muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/7651, Karar No: 2010/3851, Tarih: 06.04.2010

Davalı UTS Ulus.Nak. ve Gümrükleme Tic.Ltd.Şti., müvekkilinin CMR Konvansiyonu'nun 36. maddesi uyarınca ara taşıyıcı olarak sorumluluğu bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı INC Kargo Taş.Hizm.Ltd.Şti. vekili, makul sürede alıcıya teslim ettiklerini, çekince olmadan malları alıcının teslim aldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı, davaya yanıt vermemiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen 30.07.2007 tarihli asıl ve 21.11.2007 tarihli ek bilirkişi raporuna göre, CMR Konvansiyonu'nun 36. maddesi uyarınca davalı INC Kargo Taş.Hizm.Ltd.Şti.'nin ilk, davalı Erdinli Ulus.Nak.Turizm İth.İhr.Tic.Ltd.Şti.'nin son taşıyıcı, diğer davalıların ara taşıyıcı konumunda oldukları, gecikmenin son taşıyıcının taşıma kesitinde gerçekleştiği, ara taşıyıcıların pasif, davacılardan Hedef Konf. ve Tekstil Dış Tic. A.Ş.'nin aktif dava ehliyetinin bulunmadığı, diğer davacı ile davalı INC Kargo Taş.Hizm.Ltd.Şti. arasında taşıma sözleşmesi yapıldığı, taşıma süresinin kararlaştırılmadığı, makul taşıma süresinin 6 gün olduğu, bu süre geçtikten sonra Almanya'daki alıcıya teslim edildiği, CMR 30.3 maddesinde alıcının malı teslim almasından itibaren 21 gün içinde gecikme yazılı olarak bildirilmez ise tazminat hakkının düşeceğinin düzenlendiği, davacının bu bildirimi kanıtlayamadığı, bu durumda ilk ve son taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle, davalılardan INC Kargo Taş.Hizm.Ltd.Şti. ile Erdinli Ulus.Nak.İhr.İth. ve Dahili Tic.Ltd.Şti. hakkında davanın esas yönünden bu nedenle reddine, diğer davalı UTS Ulus.Nak. ve Gümrükleme Tic.Ltd.Şti. bakımından pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı Transmet Ulus.Nak. Turizm İth.İhr.Tic.Ltd.Şti. hakkındaki davanın açılmamış sayılmasına, davacı Hedef Konf. ve Tekstil Dış Tic.A.Ş. yönünden davanın aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili ile davalılardan UTS Ulus.Nak. ve Gümrükleme Tic.Ltd.Şti. vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, taşıma sözleşmesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

CMR’nin 34-40. maddelerinden oluşan 6. bölümü, “Taşıyıcılar Tarafından Ortaklaşa Yapılan Taşımalarla İlgili Hükümler” başlığını taşımaktadır. CMR. 34. maddesine göre, tek bir sözleşmeyle düzenlenen ortaklaşa taşımada, tüm taşımanın yapılmasından, taşıyıcıların her biri “müteselsilen” sorumludur.

Kararı, davacılar vekili ile davalılardan UTS Ulus.Nak. ve Gümrükleme Tic.Ltd.Şti. vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, taşıma sözleşmesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

CMR’nin 34-40. maddelerinden oluşan 6. bölümü, “Taşıyıcılar Tarafından Ortaklaşa Yapılan Taşımalarla İlgili Hükümler” başlığını taşımaktadır. CMR. 34. maddesine göre, tek bir sözleşmeyle düzenlenen ortaklaşa taşımada, tüm taşımanın yapılmasından, taşıyıcıların her biri “müteselsilen” sorumludur.

Ancak, CMR 34. maddesi anlamında bir “müteakip taşımadan” bahsedebilmek için, mutlaka “tüm taşımanın” “tek bir taşıma sözleşmesiyle” geçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu ise ancak, gönderen ile ilk taşıyıcı arasında, tüm mesafe için bir taşıma sözleşmesi yapılması ve bu sözleşmenin ilk taşıyıcı tarafından diğer taşıyıcılara devredilmesiyle mümkün olabilir. Eğer gönderen, her taşıyıcıyla ayrı sözleşme yaparsa veya ilk taşıyıcı, diğerleriyle kendi adına yeni bir taşıma sözleşmesi yaparsa, tek taşıma sözleşmesinden bahsedilemeyeceğinden, müteakip taşımadan da söz edilemez. Bu şart, maddedeki “tek bir mukavele ile düzenlenen taşıma” ifadesinden ortaya çıkmaktadır. Yine ancak bu sayede, maddenin ikinci cümlesinde belirtildiği gibi “ikinci taşımacı ile onu takip eden taşımacılar, malları ve sevk mektubunu kabul etmiş olmaları dolayısıyla ve sevk mektubundaki koşullar altında anlaşmaya katılmış olurlar.” Böylece ilk taşıyıcı dışındaki diğer taşıyıcılar , yükü ve sevk mektubunu kabul etmekle müteakip taşıyıcı sıfatını kazanırlar ve gönderen ile asıl taşıyıcı arasındaki sevk mektubunun şartları altında anlaşmaya katılmış olurlar.

Ayrıca bu maddede belirtilen “taşıma senedinin varlığının şart olması” kuralı, CMR. 4. maddesinde belirtilen “taşıma senedinin yokluğunun CMR Konvansiyonu’na tâbi bir taşıma sözleşmesinin varlığını ve geçerliliğini etkilemez” kuralının bir istinasıdır. Diğer bir deyişle CMR. 4. maddesi, sevk mektubunu sadece taşıma sözleşmesinin bir teyidi olarak görürken, CMR. 34. maddesi müteakip taşımanın gerçekleşebilmesi için mutlaka sevk mektubunun “varlığını” şart koşmaktadır.

CMR. 34. maddesinde belirtilen şekilde bir müteakip taşımanın varlığı halinde, CMR. 36. maddesi uyarınca kayıp, hasar veya gecikme sorumluluğu ile ilgili davalar, ancak birinci, sonuncu veya “kayıp” “hasar” veya “gecikmenin” oluştuğu sırada taşıma işini yapmakta olan taşımacının aleyhine açılabilir. TTK’nun 787. maddesindeki kuralın aksine burada, anılan taşımacılardan birkaçı aleyhine aynı zamanda dava açılması mümkündür.

CMR. 36. maddesinde davalı konumunda olacaklar açıkça belirtilmişse de, kimlerin davacı olabileceği belirtilmemiştir. Bu durumda gönderenin davacı olabilme sıfatı tartışmasızdır. Zira, asıl taşıyıcı ile taşıma sözleşmesini yapan odur.

CMR. 36. maddesinde davalı konumunda olacaklar açıkça belirtilmişse de, kimlerin davacı olabileceği belirtilmemiştir. Bu durumda gönderenin davacı olabilme sıfatı tartışmasızdır. Zira, asıl taşıyıcı ile taşıma sözleşmesini yapan odur.

Somut olayda, dosya kapsamına göre,asıl (ilk) taşıyıcı davalı İNC Ltd.Şti. ile diğer taşıyıcılar arasında ayrı ayrı taşıma sözleşmeleri yapılmış ise de, asıl taşıyıcı gibi diğerleri de tüm taşımanın koşullarını kabul etmeleri nedeniyle asıl taşıtan davacının koşullarını üstlenmeleri karşısında anılan 34 ncü maddede aranan “tüm taşımanın”, “tek bir taşıma sözleşmesi ile” geçekleştirilmesi koşulu ile güdülen amaç ve sonuç ortaya çıkmıştır. Mahkemece de anılan 34 ncü ve onu tamamlayan 36. madde beraber değerlendirilerek, davalıların konumları doğru belirlenmiş olup, 34. madde hükmüne dayanan davacıların, anılan 36. madde hükmünü gözden kaçırarak, ara taşıyıcıların da müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiğine ilişkin iddia ve temyiz itirazları isabetsizdir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılardan UTS Ulus.Nak. ve Gümrükleme Tic.Ltd.Şti. vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılardan UTS Ulus.Nak. ve Gümrükleme Tic.Ltd.Şti. vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacılar vekilinin davacılardan ... Çamaşır ve Konf.Tic.Ltd.Şti. hakkındaki diğer temyiz itirazlarına gelince; Mahkemece, ilk ve son taşıyıcı kabul edilen davalılar bakımından davanın yazılı gerekçelerle reddine karar verilmiştir. Oysa, hükme esas alınmayan ilk bilirkişi kurulu raporunda ve hükme esas alınan bilirkişi kurulu asıl ve ek raporunda yükün alıcıya teslim edildiği bildirilmiş, yükün davacılardan ... Çamaşır ve Konf.Tic.Ltd.Şti. yetkililerine kamyonun durdurulduğu Hollanda'da yetkililerce teslim edildiği ve bundan sonra bu davacının yükü Almanya'daki alıcısına teslim ettiği 07.02.2003 tarihli belgeden anlaşılmaktadır. Ek bilirkişi raporunda, CMR Konvansiyonu'nun 20. maddesinde yazılı "kayıp" olgusunun koşullarının oluşmadığından yola çıkılarak gecikme hali kablul edilmiş ise de, somut olayda, kayıp olgusunun gerçekleşmediğinin doğru olmasına karşılık, gecikme halinin gerçekleştiği sonucuna varılması hatalı olmuştur. Gerekçede dayanılan 3. madde hükmü uyarınca davanın reddi için öncelikle yükün alıcının kullanımına verilmiş, diğer anlatımla taşıyıcının yükü alıcıya sağlam olarak teslim etmiş olması, bundan sonra alıcının gecikmeyi 21 gün içinde taşıyıcıya bildirmemesi gerekmektedir. Taşıyıcının yükü alıcıya teslim etmediği, taşıma sözleşmesine aykırı olarak aldığı başka yükün suç unsuru içermesi nedeniyle Hollanda makamlarınca aracın durdurulması ve bekletilmesi ve sonrasında bir kısmının hasarlı ve ıslak olarak bu davacı yetkililerine o makamlarca teslimi nedeniyle kötü taşıma yapıldığı ve seferin durduğu dosya kapsamı ile sabittir. Bu durumda mahkemece 6 günlük taşıma süresi geçirilerek yükün alıcısına teslim edildiği kabul edilerek 21 günlük sürenin geçirildiği gerekçesiyle davanın ilk ve son taşıyıcı bakımından reddi doğru olmayıp, ilk ve son taşıyıcı davalıların ilke bakımından anılan 36. madde hükmü uyarınca sorumlu olduğu gözetilerek, tazminat kalemlerinin irdelenmesine geçilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye ve yanlış nitelemeye dayalı yazılı şekilde hükmü tesisi doğru olmamıştır.

Diğer yandan, kabule göre, 30.07.2007 tarihli bilirkişi raporunu düzenleyen bilirkişi kurulundan alınmasına ihtiyaç duyulan ek raporun yine aynı kurul tarafından düzenlenmesi gerekirken, tek kişilik ek raporun hükme esas alınması da ilke bakımından hatalı olmuştur.

Diğer yandan, kabule göre, 30.07.2007 tarihli bilirkişi raporunu düzenleyen bilirkişi kurulundan alınmasına ihtiyaç duyulan ek raporun yine aynı kurul tarafından düzenlenmesi gerekirken, tek kişilik ek raporun hükme esas alınması da ilke bakımından hatalı olmuştur.

SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalılardan UTS Ulus.Nak. ve Gümrükleme Tic.Ltd.Şti. vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin davacılardan ... Çamaşır ve Konf.Tic.Ltd.Şti. hakkındaki diğer temyiz itirazlarının kabulü ile davalılardan INC Kargo Taş.Hizm.Ltd.Şti. ve Erdinli Ulus.Nak.İhr.İth. ve Dahili Tic.Ltd.Şti. hakkında verilen hükme yönelik olarak kararın bu davacı yararına BOZULMASINA, takdir olunan 750,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacı ... Çamaşır ve Konf.Tic.Ltd.Şti.'ne verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 03,15 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalı UTS Ulus.Nak. ve Gümrükleme Tic.Ltd.Şti.'den alınmasına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davacılara iadesine, 06.04.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/775, Karar No: 2014/4610, Tarih: 12.06.2014

**10. Ceza Dairesi         2014/775 E.  ,  2014/4610 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hükümler : Mahkûmiyet

Temyiz incelemesi, yöntemine uygun davetiye tebliğine rağmen sanık müdafii duruşmaya gelmediğinden duruşmasız olarak yapıldı.

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Suç konusu 16434 gram eroinin miktarına bağlı olarak önemi ve değerine göre, TCK'nın 61. maddesindeki ölçütler ile 3. maddesindeki orantılılık ilkesi gereğince temel hapis cezasının üst sınır veya üst sınıra yakın olarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi, karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç tipi ile eleştiri dışında yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; sanık müdafiinin temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 12.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/38934, Karar No: 2017/3579, Tarih: 23.03.2017

**13. Hukuk Dairesi         2015/38934 E.  ,  2017/3579 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı ... vekili avukat ... ile davacı vekili avukat ... gelmeleriyle duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı ile evlilik hazırlığında iken yurtdışı hesabından birlikte oturacakları evi satın alması için davalı hesabına 132.000 TL. İle 3.000 euro havale ettiğini, davalının 3 nolu daireyi satın alarak tapusunu kendi üzerine kayıt ettirdiğini ancak evliliğin gerçekleşmediğini ileri sürerek tapunun iptali ile adına tesciline mümkün olmazsa gönderdiği 132.000 TL. İle 3.000 euronun satım tarihinden yasal faizi ile ödetilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davacının tescil talebinin reddine, 130.000 TL.nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalıya evlilik hazırlığında birlikte yaşayacakları evi satın alması için para gönderdiğini, davalının bu para ile satın aldığı 3 nolu dairenin tapusunu kendi üzerine kayıt ettirdiğini, ancak evliliğin gerçekleşmediğini ileri sürerek eldeki davayı açmış, delil olarak da 31.8.2006 tarihli alıcısı davalı ... olan 132.899 TL. bedelli havale belgesine dayanmıştır. Davalı , banka havalesi ile gönderilen paranın borç ödemek amacıyla gönderildiğini, başkaca bir ilişkinin bulunmadığını savunmuştur.

Hemen belirtmek gerekir ki, havale bir ödeme vasıtası olup, var olan bir borcun ödendiğini gösterir. Bu karinenin aksini havaleyi gönderen şahsın ispat etmesi gerekir.. Öte yandan banka dekontlarında paranın borç olarak gönderildiğine dair bir açıklamanın bulunmadığı da sabittir. Açıklanan bu yönler birlikte değerlendirildiğinde, davacının iddiasını ispat ettiğinin kabulü imkansızdır. Davacı, iddiasını yasal delillerle kanıtlamalıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın miktar ve niteliği gözetildiğinde açık bir muvafakat olmadıkça tanık dinlenemez, dinlenen tanık ifadelerine değer verilemez. Mahkemece, ispat yükünün davacıda olduğu gözetilerek bir değerlendirme yapılmalı ve sonucuna uygun bir karar tesis edilmelidir. Yanlış değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı yararına bozulmasına, 1480,00 TL duruşma avukatlık parasının davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, peşin alınan 2.225,00 TL harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 23/03/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/17592, Karar No: 2013/20345, Tarih: 04.07.2013

**9. Hukuk Dairesi         2011/17592 E.  ,  2013/20345 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti ile yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalılar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı ... Bakanlığı bünyesinde bulunan hastanede taşeron şirketin işçisi olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin, ulusal bayram genel tatil ve fazla çalışma ücretleri alacaklarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalılar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalılar vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir. Bu durumda 24 saat çalışıp 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda bir hafta 3 gün diğer hafta ise

4 gün çalışma yapılacağından, yukarıda bahsedilen 63 üncü madde hükmü gereğince, haftalık normal çalışma süresi dolmamış olsa dahi günlük 11 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılması nedeniyle, bu çalışma sisteminde işçi ilk bir hafta (3x3=) 9 saat takip eden hafta ise (4x3=) 12 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

1475 sayılı önceki İş Yasasında günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığından, söz konusu Yasanın yürürlükte olduğu dönemde gerçekleşen, 24 saat çalışıp 48 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, haftalık 45 saatlik normal çalışma süresinden fazla çalışma yapılması mümkün olmadığından, işçinin fazla çalışma yaptığının kabulü mümkün değildir. Ancak değinilen Yasa döneminde gerçekleşen 24 saat mesai 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, 4 gün çalışılan haftalarda (4x14=) 56 saat çalışma yapılacağından, sadece bu haftalarda işçinin haftalık (56‑45=) 11 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

... Bakanlığı nezdinde Türkiye'deki hastanelerde statü hukuku dışında hemşire, ebe, doktor, eczacı, anestezi uzmanı vs. olarak çalışanlar, haftalık normal mesailerinde fazla çalışma yapmadıklarından, sadece tuttukları nöbetlerle sınırlı olarak fazla çalışma yapmış olmaktadırlar. Nöbet çizelgeleri ile belirlenen bu tür çalışmalar hafta içi ve hafta sonu olarak gerçekleşmektedir. Hafta içi nöbetler 17:00-08:00 saatleri arasında 15 saat olarak yapılmaktadır. İşçinin yaptığı işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 3 saat ara dinlenmesi indirilerek hafta içi nöbette 12 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmektedir. Hafta sonu nöbetler 24 saat sürmekte, işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 4 saat ara dinlenme indirildiğinde 20 saat fazla çalışma yapılmış olmaktadır. Ancak, bu durumlarda fazla çalışmalar, tutulan hafta içi ve sonu nöbet sayısına göre denetlemeye elverişli bilirkişi raporu ile belirlenmelidir. Nöbet tutan çalışanın çoğunlukla ertesi gün nöbet izni kullanarak çalışma yapmaması nedeniyle, normal mesai devam çizelgeleri de mutlaka getirtilmelidir. İşçi, nöbetin ertesi günü nöbet izni kullandığında, ertesi gün (8 saat normal mesai süresi kadar) çalışmadığından hafta içi nöbette (12-8=) 4 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır. Hafta sonu nöbette ise, Cumartesi ve Pazar günü normal tatil olduğundan Cuma ve Cumartesi gecesi tutulan nöbetlerden, ertesi gün çalışılmadığı gerekçesi ile indirim yapılma olanağı yoktur. Öte yandan genel tatile denk gelen nöbet günlerinde de ayrıca genel tatil ücreti verildiğinden yukarıda anlatılan şekilde indirim yapılmalıdır. Dairemizin kökleşmiş uygulaması da bu doğrultudadır (Yargıtay 9. H.D. 2007/40834 E, 2009/7566 K sayılı ilamı).

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.

Somut olayda; dosyadaki bilgi ve belgeler, özellikle günlük devam izlenimi birlikte değerlendirildiğinde davacının 15.00 – 24.00 ve 07.00 – 16.00 saatleri arasında iki vardiya halinde çalıştığı anlaşılmakla davacının her vardiyada 1 saat ara dinlenme süresi düşüldüğünde fiilen 8 saat çalıştığı, haftada 6 gün çalışmada toplam 48 saat çalıştığı ve 3 saat fazla çalışması bulunduğu anlaşıldığından fazla çalışma ücreti hesabının buna göre yapılması gerekirken açıklanan nedenle hatalı bilirkişi raporu esas alınarak karar verilmesi isabetsizdir.

Ayrıca fazla çalışma ücreti tahakkuku yapılan Mayıs 2008 bordrosunun varlığı nedeniyle fazla çalışma ücreti hesabında bu ayın dışlanarak hesaplama yapılmaması da hatalıdır.