muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/9497, Karar No: 2016/7624, Tarih: 12.05.2016

Basit yargılama usulünde ise yazılı yargılama usulünden farklı olarak ön inceleme ve tahkikat işlemleri basitleştirilmiştir. HMK.'nın 320/1.maddesinde "mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği" belirtilmişse de bunun ancak ön inceleme aşamasında ve "mümkün olan hallerde" olduğu belirtilmek suretiyle yasanın uygulama alanı dar bir çerçeve ile belirlenmiştir. Eğer, dosya üzerinden karar verilmesi mümkünse (örneğin, geçici hukuki korumalarda), taraflar duruşmaya çağrılmadan sadece dilekçe ve delilleri dikkate alınarak karar verilebilir(m. 320/1). Dosya üzerinden karar verilemiyorsa, bu durumda mahkeme ön inceleme yapar. Burada da, mahkeme dava şartları ve ilk itirazların varlığını inceleyerek, hak düşürücü süreler ve zamanaşımı süreleri hakkında tarafları dinler. Bundan sonra hakim, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit ederek, tarafları sulhe teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları; sulh olmamışlarsa anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır ve tutanak hazır bulunanlarca imzalanır. Tahkikat bu tutanağa göre yürütülür (m. 320/2). Tahkikat tamamlandıktan sonra, yazılı yargılama usulünde olduğu gibi ayrıca sözlü yargılama için ayrı bir kesit öngörülmemiştir; bunun için ayrıca süre verilmez. Hakim tahkikatın tamamlandığı duruşmada, tarafların son beyanlarını alır ve yargılamanın sona erdiğini belirterek hükmünü tefhim eder(m. 321/1).

Bununla birlikte HMK'nın 27.maddesinde belirtildiği üzere davanın taraflarının, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakları mevcut olup, bu hak çerçevesinde tarafların açıklama ve ispat hakkını kullanabilmeleri gerekmektedir.

Şu halde, dava şartları ve ilk itirazlar, sulhe teşvik gibi konular öninceleme safhasında mutlaka tutanağa geçirilip ön inceleme aşamasının icrası ve dairemizin uygulamasına göre duruşma açılması zorunludur. Bu nedenle ve ayrıca tarafların hukuki dinlenilme hakkı bağlamında da duruşma yapılması kural olup, mahkemece tarafların iddia ve savunmalarının toplanarak duruşma açılması ve tarafların açıklamaları dinlenildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken dosya üzerinde karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Bozma nedenine göre, davacının sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 12.05.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/20442, Karar No: 2018/2178, Tarih: 29.03.2018

**16. Hukuk Dairesi         2015/20442 E.  ,  2018/2178 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu Mahallesi çalışma alanında bulunan 168 ada 50 parsel sayılı 56,85 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 2613 sayılı Yasa’nın 22/E maddesi gereğince kargir dükkan vasfıyla ... adına tespit ve 10.02.1982 tarihinde kesinleşerek tapuya tescil edilmiş, satış işlemi ile 19.4.2007 tarihinde 3939/5685 payı ..., 29.06.2012 tarihinde de 3939/5685 payı ...’e intikal etmiştir. Davacı Hazine vekili, çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu iddiasına dayanarak, taşınmazın tapu kaydının iptali ile paftasında dere olarak gösterilmesi, dereye vaki müdahalenin men'i ve derenin üzerini kapatan beton yapı ile binanın kal’i, kal'e ilişkin masrafın davalıdan tahsili istemiyle dava açmıştır. Yargılama sırasında ... davalı yanında fer'i müdahil sıfatıyla davaya katılmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 168 ada 50 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişi tarafından hazırlanan 20.5.2014 tarihli ek rapor ve eki krokide (B), (C), (D) harfleriyle gösterilen toplam 40,55 metrekare yüzölçümündeki bölümün tapu kaydının iptali ile bu bölümlerin tespit dışı bırakılmasına, paftasında .... Deresi olarak gösterilmesine, aynı rapor ve eki haritada (A) harfiyle gösterilen 16,30 metrekare yüzölçümündeki bölüme yönelik davanın reddine, bu bölümün davalıların tapudaki hisseleri oranında adlarına tapuya tesciline, davalıların çekişmeli taşınmazın (B), (C), (D) harfleriyle gösterilen bölümlere vaki müdahalesinin önlenmesine, bu bölümler üzerine isabet eden tek katlı kargir dükkan vasfındaki binanın ve bu bölümlerin bulunduğu alandaki Tabaklar Deresinin üzerini kapatan beton zeminin kal’ine, infaz aşamasında dosyaya sunulan inşaat bilirkişi raporu ile fen bilirkişi rapor ve krokisinin esas alınmasına, yıkım masrafının tazmini talebi infaz aşamasını ilgilendiren bir husus olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; hüküm, davalı ..., fer'i müdahil ... vekili ve davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay — Esas No: 2018/5213, Karar No: 2019/10380, Tarih: 26.12.2019

**10. Hukuk Dairesi         2018/5213 E.  ,  2019/10380 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Bolu İş Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davacı Kurum ile davalılardan ... Mirasçıları ... ve ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı Kurum tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı Kurum, 24/02/2012 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerden oluşan sosyal sigorta yardımlarının 5510 sayılı Kanun’un 21., 23. ve 76. maddeleri uyarınca davalılardan müşterek ve müteselsilen rücuan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde;Kurum sigortalısı ... 24.04.2012 tarihinde ... Mah. ... Caddesi No:263 adresindeki ... İnşaat isimli özel bina inşaatında duvar örme işi sırasında dördüncü katta halat takarken dengesini kaybederek sert toprak zemine düşmesi sonucu yaralandığını ve kaldırıldığı hastanede vefat ettiğini, kazayla ilgili düzenlenen raporda: meydana gelen kazanın iş kazası olduğu, kazalıya ait sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresi içerisinde kuruma verilmemesinden dolayı işveren hakkında işlem yapılması gerektiği, işyerinde gerekli önlemleri almayan ve iş kazasında kusurlu olan işveren hakkında aynı yasanın 21/1 ve 76/4 maddelerinin tatbikinin gerektiğinin tespit edildiğini, olayla ilgili Bolu 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2012/472 Esasına kayden açılan ceza davasında İş Güvenliği uzmanlarından müteşekkil üç kişilik bilirkişi heyetince tanzim edilen 10.02.2013 tarihli kusur raporunda davalı işveren ...'ın 1.derecede asli kusurlu, sanık şantiye şefi ...'ın 2.derecede tali kusurlu, müteveffa sigortalının ise 1. derecede asli kusurlu bulunduğunu, 29.04.2013 tarih ve 2013/324 Karar sayılı karırı ile sanıklar hakkında mahkumiyet kararı verilldiğini, kararın davalılar yönünden kesinleştiğini, işverenin kusurun tamamından sorumlu olduğunu, müvekkili kurum tarafından müteveffa sigortalının hak sahiplerine 42.997,14 TL ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, 575,89 TL tedavi masrafı yapıldığını, 43.573,03 TL toplam kurum alacağının şimdilik % 50 kusur karşılığı olan 21.786,52 TL'nin teselsül hükümleri gereği davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

II-CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Ceza dosyasında düzenlenen bilirkişi raporunda müvekkiline verilen kusur oranına itiraz ettiklerni, müteveffa ... ve oğlu ... ile 17.04.2012 tarihinde tuğla örme sözleşmesi imzalandığını, sözleşmede binanan komple duvarları, bacalar, çatı katı, bordum dükkan ve katlar işçiliğinin götürü bedelle 12.500,00 TL'ye anlaşma yapıldığını, iş bu sözleşmede çalışma düzeni ve güvenlik önlemlerinin ... ve ...'ya ait olduğunun da açık bir şekilde belirtildiğini, taşeron olarak çalışan Sabahattin ve ... alması gereken güvenlik önlemlerini almadığını, SGK müteveffayı taşeron olarak değil, sigortası yaptırılmayan işçi olarak değerlendirildiğini, davaya konu kazanın meydana gelmesinde asli kusurlunun ... olduğunu, kazanın kendisinin gerekli güvenlik önlemlerini almadan makarayı kancaya bağlamaya çalışması sebebi ile meydana geldiğini, Ceza Mahkemesinde düzenlenen bilirkişi raporunun bu dava için bağlayıcı olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde:Davaya konu kazanın 24.04.2012 tarihinde gerçekleştiğini, 2 yıllık hak düşürücü süre geçtiğinden dolayı davanın zamanaşımı yöününden reddine karar verilmesini, tazminatın ödenmesinin kendisinden istenilen kişi, durumu ile birlikte sorumlu olduğu kişilerle bildirmek zorunda olduğunu, 3.kişilerin uzun yıllar boyunca sürekli dava tehtidi altında bulundurulmasının Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına ait olması gereken risklerin 3. kişilere yükletilmesinin sosyal hukuk devleti ilkelerine de aykırı olduğunu, husumet itirazında bulunduklarını, müvekkilinin bir sorumluluğu olmadığını, kazanın meydana gelmesinde müvekkile atfedilecek bir kusur olmadığı gibi meydana gelen olay ile davacının uğradığını idida ettiği zararlar arasında müvekkili yönüyle uygun bir illiyet bağının varlığından söz edilmeyeceğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece Mahkemesince; Davanın kabulü ile, İlk peşin sermaye değerli gelir ve tedavi masrafından doğan kurum zararı olan 30.501,12 TL'nin; 30.098,00 TL'nin 19/07/2013 tarihinden itibaren, 403,12 TL'nin 02/04/2013 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı kuruma ödenmesine, şeklinde karar verilmiştir.

B-BAM KARARI

Davacı Kurum vekilinin ve davalılar ... ve ... vekilinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca istinaf istemlerinin esastan reddine,

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı Kurum vekili; kurum zararının tamamından davalıların sorumlu olduklarını belirterek kararı temyiz etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

B-BAM KARARI

Davacı Kurum vekilinin ve davalılar ... ve ... vekilinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca istinaf istemlerinin esastan reddine,

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı Kurum vekili; kurum zararının tamamından davalıların sorumlu olduklarını belirterek kararı temyiz etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

5510 sayılı Kanun’un 21. maddesinin 1. fıkrasında, iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği, 4. fıkrasında ise, iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle gerçekleşmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısının, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edileceği belirtilmiştir.

5510 sayılı Kanun’un “Süresinde Bildirilmeyen Sigortalılıktan Doğan Sorumluluk” başlıklı 23’üncü maddesinin 1 ve 2’nci fıkralarındaki düzenlemeye göre; işverenin rücu alacağından sorumluluğu için, çalıştırılan sigortalının işe giriş bildirgesinin süresi içinde Kuruma verilmemiş olması ve zararlandırıcı sigorta olayının da işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesinden veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tespit edildiği tarihten sonra meydana gelmemiş olması gerekir. Başka bir deyişle; sigortalının bildirimi kanunda belirtilen sürelerden sonra yapılsa bile, zararlandırıcı sigorta olayı işe giriş bildirgesinin verildiği veya çalışmanın Kurumca tespit edildiği tarihten sonra meydana gelmiş ise; işverenin anılan düzenleme kapsamında sorumluluğu yoluna gidilemez. Sözü edilen madde ile; işverenin kaçak işçi çalıştırmasının önlemesi amaçlanmış olup, maddenin düzenleniş şeklinden de açıkça anlaşılacağı üzere, 23’üncü maddeye göre işverenin sorumluluğu kusursuz sorumluluk ilkesine dayanır. Zararlandırıcı sigorta olayında işverenin hiç kusuru olmasa bile, şayet sigortalının işe girişi süresinde Kuruma bildirilmemiş ise, Kurumca yapılan sosyal sigorta yardımlarının tamamından sorumlu tutulması gerekir. Öte yandan; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 51’inci maddesindeki; “Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.” ve 52’nci maddesindeki “Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.” hükümleri gözetilerek, zarar gören(sigortalının) müterafik kusurları da nazara alınarak söz konusu maddeler kapsamında Hâkim tarafından takdir edilecek uygun bir indirimin yapılması gereği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Eldeki davada; Mahkemenin Asıl-Alt işverenlik ilişkisinin bulunmadığına dair yaklaşımı yerinde olmakla birlikte yukarıda yapılan açıklamalar ışığında 5510 sayılı Kanun’un 23. madde koşullarının irdelenmemesi ve eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ :Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi kararının HMK'nın 373/1 maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 26/12/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/21726, Karar No: 2012/27327, Tarih: 26.12.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/21726 E.  ,  2012/27327 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :494-507

Dava, davacının davalı kuruma borcu olmadığının tesbiti ile takiplerin iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115/2. maddesi gereğince dava şartlarının yokluğu nedeniyle, davanın usulden reddine, karar vermiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (... Pekcanıtez, ... Atalay, ... Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, Ankara 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşmadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Bu bağlamda mahkemenin ön inceleme için bir gün tespit ederek taraflara tebliğ etmesi gerekmektedir.

Eldeki dosyada mahkemece taraflar davet edilmeksizin 09/07/2012 tarihli tensip tutanağı ile evrak üzerinden yapılan inceleme sonucu HMK 115/2 maddesi gereğince dava şartlarının yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş olup, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılıp, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124/4. maddesine göre, dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hakim karşı tarafın rızası aranmaksızın, taraf değişikliği talebini kabul edebileceğinden, dosya kapsamına göre; davalının tüzel kişiliği yoksa da, temsilcide yanılma nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'na husumet yöneltilmesi ve davalı sıfatıyla taraf olmasının sağlanarak, taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam olunması gerekirken; mahkemenin yazılı şekilde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı avukatının, bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 26.12.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/16251, Karar No: 2012/11991, Tarih: 07.05.2012

**2. Hukuk Dairesi         2011/16251 E.  ,  2012/11991 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Gebze Aile Mahkemesi

TARİHİ :10.05.2011