muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/1520, Karar No: 2012/1390, Tarih: 26.12.2012

Bu durumda 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödemeye hak kazanılıp kazanılmadığı yönünde tespit istemini de içeren böyle bir davada verilen karar, art etkisi nedeniyle ileriye dönük sonuç doğuracağından bu davanın miktar ve değerine bakılmaksızın temyizi olanaklı bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle öncelikle Yerel Mahkemenin davalının temyiz dilekçesinin reddine ilişkin 26.09.2012 tarihli ek kararının bozularak kaldırılmasına ve davalı vekilinin direnme kararına yönelik temyiz isteminin incelenmesine geçilmesine oybirliğiyle karar verilmiş ve işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

II-Davalı vekilinin mahkemenin direnme kararına yönelik temyiz istemlerinin incelenmesinde:

Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.

Bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü verilmiştir

29.01.2000 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisâdi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Ayrıca, Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.

Ayrıca, Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.

4502 ve 4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına yer verilmiş, ayrıca, aynı Yasanın Geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük hakları korunmuştur.

Hisselerin fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.

Ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kurumlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.

Anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.

Diğer yandan, İmtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.

Bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.

Sayılan işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.

Belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.

Öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.

O halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan İdareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.

Bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Direnme kararı ön sorunun kabulü ile yukarıda açıklanan gerekçe ile bozulmalıdır.

S O N U Ç : Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile,

1-Yukarıda (I) nolu bentte yer alan nedenlerle Yerel Mahkemenin 26.09.2012 günlü Ek Kararının Bozularak kaldırılmasına oybirliği ile,

2-Yukarıda (II) nolu bentte açıklanan değişik nedenlerle, direnme kararının 6217 sayılı Kanunun 30. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici Madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, 5521 sayılı Kanunun 8/son maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 26.12.2012 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/13504, Karar No: 2014/17703, Tarih: 15.05.2014

**13. Ceza Dairesi         2013/13504 E.  ,  2014/17703 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2012/128414

MAHKEMESİ : Aksaray 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 09/02/2012

NUMARASI : 2010/1016 (E) ve 2012/148 (K)

SUÇ : Hırsızlık

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Müştekinin kendi tarlasındaki iki söğüt ağacının sanık tarafından kesildiğinden bahisle şikayetçi olduğu, sanığın da aşamalarda tarlaya kendi diktiği söğütleri kestiğini beyan ettiği, sanığın gösterdiği tanık Nazif'in de tarlanın kendisine ait olduğunu, müşteki ile ilgisinin olmadığını, söğütleri sanık diktiği için kesmesine müsaade ettiğini beyan ettiği, keşif sonucu söğütlerin kesildiği yerin müştekinin arazisi içinde kaldığı anlaşılmış ise de keşif sırasında dinlenen mahalli bilirkişiye göre de söğütlerin bulunduğu yerin tanık Nazif'in tarlası içinde bulunduğunu beyan etmesi karşısında; sanığın iki söğüt ağacını kendisine ait olduğu inancıyla hareket ederek kestiği anlaşılmakla, suç kastının bulunmaması nedeniyle beraati yerine yazılı şekilde hükümlülüğüne karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık K.. E..'in temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle isteme uygun olarak BOZULMASINA, 15.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/11923, Karar No: 2022/14080, Tarih: 10.11.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/11923 E.  ,  2022/14080 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

No :

Dava, ... sigortalılığının tespiti ile ... prim borçlarını ödemesi kaydıyla ... sigortalılığı kapsamında yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi

I-İSTEM

Davacı, ... ... numarası ile 01.05.1990 başlangıç tarihli tescilinin bulunduğunu ,01.05.1990-21.02.1997 tarihleri arasında karayolu yük taşımacılığı işi nedeniyle Menderes Vergi Dairesi’nde 01.05.1990 dan başlayan vergi mükellefiyetinin olduğunu ve 07.05.1990 tarihinde Kuruma prim ödemesi yapmasına rağmen 01.05.1990-21.02.1997 arası ... sigortalılığını sehven tescil gerekçesiyle iptal ettiğini ancak 1479 sayılı Yasanın 3165 sayılı Yasa ile değişik 24.25 ve 26. maddelerine göre sigortalı olması gerektiğini belirterek, 01.05.1990 ile 21.02.1997 tarihleri arasında ... sigortalılığının tespitini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili,öncelikle 6552 sayılı Yasa gereği davanın Kuruma resen ihbarıyla Kurumun fer’i müdahil sıfatıyla davaya katılabileceğini, 1479 sayılı Yasada 506 Sayılı Yasanın 79/8. maddesi’nde öngörülen geçmiş hizmetlerin kazanılmasına yönelik hüküm bulunmadığını, gene 1479 sayılı Yasanın Geçici 18. maddesi gereği 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış sigortalıların hak ve mükellefiyetlerinin bu tarihte başladığını ayrıca bu sigortalılara 20.04.1982-04.10.2000 tarihleri arasında vergiye tabi oldukları süreleri 6 ay içinde talepte bulunmak ve borçlanma tutarını bir yıl içinde ödemek koşuluyla borçlanma imkanı getirildiğini, gene 5510 sayılı Yasanın Geçici 8. maddesi ile benzer bir düzenlemeyle 01.10.2008 tarihine kadar sigortalı olmayanların sigortalılıklarının bu tarihte başlatıldığı ve 04.10.2000 ile 01.10.2008 tarihleri arası vergiye tabi süreleri borçlanabildiklerini, Davacının yasada belirtilen sürelerde Kuruma müracaatı olmadığından kayıt ve tescilinin 4956 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasaya eklenen Geçici 18. madde gereği vergi sürelerinin 04.10.2000 öncesinde olması nedeniyle mümkün olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

MAHKEME KARARLARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

MAHKEME KARARLARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi, davanın kısmen kabulüne, ... TC Kimlik Numaralı davacı ...’ın ... ... ile 01.05.1990-21.02.1997 tarihleri arasında ... zorunlu sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

... Bölge Adliye Mahkemesi, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; ... 1. İş Mahkemesi'nden verilen 14/07/2021 tarih, 2020/58 Esas ve 2021/321 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına, davanın reddine karar vermiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı, eksik incelemeyle hüküm kurulduğu, davanın reddine karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davanın yasal dayanağı; 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesindeki; “Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı, 02.09.1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17.10.1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı, 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunlar ile 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesine göre sandıklara tâbi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirilirler.” düzenlemesi ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı gereği 1479 sayılı Yasanın 24 ve 25 maddeleridir.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanunun 24 ve 25. maddelerinde “...kendi adına ve hesabına çalışanlar olarak nitelendirilen bağımsız çalışanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına yazılı olan gerçek kişiler...”, “meslek kuruluşuna yazılarak çalışmaya başladıkları tarihten itibaren” zorunlu ... sigortalısı sayılmışken, anılan maddelerde 19.04.1979 gün ve 2229 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile meslek kuruluş kaydı zorunluluğu kaldırılarak, “kendi adına ve hesabına” çalışma koşulu ve belirtilen nitelikte çalışmaya başlama tarihi sigortalılık niteliğini kazanmak için yeterli kabul edilmiştir.20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemede, kendi adına ve hesabına çalışma koşuluna ek olarak “gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar” için mükellefiyetin başlangıç tarihinden, “kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmakla beraber gelir vergisinden muaf olanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usulüne uygun olarak kayıtlı olanlar” kayıtlı oldukları tarihten itibaren sigortalı sayılmaktadır.

22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikte ise, bu kez, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; “gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, ... Siciline kayıtlı bulunanlar veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı bulunanlardan” gelir vergisi mükellefi olanlar, mükellefiyetin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanlar da ... Siciline veya Kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt oldukları tarihten itibaren kendiliğinden sigortalı sayılmışlardır.

02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemede de; kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; “gelir vergisi mükellefi olanlar ile, gelir vergisinden muaf olanlardan Esnaf ve Sanatkar Sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun olarak kayıt olanlar” sigortalı sayılmışlardır.

619 sayılı KHK’nin Geçici 1. maddesi hükmünde ise; “Bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetleri bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlar. Ancak, 1479 sayılı Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olmak kaydıyla, 20/04/1982 tarihinden bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar vergi dairelerine kayıtlı olarak kendi nam ve hesabına bağımsız çalıştıklarını belgeleyen sigortalıların, vergiye kayıtlı bulundukları süreler, bu süreye ilişkin primleri, ödeme tarihinde bulundukları gelir basamağı prim tutarı üzerinden ödemek kaydıyla sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.”denilmekte olup, 04/10/2000 tarihinde yürürlüğe girmiş ise de, Anayasa Mahkemesi’nin 08/08/2001 tarihinde yürürlüğe giren 26/10/2000 günlü kararı uyarınca 619 sayılı KHK tüm hükümleriyle iptal edilmiştir.

İnceleme konusu dosyada; Davacının 01.05.1990-21.02.1997 tarihleri arasında karayolları ile yük taşımacılığından vergi kaydı bulunmaktadır. Davacı adına ... sigorta numarası da belirtilmek suretiyle 07.05.1990 tarihinde 53.856,00 TL prim ödemesi yapılmış olup, söz konusu ödeme davacıya ait kurum kayıtlarında yer almaktadır. Diğer yandan kurum ile yapılan yazışmalarda ödemenin vakıfbank kodunda olduğu ancak ödemeye ilişkin makbuzun bulunamadığı, tahsilatlara ilişkin kayıtların zamanaşımı nedeniyle imha olduğundan yeterli bilgi ve belgeye ulaşılamadığı bildirilmiştir. Dosya içerisinde bulunan prim hesabını etkileyen değişiklikler evrakı üzerinde el yazısı ile; ilgili ... nun Kuruma intikal tarihinin 06.01.2016 olup sehven bilgi işlem kayıtlarına alınarak tescilinin yapıldığı, durumun fark edilmesiyle aynı gün tescilin iptal edildiği ve sigortalıya bilgi verildiği yazılmıştır. Kurum tarafından, davacının 01.05.1990-21.02.1997 tarihleri arasındaki vergi kaydından dolayı ... Bağ numarası ile kayıt ve tescilinin yapıldığı, vergi kaydının 01.10.2008 tarihinden önce başlayıp bitmesi nedeniyle hatalı yapılan tescilin iptal edildiği, hizmetin iptal edildiği ... numarasında 07.05.1990 tarihli bir adet ödeme olduğu halde, davacı makbuz aslını ibraz etmediği sürece 01.05.1990-21.02.1997 tarihleri arası vergi mükellefiyeti nedeniyle 5510 Sayılı Yasanın Geçici 8.Maddesi gereği geriye dönük tescil işleminin yapılmasının mümkün olmadığının bildirildiği görülmektedir.

Mahkemece, davacının zorunlu sigortalılık koşullarına sahip olduğu dönemde ve 1479 sayılı Kanun'un geçici 18. Maddesinde ve 8.5.2008 tarihli 5754 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değişik 5510 sayılı Kanunun Geçici 8. maddesinde belirtilen sürede zorunlu ... sigortalısı olarak tescili yönünde herhangi bir talebinin bulunmadığı ve prim ödemesinin davacıya ait olduğuna dair delil bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verilmiş ise de; davanın yasal dayanağı 1479 sayılı Yasanın 24 ve 25. maddeleri olup, hüküm eksik incelemeye dayalıdır.

Somut dosyada; Davacı tarafından makbuz sunulmamış ise de, kurum kayıtlarında 53.856.00 TL prim tutarının 07.05.1990 tarihinde ödendiğinin yer alması ve ödemeye ilişkin diğer bilgilerinde kayıtlı olması, kurum yazılarında 07.05.1990 tarihinde yapılan ödemenin vakıflar bankası kodunda yapıldığının belirtilmesi, dolayısıyla ödemenin kurum kayıtlarına intikal ettiğinin ve gerçek bir ödeme olduğunun ihtilafsız olması, söz konusu ödemenin 06.01.2016 tarihli işlemle davacı adına kayda alınması ve başka bir sigortalıya mal edilmemesi hususları gözetilerek inceleme ve irdeleme yapılması gerekmektedir.

Bu kapsamda; 1479 sayılı Kanunun 26. maddesinde düzenlenen, “sosyal güvenliğin vazgeçilmez ve kaçınılamaz ”kamusal yapısı gereği yöntemince ve re’sen araştırma yapılarak ve açıklanan yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirme yapılıp, davacının 1479 sayılı Kanun kapsamında, zorunlu sigortalı olarak kabul edilmesi gereken dönem, kuşku ve duraksamaya neden olmayacak şekilde tespit edilmeli, varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.

SONUÇ :... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/2. maddesi gereği BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 10/11/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.