muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/18768, Karar No: 2013/25578, Tarih: 24.12.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/18768 E.  ,  2013/25578 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

No : 2012/181- 2013/4

Dava, hizmet tespiti ve adli yardım istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda davanın açılmamış sayılmasına, adli yardım isteminin de reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar SGK Başkanlığı vekili ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı adına Hazine avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanunun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanunun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, ... 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Hukuki Dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüz yüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, ... 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanunu'nun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşmadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Bu nedenle mahkeme ön inceleme için bir gün tespit ederek taraflara tebliğ edecektir.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda; eldeki davada, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar verilmiş olması isabetsizdir.

Kabule göre de; davacı vekili mahkemeye sunduğu 18.07.2012 tarihli dilekçeyle tavayı atiye bıraktığını bildirmiş ise de; dosyada mevcut 29 Mayıs 2012 tarih ve 004039 sayılı vekaletnamede buna dair kendisine açıkça bir yetki de verilmediği anlaşılmakla davacı asilin buna dair beyanı alınmadan davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi isabetsizdir.

O halde, davalılar Kurum vekili ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada sair yönler incelenmeksizin hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 24.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4304, Karar No: 2014/35331, Tarih: 25.11.2014

**9. Hukuk Dairesi         2013/4304 E.  ,  2014/35331 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 15. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 25/12/2012

NUMARASI : 2011/64-2012/711

DAVA :Taraflar arasındaki, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin, fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücret alacaklarının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hüküm süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davacı avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 25.11.2014 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davacı adına Avukat R. D. geldi. Karşı taraf adına kimse gelmedi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı işçi iş sözleşmesinin işyerinde darp edilmek suretiyle işverence feshedildiğini ileri sürerek, kıdem, ihbar tazminatları ile yıllık izin, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesi isteğiyle bu davayı açmıştır

Davalı işveren, davacının işyerinin fiili ortağı ve bir çalışanına sopa ile vurduğu, tabakları kırdığı ve işyerini terk ettiğini, iddia ettiği çalışma şeklinin de olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının işyeri fiili ortağı ile ve bir çalışanla kavga ettiği, tabakları kırdığı bu yüzden işyerini terk ettiği gerekçesiyle tazminat istekleri reddedilmiş. Fazla çalışma ile hafta tatili ve yıllık izin ücreti isteklerin de reddine karar verilmiştir. Bayram ve genel tatil ücreti talepleri kısmen kabul edilmiştir.

Kararı yasal süresi içinde davacı temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında işçiye ödenen aylık ücretin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32. maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine; dönemlere uyularak ödenmelidir. 4857 sayılı İş Kanununun 32. maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

4857 sayılı İş Kanununda 32. maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine; dönemlere uyularak ödenmelidir. 4857 sayılı İş Kanununun 32. maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgari ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323. maddesinin 2.fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçiler o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı İş Kanununun 8. maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma koşullarını temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı yasanın 37. maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusunun mahkemece resen araştırılması gerekmekle, mahkemenin belgeye değer vermeden önce muvazaa şüphesini ortadan kaldırması ve kendiliğinden gerekli araştırmaya gitmesi gerekir(Yargıtay 9.HD. 23.9.2008 gün 2007/ 27217 E, 2008/ 24515 K.).

Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur.

Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur.

Asıl sorun, yasal yükümlülüğe ve cezai yaptırıma rağmen 8. ve 37. madde hükümlerine aykırı şekilde belgelerin hiç verilmemesi noktasında ortaya çıkar. Kural olarak ücretin miktarı ve ekleri gibi konularda ispat yükü işçidedir. Ancak bu noktada, 4857 sayılı İş Kanununun 8 ve 37. maddelerinin işverene bu konuda bazı yükümlülükler de göz ardı edilmemelidir. Bahsi geçen kurallar, İş sözleşmesinin taraflarının ispat yükümüne yardımcı nitelikte olduğu gibi, çalışma yaşamındaki kayıt dışılığı önlenmesi amacına da hizmet etmektedir. Bu yönde belgenin verilmiş olması ispat açısından işveren lehine olmakla birlikte, belgenin düzenlenerek işçiye verilmemiş oluşu, işçinin ücret, sigorta pirimi, çalışma koşulları ve benzeri konularda yasal güvencelerini zedeleyebilecek durumdadır. Çalışma belgesi ile ücret hesap pusulasının düzenlenerek işçiye verilmiş olması, iş yargısını ağırlıklı olarak meşgul eden, işe giriş tarihi, ücret, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlenmesi bakımından da önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Bu bakımdan ücretin ispatı noktasında taraflar delillerinin değerlendirilmesi sırasında, işverence düzenlenmesi gereken bu tür belgelerin düzenlenmiş olup olmamasının da gözetilmesi gerekir.

Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

Somut olayda davacı işçi işyerinde fırın ustası olarak 5 yıla yakın süreyle çalışmıştır. Davacı işçi aylık ücretin 1.950,00TL olduğunu ileri sürmüş, davalı işveren asgari ücreti savunmuştur. Mahkemece İstanbul Ticaret Odasından ücret araştırması yapılmış, gelen cevapta asgari ücret ya da işçi işveren arasındaki anlaşmadaki ücretin ödenebileceği şeklinde bilgi verilmiştir. Bilirkişi raporunda iki seçenekli hesaplamaya gidilmiş, mahkemece asgari ücret esas alınarak karar verilmiştir.

İşyerinin ocakbaşı içkili lokanta şeklinde işletildiği dikkate alınarak ilgili meslek kuruluşlarından ücret araştırmasına gidilmeli, işyerinin ve işçinin özellikleri belirtilerek alabileceği ücretin bildirilmesi istenmelidir. Genel ifadeler içeren İstanbul Ticaret Odası yazısına itibar edilerek karar verilmesi hatalıdır.

İşyerinin ocakbaşı içkili lokanta şeklinde işletildiği dikkate alınarak ilgili meslek kuruluşlarından ücret araştırmasına gidilmeli, işyerinin ve işçinin özellikleri belirtilerek alabileceği ücretin bildirilmesi istenmelidir. Genel ifadeler içeren İstanbul Ticaret Odası yazısına itibar edilerek karar verilmesi hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, davacı yararına takdir edilen 1.100.00 TL.duruşma avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 25.11.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/11758, Karar No: 2025/1707, Tarih: 10.02.2025

**10. Hukuk Dairesi         2024/11758 E.  ,  2025/1707 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1506 E., 2024/1593 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Afyonkarahisar 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/210 E., 2022/148 K.

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davalı işverenlik vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.12.1997-30.06.2012 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı işverenlik vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddini talep etmiştir.

2-Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının; 01.04.1998- 30.06.2012 tarihleri arasında her yıl 1 Nisan'dan 31 Ekim'e kadar davalı iş yerinde asgari ücret karşılığı sigortalı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

Kararın gerekçesinde, "Tanık ...'in alınan beyanında, davacının dizgi işinde mevsimlik olarak kesintisiz bir şekilde davalı iş yerinde çalıştığını, Tanık ...'un alınan beyanında, yazın altı ay kadar Nisan-Ekim ayları araında davacının mevsimlik şekilde çalıştığını, tanık ...'ın alınan beyanında, davacının Nisan-Ekim ayları arasında sezonluk olarak dizgici olarak çalıştığını, tanık ...'in yaz sezonunda davacının cam mozaik işinde çalıştığını, tanık ...'ün alınan beyanında, davacının kesintisiz olarak davalı işyerinde çalıştığını, kış aylarında çıkışının verildiğinden bu sürelerde çalışıp çalışmadığını bilmediğini, tanık ...'in davacının dizgici olarak kesintisiz çalıştığını, tanık ...'nin alınan beyanında, davacının evleninceye kadar çalıştığını, evlendikten sonra işten ayrıldığını, tanık ...'ın alınan beyanında, davacının Mart, Kasım ayları arasında davalı işyerinde çalıştığını beyan ettiği görülmüştür.

Tanık beyanları, Bordro tanık beyanları ve tüm dosya içeriği hep birlikte değerlendirildiğinde davalı işyerinde mevsimlik çalışıldığı, çalışmanın her yılın Nisan, Ekim ayları arasında olduğu sabit olduğu" belirtilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı işveren vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı işveren vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1-Fer'i müdahil Kurum vekili özetle, davacının dava konusu dönemde, farklı işveren nezdinde geçen sigortalı hizmetlerinin bulunduğunu, dava konusu olan bir kısım hizmetler bakımından hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, mahkemece bu hususların göz ardı edildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2-Davalı işverenlik vekili özetle, mahkemece tanık beyanlarına dayanılarak karar verildiğini, dosyaya sunulan puantaj kayıtları, ücret bordroları ve belirsiz süreli iş sözleşmesi gibi belgelerin dikkate alınmadığını, davacının davalı iş yerinde kesintili olarak çalıştığını, davacının işsizlik ödeneği aldığı 2012 Nisan ayına ait hizmet tespiti kararı verilmesinin hatalı olduğunu, davacının 2006-2007 döneminde başka bir iş yerinde çalışmasının olduğunu, hak düşürücü süre hususunun dikkate alınmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki davada, davacının 01.12.1997-30.06.2012 tarihleri arasında eksik bildirilen hizmetlerinin tespitini istediği, hizmet cetveline göre davacının 01.12.1997 tarihinde davalı iş yerinde çalışmaya başladığı, davalıya ait iş yerinde cam mozaik üretimi yapıldığı, davacının dizgici olduğu, 1997/3. döneminde 30 günlük bildirim, sonrasında 01.05.1998 tarihinde 1 günlük bildirim ve çıkışının yapıldığı, 31.03.2003 tarihli iş sözleşmesi uyarınca 04.04.2003 tarihinde yeniden hizmet bildirimlerinin başladığı, bu dönemden sonrası için ücret bordrolarının ve puantaj kayıtlarının dosyaya sunulmuş ve davacı tarafından imzalı olduğu, Mahkemece tanık beyanlarına göre iş yerinde mevsimlik çalışma yapıldığı sonucuna varılarak Nisan -Ekim (bu aylar dahil) arasında ve 01.04.1998 ile 30.06.2012 tarihleri arasında eksik bildirilen günlerin tespitine karar verildiği ve davacının dava dışı ... iş yerinden bildirilen 03.02.2006-30.06.2007 tarihleri arasındaki 454 günlük hizmetinin dışlandığı anlaşılmaktadır.

3.Davacının 01.12.1997 tarihinde davalıya ait iş yerinde işe girişi ve 01.05.1998 tarihinde çıkışının yapılmasından sonra, iş sözleşmesi imzaladığı ve yeniden işe giriş bildirgesinin verildiği 04.04.2003 tarihine kadar olan çalışmaları ile ilgili, hükme esasa alınabilecek, yeterli tanık beyanı bulunmadığı, hükmün eksik araştırmaya dayandığı anlaşılmaktadır. Mahkemece varsa dinlenilmeyen bordro tanıkları tespit edilip dinlenilmeli, 04.04.2003 tarihli işe giriş bildirgesinde davacının imzasının bulunduğu da dikkate alınarak 1998 yılında işten ayrılıp ayrılmadığı belirlenmelidir. 1998 yılında işten ayrılmayıp çalışmaya devam etmiş olması halinde, kısmi zamanlı çalışıp çalışmadığı ve ne kadar süre boyunca çalıştığı tereddütsüz biçimde ortaya konulmalıdır.

4.Davacının 2003 yılı sonrası çalışmalarına ilişkin olarak, davacı imzasını içeren 31.03.2003 tarihli tarihli iş sözleşmesinde davacının 04.04.2003 tarihinde işe başlayacağının ve günde 4 saati aşmayacak şekilde kısmi zamanlı çalışacağının belirtildiği, 2003-2006 dönemlerine ait ücret bordrolarının dosyada yer aldığı ve davacı imzalı olduğu, imza inkârında bulunulmadığı, ücret bordrolarındaki prim ödeme gün sayılarının Kuruma tam olarak bildirildiği, 2006 yılının birinci ayından itibaren bildirimlerin her ay 30 gün üzerinden yapılmaya başlandığı, 30.06.2007 tarihinde çıkışının görüldüğü, dosyada mevcut, davacı imzalı, tarihsiz iş sözleşmesinde davacının 09.07.2007 tarihinde işe başlayacağının belirtildiği, 09.07.2007 tarihinden itibaren yine 30 gün üzerinden bildirimlerin bulunduğu, Temmuz 2007-Ocak 2008, Mart 2009-Kasım 2009, Mart 2010-Aralık 2010, Mart 2011-Aralık 2011, Nisan-Haziran 2012 ücret bordrolarının davacı imzasını taşıdığı, bordroda belirtilen gün sayılarının Kuruma bildirildiği dikkate alındığında 04.04.2003 sonrası dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmiş olması isabetsizdir.

5.Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

10.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.