muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/18098, Karar No: 2016/4129, Tarih: 31.03.2016

**17. Hukuk Dairesi         2015/18098 E.  ,  2016/4129 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Ltd.Şti)

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkile sigortalı iş yerine davalının iş yerinden su sızması nedeni ile iş yerindeki emtiaların hasar gördüğünü, sigortalıya 9.057,00 TL ödendiğini, ödenenin tahsili amacı ile başlatılan takibe davalının itiraz ettiğini açıklayıp itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; zarar ile müvekkili arasında illiyet bağı bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece toplanan delillere göre; davacıya sigortalı iş yerinde meydana gelen zararın davalının kusuru ile meydana geldiğinin ispat edilemediği gerekçesi davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA 31/03/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/25547, Karar No: 2018/3901, Tarih: 19.02.2018

**22. Hukuk Dairesi         2015/25547 E.  ,  2018/3901 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi, Sosyal Güvenlik Kurumu primlerinin eksik ücret üzerinden gösterilmesi nedeniyle davalıdan talepte bulunduklarını, davalının davacıya gösterilen belgeleri imzalamaları karşılığında alacaklarının ödeneceğinin bildirildiğini ancak ödeme yapılmadığını belirterek kıdem ve ihbar tazminatı ile ulusal bayram genel tatil, fazla çalışma, yıllık izin ve hafta tatili alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının istifa ederek işten ayrıldığını, alacaklarının bulunmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshi neticesinde davacının kıdem tazminatı almayı hak edip etmediği uyuşmazlık konusudur.

İşçinin emeğinin karşılığı olan ücret işçi için en önemli hak, işveren için en temel borçtur. Ücreti ödenmeyen işçinin, bu ücretini işverenden dava ya da icra takibi gibi yasal yollardan talep etmesi mümkündür. Ücreti ödenmeyen işçinin, haklı sebebe dayanarak iş sözleşmesini feshetme hakkı da bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesinin (II) numaralı bendinin (e) alt bendinde sözü edilen ücret, geniş anlamda ücret olarak değerlendirilmelidir. İkramiye, prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil gibi alacakların ödenmemesi durumunda da işçinin haklı fesih imkânı bulunmaktadır .

Somut olayda, davacı, davalı işyerinde 19.07.2010-09.09.2012 tarihleri arasında çalışmıştır. Davacı, fazla çalışma yapmasına rağmen ücretlerinin ödenmediğini, alacaklarını talep etmesine rağmen davalı tarafından bir takım belgelerin imzalanması halinde alacaklarının ödeneceğinin bildirdirildiğini iddia etmiştir. Davalı ise, davacının istifa ederek işyerinden ayrıldığını savunmuştur.

Somut olayda, davacı, davalı işyerinde 19.07.2010-09.09.2012 tarihleri arasında çalışmıştır. Davacı, fazla çalışma yapmasına rağmen ücretlerinin ödenmediğini, alacaklarını talep etmesine rağmen davalı tarafından bir takım belgelerin imzalanması halinde alacaklarının ödeneceğinin bildirdirildiğini iddia etmiştir. Davalı ise, davacının istifa ederek işyerinden ayrıldığını savunmuştur.

Davacı işçinin fazla mesai yaptığı, ulusal bayram genel tatil günlerinde çalıştığı, ancak yapılan fazla çalışmaların ve ulusal bayram genel tatil günlerindeki çalışmaların karşılığının ödenmediğinin sabit olduğu ve Mahkemece hüküm altına alındığı anlaşılmakla, davacının iş akdini haklı nedenle feshettiğinin kabulü ile kıdem tazminatı isteğinin hüküm altına alınması gerekir. Mahkemece yanılgılı değerlendirme ile kıdem tazminatının reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3-Taraf arasındaki diğer bir uyuşmazlık da fazla çalışma alacağının hesaplanmasına ilişkindir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, tanık beyanlarına göre davacının kış aylarında haftanın 5 günü 08.30-18.00 saatleri arasında, cumartesi günleri 08.30-15.30 saatleri arasında; yaz aylarında ise; haftanın 2 günü 08.30-19.00, haftanın 3 günü 08.30-21.00 saatleri arasında, cumartesi günleri 08.30-15.30 saatleri arasında çalıştığı, tanık beyanlarına göre bu çalışmaları karşılığında normal saat ücreti aldıkları bu nedenle zamlı kısmın hesaplandığı belirtilmiştir. Dinlenen davacı ... ... ve emsal nitelikteki dosyada (Dairemiz 2015/25546 e. sayılı dosyası) dinlenen davacı tanıkları Murat Şahin, Tahir Karakoç cumartesi günleri saat 14.00'e kadar çalıştıklarını beyan etmişlerdir. Bu nedenle cumartesi günleri 08.30-14.00 saatleri arasında çalışıldığı kabul edilerek buna göre hesaplama yapılması dosyadaki delillere daha uygun olacaktır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 19/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/11561, Karar No: 2011/12691, Tarih: 29.11.2011

**4. Hukuk Dairesi         2010/11561 E.  ,  2011/12691 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... Gaz. Dergi Basım A.Ş ve diğerleri aleyhine 05/12/2008 gününde verilen dilekçe ile basın yoluyla kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 05/05/2010 günlü kararın Yargıtay’da duruşmalı olarak incelenmesi davalılar vekili, duruşmasız olarak incelenmesi de davacı vekili taraflarından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 29/11/2011 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalılar vekili Avukat ... geldi, karşı taraftan davacı adına gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanın sözlü açıklaması dinlendikten sonra tarafa duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan tüm temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davalıların diğer temyiz itirazlarına gelince; dava, basın yoluyla kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece davalı ... yönünden davanın reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

Kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminat ödetilmesini isteyebilir. Yargıç, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda yargıcın, hukuk ve adalete uygun karar vereceği Medeni Yasa'nın 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Davaya konu olayda; dava konusu yazılar ve içeriği ve yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde manevi tazminat miktarı fazladır. Davacı yararına daha alt düzeyde manevi tazminata hükmedilmek üzere karar bozulmalıdır.

Davaya konu olayda; dava konusu yazılar ve içeriği ve yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde manevi tazminat miktarı fazladır. Davacı yararına daha alt düzeyde manevi tazminata hükmedilmek üzere karar bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen kararın yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar yararına BOZULMASINA, davalıların diğer temyiz itirazlarının (1) numaralı bentte gösterilen nedenlerle Reddine, bozma nedenine göre davacının temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına ve temyiz eden davalılar yararına takdir olunan 825,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine ve davalılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 29/11/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/97, Karar No: 2013/21484, Tarih: 18.11.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/97 E.  ,  2013/21484 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, davacının davalı işveren yanındaki çalışmaları kapsamında itibari hizmet süresinin tespiti ve sigortalılık sürelerine eklenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalıların vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalıların vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın Ek 5. maddesidir. Mahkemece, davacının 1998 yılında meydan bölümünde geçen 73 günlük çalışmaların itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda gerçekleşmediği gözetilerek hüküm kurulması gerekirken, hatalı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması,

3-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297. maddesinin (2). fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükmü öngörülmüş olup, 506 sayılı Yasanın Ek 5. maddesinin 3. fıkrasının “… Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.” hükmü gereği, davacının 01.11.1998 -01.10.2008 tarihleri arasında davalı işyerindeki geçici ve daimi kadroyla çalışılan, sigorta primi ödenmiş günleri x 0,25 formülüyle hesaplanan itibari hizmet süresi bulunduğunun ve bu sürenin sigortalılık süresine itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi gerekirken, infazda tereddüt oluşturacak şekilde “Davacının çalıştığı iş yeri yaptığı işin 506 sayılı Yasanın ek 5. maddesi kapsamında olduğu rafineri ve makinistlik

bölümünde toplam 1768 gün prim ödeme gün sayısı bulunduğu anlaşıldığından 442 gün itibari hizmet süresinin bulunduğunun TESPİTİNE,” karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmalıdır.

bölümünde toplam 1768 gün prim ödeme gün sayısı bulunduğu anlaşıldığından 442 gün itibari hizmet süresinin bulunduğunun TESPİTİNE,” karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ : Hüküm fıkrasının 1. bendinin silinerek yerine “Davanın kabulü ile davacının davalı işverene ait işyerinde 01.11.1998 -01.10.2008 tarihleri arasında rafineri ve makinistlik bölümünde geçen, geçici ve daimi kadroyla çalışılan, sigorta primi ödenmiş günleri x 0,25 formülüyle hesaplanan 1695x0.25=424 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun ve bu sürenin davacıya ait sigortalılık süresine itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin tespitine,” cümlesinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının davalılardan Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü'nden alınmasına, 18.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19894, Karar No: 2015/9120, Tarih: 01.06.2015

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2014/19894 E.  ,  2015/9120 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... İli ... İlçesi ... Köyü ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

İlçe genelinde 2014 yılı itibari ile kuru arazilerde ekilmesi mutad ürünlerin ve münavebe planlarının neler olduğu ve bu ürünlerle bilirkişi raporunda münavebeye alınan ıspanak, bamya ve karpuzun kuru şartlarda dekar başına asgari ve azami verimini, kilogram başına ortalama toptan satış fiyatını ve dekar başına ayrıntılı üretim giderini gösterir veri cetvelinin Gemlik Gıda, Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğünden getirtilip dosya içerisine konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 01.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2373, Karar No: 2015/28863, Tarih: 17.09.2015

**15. Ceza Dairesi         2015/2373 E.  ,  2015/28863 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mala zarar verme, 6831 sayılı orman kanununa muhalefet

HÜKÜM : Beraat, zamanaşımı nedeniyle idari yaptırım uygulanmasına yer olmadığına

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Sanık ... hakkında 6831 sayılı kanuna muhalefet suçundan verilen idari yaptırım uygulanmasına yer olmadığına dair karara yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;

Sanığa yüklenen suçtan, doğrudan doğruya zarar görmeyen katılanların bu suç yönünden kamu davasına katılma hakkı bulunmadığı ve usulsüz verilmesinden dolayı hukuken geçersiz olan katılma kararının hükmü temyiz etme yetkisi vermeyeceğinden mevcut temyiz isteminin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 317. maddesİ uyarınca REDDİNE,

2-Sanıklar ..., ... ve ... hakkında katılanlara yönelik mala zarar verme suçlarından kurulan beraat kararlarına ilişkin temyiz itirazlarının incelemesinde;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Sanık ...'ün, suç tarihinde Ordu Merkez Burhanettin Köyündeki katılan ...'lin tapulu arazisinde bulunan 54 adet ağacı kestiği, yine tüm sanıkların sınır komşuları olan katılan ...'ün aynı yerde bulunan arazisinden 15 adet gürgen, meşe ve akasya ağacını kestikleri, bu şekilde sanıkların üzerlerine atılı mala zarar verme suçunu işlediklerinin iddia edildiği olayda, sanıkların suç işleme kastıyla hareket ettiklerine dair herhangi bir delil bulunmadığı gerekçesine dayanan mahkemenin kabulünde katılanlar ile sanıklar aralarında suça konu ağaçların bulunduğu sınır bölgesi ile ilgili olarak mülkiyete ilişkin ihtilafın bulunması, bu ihtilafında hukuki mahiyette olması dikkate alınarak bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılanların temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 17.09.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2007, Karar No: 2017/9904, Tarih: 30.11.2017

**21. Hukuk Dairesi         2017/2007 E.  ,  2017/9904 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, Kuruma tahakkuk edilen borç nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ile borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; davacı ...'ın eşi ...'dan 28.06.2004 tarihinde boşandığı, 13.08.1994 tarihinde vefat eden babasından dolayı yetim aylığı aldığı, boşandığı eşi ile 01.12.2010 tarihinde tekrar evlendiği, ... tarafından düzenlenen 15.02.2012 tarihli ve 27 sayılı rapora göre davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, bu rapora dayanılarak davacının aylığının kesilerek, Kurumca 23.10.2008 ile 22.05.2011 tarihleri arasında yersiz ödenen 28.475,75 TL aylık , evlenme yardımı ve işlemiş faizinin borç çıkarıldığı,Mahkemece kabule dair ilk kararın Dairemizin 2015/10681E. ve 2015/14478K.sayılı ilamıyla eksik araştırma yapıldığı gerekçesiyle bozulduğu, bozmaya uyularak bazı araştırmaların yapıldığı ve yine davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.