muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/8020, Karar No: 2017/14238, Tarih: 29.05.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/8020 E.  ,  2017/14238 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

1-Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan 04.03.2014 tarihi itibariyle imar planı içerisinde olup olmadığı, imar planı içerisinde ise tarihi, ölçeği ve türü (1/1000, 1/5000, 1/25000, Uygulama, nazım...) araştırılarak 1/1000 ölçekli imar planı içerisinde olmadığının tespiti durumunda belediye veya mücavir alan sınırları dahilinde bulunup bulunmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı ve etrafının meskun olup olmadığı diğer ölçekli plan dahilinde ise plandaki konumu, plan kapsamında alınma amacı, yerleşim yerine uzaklığı, şehrin gelişme istikametinde olup olmadığı hususları ilgili Belediye Başkanlığından sorulduktan,

2-Değerlendirme tarihi olan 2014 yılında, dava konusu taşınmaz ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan m2 değerlerinin, ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden istenildikten,

3-Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi, hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmazın bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibariyle fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parseli mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parseli mi olduklarının ilgili Belediye İmar Müdürlüğü ile Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulduktan,

4-Bilirkişi kurulunca incelenen ve değer biçmeye esas alınan somut emsal kabul edilen taşınmazın, bilirkişi raporunda belirtilen tarihteki satışına ilişkin akit tablosunun, Tapu Müdürlüğünden istenildikten,

5-Dava konusu taşınmaz ile somut emsalin şehir halihazır haritasında konumları, birbirlerine olan uzaklıkları ve Kaymakamlık, Belediye Binası, Adliye, ticari nitelikte olan yerlere olan mesafelerinin fen bilirkişisi tarafından işaretlettirildikten,

Sonra, alınacak cevaplarla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 29/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/20300, Karar No: 2018/7427, Tarih: 17.04.2018

**5. Hukuk Dairesi         2016/20300 E.  ,  2018/7427 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasının kabulüne dair verilen yukarıda tarih ve numaraları yazılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı idare ve davalı davalı ... vd vekillerince verilen dilekçelerle istenilmiş olmakla, duruşma için belirlenen 17/04/2018 günü temyiz eden davacı idare ve davalı ... vd vekillerinin yüzlerine karşı; usulüne göre çağrı kağıdı gönderilmesine rağmen gelmediklerinden diğer davalıların yokluklarında duruşmaya başlanarak sözlü açıklamalar da dinlendikten ve dosyadaki kağıtlar okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare ve davalı ... vd vekillerince temyiz edilmiştir.

Arsa niteliğindeki ... ilçesi, ... Mahallesi 115 ada 1 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak, tel çite ise niteliğine göre değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gibi, taşınmazın üzerindeki fındık ağaçlarına taşınmazın kapama fındık net gelirine göre belirlenen bedelinden mutad münavebe ürünlerine göre belirlenen bedel indirilmek suretiyle değer tespiti yöntem itibariyle doğrudur. Ancak;

Dava konusu taşınmaz üzerindeki fındık ağaçları ile zemine ekilebilecek münavebe ürünlerinin değerlendirme tarihi olan 2015 yılı dekar başına üretim masrafları ile yıllık ortalama toptan kg. satış fiyatlarının İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden getirtilerek bu verilere göre fındık ağaçlarının dava tarihindeki bedelinin tespit edilmesi gerektiği halde 2014 yılı verilerini esas alan rapor doğrultusunda eksik inceleme ile hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare ve davalı davalı ... vd vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 1.630,00-TL vekalet ücretinin davalı ... vd'den alınarak davacı idareye, 1.630,00-TL vekalet ücretinin de davacı idareden alınarak davalı ... vd'ye verilmesine, 17/04/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5211, Karar No: 2023/4210, Tarih: 22.03.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/5211 E.  ,  2023/4210 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (...) Mahkemesi

SAYISI : 2021/52 E., 2022/344 K.

DAVA TARİHİ : 16.01.2014

KARAR : Davanın kısmen kabulü

TEMYİZ EDENLER : Taraf vekilleri

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 21.01.2021 tarihli ve 2018/7021 Esas, 2021/1769 Karar sayılı ilâmı ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ve bu karara karşı istinaf başvurusunu esastan reddeden Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin ise kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesinin 03.11.2022 tarihli ve 2021/52 Esas, 2022/344 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bozma sonrası İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince yasal düzenleme uyarınca dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtaya gönderilmesi gerektiği gerekçesiyle 10.02.2023 tarihli ve 2023/342 Esas, 2023/369 Karar sayılı karar ile dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine geri çevrilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle;

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

"Yargıtayın bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesince bozmaya uygun olarak karar verildiği takdirde, bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir."

Bozma sonrası verilen İlk Derece Mahkemesi kararı hakkında 6100 sayılı Kanunun 373 üncü maddesinin dördüncü fıkrası gereği temyiz yoluna başvurulması gerekirken istinaf yoluna başvurulmuş ve taraf vekillerince istinaf harçları yatırılmıştır. Davanın taraflarının yargı harçlarından istisna veya muafiyetinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Kararın temyiz yolu ile Yargıtay denetimine tâbi tutulabilmesi için yatırılması gereken harç türü temyiz harçları olacaktır.

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 32 nci maddesi uyarınca; yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz.

Bu itibarla;

1. Kararı veren İlk Derece Mahkemesi tarafından 6100 sayılı Kanun'un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 344 üncü maddesi uyarınca;

a)Temyiz harçlarının bir haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun taraflara yazılı olarak bildirilmesi,

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 32 nci maddesi uyarınca; yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz.

Bu itibarla;

1. Kararı veren İlk Derece Mahkemesi tarafından 6100 sayılı Kanun'un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 344 üncü maddesi uyarınca;

a)Temyiz harçlarının bir haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun taraflara yazılı olarak bildirilmesi,

b)Verilen kesin süre içinde temyiz harçları tamamlanmadığı takdirde temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilerek taraflaraa tebliğ edilmesi,

2. Verilen kesin süre içinde;

a)Temyiz harçlarının tamamlanması hâlinde,

b)Temyiz harçlarının tamamlanmaması sebebiyle temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair verilen kararın tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde temyiz edilmesi durumunda ise temyiz harç ve giderleri de yatırıldıktan sonra,

Dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren İlk Derece Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

22.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/13341, Karar No: 2012/467, Tarih: 11.01.2012

**8. Ceza Dairesi         2011/13341 E.  ,  2012/467 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Suça konu taşınmazın kadastro tespiti sırasında Demre ilçesi, Zümrütkaya mahallesinde 1031 parsel numarası ile fundalıklı tarla vasfında hazine adına tapuya tescil edilmesi, dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre suça konu taşınmazın kıyı ve sahil şeridinde bulunmaması nedeniyle mevcut kanıtları değerlendirip gerektirici nedenleri açıklanmak suretiyle TCK.nun 154/1. maddesinde yazılı suçun unsurlarının gerçekleş- memesi nedeniyle verilen beraat kararında bir isabetsizlik görülmediğinden katılan vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün (ONANMASINA), 11.01.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/7325, Karar No: 2017/5941, Tarih: 28.06.2017

**20. Hukuk Dairesi         2017/7325 E.  ,  2017/5941 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... 5. Asliye Hukuk ve ... 6. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tadilat ve dekorasyon işleri için taraflar arasında düzenlenen sözleşmesi nedeniyle davalıya verilen bononun iptali, sözleşmenin iptali ve senetlerin iadesi ile tazminat istemine ilişkindir.

... 5. Asliye Hukuk Mahkemesince, Her ne kadar dava konusu sözleşmenin feshi,uğranılan zararın tazmini ve bonoların iptali şeklinde 3 farklı hususa tekabül ediyor ise de; bonolardan dolayı Ticaret Mahkemeleri görevli olması nedeniyle görevsizlik yönünde hüküm kurulmuştur.

... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi ise taraflar arasında imzalanan sözleşme eser sözleşmesi niteliğinde davacıya ait binanın tamirat ve tadilat işlerini yapılmasına yöneliktir. Davacı taraf davalının eksik iş yapması sebebiyle sözleşmeye aykırılık sebebiyle sözleşmenin iptali ile sözleşme gereğince verilen bononun iptali talep edilmiş olup dava konusu doğrudan doğruya senet (bono) olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

Türk Ticaret Kanunun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin 2. fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu kanunun 4.maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunun 3. maddesinde, ”Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir.” düzenlenmesi getirilmiştir.

Bir hukuki işlemin veya fiilin TTK'nın kapsamında kaldığının kabul edilmesi için Kanunun amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen bu kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bir hukuki işlemin veya fiilin olması gerekir.

Somut olayda, davacı vekili, müvekkili ile davalı ... arasında ... adresinde bulunan ... sitesindeki Villa taşınmazı tadilat-dekorasyon vs.işleri için 07.05.2013 tarihli tadilat ve dekorasyon işlerinin yapılması hususunda yazılı bir anlaşma akdedildiğini, karşılığında 75.000,00 TL tutarında ödeme yapılacağı, ödemenin 25.000,00 TL'lik kısmının nakit geri kalan kısmının 2.777X18 aylık senetler ile ödeneceği kararlaştırıldığını, ilave olarak kış bahçesi yapımı için 25.000,00-TL ödeme yapılacağı, 10.000,00 TL'nin nakit ödendiği, bakiye 15.000,00 TL ve ilave işler için 2.400,00 TL olmak üzere toplam 17.400,00 TL için 20.07.2014 tarihinden başlayan 3 adet 4.000,00 TL'lik senet ve 20.10.2014 vadeli 5.400,00-TL bedelli senet verileceği sözleşmede kararlaştırıldığını, sözleşmede belirtilen tüm senetlerin müvekkili tarafından davalıya teslim edildiği, vadesi gelen

senetlerdeki borç miktarları da kendisine ödendiğini, müvekkilinin üzerine düşen edimleri yerine getirmesine rağmen davalı tarafın sözleşmede belirlenen şartlara hiç uymadan bir takım işler yaptığını, sözleşmede kararlaştırılan mal hizmetinin zamanında ifa edilmediğini, müvekkilinin mağdur edildiğini belirterek; davalının sözleşme şartlarını yerine getirmemiş olmasından dolayı sözleşmeye bağlı olarak müvekkili tarafından verilen bono senetleri hakkında, bono senetlerinin icra takibine konu olma durumundan dolayı, bono senetleri hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesini, müvekkili ile davalı arasında akdedilen 07.05.2013 tarihli sözleşmenin, davalı tarafından sözleşme şartlarının yerine getirilmemesi sebebiyle feshine, 20.000 TL cezai şart ile geç teslimden dolayı uğranılan 30.000 TL zararın fazlaya ilişkin ve diğer ilgili bütün hakları saklı kalmak kaydıyla tazminine, bono senetlerinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dosya kapsamında; bononun kaynağının eser sözleşmesi olduğu, uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmadığı anlaşılmakla, görevli mahkeme genel görevli olan asliye hukuk mahkemesidir. Buna göre uyuşmazlığın ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 28/06/2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8019, Karar No: 2017/14236, Tarih: 29.05.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/8019 E.  ,  2017/14236 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

1-Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan 04.03.2014 tarihi itibariyle imar planı içerisinde olup olmadığı, imar planı içerisinde ise tarihi, ölçeği ve türü (1/1000, 1/5000, 1/25000, Uygulama, nazım...) araştırılarak 1/1000 ölçekli imar planı içerisinde olmadığının tespiti durumunda belediye veya mücavir alan sınırları dahilinde bulunup bulunmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı ve etrafının meskun olup olmadığı diğer ölçekli plan dahilinde ise plandaki konumu, plan kapsamında alınma amacı, yerleşim yerine uzaklığı, şehrin gelişme istikametinde olup olmadığı hususları ilgili Belediye Başkanlığından sorulduktan,

2-Değerlendirme tarihi olan 2014 yılında, dava konusu taşınmaz ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan m2 değerlerinin, ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden istenildikten,

3-Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi, hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmazın bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibariyle fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parseli mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parseli mi olduklarının ilgili Belediye İmar Müdürlüğü ile Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulduktan,

4-Bilirkişi kurulunca incelenen ve değer biçmeye esas alınan somut emsal kabul edilen taşınmazın, bilirkişi raporunda belirtilen tarihteki satışına ilişkin akit tablosunun, Tapu Müdürlüğünden istenildikten,

5-Dava konusu taşınmaz ile somut emsalin şehir halihazır haritasında konumları, birbirlerine olan uzaklıkları ve Kaymakamlık, Belediye Binası, Adliye, ticari nitelikte olan yerlere olan mesafelerinin fen bilirkişisi tarafından işaretlettirildikten,

Sonra, alınacak cevaplarla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 29/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/10424, Karar No: 2013/1359, Tarih: 28.01.2013

**21. Hukuk Dairesi         2011/10424 E.  ,  2013/1359 K.**

* HİZMET TESBİTİ

* ALTİŞVEREN - ÜST İŞVEREN İLİŞKİSİ

* İHALE MAKAMI

* BANKADA TEMİZLİK İŞLERİ

* İŞ KANUNU (4857) Madde 2

* SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Madde 12

**"İçtihat Metni"**

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine, işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi C.. Ç.. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, davacının ... Bankası Çarşı Şubesinde temizlik firması elemanı olarak çalışmasının 1998 yılı sonlarında başlayıp 16.10.2006 tarihine kadar devam etmesine karşın bildirimlerin eksik yapıldığından bahisle eksik bildirilen hizmetlerin tespiti talebinden ibarettir.

Mahkemece, davalı .. Bankası yönünden davanın husumetten reddine ve davalı U..Tur. İnş. Petrol Din.Tes.Tic.San. Tic. Ltd.Şti yönünden ise bildirilmeyen süre olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki belgelerden, davalı işyerinin .. Bankasına ait Çarşı Şubesi olduğu, davacının temizlik işlerini yapan diğer davalı U..Tur. İnş. Petrol Din.Tes.Tic.San. Tic. Ltd.Şti yanında çalıştığından bahisle Kuruma 10.4.2000 tarihinde bildiriminin yapıldığı, davacınnı her sözleşme dönemine uyan şekilde giriş ve çıkış bildirimlerinin davalı U.. İnş. Petrol Din.Tes.Tic.San. Tic. Ltd.Şti ne ait birden çok işyerinden bildirimlerinin yapıldığı, Kurum dışındaki davalılar arasında yapılan temizlik işlerinin ihalesine ilişkin sözleşmelerin dosya arasına alındığı, davalı işveren ait dönem bordrolarının tamamının dosya arasına alındığı, davacı dışında iki işçinin daha bildirimin bulunduğu ancak bu tanıkların yargılama sırasında beyanlarının alınmadığı, davalı dönemde 1998-2000 arası davacının yanında çalıştığı işveren S.. Temizlik Mal.Hiz.İm.Yemek Nak, İnş.Tur. San. Tic. Ltd.Şti'nin davada taraf olmadığı, davalı işverene ait işyerlerinin 10.4.2000 tarihinden beri değişik tarihlerde 506 sayılı yasanın kapsamına alındığı, dosyaya ibraz edilen ücret sözleşmelerinin imzalı olduğu anlaşılmaktadır.

Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.

“Aracı” olarak nitelenen üçüncü kişi, gerek mevzuatta, gerekse öğreti ve yargı kararlarında; alt işveren, taşeron, tali işveren, alt müteahhit, alt ısmarlanan vb. adlarla anılmaktadır.

“Aracı” olarak nitelenen üçüncü kişi, gerek mevzuatta, gerekse öğreti ve yargı kararlarında; alt işveren, taşeron, tali işveren, alt müteahhit, alt ısmarlanan vb. adlarla anılmaktadır.

4857 sayılı Kanun'un 2/7 maddesine göre işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. 5510 sayılı Kanun'un 12/6.maddesi ile de asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumlu tutulmuştur. 4857 sayılı Kanun'un 2/7.maddesi ile işçilerin İş Kanunu'ndan, sözleşmeden ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakları, 5510 sayılı Kanun'un 12/6.maddesi ile de Kurumun alacakları ve işçinin sosyal güvenlik hakkı daha geniş koruma-güvence altına alınmak istenmiştir. Aksi halde, 4857 veya 5510 sayılı Yasa'dan kaynaklanan yükümlülüklerinden kaçmak isteyen işverenlerin işin bölüm veya eklentilerini muvazaalı bir biçimde başka kişilere vermek suretiyle yükümlülüklerinden kaçması mümkün olurdu.

Alt işverenden söz edebilmek ve asıl işvereni, aracının borçlarından ötürü sorumlu tutabilmek için bir takım zorunlu unsurlar bulunmaktadır.

A-İşyerinde işçi çalıştıran bir asıl işveren bulunmalıdır. (Sigortalı çalıştırmayan “işveren” sıfatını kazanamayacağı için, bu durumdaki kişilerden iş alanlar da aracı sayılmayacak ve anılan madde kapsamında dayanışmalı sorumluluk doğmayacaktır)

B-Bir başka işveren, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde iş almalıdır.

C-Alt işverenin de sigortalı çalıştırması gerekir. İşverenlik sıfatını, alınan işte ve o iş nedeniyle sigortalı çalıştırılması sonucunda kazanmış olması aranacaktır. Bu kişinin diğer bir takım işyerlerinde çalıştırdığı sigortalılar nedeniyle kazandığı işverenlik sıfatının sonuca etkisi ise bulunmamaktadır.

D-İşverenden alınan iş, işverenin sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir işyeri olarak değerlendirilebilecek nitelikte olmamalıdır, aksi halde iş alan kimse aracı değil, bağımsız işveren niteliğinde bulunacaktır.

E-İşin bütünü başka bir işverene bırakıldığında, iş anahtar teslimi verildiğinde veya işveren kendisi sigortalı çalıştırmaksızın işi bölerek, ihale suretiyle farklı kişilere vermişse, iş sahibi (ihale makamı) Yasanın tanımladığı anlamda asıl işveren olmayacağından, bir alt-üst işveren ilişkisi bulunmayacaktır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 24.05.1995 gün ve 1995/9-273-548 sayılı kararı da aynı yöndedir.) (Devirden amaçlanan, yapılmakta olan işin, bölüm ve eklentilerinden tamamen bağımsız bir sonuç elde etmeye yönelik, işi alana bağımsız bir işveren kimliği kazandıracak bir işin devridir.)