muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/569, Karar No: 2024/940, Tarih: 23.01.2024

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilâmına uyulduğu belirtilerek davacının lise diplomasının dosyaya eklendiği, bu itibarla davacının 657 ... Kanun'un aradığı gerekli mesleki eğitiminin bulunduğu ve ... Sağlık-... ile ... arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan ve 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli toplu ... sözleşmesinden en erken 01.11.2020 tarihi itibarıyla yararlanabileceği hususunun dikkate alındığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; müvekkilinin teknik personel olarak çalıştığını, toplu ... sözleşmesinde teknik personele ödenmesi öngörülen hizmet zammının hangi miktarda ödeneceği hususunda emsal memurun örnek gösterilip emsal memura ne kadar ödeniyorsa bu işi yapan teknik işçinin de aynı miktarı alması hususunun belirtildiğini, hizmet zammı ödenecek olan işçilerin fiilen bu işi yapmalarının yeterli olduğunu, 657 ... Kanun'a tâbi işçilerle aynı vasfı taşımaları gibi bir şart koşulmadığını, fiilen teknik işlerin yaptırılması işbu işçilik alacağının ödenmesi için yeterli olduğunu, emsalden kastedilenin fiilen yapılan işin kendisi olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili; kanunda belirtilen zamanaşımı süresinin geçtiğini, davacının kadroya geçerken sulh ve feragatname imzaladığını, bu nedenle dava açamayacağını, davacının talep edebileceği bir ... bulunmadığını, işletilen faiz ve faiz türünün de hatalı belirlendiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının hizmet zammı alacağına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 696 ... Kanun Hükmünde Kararname ile 375 ... KHK'ya eklenen geçici 23 üncü madde, 6356 ... Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun 39 uncu maddesi, 657 ... Kanun'un 36 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davacı tarafa yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

23.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/22151, Karar No: 2009/14144, Tarih: 28.10.2009

6. Ceza Dairesi 2007/22151 E., 2009/14144 K.

**6. Ceza Dairesi 2007/22151 E., 2009/14144 K.**

**- YAĞMA**- 5237 S. TÜRK CEZA KANUNU [ Madde 148 ]

**"İçtihat Metni"**

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Çevresinde psikopat olarak tanınıp sık sık yakınanın okuduğu okulun çevresine takılan sanığın, olay günü saat 11.30 sıralarında, okulun önünde karşılaştığı ve yaşça kendisinden küçük olan yakınandan cep telefonunu isteyip, yakınanın telefonunun olmadığını söylemesine karşın, üzerini arayıp, korkusundan karşı koymayan yakınanın ceketinin cebinde bulduğu telefonu alıp kaçması biçiminde gerçekleşen ve kabul edilen olayda; sanığın, psikopat olarak tanınmasının çevresinde korku meydana getirdiğini bilerek, yağma suçunun tehdit unsurunu oluşturan bu olgudan yararlanarak gerçekleştirdiği eyleminin yağma suçunu oluşturduğu gözetilmeden, yerinde olmayan gerekçeyle yazılı biçimde hırsızlık suçundan hükümlülüğüne karar verilmesi;

Bozmayı gerektirmiş, sanık Metehan savunmanının temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle teb-liğnameye aykırı olarak (BOZULMASINA), 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi yollaması ile 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesinin gözetilmesine 28.10.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/349, Karar No: 2021/1542, Tarih: 22.02.2021

**2. Hukuk Dairesi         2021/349 E.  ,  2021/1542 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı mirasçıları ve talepte bulunan ... tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı tarafça açılan anlaşmalı boşanma davasında yapılan yargılama sonunda mahkemece tarafların TMK 166/3 gereği boşanmalarına karar verilmiş, kararın kesinleşmesinden evvel davalı kadının 01.06.2019 tarihinde vefat ettiği anlaşılmış, davacı erkek tarafından 10.06.2019 tarihinde davadan feragat edilmekle karar istinaf edilmiştir. Merhumun mirasçıları yanında, babasının başka bir kadından çocuğu olan ... tarafından da dosyaya dahil olunmuş ve verilen karar bir kısım mirasçılarla birlikte ... tarafından da istinaf edilmiştir. Bölge adliye mahkemesince, davacının istinaf talebinin kabulü ile evlilik birliğinin davalının ölümü ile sona erdiğinin tespit edilmesine, boşanma ve ferileri konusunda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm yukarıda gösterildiği gibi temyiz edilmiştir.

Dosya üzerinde yapılan incelemede; bölge adliye mahkemesince her ne kadar, evlilik birliğinin ölümle sonuçlandığı ve anlaşmalı boşanma davasında kusur tespiti yapılamayacağından bahisle, TMK 181. madde kapsamında mirasçılık açısından kusur belirlemesi talep edilemeyeceğinden, davacının istinaf talebinin kabulü ile hükmün kaldırılmasına ve boşanma ve ferileri konusunda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de, bölge adliye mahkemesi kararının hüküm kısmında davalı mirasçıları ve istinaf eden ...'nın istinaf talebi hakkında hükümde olumlu olumsuz değerlendirme yapılmamış olması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün, yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatıranlara geri verilmesine, dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesine oyçokluğuyla karar verildi.22.02.2021 (Pzt.)

KARŞI OY YAZISI

Türk Medeni Kanunu'nun 181/2. maddesine göre, boşanma davası devam ederken, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması halinde, sağ eş, ölen eşin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybeder.

Ölen eşin mirasçılarının, TMK'nın 181/2. maddesinde düzenlenen haklarını kullanabilmeleri için en önemli koşul, murisin sağlığında açılmış ve ölümünden sonra da devam eden bir boşanma davasının bulunmasıdır.

Türk Medeni Kanununun 181/2. maddesine göre ölen eşin mirasçılarının hak ve yetkileri, murislerinin sağlığında davacı veya davalı sıfatıyla kendilerine tanınan hak ve yetkilerle sınırlıdır.

Eldeki davayı sağ eş açmıştır. Ölen eş tarafından açılmış bir boşanma davası bulunmamaktadır. Ancak, davacı asıl davadan açıkça feragat etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 181/2. maddesine göre ölen eşin mirasçılarının hak ve yetkileri, murislerinin sağlığında davacı veya davalı sıfatıyla kendilerine tanınan hak ve yetkilerle sınırlıdır.

Eldeki davayı sağ eş açmıştır. Ölen eş tarafından açılmış bir boşanma davası bulunmamaktadır. Ancak, davacı asıl davadan açıkça feragat etmiştir.

Feragat; davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir [HMK m. 307-(1)]. Hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir [HMK m. 310-(1)]. Karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir [HMK m. 309-(2)]. Kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur [HMK m. 311-(1)].

Davacının davasından feragat etmesi ile, dava konusu uyuşmazlık sona erer. Kural olarak her davadan feragat edilebilir. Çünkü, hiç kimse kendi lehine olan bir davayı açmaya zorlanamayacağı gibi, açmış olduğu davayı da sonuna kadar takip etmeye zorlanamaz. Dava konusu üzerinde tarafların tasarruf yetkisi bulunmasa bile ( yani tasarruf ilkesinin tam olarak uygulanmadığı davalarda da), davacı davasından feragat edebilir. Mesela boşanma davasının kabul edilmesi kesin hükmün (m.303) hukuki sonuçlarını doğurmadığı halde davacı boşanma davasından feragat edebilir ve bununla boşanma davası son bulur. ( Prof.Dr. Baki Kuru-Prof. Dr.Ramazan Arslan- Prof.Dr.Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, 22. baskı,sayfa: 529)

Somut olayda, ortada, davalının mirasçılarının devam edebilecekleri şekilde bir dava kalmamıştır. Çünkü davacının feragatı, davaya son veren taraf işlemi olup kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurmuştur.

Davalı konumundaki muris sağ olsaydı, davacı, davasından nasıl özgür iradesi ile feragat edebilecek ve bu feragat mahkemenin ve davalının muvafakatine bağlı olmadan kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurabilecek idiyse, davalının ölümünden sonra da aynı hukuki durum geçerliliğini korur. Yasa, hüküm kesinleşinceye kadar, davacıya, davasından feragat etme hakkı tanımıştır. Davalının ölümünden sonra bu hak, davacının elinden alınamaz.

Muris ölmeden önce, davacı davasından feragat etseydi, mahkeme ne şekilde karar verecek idiyse, davalı öldükten sonra da davacının davasından feragat etmesi halinde, mahkeme aynı kararı vermek zorundadır.

Bu durumda, davacı davasından açıkça, kayıtsız ve şartsız olarak feragat ettiğine göre, mahkemece feragat nedeniyle davasının reddine karar verilmesi gerekirken, evlilik ölümle son bulduğundan karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.

Belirtilen nedenlerle değişik gerekçeyle kararın bozulması gerektiği görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2013/13721, Karar No: 2013/21224, Tarih: 19.11.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2013/13721 E.  ,  2013/21224 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacılar murisinin, iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılardan ... ve ... Gıda San. Tic. AŞ. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere ve kanuni gerektirici nedenlere göre, davalı ... İdaresi’nin tüm, davalı .... ve Tic. A.Ş.’nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, iş kazası sonucu sigortalının vefatı nedeniyle eşi ve iki çocuğunun bakiye maddi tazminat alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacı eş yararına 5.000,00 TL, davacı çocuk ... yararına 45.000,00 TL, davacı çocuk ... yararına 2.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 08.07.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

2-Dava, iş kazası sonucu sigortalının vefatı nedeniyle eşi ve iki çocuğunun bakiye maddi tazminat alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacı eş yararına 5.000,00 TL, davacı çocuk ... yararına 45.000,00 TL, davacı çocuk ... yararına 2.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 08.07.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; davacılar murisi Ömer Tozkoparan’ın davalı .... ve Tic. A.Ş.’ye ait iş yerinde çalışmakta iken, yönetimindeki otomobil ile seyri sırasında davalılardan ... İl Özel İdaresi’ne ait ve davalı sürücü Muammer yönetimindeki aracın sola dönüşü sırasında kendisine çarpmaması için aracı sola doğru yöneltmesi ile başka bir araca çarparak vefat ettiği, olayın SGK Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından iş kazası olarak kabul edildiği, Kartal 2. İş Mahkemesi’nin 2011/283 esas 2011/466 karar sayılı dosyasında davacıların müteveffa sigortalının eşi ve çocukları ile anne, baba ve kardeşlerinin olduğu, davalıların işveren ... Gıda San. ve Tic. A.Ş., karşı araç sürücüsü ...ve işleteni ... İl Özel İdaresi olduğu, hükme esas kusur raporunda davalı sürücü muammer Uysal’ın % 75, müteveffa sigortalının % 25 oranında kusurlu olduklarının belirtildiği, 07.04.2009 tarihli hüküm ile davalı işveren ... Gıda San. ve Tic. A.Ş.’ye yönelik davanın kusur yokluğundan reddine, diğer davalılar yönünden kısmen kabulü ile davacı eş yararına 164.543,00 TL, davacı çocuk ... yararına 21.731,00 TL, davacı çocuk 2.000,00 TL maddi tazminatın davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine karar verildiği, iş bu kararın temyizi üzerine Dairemizin 01.11.2010 tarihli kararı ile davacı anne ve baba yönünden ölüm geliri bağlanması için Kuruma müracaatlarının sağlanması ve davacı ... yararına hükmedilen manevi tazminatların fazla olması nedeniyle bozulmasına karar verildiği, bozma ilamından sonra yapılan yargılama verilen 27.07.2011 tarihli hükmün onanmasına karar verilerek dosyanın kesinleştiği, temyize konu dava dosyasında alınan 23.11.2012 tarihli hesap raporunda Kartal 2. İş Mahkemesi’nin 2011/283 esas sayılı dosyasında belirlenen ve temyiz konusu yapılmayarak davalılar yararına usuli kazanılmış hak oluşturan bakiye maddi tazminat miktarlarının davacı eş yönünden 5.663,54 TL, davacı çocuk ... yönünden 2.024,23 TL, davacı çocuk ... yönünden 45.934,25 TL olduğunun belirtildiği, Mahkemece bakiye maddi tazminat alacakları için taleple bağlı kalınarak karar verildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda, Kartal 2. İş Mahkemesi’nin 2011/283 esas 2011/466 karar sayılı dosyasında davalı işveren ... Gıda San. ve Tic. A.Ş. yönünden kusur yokluğundan davanın reddine dair verilen karar aleyhe temyiz ve bozma konusu yapılmayarak kesinleşmiştir. Hal böyle olunca, davacı eş ve çocukların bakiye maddi tazminat alacakları için açılan davada işveren ... Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin sorumluluğuna gidilemeyeceğinden hakkında davanın reddine karar verilmesi gerekirken, bakiye maddi tazminat alacaklarından sorumluluğuna hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı .... ve Tic. A.Ş.’nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlerden ... Gıda San. Tic. AŞ.'ne iadesine, aşağıda yazılı temyiz harcının ...'ne yükletilmesine, 19.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15258, Karar No: 2013/2984, Tarih: 19.03.2013

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2012/15258 E.  ,  2013/2984 K.**

**"İçtihat Metni"**

Irza geçme suçundan sanık ..., bu suça yardım etmekten sanıklar ... ve ...’ın yapılan yargılamaları sonunda; eylemin reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsi münasebette bulunma suçunu oluşturduğunun kabulü ile açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılmasına dair ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 28.09.2011 gün ve 2007/149 Esas, 2011/302 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi O Yer Cumhuriyet Savcısı tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Delilleri takdir ve gerekçesi gösterilmek suretiyle verilen ortadan kaldırma hükümleri usul ve kanuna uygun olduğundan yerinde görülmeyen O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, hükmü veren ... 2. Ağır Ceza Mahkemesi, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 30.11.2012 gün ve 2891 sayılı kararı ile kapatıldığından dosyanın İstanbul Anadolu 2. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 19.03.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5524, Karar No: 2013/14533, Tarih: 27.06.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/5524 E.  ,  2013/14533 K.**

**"İçtihat Metni"**

........

Davacı, yurt dışında çalışmağa başladığı 15.11.1987 tarihinin, .....’de sigorta başlangıcı olarak belirlenmesi ve borçlanma isteminin, 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında geçerliliğini istemiştir.

Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden esasa ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586).

./...

-2-

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

./...

-2-

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, Ankara 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşamadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Bu nedenle mahkeme, ön inceleme için bir gün tespit ederek taraflara tebliğ edecektir.

../...

-3-

../...

-3-

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda; yurt dışında çalışmağa başlanılan 15.11.1987 tarihinin, ........’de sigorta başlangıcı olarak belirlenmesi ve borçlanma talebinin 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında geçerliliği istemine ilişkin olan davada, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılıp, işin esasına girilerek çözümlenmesi gerekirken; Mahkemenin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 27.06.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.

.....