muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/19164, Karar No: 2014/26096, Tarih: 30.09.2014

**22. Hukuk Dairesi         2014/19164 E.  ,  2014/26096 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bingöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 02/05/2014

NUMARASI : 2014/207-2014/286

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkili işçinin aylık ücret alacaklarından spor aidatı adı altında yapılan haksız kesintiden kaynaklı ücret alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, işçi ücretlerinden toplu iş sözleşmesi hükümleri uyarınca spor kesintisi adı altında yapılan kesintinin işçiye ödenmesi talebini içermektedir.

Somut olayda, işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesi hükümleri uyarınca, işçilerin ücretlerinden 15.07.2004 tarihinden itibaren başlamak üzere, spor kesintisi adı altında kesinti yapıldığı, 01.03.2008 tarihinden itibaren ise spor kesintisi miktarına denk düşecek şekilde işçilere temizlik yardımı adı altında ödeme yapıldığı, son olarak 16.12.2013 tarihli toplu iş sözleşmesi ek protokolüyle, temizlik yardımı ödemesi ve spor kesintisi yapılması uygulamalarının kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Gerek Dairemizce gerekse de Yargıtay 9. Hukuk Dairesince temyiz incelemesi yapılan emsal nitelikli davalarda işçinin ücretinden spor kesintisi adı altında yapılan kesintiyi karşılamak üzere, işçiye temizlik yardımı adı altında ödeme yapılarak, belediyenin spor kulübüne, kaynak sağlandığı belirlenmiştir. Gerek emsal dava dosyaları gerekse eldeki dava dosyası içeriğinden anlaşıldığı üzere, temizlik yardımı adı altında yapılan ödemenin amacı, spor kesintisini karşılamak olduğundan, bu durumda işçi ücretinde gerçek anlamda bir kesintiden söz edilemez. Yıldan yıla artarak yüksek miktarlara ulaşan temizlik yardımı ile spor kesintisinin, 16.12.2013 tarihli toplu iş sözleşmesi ek protokolüyle aynı tarihten itibaren birlikte uygulamadan kaldırılmış olması da, bu hususu doğrulamaktadır. Bu sebeplerle, davacının 01.03.2008 tarihinden sonraki döneme ilişkin spor kesintisinden kaynaklı ücret alacağı talebi haksız olup, kabul edilemez. Mahkemece, davacının sadece 01.03.2008 tarihinden önceki dönemde yapılan kesintileri talep etmekte haklı olduğu kabul edilerek, zamanaşımı savunması yeniden değerlendirilmeli ve zamanaşımına uğramamış alacak miktarı tespit edildiği takdirde hüküm altına alınmalıdır. Hatalı değerlendirmeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 30.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/7529, Karar No: 2024/4360, Tarih: 06.06.2024

**2. Hukuk Dairesi         2023/7529 E.  ,  2024/4360 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1292 E., 2023/1834 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 3. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2021/621 E., 2022/1074 K.

Taraflar arasındaki karşılıklı boşanma ile ziynet ve ev eşyası alacağı ile mal rejimi tasfiyesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve karşı davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına ve fer'îlerine, ziynet ve ev eşyası alacağı taleplerinin reddine, mal rejimi tasfiyesi talebinin tefrikine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı-davalı erkek vekili dava dilekçesinde özetle; erkeğin üzerindeki malvarlıklarını kadının adına kaydettirdiğini, kadının ise bu malvarlıklarını muvazalı şekilde başkalarına devrettiğini, kadının erkeği sürekli zina yapmakla ve kendisini aldatmakla suçladığını, erkeğin ilk evliliğinden olan kızı hakkında başkalarına aşağılayıcı konuşmalar yaptığını, üvey kızı ...'e iyi davranmasına rağmen ...'in erkeği evde istemediği ve ona kötü davrandığını, erkeğin ilk eşinden olan çocuğu ile ilgilenmediğini iddia ederek davanın kabulüne, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların boşanmalarına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı-davacı kadın vekili cevap-karşı dava dilekçesinde özetle; kadının üzerine kayıtlı malvarlıklarının kişisel malları olduğunu, erkeğin, kadının ilk evliliğinden olan kızı ...'i evde istemediğini, ona hakaret ettiğini, erkeğin küfür ettiğini, sadakat yükümlülüğüne aykırı davrandığını, şiddete meyilli olduğunu, eve geç geldiğini, ekonomik şiddet uyguladığını iddia ederek davanın kabulüne, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların boşanmalarına, kadın yararına aylık 5.000,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakasına, kadın yararına 100.000,00 TL maddî, 100.000,00 TL manevî tazminata, ziynet ve ev eşyası alacağına, mal rejiminin tasfiyesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; erkeğin, sadakat yükümülüğüne aykırı davrandığı, evdeki tabakları kırdığı, kadının ilk evliliğinden olan kızı ...'i müşterek konutta istemediği, ...'e hakaret içeren sözler söylediği, fiziksel şiddet uygulamaya çalıştığı, eve geç geldiği, eşi ile ilgilenmediği ve eşine ekonomik şiddet uyguladığı; kadının ise; erkeğin ilk evliliğinden olan çocuklarının müşterek konuta gelmesini istemediği ve ...'in erkeğe hakaret etmesine sessiz kaldığı, erkeğin ilk evliliğinden olan kızı hakkında " bütün Antalya senin kızın üstünden geçti" şeklinde ifadeler kullandığı, bu hale göre evlilik birliğinin sarsılmasında erkeğin ağır kusurlu olduğu gerekçesi ile asıl ve karşı davanın kabulüne, tarafların evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanmalarına, kadın yararına aylık 900,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakasına, kadın yararına yasal faizi ile birlikte 30.000,00 TL maddî ve 30.000,00 TL manevî tazminata, ziynet ve ev eşyası alacak taleplerinin reddine, mal rejimi tasfiyesi talebinin tefrikine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı-davalı erkek vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi ile hükmedilen nafakalar ve tazminatlar yönünden istinaf dilekçesi sunmuştur.

2.Davalı-davacı kadın vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi, erkeğin davasının kabulü, nafaka ve tazminatların miktarları yönünden istinaf dilekçesi sunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararında usule ve esasa ilişkin herhangi bir aykırılığın bulunmadığı, davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin dava dosyası içinde bulunduğu, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesi ile taraf vekillerinin istinaf itirazlarının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı-davalı erkek vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi ile hükmedilen nafakalar ve tazminatlar yönünden temyiz dilekçesi sunmuştur.

2.Davalı-davacı kadın vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi, erkeğin davasının kabulü, nafaka ve tazminatların miktarları yönünden temyiz dilekçesi sunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı-davalı erkek vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi ile hükmedilen nafakalar ve tazminatlar yönünden temyiz dilekçesi sunmuştur.

2.Davalı-davacı kadın vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi, erkeğin davasının kabulü, nafaka ve tazminatların miktarları yönünden temyiz dilekçesi sunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tarafların karşılıklı açtığı evlilik birliğinin temelinden sarsılması hukuki nedenine dayalı boşanma davalarında; ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ve birliğin devamına imkan vermeyecek nitelikte bir geçimsizlik bulunup bulunmadığı, geçimsizlik var ise kusurun kimden kaynaklandığı, erkeğin davasının kabulü şartlarının oluşup oluşmadığı, kadın yararına hükmedilen tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddî ve manevî tazminat koşulları oluşup oluşmadığı ile miktarlarının hakkaniyete uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2 nci, 4 üncü ve 6 ncı maddeleri, 166 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 169 uncu maddesi, 174 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 175 inci maddesi. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 50 inci ve 51 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Adli yardımdan yararlanması sebebi ile başlangıçta alınmamış olan aşağıda yazılı karar ve ilam harcı ile temyiz başvuru harcının ...'ye yükletilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ...'e yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/11096, Karar No: 2014/2732, Tarih: 04.03.2014

**20. Hukuk Dairesi         2013/11096 E.  ,  2014/2732 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davalı Hazine ve Orman Yönetimi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1) Çekişmeli taşınmazın öncesini oluşturan Yeniköy 243 sayılı parselin kadastro mahkemesinin 2002/2-15 sayılı kararıyla ifraz edildiği anlaşılmakla; hükmen oluşan 273 ve 275 sayılı parsellerin tapu kayıtlarının; cinsi ve üzerindeki tüm şerhler yazılmak suretiyle getirtilmesi,

2) Kadastro mahkemesi dosyasında 273 parsel meyva bahçesi; 275 parsel çalılık olarak belirlendiği halde, tapu kayıtlarında her iki parselin de cinsine neden orman yazıldığının tapu müdürlüğünden sorularak alınacak cevabın dosya içine konulması,

Ayrıca, dava dosyasının 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla H.U.M.K.'nun 433/3. maddesi ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksiklikler giderilmek üzere, dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine 04/03/2014 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/167, Karar No: 2023/307, Tarih: 24.05.2023

**Ceza Genel Kurulu         2021/167 E.  ,  2023/307 K.**

**"İçtihat Metni"**

İtirazname No : 2019/96846

YARGITAY DAİRESİ : (Kapatılan) 14. Ceza Dairesi

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hâkimliği

SAYISI : 1045

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Kasten yaralama, silahla tehdit, reşit olmayanla cinsel ilişki suçlarından şüpheli ... hakkında Banaz Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 10.01.2019 tarihli ve 1494 sayılı ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara şikâyetçi vekili tarafından yapılan itiraz üzerine inceleme yapan Uşak 1. Sulh Ceza Hâkimliğince 14.03.2019 tarih ve 1045 sayı ile itirazın reddine karar verilmiştir.

Kesin nitelikteki bu karara yönelik Adalet Bakanlığının 26.09.2019 tarihli ve 94660652-105-64-7737-2019-Kyb sayılı kanun yararına bozma talebine istinaden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 09.10.2019 tarihli ve 96846 sayılı ihbarname ile; "...Somut olayda, müşteki ...'ın 22/09/208 tarihli ifadesinde ... ile cinsel birliktelik yaşamak konusunda karar almaları üzerine bu amaçla buluştukları, şüphelinin kendisine herhangi bir cebir ve tehdit uygulamadığı, kendi rızası ile cinsel birliktelik yaşadığını beyan etmesini müteakip, ... hakkında şikayetçi olduğu, ifade verirken ... ve abisi tarafından daha öncesinde tehdit edildiği için bazı hususları anlatmadığından bahisle yeniden ifade vermek için Cumhuriyet Başsavcılığına gelmesi üzerine, 22/09/2018 tarihli ilk ifadesindeki beyanlarından tamamen farklı olarak, cinsel birlikteliğin ...'nın zorlaması ile olduğu, ...'nın yanına gelerek bıçağı boğazına dayayıp 'şimdi seni öldüreyim mi, elimdeki fotoğrafları da paylaşacağım, adına escort ... diye hesap açıp okuldakilere istek atıp seni rezil edeceğim' diyerek tehdit etmesi üzerine, yaşadığı korku ile kendi isteği doğrultusunda cinsel ilişki yaşadığına ilişkin hususları beyan ettiğinin anlaşılması karşısında, her ne kadar şüpheli ... üzerine atılı suçlamaları kabul etmemiş ise de müştekinin her iki ifadesinin de tamamen birbirinden farklı olduğu, beyanları arasında çelişkilerin bulunduğu, olayın meydana geldiği sırada olay yerinde müşteki ile şüpheliden başka kimsenin bulunma ihtimalinin olmadığı ve soruşturma aşamasında müştekinin beyanının iddianame düzenlenmesi açısından yeterli kabul edilebileceği nazara alındığında, soruşturma dosyası kapsamına göre mevcut delillerin şüpheliye atılı suçtan kamu davasının açılmasını gerektirir nitelikte bulunduğu, bu delillere ve suçun unsurlarına yönelik takdir ve değerlendirilmenin mahkemesince yapılması gerektiği..." gerekçesiyle hükmün kanun yararına bozulmasının istenmesi üzerine, dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 14. Ceza Dairesince 14.01.2020 tarih ve 7128-361 sayı ile; "...ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın reddine dair Uşak 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 14.03.2019 günlü, ve 2019/1045 Değişik iş sayılı kararına karşı yerindelik denetimi yapılmasının mümkün olmaması nedeniyle bu husus kanun yararına bozma yoluna konu edilemeyeceğinden, vaki talebin reddine," karar verilmiştir.

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 20.02.2020 tarih ve 96846 sayı ile;

"...Yüksek Daire ile Başsavcılığımız arasında itirazın konusunu oluşturan uyuşmazlık, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın reddine ilişkin mercii kararının 5271 sayılı CMK'nin 309. maddesi çerçevesinde kanun yararına bozma yoluyla denetlenip denetlenemeyeceğinin belirlenmesine ilişkindir.

5271 sayılı CMK'nin 173. maddesi uyarınca sulh ceza hâkimliği tarafından verilen, kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karara yapılan itirazın reddi kararı kesin olarak verilen ve ancak CMK'nin 309/4-a maddesi uyarınca olağanüstü kanun yolu ile denetlenebilecek kararlardandır. Kararın CMK'nin 309. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca kanun yararına bozulması halinde, kararı veren hâkim tarafından gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verilebilecektir. Bunun aksinin kabulü durumunda soruşturma dosyasının içinde şüpheli hakkında dava açmaya yeter kuvvetli deliller bulunmasına rağmen, yeni delil elde edilememesi nedeniyle kovuşturmanın yapılamayacağı, kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar kesin olduğundan denetlenemeyeceği sonucu ortaya çıkabilecektir. Cumhuriyet savcısının verdiği kararlara karşı sulh ceza hâkimliği tarafından verilen her türlü kesin karar denetlemeye açıkken, kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararın itirazen reddi kararının denetlenememesi hukuki güvenlik ilkesini de zedeleyecektir. Nitekim, Yargıtay Birinci Ceza Dairesinin 09.09.2019 gün ve 2373-3623, 2. Ceza Dairesinin 25.02.2019 gün ve 502-3396, 3. Ceza Dairesinin 23.01.2019 gün ve 12706-823, 4. Ceza Dairesinin 15.05.2019 gün ve 2277-9064, 5. Ceza Dairesinin 03.07.2019 gün ve 4154-6717, 6. Ceza Dairesinin 14.05.2019 gün ve 1375-3117, 7. Ceza Dairesinin 20.12.2018 gün ve 16312-14759, 8. Ceza Dairesinin 10.01.2019 gün ve 5672-433, 11. Ceza Dairesinin 12.09.2019 gün 4407-6188, 12. Ceza Dairesinin 17.09.2019 gün ve 3536-8925, 13. Ceza Dairesinin 23.09.2019 gün ve 4627-13018, 15. Ceza Dairesinin 14.05.2019 gün ve 3803-5567, 17. Ceza Dairesinin 14.01.2019 gün ve 8583-603, 18. Ceza Dairesinin 06.05.2019 gün ve 997-8348, 19. Ceza Dairesinin 27.05.2019 gün ve 3834-8944 sayılı ilamlarına konu olan benzer uyuşmazlıklarda, 5271 sayılı CMK'nin 172-173. maddeleri uyarınca verilen kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararlara itirazın reddine ilişkin kesin kararlara yönelen kanun yararına bozma talepleri kabul edilmiş, Özel Daireler arasında istikrar gösteren bir içtihat oluşturulmuştur.

Yukarıda açıklandığı üzere, suça sürüklenen çocuk ... hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karara yapılan itirazın reddine konu Bakırköy 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 29.06.2018 tarihli ve 2018/4250 değişik iş sayılı kararının kanun yararına bozma isteminin reddine ilişkin Yüksek 14. Ceza Dairesinin kararının isabetli olmadığı," görüşüyle itiraz yoluna başvurmuştur.

Yukarıda açıklandığı üzere, suça sürüklenen çocuk ... hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karara yapılan itirazın reddine konu Bakırköy 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 29.06.2018 tarihli ve 2018/4250 değişik iş sayılı kararının kanun yararına bozma isteminin reddine ilişkin Yüksek 14. Ceza Dairesinin kararının isabetli olmadığı," görüşüyle itiraz yoluna başvurmuştur.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay (Kapatılan) 14. Ceza Dairesince 13.04.2021 tarih ve 2384-2921 sayı ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

III. UYUŞMAZLIK KONUSU

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın reddine ilişkin merci kararının CMK'nın 309. maddesi çerçevesinde kanun yararına bozma yoluyla denetlenip denetlenemeyeceğinin belirlenmesine ilişkindir.

IV. OLAY VE OLGULAR

İncelenen dosya kapsamından;

Şüpheli hakkında şikâyetçiye yönelik kasten yaralama, silahla tehdit ve reşit olmayanla cinsel ilişki suçlarından yapılan soruşturma sonucunda Banaz Cumhuriyet Başsavcılığınca 10.01.2019 tarih ve 1494 sayı ile kasten yaralama ve silahla tehdit suçlarından kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi, reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan ise şikâyetçinin rızası olmadığına dair değişen beyanına itibar edilmeyerek şikâyet süresinin geçmesi sebebiyle verilen ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı şikâyetçi vekili tarafından yapılan itiraz üzerine inceleme yapan Uşak 1. Sulh Ceza Hâkimliğince 14.03.2019 tarih ve 1045 sayı ile usul ve kanuna uygun bulunan anılan karara karşı yapılan itirazın reddine karar verildiği, yeterli şüphenin oluştuğundan bahisle merci kararına yönelik kanun yararına bozma talebinin Özel Dairece, kanun yararına bozma yoluyla yerindelik denetimi yapılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle esası incelenmeden reddedildiği anlaşılmaktadır.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Hukuki Açıklamalar

Uyuşmazlığın çözümü için Cumhuriyet savcısının soruşturma evresindeki görev ve yetkileri ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karara ilişkin mevzuat hükümleri ve anılan kararın hukuki niteliği üzerinde durulmalıdır.

"Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" başlıklı 160. maddesi;

"(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

"Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" başlıklı 160. maddesi;

"(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.",

"Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" başlıklı 161. maddesinin birinci fıkrası; "Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adlî kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir...",

"Kamu davasını açma görevi" başlıklı 170. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ise;

"(1) Kamu davasını açma görevi, Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirilir.

(2) Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler."

Biçiminde düzenlenmiştir.

Anılan Kanun'un "Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar" başlıklı 172. maddesi;

"(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

(2) Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra yeni delil meydana çıkmadıkça, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz.

(3) Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın etkin soruşturma yapılmadan verildiğinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi veya bu karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi üzerine, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde talep edilmesi hâlinde yeniden soruşturma açılır." şeklinde düzenlenmiş iken söz konusu maddenin ikinci fıkrası 06.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 680 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile; "Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz." biçiminde değiştirilmiş olup bu değişiklik de 08.03.2018 tarihli ve 30354 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7072 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.

Maddenin tasarı gerekçesinde;