muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/3773, Karar No: 2012/5355, Tarih: 12.04.2012

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2012/3773 E.  ,  2012/5355 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 29.03.2010 gününde verilen dilekçe ile malın ayıplı olmasından kaynaklanan sözleşmenin feshi, nama ifa istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 03.11.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, ayıplı meydana getirilen eserden ötürü sözleşmenin feshi yapılan ödeme tutarı 7104.78 TL’nin tahsili olmadığı takdirde ücretsiz olarak ayıpların giderilmesi istemlerine ilişkindir.

Davalı, yüklenici eserde ayıp olmadığını davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, eserin sökülerek davacıya iade edilmesi koşuluyla davacının yaptığı ödeme miktarı olan 7104.78 TL’nin davalı yükleniciden tahsiline karar verilmiştir.

Hükmü, davalı temyiz etmiştir.

Belirtilmelidir ki, eser sözleşmesi karşılıklı edimleri içeren bir iş görme sözleşmesidir. Buradaki yüklenicinin edimi bir eser meydana getirmek, iş sahibinin karşı edimi ise, kendisine teslim edilen eser sebebiyle bedel (ücret) ödemektir. Eser yüklenicinin sanat ve beceriyi gerektiren emek sarfı ile gerçekleştirildiği sonuçtur. Kuşkusuz iş sahibi ısmarladığı eserde belli niteliklerin bulunmasını arzu eder. Meydana getirilen eserin iş sahibinin beklentisini karşılamaması halinde sözleşmedeki yarar dengesi iş sahibi aleyhine bozulur. Bundan dolayı, teslim edilen eserin fen ve sanat kurallarına uygun iş sahibinin beklentilerini karşılar özellikleri taşıması gerekir. Aksi halde, eser ayıplıdır ve yüklenicinin ayıba karşı tekeffül sorumluluğu ortaya çıkar. Eserdeki ayıp, eserde sözleşme ve dürüstlük kurallarına göre olması

gereken vasıfla fiilen mevcut olan arasındaki fark demektir. Yüklenicinin ayıba karşı tekeffül borcu ise yüklenicinin eseri teslim borcunun tamamlayıcısı olarak meydana getirdiği eserde ortaya çıkan ayıp ve eksiklikleri üstlenme borcudur.

Eserdeki ayıplar uygulamada çeşitli ayrımlara tabi tutulmaktadır. Bunlardan biri de açık ayıp- gizli ayıp ayrımıdır. Açık ayıplar; eserin iş sahibine teslimi halinde kolaylıkla görülecek ayıplardır. Gizli ayıp ise; eserin tesliminden sonra ve genellikle de kullanma sonucu kendini gösteren eserde sözleşme ve dürüstlük kurallarına göre olması gereken vasıfla fiilen mevcut olan arasındaki iş sahibi aleyhine meydana gelmiş farklılıklardır. Bunlar çoğunlukla eserin kullanılmasına mani olan bozukluklardır.

Yüklenicinin ayıba karşı tekeffül borcu nedeniyle iş sahibinin kullanabileceği bazı haklar bulunmaktadır. Bu hakların neler olduğu ise Borçlar Kanununun 360. maddesinde gösterilmiştir. Bunlar eserdeki ayıbın önemine göre, eserdeki ayıpların giderilmesini talep (onarım) hakkı, ayıplı eserden ötürü ücretten indirim isteme hakkı ve eseri kabulden kaçınarak yapılmışsa ödemelerin iadesini talep haklarıdır. Aynı Yasa kuralı uyarınca iş sahibi ayrıca, ayıp sonucu uğradı zararların tazminini de talep edebilir. Ne var ki, belirtildiği üzere bu haklardan herhangi birisi eserdeki ayıbın önemine göre kullanılabilecektir. Örneğin, eserdeki ayıbın tamiratla giderilmesi mümkünse iş sahibi eserdeki ayıbın tamiratla giderilmesi seçeneği yerine eserin yükleniciye iadesi koşuluyla ödediği bedelin iadesi isteminde bulunamaz. Zira, bu şekilde seçimlik yetki kullanılması dürüstlük kurallarıyla bağdaşmaz.

Bu genel açıklamalardan sonra, somut olaya gelince;

Bilirkişinin düzenleyerek dosyaya sunduğu 14.07.2010 tarihli raporun sonuç bölümünde davalının yapımını yüklendiği kalorifer tesisatının boru çaplarının gereken yerlerde değiştirilmesi kalorifer kazanın büyütülmesi gerektiği bildirilmiş bunların parasal tutarları hesaplandıktan sonra eserdeki ayıpların ortadan kaldırılabileceği kanaati beyan edilmiştir.

Bilirkişi raporu davacının Borçlar Kanununun 360. maddesindeki seçeneklerden hangisini kullanacağı konusunda yeterli değildir. Yukarıdan beri anlatılanlara göre eserdeki ayıplar tamiratla giderilebilecek veya kararlaştırılan eser bedelinin tenzili gerekecekse eserin tümüyle yapana iadesi şartıyla iş sahibinin ödediği bedelin istirdatı istenemez.

Mahkemece yapılması gereken iş, yerinde yeniden keşif yapılarak makine mühendisi bilirkişilerden alınacak raporla davacı iş sahibinin Borçlar Kanununun 360. maddesinde seçeneklerden hangisini talebe haklı olduğunu saptamak, istemi bunun soncuna uygun karara bağlamak olmalıdır.

Bilirkişinin yeterli olmayan raporuyla ve eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak davanın yazılı olduğu şekilde kabulü doğru olmadığından karar bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 12.04.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8973, Karar No: 2010/14047, Tarih: 21.12.2010

**6. Hukuk Dairesi         2010/8973 E.  ,  2010/14047 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı paydaşlığın giderilmesi davasına dair karar davalılar tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dosya kapsamına, toplanan delillere, mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verilmiş olmasına ve takdirde de bir isabetsizlik bulunmamasına ve dava konusu edilen taşınmazın yüzölçümü, cinsi, paydaş sayısı, pay oranları ve imar durumu itibariyle aynen bölünerek paylaştırılmasına olanak bulunmamasına nazaran satışı suretiyle paydaşlığın giderilmesine karar verilmesinde bir usulsüzlük olmamasına, taşınmaza satış aşamasında yeniden değer takdir edilebileceğine göre yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA ve taşınmaz malın satış bedelinden paylarına düşecek paranın %09.9 oranında hesaplanacak onama harcından peşin alınan 17.15.-TL’nın mahsubu ile bakiyesinin temyiz edenlerden alınmasına, 21.12.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11258, Karar No: 2013/10301, Tarih: 30.05.2013

**4. Hukuk Dairesi         2012/11258 E.  ,  2013/10301 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 06/05/2008 gününde verilen dilekçe ile asıl ve karşılık davada manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne dair verilen 29/12/2011 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı-karşı davalı vekili ve davalı-karşı davacı ... vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalı-karşı davacı ...'ın tüm, davacı-karşı davalı ...'nın aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddolunmalıdır.

2-Davacı-karşı davalı ...'nın diğer temyiz itirazlarına gelince:

Asıl dava, haksız şikayet nedeniyle kişilik haklarına saldırıdan kaynaklanan manevi tazminat istemine, karşı dava ise hakaret ve tehdit eyleminden kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece; asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraflarca temyiz edilmiştir.

Kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminat ödetilmesini isteyebilir. Yargıç, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda yargıcın, hak ve nısfetle karar vereceği Medeni Yasa'nın 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Davaya konu olayın gelişim biçimi, tarihi ve yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde davalı-karşı davacı ... yararına takdir edilen manevi tazminat tutarı fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere karar bozulmalıdır.

Davaya konu olayın gelişim biçimi, tarihi ve yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde davalı-karşı davacı ... yararına takdir edilen manevi tazminat tutarı fazladır. Daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmek üzere karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenle davacı-karşı davalı yararına BOZULMASINA; davalı-karşı davacının tüm, davacı-karşı davalının öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddine ve temyiz eden davacı-karşı davalıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 30/05/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2533, Karar No: 2012/12371, Tarih: 12.11.2012

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2012/2533 E.  ,  2012/12371 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalı borçlu ... Yapı İnş. Turizm Peyzaj Kuyumculuk Ltd. Şti. yetkilisi İbrahim Yücer'in alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla gerçek bir alacak borç ilişkisi olmadan 1.10.2009 tanzim 4.11.2009 ve 5.11.2009 vadeli toplam 800.000 TL'lik muvazaalı olarak düzenlenen iki senetle şirketi borçlandırdığını, u borçlandırma nedeniyle davalı ... tarafından Ankara 27 İcra Müdürlüğünün 2009/16423 sayılı takip dosyası ile, davalı ... tarafından aynı İcra Müdürlüğünün 2009/16424 sayılı takip dosyaları ile 400.000'er TL'lik alacak nedeniyle takibe geçildiğini, takibi borçlu ile birlikte hareket ederek kesinleştirdiklerini, davalı ... ve Özgür'ün aynı iş yerinde sigortalı olarak çalıştıklarını ve malvarlıklarının bu miktar borcu vermeye uygun bulunmadığını, davalıların tümünün hemşehri olduğunu belirterek muvazaalı senet ve borçlandırma işlemleri ile bu işlemlere ilişkin takiplerin iptaline, takip tarihi itibarıyla Ankara 24.İcra Müdürlüğünün 2009/21693 dosyası nedeniyle 1.sırada, 2009/22640 sayılı takip dosyası nedeniyle 2.sırada haczen alacaklı olduklarının tespitine, ....İcra Müdürlüğünün 2009/16423 sayılı takip dosyasına dava dışı ... Ltd. Şti tarafından ödenen 25.648,98 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı borçlu vekili,aciz belgesi sunulmadığını, davacılar ile müvekkili şirket arasında ticari ilişkiler olduğunu, dava dışı ... Ltd.Şti'nden alacaklarını tahsil edemedikleri için ödeme güçlüğüne düştüklerini ve haklarında

On beş takip bulunduğunu, iptali istenen senetlerdeki borcun gerçek bir borç olduğunu kambiyo senedine dayalı takip yapılmış olduğundan illetten mücerret olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı borçlu vekili,aciz belgesi sunulmadığını, davacılar ile müvekkili şirket arasında ticari ilişkiler olduğunu, dava dışı ... Ltd.Şti'nden alacaklarını tahsil edemedikleri için ödeme güçlüğüne düştüklerini ve haklarında

On beş takip bulunduğunu, iptali istenen senetlerdeki borcun gerçek bir borç olduğunu kambiyo senedine dayalı takip yapılmış olduğundan illetten mücerret olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalılar ... ve ... vekili,her iki şirket alacağı farklı olduğundan davaların ayrılması gerektiğini, müvekkillerinin yasal olarak ikrazat işleri ile uğraşan ...'nun çalışanları olduğununu davalı borçlunun sermaye ihtiyacı için İkrazatçı ...'ndan 1.10.2009 tarihli ödünç sözleşmesi ile 374.500 TL kredinin 5.11.2009 tarihinde 400.000 TL olarak ödenmek üzere alındığını, 2.10.2009 tarihinde düzenlenen ödünç sözleşmesi ile de 375.800 TL'nin 4.11.2009 tarihinde 400.000 TL olarak ödenmek üzere kredi olarak alındığını, ikrazatçı ...'un çalışanları olarak temsil yetkisine sahip olarak ödünç sözleşmelerini ... ile yapılmasına rağmen geri ödemeye ilişkin dava konusu senetlerin müvekkilleri adına düzenlendiğini, alacaklarının gerçek olduğunu, tüm işlem ve ödemelerin ticari kayıtlarda yer aldığını, takiplerinin davacıların takiplerinden önce olduğunu asıl alacaklının ... olması nedeniyle davanın bu kişiye ihbarı ile davanın reddini savunmuştur.

Dava İhbar olunan ..., Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından aldığı yasal izin ve anılan kurumların denetiminde ikrazatçı olarak faaliyet gösterdiğini, davalı ... ve ...'ün sigortalı elemanları olduğunu, talimatı doğrultusunda kredi işlemleri, sözleşme yapma, kredi ödemesi, geri ödenmesi, takip ve tahsil işlemleri yaptıklarını, dava konusu kredinin kendisi tarafından davalı borçluya verildiğini ve ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, sözkonusu işlemler için davalı çalışanlarına yetki verdiğini, borçluya verilen kredi ile ilgili olarak gerek davalı çalışanları gerek şahsının muvazaalı işlemi bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan delillere göre davalı borçlu tarafından diğer davalılara verilen dava konusu senetlerin alacaklılarının davalılar ... ve ... olmadığı, adı geçen davalılar tarafından ....İcra Müdürlüğünün 2009/16423 ve 16424 sayılı takip dosyaları ile yapılan tabinin dayanağı senetlerin muvazaalı olarak düzenlendiği, ikrazatçı kişinin, ödünç sözleşmesi hükümleri uyarınca sözleşmedeki alacaklarının her zaman takibinin de mümkün olacağı, davalılar cevap dilekçesin de bu

Mahkemece iddia, savunma, toplanan delillere göre davalı borçlu tarafından diğer davalılara verilen dava konusu senetlerin alacaklılarının davalılar ... ve ... olmadığı, adı geçen davalılar tarafından ....İcra Müdürlüğünün 2009/16423 ve 16424 sayılı takip dosyaları ile yapılan tabinin dayanağı senetlerin muvazaalı olarak düzenlendiği, ikrazatçı kişinin, ödünç sözleşmesi hükümleri uyarınca sözleşmedeki alacaklarının her zaman takibinin de mümkün olacağı, davalılar cevap dilekçesin de bu

durumu açıklamış olmaları nedeniyle davacı şirketlere, borçlu şirket tarafından diğer davalılarla yapılan işlemin davacı alacağının karşılanmasını engellemek amacıyla düzenlendiği gerekçesiyle İİK 277 ve devamı maddeleri gereğince davanın kabulüne, davacı şirketler tarafından 24.İcra Müdürlüğünün 2009/21693 ve 2009/22640 sayılı takip dosyalarında yapılan icra takiplerinden dolayı davalı borçlu şirketin Ankara 27 İcra Müdürlüğünün 2009/16424 sayılı takip dosyasında ... ile ve Ankara 27.İcra Müdürlüğünün 2009/16423 sayılı takip dosyasında ... ile 400.000,00'er TL bedelli borçlanma işlemine ilişkin tasarrufunun iptaline, davacılara bu icra takipleri nedeniyle ile yapılan tasarruftan dolayı cebri icra yetkisi tanınmasına karar verilmiş; hüküm, davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, harç ve vekalet ücretinin iptal konusu tasarrufların değerinden daha az olan alacak miktarı toplamı üzerinden hesaplanmasına göre, davalılar ... ve ... vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 13.028,94 TL kalan harcın temyiz eden davalılar ... ve ...'den alınmasına 12.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/13017, Karar No: 2020/13805, Tarih: 30.11.2020

**2. Ceza Dairesi         2020/13017 E.  ,  2020/13805 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK : ...

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığını bozma, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1- Suça sürüklenen çocuk hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükme yönelik yapılan temyiz itirazlarının incelenmesinde;

14.04.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 31.03.2011 tarih ve 6217 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a eklenen geçici 2.maddesi gereğince doğrudan hükmolunan 3.000,00 TL dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükümlerinin temyizi mümkün olmadığından suça sürüklenen çocuk ve müdafiinin temyiz isteminin CMUK'nın 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE,

2-Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığını bozma suçlarından kurulan hükümlere yönelik yapılan temyiz itirazlarına gelince;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20.11.2018 tarihli ve 2016/6-986 E., 2018/554 K. sayılı içtihadında belirtildiği üzere 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 35. maddesi ve Çocuk Koruma Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 20 ve 21. maddeleri uyarınca; fiil işlendiği sırada 15-18 yaş grubu içerisinde bulunan suça sürüklenen çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin olup olmadığının takdiri bakımından, sosyal yönden inceleme yaptırılması gerekli olduğu halde, mahkemece sosyal inceleme raporu alınmadan veya alınmaması durumunda gerekçesi kararda gösterilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması”

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş hükümlerin bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 30/11/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3226, Karar No: 2013/7500, Tarih: 11.04.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/3226 E.  ,  2013/7500 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

Dava, yurt dışında ... Vatandaşı olarak geçen sürelerin 3201 sayılı Yasa kapsamında borçlanılabileceğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, 18 yaşın ikmal edildiği 10.08.1982 tarihinden ... Vatandaşlığının kaybedildiği 24.03.2003 tarihleri arası dönemde, yurt dışında ... Vatandaşı olarak geçen sürelerin 3201 sayılı Yasa uyarınca ve 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında borçlanılabileceğinin tespitini istemiştir.

Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden esasa ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, ... 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, ... Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, ... İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek ... İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, ... 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşamadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Bu nedenle mahkeme, ön inceleme için bir gün tespit ederek taraflara tebliğ edecektir.