muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/7148, Karar No: 2013/11517, Tarih: 04.07.2013

Dava, kira alacağının tahsiline yönelik icra takibine yapılan itirazın iptali ve tahliye istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının 03/03/1993 başlangıç tarihli sözleşme uyarınca 1 nolu sergi salonunda kiracı olduğunu, kira paralarını ödemeyen davalı hakkında icra takibi başlattıklarını, davalının yapılan takibe; salonların icra marifetiyle tahliye edilerek 3.kişiye teslim edildiğinden bahisle itiraz ettiğini, ne var ki bu itirazın yerinde olmadığını davalı hakkında verilen tahliye kararının tam olarak infaz edilemediğini, salonlara bağlı depolar olduğunu, bu kısımların tahliyesine devam edilmek üzere infaz işlemine ara verildiğini dolayısıyla usulüne uygun bir tahliyeden bahsedilemeyeceğini, salonların ihtiyati tedbir kararı doğrultusunda dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.ye teslim edildiğini, salonları teslim alan bu şirket ile davalı arasında ortaklık ilişkisi olduğunu ve bu şirketin salonları davalıya tebaan kullandığını, bu süreçte fuar organizasyonlarına devam edildiğini, fuar takviminde aksama yaşanmadığını, davalının salonlara ilişkin yer tahsisini sürdürdüğünü, davalının kira alacağının doğmadığını belirttiği dönem için kısmi kira ödemesi yaptığını davalının itirazının haksız ve kötü niyetli olduğunu belirterek itirazın iptaline, kiralananın tahliyesine ve %40 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili ise; davaya konu alacak hakkında menfi tespit davası açtıklarını, menfi tespit davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, verilen tahliye kararı doğrultusunda davaya konu fuar salonların icra marifetiyle tahliye edilerek 24.12.2008 tarihinde davacıya teslim edildiğini, bu durumun tahliye tutanağında açıkça belirtildiğini, tahliyeyi müteakip dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.’nin başvurusu üzerine icra mahkemesince İİK. 276.maddesi kapsamında salonların dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.ye teslimine karar verildiğini ve teslimin 16.01.2009 tarihinde gerçekleştiğini, salonların 24.12.2008 tarihinden itibaren müvekkilinin kullanımında olmadığını, kullanılamayan bir dönem için kira parası istenemeyeceğini, salonların teslim edildiği ... Fuarcılık A.Ş. ile müvekkili arasında iddia edildiği gibi bir ilişki olmadığını, faaliyet alanlarının farklı olduğunu, müvekkilinin fuar düzeleme yetkisine sahip şirketlere alan tahsisi yaptığını belirterek davanın reddini istemiştir. Mahkemece; kiralanın icraen tahliyesi ile birlikte kira ilişkisinin ortadan kalktığı, davalının davaya konu dönemde kiracılık sıfatının bulunmadığı, gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasında 1 nolu fuar sergi salonu için 03.03.1993 başlangıç tarihli, 5,6 ve 7 nolu salonlar için 19.09.2000 başlangıç tarihli ve her biri beşer yıl süreli kira sözleşmeleri bulunmaktadır. Davalı firma, fuar organizasyonları yapan kuruluşlara alan tahsisi yapmakta olup davacıya ait teşhir salonlarını bu amaçla kiralamıştır. Davalı vekili, verilen ancak henüz kesinleşmemiş olan tahliye kararı doğrultusunda müvekkilinin 1,5,6 ve 7 nolu sergi salonlarından 24.12.2008 tarihinde tahliye edildiğini, salonların mahkeme (... 1.İcra Mahkemesinin 2009/1049 esas) kararı ile tedbir mahiyetinde 16.01.2009 tarihinde dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.’ye teslim edildiğini, bu süreçte davacı tarafından açılan tahliye davasının retle sonuçlanıp kesinleşmesi üzerine salonları 3.kişi olan ... Fuarcılık A.Ş.’den 02.12.2009 tarihinde teslim aldıklarını belirterek 24.12.2008 ile 02.12.2009 tarihleri arasındaki dönem için kira ödeme yükümlülüğü bulunmadığını savunmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık 24.12.2008 ile 02.12.2009 tarihleri arasındaki döneme münhasır olup bu dönemde davacının davalıdan kira parası isteyip isteyemeyeceği noktasında toplanmaktadır. Kural olarak bir kira ilişkisi tarafların ortak iradesi veya kesinleşmiş bir yargı kararı ile ortadan kaldırılabilir. Taraflar arasında akdi ilişkinin sonlandırılmasına yönelik irade birliği bulunmadığı gibi kiralananın tahliyesine yönelik verilip kesinleşen bir yargı kararından da söz etmek mümkün değildir. Önceden davalı hakkında verilen tahliye hükmü Dairemizce karar düzeltme aşamasında bozulmuş, bu doğrultuda davanın reddine dair verilen karar kesinleşmiştir. Henüz kesinleşmemiş mahkeme kararı sonucu kiralananın icra marifetiyle tahliye edilmiş olması taraflar arasındaki akdi ilişkinin ortadan kalktığı şeklinde yorumlanamaz. Bu yönüyle mahkemenin, tahliye hükmünün infazı ile birlikte kira ilişkisinin ortadan kalktığına yönelik gerekçesi yerinde değildir.

Kiralananın icra marifetiyle tahliye edildiği ve davacıya teslim edildiği 24.12.2008 tarihi ile salonların dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.’ye teslim edildiği 16.01.2009 tarihleri arasındaki dönem için davalıdan kira alacağı istenemeyeceği açıktır. Davaya konu sergi salonları 16.01.2009 ile 02.12.2009 tarihleri arasında dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.’nin kullanımında kalmıştır. Davacı, bu süreçte işleyen kira paralarından davalının sorumlu olduğunu iddia etmekte, buna karşılık davalı da 3.kişi konumunda olan söz konusu firmanın kullanımı nedeniyle kendisinden kira parası istenemeyeceğini savunmaktadır. Davacı ile ... Fuarcılık A.Ş. arasında herhangi bir akdi ilişki bulunmamaktadır. Bu aşamada dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.'nin salonları kullanımının neye dayalı olduğunun değerlendirilmesi gerekmektedir. Taraflar arasında Dairemizce temyiz incelemesi yapılan ... 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/855 esas, 2012/427 sayılı kararına yönelik verilen bozma kararında (6.HD. 2012/14284 esas 2012/16432 karar) belirtildiği üzere dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.'nin, teşhir salonlarını davalı ile olan alt kira ilişkisi nedeniyle kullandığı sabittir. Bu kapsamda dava dışı ... Fuarcılık A.Ş.’nin salonları kullanımının davalıdan bağımsız olduğu düşünülemez. Kaldı ki, davalı alt kiracısı olan ... Fuarcılık A.Ş.'den taşınmazın teslim edildiği 16/01/2009 tarihinden sonraki kira bedellerini isteyebilecektir. Öte yandan her iki şirketin yönetim kurulu başkanı aynı kişi olup diğer bazı yönlerden de her iki şirket arasında organik bağ bulunduğu dosya içeriğinden ve bilirkişi raporundan anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı ... Uluslararası Fuarcılık A.Ş.ye nazaran taşınmazı elinde bulunduran ... Fuarcılık A.Ş.’nin üçüncü kişi olduğuna ilişkin davalı savunması TMK.’nun 2.maddesindeki iyi niyet kuralları ile bağdaşmaz. Sonuç olarak salonların icra marifetiyle tahliye edilerek anahtarının davacıya teslim edildiği tarih olan 24.12.2008 ile alt kullanıcı olarak kabul edilen ... Fuarcılık A.Ş.’ye teslimin gerçekleştiği 16.01.2009 tarihleri arasındaki dönem hariç olmak üzere uyuşmazlığa konu diğer dönemlerde salonların fiili hakimiyetinin davalıda olduğunun kabulü ile davalının

sorumluluğunda kalan dönemler için mahkemece alacağın sözleşme koşullarına göre hesaplanarak ve ayrıca taraflar arasında aynı alacağa ilişkin açıldığı bildirilen menfi tespit davaları olduğu da gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddi hatalı olmuştur.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 04/07/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5406, Karar No: 2022/8301, Tarih: 19.12.2022

**1. Hukuk Dairesi         2021/5406 E.  ,  2022/8301 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tapusuz taşınmazın tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, davanın kabulüne ilişkin verilen karar, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili, davacıların .... ilçesi, ..... köyü .... mevkii 120 ada 3 parsel sayılı taşınmazın malikleri olduğunu, kadastro çalışmaları sırasında yol olmadığı ve davacıların da muvafakatı olmadığı halde, davacılara ait olması gereken 15,78 m2 lik alanın yol olarak tespit dışı bırakıldığını, davacıların mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek, paftasında yola terk edilen 15,78 m2 lik alanın davacılar adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Giresun 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.03.2015 tarihli ve 2013/33 E., 2015/240 K. sayılı kararıyla; davacılara ait olduğu, ancak kamulaştırma işlemi tamamlanmadan kamulaştırma planında yol olarak gösterilmesi nedeni ile kadastro çalışmaları esnasında yol olarak tespit dışı bırakıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, fen bilirkişisi Mustafa Koç'un rapor ve krokisinde (B) harfiyle gösterilen yeşil renk ile taralı 15,78 metrekare yüz ölçümündeki taşınmazın hüküm yerinde gösterilen payları oranında davacı ... ve müşterekleri adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

1.Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Bozma Kararı

Karar; Yargıtay (Kapatılan) 16.Hukuk Dairesi’nin 14.05.2018 tarihli ve 2015/17887 E- 2018/3199 K. sayılı kararıyla; “ ..Mahkemece yasal ilanlar yapılmadan yazılı olduğu şekilde davanın esası hakkında karar verilmesinin isabetsiz olduğu” gerekçesiyle sair yönler incelenmeksizin bozulmuştur.

3. Mahkemesince Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

Giresun 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.11.2020 tarihli ve 2018/502 E., 2020/337 K. sayılı kararıyla; bozma ilamına uyularak davanın kabulüne, fen bilirkişisi .....ç'un rapor ve krokisinde (B) harfiyle gösterilen yeşil renk ile taralı 15,78 metrekare yüzölçümündeki taşınmazın hüküm yerinde gösterilen payları oranında davacı ... ve müşterekleri adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

4. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

5. Temyiz Nedenleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle, taşınmaz bölümünün Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden olduğunu ileri sürerek, temyiz isteminde bulunmuştur.

6. Gerekçe

6.1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

6.2.Hukuki Nitelendirme

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

5. Temyiz Nedenleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle, taşınmaz bölümünün Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden olduğunu ileri sürerek, temyiz isteminde bulunmuştur.

6. Gerekçe

6.1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

6.2.Hukuki Nitelendirme

3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun "Tapuda kayıtlı taşınmaz malların tespiti" başlıklı 13. maddesinde “Tapuda kayıtlı taşınmaz mal: A) Kayıt sahibi veya mirasçıları zilyet bulunuyorsa; a) Kayıt sahibi adına, b) Kayıt sahibi ölmüş ise mirasçıları adına, c) Mirasçılar tayin olunamazsa, ölü olduğu yazılmak suretiyle kayıt sahibi adına, B) Kayıt sahibi veya mirasçılarından başkası zilyet bulunuyorsa; a) Kayıt sahibi veya mirasçılarının kadastro teknisyeni huzurunda muvafakatları halinde zilyet adına, b) Zilyet, taşınmaz malı, kayıt malikinden veya mirasçılarından veya mümessillerinden tapu dışı bir yolla iktisap ettiğini, onların beyanı veya herhangi bir belge ile veya bilirkişi veyahut tanık sözleriyle ispat ettiği ve ayrıca en az on yıl müddetle çekişmesiz, aralıksız ve malik sıfatıyla zilyet bulunduğu takdirde zilyet adına, c) (Değişik: 3/5/2012-6302/4 md.) Kayıt sahibinin yirmi yıl önce gaipliğine hüküm verilmiş veya tapu sicilinden malikin kim olduğu anlaşılamamış ise çekişmesiz ve aralıksız yirmi yıl müddetle ve malik sıfatıyla zilyet bulunan kimse adına tespit olunur. Noter tarafından tespit ve tevsik edilen muvafakat beyanı veya düzenlenen satış vaadi senedi teknisyen huzurunda yapılmış muvafakat sayılır.”

"Tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz malların tespiti" başlıklı 14. maddesinde “Tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir. (Değişik ikinci fıkra: 3/7/2005 - 5403/26 md.) Sulu veya kuru arazi ayrımı, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine göre yapılır.”

Kayıt ve belgelerin kapsamını tayini başlıklı 20.maddesinde “Tapu kayıtları ile diğer belgelerin kapsadığı yeri tayinde; A) Kayıt ve belgeler, harita, plan ve krokiye dayanmakta ve bunların yerlerine uygulanması mümkün bulunmakta ise, harita, plan ve krokideki sınırlara itibar olunur. B) Harita, plan ve krokiye dayanmayan kayıt ve belgelerde belirtilen sınırlar mahalline uygulanabiliyor ve bu sınırlar içinde kalan yer hak sahibi tarafından kullanılıyor ise, kayıt ve belgelerde gösterilen sınırlar esas alınarak tespit yapılır. C) Harita, plan ve krokiye dayanmayan kayıt ve belgelerde belirtilen sınırlar, değişebilir ve genişletilmeye elverişli nitelikte ise, bunlarda gösterilen miktara itibar olunur. Ancak değişebilir ve genişletilmeye elverişli sınırlardaki taşınmaz malların kayıtları, fizik yapıları ve konumları itibariyle belli bir yeri kapsıyorsa, tespit o sınır esas alınarak yapılır...” düzenlemeleri yer almaktadır.

6.3. Değerlendirme

6.3.1.Mahkemece davacı tarafça dayanılan tapu kaydının bilirkişi raporunda belirtilen taşınmaz bölümüne uyduğu ve bu bölümler üzerinde davacı taraf yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluştuğu kabul edilerek karar verilmiş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar vermeye yeterli bulunmamaktadır.

6.3.2.Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir. Kadastroca tescil harici bırakılan yerler için açılan tescil davalarında 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 713/3. maddesi uyarınca davanın yasal hasım konumunda olan Hazine ve ilgili Kamu Tüzel Kişiliğine birlikte yöneltilmesi zorunludur. Yasal hasım konumundaki tüzel kişiler davaya dahil edilmeden yargılamaya devamla hüküm kurulması mümkün değildir. Çekişmeli taşınmazın sınırında Giresun-Espiye Karayolu bulunması ve ilgili kurum tarafından kamulaştırma yapılması nedeniyle yasal hasım konumunda olan Karayolları Genel Müdürlüğü yöntemince davaya dahil edilmemiş, tutunulan tapu kayıtları tüm tesis ve tedavülleri ile birlikte ifraz haritaları ve tüm oluşum belgeleri ile getirtilmemiş, kayıtların kapsamı, yöntemine uygun şekilde araştırılmamıştır. Öte yandan Kadastro Müdürlüğü çekişme konusu yerin kamulaştırıldığını bildirmesine rağmen Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından verilen yazı cevabında kadastro çalışması sırasında yolun terkin edildiği bildirilerek çelişki oluştuğu halde oluşan bu çelişki giderilmeden karar verilmiştir. Eksik araştırma, inceleme ve uygulama ile karar verilemez.

6.3.3. Hal böyle olunca doğru sonuca ulaşılabilmesi öncelikle Karayolları Genel Müdürlüğü’nün davaya dahil edilmesi için davacı tarafa süre ve imkan verilmeli, taraf teşkili sağlandıktan sonra Nisan 1327 tarih 239 ve 240 sıra nolu tapu kayıtlarının ilk tesisinden itibaren tüm tedavülleri (eski yazı olanların Tapu Daire Başkanlığından) getirtilmeli, 120 ada 3 parsel ile söz konusu tapu kayıtlarının revizyon gördüğü tüm taşınmazların kadastro tutanak örnekleri ve oluşan tapu kayıtları ile dava konusu taşınmaza komşu olan taşınmazların tespit tutanaklarının onaylı suretleri ve dayanaklar ile bu parselleri bir arada gösterir pafta harita örneği getirtilmeli, çekişmeli taşınmazda yol ve kamulaştırma çalışması yapılıp yapılmadığı, tespit dışı bırakılan kısmın kamulaştırılıp kamulaştırılmadığı araştırılmalıdır.

6.3.4. Bu şekilde dosya keşfe hazır hale geldikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerle, taraf tanıkları, ziraat mühendisi bilirkişisi, inşaat mühendisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, bu keşif sırasında öncelikle çekişmeli taşınmaza ait kamulaştırma haritası ve kamulaştırma işlemine ilişkin diğer belgeler uygulanmak suretiyle, taşınmazın kamulaştırılan alanlardan olup olmadığı tespit edilmeli; bundan sonra davacının dayandığı tapu kaydının haritasının var ise bu harita zemine uygulanarak kaydın kapsamı 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 20/A maddesi uyarınca haritasına göre belirlenmeli; tapu kaydının krokisinin/haritasının uygulanamaması durumunda, tapu kaydı tesisinden itibaren tüm tedavülleriyle birlikte okunup sınırlarının bilirkişilerce zeminde tek tek gösterilmesi istenilmeli, bilirkişilerin gösteremediği sınırlar için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, bu şekilde tapu kaydının kapsamı kesin olarak belirlenmeli; yine yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinde kime ait olduğu, kimden kime kaldığı, kim tarafından ne zamandan beri ve ne şekilde kullanıldığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanlar arasında doğabilecek çelişkilerin gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmesine çalışılmalıdır.

6.3.5. Ziraat mühendisi ve inşaat bilirkişisinden, çekişmeli taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.

6.3.5. Ziraat mühendisi ve inşaat bilirkişisinden, çekişmeli taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.

6.3.6. Fen bilirkişisine, tapu kaydı ve kamulaştırma haritasının kapsamı, kadastro paftasıyla ölçekleri eşitlenip çakıştırılmak suretiyle 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın 20/A maddesi gereğince haritasına göre belirlenmesi, keşfi takibe imkan veren denetime elverişli ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmeli; tapu kaydının revizyon gördüğü parseller varsa dikkate alınmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek kamulaştırma sonucu mülkiyetin geçtiği sonucuna varılır ise tespit hükmü kurulması gerektiği dikkate alınarak sonucuna göre bir karar verilmelidir.

6.3.7. Mahkemece, bu hususlar yerine getirilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi davada yasal hasım konumunda bulunmaları nedeniyle vekalet ücreti de dahil hiç bir yargılama giderinden sorumlu tutulamayacakları gözetilmeden, karar ve ilam harcının davacılardan alınması gerekirken davalı Hazine’nin harçtan muaf olduğu gerekçesiyle alınan peşin harcın davacılara iadesine karar verilmiş olması da isabetsizdir.

V. SONUÇ

Açıklanan nedenlerle; Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasa'nın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, kesin olmak üzere 19.12.2022 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

- MUHALEFET ŞERHİ -

Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713/1.maddesi gereğince açılmış zilyetliğe dayalı tescil davasıdır.

Mahkemece davacı lehine hüküm kurulmuş, yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmış, davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmemiş, yine yargılama giderlerinden olan harcın ise, davalının yasal hasım olduğu gerekçesiyle davalıdan alınmasına yer olmadığına ayrıca davacının yatırdığı peşin harcın kendisine iadesin karar verilmiştir. Yargılama giderleri taraflarca temyize getirilmemiştir.

Sayın çoğunluk ile aramızda oluşan uyuşmazlık; temyize getirilmemekle birlikte, resen nazara alınması gereken karar ve ilam harcının davacıdan alınıp alınamayacağı, buradan hareketle davacı tarafından peşin yatırılan harcın iadesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle çözümlenmesi gereken husus, temyiz konusu yapılmayan karar ve ilam harcının davacıdan alınıp alınamayacağı, yargılama giderlerinden kimin sorumlu olacağı hususudur.

Anayasa’nın 35. maddesinin birinci fıkrasında mülkiyet ve miras hakları güvence altına alınmış, ikinci fıkrasında ise “Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.” denilmek suretiyle mülkiyet hakkının ancak kanunla sınırlanabileceğine vurgu yapılmıştır.

Öncelikle çözümlenmesi gereken husus, temyiz konusu yapılmayan karar ve ilam harcının davacıdan alınıp alınamayacağı, yargılama giderlerinden kimin sorumlu olacağı hususudur.

Anayasa’nın 35. maddesinin birinci fıkrasında mülkiyet ve miras hakları güvence altına alınmış, ikinci fıkrasında ise “Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.” denilmek suretiyle mülkiyet hakkının ancak kanunla sınırlanabileceğine vurgu yapılmıştır.

Anayasa’nın 36. maddesinde de “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmek suretiyle hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkı anayasal koruma altına alınmıştır.

Anayasa’nın 13. maddesinin birinci cümlesinde ise “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir.” denilmiştir.

Buna göre diğer şartlar bulunsa bile temel hak ve hürriyetlere ancak kanunla sınırlama getirilebilir. Bir başka ifadeyle kanun dışındaki bir norm veya yargı içtihadıyla temel hak ve özgürlüklere sınırlama getirilmesi mümkün değildir.

Öte yandan yargı harçları 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda düzenlenmiş ve kamu düzeninden olması nedeniyle harca ilişkin hükümlerin resen uygulanacağı kabul edilmiştir. Bu nedenle harca ilişkin hususların re'sen ele alınabileceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Harçlardan kimin sorumlu olacağı hususu ise -yargılama giderleri, yargılama usulüne ilişkin bir konu olduğundan- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda kapsamlı bir şekilde düzenlenmiştir. Anılan Kanun’un 323. maddesinde harçlar yargılama giderlerinden sayılırken, 326. maddesinin (1) numaralı fıkrasında açıkça “Kanunda yazılı haller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir.” denilmek suretiyle yargılama giderleri ve bunlardan olan yargı harçlarından kimin sorumlu olacağı tereddüde yer vermeyecek şekilde hüküm altına alınmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1. maddesi ise şöyledir:

“Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır.

Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hâkim, örf ve âdet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.

Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır.”

Buna göre Kanun’da hâkimin hukukun kaynaklarını belirlerken hangi sıralamayı izleyeceği açıkça kurala bağlanmış olup Kanun’un sözüyle ve özüyle değindiği herhangi bir konuda Kanun’un emrettiği hüküm dışında bir uygulama yapılması mümkün değildir. Hâkim ancak Kanun’da uygulanabilir bir hüküm yoksa anılan maddede belirtilen diğer kaynaklara başvurabilir.