muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/5069, Karar No: 2023/4570, Tarih: 29.03.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/5069 E.  ,  2023/4570 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

SAYISI : 2022/383 E., 2022/592 K.

DAVA TARİHİ : 25.11.2020

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... bünyesinde çalışmakta olduğunu, hizmet alım sözleşmesi kapsamında alt işveren şirketler yanında çalışmakta iken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) kapsamında davalı İdarede sürekli işçi kadrosuna atandığını, davacı alt işveren şirkette çalışırken toplu ... sözleşmesi ile asgari ücretin belli bir yüzde fazlası ücret ile çalışacağının hüküm altına alındığını, 696 sayılı KHK ile kadroya geçen davacı ile davalı İdare arasında yapılan ... sözleşmesinde de asgari ücretin belirli bir oran fazlasının ödeneceğinin belirlendiğini, ancak davalı İdare tarafından yüzdelik oran uygulamadan ödeme yapıldığını, davacıya ücretinin eksik yatırılması nedeniyle fark ücret alacakları bulunduğunu ileri sürerek ücret farkı, ilave tediye farkı, ikramiye farkı ve ... bayram ve genel tatil ücreti farkı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, kadroya geçiş sonrası Yüksek Hakem Kurulu kararı ile bağıtlanan toplu ... sözleşmesi dikkate alınarak ücretin belirlendiğini, hukuka aykırı uygulamanın söz konusu olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 07.10.2021 tarihli kararı ile; davacı ile davalı İdare arasında imzalanan belirsiz süreli ... sözleşmesinin 7 nci maddesinde davacının ücretinin asgari ücretin belirli bir oran fazlası olacağına dair düzenleme olduğundan hareketle belirsiz süreli ... sözleşmesinin ve toplu ... sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca yapılan hesaplama doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesinin 09.02.2022 tarihli kararı ile taraflar arasında imzalanmış belirsiz süreli ... sözleşmesinin ve uygulanan toplu ... sözleşmesinin ilgili hükümleri dikkate alındığında incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas bakımından hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 12.05.2022 tarihli bozma ilâmı ile; arabuluculuk son tutanak tarihinden sonraki talep dönemi için arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği dikkate alındığında bu dönem yönünden davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yapılan yargılama sonunda bilirkişi ek raporuna itibarla fark alacaklar hüküm altına alınarak arabuluculuk son tutanak tarihi ile hesaplamaya esas alınan dava tarihi arasında kalan talep dönemi yönünden davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; Bakanlık uygulaması yerinde olduğundan dava konusu taleplerin reddi gerektiğini, ücretin düşürülmesi söz konusu olmadığından davacının dava dilekçesinde talep ettiği alacaklara hak kazanamayacağını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; arabuluculuk dava şartı gerçekleşmeyen dönem yönünden nasıl bir karar verilmesi gerektiğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4857 sayılı ... Kanunu'nun 22 ve 34 üncü maddeleri, 696 sayılı KHK ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23 üncü madde, 7036 sayılı ... Mahkemeleri Kanunu'nun 3 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4857 sayılı ... Kanunu'nun 22 ve 34 üncü maddeleri, 696 sayılı KHK ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23 üncü madde, 7036 sayılı ... Mahkemeleri Kanunu'nun 3 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

29.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/11370, Karar No: 2009/14842, Tarih: 15.10.2009

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2009/11370 E.  ,  2009/14842 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki orman kadastrosuna itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı gerçek kişi vekilleri tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı ... ... 02.11.1998 tarihli dilekçesiyle murisi adına kayıtlı eski tarihli tapu kaydı kapsamında kalan ... Köyü, ... mevkiinde bulunan 30668 m2 yüzölçümündeki taşınmazın orman ile ilgisi olmadığı ve ... köyü idari sınırları içinde olduğu halde, ... köyünde 1990 yılında yapılıp, kesinleşen orman kadastrosu sınırları içinde bırakıldığını, yasaya aykırı bu işlemin iptalini istemiş, yargılama sırasında Nisan 1322 tarih ve 37 sıra numaralı tapu kaydı çevrisi fotokopisine dayanmıştır.. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı gerçek kişi vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, tapu kadına tutunularak on yıllık sure dahi geçtikten sonar açılan orman kadastrosuna itiraz niteliğindedir.

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve orman kadastro tutanak ve haratilarının uygulanmasına dayalı araştırma inceleme ve keşif sonucu düzenlenen uzman bilirkişi ve ... elemanı bilirkişi rapor ve krokileriyle çekişmeli taşınmazın ... Köyü sınırları içinde olduğu, 1946 yılında yapılap kesinleşen orman kadastrosunda orman olarak sınırlandırıldığı, bu işleme karşı hem 6 aylık hemde 10 yıllık itiraz ve dava süresinin, başka deyişle hak düşürücü sürelerin geçtiği, bir an için, taşınmazın ... Köyünde bulunduğu ve ... Köyünde yapılan orman kadastrosunun, ... Köyünde ilan edilmediği, bu nedenlede bir hüküm ifade etmediği kabul edilse dahi, taşınmazın ... Köyü orman kadastrosu çalışma alanı sınırları içinde olmadığı, kaldı ki, davac tarafın davayı zilyetliğe dayanarak açtığı sonradan tutunulan tapu kaydının dört yönden orman ile çevrili çekişmeli parseli kapsadığı söylenemeyeceği, tapu kaydı maliki ile davacı arasında kayden bağ kurulmadığı gibi, kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları içinde kalmakla hukuken değerini yitirdiği, tapu kaydı maliklerinin orman kadastrosu sınrıları içinde kaldığı 1946 yılından onra taşınmazın aynına yada bedeline yönelik bu güne kadar bir dava açmadıkları. Taşınmazın bir bölümünün üzerinde buğday ekili olsa da, orman içinde yer alan ve büyük bölümü orman ağacı ve makilerle kaplı devlet ormanı olduğu buğday ekildiğ söylenen ... bir bölümünün de orman içi açıklığı durumunda olduğu, bu tür yerlerin özel mülkiyete konu teşkil edecek biçimde tapuya kayıt edilemeyeceği de gözetelirek, davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığına gore, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 15/10/2009 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/36, Karar No: 2013/21983, Tarih: 12.12.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/36 E.  ,  2013/21983 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dava Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece; yasal zorunlu unsur içermediği gerekçesi ile dava dilekçesinin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Somut olayda; davacı kurum vekili, Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptalini talep etmiş ise de; dava dilekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı kurum ile davalı arasında gerçekleştirilen abonelik sözleşmesi nedeniyle; davacı kurum tarafından alınan ve faturaya yansıtılan, kayıp-kaçak bedeli, PSHS okuma bedelinin davalıdan alınıp alınmayacağı konusunda oluşan muarazanın (çekişmenin) giderilmesi talep edilmektedir.

Hukuk Genel Kurulunun 2004/13-417 Esas- 2004/442 sayılı kararında da açıklandığı üzere; bir sözleşme ilişkisi sırasında taraflardan birince yaratılmış bir muarazanın önlenmesi istemiyle açılan davalar, usul hukuku anlamında, eda davası niteliğindedir. Zira, bu tür davalarda, hem muarazanın varlığının tespiti ve hem de onun meni talep edilir.

Davanın açıklanan bu niteliği gözetildiğinde dava değerinin dava dilekçesinde gösterilmesinin zorunlu olmadığı kabul edilmelidir.

Şu halde; taraflar arasındaki sözleşme feshedilmediğine ve görülmekte olan davada, davacı, davalının davaya konu işlemle sözleşme ilişkisine yönelik bir muaraza yarattığını ileri sürdüğüne göre, mahkemece yapılması gereken iş; Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararı bir delil olarak değerlendirilerek, esasa girişilmek suretiyle, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ve taraflarca bildirilip toplanan diğer deliller çerçevesinde uyuşmazlığın değerlendirilmesi, dolayısıyla, ortada önlenmesi gereken bir muaraza bulunup bulunmadığının, belirlenmesi ve ortaya çıkacak uygun hukuki sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekir.

Hal böyle olunca; mahkemece bu yönde bir uygulama yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı tarafın temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde davacıya iadesine, 12.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/624, Karar No: 2023/849, Tarih: 20.09.2023

**Hukuk Genel Kurulu         2022/624 E.  ,  2023/849 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/73 E., 2022/217 K.

KARAR : Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 23.11.2021 tarihli ve

2020/5691 Esas, 2021/6489 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki esere tecavüzün men'i ve ref'i ile tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353/1-b/1 maddesi gereğince esastan reddine; davalı vekilinin katılma yoluyla vekâlet ücretine ilişkin istinaf başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili ile dava dışı ... ... Yapı İnş. ve Doğ. San. Ltd. Şti. arasında Rize ilinde inşa edilecek olan binanın mimari proje ve sair işlerinin yapılmasına dair sözleşme akdettiğini, bu sözleşme gereğince müvekkili şirketin yetkilisi ve aynı zamanda mimarı olarak çalışan ... ... ... tarafından mimari proje hazırlanarak gerekli izin ve ruhsat işlemlerinin yapıldığını, bu süreç devam ederken dava dışı şirketin müvekkiliyle olan sözleşmesini sonlandırarak davalı ile aynı iş için sözleşme yaptığını, davalının ise müvekkiline ait mimari projenin hazırlandığı dönemde müvekkili bünyesinde mimar olarak çalıştığını, ancak daha sonra ayrıldığını, müvekkili bünyesinde çalışırken elde ettiği proje üzerinde küçük değişiklikler yaparak dava dışı şirkete kendi eseri olarak sunduğunu, dava dışı şirket tarafından bu proje kullanılarak inşaata başlandığını, bu hâliyle müvekkilinin mimari projeden kaynaklı mali haklarına tecavüz edildiğini ileri sürerek davalı tarafından dava dışı şirkete sunulan projenin müvekkiline ait olduğunun tespitiyle davalının müvekkiline ait projeyi kullanmasının men ve ref'ine, mimari projenin müvekkiline iadesine, davalının müvekkiline ait projeyi kullanması nedeniyle elde ettiği kazancın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili ile dava dışı şirket arasında yapılan sözleşme gereğince dava dışı şirketin talepleri doğrultusunda müvekkili tarafından sıfırdan yeni bir proje çizildiğini, söz konusu projenin tamamen yeni ve bağımsız bir proje olduğunu, bu projenin hazırlanması sırasında hiçbir şekilde davacıya ait projeden istifade edilmediğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.09.2019 tarihli ve 2017/224 Esas, 2019/301 Karar sayılı kararı ile; gerek bina sınırları, kat planlarındaki tasarım şekli, mekânların konumları, büyüklükleri, aks aralıkları gerekse çizim tekniği ve kalem kalınlıkları, proje aks ve ölçü tekniği, tefrişlerin biçimi, pencere büyüklükleri birlikte değerlendirildiğinde her iki mimari projenin birbirinden farklı projeler olduğu, birebir benzerlik bulunmadığı ve dava dışı şirket tarafından kullanılan yapı ruhsatına esas mimari projenin davacıya ait mimari projeye tecavüz teşkil etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.02.2020 tarihli ve 2020/120 Esas, 2020/149 Karar sayılı kararı ile; dava konusu mimari projelerin her ikisinin de dava dışı şirket tarafından aynı yerde yapılacak bina için verilen sipariş üzerine çizildiği, her iki projede de eser sahibinin hususiyetini barındıran unsurların çok az olduğu, projelerin kâr amacı güdülerek yapılan apartman inşaatı için çizilmiş olması nedeniyle gerek birbirlerine gerekse aynı neviden başka projelere benzer unsurlar taşımasının mümkün olduğu, bilirkişi raporunda belirtilen farklılıklar ve dinlenilen tanık beyanları gereğince davacı vekilinin iddialarının sübut bulmadığı, Dairece dava konusu projeler üzerinde yapılan değerlendirmelerde de aynı sonuca ulaşıldığı, dolayısıyla davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine; davalı vekilinin katılma yoluyla vekâlet ücretine ilişkin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre eserden ... mali hakka tecavüzün tespiti, men ve ref’i ile elde edilen maddi kazancın iadesi istemlerine ilişkindir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre eserden ... mali hakka tecavüzün tespiti, men ve ref’i ile elde edilen maddi kazancın iadesi istemlerine ilişkindir.

Dosyadaki belgelerden, davacı şirket vekilinin üçüncü kişi ... ... Ltd.’nin Rize ilinde inşa edeceği binanın başta mimari avan projesi olmak üzere, uygulama, statik, elektrik, makine, peyzaj projeleri ile zemin etüdlerinin yapılarak teslimi konusunda anlaştıkları, davacı şirket çalışanlarının hazırladığı ön projenin Rize Belediyesi İmar Müdürlüğüne sunulduğu, bilahare Belediye tarafından istenilen eksikliklerin de tamamlanarak ön proje onayının alındığı, sonrasında uygulama projelerinin de hazırlanarak yapı denetim firması aracılığıyla Belediye’ye sunulduğu, ancak mal sahibinin talebi üzerine mimari projenin 27.10.2016 tarihinde ön proje ve eklerinin iade edildiği, 27.12.2016 tarihinde ise Yapı Denetim Firması tarafından proje müellifi değişikliği nedeniyle mevut müellifin (... ...) sistem düşürüldüğü, 13.03.2017 tarihinde ise davalı ... gözüken mimari proje için ruhsat alındığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın temeli, davalı ... tarafından Belediye’ye sunulan mimari projenin, daha önce davacı şirket çalışan ... ... tarafından hazırlanarak Belediye’ye sunulan mimari proje ile aynı olup olmadığı ve bu projeden intihal suretiyle oluşturulup oluşturulmadığı hususuna ilişkindir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na 21.02.2001 tarih ve 4630 sayılı Kanun ile eklenen 1/B maddesi uyarınca eser korumasının iki temel koşulu bulunmaktadır. Bunlardan ilki uyarınca, ancak kanunda sayılan fikir ve sanat mahsulleri eser sayılabilecektir. Diğer temel koşul ise, tüm eserlerin sahibinin hususiyetini yansıtması koşuludur.

Kanunun 2/1. maddesinin 4. bendi uyarınca, sanatsal ve estetik unsuru bulunmayan “her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, her çeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri” ilim ve edebiyat eserleri kapsamında sayılmıştır. Öte yandan Kanun’un 4/1. maddesinin 3. bendi uyarınca da estetik değere sahip mimarlık eserleri güzel sanat eserleri arasında sayılmıştır.

Kanunun 2/1. maddesinin 4. bendi uyarınca, sanatsal ve estetik unsuru bulunmayan “her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, her çeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri” ilim ve edebiyat eserleri kapsamında sayılmıştır. Öte yandan Kanun’un 4/1. maddesinin 3. bendi uyarınca da estetik değere sahip mimarlık eserleri güzel sanat eserleri arasında sayılmıştır.

Bir mimari projenin ilim ve edebiyat eseri niteliğinde bir eser sayılması için her şeyden önce projenin de nitelik itibariyle FSEK 1/B maddesi hükmü uyarınca “sahibinin hususiyetini yansıtma” özelliğini yansıtması gerekir. Mimari projeler; ön (avan) proje, kesin proje ve uygulama projelerinden oluşur (G. Sefa Doğrul, Mimari Fikri Eser Kavramı ve Unsurları, Ankara-2013, s.84-85). Bu projelerin bazılarının müellifleri aynı veya farklı olabilir. Ya da tüm projelerin bir mimarlık şirketi tarafından üstlenilmesi söz konusu olabilir Bu bağlamda her bir projenin yekdiğerinden ayrı şekilde korunması mümkündür. Mimari projelerde hususiyet daha çok binanın görünen yüzünü ve genel şeklini ortaya koyan avan (ön) projelerin şekil ve muhtevasında ortaya çıkar.

Bir mimari projedeki orijinallik (sahibinin hususiyetini yansıtma), bir başkası tarafından meydana getirilseydi bu projenin aynı şekilde yapılıp yapılmayacağında gizlidir. Diğer bir anlatımla, aynı arazi parçası üzerine çizilen söz gelimi, beş katlı bir bina projesinin beş ayrı mimara ayrı ayrı çizdirilmesi halinde hepsinin aynı projeyi çizecek olması halinde ortada sahibinin hususiyetini yansıtan bir eserden ve FSEK anlamında bir eser korumasından söz edilemeyecek, şartları varsa iş ürünlerinin taklidi manasında haksız rekabet koruması gündeme gelebilecektir. Şayet her bir mimarın aynı alana farklı farklı proje çizmeleri söz konusu ise bu defa hususiyetten, yani herkes tarafından vücuda getirilemeyen yaratıcı düşünceden ve FSEK anlamında eser korumasından söz etmek gerekecektir. Bu anlamda önemli olan eserin çok üstün vasıflara sahip olması değil özgün ve yaratıcı bir hayal gücünün ürünü olmasıdır (Ernst Hirsch, Fikri Say, İst.-1943, s.12). Ancak ortaya çıkan mahsullerde çok yüksek bir yaratıcılık ve hayal gücü de aramamak gerekir. Önemli olan temel kriter, herkesin aynı eseri ortaya koyamamasıdır. Orijinalliğin eserin bütününde olması şart olmayıp, nispi nitelikte orijinallik de yeterlidir (H. Arslanlı, Fikri Hukuk II, İst-1954, s.7). Önceki eserden bağımsız bir mimari projeden bahsedebilmek için, sonraki müellifin kendi fikri emek ve çabasıyla öncekinden bağımsızlaşacak ölçüde yeni yaratıcı düşünceyi ortaya çıkarması gerekir. Nitekim önceki eser temel alınarak kapı, pencere yükseklikleri, daire, oda ve balkon ölçü ve sayılarındaki oynamalar, tek başına sonraki eseri bağımsız ve farklı bir eser haline getirmez.