muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/271, Karar No: 2020/492, Tarih: 29.01.2020

Kararı, davalılardan ... Grubu Temizlik Ve Güvenlik Sistemleri Dağıtım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., ... Sosyal Hizmetler İnşaat Yatırım Taşıma Dağıtım Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti., ... Servis Otomasyon Temizlik Gıda Sağlık Hizmetleri Dağıtım ve Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre temyiz eden bir kısım davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Dava, asıl işveren davacı Rektörlüğün, davalı şirketler tarafından çalıştırılan işçinin açmış olduğu dava sonrasında ödemek zorunda kaldığı, diğer ücretlerin yanı sıra ilave tediye ücretinin rücuen tahsili istemine ilişkindir. İlave tediye ücretinin kapsamı ve bu ücretten yararlanacaklar ile yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 Sayılı “Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun” ile düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun’da, Devlet tarafından yasa ve yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruluşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara ilave tediye ücreti ödeneceği açıklanmıştır. Davalı şirketler, 6772 Sayılı Kanun kapsamında sayılan kamu tüzel kişilerinden olmadıklarından, ilave tediye ücretinden sorumlulukları bulunmamaktadır. Ayrıca taraflar arasında imzalanan sözleşmede de bu hususta bir hüküm bulunmamaktadır. O halde mahkemece, Sivas İş Mahkemesinin 2011/275 E. ve 2012/22 K. sayılı dosyada hüküm altına alınan 5.590,00 TL brüt ilave tediye ücreti yönünden talebin reddine karar verilmesi gerekirken, açıklanan husus göz ardı edilerek, yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz eden bir kısım davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, (1) numaralı bent dışındaki diğer temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, anılan davalılar yararına BOZULMASINA peşin alınan harçların istek halinde iadelerine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 29.01.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11969, Karar No: 2021/18272, Tarih: 25.11.2021

**6. Ceza Dairesi         2021/11969 E.  ,  2021/18272 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Silahla tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Sanığın aşamalarda suçlamayı kabul etmemesi, aralarında kiralayan kiracı ilişkisi bulunan sanık ve müşteki ...’in kira alacağı hususunda anlaşmazlık olduğu, müştekinin daha önceden kirada oturduğu evin sanık tarafından kiraya verildiği, sanığın savunmasına göre müşteki ile aralarında kira ve elektrik borcunun olduğu ve bu borcu zaman zaman müştekinin babası ...’dan istediği, müşteki ...’in evi terk etmesi nedeniyle sanığın kendi çabalarıyla arayarak müştekinin oturduğu yeni evi bulduğu, sanığın gündüz vakti evine gittiği ancak ulaşamaması sebebiyle akşam tekrar geleceğini söyleyerek ayrıldığı, söz konusu kira ve elektrik borçlarını konuşmak amacıyla sanığın akşam saatlerinde tekrar gittiğinde müşteki ...’in evde olması sebebiyle “...yarın saat 17.00’ye kadar bana 5000 TL para vereceksiniz parayı vermezseniz polis getireceğim” diyerek beyanda bulunduğu olayda konuşmaların içeriğinde herhangi bir tehdit unsuru oluşmadığı gibi alacağını almak için resmi merciilere başvuracağını söylemesinin de tehdit unsurunu oluşturmayacağı, müşteki ...’in iddiasına göre, sanığın elinde bıçak bulundurması olayında da sanığın fiziki ya da sözlü olarak söz konusu bıçağı tehdit amaçlı kullanmadığı anlaşılan olayda sanık hakkında her türlü şüpheden uzak inandırıcı delil bulunmaması nedeni ile sanığın beraatine karar verilmesi gerekirken sanık hakkında yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... ve müdafii ile o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 25.11.2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8188, Karar No: 2015/12154, Tarih: 07.09.2015

**18. Hukuk Dairesi         2015/8188 E.  ,  2015/12154 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, .... taşınmazın kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı olarak bedelinin faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dairenin bir önceki geri çevirme kararının tam olarak yerine getirilmediği görülmüştür.

Bu nedenle;

1-Dava konusu .... taşınmazın değerlendirme tarihi olan el atma tarihi itibarıyla belediyece düzenlenen imar planı içinde olup olmadığı (kesinleşmiş 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içinde veya nazım planı içinde), bu imar planının hangi tarihte onaylandığı, kısmen imar planı içinde ise ne kadarlık bölümünün bu plan dahilinde olduğu, belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup olmadığı, belediye ve diğer alt yapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi hangilerinden yararlandığı, hangilerinden yararlanmadığı tek tek ayrıntılı olarak açıklanarak) yararlanma durumu, etrafının meskûn olup olmadığı, belediye nazım imar planı içinde ise bu plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezine uzaklığı, beldenin gelişme yönünde olup olmadığı, kullanım biçimi itibarıyla iskan amacına yönelik yapılaşma olanakları vs. gibi hususların (krokiye bağlanarak açıkça gösterilmek suretiyle) ilgili belediye başkanlığından,

2-Geri çevirme kararından sonra dosya arasına alınan davalı idareye ait yazı cevabında davaya konu taşınmazın 03.05.1974 yılında kamulaştırılarak maliklere tebligat yapıldığı bildirildiği anlaşılmış olup, bu halde belirtilen tarih itibariyle tapu maliklerinin kim olduğu tapu müdürlüğünden sorularak ve tapu malikleri ile davacılar arasındaki bağlantıyı gösterene evrakın taraflardan,

3-Davaya konu taşınmazın tüm tedavülleri ile birlikte tapu kaydının tapu müdürlüğünden,

4-Dava konusu taşınmaz ile somut emsal alınarak incelenen ... taşınmazın (bağlı bulunduğu cadde veya sokak dikkate alınarak) 2011 yılı için belirlenen emlak vergisine esas asgari m² değerlerinin belediye başkanlığından,

5-Dava konusu taşınmazın 10.08.2011 olan değerlendirme, bilirkişi kurulunca somut emsal alınarak incelenen ... taşınmazın ise 12.11.2007 tarihli satış tarihi itibarıyla İmar Kanunu hükümleri uyarınca düzenlemeye tabi tutulup tutulmadıklarının, tutulmuşlarsa ne oranda düzenleme ortaklık payı kesildiğinin tapu müdürlüğü ve belediye başkanlığından,

Sorularak alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından ve istenilen hususların yerine getirildiğinin bizzat hakimlikçe denetlenmesinden sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine yeniden GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07.09.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4928, Karar No: 2019/600, Tarih: 31.01.2019

**14. Ceza Dairesi         2018/4928 E.  ,  2019/600 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : İnsan ticareti (sanıklar Emircan, Vadi, Duygu, Mehmet, Gülsüm, Aydın, Bahar, Eren ve Cengiz); uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (sanıklar Emircan, Vadi, Duygu, Mehmet, Eren, Cengiz); beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı (sanıklar Mehmet, İlyas ve Nihat için birer kez, sanıklar Gülsüm, Bahar ve Eren için dörder, Aydın için beşer kez); beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun basit cinsel istismarı (sanık ...); fuhuş (sanıklar Gülsüm, Aydın, Bahar ve Eren); kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (sanıklar İlyas ve Nihat)

HÜKÜM : Sanıklar Emircan, Vadi, Duygu, Mehmet, Eren, Cengiz'in uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan ve Cengiz'in ayrıca insan ticareti suçundan; sanıklar Gülsüm, Aydın, Bahar ve Eren'in beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istimarı suçundan (sanıklar Gülsüm ile Eren'in ikişer kez, sanık ...'ın üç kez, sanık ...'ın beş kez); sanıklar Aydın ile Bahar'ın fuhuş suçundan; sanıklar İlyas ile Nihat'ın kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan beraatleri ile Gülsüm ve Eren'in fuhuş suçundan mahkumiyetlerine; sanıklar Emircan, Vadi, Duygu, Mehmet ile Aydın'ın insan ticareti eylemleri fuhuş kabul edilerek bu suçtan; sanıklar Vadi ile Mehmet'in çocuğun basit cinsel istismarı suçundan; sanıklar Gülsüm, Bahar, Eren, İlyas ile Nihat'ın çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan (sanıklar Gülsüm ve Eren'in ikişer, sanıklar Bahar, İlyas ve Nihat'ın birer kez); sanıklar Gülsüm, Bahar ile Eren'in insan ticareti eylemleri kişiyi hürriyetinden yoksun kılma kabul edilerek bu suçtan mahkumiyetlerine İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle, dosya incelendi.

Hükmolunan ceza miktarı nazara alındığında sanık ... müdafisinin duruşmalı inceleme talebinin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 318. maddesi uyarınca reddiyle, incelemenin duruşmasız yapılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

Sanıklar Emircan, Vadi, Duygu, Mehmet, Eren haklarında uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti; sanıklar Gülsüm (iki kez), Eren (iki kez), Aydın (dört kez) ve Bahar (üç kez) haklarında çocuğun nitelikli cinsel istismarı; sanıklar Bahar ile Aydın haklarında fuhuş; sanıklar İlyas ile Nihat haklarında kişiyi hürriyetinden yoksun klıma suçlarından verilen beraat kararları ile sanıklar Vadi ve Mehmet haklarında çocuğun basit cinsel istismarı, sanıklar Gülsüm, Mehmet, Eren haklarında fuhuş; sanıklar Gülsüm, Bahar, Eren haklarında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma; sanıklar Bahar, İlyas Nihat haklarında (birer kez) çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerinin incelenmesinde;

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, beraati ve sübutu kabul olunan fiillerin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan, sanık ..., sanıklar müdafileri, katılan mağdure vekili ile O Yer Cumhuriyet Savcısının yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, sanıklar Emircan, Vadi, Duygu, Mehmet, Eren haklarında uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti; sanıklar Gülsüm (iki kez); Eren (iki kez), Aydın (dört kez), Bahar (üç kez) haklarında çocuğun nitelikli cinsel istismarı; sanıklar Bahar ile Aydın haklarında fuhuş; sanıklar İlyas ve Nihat haklarında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından verilen beraat kararları ile sanıklar Vadi ve Mehmet haklarında çocuğun basit cinsel istismarı; sanıklar Gülsüm, Mehmet, Eren haklarında fuhuş; sanıklar Gülsüm, Bahar, Eren haklarında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma; sanıklar Bahar, İlyas, Nihat haklarında (birer kez) çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerinin ONANMASINA,

Sanık ... hakkında insan ticareti ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından verilen beraat kararlarına yönelik sanık müdafisinin sadece vekalet ücreti yönünden yaptığı temyiz isteminin incelenmesinde;

31.12.2014 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 14/5. maddesinde yer alan "Beraat eden ve kendisini vekil ile temsil ettiren sanık yararına hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir." biçimindeki düzenleme nazara alınarak, kendisini vekaletnameli müdafisi ile temsil ettirip mahkemece beraatine karar verilen sanık yararına vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı, sanık ... müdafisinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu hususun yeniden duruşma yapılmaksızın aynı Kanunun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak düzeltilmesi mümkün bulunduğundan hüküm fıkrasına "kendisini vekaletnameli müdafisi ile temsil ettiren sanık ... için karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 14/5. maddesi uyarınca takdir edilen 3.000 TL maktu vekalet ücretinin hazineden alınarak sanığa verilmesine," ibaresinin eklenmesi suretiyle sair yönleri usul ve kanuna uygun hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Sanıklar Gülsüm ile Eren haklarında çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan (ikişer kez) kurulan mahkumiyet hükümlerinin incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ve kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itarazlarının reddine,

Ancak;

Sanıklar Gülsüm ile Eren haklarında çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan (ikişer kez) kurulan mahkumiyet hükümlerinin incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ve kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itarazlarının reddine,

Ancak;

Sanıkların, mağdureyi bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda, diğer sanıklar İlyas ve Nihat'la cinsel ilişkiye girmesi için tedarik etmek suretiyle bu kişilerin mağdureye yönelik işledikleri çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçuna aslen iştirak ettikleri anlaşılmakla, müsnet suçu zincirleme şekilde işleyen sanıkların 5237 sayılı TCK'nın 103/2, 43/1. maddeleri uyarınca cezalandırılmaları gerekirken, yazılı şekilde atılı suçtan ikişer kez mahkumiyetlerine karar verilmesi, suretiyle cezaların fazla tayini,

Sanıklar Emircan, Vadi, Duygu, Aydın haklarında fuhuş suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerinin temyiz incelemesine gelince;

Sanıkların, mağdureyi fuhuş maksadıyla tedarik ettikleri veya barındırdıklarına dair, mağdurenin şüpheye dayalı beyanları dışında cezalandırılmalarına yeter, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği tüm dosya içeriğinden anlaşılmakla, olay tarihinde on dört yaşı içerisinde bulunan ve gezmek amacıyla evinden ayrılan mağdureyi ailesine veya yetkili makamlara haber vermeksizin yanlarında tutmaktan ibaret eylemlerinin kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğu gözetilerek, sanıkların bu suçtan cezalandırılmaları yerine yazılı şekilde fuhuş suçundan mahkumiyetlerine karar verilmesi,

Hükümlerden sonra 24.11.2015 günlü, 29542 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı ilamı ile 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesi yönünden kısmi iptal kararı verildiğinden, anılan husus nazara alınarak yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması,

Kanuna aykırı, sanıklar müdafileri, katılan mağdure ile O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 31.01.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/19918, Karar No: 2016/7203, Tarih: 03.05.2016

**18. Hukuk Dairesi         2015/19918 E.  ,  2016/7203 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, kamulaştırmasız el koyma nedenine dayalı olarak .... parsel sayılı taşınmazların bedelinin ve ecrimisilin faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükmün temyiz incelemesi taraf vekillerince, incelemenin duruşmalı olarak yapılması ise davacı vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan 03.05.2016 gününde temyiz edenlerden davacı vekili Av.... geldi. Davalı adına gelen olmadı. Gelen vekilin sözlü açıklaması dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu taşınmazlardan 8 ve.... yıllarında defin işlemi yapılarak bu tarihlerden itibaren mezarlık olarak kullanıldıkları anlaşılmaktadır. Her üç taşınmazın el konulma tarihlerine göre ayrı ayrı değerlendirme yapılarak fiilen el konulma tarihleri itibariyle, imar planı içinde olup olmadıklarının, imar planı içinde iseler ilk olarak imara alınış tarihleri, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber tüm belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadıkları, özellikle etraflarının meskûn olup olmadığı, taşınmazlar belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 17.04.1998 gün ve... kararı uyarınca (nazım imar planı içinde bulunan ancak, belediye hizmetlerinden yararlanmayan ve meskûn yerler arasında yer almayan bir taşınmazın arsa olarak değerlendirilebilmesi için) bu plan içine alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezlerine uzaklığı, sınırları ve mücavir alan içinde yer aldığı belediyenin nüfus ve yapılaşma yoğunluğu, genişleme hızı, taşınmazın altyapı hizmetlerine yakınlığı, ulaşım ve kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma imkanları, bu verilere göre taşınmazın nazım planının hazırlanma amacı olan uygulama imar planı kapsamına alınmasının yakın bir ihtimal olması gibi hususlarının belediye başkanlığından,

2-Dava konusu 8,133 ve 135 ile somut emsal olarak incelenen 7286 parsel sayılı taşınmazların bulunduğu cadde ve sokak itibariyle, belediyece belirlenen 2006 yılındaki emlak vergisine esas asgari m² değerlerinin ilgili belediye başkanlıklarından,

Sorularak alınacak cevap yazılarının ve belgelerinin dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/14410, Karar No: 2016/8213, Tarih: 26.05.2016

**3. Hukuk Dairesi         2015/14410 E.  ,  2016/8213 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK(TÜKETİCİ) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki Hakem Kurulu Kararına İtiraz davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, dava dilekçesinde; davalı elektrik abonesi tarafından, dönem faturalarına kayıp-kaçak bedelleri tahakkuk ettirildiği gerekçesiyle Tüketici Sorunları Hakem Heyetine başvurulduğunu, hakem heyetince tüketicinin talebinin kabulüne karar verildiğini ileri sürerek; hukuka aykırı olan Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece; tarafların yokluklarında HMK.nın 320. maddesi gereği duruşma açılmasını gerektirir bir husus bulunmadığı belirtilerek dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, tüketiciden kayıp kaçak adı altında bedel alınmasının hukuk devleti ve ... düşünceleri ile bağdaşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık basit yargılama usulüne göre açılmış bir davada duruşma açılmaksızın dosya üzerinden karar verilip verilmeyeceğine ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hukukumuzda ilk derece yargılamasının beş temel aşamadan oluşması öngörülmüştür. Bunlar sırası ile; dilekçelerin karşılıklı verilmesi, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hükümdür. Bu aşamalar içinde yeni olan ise ön inceleme aşamasıdır. HMK’nın “ön incelemenin kapsamı” başlıklı 137. maddesinde “dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılacağı, 138. maddesi dikkate alınarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verileceği, gerektiği takdirde bu konuda karar verilmeden önce, tarafların ön inceleme duruşmasında dinlenebileceği, ön inceleme duruşmasında tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde uyuşmazlık konularını tam olarak belirleyebileceği, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapacağı, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa

teşvik edeceği ve bu hususların tutanağa geçirileceği belirtilmiştir. Öninceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar ile sınırlı olmak üzere tanık dinleme, belge inceleme, bilirkişi görüşü alma, keşif yapma ve yemin teklif etme gibi işlemler yapılabilir, ancak tahkikata yönelik işlemler yapılamaz. Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez (md. 137/2, md 320/3).

teşvik edeceği ve bu hususların tutanağa geçirileceği belirtilmiştir. Öninceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar ile sınırlı olmak üzere tanık dinleme, belge inceleme, bilirkişi görüşü alma, keşif yapma ve yemin teklif etme gibi işlemler yapılabilir, ancak tahkikata yönelik işlemler yapılamaz. Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez (md. 137/2, md 320/3).

Basit yargılama usulünde ise yazılı yargılama usulünden farklı olarak ön inceleme ve tahkikat işlemleri basitleştirilmiştir. HMK.'nın 320/1.maddesinde "mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği" belirtilmişse de bunun ancak ön inceleme aşamasında ve "mümkün olan hallerde" olduğu belirtilmek suretiyle yasanın uygulama alanı dar bir çerçeve ile belirlenmiştir. Eğer, dosya üzerinden karar verilmesi mümkünse (örneğin, geçici hukuki korumalarda), taraflar duruşmaya çağrılmadan sadece dilekçe ve delilleri dikkate alınarak karar verilebilir(m. 320/1). Dosya üzerinden karar verilemiyorsa, bu durumda mahkeme ön inceleme yapar. Burada da, mahkeme dava şartları ve ilk itirazların varlığını inceleyerek, hak düşürücü süreler ve zamanaşımı süreleri hakkında tarafları dinler. Bundan sonra hakim, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit ederek, tarafları sulhe teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları; sulh olmamışlarsa anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır ve tutanak hazır bulunanlarca imzalanır. Tahkikat bu tutanağa göre yürütülür (m. 320/2). Tahkikat tamamlandıktan sonra, yazılı yargılama usulünde olduğu gibi ayrıca sözlü yargılama için ayrı bir kesit öngörülmemiştir; bunun için ayrıca süre verilmez. Hakim tahkikatın tamamlandığı duruşmada, tarafların son beyanlarını alır ve yargılamanın sona erdiğini belirterek hükmünü tefhim eder(m. 321/1).

Bununla birlikte HMK’nın 27.maddesinde belirtildiği üzere davanın taraflarının, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakları mevcut olup, bu hak çerçevesinde tarafların açıklama ve ispat hakkını kullanabilmeleri gerekmektedir.

Şu halde, dava şartları ve ilk itirazlar, sulhe teşvik gibi konular öninceleme safhasında mutlaka tutanağa geçirilip ön inceleme aşamasının icrası ve dairemizin uygulamasına göre duruşma açılması zorunludur. Bu nedenle ve ayrıca tarafların hukuki dinlenilme hakkı bağlamında da duruşma yapılması kural olup, mahkemece tarafların iddia ve savunmalarının toplanarak duruşma açılması ve tarafların açıklamaları dinlenildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken dosya üzerinde karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Bozma nedenine göre, davacının sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

Bozma nedenine göre, davacının sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 26.05.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.