muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/1093, Karar No: 2025/3824, Tarih: 07.04.2025

**11. Ceza Dairesi         2025/1093 E.  ,  2025/3824 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Mühür bozma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret

Dairemizin, 20.03.2023 tarihli ve 2021/40400 Esas, 2023/1680 Karar sayılı bozma kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 11.05.2023 tarihli ve 11-2020/110378 sayılı itirazı üzerine, Dairemizin, 03.07.2023 tarihli ve 2023/1994 Esas, 2023/5567 Karar sayılı kararı ile; "...Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı İTİRAZININ oy birliğiyle REDDİNE, 5271 sayılı Kanun’un 308 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bozma kararı ile ilgili itirazı incelemek üzere dava dosyasının Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine..." karar verilmesini müteakip, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 27.11.2024 tarihli ve 2023/11-377 Esas, 2024/381 Karar sayılı ilamı ile dava dosyası Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Antalya 23. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.09.2019 tarihli ve 2017/166 Esas, 2019/762 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında mühür bozma suçundan, 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca beraat kararı verilmiştir.

2. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 05.11.2020 tarihli ve 2019/2707 Esas, 2020/1618 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik katılan vekilinin ve Cumhuriyet savcısının aleyhe istinaf başvurularının kabulüne karar verilerek 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşmalı yapılan inceleme neticesinde aynı Kanun’un 280 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile sanık hakkında mühür bozma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 203/1, 62, 58 ve 53 üncü maddeleri uyarınca 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca; sanığın tefhim edilen hükümle ilgili sunduğu 13.11.2020 tarihli dilekçesinde herhangi bir temyiz sebebi göstermeyip, 12.11.2020 günü gerekçeli kararın tebliğiyle işlemeye başlayan yedi günlük kanuni süre içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini de vermediği anlaşıldığından, vaki temyiz isteminin aynı Kanun'un 298. maddesi uyarınca REDDİNE karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca; sanığın tefhim edilen hükümle ilgili sunduğu 13.11.2020 tarihli dilekçesinde herhangi bir temyiz sebebi göstermeyip, 12.11.2020 günü gerekçeli kararın tebliğiyle işlemeye başlayan yedi günlük kanuni süre içerisinde gerekçeli temyiz dilekçesini de vermediği anlaşıldığından, vaki temyiz isteminin aynı Kanun'un 298. maddesi uyarınca REDDİNE karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

4. Dairemizin, 20.03.2023 tarihli ve 2021/40400 Esas, 2023/1680 Karar sayılı kararı ile; "sanığa isnat edilen mühür bozma suçundan dolayı kurulan hükümden sonra, 02.08.2022 tarihli ve 31911 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 21.04.2022 tarihli ve 2020/87 Esas, 2022/44 Karar sayılı kararı ile 5271 sayılı Kanun'a 17.10.2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 31 inci maddesiyle eklenen geçici 5 inci maddesinin (d) bendinde yer alan “kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış” ibaresinin seri muhakeme usulü yönünden Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olması karşısında, sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğundan" bahisle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 05.11.2020 tarihli ve 2019/2707 Esas, 2020/1618 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak bozulmasına karar verilmiştir.

5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 11.05.2023 tarihli ve 11-2020/110378 sayılı yazısı ile; "...sanığın temyiz dilekçesinin bir sebep ihtiva etmediği ve bu nedenle temyiz isteminin 5271 sayılı Kanun'un 298 inci maddesi uyarınca reddine karar verilmesinin gerektiği..." gerekçesiyle Dairemizin, 20.03.2023 tarihli ve 2021/40400 Esas, 2023/1680 Karar sayılı bozma kararına karşı itirazda bulunulmuştur.

6. Dairemizin, 03.07.2023 tarihli ve 2023/1994 Esas, 2023/5567 Karar sayılı kararı ile; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının reddine, dosyanın Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

6. Dairemizin, 03.07.2023 tarihli ve 2023/1994 Esas, 2023/5567 Karar sayılı kararı ile; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının reddine, dosyanın Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

7. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 27.11.2024 tarihli ve 2023/11-377 Esas, 2024/381 Karar sayılı ilamı ile; "...sanık tarafından verilen 13.11.2020 tarihli temyiz dilekçesinin kanunun aradığı anlamda bir temyiz nedeni içermediği anlaşılmakla; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının DEĞİŞİK GEREKÇE İLE KABULÜNE, Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 20.03.2023 tarihli ve 40400-1680 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA, dosyanın, sanığa yapılacak meşruhatlı tebligatla CMK'nın 295/1. maddesi uyarınca tebliğden itibaren (7) günlük ek süre içerisinde yasal düzenlemeye uygun şekilde temyiz sebebi bildirilmesi gerektiği, aksi hâlde sebep yokluğundan temyiz talebinin reddedilebileceği ihtarı ile usulüne uygun olarak gerekçeli kararın tebliğ edilmesi ve bunun sonucuna göre Özel Dairece esasa ilişkin temyiz incelemesi yapılıp yapılmayacağına karar verilmesi için Yargıtay 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE..." karar verilmiştir.

II. GEREKÇE

II. GEREKÇE

Anayasa'nın 40 ncı maddesinin ikinci fıkrası, 5271 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 231 inci maddesinin ikinci fıkrası, 232 nci maddesinin altıncı fıkrası ve 291 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları uyarınca karar ve hükümlerde, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, sürenin ne zaman başlayacağı, mercii, başvuru şekli ve kanun yollarına başvurulmadığı takdirde hükmün kesinleşeceğinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesinin zorunlu olduğunun belirtilmesi ve 5271 sayılı Kanun'un 294 üncü maddesinin birinci fıkrasında, ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır.'' aynı Kanun'un, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan ve "Temyiz gerekçesi" başlığını taşıyan 295 inci maddesinin birinci fıkrasında ise; "Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir.'' şeklindeki düzenlemeler karşısında; sanığın yüzüne karşı 05.11.2020 tarihinde tefhim olunan hükümde, 5271 sayılı Kanun'un 295 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçenin tebliğden itibaren (7) gün içerisinde verilmesi gerektiği açıklamasına yer verilmediği gibi bu hususun meşruhatlı tebligat ile de bildirilmediği gözetilerek, sanığa yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda usulüne uygun şekilde ''5271 sayılı Kanun'un 295 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçenin tebliğden itibaren (7) gün içerisinde verilmesi halinde temyiz talebinin incelenebileceği, aksi halde sebep yokluğundan temyiz talebinin reddedileceği'' hususlarını içeren meşruhatlı tebligat ile gerekçeli kararın tebliğ edilmesi, temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçe verilmesi halinde ise bu hususta ek Tebliğname düzenlenmesi için dava dosyasının, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine karar verilmesi gerekmiştir.

III. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle, 5271 sayılı Kanun'un 295 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçenin tebliğden itibaren (7) gün içerisinde verilmesi halinde temyiz talebinin incelenebileceği, aksi halde sebep yokluğundan temyiz talebinin reddedileceği hususlarını içeren meşruhatlı tebligat ile gerekçeli kararın tebliğ edilmesi, temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçe verilmesi halinde ise bu hususta ek Tebliğname düzenlenmesi için dava dosyasının, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

Oy birliğiyle, 07.04.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2557, Karar No: 2019/2681, Tarih: 06.05.2019

**20. Ceza Dairesi         2018/2557 E.  ,  2019/2681 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARLA

İLGİLİ BİLGİLER

Mahkeme : ANKARA Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesi

Temyiz incelemesi, duruşmalı inceleme talebinde bulunan sanık müdafinin yöntemine uygun davetiye tebliğine rağmen duruşmaya gelmemesi nedeniyle duruşmasız olarak yapıldı.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce verilen hüküm sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

... sayılı CMK'nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile, CMK'nın 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak sanık müdafinin devamlılık unsuru bulunmadığından bir kere yapılan satışın ticari satış olarak değerlendirilemeyeceğine, yargıcın sadece vicdani kanaat ile değerlendirme yaparak ceza veremeyeceğine, tanık beyanlarının çelişkili olduğuna, tek bir fiil ile verilen uzun süreli hürriyetten mahkumiyetin cezanın ıslah edici özelliğe aykırı olduğuna dair temyiz istemlerinin, CMK 294/2. maddesi kapsamında olduğu ve hükmün hukuki yönüne ilişkin olduğu belirlenerek anılan sebeplere yönelik olarak yapılan incelemede;

Sanık hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesi'nin kararı hukuka uygun bulunduğundan, sanık müdafinin yerinde görülmeyen temyiz isteminin CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, dosyanın Ankara 7. Ağır Ceza Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesi'ne gönderilmesine, 06.05.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/479, Karar No: 2020/5478, Tarih: 06.10.2020

**11. Ceza Dairesi         2017/479 E.  ,  2020/5478 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

HÜKÜM : Mahkumiyet, Beraat

A- Sanık ... hakkında 2009 ve 2010 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından verilen beraat hükümlerine yönelik katılan vekilinin temyiz taleplerinin incelenmesi:

Elde edilen delillerin hükümlülüğe yeter nitelik ve derecede bulunmadığı dosya içeriğine uygun şekilde gerekçeleri gösterilerek Mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılan vekilinin temyiz nedenlerinin reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

B-Sanık ... hakkında 2009 ve 2010 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından verilen mahkûmiyet hükümlerine yönelik sanığın temyiz taleplerinin incelenmesi:

Sanık hakkında “2009-2010 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” suçundan açılan kamu davasında; sanığın savunmasında 2009 yılının Haziran ayında nüfus cüzdanını kaybettiğini, tahminine göre nüfus cüzdanını kullanan kişi veya kişilerin iş yeri açıp ticari faaliyette bulunduğunu savunmasına karşın 15.11.2014 tarihli bilirkişi raporuna göre; Ankara 15. Noterliğinde imza beyannamesi, iş yerinde yapılan 16.04.2009 tarihli yoklama fişi ve iş yeri kira sözleşmesindeki ... adına atılı imzaların ...’ın eli ürünü olduğunun tespit edildiği, ... unvanlı iş yerinde yapılan incelemelerde, bildirilen yüksek matrahları sağlayacak kapasitesinin bulunmadığının anlaşılması karşısında; CMK'nin 217. maddesi uyarınca mahkemenin edindiği kanaate göre, sanık hakkında mahkumiyet hükümleri kurulmasında isabetsizlik görülmediğinden, tebliğnamede bu yönde bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

5237 sayılı TCK'nin 53. maddesinin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesi’nin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 esas ve 2015/85 karar sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığa yüklenen suçların sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin edilmiş, temel cezaları teşdit gerekçesi, cezaları artırıcı sebeplerin nitelik ve derecesi, cezaları azaltıcı sebeplerin ise bulunmadığı takdir kılınmış, incelenen dosyaya göre verilen hükümde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan sanığın yerinde görülmeyen temyiz nedenlerinin reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 06.10.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/6418, Karar No: 2017/1178, Tarih: 16.02.2017

**20. Ceza Dairesi         2015/6418 E.  ,  2017/1178 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : (Kapatılan) 5. Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Sanığın bu suçu, daha önce işlediği Bafra Ağır Ceza Mahkemesi'nin 08.02.2012 tarih 2011/198 esas, 2012/14 karar sayılı kararında belirtilen 25.12.2006 tarihli kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlediği anlaşılmakla, 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine” karar verilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan hükmün BOZULMASINA, 16.02.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/362, Karar No: 2018/9567, Tarih: 20.12.2018

**21. Hukuk Dairesi         2017/362 E.  ,  2018/9567 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılardan ... Sigorta A.Ş.,... Emeklilik A.Ş. Vekilleri ile ... Uzay Kafes Müh Ve İnş San Tic Ltd Şti temsilcisi tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici nedenlerle, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalılar ... Sigorta A.Ş., ... Emeklilik A.Ş. ve ... Çelik Uzay Kafes Müh. ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, iş kazası sonucu vefat eden sigortalının anne ve babasının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, Davacılarının davasının kabulü ile, davacı ... için 76.503,96 TL maddi tazminat ile 25.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplamda 101.503,96 TL tazminatın 19/06/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile maddi tazminatın davalılardan (... Emeklilik AŞ.şirketinden poliçe limiti olan 50.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminatın ise ( davalı ... AŞ hariç) tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, davacı ... için 63.552,93 TL maddi tazminat ile 25.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplamda 88.552,93 TL tazminatın 19/06/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile maddi tazminatın davalılardan (... Emeklilik A.Ş. şirketinden poliçe limiti olan 50.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminatın ise (davalı ... AŞ hariç) tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine,

A- Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 22/06/2018 tarih 2016/5 E - 2018/6 sayılı kararında, ana ve/veya babanın çocuğunun haksız fiil ve veya akde aykırılık sonucu ölmesi nedeniyle açtığı destekten yoksun kalma tazminatı davalarında, destek ilişkisinin varlığının ispatı için SGK'dan gelir bağlanması şartının aranmayacağı, destekten yoksun kalma tazminatı davalarında çocukların ana ve/veya babaya destek olduklarının karine olarak kabulünün gerektiği kabul edilmiştir.

Destekten yoksun kalma tazminatı; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesinin 3. bendinde düzenlenmiş olup, “Ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların tazmini gerekmektedir”. Bu maddeye göre, haksız fiilin doğrudan doğruya muhatabı olmayan, ancak bu haksız fiil nedeniyle ortaya çıkan ölüm olayından zarar gören ya da ileride zarar görmesi güçlü olasılık içinde bulunan kimselere tazminat hakkı tanınmıştır.

Destekten yoksun kalma tazminatı; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesinin 3. bendinde düzenlenmiş olup, “Ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların tazmini gerekmektedir”. Bu maddeye göre, haksız fiilin doğrudan doğruya muhatabı olmayan, ancak bu haksız fiil nedeniyle ortaya çıkan ölüm olayından zarar gören ya da ileride zarar görmesi güçlü olasılık içinde bulunan kimselere tazminat hakkı tanınmıştır.

İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesine göre; ''Destekten yoksun kalma tazminatının doğumu için destek ile tazminat talebinde bulunan kişi arasında bir destek ilişkisi bulunmalıdır. Burada bahsedilen destek ilişkisi hukuksal bir ilişkiyi değil, eylemli bir durumu hedef tutar. Destek ilişkisinin varlığında destek olunanın ihtiyaçlarının sürekli ve düzenli olarak karşılanması yer almaktadır. Burada ifade edilmek istenen süreklilik ve düzenlilik hali yardımın belirlenen zamanlarda ve belirli miktarlarda yapılması değil, eğer destek ölmeseydi yardımların devam edeceğine dair bir beklentinin bulunmasıdır. Eğer yardım devamlı destek saiki ile değil de, tek seferlik, geçici, düzensiz ya da gelişigüzel zamanlarda yapılıyor ve ileride yardımın devam edeceğine dair bir beklenti yaratmıyorsa , bu durumda desteğin sürekli ve düzenli olduğundan bahsetmek mümkün olmayacaktır".

Türk Borçlar Kanununun ilgili hükümlerinden anlaşıldığı üzere; destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan yardımdır. Bu tazminatın amacı, ölüm olayı olmasaydı ölenin yardımda bulunduğu kimselere yardımda bulunmaya devam edeceğinin düşünülmesi ve ölüm olayının bu süreci kesmesi sonucu destekten yararlanan kimselerin uğradıkları zararın peşin ve toptan şekilde tazmin edilmesi, bu kimselerin ölüm olayından önceki durumlarına kavuşturulmasıdır. Eş deyişle amaç; destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır.

Burada önemle üzerinde durulması gereken husus, sigortalının destek gücünün, ana ve/veya babanın destek ihtiyacı ile beklenilen destek şeklinin ve miktarının yaşam deneylerine uygun olması gereğidir.

Öte yandan; sigortalının iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle ölümü hâlinde ana ve/veya babaya ölüm geliri bağlanabilmesi için 5510 sayılı Kanunun 34/d maddesindeki koşulların gerçekleşmiş olması gerekir. Bu maddeye göre; “Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla ana ve babaya toplam % 25'i oranında; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması halinde ise artan hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam % 25'i, oranında aylık bağlanır”.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sigortalının ölümü nedeniyle gelir bağlanması halinde; yapılan ödemeler ve bağlanan gelirin Türk Borçlar Kanununun 55. maddesine göre Kurum tarafından rücu edilebilen kısmı belirlenen destekten yoksun kalma zararından indirilecektir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 50. maddesi hükmüne göre; "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler".

Türk Borçlar Kanununun 51. maddesine göre ise; "Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler".

Ana ve babaya ölüm geliri bağlanıp bağlanmaması, destek ilişkisinin varlığı yönünden olmasa da tazminatın belirlenmesi noktasında dikkate alınmalıdır. Zira asgari ücretin altında geliri bulunan ve Sosyal Güvenlik Kurumunca gelir bağlanan ana ve/veya babanın destek ihtiyacının bulunduğu ve ölen sigortalının maddi destekte bulunduğunun karine olarak kabulü gerektiği Dairemizin yerleşmiş görüşlerindendir.

Kurumca gelir bağlanmayan davacı ana ve/veya babaya sigortalının fiili desteği kanıtlanmadan, sigortalının gelirinden bir bölümünün pay olarak ayrılacağının kabulü, ölenin desteğinden fiilen yararlanan eş ve çocukların destek zararlarının karşılanamaması sonucunu doğurur.

Bakım gücü-bakım ihtiyacı; bu konuda önemli olan, kimlerin yardımcı, kimlerin yardım gören olabilmeye elverişli oldukları değildir; somut olaylar ve belirli kişiler bakımından geleceğe uzanacak ve gelecekte dahi mümkün olabilecek biçimde kimlerin gerçekten yardımcı, kimlerin yardım gören olduklarıdır. Yardımcı (=destek) kavramı, bakım gücünü; yardım gören kavramı ise bakım ihtiyacını gerektirdiğinden, şayet bakım gücü yoksa destekten; bakım ihtiyacı mevcut değilse, yardım görenden söz edilemez. Bundan başka aradaki sıkı ilişki dolayısıyla birinin yokluğu durumunda diğerinin varlığı da düşünülemez. Bu yönden, destekten yoksun kalma davasında davalı taraf, bakım gücü ve bakım ihtiyacının olayda var olmadığını savunabilir. Tazmin alacaklısı sıfatiyle dava açmış olan davacı, yaşam deneyimleri ve olayların olağan yürüyüşü nedeniyle ispat yükünün yer değiştirmesi durumu söz konusu bulunmadıkça bakım gücünü ve bakım ihtiyacını ispat zorundadır (Mustafa Çenberci, İş Kanunu Şerhi-1978 Ankara, shf 846 ve devamı).

Bu durumda; destekten yoksun kalınan zararın belirlenmesinde, ölen sigortalının elde ettiği gelirin miktarına göre destek gücünün kapsamının ne olduğu, sürekli ve düzenli destek olup olmadığı ve davacıların destek ihtiyacının bulunup bulunmadığı varsa bu ihtiyacın ne şekilde karşılandığının dikkate alınması gerekir.