muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/6292, Karar No: 2015/296, Tarih: 28.01.2015

**1. Ceza Dairesi         2013/6292 E.  ,  2015/296 K.**

**"İçtihat Metni"**

Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğu öldürmeye teşebbüs etmek

1 -) Oluş, kabul ve dosya kapsamına göre;

A-) Mahkemenin delilleri takdirinde, suç vasfı tayininde ve 2/5 oranında haksız tahrik indirimi uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığından, vasfın hatalı belirlendiğine ve asgari oranda haksız tahrik indirimi uygulanması gerektiğine yönelen tebliğnamedeki bozma düşüncelerine iştirak edilmemiştir.

B-) Suça sürüklenen çocuk ..... bıçakla 18 yaşından küçük olan mağdur ..... batın bölgesini hedef alarak bir kez yaraladığı, mağdura isabet eden bıçak darbesinin batına nafiz olup batın içi kanamaya ve karaciğerde kesiye ve hayati tehlike geçirmesine neden olduğu olayda; 5237 sayılı TCK.nun 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası öngören 35. maddesi ile yapılan uygulama sırasında tehlike ve zararın ağırlığına göre makul bir ceza yerine 15 yıl hapis cezası verilerek eksik ceza tayini, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

2-) Toplanan deliller karar yerinde incelenip, suça sürüklenen çocuk .... 18 yaşından küçük olan mağdur ... yönelik çocuğa karşı öldürmeye teşebbüsünün sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, kusurluluğu etkileyen nedenlerden yaş küçüklüğü ve haksız tahrikin nitelik ve derecesi ile takdiri indirim sebebi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde eleştiri nedeni dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, suça sürüklenen çocuk müdafiinin suçun niteliğine, haksız tahrikte indirim miktarının az olduğuna, vesaireye yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün tebliğnamedeki düşünceye aykırı olarak (ONANMASINA), 28/01/2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6580, Karar No: 2011/5889, Tarih: 25.05.2011

**4. Hukuk Dairesi         2010/6580 E.  ,  2011/5889 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 12/01/2007 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 31/12/2008 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Diğer temyiz itirazına gelince; dava, etkili eylem nedeniyle yaralanmadan dolayı uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalı tarafından temyiz olunmuştur.

Borçlar Yasası'nın 47. maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.

Dava konusu olayda; davalının, kendisine aracı ile çarptığı halde polis çağrılmasını istemeyen davacı ile tartıştığı, davacı ile arkadaşlarının saldırarak kendisine vurmaları üzerine kendisini savunmaya çalışan davalının, elde ettiği bıçak ile davacıyı 7 gün iş ve gücünden kalacak biçimde yaraladığı, olay nedeniyle yargılandığı ceza davasında davalı yararına kışkırtmaya ilişkin yasal düzenleme uygulanan davalının cezalandırılmasına karar verildiği ve yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde, davacı yararına takdir edilen 8.000,00 TL manevi tazminat fazladır.

Yerel mahkemece açıklanan olgular gözetilerek, davacı yararına daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmemiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

Yerel mahkemece açıklanan olgular gözetilerek, davacı yararına daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmemiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenlerle BOZULMASINA; öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 25/05/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/16428, Karar No: 2013/20386, Tarih: 01.10.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2013/16428 E.  ,  2013/20386 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalılar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili; işçilik haklarının bertaraf edilmesi için belge imzalatılmak istenen davacının bu belgeyi imzalamaması sebebiyle iş sözleşmesinin feshediliğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevabında; davacının çalıştığı üniversitedeki temizlik işini üstlendiklerini, ihale sözleşme süresinin 02.05.2012 tarihinde sona erdiğini ve yeni ihalenin dava dışı başka bir şirket tarafından alındığını, davacı ve bir kısım arkadaşlarının yeni şirkette işe başlamayacaklarını belirterek işyerini terkettiklerinden bu gerekçe ile kıdem ve ihbar tazminat isteklerinin, diğer alacakların ise zamanında ödendiğinden davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı şirket vekili; davacının davalı nezdinde çalıştığı son ihale sözleşmesinin 02.05.2012 tarihinde sona erdiğini, 03.05.2012 tarihinde işin asıl işveren Erciyes Üniversitesi tarafından yapıldığını ve hizmet ihalesini alan yeni alt işverenin 04.05.2012 tarihinde işe başladığını ve halen devam ettiğini, müvekkilinin iş sözleşmesine son verecek bir davranış yerine 1272 işçiyi yeni ihale alıcısına devretmek amacı ile hareket ettiğini, müvekkilinin işçilerin iş sözleşmesine son vermesi gibi bir durumun olmadığını, aksine işçilerin kıdem tazminatlarını almadan yeni işte çalışmak istememeleri sebebiyle işten ayrıldıklarını, müvekkili şirketin işverenlik sıfatının bulunmadığını, davacının vardiyalı çalıştığını, dini ve resmi bayramlarda çalışmasının olmadığını, yıllık izinlerini kullandığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece bilirkişi raporundaki hesaplamalar göre alacakların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille söz konusu olabilir. Buna karşın, bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir yazılı belge ile bordroda yazılı olandan daha fazla çalışmayı yazılı delille kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda da ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkan dahilindedir. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkan dahilindedir. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Somut olayda, davacı tanıklar işyerinde 07:00-16:00, 08:00-17:00, 15:00-23:00 ve 23:00-07:00 saatleri arasında vardiyalı çalışma yapıldığını, bir kısım tanıklar vardiyaların dönüşümsüz olduğunu ve vardiya sonlarında bazı günlerde başka yerlerde görevlendirme ile fazla çalışamaya devam ettiklerini beyan ettikleri görülmüştür. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda 15:00-23:00 ve 23:00-07:00 saatleri arasındaki vardiyada fazla çalışma olmadığı yönündeki tespit yerindedir. 07:00-16:00 ve 08:00-17:00 saatleri arasındaki vardiya için fazla çalışma ücreti belirlenirken temyiz incelemesi birlikte yapılan seri nitelikteki davalarda tüm işçiler için fazla mesai ücreti hesaplanmıştır. Oysa tanıkların anlatımlarında vardiyalar dönüşümsüz olduğu açıklandığına göre öncelikle bu durumun aydınlatılarak davacı işçinin hangi dönemlerde hangi vardiyalarda çalıştığı ve çalıştığı vardiyanın dönüşümsüz olup olmadığı diğer bir anlatımla çalışmanın 07:00-16:00, 08:00-17:00 saatleri arasındaki vardiyada geçip geçmediği belirlenmesi gerekir. Öte yandan işyerinde uygulanan vardiyalı çalışma sistemine göre vardiya sonlarında başka yerlerde görevlendirildikleri kabulüne göre ayrıca ayda iki defa üçer saat fazla mesai hesaplanması da dosya içeriğine uygun düşmemektedir. Fazla çalışma ücretinin tespitinde açıklanan maddi ve hukuki olgular değerlendirilerek bir sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur.

3-Davalılar arasındaki ihale sözleşmesinde, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak işçi sayı ve yevmiyeleri hakkında ayrıca hüküm bulunmakta ve bu tatil günleri çalıştırılacak işçilerin sınırlı sayıda olacağı belirtilmektedir. Mahkemece seri görülen davalarda işyerinde ulusal bayram genel tatil günlerininde tüm işçilerin çalıştığı kabul edilmiştir. Davacının ulusal bayram genel tatil günlerinde çalıştığına dair kayıtlar incelenmeden isteğin kabulü isabetsiz olmuştur.

4-Dosya kapsamı ve mahkeme kararından davanın kısmi dava olarak kabul edilip sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı tarafın ıslah dilekçesine karşı süresinde gerçekleştirdiği zamanaşımı savunmasının dikkate alınarak talep hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi gerekirken değerlendirme yapılmaması hatalı olmuştur.

5-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesinin 1. fıkrasında, hakimin tarafların talep sonuçları ile bağlı olduğu, talep edilenden fazla veya başka bir şeye hükmedemeyeceği açıkça belirtilmiştir. Somut olayda davacı vekili ıslah dilekçesi ile fazla çalışma ücretini artırmadığı halde mahkemece bilirkişi raporunda belirtilen miktar üzerinden, talepten fazlasına karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma sebebidir.

5-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesinin 1. fıkrasında, hakimin tarafların talep sonuçları ile bağlı olduğu, talep edilenden fazla veya başka bir şeye hükmedemeyeceği açıkça belirtilmiştir. Somut olayda davacı vekili ıslah dilekçesi ile fazla çalışma ücretini artırmadığı halde mahkemece bilirkişi raporunda belirtilen miktar üzerinden, talepten fazlasına karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma sebebidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 01.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9011, Karar No: 2014/234, Tarih: 15.01.2014

**14. Ceza Dairesi         2012/9011 E.  ,  2014/234 K.**

**"İçtihat Metni"**

Irza geçme ve reşit olmayan kimseyi zorla kaçırıp alıkoyma suçlarından sanık ... ve reşit olmayan kimseyi zorla kaçırıp alıkoyma suçundan sanık ...'ın yapılan yargılamaları sonunda; reşit olmayan mağdure ile cinsi münasebette bulunma ve reşit olmayan kimseyi rızasıyla kaçırıp alıkoyma suçlarından sanık ... hakkında açılan kamu davaları ile reşit olmayan kimseyi rızasıyla kaçırıp alıkoyma suçundan sanık ... hakkında açılan kamu davasının düşürülmesine dair İstanbul 18. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 26.01.2012 gün ve 2004/372 Esas, 2012/21 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi O Yer Cumhuriyet Savcısı ve mağdure vekili tarafından istenilmiş olduğundan, dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Gerekçesi gösterilmek suretiyle verilen kamu davalarının düşmesine dair hükümler usul ve kanuna uygun olduğundan O Yer Cumhuriyet Savcısı ve mağdure vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 15.01.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/17824, Karar No: 2017/27936, Tarih: 07.12.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/17824 E.  ,  2017/27936 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasının kabulüne dair verilen yukarıda tarih ve numaraları yazılı hükmün duruşmalı olarak Yargıtayca incelenmesi taraf vekillerince verilen dilekçelerle istenilmiş olmakla, duruşma için belirlenen 07/12/2017 günü temyiz eden taraf vekillerinin yüzlerine karşı duruşmaya başlanarak, sözlü açıklamaları da dinlendikten ve dosyadaki kağıtlar okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Arsa niteliğindeki ... ilçesi, .... Köyü 101 ada 96 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak, tel çite ise niteliğine göre değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gibi, taşınmazın üzerindeki fındık ağaçlarına taşınmazın kapama fındık net gelirine göre belirlenen bedelinden mutad münavebe ürünlerine göre belirlenen bedel indirilmek suretiyle değer tespiti yöntem itibariyle doğrudur. Ancak;

1-Dava konusu taşınmaz üzerindeki fındık ağaçları ile zemine ekilebilecek münavebe ürünlerinin değerlendirme tarihi olan 2015 yılı dekar başına üretim masrafları ile yıllık ortalama toptan kg. satış fiyatlarının İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden getirtilerek bu verilere göre fındık ağaçlarının dava tarihindeki bedelinin tespit edilmesi gerektiği halde 2014 yılı verilerini esas alan rapor doğrultusunda eksik inceleme ile hüküm kurulması,

2-Dosyadaki bilgi ve belgelere göre dava konusu taşınmaz taş ocağı olarak kullanılmak üzere kamulaştırıldığından davacı idare adına tescili yerine terkinine karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 1.480,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya, 1.480,00-TL vekalet ücretinin de davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 07/12/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2606, Karar No: 2021/300, Tarih: 20.01.2021

**17. Hukuk Dairesi         2019/2606 E.  ,  2021/300 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı PTT Genel Müdürlüğü ile davalılar ... ... Turizm Taşımacılık Temizlik Yemek Sanayi ve Tic. Ltd.Şti, Groupama Sigorta A.Ş, ..., ... arasındaki dava hakkında Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nden verilen 03.07.2015 gün ve 2014/1334-2015/630 sayılı hükmün Dairenin 18.12.2018 gün ve 2016/3076-2018/12326 sayılı kararı ile düzeltilerek onanmasına karar verilmiş olup, süresi içinde davalı ... Tur Turizm Taşımacılık Temizlik Yemek Sanayi ve Tic. Ltd. Şti, vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dosya içeriğine, Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre 6100 Sayılı HMK.'nın geçici 3. maddesinin 2. fıkrası delaletiyle 1086 Sayılı HUMK.'nın 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE, aynı Yasanın 442. maddesi uyarınca 520,95 TL para cezasının davalı ... Tur Turizm Taşımacılık Temizlik Yemek Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak Hazineye gelir kaydettirilmesine ve aşağıda dökümü yazılı 31,10 TL kalan red harcının karar düzeltme isteyen davalı ... Tur Turizm Taşımacılık Temizlik Yemek Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den alınmasına 20/01/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/25412, Karar No: 2013/8261, Tarih: 18.04.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/25412 E.  ,  2013/8261 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, borçlanma istemini red eden kurum işleminin iptali, davacı murisinin yurt dışında ... Vatandaşı olarak geçirdiği sürelerin 3201 sayılı Yasa kapsamında borçlanılabileceğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden esasa ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, ... 2011, s.586). Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır. Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, ... ...’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, ...İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek ...İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, ... 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17). Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.