muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/11855, Karar No: 2023/11706, Tarih: 11.09.2023

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 28.11.2022 tarihli ilâmı ile davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek 696 sayılı KHK ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (375 sayılı KHK) eklenen geçici 23 ncü madde kapsamında söz konusu olan ve Yüksek Hakem Kurulu kararıyla uygulanan toplu ... sözleşmesinin yürürlük süresinin 31.10.2020 tarihi itibarıyla sona erdiği, bu toplu ... sözleşmesinin art etkisinin bulunmadığı ve davacının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu (6356 sayılı Kanun) hükümlerine göre yararlandığı bir toplu ... sözleşmesi olmadığından bu sözleşmede ocak ve temmuz aylarında beşer günlük yevmiye tutarında ödeneceği düzenlenen ikramiye ücretinin, toplu ... sözleşmesinin son bulduğu 31.10.2020 tarihinden sonrası için hesaplanmasının ve 2021 yılı Ocak ayı için hüküm altına alınmasının isabetsiz olduğu, davacının fark ikramiye alacağına taleple de bağlı kalınarak en yüksek işletme kredisi faizini geçmemek üzere bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faize hükmedilmesi gerekirken en yüksek işletme kredisi faizi uygulanmasının yerinde olmadığı, ödeme için tereddüde yer vermeyecek şekilde belirli ya da kesin bir vade söz konusu olmadığından kendiliğinden temerrüdün gerçekleşmeyeceği, dava konusu alacakların dava tarihinden önce arabuluculuk aracılığıyla talep edilmesi karşısında davalı işverenin arabuluculuk son tutanak tarihi itibarıyla temerrüde düştüğünün kabulü gerektiği, dolayısıyla hüküm altına alınan fark ücret, ikramiye ve ilave tediye alacaklarına arabuluculuk son tutanak tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği şeklindeki gerekçe ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilâmı doğrultusunda resen hesaplama yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; sürekli işçi kadrolarına geçirilen işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde, işçilerin kadroya geçirilmeden önceki ... ... sözleşmelerinin yanı sıra alt işveren işçilerini kapsayan Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan süresi en son sona erecek toplu ... sözleşmesi hükümlerinin dikkate alındığını, davalı İdare tarafından bu düzenlemelere uygun bir şekilde ücretin belirlendiğini ve yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının fark ikramiye alacağının hesap dönemi, faiz türü ve hüküm altına alınan alacakların faiz başlangıcı hususlarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 23 üncü madde, 4857 sayılı ... Kanunu'nun 32 ve 34 üncü maddeleri, 6356 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 6100 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

11.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/864, Karar No: 2013/791, Tarih: 30.01.2013

**17. Hukuk Dairesi         2012/864 E.  ,  2013/791 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

.

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen hükmün, süresi içinde davacılar vekili ve davalı Güvence Hesabı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, müvekkillerinin murisi ..........'nin, davacı ...'nin sürücüsü olduğu ve davalı ..........'ya ... poliçesi ile sigortalı araç içerisinde bulunmakta iken olay tarihinde geçerli bir ... poliçesi bulunmayan traktör ile çarpışması sonucunda murisin vefat ettiğini belirterek eş için 40.000 TL, anne ve baba için ayrı ayrı ....000’er TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Güvence Hesabı vekili, kaza tarihinde geçerli poliçe limiti ve kusur oranında sorumlu olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı .......... vekili ise, davacı babanın aracın işleteni olduğundan tazminat talep edemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; toplanan delillere ve alınan bilirkişi raporuna göre, davacı eş ile ölenin kazadan önce boşanmış oldukları ve boşanma öncesinde de ayrı yaşadıkları gerekçesiyle eşin destekten yoksun kalma tazminatı talebinin

.

reddine, davacı baba yönünden ise .......... aleyhine açılan davanın reddine, Güvence Hesabı aleyhine açılan davanın kabulü ile taleple bağlı kalınarak ....000 TL.nin davalı Güvence Hesabından tahsiline; davacı anne yönünden ise davanın kabulü ile taleple bağlı kalınarak ....000 TL.nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili ve davalı Güvence Hesabı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

...-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, kaza sonrasında soruşturma aşamasında alınan ilk ifadeler ve dosya kapsamındaki tanık beyanlarından ölen .......... ile eşinin ayrı yaşadıkları ve ..........'nin ailesi ile birlikte yaşadığının anlaşılmasına göre, davacılar vekili ve davalı Güvence Hesabı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

...-Dava, trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

...-Dava, trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; dava dilekçesinde davalı Güvence Hesabı'na ve ..........'ya davadan önce müracaat yapıldığı bildirilmiş olup, hükmedilecek tazminatlara kaza tarihinden itibaren faiz uygulanması talep edilmiştir. O halde davalılar müracaat ile zarardan haberdar olmuş ve temerrüde düşmüşlerdir. Mahkemece Güvence Hesabı ve ..........'ya müracaat tarihlerinin belirlenmesi, buna göre temerrüt tarihinin tespit edilmesi ve hükmedilen tazminatlara tespit edilen temerrüt tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi gerekirken dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesi doğru bulunmamıştır.

...-Davalı Güvence Hesabı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Dosya kapsamındaki tanık beyanlarından ölen ..........'nin yazları bağ-bahçe işleri ile uğraştığı, kışları ise istek üzerine halı dokuduğu, hem halı dokuma işinden hem de bahçe işinden günlük ortalama ... TL gelir elde ettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise günlük 40 tl üzerinden hesaplama yapılmıştır. Ölenin aynı anda hem halı dokuma hem de bahçe işiyle uğraşacağı kabul edilemeyeceğine göre günlük ... TL gelir üzerinden hesaplama yapılması gerekirken fazla tazminata hükmedilmesi de doğru görülmemiştir.

.

SONUÇ: Yukarıda (...) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekili ve davalı Güvence Hesabı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (...) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin, (...) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı Güvence Hesabı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacılar ve davalı Güvence Hesabına geri verilmesine ....01.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2014/24989, Karar No: 2014/27965, Tarih: 16.10.2014

**22. Hukuk Dairesi         2014/24989 E.  ,  2014/27965 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gaziantep 3. İş Mahkemesi

TARİHİ : 07/03/2013

NUMARASI : 2010/493-2013/136

Hüküm süresi içinde davalı İ.. M.. avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin davalılardan alt işveren Yükselen Temizlik işyerinin işçisi olarak asıl işveren İller Bankası Gaziantep Şube Müdürlüğünde 23.12.1997-31.08.2007 tarihleri arasında kalorifer görevlisi olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin haksız feshedildiğini, işçilik alacaklarının ödenmediğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ile yıllık izin ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı İller Bankası vekili; bankanın temizlik ihalelerinin bir yıl süreli yapıldığını, davacının yüklenici firmanın işçisi olarak çalıştığını, Y..Temizlik şirketinin sözleşmesinin sona ermesi üzerine işten çıkarıldığını, bilahare temizlik işinin ihale edilmesi üzerine işe başlatılması için çağrıldığını, ancak gelmediğini bu sebeple ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanamadığını, ihale süresine bağlı olarak kesintili çalıştığını, bu sebeple yıllık ücretli izin kullanmadığını, banka ile yüklenici arasında düzenlenen sözleşmede, işçinin kıdem taminatı, ihbar tazminatı, izin ücreti vs. alacaklarının ihale makamınca ödeneceğine dair hüküm bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı Y.. Teks. Tur. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen duruşmalara katılmamış ve herhangi bir beyanda bulunmamıştır.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalılardan İller Bankası vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalılardan İller Bankası vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalı İller Bankası vekili, davalı şirketin davacının iş sözleşmesini feshetmediğini, davacının ihaleyi alan dava dışı şirket nezdinde çalışmaya başladığını savunmuştur. Davacının hizmet devam cetvelinden ve dosyadaki Sosyal Güvenlik Kurumu işyeri kayıtlarından davalı İ.. M.. işyerinde alt işveren olarak temizlik işlerini yürüten davalı şirketin 06.08.2006 tarihinde ihaleyi kaybetmesi üzerine temizlik işlerinin dava dışı Ç.. Ltd. Şti. işçisi olarak, davacının 08.08.2006- 20.01.2010 tarihleri arasında çalıştığı görünmektedir. Davalı işveren tarafından davacının iş sözleşmesinin feshedildiği konusunda yazılı bir delil de yoktur. Davacı işçinin ihale bitiminde hizmet alımı ihalesini alan şirkette çalışmaya devam ettiği dikkate alındığında iş sözleşmesi sona ermediğinden feshe bağlı alacaklar olan, kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretine hak kazanması mümkün değildir. Mahkemece bu yön gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 16.10.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/28005, Karar No: 2015/13713, Tarih: 26.06.2015

**2. Hukuk Dairesi         2014/28005 E.  ,  2015/13713 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı erkek tarafından, kusur belirlemesi, davacı kadın yararına hükmolunan tazminatlar ile yoksulluk nafakası, velayet ve müşterek çocuk yararına hükmolunan iştirak nafakası yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Tarafların tesbit edilen ekonomik ve sosyal durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri, paranın alım güçü, kişilik haklarına yapılan saldırı ile ihlal edilen mevcut ve beklenen menfaat dikkate alındığında davacı kadın yararına takdir edilen maddi ve manevi tazminat miktarları çoktur. Türk Medeni Kanununun 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesi ile Borçlar Kanununun 42 ve 44. maddesi hükmü dikkate alınarak daha uygun miktarda maddi (TMK.m.174/1) ve manevi (TMK.m.174/2) tazminat takdiri gerekir. Bu yönler gözetilmeden hüküm tesisis doğru bulunmamıştır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda (2.) bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ise yukarıda (1.) bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.26.06.2015(Cuma)
Yargıtay — Esas No: 2013/1942, Karar No: 2013/2709, Tarih: 12.02.2013

**22. Hukuk Dairesi         2013/1942 E.  ,  2013/2709 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

İHBAR OLUNAN :

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkili işçinin davalı Üniversitenin Tıp Fakültesi Hastanesinde radyoloji teknisyeni göreviyle 01.01.2010-05.01.2012 tarihleri arasında çalıştığını, iş sözleşmesinin geçerli ve haklı bir neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı Üniversite vekili, davacının kendi işçisi olmayıp, ihbar olunan ... İnş. Gıda ve Kargo Dağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti işçisi olduğunu, ihbar olunan şirketin, hizmet alım ihalesi yüklenicisi olduğunu beyanla, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davalı Üniversite ve ihbar olunan şirket arasında kanuna uygun asıl işveren- alt işveren ilişkisinin kurulmadığı, hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olduğu, davacının iş sözleşmesinin feshinde geçerli sebebin bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Alt işveren işçisi tarafından, feshin geçersizliğine karar verilmesi istemiyle yalnızca alt işveren hakkında veya geçersizlik yahut muvazaa iddiasıyla sadece asıl işveren aleyhine açılan davalarda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayandığının belirlenmesine bağlı olarak, davalı olarak gösterilen kişinin işçinin gerçek işvereni olmadığının belirlenmesi halinde taraf sıfatı sorunu ortaya çıkmaktadır. Davanın taraf sıfatı yokluğu nedeni ile reddedilmesi halinde, gerçek işverene karşı açılacak davada işçi, çoğunlukla , işe iade davaları için öngörülen bir aylık dava açma süresini kaçırma tehlikesi ile karşılaşmaktadır. Böyle bir sonuç işçiyi mağdur edeceği gibi, bir aylık süre geçmemişse yeni bir dava açılmasını gerektirmesi nedeni ile usul ekonomisine de uygun düşmez. Gerek daha önce işe iade davalarına bakan Yargıtay 9. Hukuk Dairesince ve gerek Dairemiz tarafından davacının temsilcide yanıldığı veya taraf sıfatında maddi hataya düştüğü kabul edilmek suretiyle taraf değişikliği konusunda mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun katı kuralları aşılarak sorun çözülmeye çalışılmıştır.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Öte yandan, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124. maddesinde kabul edilebilir yanılgıya dayanan iradi taraf değişikliği taleplerinin mahkemece kabul edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Ancak sözü edilen düzenlemede taraf değişikliğinin talep şartına bağlanması karşısında, hâkim tarafından bu hususta taraflara hatırlatmada bulunulması mümkün değildir. Bu nedenle talep olmadığı halde, taraf sıfatında maddi hataya düşüldüğünden söz edilmek suretiyle mahkeme kararının bozulmasına yönelik uygulamaya devam edilmesinin, kanunun belirtilen açık düzenlemesi karşısında, mümkün olmadığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Mahkemece verilecek hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ve şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu hallerde söz konusu olur (6100 sayılı HMK.m.59). Şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu hallerde oluşan dava arkadaşlığına denir (PEKCANITEZ Hakan/ATALAY Oğuz/ÖZEKES Muhammet, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, Ankara 2011, s.223). Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usulî işlemler birbirinden bağımsızdır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına yönelik re’sen yapılması gereken yargısal denetim, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve alt işverenin davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını zorunlu kılmaktadır. Aksince bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına ve 6100 sayılı Kanun’un 27. maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Buna göre, işe iade davalarına özgü olarak, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu davalarda, davalı taraf yönünden bir çeşit şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Görüldüğü üzere, bu çözüm tarzı hem işçi hem de işveren yönünde hukuka uygun maddî ve usûlî bakımdan her iki tarafın haklarını korumasını sağlayan bir çözümdür.

Böyle olunca, işe iade davasının yalnızca asıl işveren veya alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece, dava hemen reddedilmemeli, davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene davanın teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava usulden reddedilmelidir.

Taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esasına yönelik olarak yapılacak inceleme sonucunda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kanuna aykırı olarak kurulması veya muvazaaya dayanması nedeni ile feshin geçersizliğine yönelik karar gerçek işveren hakkında kurulmalı, geçersiz veya muvazaaya dayalı ilişkinin diğer tarafı hakkında sıfat yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmelidir. Ancak, HMK’nın 327. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca taraf sıfatı olmadığı halde davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltarak kendisine karşı dava açılmasına sebebiyet verdiği için, davanın sıfat yokluğu nedeni ile hakkındaki davanın reddine karar verilen taraf lehine vekalet ücreti takdir edilmemelidir.

Bu nedenle öncelikle davacıya davasını alt işverene yöneltmesi için imkan tanınarak taraf teşkili sağlanmalı, taraf teşkili sağlandıktan sonra, davacı işçinin hizmet süresi nazara alınarak, dosya arasında bulunmayan davalı ve alt işveren şirket arasındaki hizmet alım sözleşmeleri, teknik ve idari şartnameler davalı Üniversiteden; iş yeri kayıtları ve işçi şahsi sicil dosyasıyla birlikte varsa fesih bildirimi alt işverenden celp edilmelidir. Hizmet döküm cetveli ve iş yeri taşeron şirket tescil bilgileri Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan istenilerek, davacı işçinin iddia edilen çalışma süresinin asıl işveren işyerinde geçip geçmediği kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmelidir. Delillerin ve eksik belgelerin toplanmasının ardından, işin esasına girilerek, taraflar arasındaki ilişkinin 4857 sayılı Kanun'un 2/6-7. maddesine uygun olup olmadığının veya muvazaaya dayanıp dayanmadığının tespiti ile feshin haklı ya da geçerli nedene dayanıp dayanmadığının değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Taraf teşkili sağlanmadan işin esasına girilerek, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması hatalıdır.

Öte yandan kabule göre de, davalı Üniversite, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca harçtan muaf olup, yazılı şekilde yargılama giderleri arasında belirtilen harcın davalıdan tahsiline karar verilerek, harçtan sorumlu tutulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, 12.02.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.