muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/15835, Karar No: 2012/17857, Tarih: 12.11.2012

**11. Hukuk Dairesi         2012/15835 E.  ,  2012/17857 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 20.03.2012 tarih ve 2012/761 D. İş. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi ihtiyati haciz isteyen vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ..... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

İhtiyati hacze itiraz edenler vekili, ihtiyati haciz talep eden ile müvekkileri arasında herhangi bir ticari ve hukuki ilişkinin bulunmadığını, borçlu ..., senette kefil olarak ismi yer alan babası ...'un işl

rini vekaleten yürüttüğünü, dolayısıyla lehtar adına hareket eden şüphelilerin ...'un babası yerine imza atmalarını sağladığını, ayrıca müvekkillerinin ikametgahının İstanbul olduğunu ve senet metninde İstanbul icra ve mahkemelerinin yetkili olduğunun belirtildiğini dolayısıyla ihtiyati haciz kararının yetkisiz mahkemece verildiğini ileri sürerek ihtiyati haciz kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

İhtiyati haciz isteyen vekili, bonoda müvekkilinin alacaklı sıfatını taşımadığı yönündeki iddiaların bu dava ile dile getirilemeyeceğini, söz konosu bonoda şirketin ikamet adresinin Gaziantep olması nedeniyle ve borçlulardan birinin ikamet adresindeki mahkemeler ve icra dairesinin yetkili olabileceğini savunarak, talebin reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm kanıtlara göre, ihtiyati haciz kararına konu senette yetkili mahkemenin İstanbul olarak yazıldığı, ayrıca borçluların yerleşim yeri adresinin de Küçükçekmece/İstanbul olduğundan bu durum karşısında Gaziantep mahkemelerinin ihtiyati haciz kararı vermeye yetkisiz olduğu, İstanbul Mahkemelerinin ihtiyati haciz kararını vermeye yetkili olduğu gerekçesiyle, itirazın kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmiştir.

Kararı, ihtiyati haciz isteyen vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, ihtiyati haciz isteyen vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, ihtiyati haciz isteyen vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 12.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9994, Karar No: 2021/9529, Tarih: 02.11.2021

**12. Hukuk Dairesi         2021/9994 E.  ,  2021/9529 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

DAVACILAR :

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Somut olayda borçlular hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile başlatılan takibe karşı borçluların icra mahkemesine verdiği dilekçede, sair iddialarla hesap kat ihtarının usule uygun tebliğ edilmediği bu nedenle icra emri gönderilemeyeceği iddiasında bulunulduğu ve dairemizce karar düzeltme talebinin kabulü üzerine yapılan bozmada borçlulara ihtarname tebliğlerinin usule uygun olup olmadığı incelenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği yönünde bozulduğu mahkemece bozmadan sonra HMK'nun 320/4. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği görülmektedir.

İİK'nun 18/3. maddesi; “Aksine hüküm bulunmayan hallerde icra mahkemesi, şikayet konusu işlemi yapan icra dairesinin açıklama yapmasına ve duruşma yapılmasına gerek olup olmadığını takdir eder; duruşma yapılmasını uygun gördüğü takdirde ilgilileri en kısa zamanda duruşmaya çağırır ve gelmeseler bile gereken kararı verir” hükmünü içermektedir.

Borçlunun icra mahkemesine başvurusu İİK.nun 16. maddesi kapsamında şikayet niteliğinde olup, şikayetçi borçlunun geçerli bir mazeret bildirmemiş ve duruşmaya gelmemiş olması, HMK'nun 150/1. maddesine göre dosyanın işlemden kaldırılmasını ve sonuçta 150/4. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesini gerektirmez.

O halde mahkemece, borçlular yönünden başvurunun şikayet niteliğinde olduğu gözetilerek işin esasının incelenmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın açılmamış sayılması yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçluların temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02.11.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1616, Karar No: 2022/5394, Tarih: 30.03.2022

**11. Ceza Dairesi         2022/1616 E.  ,  2022/5394 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

HÜKÜM : Beraat

Dairemizin 20.02.2020 tarihli, 2019/4380 Esas ve 2020/1627 Karar sayılı bozma ilamındaki 1 numaralı gerekçeye göre, Mahkemece sanık Kaya Güçlü hakkında 2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan ayrıca hüküm kurulması mümkün görülmüştür.

Sanığa yüklenen “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçunun Kanundaki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, en aleyhe kabulle 31.12.2008 olan suç tarihinden hüküm tarihine kadar gerçekleştiği gözetilmeden, yargılamaya devamla beraat hükmü kurulması,

Yasaya aykırı, sanık müdafisi ve katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca diğer yönleri incelenmeyen hükmün BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta, aynı Kanun’un 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen olağanüstü dava zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK’nin 223/8. maddesi uyarınca DÜŞMESİNE, 30.03.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/11404, Karar No: 2019/14920, Tarih: 03.07.2019

**9. Hukuk Dairesi         2017/11404 E.  ,  2019/14920 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 05.12.2012 tarihinden 30.07.2014 tarihine kadar davalı nezdinde apartman görevlisi olarak aralıksız çalıştığını, davalı site yönetiminde bulunan 36 dairenin çöplerini toplama, evlere servis, her türlü ihtiyaçlarını karşılama ve havuzu temizleme ve çim biçme işlemlerini müvekkilinin yaptığını, davacı vekil edeninin, işe girdiğinden itibaren günümüze dek maaşlarının site yönetimi tarafından ödenmediğini, ücret ve diğer işçi alacaklarının karşılığını almaksızın, haksız bir şekilde kanuni şartlara da uyulmadan 30.07.2014 tarihinde site yönetimi tarafından işten çıkarıldığını, müvekkilinin, yargılama sırasındaki gerekli incelemeler ve tanıkların beyanları ile de ortaya çıkacağı üzere, davalı işyerinde çalıştığı süre boyunca işini aksatmadan mesai saatini de aşan şekilde çalıştığını, müvekkilinin davalı işyerinde çalışırken yapmış olduğu fazla çalışmaların, ulusal bayram tatil günlerinde yapmış olduğu çalışmaların, fazla çalışma ücretleri ve asgari geçim indirimi alacaklarının müvekkiline ödenmediğini, davacı vekil edenine işe başladığı tarih olan 05.12.2012 tarihinden iş akdinin sonlandırıldığı 30.07.2014 tarihine kadar olan 21 aylık maaşının hiç ödenmediğini, davacı müvekkilinin çalıştığı süre boyunca sabah saat 08:00’de işe başlayıp akşam saat 19:00’da işinin sona erdiğini, fakat davacının yaptığı iş dolayısı ile çoğu zaman daha geç saatlere kadar, çoğu zaman akşam 20:00-21:00’e kadar çalıştırıldığını, davacının günde 11 saatin üzerinde çalıştırılmış olmasına rağmen müvekkiline fazla mesai ücreti ödenmediğini, davacının haftanın 6 günü çalışıp sadece Pazar günü hafta tatili yaptığını, davacı vekil edeninin haksız ve bildirimsiz olarak işten çıkarıldığını, fakat davalı işverenin davacıya kıdem ve ihbar tazminatını ödemediğini, yine davacı vekil edenine davalı nezdinde çalıştığı süre zarfında yıllık izin kullandırılmadığını, davacının çalıştığı süre zarfında ulusal bayram ve genel tatil günlerinde dahi çalıştığını ancak kendisine herhangi bir ödeme yapılmadığını, davacı vekil edeninin davalı nezdinde çalışmış olduğu süre zarfında hiçbir aya ilişkin asgari geçim indirimi alacağını alamadığını iddia ederek, kıdem tazminatı alacağı, ihbar tazminatı alacağı, yıllık izin ücreti alacağı, fazla çalışma ücret alacağı, ödenmeyen ücret alacağı, ulusal bayram ve genel tatil ücret alacağı ve asgari geçim indirimi alacağının davalı taraftan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacı yanın dava dilekçesinde sürmüş olduğu iddiaları kabul etmediklerini, öncelikli olarak davacının, 21 ay çalıştığını, fakat bu sürede hiç maaş almadığını beyan ve iddia ettiğini, bu beyanın hukuka aykırı olduğunu, akla, mantığa ve tüm hayat düzenine aykırı olduğunu, bu süreçte bir işçinin aynı işyerinde, 21 ay hiç para almadan çalışmasının normal olmadığını, bu durumun kabulünün mümkün olmadığını, savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dosyadaki bilgi ve belgeler ile tanık beyanlarından iş akdinin ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle davacı işçi tarafından feshedildiği anlaşılmakta olup, haklı fesih nedeni ile kıdem tazminatı talebinin kabulü yerinde ise de, haklı nedenle dahi olsa iş akdini fesheden tarafın ihbar tazminatı talep edemeyeceği gözetilerek buna yönelik talebin reddi yerine kabulü hatalıdır.

3-Dava kısmi dava olarak açılmış olup davalı davadan önce temerrüde düşürülmediğinden kabul edilen alacaklardan kıdem tazminatı dışındakiler için dava dilekçesinde istenen miktar için dava, ıslah ile artırılan miktar için ise ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerekirken tutarın tamamına dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesi hatalıdır.

4-Asgari geçim indirimine uygulanması gereken faiz yasal faiz olup, talepte böyle olduğu halde hem yasaya aykırı hem de talep aşılarak banka mevduat faizine hükmedilmesi de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 03.07.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/19698, Karar No: 2014/4131, Tarih: 28.02.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/19698 E.  ,  2014/4131 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Çorlu 2. İş Mahkemesi

Tarihi : 01.08.2013

No : 2013/82-2013/119

Davacı : C.. B.. adına Av. M.. Y..

Davalılar : 1-Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı adına Av. M.. C..

2-U..U.. Sanayi ve Tic.A.Ş. adına Av. A.. E..

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulune karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi olup, bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olayda; Mahkemece, yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. İncelenen dava dosyasında, dinlenen bordrolu tanıklar ile komşu işyeri tanıklarının davacının çalışmasına ilişkin bilgi ve görgülerinin bulunmadığı, davacı tanıklarından E..A..’in kayden bordrolu tanık olmadığı, diğer tanık M.. Y..’ın ise davacının hangi tarihte işe başladığını ve ne kadar süreyle bu işyerinde çalıştığını bilmediğini belirtmesi karşısında, davalı işyerinde ihtilaflı dönemde çalışması bulunan başka bordrolu tanıkların bulunduğu ve mahkemece dinlenilmediği anlaşılmıştır.

Açıklamalar ışığında, davalı işyerinde ihtilaflı dönemde çalışması bulunan diğer bordrolu tanıklardan kanaat edinmeye yetecek kadarı dinlenilmek suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalı şirkete iadesine, 28.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8078, Karar No: 2016/19523, Tarih: 27.06.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/8078 E.  ,  2016/19523 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, toplu iş sözleşmesi fark ücreti, ikramiye ve ilave tediye alacağı, vardiya dönüş ücreti, gece prim alacağı, yeraltı çalışma tazminatı, vardiya zammı, yemek-iaşe-katık ücreti, yakımlık kömür yardımı, giyim yardımı, sabun ve aydınlatma ücreti alacağı, sosyal yardım ücreti, fazla mesai ücreti, ulusal bayram genel ve hafta tatili çalışma ücreti, eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı ve yıllık ücretli izin alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Te.........k Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, iki tarafın yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 27.06.2016 gününde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Davacı; Türkiye Kömür İşletmeleri (...) Genel Müdürlüğü'nün işletme ruhsatına sahip olduğu Eynez Yeraltı Maden Ocağı'nda taşeron işveren olan Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. bünyesinde çalıştığını, ancak davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, bu sebeple herhangi bir ... Genel Müdürlüğü işçisi ile aynı haklara sahip olması gerektiğini, ayrıca 94 sayılı ILO Sözleşmesi gereğince de Maden İş Sendikası ile Kamu İş Sendikası arasında imzalanan TİS hükümlerinden faydalandırılması gerektiğini belirterek 100 TL Toplu İş Sözleşmesi (TİS) farkı ücreti, 100 TL ikramiye ve ilave tediye alacağı, 10'ar lira vardiya dönüş ücret alacağı, gece prim alacağı, yeraltı çalışma tazminatı, vardiya zammı, yemek-iaşe-katık ücreti, yakacak kömür yardımı, giyim yardımı, sabun ve aydınlatma ücreti alacağı, sosyal yardım ücreti, fazla mesai ücreti, ulusal bayram – genel ve hafta tatili çalışma ücreti, eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı ve yıllık ücretli izin alacağının mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte belirsiz alacak davası olarak davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile ödenmesine karar verilmesini;

Davalı ...Ş. gerek dosya içerisine sunmuş olduğu cevap dilekçesinde, gerekse mahkemeye vermiş olduğu beyanlarında özetle; söz konusu davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını, bu sebeple davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesini talep etmiş; davalı ... Genel Müdürlüğü dava konusu hizmet alım sözleşmenin işyerinin devri, eser veya rödövans sözleşmesi olarak kabulü gerektiğini savunmuştur.

Davalı ...Ş. gerek dosya içerisine sunmuş olduğu cevap dilekçesinde, gerekse mahkemeye vermiş olduğu beyanlarında özetle; söz konusu davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını, bu sebeple davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesini talep etmiş; davalı ... Genel Müdürlüğü dava konusu hizmet alım sözleşmenin işyerinin devri, eser veya rödövans sözleşmesi olarak kabulü gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme, dava dışı olan Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.'nin Eynez Ocağı dışında Atabacası ve Işıklar Ocaklarında da ... Genel Müdürlüğü'nden ayrı bir organizasyonla üretim yapmasını, bu şirket ortakları veya yöneticileri ile ... Genel Müdürlüğü ortak veya yöneticileri arasında ilişki bulunmamasını, söz konusu şirketin teknik ve hukuksal yönden bağımsız şekilde uzun yıllardan beri maden sektöründe çalışıyor olmasını gerekçe göstererek ... ile Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. arasında alt işverenlik sözleşmesi bulunduğuna ve bu nedenle davanın reddine karar vermiştir.

Anayasanın 168. maddesinde, “Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzel kişilere devredebilir.”; 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 4. maddesinde de, “Madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir.” denilmektedir. Bu hükümler gereğince, madenlerin işletilme hakkı tamamen Devletin hüküm ve tasarrufundadır. Ancak, özel şahıslar da madenleri işletebilirler.

3213 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre, madenler üzerinde tesis olunan ilk müracaat, arama ruhsatnamesi, buluculuk ve işletme ruhsatı haklarının hiçbirisi hisselere bölünemez ve bunların her biri bir bütün halinde muameleye tabi tutulur. Maden ruhsatları ve buluculuk hakkı, devredilebilir. Aynı Kanun'un 6. maddesi uyarınca, maden hakları, medeni hakları kullanmaya ehil Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına, madencilik yapabileceği statüsünde yazılı Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliği haiz şirketlere, bu hususta ye.........si bulunan kamu iktisadi teşebbüsleri ile müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri ile diğer kamu kurum, kuruluş ve idareleri olmak üzere gerçek veya tüzel tek kişi adına verilir. Madenler Devletin hüküm ve tasarrufunda bulunduğundan, buna ilişkin hakların kullanımı Maden Kanunu hükümlerine dayanarak verilecek ruhsatla mümkün olmaktadır. Madenler, 3213 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre beş grupta sınıflandırılmakta, maden arama ve işletme ruhsatları da belirtilen bu gruplara göre verilmektedir.

Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu, 6974 sayılı Kanun ile 22.05.1957 yılında kurulan bir İktisadi Devlet Teşekkülü olup, çalışmalarını "Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Ana Statüsü" hükümlerine göre sürdürülmektedir. Kurumun Ana Statüsünün 4. maddesine göre amaç ve faaliyet konuları, Devletin genel enerji ve yakıt politikasına uygun olarak linyit, turp bitümlü şist, asfaltit gibi enerji hammaddelerini değerlendirmek, ülkenin ihtiyaçlarını karşılamak, yurt ekonomisine azami katkıda bulunmak, plan ve programlar tanzim etmek, takip etmek, uygulama stratejilerini tespit etmek ve gerçekleşmesini sağlamak, faaliyetlerle ilgili yukarıdaki her türlü madenleri işlemek veya işlettirmek ve bu amaçla aramak, gerçek ve tüzel kişilerin istihsal ettiği linyit, turp, bitümlü şişt gibi enerji hammaddelerini ve Türkiye Taşkömürü Kurumunun FOB ve FOW olarak sattığı kömürler dışındaki taşkömürü ile özel idareler ve belediyelerin ve bunlara bağlı işletmelerin, iktisadi devlet teşekkülleri ve müesseselerinin gerçek ve tüzel kişilerin ürettiği kok, briket kömürleri ile koklaşma esnasında elde edilen tali maddeleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca onaylanacak teknik şartname ve yönetmelik esasları dahilinde alıp satmak denilmektedir. Ana hedefleri; üretimi artırmak, kömür kalitesini iyileştirme çalışmaları yapmak ve üretim maliyetlerini en aza indirmektir. Ülkenin değişik yerlerinde kömür üretimi ve pazarlamasını yapan ...'ye bağlı 2 adet Müessese Müdürlüğü ve bu Müesseselere bağlı olarak çalışan 1 adet İşletme Müdürlüğü ve 6 adet Kontrol Müdürlüğü bulunmaktadır.

Davalı ..., kömür ve diğer enerji hammaddelerinin temin edildiği maden ocaklarını işletebileceği gibi, kömür ve diğer enerji hammaddelerinin temin edildiği maden ocaklarını işlettirebilir veya gerçek ve tüzel kişilerin ürettiği enerji hammaddelerini satın alıp tekrar satabilir. Kamu kurumlarının büyük bir kısmı yapmakla yükümlü oldukları hizmetleri yerine getirmek için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile diğer ihale mevzuatı çerçevesinde ihale ile hizmet satın alma yoluna gitmektedirler. 4734 sayılı Kanun'un 4. maddesinde hizmet tanımı yapılmış olup, "Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri," söz konusu tanıma göre hizmet kavramı içinde kalmaktadır. Maddede yer alan "ve benzeri diğer hizmetler" ifadesinden söz konusu sayılan hizmetlerin sınırlı sayıda olmadıkları, kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç duydukları ancak kendi personeli ile yerine getiremedikleri bütün hizmetler için hizmet alım ihaleleri ile sözleşme ilişkisine girebilecekleri anlaşılmaktadır. Hizmet alım sözleşmeleri kamu ihale mevzuatı kapsamında sıkı usul şartları ile idarenin sahip olduğu personelin nitelik ve nicelik itibariyle yetersiz olması halleri dışında herhangi bir sınırlamaya tabi tutulmamıştır.

Bir sözleşmenin meydana gelebilmesi için iki irade açıklamasına ihtiyaç vardır. Bunlardan zaman bakımından önce yapılanına icap (sözleşme yapma önerisi), icabı yapan kişiye de icapçı denir. İcap tek taraflı ve varması gerekli bir irade açıklamasıdır. İcap mutlaka bir kimseye yapılmak zorunda olmayıp kamuya da icap yapılabilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununa göre, sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe, hiçbir şekle bağlı değildir. Sözleşme özgürlüğü esastır. Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.

Rödövans sözleşmesi maden hukuku ile ilgili bir kavramdır. Belirli bir maden sahası içinde madenin çıkartılması ve çıkartılan madenin belli yerlere sevki rödövans sözleşmesine, alt işverenlik ilişkisine ya da hizmet alım sözleşmesine konu olabilir. Bunların yanına işçi temini ile işyeri devri de eklendiğinde hukuki ilişkinin boyutu daha karmaşık bir hale gelmektedir. Uygulamada, maden çıkartılmasına ve sevkine yönelik hukuki ilişkinin ne olduğu çok karşılaşılan bir sorundur. Başka bir ifadeyle söz konusu ilişkinin rödövans sözleşmesi mi, alt işverenlik ilişkisi mi, hizmet alım sözleşmesi mi yoksa işçi temini ya da işyeri devri mi olduğu sorun olarak ortaya çıkabilmektedir. Adı geçen hukuki ilişkilerin birbirlerine benzer yönlerinin olduğu da bir gerçektir.