muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/11112, Karar No: 2017/4637, Tarih: 27.04.2017

5237 sayılı Kanun'un 51/5-6-7. madde ve fıkralarında yer alan "(5) Mahkeme, denetim süresi içinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kişiyi görevlendirebilir. Bu kişi, kötü alışkanlıklardan kurtulmasını ve sorumluluk bilinciyle iyi bir hayat sürmesini temin hususunda hükümlüye öğütte bulunur; eğitim gördüğü kurum yetkilileri veya nezdinde çalıştığı kişilerle görüşerek, istişarelerde bulunur; hükümlünün davranışları, sosyal uyumu ve sorumluluk bilincindeki gelişme hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek hâkime verir. (6) Mahkeme, hükümlünün kişiliğini ve sosyal durumunu göz önünde bulundurarak, denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlemeden veya uzman kişi görevlendirmeden geçirilmesine de karar verebilir. (7) Hükümlünün denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, hâkimin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesi hâlinde; ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir." şeklindeki hükümler gereğince, dosya kapsamına göre hükümlü hakkındaki 10 ve 5 aylık hapis cezalarının ertelenmesi ile yükümlülük belirlenmeksizin 3 yıl denetim süresi belirlenmesine ve bu süre zarfında hükümlüye rehberlik edecek bir uzman görevlendirilmesine karar verilip hükümlünün rehberlik edecek uzman görevlendirilmesi tedbirine uymadığından bahisle hakkındaki hapis cezalarının aynen infazına karar verilmiş ise de, 5237 sayılı Kanun'un 51/7. maddesi gereğince aynen infaz kararı verilebilmesi için hükümlünün denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, hâkimin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesi gerektiğinden, denetim süresi içerisinden kasıtlı bir suç işlemeyen ve hakkında yükümlülük belirlenmeyen hükümlü hakkındaki erteli hapis cezalarının aynen infazına karar verilemeyeceği gözetilmeden merciince yapılan itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı CMK.nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'nün 14.10.2016 gün ve 2016/6977 sayılı kanun yararına bozma istemine atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 27.10.2016 gün ve KYB/2016- 382595 sayılı ihbarnamesi ile Dairemize tevdii kılınmakla incelendi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Gereği görüşülüp düşünüldü:

İzmir 7. Asliye Ceza Mahkemesinin,26.04.2007 gün, 2006/519 esas , 2007/267 sayılı kararı ile 6136 sayılı Yasaya aykırılık ve genel güvenliği kasten tehlikeye sokmak suçlarından hükmolunan 5 ay ve 10 ay hapis cezaları TCK'nın 51/1. maddesi uyarınca ertelenen hükümlünün,3 yıl süreyle denetim altında bulundurulmasına karar verilirken herhangi bir yükümlülük belirlenmesine yer olmadığına ve denetim süresi içinde hükümlüye rehberlik edecek uzman görevlendirilmesine hükmolunmuştur.

İzmir 7. Asliye Ceza Mahkemesinin,26.04.2007 gün, 2006/519 esas , 2007/267 sayılı kararı ile 6136 sayılı Yasaya aykırılık ve genel güvenliği kasten tehlikeye sokmak suçlarından hükmolunan 5 ay ve 10 ay hapis cezaları TCK'nın 51/1. maddesi uyarınca ertelenen hükümlünün,3 yıl süreyle denetim altında bulundurulmasına karar verilirken herhangi bir yükümlülük belirlenmesine yer olmadığına ve denetim süresi içinde hükümlüye rehberlik edecek uzman görevlendirilmesine hükmolunmuştur.

Ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesi, hükümlünün denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere hakimin uyarısına rağmen uymamakta ısrar etmesi hallerinde mümkün olabilecektir. 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu'nun 5. maddesine, 5560 sayılı Kanun’un 42. maddesi ile eklenen 2. fıkra uyarınca, denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlüğü tarafından yapılan çağrılara uyulmaması, denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülük ihlali sayılacak ise de,

Tebligat Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca tebliğ memuru, tebliğ yapılacak kişinin veya onun adına tebligatı almaya ehil kişilerin adreste bulunmamaları halinde, bu kişilerin adreste bulunmama sebeplerini araştırmalı, komşu, yönetici, kapıcı vb. kişileri sorarak onların beyanlarını ve imzalarını almalı ya da imzadan imtina etmeleri halinde bu durumu tebliğ mazbatasına şerh etmesi gerektiği ancak; İzmir Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğünce çıkarılan tebligata ilişkin 03.12.2007 günlü tebliğ mazbatasında, hükümlünün adreste bulunmaması nedeniyle evrakın mahalle muhtarlığına tebliğ edilirken Tebligat Kanunu'nun 21. maddesine göre kendisine haber verilen komşusunun imzasının alınmadığı, imzadan imtina var ise bu durumun da belirtilmediği bu nedenle Tebligat Kanunu'nun 21. ve Tüzüğün 28. maddelerine uygun bir tebligat bulunmadığı gibi mahkeme tarafından hükümlüye uyarı tebligatı yapıldığına ilişkin dosya içerisinde bilgi veya belgeye de rastlanmadığı halde;

Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nün çağrısına uyulmadığından bahisle erteli hapis cezasının aynen infazına ilişkin ek karara yönelik itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesi,

Yasaya aykırı ve Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına bozma istemine dayalı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarname içeriği bu itibarla yerinde görüldüğünden İzmir 2. Ağır Ceza Ceza Mahkemesinin 06.02.2016 tarihli 2016/353 Değişik İş sayılı kararının CMK.nun 309.maddesi uyarınca BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yapılmasına, dosyanın Adalet Bakanlığına gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine, 27.04.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1144, Karar No: 2013/3701, Tarih: 09.05.2013

**1. Ceza Dairesi         2011/1144 E.  ,  2013/3701 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 1 - 2010/296717

MAHKEMESİ : Adıyaman 1. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ VE NO : 04/05/2010, 2010/63 (E) ve 2010/134 (K)

SUÇ : Kasten yaralama

TÜRK MİLLETİ ADINA

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın suçunun sübutu kabul, cezayı azaltıcı tahrike ve takdire ilişen sebebin nitelik ve derecesi, takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde eleştiri ve bozma sebepleri dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin kasıt bulunmadığına, haksız tahrikin derecesine, eksik incelemeye yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine;

Ancak;

Sanığın mağduru toraksa nüfuz eden bıçak darbesi ile sırtından bıçaklayıp hayati tehlike geçirmesine neden olduğu, yanlarında bulunan arkadaşlarının sanıkla mağduru araladıkları, bıçağın da mağdurun sırtına saplanıp kaldığı ve ancak cerrahi müdahale ile çıkarılabildiği olayda; suçta kullanılan elverişli araç, hedef alınan vücut bölgesi, darbe şiddeti ve engel sebep nedeniyle sanığın eylemine devam edemediği dikkate alındığında, kastın öldürmeye yönelik olduğu ve sanığın kasten öldürmeye teşebbüs suçundan cezalandırılması gerektiği gözetilmeden suç vasfında hataya düşülerek yazılı şekilde kasten yaralama suçundan hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş olup, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmekle, hükmün tebliğnamedeki düşünceye aykırı olarak CMUK.nun 326. maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkı saklı kalmak üzere (BOZULMASINA), 09/05/2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/10051, Karar No: 2024/2810, Tarih: 24.04.2024

**2. Hukuk Dairesi         2023/10051 E.  ,  2024/2810 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

SAYISI : 2023/97 E., 2023/627 K.

KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen babalık davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı kayyım vekili dava dilekçesinde; kayyımı olduğu küçük Miraysu'nun babasının davalı olduğunu iddia ederek babalığın hükmen tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, iddiaların asılsız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.09.2021 tarihli kararıyla, Kepsut Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Adli Tıp Kurumu’ndan aldırılan rapor gereğince davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 29.04.2022 tarihli kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı- davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 08.12.2022 tarihli kararıyla Kepsut Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından alınan raporun kimlerden örnek alınarak düzenlendiğinin anlaşılamadığı, Mahkemece, anne, soybağı düzenlenecek olan küçük ve baba olduğu iddia edilen davalının aynı anda birlikte DNA örneği vermek üzere sevk edilerek yeniden Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alınması gerekirken, savcılık dosyasındaki rapor ile yetinilerek hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; İstanbul Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesinin 16.08.2023 tarihli rapor ile çocuk Miraysu'nun babasının %99,99 ihtimalle davalı ... olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle davanın kabulüyle, ...'in ...'in babası olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; İstanbul Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesinin 16.08.2023 tarihli rapor ile çocuk Miraysu'nun babasının %99,99 ihtimalle davalı ... olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle davanın kabulüyle, ...'in ...'in babası olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, DNA raporunu kabul etmelerinin mümkün olmadığını, kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; yönlerinden kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, babalığın hükmen tespiti istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, davanın kabulü koşullarının oluşup oluşmadığı, hak düşürücü süre içinde dava açılıp açılmadığı, hükme esas alınan DNA raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olup olmadığı, bozma ilamına uygun karar verilip verilmediği noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 301 inci, 302 nci, 303 üncü, 304 üncü maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu, 370 inci ve 371 inci maddeleri, 31.07.2004 tarihli ve 25539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Adli Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 13 üncü, 19 uncu maddeleri; Anayasa Mahkemesi'nin 27.10.2011 tarihli ve 2010/71 Esas, 2011/143 Karar sayılı kararı, Anayasa Mahkemesi'nin 15.03.2012 tarihli ve 2011/116 Esas, 2012/39 Karar sayılı kararı.

3. Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, mahkemece bozmaya uygun işlem ve araştırma yapılmış olduğu, delillerin takdirinde bir yanlışlık bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine Mahkemesine gönderilmesine,24.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1371, Karar No: 2018/1357, Tarih: 27.09.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1371 E.  ,  2018/1357 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “tazminat ” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Yenişehir Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 02.02.2012 gün ve 2011/304 E., 2012/28 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 01.04.2013 gün ve 2012/3841 E., 2013/5948 K. sayılı kararı ile;

(...Dava, yol yapım çalışmaları sırasında davalı idare tarafından davacıya ait taşınmazda kamulaştırılan alanda bulunan ürünlere verilen zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece istem kabul edilmiş; karar davalı idare tarafından temyiz olunmuştur.

Davacı, davalı idarenin, Yenişehir-İznik çevre yolu ve emniyet sahasının yapımı sırasında maliki olduğu taşınmazların kamulaştırılmasına karar verildiğini ve yol geçirilmesi esnasında taşınmazlarında bulunan hasat zamanı gelmiş mahsullerine zarar verildiğini iddia ederek, verilen zararların davalıya ödetilmesi isteminde bulunmuştur.

Davalı idare ise davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Dosya arasındaki bilgi ve belgelerden, davacı adına kayıtlı bulunan 178 ada 20 parsel,171 ada 22 parsel,178 ada 14 parsel,171 ada 28 parsel ve 178 ada 23 parsel sayılı taşınmazlarının bir bölümünün davalı idare tarafından kamulaştırılmasına karar verilerek yol yapımı sırasında taşınmazlar üzerideki ürünlerine zarar verildiği anlaşılmaktadır.

Davalı ... Genel Müdürlüğü bir kamu tüzel kişisidir. Anılan tüzel kişiliğin eylem ve işlemleri kamusal nitelikte olup kamu hizmeti kavramı çerçevesindedir. İstemin ileri sürülüş ve olayın gerçekleşme biçimine göre davanın anılan davalıya yöneltilmesinin nedeni de davalı idarenin hizmet kusurundan doğan zararın ödetilmesi istemidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası’nın 2/1-b maddesi gereğince bu tür istemlerin tam yargı davası olarak idari yargı yerinde açılacak davada ileri sürülmesi gerekir. Mahkemece, davalı idare yönünden uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu benimsenerek yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeni ile dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Dava, taşınmazdan yol geçirilmesi nedeniyle tarladaki mahsullerde uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Dava, taşınmazdan yol geçirilmesi nedeniyle tarladaki mahsullerde uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davacı vekili davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından müvekkiline ait gayrimenkullerin bir kısmının kamulaştırılarak yol geçirildiğini, tarladaki mahsullerin tamamının yolun altında kaldığını, ekili mahsullerde 10.385,42 TL zarar olduğunu ileri sürerek oluşan zararın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, husumet ve zamanaşımı itirazlarında bulunarak davanın reddini istemiştir.

Yerel Mahkemece, yol geçirilerek davacıya verilen zarar miktarının delil tespit dosyasında belirlendiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde gösterilen nedenlerle yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeni ile dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davalı vekili getirmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık yargı yoluna ilişkin olup, eldeki davada idari yargı mercilerinin mi yoksa adli yargının mı görevli olduğu noktasında toplanmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinde idari dava türleri sayılmıştır.

Bu hükme göre, idari davalar; idari işlemler hakkında açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ve kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalardır.

Gerçekten, idari eylem ve işlemlerden dolayı zarar gören kişiler tarafından açılacak "tam yargı" davaları idari yargı yerinde görülür ve çözümlenir.

İdari eylem, kamu idare ve kurumlarının kamu görevine ilişkin, idare hukuku kural ve gereklerine göre yaptığı olumlu veya olumsuz davranış ve fiillerden ibarettir.

İdari işlem ise, idari kanunlara dayanılarak yapılan muamelelerdir.

İdarenin eylem ve işlemleri, onun kamu hukuku alanındaki kamu gücünü (kamu otoritesini) kullanarak, idare hukuku kural ve gerekleri uyarınca yaptığı faaliyetlerin, hukuki ve maddi hayattaki görünümleridir.

Kamu tüzel kişilerinin, kamu hizmetlerine ilişkin olmakla beraber özel hukuk kuralları altında, özel hukuk tüzel kişisi gibi yaptığı eylem ve işlemler ise özel hukuk alanına ilişkin olduğundan, bunlar idari eylem ve işlem olarak nitelendirilemezler.

İdarenin eylem ve işlemleri, onun kamu hukuku alanındaki kamu gücünü (kamu otoritesini) kullanarak, idare hukuku kural ve gerekleri uyarınca yaptığı faaliyetlerin, hukuki ve maddi hayattaki görünümleridir.

Kamu tüzel kişilerinin, kamu hizmetlerine ilişkin olmakla beraber özel hukuk kuralları altında, özel hukuk tüzel kişisi gibi yaptığı eylem ve işlemler ise özel hukuk alanına ilişkin olduğundan, bunlar idari eylem ve işlem olarak nitelendirilemezler.

Kamu idare ve kurumlarının, kamu otoritesinin (egemenlik hakkının) bir temsilcisi olarak yaptığı faaliyetlerinde veya ondan doğan eylemlerinde hizmet unsuru söz konusu olduğu hâlde, özel hukuk tüzel kişisi olarak yürütülen faaliyetler sırasında meydana gelen zararlardan ötürü ilgili kamu tüzel kişisinin sorumluluğunun özel hukuk hükümleri ve ilkeleri uyarınca belirlenmesi gerekir.

İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların çözüm ve görümü, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine; idarece herhangi bir hakka haksız müdahalede bulunulduğu, plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak zararın tazmini davalarının haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre çözümü ise adli yargı yerine ait olacaktır.

Nitekim, aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 02.02.2011 gün 2010/7-673 E., 2011/2 K.; 04.05.2011 gün 2011/3-227 E., 2011/285 K. ve 05/03/2014 gün 2013/4-415 E., 2014/199 K. sayılı ilamlarında da vurgulanmıştır.

Ayrıca, 11.02.1959 gün ve 17 E., 15 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da açıklandığı gibi, kamu kuruluşlarının verdikleri kararlar sonunda plan ve projesine uygun olmak üzere tesisler yaptırmış olmaları, bu tesisleri kullanmaları veya bu tesislere bakmaları sebebiyle fertlerin uğramış oldukları zararların tazminine yönelik davalar tam yargı davası olarak idari yargı mercilerince çözümlenecektir. Öte yandan, yapılan işlerin plan veya projelere aykırı olması hâlinde ortada idari kararın tatbikine ilişkin bir fiil bulunmadığından, bu iddia ile açılmış bir dava ancak haksız fiilden doğan bir dava olarak ele alınacaktır.

Zira bir kamu kurumunun görevlerinden olan bir işi yapmayı kararlaştırması idari bir karar olduğu gibi, bu kararı yerine getirmek üzere plan ve projeler yapıp, o plan ve projeler gereğince işi görmesi de kararın neticesi olan birer idari eylemdir.

O hâlde, kamu kurumlarının faaliyet alanı içerisine giren kamu hizmetlerini yerine getirirken sebebiyet verdikleri zararların tazmini için açılan davaların hizmet kusuruna dayanması nedeniyle, bu fiillerden doğan zararların tazmini istekleri, 2557 sayılı İYUK’un 2. maddesi uyarınca bir tam yargı davasıdır ve bu davalara bakmaya idari yargı mercileri görevlidir.

O hâlde, kamu kurumlarının faaliyet alanı içerisine giren kamu hizmetlerini yerine getirirken sebebiyet verdikleri zararların tazmini için açılan davaların hizmet kusuruna dayanması nedeniyle, bu fiillerden doğan zararların tazmini istekleri, 2557 sayılı İYUK’un 2. maddesi uyarınca bir tam yargı davasıdır ve bu davalara bakmaya idari yargı mercileri görevlidir.

Somut olayda; davalı idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu proje çerçevesinde yol çalışması yaptığı dosyaya ibraz edilen kanıtlardan anlaşılmaktadır. “Bursa-İnegöl ayrımı, Yenişehir/(Bilecik-Osmaneli) ayrımı il yolu Yenişehir Kuzey geçişi” çalışması nedeniyle davacıya ait tarladaki ürünlerde zarar doğduğu ileri sürüldüğünden, dava hizmet kusuruna dayanmakta olup, tam yargı davası niteliğindedir. Böyle bir uyuşmazlığın ise idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.

Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 20. maddesinde ekili arazinin boşaltılmasının hasat sonuna bırakılacağının, hasat zamanının beklenmesinin mümkün olmadığı hâllerde kamulaştırmayı yapan idarenin, mahkemece takdir edilecek ekin bedelini tazmin etmek şartıyla arazinin boşaltılmasını talep edebileceğinin, ekin bedeli kamulaştırma değerinin tespitinde nazara alınmış ise, taşınmaz malın boşaltılması için ayrıca bu bedelin tespit ve ödenmesinin gerekmediğinin düzenlendiği, Kamulaştırma Kanunu’nun 20. maddesi kapsamında idarenin tazmin yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı yönünden inceleme yapılması gerektiği için Kamulaştırma Kanunu’ndan kaynaklanan bu davada görevin adli yargı mahkemelerinde olduğu görüşü ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından yukarıda açıklanan gerekçelerle kabul edilmemiştir.

Hâl böyle olunca, davalının hizmet kusuruna dayalı zararın tazmini için açılan eldeki davanın bir tam yargı davası olması nedeniyle davada idari yargı mercileri görevli olduğundan yerel mahkemece dava dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine karar verilmesi gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, aynı Kanun'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 27.09.2018 gününde oy çokluğu ile kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY YAZISI