muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/6197, Karar No: 2019/379, Tarih: 14.01.2019

**17. Ceza Dairesi         2018/6197 E.  ,  2019/379 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

1-Suça sürüklenen çocuk hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükmün yapılan incelemesinde;

Doğrudan tayin edilen adli para cezasının miktarı itibarıyla hüküm tarihinde yürürlükte bulunan ve 14.04.2011 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a 6217 sayılı Yasa ile eklenen geçici 2. maddesi uyarınca kesin nitelikte olup, temyizi olanaklı bulunmadığından, suça sürüklenen çocuk ... Arıbuğa müdafiinin temyiz isteminin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nun 317. maddesi uyarınca tebliğnameye uygun olarak REDDİNE,

2-Suça sürüklenen çocuk hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan hükmün yapılan incelemesinde;

Suça sürüklenen çocuk için; mahkemenin 28.11.2010 tarihinde işlenen suç için 22.09.2011 tarihinde 5271 sayılı CMK'nın 231/6-son cümlesi hükmü uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verdiği ve bu kararın 18.10.2011 tarihinde kesinleştiği, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın kesinleşmesinden itibaren ve denetim süresi içinde işlenen kasıtlı suçtan dolayı verilen ve 06.11.2014 tarihinde kesinleşen mahkumiyet hükmü nedeniyle 12.02.2015 tarihinde hükmün açıklandığı; böylelikle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştiği 18.10.2011 ila deneme süresi içinde ikinci suçu işlediği 26.07.2012 tarihleri arasında dava zamanaşımının durduğu gözetilerek yapılan incelemede;

Suça sürüklenen çocuğun eylemine uyan 5237 sayılı TCK'nın 116/2-4 ve 31/2. maddesine uyan suçun gerektirdiği cezanın türü ve üst sınırına göre; aynı Yasanın 66/1-e, 66/2, 67/4. maddelerinde öngörülen 6 yıllık kesintili dava zamanaşımı süresinin, suç tarihi olan 28.11.2010 gününden, incelemenin yapıldığı tarihe kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkındaki açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE,

3-Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmün yapılan incelemesinde;

3-Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmün yapılan incelemesinde;

Anayasa'nın 141 ve 5271 sayılı CMK'nın 34, 230 ve 289. maddeleri uyarınca mahkeme kararlarının denetimine imkan verecek şekilde açık ve gerekçeli olması, gerekçe bölümünde mevcut delillerin tartışılması, değerlendirilmesi, reddedilen veya kanıtlama yönünden üstün tutulan delillerin neler olduğu ve nedenlerinin gösterilmesi, delillerle sonuç arasında bağ kurulması, bir başka deyişle eldeki delillerle neden bu sonuca varıldığının anlatılması gerektiği, tüm bunların ışığında ulaşılan kanaat, suça sürüklenen çocuğun suç oluşturduğu kabul edilen eylemi, bunun yasal unsurları ve nitelendirmesi, uygulanacak kanun maddesi ve CMK’nın 230 maddesinde belirtilen diğer unsurların bulunması gerektiği gözetilmeden gerekçesiz yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... .müdafiinin temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 14.01.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/14833, Karar No: 2012/15324, Tarih: 17.10.2012

**4. Hukuk Dairesi         2011/14833 E.  ,  2012/15324 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... ve diğerleri aleyhine 11/08/2008 gününde verilen dilekçe ile trafik kazasından kaynaklanan yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 14/07/2010 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre

aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Diğer temyiz itirazına gelince:

Dava, trafik kazasından kaynaklanan yaralanma nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, kaldırımda yürürken, davalıların maliki ve sürücüsü oldukları araçların çarpışması sonucu savrulan araçlardan birinin kendisine çarpması nedeniyle ağır şekilde yaralandığını belirterek, tedavi masrafları, iş gücü zararı ve manevi tazminat istemlerinde bulunmuştur.

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davalıların tam kusurlu olarak neden oldukları trafik kazası nedeniyle, davacının % 15,2 oranında sürekli iş gücü kaybına uğradığı belirtilerek, maddi tazminat talebinin tamamının, manevi tazminat talebinin ise bir bölümünün kabulüne karar verilmiştir.

Borçlar Yasası'nın 47. maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.

Dava konusu olayda; davalıların kusur durumu, davacının yaralanma derecesi ve yukarıda belirtilen ilkeler dikkate alındığında davacı yararına hüküm altına alınan manevi tazminat miktarı azdır. Daha üst düzeyde manevi tazminata hükmedilmesi için kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, davacının diğer temyiz itirazlarının (1) nolu bentte belirtilen sebeplerle reddine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 17/10/2012 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün onanması görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun bozma kararına katılmıyorum. 17/10/2012
Yargıtay — Esas No: 2012/4773, Karar No: 2012/9533, Tarih: 18.12.2012

**7. Hukuk Dairesi         2012/4773 E.  ,  2012/9533 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 116 ada 119 parsel sayılı 2.024,98 m2 yüzölçümündeki taşınmaz Asliye Hukuk Mahkemesinde davalı olduğundan söz edilerek malikhanesi açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir. Tespit gününden önce davacılar ..., ... ve ...'in ... aleyhine miras yoluyla gelen hakka dayanarak açtıkları el atmanın önlenmesi davası Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır. Davalı ..., bağışlamaya, pay satışına ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanmıştır. Mahkemece, yargılama sırasında vefat eden ...'in diğer mirasçıları davaya dahil edilerek yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın elbirliği hükümlerine göre ... mirasçıları adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

İddia ve savunmaya, mahkemece toplanıp değerlendirilen deliller ile duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve belgelere göre, dava konusu taşınmazın davalıların ortak miras bırakanı ...'den kaldığı yönünde taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ortak miras bırakanın sağlığında taşınmazı çocukları davacı ... ile davalı ...'e bağışlayıp bağışlamadığı, bağışlamadıysa ölüm gününden sonra, mirasçıları arasında yöntemine uygun şekilde bir paylaşmanın yapılıp yapılmadığı yönünde toplanmıştır.

Dosya içeriğine göre tarafların ortak miras bırakanı ...'in dava konusu taşınmazı sağlığında çocukları davacı ... ile davalı ...'e bağışladığı olgusu davalı tarafça yöntemine uygun biçimde kanıtlanamamıştır. Öte yandan; kural olarak; ortak miras bırakanın ölüm gününden sonra mirasçıları arasında yöntemine uygun bir paylaşmanın varlığından söz edilebilmesi için ortak miras bırakanın ölüm gününden sonra tüm mirasçılarının bir araya gelerek terekeyi kendi aralarında pay etmeleri, her bir mirasçının kendi payına düşeni aldıktan sonra terekedeki diğer miras haklarından vazgeçmesi koşuluna bağlıdır. Saptanan dava niteliği ile az yukarıda vurgulanan hukuksal olgular da dikkate alındığında yerel mahkemece yapılan keşif, dinlenen mahalli bilirkişi beyanları ile mirasçılar arasında yöntemine uygun paylaşma yapıldığı hususunun da ispat yükü kendisine düşen davalı ... tarafından kanıtlanamadığı belirlenmiştir. Bu nedenlerle davalı ...'in sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ne var ki; Kadastro Hakimi infazı mümkün doğru sicil oluşturmak ile yükümlüdür. Tarafların ortak miras bırakanı ...'in tüm mirasçıları ve miras paylarının açık bir şekilde hüküm yerinde gösterilmemesi isabetsiz, davalı tarafın temyiz itirazları bu nedenle yerinde ise de yanılgının düzeltilmesi yargılamanın tekrarını gerektirmediğinden hükmün 1. bendinin ikinci ve üçüncü satırlarında yazılı "...dava konusu taşınmazın kök muris ... mirasçıları adına..." sözlerinin hüküm yerinden çıkarılmasına; yerine "...taşınmaz toplam 20 pay kabul edilerek, 4'er payının ... çocukları ... ...(...), ... ...( ...), ... ...(...) ve ...'e; 1'er payının ... torunları ve ... çocukları ..., ..., ... ve ... adına..." sözlerinin yazılmasına, hükmün düzeltilen bu şekliyle ONANMASINA, hüküm düzeltilerek onandığından harç alınmasına yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde davalıya iadesine, 18.12.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/865, Karar No: 2007/1562, Tarih: 03.05.2007

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2007/865 E.  ,  2007/1562 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle: "Asliye Hukuk Mahkemesinden aktarılan davanın konusunu oluşturan parsellere ait davaların birleştirilerek görülmesinin zorunlu olduğu, bu nedenle Asliye Hukuk Mahkemesinde yargılama sırasında düzenlenen 2.8.1958 ve 15.11.1961 tarihli krokilerin kapsamında kalan taşınmazların kesin olarak belirlenmesi ve bu taşınmazlara ait davaların birleştirilerek görülmesi, davalıların dayandıkları tapu kayıtlarının revizyon durumunun araştırılması, usulen mahalline uygulanması, öncesinin vakıf olması nedeniyle vakfiye kapsamında kalan davalı tapularına sınırların niteliğine göre kapsam belirlenmesi, Vakfiyenin tapu niteliğinde olup olmadığının üç kişilik uzman bilirkişi ile araştırılması, vakfın cinsinin kesin olarak belirlenmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda; çekişmeli parselin davacı ... ve müşterekleri adlarına tesciline karar verilmiş; hüküm, müdahil Hazine ve ... ... vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, mahkemece hükmüne uyulan bozma kararında açıklandığı gibi işlem yapılıp sonucuna göre hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, 3.5.2007 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/33586, Karar No: 2016/1736, Tarih: 28.01.2016

**7. Hukuk Dairesi         2015/33586 E.  ,  2016/1736 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava Türü : Alacak

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Davacı, 21/09/2006-03/06/2010 tarihleri arasında davalı idarenin alt işverenlerinde aralıksız olarak laboratuvar teknisyeni olarak çalıştığını, iş akdinin dava dışı alt işveren şirket tarafından ihale süresi sonlandığı gerekçesi ile feshedildiğini, torba kanları alma, testleri yapma, kültür çalışması, hasta takibi, eliza testi gibi hastanede memurların yapması gereken tüm işler olduğunu, yapılan işlerin hastanenin asıl işleri olduğunu, muvazaalı iş ilişkisi sebebi ile emsal çalışanların ücretinin davacıdan fazla olduğunu bildirerek kıdem, ihbar ve eşit davranmama tazminatı ile ücret farkı, döner sermaye payı, ilave tediye, yıllık izin, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücreti alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı, husumet itirazında bulunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davalının temyizi üzerine Dairemizin 28.01.2015 tarihli ilamı ile “...Somut olayda mahkemece ilave tediye ücreti alacağı ile bazı alacakların kabulüne karar verilmiş, gerekçeli kararda ise ilave tediye ücreti alacağına ilişkin olarak herhangi bir açıklama yapılmamıştır. Yukarıda ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere mahkeme kararları gerekçeli olmak zorundadır. Davacı işçi alt işveren işçisi olup, mahkemece bu işçinin 6772 sayılı Yasa kapsamında işçi olduğunun kabulüne ilişkin gerekçe açıklanmaksızın ilave tediye ücreti alacağının kabulüne karar verilmiş olması hatalıdır.” gerekçesi ile bozulmuştur.

Mahkeme bozma kararı sonrası davalı Bakanlık ile taşeron firmalar arasındaki ilişkinin muvazaaya dayanmadığı, aradaki ilişkinin asıl alt ilişkisi olduğu, bu itibarla davacının ilave tediye alacağına hak kazanmadığı gerekçesiyle ilave tediye alacağı talebinin reddi ile davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bu itibarla davacının ilave tediye ücret alacağına hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bu itibarla davacının ilave tediye ücret alacağına hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2 nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2 nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Yasa ile İş Kanununun 2 nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, İş Kanununun 5 inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır

İş Kanununun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 15.5.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı Yasanın 1 inci maddesiyle değiştirilmiş ve alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tespiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve ilgililer 30 gün içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İş Müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair hüküm kurulması ve verilen kararın kesinleşmesi halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.

Asıl işveren alt işveren ilişkisi ve muvazaa konuları, 5763 sayılı Yasayla iş kanununda yapılan değişiklikler ve buna bağlı olarak çıkarılan Alt İşveren Yönetmeliğinin ardından farklı bir anlam kazanmıştır. Yönetmelikte “yazılı alt işverenlik sözleşmesi”nden söz edilmiş ve çeşitli tanımlara yer verilmiştir.

Alt İşveren Yönetmeliğinde;

1) İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,

2) Daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,

3) Asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,

Alt İşveren Yönetmeliğinde;

1) İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,

2) Daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,

3) Asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,

4) Kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemleri,

ihtiva eden sözleşmeler muvazaalı olarak açıklanmıştır.

Somut olayda, davacı davalı ... Bakanlığına bağlı ....... Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinde kan alma bölümünde laborant olarak çalışmıştır. Davalı Bakanlık ile taşeron firmalar arasında laboratuvar hizmet alım işine yönelik sözleşmelerin yapıldığı ve sözleşme konusunun "... Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi laboratuvarları, acil laboratuvarı, kan bankası hastanesine bağlı ........... Cerrahi Merkezi Laboratuvarları ve bu merkezin kan bankası laboratuvarının ihtiyacı olan laboratuvar hizmet alım işi olduğu ve kimya laboratuvarları 176 kalem, mikrobiyoloji laboratuvarı 101 kalem, kan bankaları laboratuvarları 6 kalem test olmak üzere toplam 283 kalem laboratuvar hizmet alımı işi" yapıldığı anlaşılmıştır. Davacı, hastanenin yoğun bakım, ameliyathane bölümlerinde bazı işlerin taşerona verildiğini bu işlerin kan alma, kan sonucu çıkarma, hasta takibi gibi hastanede memurların yapması gereken tüm işler olduğunu bu nedenle Bakanlık ile taşeron firmalar arasındaki ilişkinin muvazaaya dayandığını iddia etmiştir. Mahkemece, davalı Bakanlık ile dava dışı şirketler arasındaki ilişkinin muvazaaya dayanmadığı asıl alt işveren ilişkisi bulunduğu gerekçesiyle davacının ilave tediye ücret alacağı talebinin reddine karar verilmiş ancak mahkemece davalı iş yerinde taşeron firma elemanları dışında davacı ile aynı işi yapan Bakanlığın kendi işçileri olup olmadığı araştırılmamıştır.

Bu nedenle mahkemenin davacının muvazaa iddiasını usulüne göre araştırıp incelemesi ve çıkacak sonuca göre bir karar vermesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, davalı Bakanlık harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 28/01/2016 gününde oybirliği ile karar verildi.