muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/11748, Karar No: 2010/6984, Tarih: 10.06.2010

**4. Hukuk Dairesi         2009/11748 E.  ,  2010/6984 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 05/09/2008 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 21/07/2009 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili ve davalı vekili taraflarından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davacının diğer temyiz itirazına gelince; dava, trafik kazası nedeniyle desteğin ölümünden dolayı uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, taraflarca temyiz olunmuştur.

Borçlar Yasası'nın 47. maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.

Dava konusu olayın oluşu, davacının ölene yakınlığının derecesi, tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde, davacı yararına takdir edilen 3.000,00 TL manevi tazminat azdır. Daha üst düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere kararın bozulması gerekirse de belirlenen bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 438/son maddesi gereğince, davacı yararına 5.000,00 TL manevi tazminat takdir olunmak suretiyle, kararın düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenlerle hüküm bölümünün 1 nolu bendinde yer alan "…3.000,00 (üçbin)…" biçimindeki sayı ve sözcük dizisi silinerek yerine "…5.000,00…" sayı dizisinin yazılmasına; harç alınmasına ilişkin 2 nolu bendinde yer alan "…162,00…" ve "…243,00…" biçimindeki sayı dizileri ayrı ayrı silinerek yerlerine sırası ile "…270,00…" ve "…135,00…" sayı dizilerinin yazılmasına; davacı yararına avukatlık ücreti takdirine ilişkin 5 nolu bendinde yer alan “…575,00…” biçimindeki sayı dizisi silinerek yerine “…600,00…” sayı dizisinin yazılmasına; davalı yararına avukatlık ücreti takdirine ilişkin 6 nolu bendinde yer alan “…575,00…” biçimindeki sayı dizisi silinerek yerine “…600,00…” sayı dizisinin yazılmasına; davalının tüm, davacının öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddiyle kararın düzeltilmiş bu biçiminin ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine ve temyiz eden davacıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 10/06/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/4565, Karar No: 2023/3189, Tarih: 09.11.2023

**3. Hukuk Dairesi         2023/4565 E.  ,  2023/3189 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki adi ortaklığın fesih ve tasfiyesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalıların 29.12.2005 tarihinde noterlikte yapılan ... ortaklığı sözleşmesi ile ... İli ... İlçesinde 304 konut, 81 sıraevi ve sosyal donatısı ada içi ve genel altyapı ve çevre düzenlemesi yapım işi için adi ortaklık kurduklarını, sözleşmeye göre taraf şirket temsilcilerinin ayrı ayrı imza yetkisine sahip olduklarını, adi ortaklık adına alınan işin tamamlandığını ve geçici kabulünün yapıldığını, bu anlamda artık ortaklığın gayesinin ve kuruluş amacının gerçekleştiğini, düzenlenen istihkakların davalılar tarafından alındığını, bu hususta müvekkili şirkete bilgi verilmediğini, özellikle müvekkili şirketin pilot ortak olması nedeni ile işten dolayı ödenmeme ihtimaline binaen doğmuş borçlar ile vergi ve sigorta borçlarından sorumlu olacağını ileri sürerek; adi ortaklığın fesih ve tasfiyesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

II. CEVAP

Davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 12.12.2012 tarihli ve 2009/166 E., 2012/477 K. sayılı kararıyla; davanın adi ortaklığın üstlendiği işin geçici kabulünün yapılmasıyla amacına ulaştığı ve davalıların istihkaklara ilişkin bilgi vermediği iddiasıyla açıldığı, 02.12.2005 tarihli "... Ortaklığı Sözleşmesi"nin konusunun tarafların ... İli ... İlçesinde 304 konut, 81 sıraevi ve sosyal donatısı ada içi ve genel altyapı ve çevre düzenlemesi yapım işi olduğu, sözleşmenin 13 üncü maddesinde "... ortaklığı süresi 3 üncü maddede yazılı amacın gerçekleşip kar/zarar paylaşılması ve vergisel yükümlülüklerden sonra sona erer" hükmüne yer verildiği, TOKİ'den getirtilen belgerden ... ortaklığına ilişkin kesin hakediş tahakkukunun yapılmadığının belirlendiği, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 535 inci maddesinde adi ortaklığın feshi nedenlerinin sayıldığı, adi ortaklığın amacının üstlenilen inşaatın tamamlanması olduğu, TOKİ'nin 01.08.2012 tarihli cevabi yazısından kesin hakediş yapılmadığından henüz inşaatın yapımına dair sürecin devam ettiğinin bildirildiği, ... ortaklığı sözleşmesinde ortaklığın sona ermesini inşaatın bitirilmesi vergi yükümlülüğünün bitmesine bağlandığı, kesin hakediş yapılmadığına göre inşaatın hukuki süreci ve vergi boyutunun devam ettiği, ... ortaklığın amacının henüz gerçekleşmediği ancak gerçekleşme ihtimalinin bulunduğu, vergisel yükümlülükler sona ermediğinden fesih şartlarının oluşmadığı, davacı tarafından haklı sebep iddiasının somutlaştırılarak ispat edilemediği ve TOKİ'deki kesin hesap süreci devam ettiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 15.03.2018 tarihli ve 2016/11330 E., 2018/2549 K. sayılı ilamıyla; davacı tarafça adi ortaklığın feshi ile tasfiyesinin talep edildiği, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.12.2015 tarihli ve 2014/217 E., 2015/1145 K. sayılı ilamı ile davalı şirketlerden ... İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. iflasına karar verildiği, bu kapsamda Türk Borçlar Kanunu'nun 639 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında adi ortaklığın sona erme sebeplerinden biri olarak gösterilen bir ortağın iflas etmesinin gerçekleştiği, öyle ise mahkemece uzman bilirkişi kurulundan alınacak rapor doğrultusunda, uyuşmazlığın Türk Borçlar Kanunu'ndaki maddeler halinde belirtilen sıra ve yöntem izlenerek çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma sonrası yapılan yargılama sürecinde davalı ... Ltd. Şti. hakkında verilen iflas kararının temyiz incelemesi nedeniyle bozulduğu, yeniden yapılan yargılama sonunda 24.04.2018 tarihli karar ile dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair verilen kararın kesinleştiği, ortaklığın sona erme sebeplerinin somut olayda bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine

karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; hükmün, bozma kararına ve dosya kapsamındaki delil ve istemlere aykırı olduğu, davacı şirketin kayıtlara ulaşamaması/dosyaya dahi ibrazının sağlanamaması, ödemelerin diğer ortaklarca tahsil edilerek adi ortaklık hesabına aktarılmaması, tüm ortaklık yükümlülüklerinin davacı şirket tarafından karşılanmasına karşın diğer ortakların ödemelerdeki paya iştirak etmemeleri, aşamalarda ortaklardan biri ile ilgili verilmiş iflas kararları vb. nedenlerin haklı neden olduğunu, bozma kararında yapılması gereken işlemler silsilesi açık bir biçimde işaret edilmesine karşın Mahkemece bu gerekliliklerin ifa edilmediğini, delillerin değerlendirmesinde hataya düşüldüğünü ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, adi ortaklığın fesih ve tasfiyesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 1 inci maddesi.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 639 uncu maddesi.

3.Değerlendirme

Davalılardan ... İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti aleyhine açılan iflas davasının temyize konu dava tarihinden sonra açıldığı, iflas kararının da bozma ilamı sonrasında davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği ve kararın kesinleştiği nazara alındığında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 639 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında adi ortaklığın sona erme sebeplerinden biri olan ortaklardan birinin iflası gerçekleştiğinin kabulü mümkün olmadığı, dava tarihi itibariyle 6098 sayılı Kanun'da sınırlı sayıda sayılan adi ortaklığın sona erme sebeplerinin somut olayda bulunmadığı, davacı tarafından haklı sebep iddiası somutlaştırılarak ispat edilemediği anlaşılmakla; temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davanın reddine karar verilmesi yerinde olup, davacının temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 439 uncu maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 439 uncu maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

09.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16703, Karar No: 2014/19083, Tarih: 20.10.2014

**7. Hukuk Dairesi         2014/16703 E.  ,  2014/19083 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Adana 3. İş Mahkemesi

Tarihi : 17/06/2014

Numarası : 2013/1118-2014/547

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine

2-Davacı, davalı üniversitenin hizmet alımı yaptığı şirketler aracılığıyla üniversite hastanelerinde temizlik işçisi olarak çalıştığını ve Bölge Çalışma Müdürlüğünün yaptığı muvazaa tespiti nedeniyle kendisine ödenmeyen yasal ilave tediye alacağının ödetilmesini istemiştir.

Davalı, davacının kurumun işçisi olmadığı için ilave tediye alacağına hak kazanmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, muvazaa tespitine dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacının ilave tediye ücretine hak kazanıp kazanmadığı konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun ile düzenlenmiştir. Kanunun 1 inci maddesinde, Devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir.

Buna göre;

İşveren kapsamı yönünden Devlete ve ona bağlı olmak üzere,

1-Genel, katma ve özel bütçeli daireler,

2-Sermayesi değişen kurumlar,

3-Sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ve bunlara bağlı kuruluşlar,

4-Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar,

5-3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete ait olan veya bu sermeye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları,

3460 sayılı Yasa bugün itibari ile yürürlükte olan bir yasa değildir. 3659 sayılı Yasa ise, banka ve Devlet kurumlarında çalışan memurların aylıkları ile ilgili düzenleme getirmiş ve halen yürürlüktedir. Bu Yasanın 1 inci maddesinde, kapsama dahil kurumlar daha ayrıntılı açıklanmıştır.

Yukarda belirtilen kurumlarca, sermayesinin yarısından fazlasına iştirak suretiyle kurulan kuruluşlar ve bunların aynı nispette iştirakleriyle vücut bulan kurumlar, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar veya satın alınıp belediyelere bağlanan müesseseler de Kanun kapsamına alınmıştır.

Yukarda belirtilen kurumlarca, sermayesinin yarısından fazlasına iştirak suretiyle kurulan kuruluşlar ve bunların aynı nispette iştirakleriyle vücut bulan kurumlar, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar veya satın alınıp belediyelere bağlanan müesseseler de Kanun kapsamına alınmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayılmıştır. Bu cetvellerde Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu idareleri, Özel Bütçeli İdareler, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Sosyal Güvenlik Kurumlarında çalışanların kanun kapsamında olduğunun kabulü gerekir.

Sonuç itibari ile kapsam bakımından, Devlet tarafından yasa ve yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanacağı görülmektedir.

Somut olayda, davalının hizmet alım ihalesinin muvazaaya dayandığı yönündeki tespit nedeniyle taşeron işçisi olan davacının da ilave tediye alacağına hak kazandığı mahkemece kabul edilmiş ise de bu kabul hatalıdır. Bölge Çalışma Müdürlüğü (BÇM)“asıl işverenlikçe yapılan temizlik işleri sözleşmesine, malzemeli temizliğe ek olarak; hasta ve hastaya ait materyellarin taşınması, hastaların ve hasta yakınlarının yönlendirilmesi ve hasta evraklarının kayıt altına alınması hizmetleri, çamaşırhanedeki çamaşır yıkama, sıkma, kurutma, ütüleme vb. hizmetlerin de yapılacağı şeklinde kapsamının genişletildiği,” hususunu tespit edip bu kısmın muvazaalı olduğunu kabul etmiştir. Ancak, davacı, işyerine, temizlik elemanı olarak alınmış ve temizlik elemanı olarak görev yapmış olup başka bir işte çalıştırılmamıştır. BÇM tarafından, temizlik işçisi yönünden yapılmış bir muvazaa tespiti yoktur. Hal böyle olunca davacının davasının reddi gerekirken hatalı değerlendirme ile kabulü isabetsiz olup bozma nedenidir.

O halde davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, 20/10/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10422, Karar No: 2015/17840, Tarih: 14.05.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/10422 E.  ,  2015/17840 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş akdinin haklı veya geçerli bir neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkeme, emsal davalardaki bilirkişi raporlarına itibarla; davalı şirkette bir çok çalışanın işten çıkarıldığı, işverenin keyfi uygulama yapmadığı, tutarlılık ve ölçülülük ilkesine uygun davrandığı, feshin geçerli nedene dayandığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesinde işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri kavramına yer verildiği halde, işletmesel karar kavramından sözedilmemiştir. İşveren amaç ve içeriğini belirlemekte serbest olduğu kararlar, yönetim hakkı kapsamında alabilir. Geniş anlamda, işletme, işyeri ile ilgili ve işin düzenlenmesi konusunda, bu kapsamda işçinin iş sözleşmesinin feshi dahil olmak üzere işverenin aldığı her türlü kararlar, işletmesel karardır.

İşverenin, mevcut olan iş sayısını fiilen mevcut olan iş ihtiyacına uyumlaştırmak için açıkça ifade etmediği kararları, “gizli, örtülü” işletmesel karar olarak nitelendirmektedir. Bu tür durumlarda, işletmesel kararın mevcudiyeti, iş sözleşmesinin feshi için gösterilen sebepten çıkarılır. Bir başka anlatımla, böyle hallerde, İş Kanunu’nun 18’nci maddesi uyarınca işletmesel gereklere dayalı feshin söz konusu olabilmesi için varlığı şart olan açıkça işletmesel kararın mevcudiyetinin yerine, bir nevi işverence açıklanan işletme dışı sebep ikame edilmektedir.

İşverenin işyerinde işçi sayısını azaltma yönünde kendini zorunlu görmesine yol açan durumun, onun tarafından daha önce alınan hatalı bir karara dayanması, iş sözleşmesinin feshini İş Kanunu’nun 18’nci maddesi anlamında geçersiz kılmaz. İş sözleşmesinin feshine yol açan işletmesel kararın yargı denetimine tabi olmaması, hatalı olarak alınan işletme kararları açısından da söz konusudur. Bir başka anlatımla, yargıç, işletmesel kararı denetleyemeyeceğinden onun hatalı olup olmadığını da denetleyemeyecek; dolayısıyla işletme kararının hatalı olduğu gerekçesi ile feshin geçersizliğine kararı veremeyecektir

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan fesihte, yargısal denetim yapılabilmesi için mutlaka bir işletmesel karar gerekir. İş sözleşmesinin iş, işyeri veya işletme gereklerine dayalı olarak feshi, işletmesel kararın sonucu olarak gerçekleşmekte, fesih işlemi de işletmesel karar çerçevesinde değişen durumlara karşı işverene tepkisini oluşturmaktadır. Bu kararlar işletme ve işyeri içinden kaynaklanan nedenlerden dolayı alınabileceği gibi, işyeri dışından kaynaklanan nedenlerden dolayı da alınabilir. Bu nedenler, bir ya da birden fazla işçinin işyerinde çalışmaya devam etmesi gerekliliğini doğrudan veya dolaylı olarak ortadan kaldırıyorsa, dikkate alınmalıdır.

İşçinin işletmedeki işyerinin kaybına, iş ilişkisinin feshine yol açan işletme dışı sebepleri, piyasa olayları belirler. İşletmenin doğrudan doğruya etkisinin olmadığı bütün sebepler, işletme dışı sebeplerdir. Siparişlerdeki azalma, pazarlama güçlükleri, satış ve sürümde azalma, hammadde yokluğu, enerji sıkıntısı, kamu işyerlerinde devlet bütçesinden kaldırılması, meteorolojik sebepler işletme dışı sebeplere örnek gösterilebilir. İşletme dışı sebepler, işletme gereklerine dayanan fesih için, ancak, bu sebepler, işyerinde işgücü fazlasına neden olmuşsa, önem arzeder. İşveren, işletme dışı sebeplerin zorunlu kıldığı işletmesel süreçteki yapısal değişimi somut olarak ortaya koyarak bunun belirli çalışma yerlerinde azalmaya yol açtığını göstermelidir. Bir başka anlatımla, işveren, fiili verileri, işçilerin karşı vakıalar ile itiraz edebileceği ve mahkemelerce denetlenebilmesine imkan sağlayacak şekilde somut ve ayrıntılı olarak ortaya koymalıdır. İşletme dışı sebeplerin doğrudan doğruya etkisinin olduğu durumlarda, fesih, ileri sürülen işletme dışı sebep fiilen mevcut olduğunda ve işçinin çalışmaya devam etme olanağını ortadan kaldırdığında İş Kanunu’nun 18’nci maddesi anlamında geçerli bir sebebe dayanır. İşletme dışı sebebin mevcut olup olmadığı ve bu sebeplerin işletmenin işgücü ihtiyacına doğrudan doğruya etkileri, mahkemelerce tamamen denetlenebilir. Mahkeme, işletme dışı sebebin işletmedeki iş miktarına etki edip etmediği ediyorsa ölçüsünü ve bu suretle işletmedeki işçi sayısına etki edip etmediği; ediyorsa ne kadarına etki ettiğini tespit eder. İşveren, işletme dışı sebeplerin varlığına dayanırsa, gerekçe yönünden kendisini bağlar. Dolayısıyla, işveren, işe iade davasında, işletme dışı sebeplerin kendisi tarafından iddia edilen kapsam ve yoğunlukta fiilen mevcut olduğunu ispat etmek zorundadır. İşveren, işletme dışı sebeplerle işyerinde işçi sayısının azaltılması arasındaki bağlantıları ortaya koymalıdır. Yeniden yapılanma kararı(kurucu işveren kararı) işletme gereklerine dayanan fesihle sonuçlanırsa, işletme dışı sebepler, işçilerin işletmedeki işyerlerini kaybetmelerinin doğrudan değil; dolaylı sebebi olmuş olur. Bu durumda, iş sözleşmesinin feshini doğrudan sebebini, yapısal karar ve tedbirler teşkil edecektir.