muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/2215, Karar No: 2010/2867, Tarih: 13.04.2010

**5. Ceza Dairesi         2010/2215 E.  ,  2010/2867 K.**

**"İçtihat Metni"**

Reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsi münasebette bulunma suçundan sanık ...'in yapılan yargılanması sonunda; reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan mahkümiyetine dair, ... Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 03.04.2008 gün ve 2005/.... Esas, 2008/... Karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay’ca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Katılan ...'e daha evvel tebligat yapılan ". .... Mahallesi ... Caddesi No:68 .../..." adresi yerine daha evvel tebligat yapılamayan ve nakil alarak taşındığı anlaşılan ".... Mah. ... Sokak Yeni ... Sitesi A Blok Daire: 7 .../..." adresine 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 35. maddesine göre yapılan tebligatın usulsüz olduğu anlaşıldığından, kararın katılan ...'e usulüne uygun tebliği, ayrıca Yargıtay C.Başsavcılığınca düzenlenen ekli tebliğnamenin sanık müdafiine ve katılan ...'a tebliği ile tebellüğ belgelerinin, verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenmesinden sonra iade edilmek üzere incelenmeyen dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 13.04.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20171, Karar No: 2015/10020, Tarih: 10.06.2015

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2014/20171 E.  ,  2015/10020 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... İli ... İlçesi ... Köyü ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Bilirkişi kurulu tarafından değerlendirmeye alınan buğday, buğday samanı ve kavunun 2013 yılı itibariyle ayrı ayrı kuru ve sulu şartlarda dekar başına asgari ve azami verimine, kilogram başına ortalama toptan satış fiyatına ve dekar başına ayrıntılı üretim giderlerine (masrafları oluşturan kalemler ayrı ayrı yazılmak suretiyle) ilişkin veri listelerinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 10.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1236, Karar No: 2021/10391, Tarih: 28.12.2021

**9. Ceza Dairesi         2021/1236 E.  ,  2021/10391 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun cinsel istismarı (sanık ...), beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (sanıklar ... ve ...)

HÜKÜM : Sanıklardan ...’in çocuğun cinsel istismarı suçundan mahkumiyetine, ... ve ...’ın beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı eylemleri reşit olmayanla cinsel ilişki kabul edilerek bu suçtan mahkumiyetleri ile kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan beraatlerine

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle başvurunun muhtevası ve inceleme tarihine kadar getirilen kanuni düzenlemeler nazara alınarak dosya tetkik edildi, görüşüldü:

Muhakeme safahatını yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, iddia ve savunma ile tüm delillerin eksiksiz olarak kararda gösterildiği, hükmedilen cezalar nevi ve miktarları itibarıyla kanuni sınırlar içinde tayin edildiği gibi beraat hükümlerinin de dosya kapsamına uygun olduğu anlaşıldığından, O Yer Cumhuriyet Savcısı ve sanıklar müdafileri ile katılan mağdure vekilinin yerinde görülmeyen temyiz taleplerinin reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 28.12.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4228, Karar No: 2021/524, Tarih: 04.02.2021

**9. Ceza Dairesi         2020/4228 E.  ,  2021/524 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Tefecilik

Hüküm : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında tefecilik iddiası ile yapılan soruşturma sonucunda; Kartal C.Başsavcılığının 07/04/2010 tarih ve 2009/38042 sayılı soruşturma dosyası üzerinden kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, bu defa Marmara Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığının 27/12/2012 tarih ve 2012-A-2107/62 sayılı suç duyurusu raporuna istinaden tefecilik suçundan Kartal C.Başsavcılığınca 21/01/2013 tarihli iddianame ile kamu davası açıldığı anlaşılmakla, 5271 sayılı CMK'nın 172/2. maddesine göre kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe aynı fiilden dolayı kamu davası açılamayacağı, aynı Kanunun 173. maddesinde de kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz usulünün düzenlendiği, kovuşturma yapılmasına yer olmadığına ilişkin kararın tebliğ sonucu itiraz edilmeden kesinleşmesi veya itirazın mercince reddedilmesi halinde, yeni delil elde edilmeden açılan kamu davasında mahkumiyet kararı verilemeyeceği gözetilerek, kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair kararın şüpheli ve mağdur Hazineye tebliğ edildiğine dair tebligat parçalarının incelenen dosya içinde bulunmadığı nazara alınıp, tebligat yapılıp yapılmadığı ile bu kararın kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak, tebligat yapılmamış ise kovuşturma yapılmasına yer olmadığına ilişkin kararın suçtan zarar görene ve şüpheliye tebliği ile karara itiraz edilmesi halinde sonucuna göre Kartal C.Başsavcılığının 2009/38042 sayılı soruşturma dosyasının akıbeti araştırılıp tasdikli suretinin temininden sonra konusunun aynı olduğu ve kesinleştiğinin anlaşılması halinde bu eylem bakımından kamu davasının reddine karar verilmesi; anılan kararın kaldırılıp sanık hakkında iddianame düzenlenerek kamu davası açılması halinde ise davaların birleştirilmesi cihetine gidilmesi gerekirken eksik araştırma sonucu yazılı şekilde mahkumiyet karar verilmesi,

Kabule göre de;

TCK'nın 53/1 maddesinin 24/11/2015 tarih ve 29542 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 08/10/2015 tarih ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı kararındaki iptal edilen hususlar ile 15/04/2020 gün ve 13100 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun’un 10. maddesi ile 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinde yapılan değişikliklerin değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Suç tarihinin dosya kapsamına göre sanık lehine değerlendirme yapılarak 01/09/2010 tarihi olmasına rağmen gerekçeli karar başlığında 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 olarak yazılması,

Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK'nın 321. ve 326/son maddeleri uyarınca BOZULMASINA, 04/02/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/15775, Karar No: 2018/27136, Tarih: 13.12.2018

**22. Hukuk Dairesi         2018/15775 E.  ,  2018/27136 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılardan, ... Taahhüt Temizlik A. Ş ile ... vekilleri ve davalı .... Şti tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin davalı Kredi Yurtlar Kurumu ... Erkek Öğrenci Yurdunda temizlik hizmeti işlerini alan taşeron firmalar yanında 01.03.2005 tarihinden iş akdinin haksız, bildirimsiz ve tazminatsız feshedildiği 01.05.2013 tarihine kadar temizlik elemanı olarak çalıştığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Üniversite vekili, husumet ve zamanaşımı itirazında bulunup, diğer davalı ile aralarında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığını, müvekkilinin ihale makamı olduğunu, belirli süreli ihalelerle temizlik ve beslenme gibi hizmetlerini tamamen yüklenici firmaya devrettiklerini, yüklenicinin çalıştırdığı işçiler üzerinde doğrudan bir tasarruflarının olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalılardan ... Taahhüt Temizlik A.Ş. vekili, zamanaşımı itirazında bulunduğunu, davacının 01.01.2011-30.04.2012 tarihleri arasında kısa süre çalıştığını, kendilerinin bu süre ile sorumlu tutulabileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalılar ... ile ... davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalılar ... Taahhüt Temizlik A. Ş ve ... vekilleri ve davalı .... Şti temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalılar Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü ve ... Grup Ltd.Şti. ile ... Taahhüt A.Ş. nin aşağıdaki bendlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacının hizmet süresi uyuşmazlık konusudur.

Dosya içeriğine göre, davacının eğitim-öğretim döneminde açık olan öğrenci yurdunda temizlik görevlisi olarak çalıştığı, çalışma süresi boyunca yıl içinde belirtilen dönem için sigorta bildirimi yapıldığı, yaz aylarında eğitime ara verilmesi sebebi ile çalışmadığı dönemler olduğu anlaşılmaktadır. Açıklanan çalışma sistemi aralıklı çalışma olup davacının bildirilen sigorta prim gün sayısına göre hizmet süresinin tespit edilmesi gerekirken kesintisiz çalıştığının kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3- Kabule göre de , dava dilekçesinde "..." hasım gösterilmiş ise de anılan yurt müdürlüğünün tüzel kişiliği yoktur. Ancak dosya içeriğinden davanın Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından takip edildiği anlaşılmaktadır. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü 351 sayılı Kanun ile kurulmuş olup tüzel kişiliği vardır. Mahkemece bu husus değerlendirilmeden yurt müdürlüğü aleyhine hüküm kurulması ve karar başlığında davalı olarak gösterilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 13/12/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7147, Karar No: 2018/3988, Tarih: 26.04.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/7147 E.  ,  2018/3988 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Sanık ... hakkında 2007, 2008, 2009, 2010 ile 2012 takvim yıllarında sahte fatura kullanma suçlarından verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafii ve katılan vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; sanığın savunmasının suçlamayı kabul etmemesi karşısında, gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenebilmesi açısından;

a) Suçlara konu olan faturaları düzenleyen mükellefler hakkında varsa düzenlenmiş vergi inceleme raporlarının ilgili vergi dairesinden getirtilmesi,

b)Aynı mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığının araştırılması; dava açılmış ise, dosyalarının getirtilerek incelenmesi ve bu davayla ilgili belgelerin onaylı örneklerinin çıkartılarak dosya içine konulması,

c)Faturaları düzenleyen mükellef yetkililerinin, CMK'nın 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi; kendilerinden, sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kime verdiklerinin, sanığı tanıyıp tanımadıklarının ve faturaların verilmesi konusunda sanığın bir iştirakinin bulunup bulunmadığının sorulması,

d)Gerektiğinde, faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi için;

aa)Faturayı düzenleyen şirkete ait mal ve para akışını gösteren sevk ve taşıma irsaliyelerinin, teslim ve tesellüm belgelerinin, bedelinin ödendiğine ilişkin ticari teamüle uygun ve kanıtlama yeterliliği olan banka hesaplarının ve kasa mevcuduyla uyumlu geçerli belgelerin; faturaları kullananlara ait yeterli mal girişi veya üretimi olup olmadığına ilişkin belgelerin getirtilmesi,

bb)Daha sonra, faturaları düzenleyen ile kullanan mükelleflerin ticari defterleri ve belgeleri üzerinde karşılıklı bilirkişi incelemesi yaptırılması,

Sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hükümler kurulması,

3- Kabule göre;

a)Her takvim yılı içinde kullanılan faturaların ayrı suçları oluşturduğu, ancak aynı takvim yılına ait birden fazla fatura kullanılması halinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiği gözetilmeden hatalı değerlendirme ile hakkında "2007, 2008, 2009, 2010 ile 2012 takvim yıllarında sahte fatura kullanmak" suçlarından dava açılan sanığın eyleminin zircirleme şekilde tek suçu oluşturduğundan bahisle yazılı şekilde hüküm kurulması,

b)5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan haklardan sanığın sadece kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverilme tarihine kadar uygulanması gerektiğinin gözetilmemesinin Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

b)5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan haklardan sanığın sadece kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverilme tarihine kadar uygulanması gerektiğinin gözetilmemesinin Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görülmüş olduğundan, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, 26.04.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/23245, Karar No: 2015/234, Tarih: 15.01.2015

**21. Hukuk Dairesi         2014/23245 E.  ,  2015/234 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İş Mahkemesi

Davacı, kurum işleminin iptaline, Türkiye sigortalılık başlangıç tarihinin yurtdışında işe giriş tarihinin olduğunun tespitine, borçlanmayı 5510 sayılı yasanın 4/1- a maddesi kapsamında yapması gerektiğine ve kuruma başvuru tarihindeki prim tutarı üzerinden borçlanabileceğine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere ve özellikle davacının 23.02.2000 tarihinde Türk vatandaşlığından izinle çıktığı ve halen vatandaş olmadığı, davacının sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitini istediği 25.06.2001 tarihinde Türk vatandaşı olmaması nedeniyle sözleşmeden yararlanmasının mümkün bulunmadığı, ne var ki 14.12.1985-31.01.1986 tarihleri arasında gebelik/analık, 01.02.1986-31.10.1992 tarihleri arasında çocuk bakımı ve 25.06.2001 tarihinden itibaren de fiili çalışma nedeniyle sigorta kapsamında bulunduğu anlaşılmakla “çoğun içinde az da vardır“ kuralı gereğince 25.06.2001 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulünün mümkün olduğu anlaşılmakla davalı Kurumun yerinde olmayan tüm temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, 15.01.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1911, Karar No: 2013/3488, Tarih: 21.02.2013

**22. Hukuk Dairesi         2013/1911 E.  ,  2013/3488 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin davalı Üniversitenin Tıp Fakültesi Hastanesinde radyoloji teknisyeni olarak 01.01.2010-05.01.2012 tarihleri arasında çalıştığını, iş sözleşmesinin geçerli ve haklı bir neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı Üniversite vekili, davacının kendi işçisi olmayıp, işin ihale edildiği ihbar olunan ...Temizlik İnş. Gıda ve Kargo Dağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti işçisi olduğunu, ihbar olunan şirketin, hizmet alım ihalesi yüklenicisi olduğunu, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, davalı Üniversite ve ihbar olunan şirket arasında kanuna uygun asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulmadığı, hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olduğu, davacının iş sözleşmesinin feshinde geçerli sebebin bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Alt işveren işçisi tarafından, feshin geçersizliğine karar verilmesi istemiyle yalnızca alt işveren hakkında veya geçersizlik yahut muvazaa iddiasıyla sadece asıl işveren aleyhine açılan davalarda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayandığının belirlenmesine bağlı olarak, davalı olarak gösterilen kişinin işçinin gerçek işvereni olmadığının belirlenmesi halinde taraf sıfatı sorunu ortaya çıkmaktadır. Davanın taraf sıfatı yokluğu nedeni ile reddedilmesi halinde, gerçek işverene karşı açılacak davada işçi, çoğunlukla , işe iade davaları için öngörülen bir aylık dava açma süresini kaçırma tehlikesi ile karşılaşmaktadır. Böyle bir sonuç işçiyi mağdur edeceği gibi, bir aylık süre geçmemişse yeni bir dava açılmasını gerektirmesi nedeni ile usul ekonomisine de uygun düşmez. Gerek daha önce işe iade davalarına bakan Yargıtay 9. Hukuk Dairesince ve gerek Dairemiz tarafından davacının temsilcide yanıldığı veya taraf sıfatında maddi hataya düştüğü kabul edilmek suretiyle taraf değişikliği konusunda mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri

Kanunu’nun katı kuralları aşılarak sorun çözülmeye çalışılmıştır.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Kanunu’nun katı kuralları aşılarak sorun çözülmeye çalışılmıştır.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Öte yandan, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124. maddesinde kabul edilebilir yanılgıya dayanan iradi taraf değişikliği taleplerinin mahkemece kabul edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Ancak sözü edilen düzenlemede taraf değişikliğinin talep şartına bağlanması karşısında, hâkim tarafından bu hususta taraflara hatırlatmada bulunulması mümkün değildir. Bu nedenle talep olmadığı halde, taraf sıfatında maddi hataya düşüldüğünden söz edilmek suretiyle mahkeme kararının bozulmasına yönelik uygulamaya devam edilmesinin, kanunun belirtilen açık düzenlemesi karşısında, mümkün olmadığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Mahkemece verilecek hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ve şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu hallerde söz konusu olur (6100 sayılı HMK.m.59). Şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu hallerde oluşan dava arkadaşlığına denir (PEKCANITEZ Hakan/ATALAY Oğuz/ÖZEKES Muhammet, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, Ankara 2011, s.223). Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usulî işlemler birbirinden bağımsızdır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına yönelik re’sen yapılması gereken yargısal denetim, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve alt işverenin davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını zorunlu kılmaktadır. Aksince bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına ve 6100 sayılı Kanun’un 27. maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Buna göre, işe iade davalarına özgü olarak, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu davalarda, davalı taraf yönünden bir çeşit şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Görüldüğü üzere, bu çözüm tarzı hem işçi hem de işveren yönünde hukuka uygun maddî ve usûlî bakımdan her iki tarafın haklarını korumasını sağlayan bir çözümdür.

Böyle olunca, işe iade davasının yalnızca asıl işveren veya alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece, dava hemen reddedilmemeli, davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene davanın teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava usulden reddedilmelidir.

Taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esasına yönelik olarak yapılacak inceleme sonucunda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kanuna aykırı olarak kurulması veya muvazaaya dayanması nedeni ile feshin geçersizliğine yönelik karar gerçek işveren hakkında kurulmalı, geçersiz veya muvazaaya dayalı ilişkinin diğer tarafı hakkında sıfat yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmelidir. Ancak, 6100 sayılı Kanun'un 327. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca taraf sıfatı olmadığı halde davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltarak kendisine karşı dava açılmasına sebebiyet verdiği için, davanın sıfat yokluğu nedeni ile hakkındaki davanın reddine karar verilen taraf lehine vekalet ücreti takdir edilmemelidir.

1-Öncelikle, yargılama sırasında taraf teşkili usulüne uygun şekilde sağlanmamıştır. Yargılama sırasında dava alt işverene ihbar edilmiştir. Oysa uyuşmazlığın niteliği gereği, davanın alt işverene de yöneltilmesi gerekir. Davacıya davasını alt işverene yöneltmesi için imkan tanınarak taraf teşkili sağlanmalı, delillerin toplanmasıyla işin esasına girilmelidir.

2-Taraf teşkili sağlandıktan sonra, davacı işçinin hizmet süresi nazara alınarak, dosya arasında bulunmayan davalı ve alt işveren şirket veya şirketler arasındaki hizmet alım sözleşmesi, teknik ve idari şartnameler davalı Üniversiteden; iş yeri kayıtları ve işçi şahsi sicil dosyasıyla birlikte varsa fesih bildirimi alt işverenden celp edilmelidir.