muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/20019, Karar No: 2015/9326, Tarih: 03.06.2015

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2014/20019 E.  ,  2015/9326 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... İli ... İlçesi ... Köyü ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Bilirkişi kurulu tarafından değerlendirmeye alınan zeytinin 2011, 2012 ve 2013 yılları itibarıyla ayrı ayrı kuru ve sulu şartlarda dekar başına asgari ve azami verimine, kilogram başına ortalama toptan satış fiyatına ve dekar başına ayrıntılı üretim giderlerine (masrafları oluşturan kalemler ayrı ayrı yazılmak suretiyle) ilişkin veri listelerinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/6030, Karar No: 2024/9217, Tarih: 19.09.2024

**5. Ceza Dairesi         2023/6030 E.  ,  2024/9217 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2021/389 E., 2022/1897 K.

SUÇ : Zincirleme şekilde nitelikli zimmet (sanık ... hak.), zincirleme şekilde denetim görevini ihmal ederek zimmete neden olma (sanıklar ..., ... ve ... hak.), zincirleme şekilde ihmali davranışla görevi kötüye kullanma (sanıklar ... ve Hüsne hak.)

HÜKÜM : Sanıklar ..., ..., ... ve ... haklarında ilk derece mahkemesince kurulan beraat hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddi, sanık ... hakkında atılı suçtan kurulan mahkumiyet hükmünün kaldırılarak zincirleme şekilde icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçundan mahkumiyet, sanık ... hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün kaldırılarak beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın (2709 sayılı Kanun) 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrası, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 231 inci maddesinin ikinci fıkrası, 232 nci maddesinin altıncı fıkrası ve 291 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları uyarınca karar ve hükümlerde, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, sürenin ne zaman başlayacağı, merci, başvuru şekli ve kanun yollarına başvurulmadığı takdirde hükmün kesinleşeceğinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesinin zorunlu olduğunun belirtilmesi ve 5271 sayılı Kanun'un 294 üncü maddesinin birinci fıkrasında, ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır'', aynı Kanun'un "Temyiz gerekçesi" başlığını taşıyan 295 inci maddesinin birinci fıkrasında ise; "Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir'' şeklindeki düzenlemeler karşısında;

18.07.2022 tarihli dilekçe ile hükmü temyiz eden katılan Hazine vekiline 5271 sayılı Kanun'un 295 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçenin tebliğden itibaren (7) gün içerisinde verilmesi gerektiğinin bildirilmediği gibi bu hususun meşruhatlı tebligat ile de ihtar edilmediği anlaşıldığından, katılan Hazine vekiline yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda usulüne uygun şekilde ''5271 sayılı Kanun'un 295 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçenin tebliğden itibaren (7) gün içerisinde verilmesi halinde temyiz talebinin incelenebileceği, aksi halde sebep yokluğundan temyiz talebinin reddedileceği'' hususlarını içeren meşruhatlı tebligat ile gerekçeli kararın tebliğ edilmesi,

Ayrıca her ne kadar 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11 inci maddesi uyarınca vekil ile takip edilen işlerde tebligatların vekile yapılması gerektiği gözetilerek sanık ...'ın yokluğunda, müdafiin yüzüne karşı verilen hükmün gerekçesine ilişkin karar, süre tutum temyiz dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle adı geçen sanığa tebliğ edilmemiş ise de; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli ve 2019/16-573 Esas, 2022/119 sayılı Kararında "...sanığın ve müdafiinin yokluğunda verilen hükmün müdafiiden başka, kamu davasının tarafı, süjesi, cezanın sorumlusu kısacası ilgilisi olan sanığa da ayrıca tebliğ edilmesi gerekmektedir. Burada yapılan tebliğin, kararın içeriği hakkında bilgi sahibi olmayı ve müdafiinin kusurlu davranışı ile kanun yolu başvuru süresini geçirmiş olması halinde eski hâle getirme imkânının bulunup bulunmadığının incelenerek koşullarının bulunması hâlinde eski hâle getirme talebinde bulunma imkânı amacı taşıdığından kanun yollarına başvurma süresinin müdafie yapılan tebligat ile başladığı kabul edilmelidir" şeklinde yer alan kabul dikkate alındığında, sanık ...'ın yokluğunda verilen kararın usulüne uygun şekilde adı geçen sanığa (Ceza infaz kurumunda olması halinde cezaevinde karar içeriği kendisine okunup/anlatılmak ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 263 üncü maddesine göre bulunduğu cezaevi aracılığıyla vereceği dilekçe ile kararı temyiz edebileceği belirtilmek suretiyle tebliği, aksi halde son ifadesinde bildirdiği son bilinen adresine kararın tebliği, bu adrese de tebliğ yapılamaması halinde güncel MERNİS adresine tebliğ yapılmak suretiyle) tebliğ edilerek, tebellüğ belgesi ile sunulması halinde temyiz dilekçesinin dosya arasına alınması,

Hazine vekili tarafından temyiz nedenlerini bildirir ek dilekçe ve/veya sanık ... tarafından temyiz talebini içerir dilekçe verilmesi halinde ise bu hususta ek tebliğname düzenlenmesi,

Ayrıca Ordu Cumhuriyet Başsavcılığının, 2018/431 Suç Eşyası Esas Defter Numaralı adli emanet sırasında kayıtlı bulunan tüm belgelerin de Yargıtay denetimine olanak verecek şekilde temin edilmesi,

Sonrasında iadesinin temini için dosyanın Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

Oy birliğiyle, 19.09.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/2578, Karar No: 2025/2012, Tarih: 09.04.2025

**3. Hukuk Dairesi         2024/2578 E.  ,  2025/2012 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/874 E., 2024/794 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/3238 E., 2022/1826 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının, davalı ile Silopi İstasyonunda yer alan tesis için 25.09.2007 tarihli ve 01.03.2007- 01.03.2010 dönemine ilişkin kira sözleşmesini imzaladığını, sözleşmede sürenin revize edilerek üçer yıllık periyotlarda uzatılacağının kararlaştırıldığını, davalının 01.03.2010 tarihinden itibaren kendisine gönderilen sözleşme tasarılarını imzalamadığını ancak ödemeleri yaptığını, 18.10.2018 tarihi itibariyle Silopi İstasyonuna dair gecikme faizleri dahil tüm borçları ödediğini, 28.08.2018 tarihli yazısı ile Silopi istasyonundaki tesis için 28.02.2019 tarihinde sona erecek sözleşmenin aynı süreyle uzatılmasını talep ettiğini, 13.09.2018 tarihli ve 30534 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Parasını Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar doğrultusunda revize edilen kira sözleşmesinin ve sözleşme imzalanmaksızın, taşınmazların terk edilmeyerek kullanılmaya devam edilmesinin sözleşmede şartların kabul edildiği anlamına geleceği ihtarının davalıya gönderildiğini, ancak 27.02.2019 tarihli yazı ile sözleşmenin 28.02.2019 tarihi itibariyle sona ereceğini ve santralin araziden kaldırılacağını bildiren davalının tesisi kaldırmadığını ve eski hale getirmediğini, aradan geçen iki yıllık kira döneminde ödeme yapmadığını, davalıya yapılan ihtarların sonuçsuz kaldığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 1. dönem (01.03.2019-29.02.2020) kira bedeli 2.520.961,32 TL, 2. dönem (01.03.2020 - 28.02.2021) kira bedeli olan 2.832.804,24 TL, 3. dönem (01.03.2021- 28.02.2022) 1.taksit, 2.taksit, 3.taksit kira bedeli olan 2.456.253,72 TL olmak üzere toplam 7.810.019,28 TL'nin sözleşmenin (12.) maddesinin (e) bendine göre vade tarihlerinden itibaren işleyecek aylık %2 gecikme faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı vekili; 28.02.2019 tarihine kadar kira sözleşmesinin devam ettiğini, bu tarihte sözleşme süresinin uzatılmayarak sonlandırıldığını, davacının 25.02.2019 tarihinde gönderdiği yeni kira sözleşmesinin imzalanmayacağının ve kira sözleşmesinin 28.02.2019 tarihi itibariyle sona ereceğinin davacıya bildirildiği, ortada sözleşme olmadığından sözleşmeye dayalı hak talebi ile kira bedelinden bahsedilemeyeceğini, 01.03.2019 tarihinde başlayacak yeni kira dönemi için istenen kira sözleşmesini imzalamadığını ve 28.02.2019 tarihinde kira ilişkisinin sonlandırıldığını, pandemi nedeniyle ünitelerin elden çıkartılarak araziden kaldırılmasının öngörülemez şekilde sekteye uğradığını, 2021 yılı için kira bedelinin 3.275.000,00 TL olduğunu, kira sözleşmesi 28.02.2019 tarihi itibariyle sona erdiğinden kira sözleşmesi varmış gibi kira bedeli istenemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında davacıya ait arazi üzerinde mobil elektrik santrali kurulmak üzere 1.03.2007 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli bir kira sözleşmesi akdedildiği, kira ilişkisinin 01.03.2010 tarihinden itibaren de 3'er yıl süre ile yenilenerek 28.02.2019 tarihine kadar uzadığı, 01.03.2019 tarihinde 3 yıl süre ile düzenlenen yeni kira sözleşmesinin davalı tarafından imzalanmadığı, kiralananın boşaltılarak davacıya teslim edildiğine ilişkin yazılı belge dosyaya sunulmadığı, kira sözleşmesinin (10.) maddesinde yer alan "...pompa istasyonu sahası ilk haline getirilerek ve geride hiçbir atık, tesis, malzeme vs. kalmayacak.." düzenlemesine uygun şekilde yer tesliminde bulunulmadığı, sözlemenin (12/d) maddesinde ise ödemelerin peşin olarak 1 Martta yapılacağı kararlaştırıldığından vade tarihinin 1 Mart olduğu, kira bedellerinin sözleşmede belirlenen vade tarihlerinde ödenmemesi nedeniyle davalının aylık %2 gecikme faizinden sorumlu olduğu gerekçesiyle; davanın kabulü ile 7.810.019,28 TL'nin; 2.520.961,32 TL'sinin 01.03.2019 tarihinden, 2.832.804,24 TL'sinin 01.03.2020 tarihinden, 2.456.253,72 TL'sinin 01.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek aylık %2 gecikme faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kiralanan tahliye edilmedikçe kiracının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerinin devam edeceği, davalının davacıya ait arazide bulunan santral, tesisler ve diğer malzemelerini tamamen kaldırıp sahayı eski hale getirerek davacı kuruluşa teslim ettiğini ispatlayamadığı gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; uzayan kira sözleşmesinin belirli süreli olduğunu, en son davacı tarafından yeni sözleşme gönderilmesiyle de sözleşmenin sona erdiğinin anlaşıldığını, ecrimisil talebi için asliye hukuk mahkemesinde dava açılması gerektiğini, Karkey 4 isimli ünitenin Eylül 2019 yılında sahadan kaldırılması sebebiyle bu üniteye karşılık kira bedelinin bir sonraki yıl kira bedelinden düşülmesi gerektiğini, buna dair sözleşmede açık hüküm bulunduğunu, yasal faiz yerine %2 faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, ödenmeyen kira alacağı ve faizinin tahsili istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye, davalı kiracı tarafından kiralananın davacı kiraya verene teslim edildiğinin ispat edilememesine, kiralanan geri verilmedikçe kira sözleşmesi devam ettiğinden davalı kiracının sözleşme uyarınca kira bedelinden ve sözleşmede öngörülen faizden sorumlu olmasına, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kira sözleşmesi uyarınca hesaplama yapıldığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/4277, Karar No: 2014/8448, Tarih: 23.06.2014

**14. Ceza Dairesi         2014/4277 E.  ,  2014/8448 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi;

Sanık müdafiin kanuni süresinden sonra yapılan duruşmalı inceleme isteminin, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 318. maddesi uyarınca reddiyle, incelemenin duruşmasız yapılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan hükmün incelenmesinde;

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanık müdafin yerinde görülmeyen temyiz itirazının reddiyle hükmün ONANMASINA,

Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan kurulan hükmün incelenemesine gelince;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ve kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Mağdurenin söz konusu olaydan önce de birden fazla kez cinsel istismara uğraması ve dosyada bulunan Akdeniz Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen raporlar da bu olaydan önceki olaylar sebebi ile ruh sağlığının bozulduğunun belirtilmesi ve mağdurenin bu olay sebebiyle başvurusundaki hamileliğinin de sanıktan olmadığının anlaşılması karşısında, dosyanın kül halinde Adli Tıp İlgili İhtisas Kuruluna gönderilip, sanığın eylemine bağlı olarak mağdurenin ruh sağlığının bozulup bozulmadığının tespiti gerektiği gözetilmeyerek içerik olarak da yeterli olmayan rapora dayanılarak eksik araştırma ile hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanık müdafiin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 23.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/16308, Karar No: 2012/20553, Tarih: 04.10.2012

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/16308 E.  ,  2012/20553 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Beraat

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

15/05/2005 günü saat 07:30 sularında, ihbar üzerine olay yerine giden görevlilerce, hırsızlığın yapıldığı evin bulunduğu sokağa yakın bir yerde, kimliği tespit edilemeyen bir kişinin, balkondan atlayıp kaçan şahsın sanık ... olduğunu göstermesi ile kovalama sonucu sanığın yakalandığı; sanığın yakalanmadan önce bir arabanın altına olay sırasında kullanılması muhtemel bir tornavidayı attığının anlaşılması karşısında; atılı suçun sanık tarafından işlendiğinin gözetilmeyerek, sanığın mahkumiyeti yerine kanıtların takdirinde yanılgıya düşülerek yerinde ve yeterli olmayan gerekçe ile yazılı şekilde beraatine karar verilmesi;

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 04/10/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/17731, Karar No: 2014/22889, Tarih: 06.11.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/17731 E.  ,  2014/22889 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Yenice (Karabük) Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Tarihi : 28.11.2013

No : 2009/93-2013/146

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi .. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı Kurum, iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalı Ş.. bağlanan gelirler ile yapılan harcamalardan oluşan sosyal sigorta yardımlarının işveren olduğu iddia edilen davalıdan 506 sayılı Kanunun 26/1'inci maddesi kapsamında rücuan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Uyuşmazlık konusu iş kazasının meydana geldiği 13.01.2008 tarihi itibariyle yürürlükte bulunan mülga 506 sayılı Kanunun 2'nci maddesine göre; “Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar”. Söz konusu Kanunda “hizmet akdi” tarifine yer verilmemiş ise de, 4857 sayılı İş Kanununun 8’inci maddesinde iş sözleşmesi (hizmet akdi) tanımlanmış, 818 sayılı mülga Borçlar Kanununun 313 – 354'üncü maddelerinde de bu konuda düzenlemeler yapılmıştır.

Borçlar Kanununda, anılan sözleşme, “Hizmet akdi bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeyi ve iş sahibi dahi ona bir ücret vermeği taahhüt eder.” şeklinde tanımlanmış, aksine hüküm bulunmadıkça, hizmet akdinin özel şekle tabi olmadığı belirtilmiş, ücretin, zaman itibarıyla olmayıp yapılan işe göre verilmesi durumunda da işçinin belirli veya belirsiz bir zaman için alınmış veya çalışmış olduğu sürece akdin “parça üzerine hizmet” veya “götürü hizmet altında varlığını koruduğu açıklanmıştır. Belirtilmelidir ki, “ücret” unsuruna her ne kadar tanımda ve iş sahibinin borçları belirtilirken yer verilmiş ise de, 506 sayılı Yasanın sistematiği ve takip eden diğer maddelerin düzenleniş şekline göre, bu unsurun sigortalı niteliğini kazanabilmek için zorunlu olmadığının kabulü gerekir. Baskın olan bilimsel ve yargısal görüşlere göre, hizmet akdinin ayırt edici ve belirleyici özelliği, “zaman” ile “bağımlılık” unsurlarıdır. Zaman unsuru, çalışanın iş gücünü belirli veya belirsiz bir süre içinde işveren veya vekilinin buyruğunda bulundurmasını kapsamaktadır ve anılan sürede buyruk ve denetim altında (bağımlılık) edim yerine getirilmektedir. Bağımlılık ise, her an ve durumda çalışanı denetleme veya buyruğuna göre edimini yaptırma olanağını işverene tanıyan, çalışanın edimi ile ilgili buyruklar dışında çalışma olanağı bulamayacağı nitelikte bir bağımlılıktır.

Hizmet akdi, çoğu kez istisna akdi (eser sözleşmesi) ile karıştırılabilmekte, ikisinin ayırt edilebilmesi bazı durumlarda güçleşmektedir. Çalışan, iş gücünü belirli veya belirsiz bir zaman için çalıştıranın buyruğunda bulundurmakla yükümlü olmayarak, işveren buyruğuna bağlı olmadan sözleşmedeki amaçları gerçekleştirecek biçimde edimini görüyorsa, sözleşmenin amacı bir eser meydana getirmekse, çalışma ilişkisi istisna akdine dayanıyor demektir. Hizmet akdinde ise çalışan, emeğini iş sahibinin emrine hazır bulundurmaktadır ve ücret, faaliyetin meydana gelmesinin sonucu için değil, bizzat yapılan faaliyetin karşılığı olarak ödenmektedir. Öte yandan; çalışanın kendi aletleri ile çalışması veya götürü hizmet sözleşmelerinde ücretin, yapılacak işe göre toptan kararlaştırılması olanaklı bulunduğundan, tarafların belli bir fiyat üzerinden anlaşmaları istisna akdinin varlığını göstermediği gibi, götürü sözleşmelerde, bir süre için hizmet etme borcunun mu, yoksa önceden belirlenmiş bir sonucun meydana getirilmesi borcunun mu yüklenildiğinin şüpheli bulunduğu durumlarda, araştırma yapılarak tarafların amacı, durumu ve yaşam deneyimleri gözetilip hukuki ilişki saptanmalıdır.

"İş kazası” kanunda tanımlanmamış, ancak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uygulaması yönünden bir kazanın hangi “hal ve durumlarda” iş kazası sayılacağı “yer ve zaman” koşullarıyla sınırlanarak belirtilmiştir.

Konuya ilişkin yasal düzenleme, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun “İş Kazası ve Meslek Hastalığının Tarifi” başlıklı 11'inci maddesinde yer almakta ve bu maddenin iş kazasına ilişkin (A) fıkrasında aynen; “A) İş kazası aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.

a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,

c) Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmeleri sırasında...” denilmektedir.

Açıklanan bu madde hükmüne göre, iş kazası; maddede sayılı olarak belirtilmiş hal ve durumlardan herhangi birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.