muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/2745, Karar No: 2025/1251, Tarih: 04.03.2025

**7. Hukuk Dairesi         2024/2745 E.  ,  2025/1251 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/604 E., 2024/1037 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/290 E., 2021/106 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; taraflar evlenirken davalının dava konusu taşınmazda intifa hakkı talep ederek kendisini davacının ölümü hâlinde daha güvende hissetmesi için psikolojik baskı kurduğunu, daha sonra davalının mülkiyet hakkını da talep ettiğini, çeşitli nedenlerle evi terk ettiğini, boşanma ve katılma alacağı davası açtığını, müvekkilinin kendi evinde kira ödeyerek oturmaya devam ettiğini, söz konusu intifa hakkının çekilmez hâle geldiğini, malike yüklediği külfete göre çok az yarar sağladığını, edimler arasındaki dengenin bozulduğunu belirterek intifa hakkının terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 796. maddesindeki yasal koşulların oluşmadığını, davacının tamamen özgür iradesi ile intifa hakkı kurduğunu, davacının iyi niyetli olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazdaki intifa hakkının davacının rızası ile oluştuğu, rızanın bir fesada uğratılmadığı gibi intifa hakkının 100 yıl süre ile kurulduğu, TMK'nın 796. maddesinde düzenlenen yasal terkin nedenlerinin de eldeki davada oluşmadığı, sırf intifa hakkının çekilmez hâle gelmesi nedeniyle davacının intifa hakkının terkinini isteyemeyeceği, davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yeterli araştırma yapılmaksızın, eksik inceleme ve değerlendirme ile karar verildiğini, bu dosyanın davalısı tarafından açılan müdahalenin men'i ve ecrimisil talepli dava dosyasının, dosya arasına alınarak incelenmediğini, harç tamamlama konusunda Yargıtayın emsal içtihatlarına aykırı biçimde hüküm kurulmuş olması ve harcın tamamlattırılmış olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yargılama giderlerinden olan vekâlet ücreti ile dava harcının emsal Yargıtay kararlarında resmî senetteki intifa bedeli üzerinden hesaplandığını, vekâlet ücretinin nispi olarak değil maktu olarak belirlenmesi gerektiğini, ayrıca intifa hakkının devamı malike yüklediği külfete göre çok az yarar sağlar hâle gelmişse, malik bozulan yararlar dengesini ileri sürerek hâkimden sözleşmeye müdahale edilmesini, intifa bedelinin artırılmasını ve hatta kendisi için çekilmez hâle gelmişse bu hakkın terkinini isteyebileceğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, tapu kaydındaki intifa hakkı şerhinin terkini istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.03.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13749, Karar No: 2015/11652, Tarih: 05.11.2015

**17. Hukuk Dairesi         2015/13749 E.  ,  2015/11652 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili; 25/09/2009 tarihinde meydana gelen trafik kazasında araç içerisinde yolcu olarak bulunan davacının yaralandığını ve maluliyete uğradığını, kazaya karışan minibüsün zorunlu taşımacılık sigorta poliçesinin davalı tarafından düzenlendiğini belirterek, fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere 10.000,00 TL tazminatın tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili; davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre; davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece alınan, 16.5.2013 havale tarihli bilirkişi raporunda adli tıp uzmanı, davacının %4 maluliyetinin bulunduğunu belirtmiştir. Yine ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalından alınan heyet raporunda ise davacının yaralanmasının genel beden gücünden kayıp oluşturmadığı belirtilmiştir.

Dosya kapsamında alınan raporlar arasındaki bu çelişkinin giderilmesi için Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas dairesinden davacının maluliyetinin olup olmadığına ilişkin yeni bir rapor alınmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz eden davacıya geri verilmesine 05.11.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/7828, Karar No: 2020/5556, Tarih: 16.06.2020

**17. Ceza Dairesi         2020/7828 E.  ,  2020/5556 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suçların tarihine göre dosya görüşüldü:

Suça sürüklenen çocuk hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan hüküm kurulurken müşteki isminin ... olarak yazılması gerekirken yanlış yazılması mahallinde düzeltilebilir maddi hata olarak görülmüş; müştekinin zararını gidermeyen suça sürüklenen çocuk hakkında şartları oluşmayan TCK’nun 168. maddesinin uygulanması suretiyle eksik ceza tayini, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 16.06.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/1598, Karar No: 2023/5239, Tarih: 25.09.2023

**11. Hukuk Dairesi         2023/1598 E.  ,  2023/5239 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/917 Esas, 2022/2564 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2020/672 E., 2020/1106 K.

Taraflar arasındaki geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı şirket vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin yurt dışında birçok ülkede yatırılan paraların istenildiği her an geri çekilebileceği ve karşılığında yüksek oranda faiz verileceği garantisi ile müvekkilinin davalı tarafa para verdiğini, ancak ödenen paranın bir türlü geri alınamadığını ileri sürerek, taraflar arasında geçerli bir ortaklık ilişkisi bulunmadığının tespitine ve ödenen paranın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, davacının iddialarının asılsız olduğunu, davacının şirketin ortağı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un (7194 sayılı Kanun) 41 inci maddesi ile davacının davalı şirkete ortak kabul edildiği, davanın anılan yasal düzenlemeden sonra açıldığı, bu yasal düzenlemeye göre geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığının iddia edilemeyeceği, davacının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı şirket vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu, davacının adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın esastan reddedilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu, davacının adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın esastan reddedilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin ve davalı şirket vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti ve alacak talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi.

3. 12.09.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 18.05.2023 tarihli ve 2020/11 E. 2023/98 K. sayılı iptal kararı.

3. Değerlendirme

Dava konusu uyuşmazlığa uygulanan 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi Anayasa Mahkemesi'nin 18.05.2023 tarihli ve 2020/11 E. 2023/98 K. sayılı iptal kararı ile Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu durumda İlk Derece Mahkemesince ve Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararların yasal dayanağı ortadan kalkmış olmakla tarafların iddia ve savunmaları ile ilk itirazları değerlendirilerek davanın esası hakkında bir karar verilmek üzere Mahkeme kararının resen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/6128, Karar No: 2022/6645, Tarih: 12.10.2022

**1. Hukuk Dairesi         2022/6128 E.  ,  2022/6645 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescili, olmazsa bedel istemli dava sonunda İnegöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 15.03.2022 tarihli ve 2020/156 Esas, 2022/80 Karar sayılı karar, yasal süre içerisinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiş olmakla; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vasisi, davacı eşi ...’ün akıl sağlığının yerinde olmadığını bildikleri halde, davalı kayınpederi ... ... ile kızı ... ve onun eşi ...’nin davacıyı kandırarak tapu dairesine götürüp başka bir işlem yaptıklarını söyleyerek 20 sayılı parseldeki 1 no.lu dairenin ...’a devrini sağladıklarını, daha sonra ...’ın taşınmazı durumu bilen diğer davalı ...’a sattığını ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile davacı ... adına tescilini, olmadığı takdirde 30.000,00 TL’nin yasal faiziyle birlikte davalılar ..., ... ve ...’dan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar, taşınmazın esasen davalı ...’e ait olup davacının oturmasına izin verdiğini, davacı ile eşinin ayrılması üzerine satılığa çıkardığını, davalı ...’ın bedeli mukabilinde taşınmazı satın aldığını, davalı ...’ın tapu kaydına güvenen iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

1.Temyiz Yoluna Başvuranlar

Yukarıda belirtilen karara karşı süresi içinde davacı tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Bozma Kararı

Dairenin 02.06.2010 tarihli ve 2010/5922 Esas, 2010/6298 Karar sayılı karar ile; "…Mahkemece...'e bir temsil kayyımı atanmasının temin edilerek, onun huzuru ile davanın sürdürülmesi gerekirken bu husus göz ardı edilerek davanın husumet yönünden reddine karar verilmiş olması doğru değildir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

3. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 21.03.2017 tarihli ve 2010/535 Esas, 2017/50 Karar sayılı kararı ile; hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir

4. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

5. İkinci Bozma Kararı

Dairenin 11.06.2020 tarihli ve 2017/2516 Esas, 2020/2549 Karar sayılı karar ile; “…ehliyetsizlik ve hile hukuksal nedenlerine dayalı olarak ayni hakkının zedelendiğini iddia eden davacının eldeki davayı ikame etmede hukuki yararının bulunduğu kuşkusuzdur. Hal böyle olunca, işin esasına girilerek, varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

6. Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

6. Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 15.03.2021 tarihli ve 2020/156 Esas, 2022/80 Karar sayılı kararı ile iddianın ispat edilemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

7. İkinci Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

8. Temyiz Nedenleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, davanın davacının vasisi olan eski eşi ...’den alınan bilgiler ile açıldığını, tanık bilgilerini de anılan dönemde vasi olan ...’nin verdiğini, sonrasında ... ile davacının boşandıklarını ve ...’nin davacının vasiliğinden çekildiğini, ...’ye bir daha ulaşılamadığını, kısıtlı davacının davalılar ile birlikte ikamet ettiğini öğrendiğini, bu nedenle davacının ATK’ye gönderilmek üzere hazır edilemediğini, mahkemeden kolluk gücünün kullanılması ya da davalılara görev verilmesi yönünden talepte bulunmalarına rağmen bu talebin reddine karar verildiğini, kendisinin baro tarafından görevlendirildiğini ve kısıtlı vekiline ulaşamadığını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

9. Gerekçe

9.1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ehliyetsizlik ve hile hukuki nedenlerine dayalı tapu iptali ile tescili, olmazsa bedel istemine ilişkindir.

9.2. İlgili Hukuk

9.2.1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 240/3 maddesi “ Tanık listesinde adres gösterilmemiş veya gösterilen adreste tanık bulunamamışsa, tarafa adres göstermesi için, işin niteliğine uygun kesin süre verilir. Bu süre içinde adres gösterilmez veya gösterilen yeni adres de doğru değilse, bu tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır.” hükmünü, aynı Kanun'un 266. maddesi ise “Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir.  Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez.” hükmü düzenlemiştir.

9.2.2. Davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gücü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yükümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez. Nitekim Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) “Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir” biçimindeki 9. maddesi hükmüyle şahsın hak elde edebilmesi, borç (yükümlülük) altına girebilmesi, fiil ehliyetine bağlanmış. 10 uncu maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşulu olarak ayırtım gücü ile ergin (reşit) olmayı kabul ederek “Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır.” hükmünü getirmiştir. “Ayırtım gücü” eylem ve işlem ehliyeti olarak da tarif edilerek, aynı Yasa'nın 13 üncü maddesinde “Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes bu kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” denmek suretiyle açıklanmış, ayrıca ayırtım gücünü ortadan kaldıran önemli nedenlerden bazılarına değinilmiştir. Önemlerinden dolayı bu ilkeler, söz konusu yasa ile öteki yasaların çeşitli hükümlerinde de yer almışlardır.

Bu durumda, tarafların gösterecekleri, tüm delillerin toplanılması tanıklardan bu yönde açıklayıcı, doyurucu somut bilgiler alınması, varsa ehliyetsiz olduğu iddia edilen kişiye ait doktor raporları, hasta gözlem (müşahede) kağıtları, film grafilerinin eksiksiz getirtilmesi zorunludur. Bunun yanında, her ne kadar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 282. maddelerinde belirtildiği gibi bilirkişinin “oy ve görüşü” hakimi bağlamaz ise de, temyiz kudretinin yokluğu, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk gibi salt biyolojik nedenlere değil, aynı zamanda bilinç, idrak, irade gibi psikolojik unsurlara da bağlı olduğundan, akıl hastalığı, akıl zayıflığı gibi biyolojik ve buna bağlı psikolojik nedenlerin belirlenmesi, çok zaman hakimlik mesleğinin dışında özel ve teknik bilgi gerektirmektedir.

Hele ayırt etme gücünün nispi bir kavram olması kişiye eylem ve işleme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kurulundan rapor alınmasını da gerekli kılmaktadır. Esasen TMK'nın 409/2. maddesi akıl hastalığı veya akıl zayıflığının bilirkişi raporu ile belirleneceğini öngörmüştür.

9.3. Değerlendirme

Hele ayırt etme gücünün nispi bir kavram olması kişiye eylem ve işleme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kurulundan rapor alınmasını da gerekli kılmaktadır. Esasen TMK'nın 409/2. maddesi akıl hastalığı veya akıl zayıflığının bilirkişi raporu ile belirleneceğini öngörmüştür.

9.3. Değerlendirme

9.3.1. Dosya içeriğinden, dava konusu 212 ada 20 parsel sayılı arsa vasıflı taşınmazın davacı adına kayıtlı iken 23.08.2004 tarihinde bizzat tamamını davalı ...’a, adı geçenin de 09.09.2004 tarihinde davalı ...’a satış yolu ile temlik ettiği, davacının ehliyetsizlik ve hile hukuksal nedenlerine dayalı olarak iptal tescil, olmadığı takdirde tazminat isteğiyle eldeki davayı açtığı, yargılamanın seyri sırasında Bursa 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 12.04.2006 tarihli ve 2005/1287 Esas, 2006/664 Karar sayılı karar ile davacının TMK'nın 405. maddesine göre kısıtlanmasına ve eşi ...’nin vasi olarak atanmasına karar verildiği ve vasinin yargılamaya katıldığı, aynı dosya üzerinden verilen 16.04.2008 tarihli ek karar ile davacının eşi ...’nin vasiliğinin kaldırılmasına, davacının davalı babası ... ...’in velayeti altında bırakılmasına karar verildiği, 20.02.2009 tarihli ek karar ile de ilk vasi ...’nin husumete izin talebinin reddedildiği, Mahkemece, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine dair verilen karar Dairece, kısıtlı ile vasi arasında menfaat çatışması bulunduğundan, Mahkemece davacı ...’e bir temsil kayyımı atanmasının temin edilerek onun huzuru ile davanın görülmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu, bozma kararına uyularak yapılan yargılama sırasında Bursa 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 16.01.2013 tarihli ve 2012/343 Esas, 2013/22 Karar sayılı kararı ile davacı ...’e ...’in temsil kayyımı olarak atandığı, 24.02.2015 tarihli ek kararla davacıyı eldeki davada temsil etmek üzere kayyıma yetki verildiği, Bursa 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 08.06.2016 tarihli ek kararı ile de davacıya kardeşi ...’in vasi olarak atanmasına karar verildiği, mahkemece 20.04.2021 tarihli celsede davacı vekiline ve kayyıma davacıyı ATK’de hazır etmesi için ihtaratta bulunulduğu, davacı vekilinin 25.01.2021 tarihli dilekçesinde ve 01.07.2021 tarihli celsedeki beyanında davacıya ulaşamadığını, hazır etmesinin mümkün olmadığını bildirerek davacının ATK’de hazır edilmesi işleminin davalılardan birisi ya da kolluk gücü tarafından sağlanmasını istediği anlaşılmaktadır.

9.3.2. HMK’nın 266. maddesi gereğince mahkeme çözümü hukuk dışında özellikle teknik bilgiyi gerektiren şeylerde taraflardan birinin talebi yahut kendiliğinden bilirkişiden görüş alınmasına karar verir.