muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/14751, Karar No: 2010/390, Tarih: 21.01.2010

**4. Hukuk Dairesi         2009/14751 E.  ,  2010/390 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... Sendikası vekili Avukat ... tarafından, davalı ... ve ... aleyhine 17/08/2007 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 25/09/2008 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi taraflar vekillerince süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının tüm, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davalıların diğer temyiz itirazına gelince; dava, basın yoluyla kişilik haklarına saldırıdan dolayı uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, taraflarca temyiz olunmuştur.

Kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminata hükmedilmesini isteyebilir. Hakim manevi tazminatın miktarını tayin ederken saldırı teşkil eden eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Miktarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel hal ve şartların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde objektif olarak göstermelidir. Çünkü kanunun takdir hakkı verdiği hususlarda hakimin hak ve nısfetle hüküm vereceği Medeni Kanun’un 4. maddesinde belirtilmiştir. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Dava konusu yayının içeriği ve yukarıda açıklanan ilkeler gözetildiğinde, davacı yararına takdir edilen 15.000,00 YTL manevi tazminat fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere kararın bozulması gerekirse de belirlenen bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 438/son maddesi gereğince, davacı yararına 5.000,00 YTL manevi tazminat takdir olunmak suretiyle, kararın düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

Dava konusu yayının içeriği ve yukarıda açıklanan ilkeler gözetildiğinde, davacı yararına takdir edilen 15.000,00 YTL manevi tazminat fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere kararın bozulması gerekirse de belirlenen bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 438/son maddesi gereğince, davacı yararına 5.000,00 YTL manevi tazminat takdir olunmak suretiyle, kararın düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenle hüküm fıkrasının manevi tazminat takdirine ilişkin 1 nolu bendinde “…15.000,00…” biçimindeki sayıların silinerek yerine “…5.000,00…” sayılarının yazılmasına; taraflar yararına vekalet ücreti takdirine ilişkin 2-a ve b nolu bentlerinde yer alan “…1.800,00…” biçimindeki sayıların ayrı ayrı silinerek yerlerine sırası ile ”…600,00…” sayılarının yazılmasına; harç alınmasına ilişkin 3 nolu bendinin tümden silinerek yerine 3 nolu bent olarak “3-Peşin alınan 675,00 YTL harçtan alınması gereken 270,00 YTL harcın indirilerek artık 405,00 YTL harcın karar kesinleştiğinde isteği durumunda davacıya geri verilmesine,” biçimindeki tümcenin yazılmasına; yargılama giderlerine ilişkin 5 nolu bendinde yer alan “…675…” ve “…17,43…” biçimindeki sayıların ayrı ayrı silinerek yerlerine sırası ile “…270,00…” ve “…6,00…” sayılarının yazılmasına; davacının tüm, davalıların öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddiyle kararın düzeltilmiş bu biçiminin ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine ve temyiz eden davalılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 21/01/2010 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

(M) (M)

KARŞI OY YAZISI

Dava, basın yolu ile kişilik haklarına saldırıdan kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir.Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hükmü, taraflar temyiz etmiştir.

Davacı vekili; ... Gazetesinin 17 Mayıs 2007 tarihli nüshasında, “Ulusalcı sendika, cemaatle namaza da karşı” başlığı ile yayınlanan yazıda müvekkilinin fotoğrafı ve ismi de kullanılarak din ve dini değerlere düşman olarak gösterilmesi suretiyle, kendisinin ve ailesinin can güvenliğinin tehlikeye atıldığını, mesleki ve sosyal çevresinde toplumun kin ve husumetine maruz bırakılıp, telafisi imkânsız zarara uğratılmasına neden olunduğunu ileri sürerek, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

Davalılar vekili; haberde, ... Sendikası ... Şube Yöneticilerinin 16 Mayıs 2007 tarihinde ... Gazeteciler Cemiyetinde düzenledikleri basın toplantısında yaptıkları açıklamanın birebir yer aldığını, gazetecilik gereklerinin yerine getirildiğini, kamuoyunu bilgilendirme amacının güdüldüğünü, kamu yararı, toplumsal ilgi, güncellik, konu ile yazı arasında düşünsel bağlılık ilkelerine sadık kalındığını, yazının bütününe bakılması gerektiğini bildirerek davanın reddini savunmuşlardır.

Davalılar vekili; haberde, ... Sendikası ... Şube Yöneticilerinin 16 Mayıs 2007 tarihinde ... Gazeteciler Cemiyetinde düzenledikleri basın toplantısında yaptıkları açıklamanın birebir yer aldığını, gazetecilik gereklerinin yerine getirildiğini, kamuoyunu bilgilendirme amacının güdüldüğünü, kamu yararı, toplumsal ilgi, güncellik, konu ile yazı arasında düşünsel bağlılık ilkelerine sadık kalındığını, yazının bütününe bakılması gerektiğini bildirerek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece; dava konusu yazı ile davacının din düşmanı gibi tanıtıldığı, hedef gösterildiği böylece kişilik haklarına saldırının oluştuğu gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, Dairemiz sayın çoğunluğunca yerel mahkeme kararı hükmedilen tazminat miktarı yönünden düzeltilerek onanmıştır.

Davacının başkanı olduğu ... Sendikası ... İl Temsilciliği yetkilileri, ... ... ... Yatılı Bölge Okulu’nda, din kültürü ve ahlâk bilgisi öğretmeni tarafından “Dinin Direği Namaz” isimli kitabın dağıtımı nedeniyle 16 Mayıs 2007 tarihinde ... Gazeteciler Cemiyetinde basın toplantısı ve açıklaması yapmıştır. Dava konusu haber ise, 17 Mayıs 2007 tarihli ... Gazetesinde yayımlanmıştır.

Basın özgürlüğü Anayasa’nın 28. maddesinde ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 1 ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir.Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir.

Yerel mahkemenin gerekçesine ve Dairemizin sayın çoğunluğunun görüşlerine katılmamız mümkün değildir. Şöyle ki; haber gerçektir.Günceldir.Ekleme yoktur.Kamu yararı vardır.Özle biçim arasındaki denge bozulmamıştır. ... Sendikası ... Şubesinin, ”Basına ve Kamuoyuna” başlıklı açıklamasında; ulusalcı anlayıştan yoksun olduğu vurgulanan adı geçen kitaptan alıntılara yer verildikten sonra değerlendirmeler bölümünün 5. bendinde; “Namaz ibadetinin, temiz ve uygun olan her yerde yapılabileceği göz ardı edilmektedir.Kesinlikle camide ve cemaatle kılınması gerekliliği vurgulanmaktadır. …” ifadeleri yer almıştır. Kamuoyuna duyurulması amaçlanarak basın toplantısı ile bu açıklama yapıldığına göre davacının isim ve fotoğrafının kullanılmasının doğal karşılanması icap eder.Okuyucunun ilgisini çekecek şekilde başlık ve üslup kullanılmıştır. Konunun hassasiyeti dikkate alınarak toplumun tepki gösterebileceği davacı tarafından basın toplantısı öncesinde öngörülmesi gerekirdi.Tüm bu hususlar bilinerek ... Gazeteciler Cemiyetinde basın toplantısı-açıklaması yapılmış ve fotoğraf çektirilmiştir.Bundan sonra yazmayın ve fotoğrafı yayınlamayın demek işin gereğine ve tabiatına aykırıdır.

Şu durumda, Türk Medeni Kanunu’nun 24. Borçlar Kanunu’nun 49. maddeleri ile teminat altına alınan kişilik haklarına saldırı ve hukuka aykırılık gerçekleşmemiştir.Tüm bu sebeplerle davanın tümden reddi düşüncesinde olduğumuzdan, kısmen kabulü yönündeki yerel mahkeme kararını düzelterek onayan sayın çoğunluğun görüşlerine katılamıyoruz.21/01/2010
Yargıtay — Esas No: 2015/13330, Karar No: 2017/1032, Tarih: 14.02.2017

**12. Ceza Dairesi         2015/13330 E.  ,  2017/1032 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : TCK'nın 89/4, 22/3, 62, 51/1-3. maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın bir nedene dayanmayan temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hapis cezası ertelenen sanık hakkında denetim süresi belirlenirken, ayrıca denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi halinde cezanın kısmen veya tamamen infaz edileceği ve denetim süresi iyi halli olarak geçirildiği taktirde cezanın infaz edilmiş sayılacağına karar verilirken uygulanan kanun maddesi ve ilgili fıkralarının belirtilmemesi suretiyle CMK'nın 232/6. maddesine aykırı davranılması,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenlerle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak, yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu hususlarda, aynı Kanunun 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan, aynı maddenin verdiği yetkiye istinaden; hüküm fıkrasının erteleme ile ilgili 7. bendinin 3.paragrafının başına “TCK'nın 51/6. maddesi gereğince”, aynı bendin 4. paragrafının başına “TCK’nın 51/7. maddesi gereğince” ve aynı paragrafın ikinci cümlesinin başına da “TCK'nın 51/8. maddesi gereğince” ibarelerinin eklenmesi suretiyle, sair yönleri usul ve kanuna uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 14/02/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/13209, Karar No: 2022/9535, Tarih: 21.06.2022

**6. Ceza Dairesi         2021/13209 E.  ,  2022/9535 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Nitelikli hırsızlık, iş yeri ve konut dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

1-Suça sürüklenen çocuk hakkında katılanlar ..., ... ve ...'a yönelik nitelikli hırsızlık suçlarından kurulan hükümlerin incelenmesinde,

Temyiz incelemesine tabi olmayan sanığın dava dosyası ile suça sürüklenen çocuk hakkındaki dava dosyalarının birleştirildiği, bu nedenle duruşmaların açık yerine kapalı yapılması gerektiği gözetilmeden, tüm duruşmaların açık yapılması suretiyle 5271 sayılı CMK’nın 185. maddesine aykırı davranılması, keza suça sürüklenen çocuğun suç tarihinde 12-15 yaş grubunda olduğu halde, davaya çocuk mahkemesi sıfatıyla bakılması gerekirken, Asliye Ceza Mahkemesi sıfatıyla yargılamanın yapılması telafisi mümkün olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Katılan ...'a yönelik gerçekleşen eylemin suç tarihinin 25.11.2015 olduğu, suç tarihi itibariyle asli zamanaşımı süresinin 7 yıl 6 ay olduğu, katılana yönelik nitelikli hırsızlık suçunun zamanaşımına uğramadığı anlaşılarak bu yönde bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz istemleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye kısmen uygun olarak ONANMASINA,

2-Suça sürüklenen çocuk hakkında katılan ...'a yönelik iş yeri dokunulmazlığını ihlal, katılan ...'e yönelik konut dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan hükümlerin incelenmesinde,

Suça sürüklenen çocuğa yüklenen ve 5237 sayılı TCK'nın 116/1, 116/2 ve 31/2 maddelerine uyan suçun gerektirdiği cezanın türü ve üst sınırına göre; aynı yasanın 66/1-e ve 66/2 maddelerinde öngörülen 4 yıllık asli dava zamanaşımı süresinin hüküm tarihi olan 17.05.2016 gününden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz istemleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE, 21.06.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/22618, Karar No: 2015/14441, Tarih: 02.10.2015

**12. Ceza Dairesi         2014/22618 E.  ,  2015/14441 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname no : 12 - 2014/122221

Mahkemesi : Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesi

Tarihi : 24/12/2013

Numarası : 2013/246 - 2013/453

Suç : Taksirle Öldürme

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii ile katılanlar vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya toplanıp karar yerinde gösterilen delillere mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafii ile katılanlar vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanığın idaresindeki kamyonet ile bölünmüş 3 şeritli devlet yolunda seyri sırasında, ışıklı kavşağı geçtikten sonra direksiyon hakimiyetini kaybederek, çarpma öncesi sol şeritte 36 metre fren izi bırakmak suretiyle, orta refüjü aşıp karşı istikamete geçerek karşı yönden sol şeritte giden katılan M.. E.. idaresindeki kamyon ile kafa kafaya çarpışmaları sonucu, kamyonun çarpmanın etkisi ile aynı yönde ve sağında giden dava dışı H.. Ö.. idaresindeki halk otobüsünün sol yanına çarpması şeklinde meydana gelen ve bir kişinin ölümü, sanıktan şikayeti bulunan üç kişinin de nitelikli şekilde yaralanması ile sonuçlanan olayda; hızını meskun mahal şartlarına göre ayarlamaması sebebiyle tamamen kusurlu olduğu tespit ve kabul edilen sanık hakkında, iki sınır arasında temel ceza belirlenirken suçun işleniş biçimi, failin taksire dayalı kusurunun yoğunluğu, meydana gelen zararın ağırlığı, maddede öngörülen cezanın alt sınırı da gözetilmek suretiyle, adalet ve hakkaniyet kuralları uyarınca alt sınırdan daha fazla uzaklaşmak suretiyle ceza tayini gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurularak sanık hakkında eksik cezaya hükmolunması; yine sanığın tamamen kusurlu oluşu, olayda bir kişinin ölmesi ve üç kişinin de çok ağır ve nitelikli şekilde yaralanması sebebiyle meydana gelen zararın ağırlığı ve ölen yakınları ile mağdurların zararlarının giderildiğine dair açık bir tespitin de bulunmaması göz önüne alındığında sanık hakkında TCK'nın 50. maddesinde belirtilen paraya çevirme hükümlerinin uygulanmaması gerektiğinin gözetilmemesi;

Kanuna aykırı olup, katılanlar vekillerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden 5320 sayılı kanunun 8/1. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca hükmün isteme uygun olarak BOZULMASINA; 02.10.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7113, Karar No: 2018/3218, Tarih: 17.05.2018

**23. Hukuk Dairesi         2015/7113 E.  ,  2018/3218 K.**

**"İçtihat Metni"**

.....

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatifin ortağı olduğunu, müvekkilinin ortaklıklarına düşen tüm akçalı yükümlülüklerini yerine getirdiğini davalı kooperatifin diğer davalılar ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladıklarını, yapılan sözleşme uyarınca yüklenici kooperatifin konutları bitirdiğini, müvekkilinin de konutlarını teslim aldığını, ancak tapularının devrinin sağlanmadığını, ileri sürerek davalı arsa sahipleri adına kayıtlı bulunan taşınmazlar 29, 31, 33 ve 13 nolu bağımsız bölümlerin tapu kayıtlarının iptali ile müvekkili adına tesciline, 13 nolu bağımsız bölüm ile 14 nolu bağımsız bölüm arasındaki fark ile yapılan faydalı masrafların karşılığı şimdilik 115.000,00 TL'nin davalı kooperatiften alınarak müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı kooperatif temsilcileri, davacının edimlerini yerine getirdiğini, diğer davalıların muvafakatı ile diğer ortaklara tapularının verildiğini, kooperatif ile diğer davalılar arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklı davaların bulunduğunu, tapu iptal tescil taleplerinin yerinde olduğunu ve kendilerinde bir kusur bulunmadığını savunarak, davanın kabulünü istemişlerdir.

Diğer davalılar arsa sahipleri vekili, davacının müvekkilleri ile bir ilişkisinin olmadığını, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin taraflarının davalılar bulunduğunu, esasen davalı kooperatif ile müvekkilleri arasında inşaatın zamanında teslim edilmemesine bağlı dava olduğunu, halen bu davanın derdest bulunduğunu, davacının aktif dava ehliyetinin olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia savunma ve dosya kapsamına göre, davacı ortak ile davalı taşınmaz malikleri arasında hukuki ilişki bulunmadığından davacıların bu davalılara karşı bir talep hakkı bulunmadığı, davalılar arasında tapu devri edimi konusu çekişmeli olduğundan, dava tarihi ve diğer koşullar itibariyle davalılar arsa sahipleri yönünden davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığı, davalı kooperatif açısından da taşınmazların maliklerinin diğer davalılar oluşu ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi bakımından çekişme bulunması nedeniyle dava tarihi itibariyle davacıya tapu devri edimi yönünden hukuki bir imkansızlık mevcut olduğundan bu davalı bakımından da dava tarihi itibariyle dava koşulları oluşmadığı, hukuki yararın bulunmadığı ve davacının davasını erken açtığı sonucuna varılarak davanın reddine, karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, davalı kooperatifin ortağı olan davacının, arsa malikleri ve ortağı olduğu kooperatiften tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

../..

S.2.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, davalı kooperatifin ortağı olan davacının, arsa malikleri ve ortağı olduğu kooperatiften tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

../..

S.2.

Davacı vekilinin davalı arsa sahiplerine yönelik temyiz itirazları yönünden;

Kural olarak, arsa malikleri ile yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde, davacı ortak taraf olmadığından ve arsa maliklerince davacı ortağa karşı bağımsız bir taahhüt altına girilmediğinden, davacının arsa sahiplerine karşı doğrudan dava açması mümkün değildir. Yine yüklenici konumunda olan kooperatifin, arsa sahiplerinden tapu talep edebilmesi sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmiş olmasına bağlıdır. Ortakların da kendilerine tahsis edilen konutun mülkiyetini isteyebilmeleri, genel kurullarda kararlaştırılan ve geçerliliğini koruyan parasal yükümlülüklerini yerine getirmiş olmaları halinde mümkündür.

Öte yandan, yukarıda belirtildiği üzere, ilke olarak kooperatif ortağının arsa sahiplerine doğrudan dava açma hakları bulunmasa da tüm dairelerin arsa sahipleri adına tescilinin ardından, kooperatifin edimlerini yerine getiren ortakları için arsa sahiplerinden tapu devrini istemesi şeklinde bir uygulama benimsenmiş ve arsa sahibi ile kooperatif arasındaki sözleşme ve uygulamalara göre davacı tarafından tapusu istenilen dairenin kooperatife bırakılacak dairelerden olduğu belirlenir ise arsa sahiplerine husumet yöneltilebileceği kabul edilmelidir.

Dosya kapsamından, davacının dava tarihi itibariyle davalı kooperatife herhangi bir borcu bulunmadığı hususunun kooperatifin kabulünde olduğu, dava konusu bağımsız bölümün de içinde olduğu bir kısım bağımsız bölüm tapu kaydının davalı arsa sahiplerince cevap dilekçesinde bildirilen......sayılı karar örneği kapsamından, arsa sahiplerince davalı yüklenici aleyhine gecikme tazminatı ve cezai şart istemiyle dava açıldığı, davalı yüklenici tarafından fazla imalat bedelinin tahsili istemiyle açılan davanın işbu dava ile birleştirilmesine karar verildiği, yapılan yargılama sonucunda asıl davanın kısmen kabulü ile 787.014,00 TL gecikme tazminatının davalı yükleniciden tahsiline, cezai şart bedeli isteminin reddine, birleşen davanın kısmen kabulü ile 100.000,00 TL fazla imalat bedelinin arsa sahiplerinden tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece, davalı kooperatifin arsa sahipleri ile yaptığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, tapu talep etme koşullarının bulunup bulunmadığı hususunda herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmamıştır.

Öte yandan, dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 97., (818 sayılı BK'nın 81.) maddesine göre, karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifasını talep eden kimse sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, kural olarak kendi borcunu ifa etmedikçe karşı taraftan edimin ifasını isteyemez. İmar mevzuatına uygun imalat, inşaatın iskân alınabilecek duruma getirilerek fiili ve hukuki yönden eksiksiz olarak arsa sahibine teslim edilmesi anlamını taşır ve sözleşmeye göre iskân alması gereken yüklenici iskânı alınca kendisine düşen bağımsız bölümlerin arsa payının devrini isteyebilir. Arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmelerinde, ücret, devri kararlaştırılan arsa payıdır (TBK. m. 479). Kural olarak, ücret (arsa payı) sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa (kademeli ferağ öngürülmemişse) işin yapılmasından sonra ödenir (devredilir). Bu durumda, inşaat yapma borcunu yerine getirmeyen yüklenici, arsa sahibinden tapu devrini isteyemez (TBK. m. 97). Somut olayda davalı arsa sahipleri gecikme tazminatı alacaklarının bulunduğunu savunmuş olup, davalı arsa sahiplerinin sözleşmeden doğan haklarını, teminat altına alabilmek amacıyla elde tuttuğu bağımsız bölüm veya bölümlerin gecikme tazminatı alacağı ödenmeden; sözleşmeye uygun olarak teslim olgusunun gerçekleştiği kabul edilemeyeceğinden, davalı yüklenici kooperatif tescile hak kazanamaz.

Diğer yandan, 6100 sayılı HMK'nın dava şartlarını düzenleyen 114/1-d maddesindeki dava ehliyeti, fiil ehliyetinin medeni usûl hukukunda büründüğü şeklidir. Fiil ehliyetine sahip olan bütün gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptir. Aynı Kanun'un 114/1-e maddesindeki dava takip yetkisi, davada taraf olan kişinin o davayı kendi adına yürütebilme ve talep sonucu hakkında kendi

../..

S.3.

adına hüküm alabilme yetkisidir. (HMK 53). Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir. Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin, ileri sürülme zamanı Yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur.

Somut olayda davalı arsa sahipleri gecikme tazminatı alacaklarının bulunduğunu savunmuş olup, davalı arsa sahiplerinin sözleşmeden doğan haklarını, teminat altına alabilmek amacıyla elde tuttuğu bağımsız bölüm veya bölümlerin gecikme tazminatı alacağı ödenmeden; sözleşmeye uygun olarak teslim olgusunun gerçekleştiği kabul edilemeyeceğinden, davalı yüklenici kooperatif tescile hak kazanamaz.