muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/3370, Karar No: 2011/2481, Tarih: 14.04.2011

**7. Hukuk Dairesi         2010/3370 E.  ,  2011/2481 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi taraflarca istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında 195 ada 1 parsel sayılı 5827,42 m2 yüzölçümündeki taşınmaz kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı ... satın almaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Yargılama sırasında davalı tapu kaydına dayanmıştır. Mahkemece davanın kısmen kabulüne, 195 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 8/48 payının davacı ... adına, 40/48 payının davalı ... adına tapuya tesciline, karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.

1-Davalı ...’ün tutunduğu 320 Yoklama ve 224 sayılı tapu kaydının dava ve temyize konu 195 ada 1 parsel sayılı taşınmazı kapsamadığı, taşınmaz üzerinde tespit gününde davacı tarafın miras bırakanı yararına 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14.maddesi hükmünde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği, mahkemece yapılan keşif, uygulama ve toplanıp değerlendirilen delillerle belirlenmiştir. Bu nedenler ve hükümde gösterilen diğer gerekçelere göre davalı ...’ün yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının REDDİNE, peşin alınan 91,05 TL harcın mahsubu ile geriye kalan 6,85 TL harcın davalı taraftan alınmasına,

2-Davacı ...’in temyiz inceleme isteğine gelince; davacı taraf davaya konu taşınmazın tamamının kendi adına tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece dava konusu taşınmazın davacı tarafın miras bırakanı ... ’e ait olduğu, davacı ile birlikte başka mirasçılar arasında iştirak halinde mülkiyet hükümlerine tabi olup, mirasçılar arasında paylaşmanın da yapılmadığı, bu nedenle davacının kendi adına taşınmazın tamamının tescilini isteyemeyeceği gerekçe gösterilerek davacının miras payı ile sınırlı olarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de mahkemece varılan sonuç dosya içeriğine uygun düşmemiştir.

3402 sayılı Kadastro Kanununun 30/2 maddesi hükmüne göre “Dava açan mirasçının dışında başka mirasçıların da bulunduğu anlaşıldığı takdirde, Hakim re’sen lüzum gördüğü diğer delilleri toplayarak taşınmaz malın kimin adına tescil edileceğine karar vermekle yükümlüdür.” hal böyle olunca mahkemece davanın kabulüne, dava konusu 195 ada 1 parsel sayılı taşınmazın davacı ...’in miras bırakanı ... mirasçıları adına miras payları oranında tapuya tesciline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı ...’in temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan 91,05 TL harcın istek halinde davacı tarafa iadesine, 14.04.2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14454, Karar No: 2013/2929, Tarih: 21.02.2013

**4. Hukuk Dairesi         2012/14454 E.  ,  2013/2929 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... vd. aleyhine 17/09/2010 gününde verilen dilekçe ile trafik kazası nedeniyle tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 28/06/2012 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davacının diğer temyiz itirazlarına gelince;

Dava, trafik kazası nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece dava kısmen kabul edilmiş, kararı davacı temyiz etmiştir. Davacı, davalının kusurlu eylemi nedeniyle meydana gelen trafik kazasında daimi işgücü kaybına uğrayacak biçimde yaralanması nedeniyle 15.000,00 TL manevi tazminat istemiştir. Yerel mahkeme, davalının % 75 kusurlu olması, daimi işgücü kaybı bulunması ve tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını dikkate alarak 4.750,00 TL manevi tazminata hükmetmiştir.

Borçlar Yasası'nın 47. maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.

Somut olayın gelişim biçimi, tarafların kusur durumları, yaralanmanın biçimi ve etkileri ile yukarıda anılan ilkeler birlikte gözetildiğinde hüküm altına alınan manevi tazminat miktarı azdır. Şu durumda yerel mahkemece davacı yararına daha üst düzeyde manevi tazminata hükmolunmak üzere kararın bozulması gerekmiştir.

Somut olayın gelişim biçimi, tarafların kusur durumları, yaralanmanın biçimi ve etkileri ile yukarıda anılan ilkeler birlikte gözetildiğinde hüküm altına alınan manevi tazminat miktarı azdır. Şu durumda yerel mahkemece davacı yararına daha üst düzeyde manevi tazminata hükmolunmak üzere kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) nolu bentte gösterilen nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, davacının diğer temyiz itirazlarının yukarıda (1) nolu bentte gösterilen nedenlerle reddine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 21/02/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/3957, Karar No: 2018/9770, Tarih: 25.04.2018

**22. Hukuk Dairesi         2018/3957 E.  ,  2018/9770 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının iş akdinin nedensiz olarak feshedildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacaklarının davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... Temizlik İlaçlama Bilgi Sistem Med. Petrol Gıda Kuy. Org. Reklam Nakliyat İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili, zamanaşımı itirazında bulunarak, davacının şirket çalışanı olmadığını, şirket kayıtlarında ve sigorta kayıtlarında davacının kaydının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, husumet itirazında bulunarak davacının diğer davalı şirket ile iş sözleşmesini kendisinin imzalamadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı ...'nın tüm, davalı ... Temizlik İlaçlama Bilgi Sistem Med. Petrol Gıda Kuy. Org. Reklam Nakliyat İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasında, davalı ... Temizlik İlaçlama Bilgi Sistem Med. Petrol Gıda Kuy. Org. Reklam Nakliyat İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin hüküm altına alınan alacaklardan hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadığı uyuşmazlık konusudur.

Somut uyuşmazlıkta, dosyada bulunan Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında davacının en son 1257901 sicil numaralı...Temizlik Taşımacılık Eğitim Bilgisayar Gıda İlaçlama şirketinde çalışması görülmekte olup, davalı ... Temizlik İlaçlama Bilgi Sistem Med. Petrol Gıda Kuy. Org. Reklam Nakliyat İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nde çalışması bulunmamaktadır. Dosyada davacının davalı şirkette çalıştığı gösteren başkaca delil de bulunmamaktadır. Bu durumda davacının davalı ... Temizlik İlaçlama Bilgi Sistem Med. Petrol Gıda Kuy. Org. Reklam Nakliyat İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nde fiili çalışması ve iş sözleşmesinin devri ilişkisi ispatlamadığından davalı şirket aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm altına alınan alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ... Temizlik İlaçlama Bilgi Sistem Med. Petrol Gıda Kuy. Org. Reklam Nakliyat İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ne iadesine, 25/04/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/27931, Karar No: 2016/12743, Tarih: 28.06.2016

**5. Hukuk Dairesi         2015/27931 E.  ,  2016/12743 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescili davasının kabulüne dair verilen yukarıda tarih ve numaraları yazılı hükmün duruşmalı olarak Yargıtayca incelenmesi taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, duruşma için belirlenen 28.06.2016 günü temyiz eden davacı idare vekili ile davalı vekilleri Av. ... ve Av. ...'ın yüzlerine karşı duruşmaya başlanarak, taraf vekillerinin sözlü açıklamaları da dinlendikten ve dosyadaki kağıtlar okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki taşınmaza net geliri, esas alınarak; üzerindeki ağaçlara da, taşınmazın kapama meyve bahçesi olarak biçilen değerinden zemine yıllık ekilebilecek ürün gelirine göre belirlenen değerinin indirilmesi suretiyle bedel biçilmesi yöntem itibariyle yasa hükümlerine uygundur. Ancak;

1-Dava konusu taşınmazın zemini sulu tarım arazisi niteliğinde olduğundan tespit edilen kapama meyve bahçesi ve zeminin münavebe ürünlerine göre belirlenen net gelirine % 4 oranında kapitalizasyon faizi uygulanması gerekirken, bu oranın % 5 kabulü suretiyle bedel tespiti,

2-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda münavebeye yan ürün olarak buğday samanı ile mısır samanının eklenmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

3-Ağaç bedellerinin tespitinde objektif değer artırıcı unsurun uygulanmasının söz konusu olamayacağı düşünülmeksizin hükme esas alınan bilirkişi raporunda kapama

meyve ve zemin bedellerine objektif değer artırıcı unsur uygulanmak suretiyle ağaçlar için fazla bedel tespiti,

4-Dava konusu taşınmaz baraj göl alanı olarak kamulaştırıldığından Kadastro Kanununun 16/C maddesi gereğince tapu kaydının iptali ile tapudan terkini yerine idare adına tesciline karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenle HUMK’nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 1.350,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya, 1.350,00-TL vekalet ücretinin de davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 28/06/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/27975, Karar No: 2023/10079, Tarih: 27.12.2023

**2. Ceza Dairesi         2023/27975 E.  ,  2023/10079 K.**

**"İçtihat Metni"**

B O Z M A Ü Z E R İ N E

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2020/722 E., 2021/744 K.

ŞİKÂYETÇİLER : ..., ...

SUÇLAR : Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlâli

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 305. maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

Bitlis Açık Ceza İnfaz Kurumu ile yapılan yazışmada sanığın karar tarihi olan 08.07.2021 tarihinde COVİD izninde olduğu, 09.03.2022 tarihinde kuruma alındığı belirtilmekle; sanığın hüküm tarihinde cezaevinde olmadığı anlaşıldığından 5271 sayılı Kanun'un 196. maddesi uyarınca bozma isteyen tebliğname görüşüne iştirak edilmemiştir.

A) Sanık hakkında şikâyetçi ...'na yönelik konut dokunulmazlığının ihlâli suçu bakımından kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

22.11.2014 tarihli olay-yakalama tutanağına göre, olay günü saat 19.35'te hırsız yakalandığı anonsu üzerine olay yerine gidildiğinin tutanak altına alındığı, tanıklar ... ve ...'ın soruşturma aşamasında dinlenilmelerinde, saat 19.30 sıralarında eylemi fark ederek temyiz dışı sanık ...'ı yakaladıklarını beyan ettikleri, UYAP verilerine göre gecenin saat 17.00'de başladığı, bozma sonrası yargılama sırasında tanık ... eylemin saat 16.00-17.00 sıralarında meydana geldiğini beyan etmiş ise de; olayın hemen akabinde tanığın dinlenilmesi sırasında eyleminin saat 19.30'da meydana geldiğini ve polise hemen haber verdiklerini söylediği, polis tutanağına göre ihbarın saat 19.35'te geldiği göz önüne alınarak eylemin gece vakti gerçekleştiğinin kabulü gerekirken sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 116/4. maddesinin uygulanmaması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Bozma üzerine yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hâkimin kanaat ve takdirine göre temyiz nedenleri yerinde olmadığından reddiyle hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA,

B) Sanık hakkında şikâyetçi ...'ya yönelik konut dokunulmazlığının ihlâli suçu ile şikayetçiler ... ve ... ... yönelik hırsızlık suçları bakımından kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;

Bozma üzerine yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hâkimin kanaat ve takdirine göre temyiz nedenleri yerinde olmadığından reddiyle hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA,

B) Sanık hakkında şikâyetçi ...'ya yönelik konut dokunulmazlığının ihlâli suçu ile şikayetçiler ... ve ... ... yönelik hırsızlık suçları bakımından kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;

1)22.11.2014 tarihli olay-yakalama tutanağına göre, olay günü saat 19.35'te hırsız yakalandığı anonsu üzerine olay yerine gidildiğinin tutanak altına alındığı, tanıklar ... ve ...'ın soruşturma aşamasında dinlenilmelerinde, saat 19.30 sıralarında eylemi fark ederek temyiz dışı sanık ...'ı yakaladıklarını beyan ettikleri, UYAP verilerine göre gecenin saat 17.00'de başladığı, bozma sonrası yargılama sırasında tanık ... eylemin saat 16.00-17.00 sıralarında meydana geldiğini beyan etmiş ise de; olayın hemen akabinde dinlenilmesi sırasında saat 19.30'da meydana geldiğini ve polise hemen haber verdiklerini söylediği, polis tutanağına göre ihbarın saat 19.35'te meydana geldiği göz önüne alınarak eylemin gece vakti gerçekleştiğinin kabulü gerekirken sanık hakkında her iki şikâyetçiye yönelik hırsızlık suçları bakımından 5237 sayılı Kanun'un 143 ve şikâyetçi ...'ya yönelik konut dokunulmazlığının ihlâli suçu bakımından 116/4. maddesinin uygulanmaması suretiyle eksik ceza tayini,

2) Şikâyetçi ...'ya yönelik konut dokunulmazlığının ihlâli suçu bakımından dava açılmadığı ve bozma öncesi verilen 10.05.2016 tarihli kararda bu suç yönünden hüküm kurulmadığı, buna rağmen 08.07.2021 tarihli kararda her iki müştekiye yönelik konut dokunulmazlığının ihlâli suçu bakımından ayrı ayrı mahkûmiyet kararı verildiği, sanık aleyhine temyiz bulunmaması ve şikâyetçi ...'ya yönelik konut dokunulmazlığının ihlâli suçundan kurulan hüküm bakımından açılmış bir dava olmaması sebepleriyle 1412 sayılı Kanun'un 326/son maddesine aykırılık oluşturacak şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebepten dolayı isteme uygun olarak BOZULMASINA, 1412 sayılı Kanun'un 326/son maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkının gözetilmesine, 27.12.2023 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9490, Karar No: 2016/7617, Tarih: 12.05.2016

**3. Hukuk Dairesi         2015/9490 E.  ,  2016/7617 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (TÜKETİCİ) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki Hakem Kurulu Kararına İtiraz davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, dava dilekçesinde; davalı elektrik abonesi tarafından, dönem faturalarına kayıp-kaçak bedelleri tahakkuk ettirildiği gerekçesiyle Tüketici Sorunları Hakem Heyetine başvurulduğunu, hakem heyetince tüketicinin talebinin kabulüne karar verildiğini ileri sürerek; hukuka aykırı olan Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece; tarafların yokluklarında HMK.nın 320. maddesi gereği duruşma açılmasını gerektirir bir husus bulunmadığı belirtilerek dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, tüketiciden kayıp kaçak adı altında bedel alınmasının hukuk devleti ve ... düşünceleri ile bağdaşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık basit yargılama usulüne göre açılmış bir davada duruşma açılmaksızın dosya üzerinden karar verilip verilmeyeceğine ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hukukumuzda ilk derece yargılamasının beş temel aşamadan oluşması öngörülmüştür. Bunlar sırası ile; dilekçelerin karşılıklı verilmesi, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hükümdür. Bu aşamalar içinde yeni olan ise ön inceleme aşamasıdır. HMK’nın “ön incelemenin kapsamı” başlıklı 137. maddesinde “dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılacağı, 138. maddesi dikkate alınarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verileceği, gerektiği takdirde bu konuda karar verilmeden önce, tarafların ön inceleme duruşmasında dinlenebileceği, ön inceleme duruşmasında tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde uyuşmazlık konularını tam olarak belirleyebileceği, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapacağı, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa teşvik edeceği ve bu hususların tutanağa geçirileceği belirtilmiştir. Ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar ile sınırlı olmak üzere tanık dinleme, belge inceleme, bilirkişi görüşü alma, keşif yapma ve yemin teklif etme gibi işlemler yapılabilir, ancak tahkikata yönelik işlemler yapılamaz. Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez (md. 137/2, md 320/3).

Basit yargılama usulünde ise yazılı yargılama usulünden farklı olarak ön inceleme ve tahkikat işlemleri basitleştirilmiştir. HMK.'nın 320/1.maddesinde "mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği" belirtilmişse de bunun ancak ön inceleme aşamasında ve "mümkün olan hallerde" olduğu belirtilmek suretiyle yasanın uygulama alanı dar bir çerçeve ile belirlenmiştir. Eğer, dosya üzerinden karar verilmesi mümkünse (örneğin, geçici hukuki korumalarda), taraflar duruşmaya çağrılmadan sadece dilekçe ve delilleri dikkate alınarak karar verilebilir(m. 320/1). Dosya üzerinden karar verilemiyorsa, bu durumda mahkeme ön inceleme yapar. Burada da, mahkeme dava şartları ve ilk itirazların varlığını inceleyerek, hak düşürücü süreler ve zamanaşımı süreleri hakkında tarafları dinler. Bundan sonra hakim, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit ederek, tarafları sulhe teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları; sulh olmamışlarsa anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır ve tutanak hazır bulunanlarca imzalanır. Tahkikat bu tutanağa göre yürütülür (m. 320/2). Tahkikat tamamlandıktan sonra, yazılı yargılama usulünde olduğu gibi ayrıca sözlü yargılama için ayrı bir kesit öngörülmemiştir; bunun için ayrıca süre verilmez. Hakim tahkikatın tamamlandığı duruşmada, tarafların son beyanlarını alır ve yargılamanın sona erdiğini belirterek, hükmünü tefhim eder(m. 321/1).

Bununla birlikte HMK'nın 27.maddesinde belirtildiği üzere davanın taraflarının, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakları mevcut olup, bu hak çerçevesinde tarafların açıklama ve ispat hakkını kullanabilmeleri gerekmektedir.

Şu halde, dava şartları ve ilk itirazlar, sulhe teşvik gibi konular ön inceleme safhasında mutlaka tutanağa geçirilip ön inceleme aşamasının icrası ve dairemizin uygulamasına göre duruşma açılması zorunludur. Bu nedenle ve ayrıca tarafların hukuki dinlenilme hakkı bağlamında da duruşma yapılması kural olup, mahkemece tarafların iddia ve savunmalarının toplanarak duruşma açılması ve tarafların açıklamaları dinlenildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, dosya üzerinde karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Bozma nedenine göre, davacının sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 12.05.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.