muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/9969, Karar No: 2011/10676, Tarih: 18.10.2011

**4. Hukuk Dairesi         2010/9969 E.  ,  2011/10676 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vd. vekili Avukat ... tarafından, davalı ... vd. aleyhine 08/01/2009 gününde verilen dilekçe ile trafik kazası nedeniyle tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 20/04/2010 günlü kararın Yargıtayda duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 18/10/2011 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine taraflardan kimsenin gelmediği görüldü, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davacıların diğer temyiz itirazlarına gelince; dava, trafik kazası nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece dava kısmen kabul edilmiş kararı davacılar temyiz etmişlerdir.

Davacılar, desteklerinin kullandığı motorsiklete davalının aracıyla çarpması sonucu destek öldüğünden manevi tazminat da istemişlerdir.

Davalı taraf, desteğin aniden tali yoldan çıktığını, olayı önleyemediğini, ceza davasının beklenmesi gerektiğini istemin fahiş olduğunu ve hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğini savunmuştur.

Yerel mahkeme, davacı eşin 30.000,00 TL. olan manevi tazminat isteminin 2.500,00 TL.lik, davacı çocukların 15.000,00'er TL. olan manevi tazminat istemlerinin 1.500,00'er TL.lik kısmını kabul etmiştir.

Borçlar Yasası'nın 47. maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.

Somut olayın gelişimi, tarafların kusur durumu olayın meydana geldiği tarih ve yukarıda anılan ilkeler birlikte gözetildiğinde hüküm altına alınan manevi tazminatlar azdır. Bu nedenle yerel mahkemece davacılar yararına daha üst düzeyde manevi tazminatlara hükmolunmak üzere kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) nolu bentte gösterilen nedenlerle davacılar yararına BOZULMASINA, davacıların diğer temyiz itirazlarının yukarıda (1) nolu bentte gösterilen nedenlerle reddine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 18/10/2011 gününde oybirlğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/18569, Karar No: 2014/2940, Tarih: 20.02.2014

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/18569 E.  ,  2014/2940 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu ... köyü 1934 parsel sayılı taşınmaz ile emsal alınarak incelenen ... Köyü 3081 parsel sayılı taşınmazların bağlı bulunduğu cadde veya sokak için 2011 yılı itibariyle belediyece emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen asgari m² fiyatlarının ve emlak bildirimlerinin belediye başkanlığından,

2-Dava konusu .... köyü 1934 parsel sayılı taşınmazın 03.05.2011 olan değerlendirme tarihi, emsal alınarak incelenen ... Köyü 3081 parsel sayılı taşınmazın 15.03.2010 olan satış tarihi itibariyle; imar uygulaması sonucu oluşan imar parseli olup olmadıklarına ve imar uygulaması görmüşlerse düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediğine ilişkin belgelerin belediye imar ve tapu müdürlüklerinden,

3-Dava konusu taşınmaza emsal alınarak incelenen ... köyü 3081 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmede esas alınan 15.03.2010 satış tarihi itibariyle resmi satış akit tablosunun (alıcı, satıcı ve satış bedelini gösteren) onaylı örneklerinin ve bu taşınmazın son maliklerini gösterir tapu kaydının tapu müdürlüğünden,

4-Değerlendirme tarihi olan 03.05.2011 gününden önce; dava konusu taşınmazın kesinleşmiş 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içinde bulunup bulunmadığı, bu tarih itibariyle kesinleşmiş imar planı içinde olmadığının anlaşılması halinde, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber, belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadığı, özellikle etrafının meskûn olup olmadığı, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca bu plan kapsamına alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezlerine mesafesi, altyapı hizmetlerinden yararlanma ve ulaşım olanakları, kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma olasılıkları vs. hususlarının belediye başkanlığından,

Sorulup, alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından, sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 20.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/5029, Karar No: 2020/1753, Tarih: 03.03.2020

**2. Hukuk Dairesi         2019/5029 E.  ,  2020/1753 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-kadın tarafından temyiz edilerek; temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmekle; duruşma için belirlenen 03.03.2020 günü temyiz eden davacı ... vekili Av. ... ve karşı taraf davalı ... ... vekili Av. Canberk Akdoğan geldiler. Gelenlerin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı kadın tarafından evlilik birliğinin sarsılması nedenine dayalı olarak boşanma davası açılmış; ilk derece mahkemesince 14.10.2016 tarih, 2015/507 esas ve 2016/1747 sayılı ilk kararla, boşanmaya sebebiyet veren olaylarda erkeğin tam ve ağır, kadının ise kusursuz olduğu kabul edilerek, davanın kabulü ve ferilerine ilişkin hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesinin bu kararı, davalı erkek tarafından 14.04.2017 tarihli istinaf dilekçesi ile; “Boşanma bölümü istinaf edilmeksizin” kusur belirlemesi, nafakalar, tazminatlar ve velayetlere yönelik istinaf edilmiştir. Bu haliyle; davalı erkek tarafından kararın boşanma bölümü istinaf edilmeyerek, taraflar açısından boşanma bölümü kesinleşmiştir. İtiraz üzerine inceleme yapan bölge adliye mahkemesi; 14.11.2017 tarih, 2017/915 esas ve 2017/1294 sayılı kararı ile ilk derece mahkemesinin itiraza konu kararını, HMK m. 353/l-a maddesi uyarınca; dosyada belirlenen eksikliklere uygun şekilde işlem yapılmak üzere HMK m. 362 gereğince kesin olarak karar vermiştir.

İlk derece mahkemesince; bölge adliye mahkemesinin belirlediği eksiklikler yönünden yapılan ikinci yargılama sonucunda, 14.11.2018 tarih, 2018/349 esas ve 2018/156 sayılı kararla yeniden, boşanmaya sebebiyet veren olaylarda erkeğin tam ve ağır, kadının ise kusursuz olduğu kabul edilerek, kadının boşanma davasını kabulü ve ferilerine ilişkin hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesinin bu kararı, davalı erkek tarafından 07.02.2019 tarihli istinaf dilekçesi ile “Kusur belirlemesi, nafakalar, tazminatlar ve velayetlere” yönelik istinaf edilerek, ilk derece mahkemesince verilen hükmün hukuka ve yasaya aykırı olduğu itirazıyla kararın kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmiştir. İtiraz üzerine inceleme yapan bölge adliye mahkemesi; davalı erkeğin istinaf talebinin kabulü ile, 14.05.2019 tarih, 2019/897 esas ve 2019/921 sayılı kararı ile ilk derece mahkemesinin itiraza konu kararını, HMK m. 353/l-b/2. maddesi uyarınca tümüyle kaldırılmasına ve kadının boşanma davasının reddine karar vermiştir.

Bölge adliye mahkemesinin kararı davacı kadın tarafından temyiz edilmiştir. Bölge adliye mahkemesince yapılan ikinci yargılamada; davalı erkeğin 14.04.2017 tarihli ilk istinaf dilekçesinde, ilk derece mehkemesinin boşanma bölümünü istinaf etmeyerek taraflar açısından boşanma bölümünün kesinleştiği gözetilmeksizin, kadının davasının reddine dair hüküm tesisi doğru olmamıştır. O halde; bölge adliye mahkemesince yapılması gereken iş, davalı erkeğin 06.02.2019 tarihli istinaf dilekçesinde yazılı itirazları üzerinden inceleme yapılarak, sonucu uyarınca karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma sebebine göre diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, duruşma için takdir olunan 2.540 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, dosyanın ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi.03.03.2020 (Salı)
Yargıtay — Esas No: 2011/14468, Karar No: 2012/777, Tarih: 12.01.2012

**8. Ceza Dairesi         2011/14468 E.  ,  2012/777 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Suça konu taşınmazın kadastro tespiti sırasında 1090 parsel numarası ile ham toprak vasfında hazine adına tapuya tescil edilmesi, dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre suça konu taşınmazın kıyı ve sahil şeridinde bulunmaması nedeniyle mevcut kanıtları değerlendirip gerektirici nedenleri açıklanmak suretiyle TCK.nun 154/1. maddesinde yazılı suçun unsurlarının gerçekleşmemesi nedeniyle verilen beraat kararında bir isabetsizlik görülmediğinden katılan vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün (ONANMASINA), 12.01.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3283, Karar No: 2013/5441, Tarih: 06.05.2013

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2013/3283 E.  ,  2013/5441 K.**

**"İçtihat Metni"**

Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından sanık ...'in yapılan yargılaması sonunda; atılı suçlardan mahkûmiyetine dair ... Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 14.09.2012 gün ve 2011/339 Esas, 2012/198 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın eylemi sonucunda mağdurun ruh sağlığının bozulduğuna dair ve olayın üzerinden 6 ay geçtikten sonra ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalından alınan 09.05.2012 tarihli raporun Adli Tıp Kurumu Kanununun 7, 23/B ve 31. maddeleri gereğince usulüne uygun teşekkül eden bir heyet tarafından düzenlendiği ve içeriğinin de bilimsel verilere uygun ve hükme esas alınmaya yeterli olduğu anlaşıldığından tebliğnamedeki bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiillerin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan, sanık müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 06.05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1139, Karar No: 2016/5212, Tarih: 28.04.2016

**17. Hukuk Dairesi         2016/1139 E.  ,  2016/5212 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R-

Davacı vekili; müvekkiline ait araca, davalı ... Belediye Başkanlığının işleteni, diğer davalı ...' ün sürücüsü ve diğer davalı ...Ş.' nin de trafik sigortacısı olduğu otobüsün arkadan çarpması sonucu araçta hasar meydana geldiğini ve ... 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/5 D. İş sayılı dosyası üzerinden bilirkişiye tespit ettirdiklerini belirterek şimdilik 3.000,00 TL değer kaybı, 450,00 TL araç mahrumiyet zararı ve 697,00 TL delil tespiti gideri olmak üzere toplam 4.147,00 TL nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili harçlandırdığı ek dava dilekçesi ile; 3.000,00 TL olan değer kaybını 4.000,00 TL ye çıkarmıştır.

Davalı sürücü ...; kazanın olmasında sürücü olarak kendisinin bir kusurunun olmadığından ve talep edilen miktarların fahiş olduğundan bahisle hakkındaki davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili; kazanın olmasında sürücünün kusurunun olmadığından ve talep edilen miktarların fahiş olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna göre, davanın kısmen kabulü ile davalı ...nin delil tespiti ile ilgili giderlerden sorumlu olmaması kayıt ve şartıyla 4.000,00 TL otomobildeki değer kaybı, 450,00 TL tamir süresince araçtan mahrum kalınması tazminatı ve 534,90 TL delil tespiti gideri olmak

üzere toplam 4.984,90 TL'nin dava tarihi olan 30/03/2015 tarihinden itibaren yıllık %9 ve ileride değişmesi halinde değişen oranlarda hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine. Davacının fazlaya ilişkin 162,10 TL lik delil tespiti gideri talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı ... Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranına ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre davalı ... Belediye Başkanlığı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 255,02 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı ... Belediye Başkanlığı'ndan alınmasına 28.4.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2749, Karar No: 2020/4608, Tarih: 12.10.2020

**2. Hukuk Dairesi         2020/2749 E.  ,  2020/4608 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı-karşı davacı erkek tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalı-karşı davacı erkeğin aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazları yersizdir.

2-Tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine, günün ekonomik koşullarına göre davacı-karşı davalı kadın .yararına takdir edilen yoksulluk nafakası çoktur. Mahkemece Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesi de dikkate alınarak daha uygun nafakaya hükmedilmesi gerekir. Bu yönler gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple temyiz edilen bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararının KALDIRILMASINA, ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğinin ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. 12.10.2020 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2010/6163, Karar No: 2012/5622, Tarih: 12.03.2012

**4. Ceza Dairesi         2010/6163 E.  ,  2012/5622 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Tehdit, yaralama

HÜKÜM : Hükümlülük

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

A-Yaralama suçlarına ilişkin kararda öngörülen cezaların nitelik ve niceliğine göre hüküm tarihi itibariyle hükmün temyiz edilemez olduğu, anlaşıldığından, 5320 sayılı Yasanın 8/1 ve 1412 sayılı CMUK'nun 317.maddesi uyarınca sanık ...'nun tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ İSTEĞİNİN REDDİNE,

B-Tehdit suçundan kurulan hükmün incelenmesine gelince;

Başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak,

1-Sanığın, eşi olan mağdurla tartıştığı sırada eline bir bıçak alarak herhangi bir tehdit sözü söylemeden mağdurun üzerine yürürken araya giren tanık ... tarafından engellenip bıçağın elinden alındığı anlaşıldığından, bu eylemin ne suretle tehdit suçunu oluşturduğu kanıtlara dayalı olarak tartışılıp gösterilmeden ve de eylemin yaralamaya teşebbüs suçunu oluşturup oluşturmayacağı değerlendirilmeden yetersiz gerekçe ile yazılı biçimde mahkumiyet kararı verilmesi,

2-5237 sayılı TCY'nın 53/1-(c) bendinde yer alan hak yoksunluğunun sanığın kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından koşullu salıverme tarihine kadar, diğer kişilere karşı belirtilen yetkiler yönünden ve 53/1-a, b, d, e bentlerindeki hak yoksunlukları bakımından mahkum olunan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar geçerli olacağının gözetilmemesi,

Yasa aykırı ve sanık ...'nun temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamamın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 12.03.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12957, Karar No: 2017/7710, Tarih: 12.10.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/12957 E.  ,  2017/7710 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, Kurumca gönderilen borç bildirim belgesinin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; Mahkemece “...davacının 27/09/2012 tarihine kadar yapılan ödemelerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, yeniden evlenme tarihinden sonra 17/10/2012 tarihinde 743,60 TL lik ölüm aylığı ödemesinin yersiz olduğu anlaşıldığından 29.724,52 TL ve işlemiş faizi yönünden davacının borçlu olmadığının tespitine” karar verildiği, davacı ... 'in eşi ... ‘ten 02/01/2008 tarihinde boşandığı, 27/09/2012 tarihinde eski eşiyle tekrar evlendiği, 1973 yılında vefat eden babasından dolayı yetim aylığı aldığı, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından tanzim edilen 11/08/2014 tarih ve 120 sayılı rapora göre davacı ve boşandığı eşinin boşandıkları dönemde birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, bu rapora dayanılarak davacının aylığının kesildiği, Kurumca 17/10/2008-16/112012 tarihleri arasında ödenen 30.468,12 TL aylık tutarı ve işlemiş faizinin borç çıkarıldığı , anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir.Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.