muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/8122, Karar No: 2013/12979, Tarih: 20.06.2013

**21. Hukuk Dairesi         2012/8122 E.  ,  2013/12979 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, Esnaf Bağ-Kur sigortalılığının, almakta olduğu yaşlılık aylığının ve sağlık karnelerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Davacı,Kurumun 1479 sayılı Yasa’ya tabi sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptalini istemiştir.

Mahkemece; davacının 1479 sayılı Yasa'Ya tabi sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptalinekarar verilmiş ise de varılan bu sonuç yerinde değildir.

Her uyuşmazlığın, dayandığı işlem veya olayların meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasal kurallara göre çözümlenmesi gerekeceği ilkesinden hareketle yasal koşulların ayrı ayrı ele alınarak Bağ Kur'luluk statüsünün ortaya konması gerekir. 1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş, 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

507 sayılı Yasa'nın 2.5.1983 tarihli ve 62 sayılı K.H.K. ve K.H.K’nun aynen kabulüne dair 14.2.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3153 sayılı Yasa ile değişik 5. maddesine göre ise “Esnaf ve Sanatkar siciline kayıtlı esnaf ve küçük sanatkarlar çalışma bölgesi içindeki derneğe kayıt olmak zorundadır. Kayıt zorunluluğunu 1 ay içinde yerine getirmeyenler sicile kayıt tarihinden itibaren geçerli olmak üzere doğrudan doğruya kaydedilirler.” Değişik 119. maddeye göre “ mesleki faaliyette bulunabilmeleri ve ilgili derneğe kaydedilmeleri için sicile kayıtları şarttır.” 62 sayılı K.H.K.’nun geçici 2. maddesinde “Esnaf siciline kayıt ilgili yönetmeliklerin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde çıkarılmak zorunda” olduğu bildirilmiş İlgili Yönetmelik ise 1.1.1984 tarihinde yürürlüğe konmuş ve 1 yıllık geçiş süresi 1.1.1985 tarihinde sona ermiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının ... Esnaf ve Sanatkarlar Odası kaydına istinaden 22.03.1985 tarihi itibariyle 1479 sayılı Yasa kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil edildiği, oda kaydının 28.2.1982-devam şeklinde olduğu, vergi kaydı ile esnaf ve sicil kaydının bulunmadığı,30.1.2001 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğu ancak aylık talebinin reddedildiği, kurumca oda kayıtlarında yapılan teftiş sonucunda davacının oda kaydına istinaden kazandığı sigortalılık süresinin iptaline, hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği, ... Esnaf Odası yöneticileri ve üyelerinden oluşan 59 kişi hakkında resmi evrakta sahtekarlık suretiyle Kamu Kuruluşunu dolandırmak suçlarından Diyarbakır 3.Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı ve dolandırıcılık suçundan açılan davanın zamanaşımı nedeni ile, resmi belgede sahtecilik ve bu suça iştirak nedeni ile açılan davada da sanıkların ayrı ayrı beraatine karar verildiği, temyiz edildiği ancak henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır.

Gerçekten de kurum müfettişlerince tutulan tutanaktan da anlaşılacağı üzere; ... Esnaf Odası üye kayıtlarının 1997 yılında yeni deftere aktarıldığı, eski üye kayıt defterinin akıbetinin bilinmediği, yok edildiği, yeni kayıt defterlerinin gelişigüzel tutularak haksız olarak bir takım kişilere hizmet süresi kazandırmanın amaç edinildiği, defterde üyelikle ilgili bilgiler ve imzaların olmadığı, eski defterlerin ibraz edilmemesi nedeni ile bu defterlerin güvenilirliği konusunda tereddütlerin oluştuğu, 1997 yılında yeni defterdeki kayıtlara göre vergi ve esnaf sicil kaydı bulunmayan kişilerin Bağ-Kur’a kayıt ve tescilinin yapıldığı, bu kişilerin genellikle zahirecilik ve seyyar satıcılık gibi mesleklerle kaydedildikleri ve oda kaydının oluşturulmasından hemen sonra 1998-2000 tarihleri arasında aylık talebinde bulunmalarının bir takım kişilere sigortalılık hakkı yaratmaya yönelik belge oluşturulmaya çalışıldığının müfettiş tutanağı ve bu hususta açılmış kamu davası ile ortada olduğu açıktır.

Giderek Diyarbakır ve ilçelerinde aynı anda eski defterlerin yok edilip, sonradan yeni defter oluşturulması suretiyle vergi ve sicil kaydının bulunmadığı sürelerde gerçek çalışma olgusu ortaya konmaksızın geçmişe yönelik kayıtlar oluşturulması birtakim kimselere sigortalılık süresi kazandırma yönündeki gerçeği ortaya koymaktadır.

Gerçek ve fiili bir çalışmaya dayandığı kanıtlanamayan oda kaydının, vergi ve esnaf sicil kaydı da olmadığından tek başına sigortalılık hakkı kazandıracağı düşünülemez. Bu durumda davacının yıllarca sürdürdüğünü iddia ettiği bağımsız çalışmasına ilişkin maddi delil ve belgelerinin bulunması gerekir. Salt, soyut tanık sözleri ile de sonuca gidilemez.

Yapılacak iş, davacıya ait söz konusu oda kaydında sözü edilen mesleği icra ettiğine dair maddi delillerini ibraz etmek için süre vererek, bu mesleği sonrasında da devam ettirip ettirmediğine ilişkin tüm delilleri sunması sağlanarak gerekirse zabıta, maliye, muhtarlık marifetiyle davacının gerçekten kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasının olup olmadığı araştırılıp, davacının sigortalılık elde edebilmesi için sonradan oluşturulması kuvvetle muhtemel olan oda kaydının gerçekliğinin hiç bir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya koyulduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 20/06/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3061, Karar No: 2016/4903, Tarih: 23.03.2016

**18. Hukuk Dairesi         2016/3061 E.  ,  2016/4903 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... İli ... İlçesi ... Mahallesi 173 ada 3 parsel, 153 ada 146 ve 147 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dairenin geri çevirme kararı üzerine gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden mahkemeye gönderilen zeytin verilerinin sulu tarlaya mı kuru tarlaya mı ait olduğunun belirtilmediği, üretim maliyetleri içerisinde sulama giderlerinin yer aldığı, bu haliyle veri cetvellerinin sulu tarlaya göre hazırlandığı izlenimi uyandığı, yine gönderilen zeytin verilerinde 2012 yılına ait veri listesinin 2011 yılının tıpatıp aynısı olduğu, oysa farklı yıllarda ürün satış fiyatı ile üretim masraflarının aynı olamayacağı gözönüne alındığında geri çevirme kararının gereğinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle; bilirkişi kurulu tarafından değerlendirmeye alınan dane zeytinin 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ait sulu tarlada dekar başına asgari ve azami verimi, kilogram başına ortalama satış fiyatı ve dekar başına ayrıntılı üretim giderlerini (masrafları oluşturan kalemler ayrı ayrı yazılmak suretiyle) gösteren veri listelerinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosya içerisine konulmasından ve geri çevirme gereğinin yerine getirildiğinin mahkeme hakimince bizzat denetlenmesinden sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine yeniden GERİ ÇEVRİLMESİNE, 23.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/6596, Karar No: 2015/12642, Tarih: 26.11.2015

**11. Hukuk Dairesi         2015/6596 E.  ,  2015/12642 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 04/06/2014

NUMARASI : 2013/53-2014/148

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 04/06/2014 tarih ve 2013/53-2014/148 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 24/11/2015 günü hazır bulunan davacı vekili Av.Y. B. ile davalı vekili Av.E. S. Ö. dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile dava dışı Türk H. Yolları Teknik A.Ş. arasında imzalanan 11.11.2011 tarihli "Uçak Temizlik Hizmetleri Sözleşmesi" uyarınca Türk H. Yolları A.O'ya ait uçakların temizlik işlerinin müvekkilince üstlenildiğini, 17.06.2012 tarihinde Atatürk Havalimanı'nda yapılan temizlik/yıkama işlemi esnasında yıkama sehpasının THY AO'na ait uçağa çarpması sonucunda uçakta 60.960 USD tutarında hasar oluştuğunu, hasar bedelinin müvekkilince THY AO'ya ödendiğini, davalı sigorta şirketi ile müvekkili arasında tanzim edilen 3.Şahıs Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi kapsamında davalıya başvurulmasına rağmen hasarın teminat dışı olduğundan bahisle ödeme yapılmadığını ileri sürerek, 60.960,00 USD karşılığı olan 108.807,50 TL'nin faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu üçüncü şahıslara karşı mali mesuliyet poliçesi ile verilen teminatın sigortalının faaliyetleri nedeni ile üçüncü şahısların ölmesi, yaralanması veya üçüncü şahısların mallarında zarar meydana gelmesine ilişkin olduğunu, poliçede “3. şahıs sorumluluk sigortası genel şartlarının 3-8-a maddesi teminata dahil edilmiştir” hükmüne yer verilmiş ise de genel şartların anılan maddesinde düzenlenen hususun “üçüncü şahıslara ait olup iare, icar veya tevdi sebepleriyle ve belirtilen diğer sebeplerle sigortalıya teslim edilmiş mallara gelecek zararların teminata dahil edildiği, poliçenin devamında “İstisnalar” başlığı altında “Her türlü ürün ve mesleki sorumluluk teminat haricir” ibaresine yer verildiğini, davacının mesleki faaliyetinin uçakların temizlik işinin ifası olduğunu, mesleki faaliyetin bizatihi konusu olan uçağa, davacının mesleki faaliyet konusu olan temizlik işi sırasında zarar vermesinin 3. şahıs mali meseuliyet sigorta poliçesi kapsamında olmayıp mesleki sorumluluk kapsamında olduğunu, mesleki sorumluluk ise poliçede istisna tutulduğundan hasarın teminat dışı olduğunu, genel şartların 3-8-c maddesi teminata dahil edimiş ise de anılan maddenin “çalışanların çalıştıkları bina ve araziye ika ettikleri zarar ve ziyanla”ilgili olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, hukukçu bilirkişi tarafından söz konusu hasarın 3. kişi mali sorumluluk sigorta poliçesi teminatı kapsamı dışında olduğu ifade edilmiş ise de hasarın davacı tarafından THY A.O' na ait uçağın temizliği yapılırken yıkama sehpasının motora çarpması sonucu meydana geldiği, Uçak Temizlik Hizmetleri Sözleşmesinin THY Teknik A.Ş. ile yapıldığı, hasarın THY A.O'ya ait olan uçakta meydana geldiği, anılan şirketler farklı tüzel kişilikler olup, davalı THY AO'nun 3. kişi konumunda bulunduğu, THY A.O ile davacı arasında sözleşmesel ilişkinin bulunmadığı, poliçede 3.Şahıs sorumluluk sigortası genel şartlarının 3-8/ a-c maddelerinin teminata dahil edildiği hükmüne yer verildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

6100 sayılı Kanun'un 184 ve devamı maddeleri uyarınca, yargıç tarafların iddia ve savunmalarıyla toplanan kanıtları inceledikten sonra duruşmada hazır bulunan taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapabilmeleri için söz verir. Taraflar tahkikatın tamamı hakkında açıklamada bulunduktan sonra, yargıç yeniden araştırma yapılmasını gerektiren bir husus kalmadığı sonucuna varırsa tahkikatın bittiğini taraflara tefhim eder. Anılan Kanunun 186. maddesi hükmüne göre, tahkikatın bitiminden sonra sözlü yargılama ve hüküm için tayin olacak gün ve saatte mahkemede hazır bulunmalarını sağlamak amacıyla iki tarafı davet eder. Taraflara çıkartılacak olan davetiyede belirlenen gün ve saatte mahkemede hazır bulunmadıkları takdirde yokluklarında hüküm verileceği hususu bildirilir. Ancak, taraflar duruşmada hazırsa bu bildirim sözlü olarak yapılır, tutanağa geçirilir ve taraflara imzalatılır. Sözlü yargılama aşamasında taraflara son sözleri sorularak hüküm tefhim edilir. Sözlü yargılama safhasında taraflar kanıt sunmadan kendisi ve karşı tarafın iddia ve savunmaları ile kanıtlarıyla ilgili hukuki değerlendirme yaparak neden haklı olduklarını açıklama hakkı elde ederler, yargıç da gerektiğinde salt hukuki değerlendirmeye esas olmak üzere taraflara soru sorma ve tereddütlü noktaları son kez açıklığa kavuşturma imkanına sahip olur.

Somut uyuşmazlıkta mahkemece, 04.06.2014 tarihli celse tarafların bilirkişi raporuna karşı yazılı beyan dilekçeleri okunduktan ve hazır bulunan davacı vekiline söz verildikten sonra tahkikat aşamasının bittiği tefhim edilmeden ve yukarıda açıklanan hükümler çerçevesinde sözlü yargılama için taraflara süre verilmeden ya da tarafların bu konuda süre istemediklerine ilişkin beyanları tespit edilmeden doğrudan davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu itibarla, mahkemece HMK'nın 184 ve devamı maddelerinde belirtilen usullere uyulmadan, tarafların iddia ve savunma hakkını kısıtlar şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

2-Bozma sebep ve şekline göre, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, takdir olunan 1.100 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 26/11/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/50182, Karar No: 2013/8812, Tarih: 13.03.2013

**9. Hukuk Dairesi         2010/50182 E.  ,  2013/8812 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, fazla mesai ücreti, genel tatil ücreti, dini ve resmi bayram ücreti ile hafta tatili ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 10.04.2004 tarihinde davalı şirkette işe başladığını, 31.10.2007 tarihinde işverenlikçe haksız olarak işten çıkarıldığını, İzmir Bölge Müdürlüğüne başvurduğunu, güvenlik görevlisi olarak çalıştığını, günde 12 saat haftanın 6 günü çalıştırıldığını iddia ederek kıdem, ihbar, kötü niyet tazminatı, fazla mesai, genel tatil, hafta tatili, dini ve resmi bayram çalışma ücretlerinin faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının belirli süreli (mevsimlik olarak) iş sözleşmeleriyle çalıştığını, iş sözleşmesinin süresinin sona ermesi sebebiyle feshedildiğini, kaldı ki, belirli süreli iş sözleşmesinde feshin geçerli sebebe dayandırılması şartı olmadığını, davacının müvekkilini ibra ettiğini, davacıya ihbar öneli de verildiğini, kaldı ki, belirli süreli iş sözleşmelerinin feshinde ihbar tazminatına hak kazanılamayacağını, davacının 31.10.2007 tarihinde belirli süreli iş sözleşmesinin sona erdirilmesinin akabinde şirketi şikayet ettiğini, tespit gereği davacının İş Bankası hesabına 1.744,79 TL Brüt kıdem tazminatı ödendiğini, davacının yasal süre olan haftada 45 saatlik çalışma süresine uyularak çalıştığını, herhangi bir şekilde fazla çalışma ücreti hak etmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının zincirleme belirli süreli iş sözleşmeleri ile çalıştırılmış olması nedeniyle, sözleşmenin belirsiz süreli nitelik kazandığı, davacının güvenlik görevlisi olarak çalıştığı, çalışmasının mevsimlik olmadığı gerekçesiyle kıdem tazminatı, genel tatil ücreti, izin ücreti, fazla mesai ücreti alacaklarının tahsiline, ihbar, kötü niyet tazminatı, hafta tatili ücreti taleplerinin reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

2-İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az on beş dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedi buçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Uygulamada yedi buçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi on bir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedi buçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok on bir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde on bir saate kadar olan (on bir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, on bir saatten fazla çalışmalarda ise en az bir buçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.).

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmi dört saat içinde kesintisiz on iki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda, davacı işçinin 08.00-20.00 ve 20.00-08.00 saatleri arasında çalıştığı kabul edilmiş ve yapılan hesaplamada 1 saat ara dinlenmesi düşülmüştür. Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve ilke kararı çerçevesinde 11 saati aşan çalışma için ara dinlenme süresinin en az 1,5 saat olacağı dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 13.03.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.