muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1401, Karar No: 2020/456, Tarih: 22.01.2020

**3. Hukuk Dairesi         2018/1401 E.  ,  2020/456 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, asıl davanın reddine, birleşen davanın konusuz kalması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; ... ilçesinde bulunan ... Mahallesindeki 1 no.lu Aile Sağlığı Merkezi olarak kullanılmakta olan dava konusu taşınmazın, davalıya 07.06.2011 tarihinde, aile hekimliği hizmet alanı olarak kullanılmak amacıyla iki yıllığına kiralanarak, davalı ile kira sözleşmesi imzalandığını, davalının kira süresi boyunca taşınmazı kullandığını, kira süresinin bitiminde oluşturulan komisyon tarafından davaya konu Aile Sağlığı Merkezinin yeni dönem kira bedeli belirlendiğini, ancak dava konusu merkezde görev yapan davalının ihaleye davet edilmesine rağmen yeni kira bedelini yüksek bularak ihaleye katılmadığını ve yeni kira sözleşmesi imzalamadığını, buna rağmen kira süresinin bitiminden itibaren taşınmazı tahliye etmediğini ve geçerli bir kira sözleşmesi olmadan taşınmazı kullanmaya devam ettiğini, davalı ile imzalanan kira sözleşmesinin 17.maddesinde; kira süresinin sona ermesi veya sözleşmenin feshi halinde taşınmaz idareye teslim edilmezse, geçen her gün cari yıl kira bedelinin yüzde biri oranında cezanın itirazsız olarak ödeneceği hükmünün bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL cezai şartın hakediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, birleşen davada ise; davalı tarafından kira süresi bitiminden itibaren sözleşmede belirtilen metre kare başına düşen ortak kullanım (elektrik, su, yakıt) bedellerine ilişkin de herhangi bir ödeme yapılmadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.822,59 TL ortak kullanım bedelinin hakediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı; birinci basamak sağlık hizmeti sunmakta olup kamu hizmeti ifa ettiğini, kendisinin dava konusu kullanılan binalara mevzuat hükümleri mucibince ve kura yöntemiyle yerleştirildiğini, hizmetini kesintisiz olarak vermesi gerektiğinden kendisinden kira ve cezai şart talebinde bulunulmaması gerektiğini, kiraya yapılan zammın karşılıklı rızaya dayalı olarak yapılmadığını ve emsalinin çok üzerinde olduğunu, ayrıca talep edilen cezai şartın genel işlem koşulu niteliğinde olup son derece fahiş olduğunu, il halk sağlığı müdürlüğü tarafından daha evvel kendisinden tahliye talep edilmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece özetle; davacı kurum tarafından, davalının taşınmazdan tahliyesine yönelik olarak kira sözleşmesinin 13. Maddesine dayanarak herhangi bir girişimde bulunulmadığı, sözleşmenin 13. maddesinde; taraf iradelerine uygun olarak sürenin bitmesine istinaden taşınmaz tahliye edilmez ise, tahliyenin 2886 sayılı yasanın 75. maddesinin 4. fıkrası gereğince kiralananın tahliye edileceği belirtildiği, 2886 sayılı yasanın 75. maddesinin 4. fıkrasında da; işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülki amirince en geç onbeş gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceğinin belirtildiği, buna göre; İdarenin tahliyeye yönelik talebinin olmamasının, kiralananda davalının oturmasına zımnen rıza gösterildiği anlamına geldiği, hem tahliyeye yönelik olarak davacı kurumca bir girişimde bulunulmaması hem de tahliye edilmediğinden bahisle davalı taraftan cezai şart talep edilmesinin iyiniyet kurallarına aykırılık teşkil ettiği gerekçesi ile asıl dosyada; davacının cezai şart talebinin reddine, birleşen dosyada da; dava dilekçesinde belirtilen ortak kullanım giderlerinin davalı tarafından yargılama devam ederken ödendiğine dair ödeme makbuzları dosyaya kurum tarafından ibraz edildiğinden birleşen dosyada gider alacağı yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından, cezai şart talebinin reddine hasren temyiz edilmiştir.

Somut olayda; taraflar arasındaki 07.06.2011 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin 2886 sayılı yasa gereği ihale ile yapıldığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Kira sözleşmenin 13. maddesinde "Kiracı kira süresinin bitiminde derhal, sözleşmenin feshi halinde tebligatı müteakip 15 gün içinde taşınmazı tahliye etmek zorundadır. Kiracı taşınmazı tahliye etmezse, 08/09/1983 tarihli 2886 sayılı Devalet İhale Kanunun 75. maddesine göre kiracının tahliyesi sağlanacaktır" ve 17. maddesinde '' Kira süresinin sona ermesi veya sözleşmenin feshi halinde taşınmazın idareye teslim edilmezse geçen her gün için, cari yıl kira bedelinin %1'i oranında ceza, itirazsız olarak ödenir '' hükmü bulunmaktadır.

2886 Sayılı Devlet İhale Kanununun “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75.maddesinin 3 ve 4. fıkrasında; “Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm var ise ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülkiye amirince en geç onbeş gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.” hükmü bulunmaktadır. Bu madde ile tahliye konusunda bir ayrıcalık tanınmıştır. Yasal süre bitiminden itibaren ecrimisil alınacağı hüküm altına alındığından, 2886 Sayılı Yasanın 1.maddesi uyarınca usulüne uygun yeni bir sözleşme yapılmadıkça kiracıyı fuzuli şagil kabul etmek gerekir.

Somut olayda; kira sözleşmesinin süresi sona erdiği halde kiracı taşınmazı tahliye etmemiştir. Bu durumda yukarıda açıklanan 2886 sayılı yasanın 75. maddesi açık olup, kanun gereği; İdarenin tahliyeye yönelik olarak talebinin olmaması kiralananda davalının oturmasına zımnen rıza gösterildiği anlamına da gelmeyecektir.

Kira sözleşmesinin 17. maddesindeki hüküm, TBK'nın 179 ve devamı maddelerinde düzenlenen cezai şart niteliğindedir. Cezai şartı düzenleyen TBK’nın 179/1. maddesi; "Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir." hükmünü içermektedir.

Bunun yanında TBK’nın 182/1. maddesinde; "Taraflar, cezanın mikarını serbestçe belirleyebilirler." denilmekte ise de bu serbestlik sınırsız değildir. Maddenin son fıkrasında yer alan; "Hakim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir." hükmü gereğince, hakim taraflarca kararlaştırılan cezai şart miktarının fahiş olup olmadığını re'sen incelemek, fahiş ise ceza miktarını tenkis etmekle (indirmekle) görevlidir. Ticari olmayan işlemlerde bu kuraldan dolayı borçlu ileri sürmese bile, hakim cezai şarttan indirim yapılıp yapılmayacağını kendiliğinden saptamalıdır. Buna karşılık, TTK’nun 22. maddesi gereğince tacir sıfatını haiz borçlu cezai şartın indirilmesini isteyemez ise de, kararlaştırılan ceza tutarı borçlunun iktisaden sarsılmasını, çöküntüye uğramasını mucip olacak ise indirim isteyebileceği uygulamada kabul edilmektedir.

O halde mahkemece; kira sözleşmesinin 2886 sayılı Kanunun 75. maddesi gereğince süre bitimi itibariyle sona erdiği ve sözleşmenin 17. maddesinde yer alan taşınmazın idareye teslim edilmeksizin geçen her gün için cari yıl kira bedelinin %1'i oranında cezanın uygulanacağına ilişkin hükmün geçerli bulunduğu ve davacı kiracının tacir olmadığı nazara alındığında, hakimin cezai şart bedelinden indirim yapması da gerektiği gözetilerek alacak miktarı belirlenip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün HMK'nun 428. Maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22/01/2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20331, Karar No: 2014/19484, Tarih: 13.10.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/20331 E.  ,  2014/19484 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İzmir 15. Aile Mahkemesi

TARİHİ :03.06.2014

NUMARASI :Esas no:2014/275 Karar no:2014/390

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı-davacı (koca) tarafından, kadının davası ile fer'ilerinin kabulü ile kendi davasında tazminat isteklerinin reddi yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre davalı-davacı (koca)'nın aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Tarafların tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri, paranın alım gücü, kişilik haklarına yapılan saldırı ile ihlâl edilen mevcut ve beklenen menfaat dikkate alındığında davacı-davalı (kadın) yararına takdir edilen maddi ve manevi tazminat çoktur. Türk Medeni Kanununun 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesi ile Türk Borçlar Kanununun 50 ve 52. maddesi hükmü dikkate alınarak daha uygun miktarda maddi (TMK md.174/1) ve manevi (TMK md. 174/2) tazminat takdiri gerekir. Bu yönler gözetilmeden hüküm tesisi doğru bulunmamıştır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple davacı-davalı (kadın) yararına hükmedilen tazminatların miktarı yönünden BOZULMASINA, hükmün bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 13.10.2014 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2012/6256, Karar No: 2013/337, Tarih: 22.01.2013

**7. Hukuk Dairesi         2012/6256 E.  ,  2013/337 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dava, abonelik sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için girişilen icra takibine karşı ileri sürülen itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece istem kabul edilmiş, kararı davalı temyiz etmiştir.

1)İddia ve savunmaya, duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve belgelere, bu yolla saptanan dava niteliği ile dosya kapsamında toplanıp değerlendirilen delillere, delillerin takdir, tahlil ve tartışımına ilişkin kararda gösterilen gerekçelere göre, davalının aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2)HUMK'nun 275. ve devamı (HMK’nun 266.) maddesi hükmüne göre, genel hayat tecrübesi ve kültürünün sonucu olarak herkesin bilmesi gereken konularla hâkimlik mesleğinin gereği olarak hâkimin hukuki bilgisi ile çözümleyebileceği konular dışında kalan ve çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişi oy ve görüşünün alınması zorunludur. Kural olarak bilirkişi raporu hâkimi bağlamaz. Hâkim raporu serbestçe takdir eder. Ne var ki; hâkim, raporu yeterli görmezse, bilirkişiden ek rapor isteyebileceği gibi gerçeğin ortaya çıkması için önceki bilirkişi veya yeniden seçeceği bilirkişi vasıtasıyla yeniden inceleme de yaptırabilir.

6100 sayılı HMK'nun 297. maddesi hükmüne göre hüküm fıkrasında istek sonuçlarının her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi ve infaza elverişli bir şekilde hüküm kurulması zorunludur. Bu olgunun sonucu olarak itirazın iptali davalarında itirazı iptal edilen asıl alacak ve işlemiş faiz alacağı ile varsa diğer kalem alacaklarının hüküm yerinde gösterilmesi gerekir.

818 sayılı BK'nun 104 (6098 TBK m 121) maddesi hükmüne göre “geçmiş günlerin faizinin geç ödenmesi nedeni ile bu faize ayrıca faiz yürütülemez”.

İcra inkar tazminatına asıl alacak üzerinden hükmedilmesi gerekir. Asıl alacak dışında kalan faiz vs alacaklar icra inkar tazminatının hesabında dikkate alınmaz.

Somut olayda, dosya içerisinde bulunan belge ve bilgilerden borcun nedeni otomatik dönem tahakkuk ve endeks esaslı olmayan ek tahakkuk gösterilmiştir. Mahkemece borcun tahakkukuna ilişkin belgeler getirtilmeden karara esas alınan bilirkişi raporunda, davacıdan gelen belgelerdeki borç miktarı rapora işlenmiş, ancak denetime elverişli olacak şekilde borcun doğumu ve tahakkuku hususunda hesaplama yapılmamıştır.

Somut olayda, dosya içerisinde bulunan belge ve bilgilerden borcun nedeni otomatik dönem tahakkuk ve endeks esaslı olmayan ek tahakkuk gösterilmiştir. Mahkemece borcun tahakkukuna ilişkin belgeler getirtilmeden karara esas alınan bilirkişi raporunda, davacıdan gelen belgelerdeki borç miktarı rapora işlenmiş, ancak denetime elverişli olacak şekilde borcun doğumu ve tahakkuku hususunda hesaplama yapılmamıştır.

İcra takibinde talep 6.702,16 TL için yapılmış olup, belge ve bilgilerden asıl alacak, işlemiş faiz ve KDV'den oluştuğu anlaşılmaktadır. İstenilen bu bedel için faiz talep edilmiştir. Mahkemece karar yerinde icra takibine itirazın kaldırılarak 6.702,16 TL üzerinden takibin devamına denilmek suretiyle, faize faiz yürütülmüştür. Yine hükmedilen 6.702,16 TL'lik bedel üzerinden icra inkar tazminatına hükmetmek suretiyle faiz ve KDV için de icra inkar tazminatına hükmedilmiştir.

Mahkemece açıklanan maddi ve hukuki olgular gözardı edilerek yazılı şekilde eksik araştırma ve soruşturma ile konusunda uzman olmayan bilirkişiden alınan rapora dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

Hal böyle olunca, mahkemece yapılacak iş davacı kurumdan tahakkukun dayanağını oluşturan endeks ve sair belge ve bilgiler getirtilerek, dosyanın konusunda uzman elektrik mühendisi bir bilirkişiye verilmek suretiyle bedel hususunda denetime elverişli ve gerekçeli bir rapor alınmasından sonra bir alacak varsa, icra dosyasında talep edilen her bir kalem alacağın karar yerinde ayrı ayrı gösterilmesi suretiyle, faize faiz yürütme kuralını ihlal etmeden asıl alacak üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmesinden ibarettir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde davalıya iadesine, 22.01.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/54085, Karar No: 2014/2802, Tarih: 03.02.2014

**9. Hukuk Dairesi         2011/54085 E.  ,  2014/2802 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KOCAELİ 1. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 22/11/2011

NUMARASI : 2010/802-2011/797

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalıya ait işyerinde 1993 yılında işe başladığını, şoför olarak çalışıp emekli olduğunu, kıdem tazminatı aldığını ancak kıdem tazminatının hizmet süresinin yanlış değerlendirmesi nedeni ile eksik hesaplandığını ileri sürerek, bakiye kıdem tazminatının tahsilini, istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, Yasa gereğince kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesinin mümkün olduğunu, davacının daha önce çalıştığı İzkaya şirketinin ise Belediyenin ortak olduğu bir Anonim Şirket olduğunu, bu durumun şirketi kamu kurumu haline getirmeyeceğini, hizmetlerin birleştirilmesi yolu ile kıdem tazminatı ödenmesinin mümkün olmadığını, davacının İ.. A.Ş.'deki çalışmasının iş akdinin feshi ile son bulduğunu, daha sonra Belediye bünyesinde çalışmaya başladığını, iş yeri devrinin söz konusu olmadığını, hizmet akdinin devrinin sözkonusu olabilmesi için ise devreden ve devralan işveren ile işçi arasında üçlü mutabakatın varlığı gerektiğini, olayda böyle bir mutabakatın olmadığını, İ.. A.Ş.'den ayrılıp ve Belediyede çalışmaya başlayan diğer işçiler tarafından açılan ve Kocaeli 2. İş Mahkemesinde görülen davaların, Yargıtay'ca onandığını, bu kararların davacının davasında haksız olduğunu gösterdiğini, savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, talep dönemi ile ilgili olarak, davacının devamlı suretle belediye hizmetlerinde çalıştırıldığı ancak sigorta bilidirimlerinin başka işyerlerinden yapıldığı, daha sonra da davalı Kocaeli Belediye Başkanlığında çalışmasına devam edip en son 14.1.2010 tarihinde emekli olduğu, farklı işverenler tarafından çalıştırılmasından dolayı oluşan kıdem tazminatının ödenmediği, her ne kadar birden fazla işveren yanında davacı çalışmış ise de bu işverenlerden Saraybahçe Belediyesi lav edilerek Büyükşehir Belediyesine devredildiği, bu nedenle davalı Büyükşehir Belediyesinin Saraybahçe Belediyesinde geçen çalışmalardan dolayı oluşacak kıdem tazminatından sorumlu olduğu, davacının başlangıçtan itibaren Belediye hizmetlerinde çalıştığı ve bu nedenle çalıştığı tüm süre üzerinden hesaplanan kıdem tazminatından yapılan ödeme düşüldükten sonra kalan fark kıdem tazminatı talebine hak kazandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı taraf temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

D) Temyiz:

Kararı davalı taraf temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Davacı davalı Belediye Başkanlığı nezdinde 1993 yılında çalışmaya başlayıp 2010 yılında emekli olarak ayrıldığını ileri sürmüş, davalı Belediye Başkanlığı ise davacının 01/12/1995 tarihi öncesi çalışmalarının kendilerinde geçmediğini savunmuştur.

Davalı işverence düzenlenen hizmet belgesine göre davacının 01/12/1995-14/01/2010 tarihleri arasında önce Saraybahçe Belediyesinde daha sonrada davalı Belediye nezdinde çalıştığı belirtilip kıdem tazminatı hesabı bu süre üzerinden yapılmıştır.

Mahkemece davacının kıdem tazminatı, davalı Belediye Başkanlığından önceki S.. Bayındırlık Hizmetleri Tic. Ve San. A.Ş. ile İ.. A.Ş. şirketindeki çalışmaları esas alınarak belirlenmiş ise de İ.. A.Ş. nin davalı Belediyenin alt işvereni; Ş.. Bayındırlık Hizmetleri Tic. Ve San. A.Ş. şirketinin ise davalı Belediyeye katılan Saraybahçe Belediyesinin alt işvereni olup olmadığı dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Mahkemece bu yönde araştırma yapılarak ve emsal gösterilen Kocaeli 2. İş Mahkemesinin 2006/344 E. sayılı dosyasındaki saptamalar da dikkate alınarak sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 03/02/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15322, Karar No: 2015/10185, Tarih: 28.05.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/15322 E.  ,  2015/10185 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava Türü : Alacak

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı .... ile dava dışı şirketler arasında imzalanan ihale sözleşmeleri uyarınca çalıştığını, iş müfettişliğince işyerinde yapılan incelemede davalı ile dava dışı şirketler arasında yapılan hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olduğunun tespit edildiğini, bu tespitin yargı kararı ile kesinleştiğini, bu nedenle davacının baştan beri davalı Üniversitenin işçisi haline geldiği halde 6772 sayılı Yasa gereği ödenmesi gereken ilave tediye alacağının ödenmediğini iddia ederek bu alacağın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının kamu işçisi olma hakkını elde etmediğini, 6772 sayılı Yasa ile düzenlenen ilave tediye hakkının kamu işçilerine uygulanmakta olduğunu, davacının kamu işçisi olmadığından ilave tediye talep edemeyeceğini, davacının yüklenici firma elemanı olduğunu, bahsedilen iş müfettişi muvazaa raporunun temizlik işçilerini kapsamadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece “...Davacının, .....nden celp edilen görev tanımı ile ilgili kayıtlardan temizlik personeli olarak çalıştığı anlaşılmaktadır. Zira temizlik personeli dışında görevlerde çalışan işçilerin görevleri farklı şekilde kayıtlarda yer almaktadır. Davacının, çalışmalarında aslolan temizliktir. Bu görevde olan bir kişinin nadiren temizlik işine yakın kısa süreli başka bir iş yapması farklı bir işte istihdam edileceği anlamına gelmeyecektir. Zira farklı görevlerin farklı çalışanlar tarafından ikame edildiği kayıtlarda görülmektedir. Ara sıra getir götür işi yapılması, evrakın bir yerden bir yere götürülmesi gibi işler davacının, farklı alanlarda istihdam edildiği anlamına gelemez. Davacının, ihale ve hizmet ilişkisine uygun şekilde çalıştırıldığı, dolayısıyla iş müfettişi tespitinde yer alan muvazaanın davacı lehine düşünülmesinin mümkün olmadığı belirlenmiş, davacının 6772 sayılı Yasa kapsamında kalan davalı kurum işçisi olmadığı, ...Hukuk Dairesi Başkanlığının 21.03.2014 tarih, 2014/10417 Esas, 2014/15240 Karar sayılı yine ...Hukuk Dairesi Başkanlığının 15.05.2014 tarih, 2014/9203 Esas, 2014/14029 Karar sayılı içtihatlarının da aynı doğrultuda olduğu anlaşılmakla, ...” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacının ilave tediye ücreti talep edip edemeyeceği ihtilaflıdır.

Davacının ilave tediye ücreti talep edip edemeyeceği ihtilaflıdır.

Alt işveren; bir işyerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde kanun koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Kanun'un 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11. maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir.