve 2008/1. aylarına ait elektrik tüketimlerinin sıfır veya diğer aylara göre oldukça az miktarda olması, muhtasar beyannamelere göre, bu aylardaki çalıştığı bildirilen işçi sayısının diğer aylara göre oldukça az olması karşısında, 2007/12 ve 2008/1. aylarında davacının hizmeti tespit edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

9. Salihli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Özel Daire Bozma Kararı:

9. Salihli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

10. Yargıtay 10. Hukuk Dairesince 12.10.2015 tarihli ve 2015/4411 E., 2015/16612 K. sayılı kararı ile; davalı iş yerinde 1998/Mart dönemi ile 19.04.2012 tarihleri arası sürekli çalışıldığı ve bordroların manevi baskı sonucu imzalandığı iddiası karşısında, Mahkemece, birden fazla imzalı işe giriş bildirgesinin varlığı nedeniyle kesintili çalışıldığı, ücret bordroları ve mesai devam föyleri itirazı kayıtsız imzalı olduğu, davalı Kuruma bildirimlerle uyumlu olduğu, 2007/12 ve 2008/1. aylarında tanık beyanları ve elektrik tüketimi dikkate alınarak hizmetinin tespit edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, eksik bildirilen günlere ilişkin davalı Kurumdan araştırma yapılmadığı, eksik inceleme sonucunda karar verildiğinin anlaşıldığı, dosyadaki bilgi ve belgelerle tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde, davalı iş yerinin dava konusu dönemlerde faal durumda olduğu, davacının tespite konu dönem dahilinde olmak üzere işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki çalışmalarının tam ve devamlılık arzettiği, bu durumda, Mahkemece, tespite konu dönem dahilinde olmak üzere işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki kısmi bildirimlerin davalı işveren tarafından davalı Kuruma belgeleri ile bildirilip bildirilmediğinin tespit edilerek, sigortalı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, dosyadaki mevcut yazılı belgelerin aksinin eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delillerinin sorulup toplanması ve ilgili düzenlemeler dikkate alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle eksik inceleme sonucu verilen hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Direnme Kararı:

Direnme Kararı:

11. Salihli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 28.01.2016 tarihli ve 2015/760 E., 2016/36 K. sayılı direnme kararı ile; davacı ile aynı iş yerinde çalışan ve aynı tarihlerde iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin açtıkları ve esas numaraları belirtilen dava dosyalarında aynı olaya ilişkin açılan seri dosyalarda verilen kararların Yargıtay 10. ve 21. Hukuk Dairelerinin kararlarıyla onararak kesinleştiği, işverene bağlı olarak çalışan işçiler tarafından, aynı dönemde ve aynı işveren aleyhine seri halde açılan bu davalarda aynı tanıkların dinlenerek yine aynı bilirkişilerden alınan raporlar sonucunda aynı gerekçelerle hüküm oluşturulmasına karşın, farklı Yargıtay Hukuk Daireleri tarafından birbirine yakın tarihlerde verilen kararlarla bir kısım kararların onanıp, bir kısmının bozulması karşısında, aynı konuya ilişkin davalarda birbiriyle çelişkili kararların ortaya çıkmasının önlenmesi açısından önceki kararda direnildiği, nitekim Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurusu sonucu verdiği 06.01.2015 tarihli ve 2013/6932 sayılı kararında, İş Kanunu’ndan kaynaklanan bir davada, farklı kişiler hakkında aynı konuda Yargıtay 7. ve 22. Hukuk Daireleri tarafından farklı kararlar verilmesinin dahi adil yargılanma ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılarak tazminata hükmolunduğu, bu şekilde Anayasa Mahkemesi kararıyla ve aynı konuda farklı Yargıtay Daireleri tarafından verilen çelişkili kararların Anayasa’nın 36. maddesinde yer alan adil yargılanma ilkesine (hukuki belirlilik ve yargı sistemine güven ilkesi) aykırı olduğunun tespit edildiği, davacı ile aynı dönemde çalışan işçiler tarafından davalı işveren aleyhine açılan seri dosyalardan 2012/323 E. ve 2013/180 E. sayılı dosyalarda aynı gerekçelerle kurulan hükümlerin Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 12.10.2015 tarihli kararlarıyla onandığı, bu şekilde aynı Yargıtay Hukuk Dairesince aynı olaya ilişkin olarak verilen kararlar arasında da çelişki meydana geldiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir..

Direnme Kararının Temyizi:

12. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

13. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; hizmet tespiti istemli eldeki davada, mahkeme yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

14. Dava hizmet tespiti istemine ilişkin olup, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun (5510 sayılı Kanun) geçici 7/1. maddesinde,

12. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

13. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; hizmet tespiti istemli eldeki davada, mahkeme yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

14. Dava hizmet tespiti istemine ilişkin olup, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun (5510 sayılı Kanun) geçici 7/1. maddesinde,

“Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/07/1964 tarihli ve 506 sayılı, 02/09/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 08/06/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunlar ile 17/07/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanun’un Geçici 20'nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiili hizmet süresi zammı, itibari hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirilirler.”

düzenlemesinin yer alması ve genel olarak kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı karşısında, davanın yasal dayanağının mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (506 sayılı Kanun) ve anılan Kanun’un 79. ve 5510 sayılı Kanun’un 86. maddeleri olduğu kabul edilmelidir.

15. 5510 sayılı Kanun’un geçici 7. maddesi uyarınca, uygulama yeri bulan 506 sayılı Kanun’un 2. ve 6. maddelerinde öngörülen koşulların oluşmasıyla birlikte çalıştırılanlar, kendiliğinden sigortalı sayılırlar. Ancak, bu kimselerin ayrıca aynı Kanun'un 3. maddesinde sayılan istisnalara girmemesi gerekir. Çalıştırılanların, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın sigortalı niteliğini kazanmaları 506 sayılı Kanun’un 6. maddesinin birinci fıkrasında yer alan açık hüküm gereğidir. Yine 5510 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında da sigortalılık başlangıç tarihi, 4/1-a kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışma tarihi olarak belirlenmiştir.

16. Ne var ki, sigortalıların bazı haklardan yararlanmaları öncelikle Kuruma bildirilmeleri, belirli süre prim ödemiş olmaları ve kanunun gerektirdiği bilgilerin açık bir şekilde bilinmesi koşullarına bağlıdır. Anılan bilgi ve belgelerin Kuruma ulaştırılmaması veya eksik ulaştırılması hâlinde ise bildirimsiz (kaçak) çalıştırma olgusu ortaya çıkacaktır. Bu durum, prim ve gelir vergisi ödememek için işverenlerce sıklıkla başvurulan bir yol olup, ülkenin gerçeklerinden biridir. İşte bu noktada, işçinin bir takım yasal haklardan yararlanabilmesi için sigortalı hizmetinin tespitini istemesi gereği ortaya çıkmaktadır.

17. Somut olayda 01.10.2008 tarihinden önceki dönemler yönünden uygulanması gereken mülga 506 sayılı Kanun'un 79. Maddesinde, "Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları kurumca tespit edilmeyen sigortalıların hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak hizmet tespiti isteyebilecekleri”; 01.10.2008 tarihinden sonraki dönemler yönünden ise 5510 sayılı Kanun’un 86. maddesinde, “Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.” şekline düzenlenmiştir.

18. Sigortalı tarafından açılan hizmet tespiti davasında her türlü delille kanıtlanabilen çalışma olgusunun usulünce belirlenmesinden sonra, bu çalışmanın sigortalı çalışma olup olmadığı; ardından çalışılan zaman üzerinde durulmalıdır.

19. Sosyal güvenlik hukukunun hem kamu hukuku, hem de özel hukuk alanında kalan özellikleri dikkate alındığında, özellikle hizmet tespiti davalarında kendiliğinden araştırma ilkesinin ağır bastığı görülür. Gerçekten hizmet tespiti davaları, taraflarca hazırlama ilkesi kapsamı dışında olup, kendiliğinden araştırma ilkesi söz konusudur.

20. Hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi Yargıtay’ın yerleşmiş içtihadı gereği olduğundan, kamu düzenini ilgilendiren hizmet tespiti davalarında, hâkimin özel bir duyarlılık göstererek delilleri kendiliğinden toplaması ve sonucuna göre karar vermesi gerekir. Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı bu davalarda ispat yükü, bir tarafa yüklenemez.

21. Öte yandan, hizmet tespiti davalarının amacı, hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunması olduğundan, tespiti istenen dönemde kişinin sigortalı niteliği taşıyıp taşımadığı ile yapılan işin kanun kapsamına girip girmediği araştırılmalıdır. Çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu ancak bu koşullar varsa inceleme konusu yapılabilecektir.