muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/4113, Karar No: 2011/15925, Tarih: 28.11.2011

**11. Hukuk Dairesi         2010/4113 E.  ,  2011/15925 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 3.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 3.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 23/12/2009 tarih ve 2006/20-2009/287 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı/karşı davacı vekili ve katılma yoluyla davacı/karşı davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 27/06/1996 tarihli ayaklı, ayaksız bardak, tabak kase, dondurmalık, şekerlik gibi ürünlerde kullanılmak üzere tescil ettirilen tasarımın aynısının, davalı tarafından Türkiye'ye ithal edilerek piyasaya sunulmak suretiyle tasarım hakkına tecavüz edildiğini ileri sürerek, tescilli tasarıma tecavüzün önlenmesini, ürünlerin imhasını, 5.000 TL maddi ve 5.000 TL manevi tazminatın tahsilini ve hükmün ilanını talep ve dava etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili, müvekkilinin ithalini yaptığı ürünlerin 1990 tarihli endüstriyel tasarım tescil belgesine sahip olduğunu, davacı tasarımının ise 27/06/1996 tarihinde tescil edildiğini, kaldı ki ürünlerin farklı olduğunu savunarak, asıl davanın reddini, davacı adına tescilli endüstriyel tasarım tescil belgesindeki ürünlerin yenilik özelliğinin olmadığını ileri sürerek tasarım belgesinin hükümsüzlüğünü, sicilden terkinini, hükmün ilanını, davacının haksız şikayeti üzerine gümrükteki ürünlerin bekletilmesi nedeniyle oluşan 5.000 maddi, 50.000 TL manevi tazminatın tahsili talep ve karşı dava etmiştir.

Mahkemece, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının tasarım tescil belgesinin 27.06.1996 tarihinden itibaren tescil edildiği, bu ürünlerle ilgili tasarımların davalı tarafından kullanılan Güney Kore Patent Dairesinde 1990 yılında tescil edilen tasarım belgesindeki ürünlerin tasarımı ile aynı ve benzer oldukları, davacı tasarımının TPE nezdinde tescil başvurusundan çok önce kamuya sunulmuş olduğu ve ayırt edicilik niteliklerinin bulunmadığı gerekçesiyle, karşı davanın kısmen kabulüne, davacıya ait tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, karşı davada haksız rekabet sonucu oluşan maddi manevi tazminat talebinin davacı başvurusunun TPE nezdinde tescilli tasarım belgesine dayalı olduğu, yasal hakka dayalı başvuru sebebiyle koşulları oluşmadığından reddine, asıl davanın davacının dayanak olarak gösterdiği tasarım tescil belgesinin hükümsüzlük koşullarını taşıması sebebiyle reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı/karşı davacı vekili ve katılma yoluyla davacı/karşı davalı vekili temyiz etmiştir.

Kararı, davalı/karşı davacı vekili ve katılma yoluyla davacı/karşı davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı/karşı davacı vekili ve katılma yoluyla davacı/karşı davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı/karşı davacı vekili ve katılma yoluyla davacı/karşı davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 01,25 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 28/11/2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/571, Karar No: 2024/942, Tarih: 23.01.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/571 E.  ,  2024/942 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

SAYISI : 2023/349 E., 2023/669 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraflar vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı ... Gazi Devlet Hastanesinde sıhhi tesisat teknisyeni olarak çalıştığını, ... Sağlık İşçileri Sendikası üyesi olduğunu, yürürlükte bulunan 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli ve ... Sağlık ve Sosyal Hizmet İşçileri (... Sağlık-...) ile Sağlık Bakanlığının üyesi olduğu işveren sendikası ... Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (...) arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan toplu ... sözleşmesinden faydalandığını, toplu ... sözleşmesinin hizmet zammı başlıklı 36 ncı maddesinin (1) inci bendinde “Bu Toplu ... Sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlara kariyerlerinin karşılığı emsali memur personele ödenen ... güçlüğü, ... riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı tutarı, hizmet zammı net olarak ödenir.” şeklinde hükmün yer aldığını, davacının fiilen teknik personel olarak çalıştığını ve toplu ... sözleşmesinin 36 ncı maddesinin (1) inci bendine göre hizmet zammı alması gerektiğini, ancak bugüne kadar işverenin hizmet zammının düz işçi gibi ücretinin %13'ü olarak ödendiğini, eksik ödenen hizmet zammı farklarının ödenmesi gerektiğini ileri sürerek hizmet zammı farkı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunarak ücret ödemesinde hukuka aykırılık bulunmadığını, 375 ... Kanun Hükmünde Kararname'nin (375 ... KHK) geçici 23 üncü maddesi uyarınca esas alınacak toplu ... sözleşmesi hükümlerinin belirlendiğini, 01.01.2019 tarihinden geçerli %4 oranında ücret zamlarının uygulandığını, davacının taleplerinin haksız ve yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunarak ücret ödemesinde hukuka aykırılık bulunmadığını, 375 ... Kanun Hükmünde Kararname'nin (375 ... KHK) geçici 23 üncü maddesi uyarınca esas alınacak toplu ... sözleşmesi hükümlerinin belirlendiğini, 01.01.2019 tarihinden geçerli %4 oranında ücret zamlarının uygulandığını, davacının taleplerinin haksız ve yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin13.10.2022 tarihli kararı ile; arabuluculuk son tutanak tarihi dikkate alınarak davacının toplu ... sözleşmesinin 36 ncı maddesinin (1) inci bendinde düzenlenen hizmet zammına hak kazandığı, davacı vekilinin davacıya ücretinin %13'ü kadar hizmet zammı ödendiğine ilişkin beyanı da dikkate alınarak bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesinin 12.12.2022 tarihli kararı ile; davalı Bakanlıkça her ne kadar teknik eleman tanımında yer alan görevlerde çalışan işçinin, lise ve dengi okullarda tahsili ile 657 ... Devlet Memurları Kanunu (657 ... Kanun) ve belirtilen Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan Bakanlar Kurulu kararı gereğince ... güçlüğü zammı, ... riski zammı ve temininde güçlüğü zammı ve özel hizmet tazminatına hak kazanıldığı kararlaştırılmış ise de, davalı Bakanlıkça öğrenim (tahsil) şartı yerine getirilmese dahi, yüksek oran üzerinden ödeme yapıldığının anlaşıldığı, buna göre davacı işçinin fark hizmet zammı alacağına hak kazandığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 20.....2023 tarihli ilâmı ile; İlk Derece Mahkemesince davacı tarafından fiilen yapılan işin teknik elemanların yaptıkları işler kapsamında olduğu değerlendirildiği, ancak dosya içerisinde davacının lise mezuniyetine ilişkin herhangi bir belge bulunmadığından İlk Derece Mahkemesince davacının lise diploması dosyaya kazandırılmak sureti ile 657 ... Kanun uyarınca aranan gerekli mesleki eğitiminin (en az orta derecede mesleki tahsil/teknik lise veya dengi okul) bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre ve sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının, imza tarihinde üyesi olduğu ve devam eden süreçte dayanışma aidatı ödediği ... Sağlık-... ile ... arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan ve 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli toplu ... sözleşmesinden en erken 01.11.2020 tarihi itibarıyla yararlanabileceği de gözetilerek hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilâmına uyulduğu belirtilerek davacının lise diplomasının dosyaya eklendiği, bu itibarla davacının 657 ... Kanun'un aradığı gerekli mesleki eğitiminin bulunduğu ve ... Sağlık-... ile ... arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan ve 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli toplu ... sözleşmesinden en erken 01.11.2020 tarihi itibarıyla yararlanabileceği hususunun dikkate alındığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; müvekkilinin teknik personel olarak çalıştığını, toplu ... sözleşmesinde teknik personele ödenmesi öngörülen hizmet zammının hangi miktarda ödeneceği hususunda emsal memurun örnek gösterilip emsal memura ne kadar ödeniyorsa bu işi yapan teknik işçinin de aynı miktarı alması hususunun belirtildiğini, hizmet zammı ödenecek olan işçilerin fiilen bu işi yapmalarının yeterli olduğunu, 657 ... Kanun'a tâbi işçilerle aynı vasfı taşımaları gibi bir şart koşulmadığını, fiilen teknik işlerin yaptırılması işbu işçilik alacağının ödenmesi için yeterli olduğunu, emsalden kastedilenin fiilen yapılan işin kendisi olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili; kanunda belirtilen zamanaşımı süresinin geçtiğini, davacının kadroya geçerken sulh ve feragatname imzaladığını, bu nedenle dava açamayacağını, davacının talep edebileceği bir ... bulunmadığını, işletilen faiz ve faiz türünün de hatalı belirlendiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının hizmet zammı alacağına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 696 ... Kanun Hükmünde Kararname ile 375 ... KHK'ya eklenen geçici 23 üncü madde, 6356 ... Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun 39 uncu maddesi, 657 ... Kanun'un 36 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davacı tarafa yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

23.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/10933, Karar No: 2013/16746, Tarih: 23.09.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/10933 E.  ,  2013/16746 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 04/10/2000 - 11/02/2010 tarihleri arasnıda Tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, davacının vergi mükellefiyetinin ticari değil zırai olduğundan bahisle 1479 sayılı Yasa kapsamındaki ... sigortalılığını iptal eden davalı Kurum işleminin iptali ile 4.10.2000-11.2.2010 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında zorunlu ... sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının 4.10.2000-11.2.2010 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 22.07.2006 tarihli giriş bildirgesi ile vergi kaydına istinaden 4.10.2000 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa kapsamında ... sigortalısı olarak tescil edildiği, 09.08.1994 tarihinden itibaren koyun keçi yetiştiriciliği faaliyetinden dolayı vergi mükellefi olduğu, davacının zırai kazanç sahibi olduğunun belirtildiği, davacının 14.06.1995 tarihinden itibaren Çubuk Ticaret Borsasına kayıtlı olduğu, davalı Kurum tarafından davacının vergi mükellefiyetinin ticari değil zırai olması gerekçesi ile 1479 sayılı Yasa kapsamındaki ... sigortalılığının iptal edildiği ve 01.03.2006 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa kapsamında Tarım ... sigortalısı olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır.

1479 sayılı Yasa'nın 3165 sayılı Yasa ile değişik 24.maddesinin II.fıkrasının (d) bendinde tarım işi yapanların sigortalı sayılmayacakları belirtilmiştir. 2926 sayılı Yasa'nın "tanımlar" başlıklı 3.maddesinin (b) bendinde de tarımsal faaliyette bulunanların kimler olduğu açıklanmış olup buna göre; "kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus yerlerde ekim, dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanları veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanları"n tarım işi yaptığı kabul edilmiştir.

Somut olayda, 22.07.2006 tarihli giriş bildirgesinde davacının mesleğinin besicilik olduğunun yazıldığı, davacının ... Vergi Dairesi tarafından gönderilen mükellefiyet belgesine göre koyun ve keçi yetiştiriciliği işi yaptığı ve ticari değil zırai kazanç sahibi olduğu belirtilmiş, davacı da canlı hayvan alıp baktığını beyan etmiş olup zırai kazancı olan davacının yaptığı iş tarım işidir. Davacının faaliyeti zırai nitelikte olduğundan yukarıda bahsi geçen 2926 sayılı ve 1479 sayılı Yasa hükümleri gereğince Tarım ... sigortalısıdır. Davacının Tarım ... sigortalısı kabul edilmesi gerekirken, davacının faaliyetinin 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olmayı gerektirdiğinden bahisle davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 23/09/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12891, Karar No: 2017/6636, Tarih: 21.09.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/12891 E.  ,  2017/6636 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacılar, yetim aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesilen ölüm aylıklarının kesilme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ve ...’ın kesilen ölüm aylıklarının kesilme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davacı mirasçılarına ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; Davacı ...’ın eşi ...’den 22/12/2011 tarihinde boşandığı, babasından dolayı yetim aylığı bağlandığı, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından tanzim edilen 23/10/2013 tarih ve DD/168 sayılı rapora göre davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, bu rapora dayanılarak davacının aylığının kesilerek, Kurumca 01/01/2012- 23/10/2013 tarihleri arası ödenen aylık tutarı ve işlemiş faizinin borç çıkarıldığı,yargılama sırasında davacı ...’ın 17/11/2015 tarihinde vefat ettiği, ... 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/1775 Esas, 2015/1760 Karar sayılı ilamından geride mirasçı olarak ..., ... bıraktığı, davacı vekilinin mirasçılardan aldığı vekaletnamesini sunmuş olduğu, anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. ...: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Tüm bu hususlar ve denetmen raporu içeriği, site yöneticisinin denetmene verdiği ilk beyanı, Mahkemede de dolaylı olarak beyanını teyit etmesi, hususları birlikte değerlendirildiğinde ...'ın ve eşinin, boşandıktan sonra birlikte yaşamaya devam ettikleri sabit olup 5510 sayılı yasanın 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 21/09/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.