muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/15379, Karar No: 2012/25646, Tarih: 13.12.2012

Belirtilen kanun hükmü ile 5510 sayılı Kanundan önce uygulamada görülen; 5434 sayılı Kanuna göre emekli maaşı alan belediye başkanlarına görev ve makam tazminatı verilirken; SSK veya Bağ-Kur'dan emekli olan belediye başkanlarına görev ve makam tazminatı verilmemesi konusundaki farklı uygulamaların önlenmesi amaçlanmıştır.

Ancak, farklı sosyal güvenlik kurumlarından emekli maaşı alan sigortalılar arasındaki bu eşitliğin sağlanması için; öncelikle sigortalıların fiili hizmet sürelerinin eşit olması gerektiği önkoşul olarak aranmıştır. Bu amaçla 5510 sayılı Kanunun Geçici m.4/XI ile, mülga 5434 sayılı Kanunun m.39 ve Ek m.68 hükümlerine atıf yapılmış; SSK ve Bağ-Kur'dan yaşlılık aylığı alan belediye başkanlarının, görev ve makam tazminatı alabilmeleri için ayrıca atıf yapılan maddelerdeki koşullara haiz olmaları gerektiği belirtilmiştir. Belirtilen koşuların varlığı halinde 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 1.10.2008 tarihinden itibaren görev ve makam tazminatının verilmesi mümkün olacaktır. Fakat, bu koşullar gerçekleşmemişse, gerçekleştiği tarihten itibaren görev ve makam tazminatının verilebileceği de m.4/XI hükmünde belirtilmiştir. Böylece, kanun koyucu, atıf yapılan maddelerde belirtilen koşulların gerçekleşmesi halinde sosyal güvenlik kurumları arasındaki (T.C.Emekli Sandığı, SSK, Bağ-Kur) farklı uygulamaların giderilmesini ve eşitliğin sağlanmasını amaçlamıştır.

Açıklanan yasal düzenlemeler karşısında; evvelce belediye başkanlığı hizmeti bulunan; gerek, T.C Emekli Sandığı mensuplarına, gerekse SSK veya Bağ-Kur'dan yaşlılık aylığı alan sigortalılara 5510 sayılı Kanunun Geçici m.4/XI hükmüne göre görev ve makam tazminatı verilebilmesi için şu koşulların gerçekleşmesi gerekmektedir:

1-)Seçimler sonucunda belediye başkanı olarak görev yapmış olmak (5510 sayılı Kanunun Geçici m.4/XI).

2-)Fiilen 25 yıl (9000 iş günü) kesenek karşılık veya prim ödemekle birlikte 60 yaşını doldurmuş olmak, ya da, 15 yıl (5400) kesenek karşılık veya prim ödemekle birlikte 61 yaşını da doldurmuş olmak (5434 sayılı Kanunun m.39/b ve k);

3-)Hizmetin en az 2 yıl süreyle gerçekleşmiş olması (5434 s.K Ek m.68);

Somut olayda, 01.08.1952 tarihinde doğan davacının, 25 fiili hizmet(9.003 gün) yılı üzerinden 15.08.1999 tarihinden itibaren SSK’dan yaşlılık aylığı bağlandığı ve seçilmek suretiyle 1994 - 2004 döneminde belediye başkanlığı yaptığı görülmektedir.

Eldeki davaya ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun geçici m.4/XI ile bu maddeyle, atıf yapılan 5434 sayılı Kanunun m. 39 hükümleri uyarınca geçmişte belediye başkanlığı yapan ve SSK yahut Bağ-Kur'dan yaşlılık aylığı alan sigortalılara; ayrıca görev ve makam tazminatı verilebilmesi için 60 yaşı doldurma koşulunun gerçekleşmesi de gerekmektedir.

Eldeki davaya ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun geçici m.4/XI ile bu maddeyle, atıf yapılan 5434 sayılı Kanunun m. 39 hükümleri uyarınca geçmişte belediye başkanlığı yapan ve SSK yahut Bağ-Kur'dan yaşlılık aylığı alan sigortalılara; ayrıca görev ve makam tazminatı verilebilmesi için 60 yaşı doldurma koşulunun gerçekleşmesi de gerekmektedir.

Mahkemece, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda, 5510 sayılı Yasanın Geçici 4/11.madde hükmüne göre görev ve makam tazminatı verilebilmesi için, belirtilen koşulların mevcut olup olmadığı yeniden araştırılıp değerlendirilerek elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 13.12.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/212, Karar No: 2007/229, Tarih: 06.11.2007

Ceza Genel Kurulu 2007/6-212 E., 2007/229 K.

**Ceza Genel Kurulu 2007/6-212 E., 2007/229 K.**

**- SANIK LEHİNE KONULMUŞ USUL KURALLARINA AYKIRILIK

- UZLAŞMA**- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 253 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 254 ]

- 1412 S. CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ KANUNU (MÜLGA) [ Madde 309 ]

**"İçtihat Metni"**

Sanığın 14.07.2004 tarihinde müşteki Recep'in apartmanın giriş boşluğunda bulunan çocuk bisikletini hırsızlayıp, kullanırken suçüstü yakalandığı iddiasıyla açılan kamu davası sonunda (Kadıköy Çocuk Man kemesi)'nce 25.05.2006 gün ve 116-261 sayı ile;

"...Sanık hakkında 765 sayılı TCK'nın 491/ilk, 522, 2253 sayılı Yasa'nın 12/2. maddesi uyarınca cezalandırılması istemi ile kamu davası açılmış, müşteki sanık hakkında davacı ve şikayetçi olmadığını, bisikietini geri aldığını bildirmiş, sanık hakkında uygulanması istenilen 765 sayılı TCK'nın ilgili hükümlerinin karşılığı sonradan yürürlüğe giren ve lehe olan 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b ve devamı maddeleri olup, öngörülen hapis cezasının ait sınırın 2 yılı aşmaması ve CMK 253. madde hükmünün birlikte değerlendirildiğinde, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 24, 5237 sayılı TCK'nın 73 ve CMK'nın 253-254. maddeleri anlamında uzlaşmanın, usul ekonomisi de gözetilerek gerçekleştiğinin kabulü gerektiği kanaatine varılmış, açılan kamu davasının uzlaşma nedeni ile düşürülmesine,.." karar verilmiştir.

Kadıköy Cumhuriyet Savcısı tarafından, uzlaşma hükümlerinin usulüne uygun olarak uygulanmadan düşme kararı verildiği gerekçesiyle hükmün sanık aleyhine temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Altıncı Ceza Dairesi'nce 12.07.2007 gün ve 17825-8922 sayı ile;

\* Sanık lehine olan hukuki kurallara aykırılığın, sanık aleyhine hükmün temyizi için Cumhuriyet Savcısına hak verdirmeyeceğini öngören 1412 sayılı CMUY'nin 309. maddesi gereğince, yerel Cumhuriyet Savcısının temyiz isteminin 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUY'nin 317. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak reddine" oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 09.08.2007 gün ve 200648 sayı ile;

"5237 say/it TCK'nın 73. maddesinin hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 8. fıkrası gereğince; suçtan zarar göreni gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olup, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı bulunan suçlarda, failin suçu kabullenmesi veya doğmuş olan zararın tümünü veya büyük bir kısmını ödemesi veya gidermesi koşuluyla mağdur ile fail özgür iradeleri ile uzlaştıklarında ve bu husus Cumhuriyet Savcısı veya hakim tarafından saptandığında kamu davası açılmaz veya davanın düşürülmesine karar verilir.

Suça sürüklenen çocuklarla ilgili olarak ise 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 24. maddesinde, kasten işlenen ve alt sınırı iki yılı aşmayan hapis (suç tarihinde 15 yaşını doldurmayan çocuklar için alt sınırı üç yıl hapis cezasını geçmeyen) ve adli para cezasını gerektiren suçlar bakımından uzlaşmanın mümkün olduğu hüküm altına alınmıştır.

Suça sürüklenen çocuklarla ilgili olarak ise 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 24. maddesinde, kasten işlenen ve alt sınırı iki yılı aşmayan hapis (suç tarihinde 15 yaşını doldurmayan çocuklar için alt sınırı üç yıl hapis cezasını geçmeyen) ve adli para cezasını gerektiren suçlar bakımından uzlaşmanın mümkün olduğu hüküm altına alınmıştır.

5271 sayılı CMK'nın 253 ve 254. maddelerinde uzlaşma işleminin nasıl yapılacağı gösterilmiştir.

5237 sayılı TCK, 5271 sayılı CMK ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nda düzenlenen uzlaşma kurumu, düzenleniş itibariyle hem maddi ceza hukuku hem de usul hukuku müessesi özelliklerini taşıyan karma bir kurumdur. Hüküm tarihinden sonra 5560 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerle 5237 sayılı TCK'nın 73. maddesinin 8. fıkrası yürürlükten kaldırılmış, uzlaşma kurumu 5271 sayılı CMK'nın 253 ve 254, maddelerinde yeniden düzenlenmiştir. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 24. maddesi de değiştirilerek suça sürüklenen çocuk hakkında CMK'nın uzlaşmaya ilgili hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmakla yetini i mistir.

Cumhuriyet Savcısının Yüksek Yargıtay Altıncı Ceza Dairesinin itirazımızla ilgili kararına neden olan temyizi kamu adına ve sanık aleyhinedir. 1412 sayılı CMUK'nın 309. maddesinin uygulanma alanı ise bulunmamaktadır.

Yargılamanın gizli yerine açık yapılması, bozmaya karşı diyeceklerinin sanığa sorulmaması gibi hususlar sanık yararına konmuş usul hükümlerine aykırılık olarak kabul edilebilir. Oysa ceza hukukumuz bakımından mağdurun tatmin edilmesi ve failin sorumluluk hissiyle davranmasının sağlanması amaçlarını öne çıkaran "onarıcı adalet" ilkesinin ürünü yeni bir kurum olan uzlaşma; maddi ceza hukuku yönü ile sanığa bazı haklar verdiği gibi suçtan zarar görene de geniş haklar tanımıştır. 5237 sayılı TCK'nın hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 73/8. maddesine göre, failin suçu kabullenmesi ve doğmuş olan zararın tümünün veya büyük bir kısmının ödenmesi veya giderilmesi koşuluyla fail ile mağdur özgür iradeleriyle uzlaştıklarında davanın düşürülmesine karar verilecektir. Uzlaşma yalnız sanık yararına getirilmiş bir müessese olmayıp, şikayetçinin zararının tamamının veya bir kısmının giderilmesine yönelik olan ve böylece israfların anlaşması neticesinde yargılama faaliyetinin yapılmamasını veya başlamış olan yargılamanın sona erdirilmesini sağlamaktadır. Yüksek Mahkememiz açısından (İBK 11.04.1983-2/2) "1- Kamu davasının açılmasını önlemesi durumunda usul hukuku kurumu, 2- Açılmış kamu davasının ortadan kaldırılması durumunda ise ceza ilişkisinin düşmesi sonucunu doğurduğundan suç hukuku kurumu"dur. Prof. Dr. Feridun Yenisey'e göre, "uzlaşma, cezai bir uyuşmazlığın mahkeme dışında fakat adli ve mağdurun zararının giderilmesini sağlayacak bir biçimde halledilmesidir.

Maddi ceza hukuku açısından davayı düşüren sebeplerdendir" (Ceza Muhakemesi Hukukunda Uzlaşma, 2005, s. 247). Uzlaşma ve Önödeme isimli kitapta ise, "uzlaşma devletle kişi arasındaki ceza ilişkisini sona erdirmesi itibariyle bir maddi ceza hukuku, suç hukuku kurumudur" denilmektedir (Şeydi Kaymaz-Hasan Tahsin Gökcan, Ankara 2005, s. 74). Çocuk Koruma Kanunumun 24. maddesinin 5560 sayılı değişiklikten önceki hükümleri suça sürüklenen sanık lehine olduğundan, 5560 sayılı Kanun'un 41. maddesiyle yapılan değişikliğin uygulanmasıyla ilgili olarak usul hükümleri aksine suç tarihi itibariyle iehe-aieyhe değerlendirmesi de söz konusu olacağından, tek bu nedenle bile maddi hukuk kapsamındaki bir müessese söz konusudur." görüşüyle temyiz isteminin reddine ilişkin kararının kaldırılarak, esas yönünden dosyanın temyiz incelemesi için Özel Daire'ye gönderilmesine karar verilmesi itiraz yasa yoluyla talep edilmiştir.

Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığı'na gönderilmekle, Ceza Genel Kuru-lu'nca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

Yerel mahkemece, 18 yaşından küçük sanık Kaan'ın suç tarihinde, müşteki Recep'e ait olan apartmanın giriş boşluğunda bulunan çocuk bisikletini hırsızlık suretiyle aldıktan sonra kullanırken suçüstü yakalanmasından ibaret maddi olayda; Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulu'nca çözümlenmesi gereken hukuksal uyuşmazlık; uzlaşmanın CYUY'nin 309. maddesi kapsamında sadece sanık lehine konulmuş bir kural olup olmadığına, uzlaşma kurumunun yasal şartları yerine getirilmeden uygulanması ve kamu davasının düşürülmesi halinde Cumhuriyet Savcısının, sanık aleyhine temyiz davası açmaya hak sahibi olup olamayacağına ve bu ahvalde CYUY'nin 309. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunup bulunmadığına ilişkindir.

5320 sayılı Yasa'nm 8/1. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, "maznunun lehine olan kaidelere muhalefet" başlıklı CYUY'nin 309. maddesi;

n Maznunun lehine olan hukuki kaidelere muhalefet, maznunun aleyhine hükmün bozdurulması için Cumhuriyet Müddeiumumiliğine bir hak vermez." şeklindedir.

CYUY'nin 309. maddesinde yer alan "sanık lehine" sözünün, "sadece sanık lehine konulmuş olan" biçiminde, "hukuki kaideler" sözünün de "usul kuralları" olarak anlaşılması gerektiği öğreti ve uygulamada kabul görmektedir.

Ceza yargılamasının temel amacı olan, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına doğrudan ya da dolaylı hizmet eden, yargılamanın diğer süje-lerinin hukukunu ilgilendiren, ceza yargılamasının sair temel ilkeleriyle irtibatlı bulunan usul kuralları, 309. maddede tanımlanan "salt sanık yararına vazedilmiş kurallar" kapsamında sayılmamaktadır.

Bu nedenledir ki, son söz hakkının sanığa verilmemesi dahi, sanık aleyhine hükmün bozulması için C.Savcısına temyiz davası açmak hakkını verir sayılmıştır.

Öte yandan, uzlaşma kurumunun hukuksal niteliği ve sadece sanık lehine konulmuş bir hukuk kuralı olup olmadığı değerlendirildiğinde;

Bu nedenledir ki, son söz hakkının sanığa verilmemesi dahi, sanık aleyhine hükmün bozulması için C.Savcısına temyiz davası açmak hakkını verir sayılmıştır.

Öte yandan, uzlaşma kurumunun hukuksal niteliği ve sadece sanık lehine konulmuş bir hukuk kuralı olup olmadığı değerlendirildiğinde;

"Uzlaşma" müessesesi Türk Ceza ve Ceza Yargılaması Hukuku'na 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Yasası ve 5271 sayılı Ceza Yargılaması Yasası'yla geçmiş, CYY'nin konuya ilişkin 253 ve 254. maddeleri 06.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa ile değiştirilerek, müessese daha geniş kapsama ve daha etkin sonuç verecek bir uygulamaya kavuşturulmuştur.

MUzlaşma"nın biçimi itibariyle bir ceza yargılaması müessesesi olduğu açık ise de, sonuçları itibariyle maddi ceza hukukunu da ilgilendirdiği tartışmasızdır.

Yasa koyucu uzlaşmanın düzenlendiği CYY'nin 253. maddesinin gerekçesinde müesseseyle hangi amacı güttüğünü açıklamaktadır. Anılan gerekçede; n...XXT. Yüzyıl adalet sistemi, ceza adaleti yerine getirilirken, mağdurun tatmin edilmesini de ön plana çıkarmış bulunmaktadır: Suça karşı sadece ceza yaptırımı yeterli değildir; zararın giderilmesi ve onarım en başta gelen amaç sayılmalıdır... uzlaşmanın hedefi suçun işlenmesinden sonra fail ve mağdur arasında meydana gelen çekişmeyi, hakim veya Cumhuriyet Savcısının ya da onların atayacakları bir uzlaştırmacının girişimleriyle çözmek hem adaleti sağlamak ve hem de mağduru tatmin etmektir. Böylece zarar giderilince fail ile mağdur arasında barış sağlanabilecektir. Gerçi uzlaşma dışındaki bir kısım yollarla da tazminatın sağlanması olanağı vardır. Ancak uzlaşma kurumunda zararın giderilmesi onarım yanında ayrıca bir moral unsurunun da sağlanmasını olanaklı kılmaktadır. Uzlaşma böylece özel önleme işlevine yardım ettiği gibi genel olarak kamunun yararlarının korunmasını da sağlamaktadır../' ifadelerine yer verilmekte, TBMM Adalet Komisyonu'nun CYY'ye ilişkin raporunda da, uzlaşmanın suç mağdurunun uğradığı zararların karşılanmasını mümkün kılabilmek açısından etkin bir yol olarak öngörüldüğü belirtilmektedir.

Ekonominin gelişmeye başlayıp sosyal yaşamın karmaşık hale dönüş-mesiyle alışılan suçların yanısıra yeni birçok suç tipi ortaya çıkmıştır. Bu durum mahkemelerin iş yüklerinin hızla artmasına ve ceza yargılamalarının uzamasına neden olmuştur. Öte yandan ceza yargılamasında mağdurun daha fazla ön plana çıkmaya başlamasıyla, uyuşmazlıkların dava konusu olmadan ve mağdurun tatmin edilmesiyle sonuçlandırılması gereksinimi doğmuştur.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin bazı tavsiye kararlarında, basit nitelikteki suçlarda, adli makamların uyuşmazlığın kovuşturma öncesinde ve mahkeme dışında uzlaşma yolu ile halledilmesinin üye ülkelere tavsiye edilmesi kabul edilmiştir. Yine ceza yargılamasının en önemli amacının suçun işlenmesiyle doğan maddi ve manevi mağduriyetin giderilmesi olduğu Birleşmiş Milletlerin 29.11.1985 tarihli deklarasyonunda da vurgulanmıştır.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin bazı tavsiye kararlarında, basit nitelikteki suçlarda, adli makamların uyuşmazlığın kovuşturma öncesinde ve mahkeme dışında uzlaşma yolu ile halledilmesinin üye ülkelere tavsiye edilmesi kabul edilmiştir. Yine ceza yargılamasının en önemli amacının suçun işlenmesiyle doğan maddi ve manevi mağduriyetin giderilmesi olduğu Birleşmiş Milletlerin 29.11.1985 tarihli deklarasyonunda da vurgulanmıştır.

Bu gelişmelerin sonucu ve yansıması olarak; Türk ceza yargılaması sistemine alınan uzlaşmanın, sadece sanığa değil, aynı zamanda ve öncelikle, mağdurun zedelenen hukukunun düzeltilmesine hizmet amacı güttüğü ve böylece taraflar arasında suç nedeniyle oluşan husumetin giderilmesini de temin ederek toplum huzurunu tesis etmeyi hedeflediği tartışmasızdır.

Bu nedenledir ki; "uzlaşma hükümleri" sadece sanık lehine konulmuş usul kuralları kapsamında olmadıklarından ve CYUY'nin 309. maddesi kapsamında da mütalaa edilemeyeceğinden bu kuralların ihlali halinde Cumhuriyet Savcısının sanık aleyhine temyize başvurma hakkının bulunduğunun kabulü zorunludur.

Bu değerlendirmeler ışığında; yerel mahkemenin uzlaşmayı usulüne uygun olarak uygulamadığı gerekçesiyle Cumhuriyet Savcısı tarafından sanık aleyhine yapılan temyizin, Özel Daire'ce CYUY'nin 309. maddesi gerekçe gösterilerek reddi isabetli değildir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne, Özel Daire kararının kaldırılmasına ve dosyanın Özel Daire'ye gönderilmesine karar verilmelidir.

Sonuç: Açıklanan nedenlerle;

1-

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2-

Yargıtay Altıncı Ceza Dairesi'nin 12.07.2007 gün ve 17825-8922 sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-

Esasa ilişkin temyiz İncelemesi yapılması için dosyanın Yargıtay Altıncı Ceza Dairesi'ne gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine 06.11.2007 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/7673, Karar No: 2008/9328, Tarih: 15.07.2008

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2008/7673 E.  ,  2008/9328 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 13.02.2007 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 28.12.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı Hazine, 5584 ada 4 parsel sayılı taşınmazdaki davalı payının 1984 sayılı mera parselinden geldiğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil ile 3194 sayılı yasanın 11/2-3 maddeleri uyarınca tapu kaydına yazılan şerhin silinmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, 4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3. maddesindeki koşulların belediye yararlarına gerçekleştiğini savunmuş, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazdaki davalı payının mera ile ilgisi bulunmayan 2089 parsel sayılı taşınmazdan geldiği, taşınmazın boş arsa olmakla birlikte sanayi alanında kaldığı , batısında ve güneyinde imar yollarının ve etrafında fabrikalar bulunduğu ve yerleşim alanı haline geldiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı temyiz etmiştir.

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden 30 hektar 3406 metrekare yüzölçümlü 1984 parsel sayılı taşınmazın mera vasfıyla tespit edildiği, taşınmazın bulunduğu ... köyünün Büyükşehir belediyesi sınırları içine alınması nedeniyle 13.7.1988 tarihli belediye encümen kararı ile 3194 sayılı Yasanın 11 ve 1580 sayılı Yasanın 159 maddelerinden söz edilerek “ arsa “ vasfı ile belediye adına tescil edildiği, 29.11.1996 tarihinde belediye tarafından özel şahıslara ait iken şehirler arası otobüs terminal alanı olarak kamulaştırılan 2089 parsel sayılı taşınmaz ile tevhit edildiği, tevhit sonuçu oluşan 2108 parsel sayılı taşınmazın aynı tarihte 2109, 2110 , 2111 ve 2112 parsel sayılı taşınmaz olarak ifraz edildiği , 20.2.2003 tarihinde de 3194 sayılı Yasanın 18 maddesi uyarınca 2111 parsel sayılı taşınmazın 17857 metrekarelik kesiminin uygulama alanı içine alındığı ve uygulama neticesinde 19 adet imar parselinin oluştuğu , dava konusu parselinde bu imar parsellerinden bir tanesi olduğu anlaşılmıştır.

İmar planı içindeki meralar planın onayıyla birlikte hukuki bakımdan meralık vasfını yitirir. Bu yerlerden genel hizmete ayrılanların ( yol, ..., yeşil saha, gibi ) belediye veya özel idareye bedelsiz terkini gerekir. İmar planında genel hizmetler dışında özel mülkiyete konu olabilecek konut, sanayi ve ticaret alanı olarak belirlenmiş alanlarda kalan meralar ise bu vasıflarını yitirmeleri halinde Hazine adına tescili gerekir.( Danıştay 1. Dairesinin 1988/328 E, 1989/19 K. sayılı mütalaası ) Belediye adına tescili gerekmeyen yerler belediye adına tescil edilmiş ise << Yolsuz Tescil >> olacağından Hazine her zaman bu iddia ile dava açabilir. Ne var ki, başlangıçtaki tescil işlemi yolsuz tescil olsa da 4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3. maddesi hükmü bu tür tescil işlemlerinin davalı ... adına devam etmesi olanağı sağladığından, artık burada 4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3. maddesi şartları üzerinde durulması gerekir.

4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3. maddesine göre işlem yapabilmek için;

a- Mera, 4342 sayılı kanunun geçici 3. maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 03.05.2005 tarihi itibariyle Belediye ve mücavir alan sınırları içersinde bulunmalıdır. Zira bu tarih itibariyle köy sınırları içersinde bulunan veya bu tarihten sonra Belediye ve mücavir alan sınırları içersine alınan meralarda bu madde hükümlerinin uygulanma olanağı yoktur.

b- Mera, 01.01.2003 tarihinden önce kesinleşmiş imar planı içersinde kalmalıdır. Bu tarihten sonra imar planı içersine alınan veya imar planı bulunmayan yerlerdeki meralarda bu madde hükmü uygulanmaz. Yasa hükmünde geçen «İmar Planından» maksat ise, her türlü ölçekteki plan yani nazım, uygulama veya mevzi imar planıdır.

c- Meranın, yerleşim yeri olarak işgal edilmesi, yani bu şekilde kullanılması, yerleşim ve işgal durumunun da 01.01.2003 tarihinden önce var olması gerekir. Bu tarihten sonra işgal edilerek yerleşim yeri olarak kullanılan meralarda bu madde hükmü uygulanamaz. Yerleşim yeri ise, konut , konaklama, turizm, sanayi, askeri ve benzeri amaçlar için kullanılmak üzere planlanarak yapılaşmış veya eskiden beri bu amaçlarla kullanılan şehir, kasaba ve beldelerin üzerinde yapılaşma bulunan yerleşik alanlarını ifade etmektedir.

d- Diğer bir koşul da; meranın, mera niteliği ile kullanılmasının teknik açıdan mümkün bulunmamasıdır.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında , dava konusu taşınmazın üzerinde yapı bulunmadığı ve yukarıda ( c ) fıkrasında açıklanan yerleşim yeri olarak işgal edilme koşulunun gerçekleşmediği anlaşılmıştır.

d- Diğer bir koşul da; meranın, mera niteliği ile kullanılmasının teknik açıdan mümkün bulunmamasıdır.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında , dava konusu taşınmazın üzerinde yapı bulunmadığı ve yukarıda ( c ) fıkrasında açıklanan yerleşim yeri olarak işgal edilme koşulunun gerçekleşmediği anlaşılmıştır.

Az yukarıda açıklandığı gibi davalı payının bir kısmı özel şahıslara ait iken belediye tarafından kamulaştırılan 2089 parsel sayılı taşınmazdan, bir kısmı ise 1984 sayılı mera parselinden gelmiştir. Hal böyle olunca, belediye tarafından yapılan tevhit ve ifraz işlemleri ile 3194 sayılı yasanın 18 maddesi uyarınca yapılan imar uygulamaları göz önüne alınarak H.U.M.K.nun 275 maddesi uyarınca dava konusu 5584 ada 4 no’lu parseldeki davalı payının ne kadarının 1984 sayılı mera parselinden geldiği uzman bilirkişiye hesaplattırılmalı ve belirlenen bu pay yönünden davanın kabulüne karar verilmelidir.

Mahkemece, bu yönler gözetilmeksizin davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığından karar bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 15.07.2008 tarihinde oy birliği ile karar verildi.