muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/12010, Karar No: 2021/1587, Tarih: 16.02.2021

**12. Ceza Dairesi         2017/12010 E.  ,  2021/1587 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : 2863 sayılı Kanuna Aykırılık

Hüküm : Beraat

2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan sanıkların beraatlerine ilişkin hüküm, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

... adına katılma talebinde bulunulduğu ve katılma kararı bu yöndeki dilekçeye istinaden verildiği halde, gerekçeli kararda Kütahya İl Kültür Müdürlüğü’nün katılan olarak gösterilmesi, mahallinde düzeltilebilir yazım yanlışlığı olarak değerlendirilmiştir.

Olay günü saat 20:00 sıralarında kolluk kuvvetlerine yapılan telefon ihbarında, İdrisini Mevkiinde şüpheli bir aracın bulunduğunun bildirilmesi üzerine, tanık köy muhtarı ... ile olay yerine giden kolluk kuvvetleri tarafından sanıkların, İdrisini Mevkiinden köye doğru inerken kendi aralarında dedektör ile aramanın daha sağlıklı olacağı yönünde konuştuklarının duyulduğu ve ellerinde 2 adet kürek, 1 adet kazma, 1 adet çekiç, 1 adet akü, 1 adet kablo ve led lamba olduğunun görüldüğü, çevrede yapılan incelemede, daha önce kazılmış olan yerlerin su ile dolu olduklarının belirlendiği, Kütahya Müze Müdürlüğü’nün 19/03/2015 tarihli cevabi yazısında, kazı yapılan yerin 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli yerlerden olmadığının belirtildiği, sanıkların aşamalarda değişmeyen ve birbiriyle uyumlu savunmalarında, sanık ...’ın rüyasında davaya konu yeri gördüğünü ve diğer sanıklara olay mahalline gidip bakmayı teklif ettiğini, ele geçirilen malzemeleri kendilerini korumak için yanlarına aldıklarını, kesinlikle kazı yapmadıklarını beyan ettikleri anlaşılmakla, mahkemece, “sanıkların ellerinde bulunan kazma ve küreğin çamurlanmamış olduğu, kaldı ki çetin geçen kış mevsiminin şubat ayının üçüncü gününde, gece vakti kazma ve kürekle kazı yapmanın hayatın olağan akışına uygun olmadığı, İdrisini Mevkiinde bulunan çukurların daha önceden kazılmış ve içlerinin su dolu olduğu, sanıkların herhangi bir kazma eyleminde bulunmadan dönmeye başlamaları nedeniyle, kazı yapmayı düşünseler bile gönüllü olarak eylemlerinden vazgeçtiklerinin kabulünün gerektiği” şeklindeki gerekçeyle sanıkların beraatlerine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından,

Yapılan yargılama sonunda, yüklenen eylemin sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılan vekilinin, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA; 16/02/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/24746, Karar No: 2016/16106, Tarih: 21.04.2016

**19. Ceza Dairesi         2015/24746 E.  ,  2016/16106 K.**

**"İçtihat Metni"**

Beyandan sonra mal ve kazançta artışı bildirmemek suçundan sanık ...'ın, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun 339. maddesi uyarınca 1 aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılmasına dair ...İcra Ceza Mahkemesinin 25/04/2013 tarihli ve 2013/35 esas, 2013/132 sayılı kararı aleyhine Adalet Bakanlığının 28/10/2014 gün ve 63908 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekindeki dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 07/11/2014 gün ve KYB. .... sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun "Sonradan kazandığı malları veya kazancında ve gelirinde vaki tezayütleri bu Kanun mucibince bildirmeye mecbur olan borçlu makbul bir mazereti olmaksızın yedi gün içinde icra dairesine taahhütlü mektupla veya şifahi surette bildirmezse ve bu mal veya kazancı asıl veya bedel itibariyle mevcut olduğu takdirde, on gün; mal veya kazancını asıl veya bedel itibariyle makbul bir sebep olmaksızın elden çıkarmışsa, bir aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır." şeklindeki 339/1. maddesi nazara alındığında, sanığın borçlu sıfatıyla ...İcra Müdürlüğünün 2008/2504 esas sayılı dosyasında hakkında kesinleşmiş icra takibinin bulunduğu, bu takibin kesinlemesinden sonra sanığın ..... Tes. İşi. Ltd. Şti. İsimli işyerinde 25/07/2012 tarihinde işe başlayarak kazancında artış meydana geldiğinin Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarından anlaşılması karşısında, mahkemece sanığın kazancını makul bir sebep olmaksızın elden çıkarıp çıkarmadığı araştırılmadan, tespit edilememesi durumunda, sanık lehine olan uygulanmak suretiyle 10 güne kadar disiplin hapsine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde 1 aya kadar tazyik hapsine hükmedilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca anılan kararının kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla gereği görüşülüp düşünüldü;

Olağanüstü kanun yolu olan ve öğretide “olağanüstü temyiz” olarak adlandırılan kanun yararına bozmanın amacı hakim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararların Yargıtay’ca incelenmesini, buna bağlı olarak da kanunların uygulanmasında ülke sathında birliğe ulaşmak, hakim veya mahkemelerce verilen cezaya ilişkin karar veya hükümlerdeki hukuka aykırılıkları toplum ve birey açısından hukuk yararına gidermektir.

Olağanüstü bir kanun yolu olan kanun yararına bozma müessesesinin konusunu oluşturabilecek kanuna aykırılık halleri, olağan kanun yolu olan temyiz nedenlerine göre dar ve kısıtlı tutulduğunda kesin hükmün otoritesi korunmuş olur.

Olağanüstü bir kanun yolu olan kanun yararına bozma müessesesinin konusunu oluşturabilecek kanuna aykırılık halleri, olağan kanun yolu olan temyiz nedenlerine göre dar ve kısıtlı tutulduğunda kesin hükmün otoritesi korunmuş olur.

26.10.1932 gün ve 29/12 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ve bu karar esas alınmak suretiyle verilen Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Özel Dairelerin süreklilik arz eden kararlarında belirtildiği üzere, kabul edip etmemenin hakim veya mahkemenin takdirine bağlı olduğu istekler hakkında verilen kararlar ile kanıtların değerlendirilmesine ilişkin kararlar kanun yararına bozma konusu olamaz.

...İcra Ceza Mahkemesi tarafından kanun yararına bozma isteminde ileri sürülen nedenler yönünden delil takdiri yapılarak karar verilmesi nedeniyle kanun yararına bozma yoluna gidilemeyeceğinden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin REDDİNE 21/04/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8912, Karar No: 2018/11338, Tarih: 27.09.2018

**17. Ceza Dairesi         2016/8912 E.  ,  2018/11338 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Suça sürüklenen çocuk ... hakkında, müşteki ...'a yönelik iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan zamanaşımı süresi içinde işlem yapılması olanaklı görülmüştür.

Müşteki ...'in iş yerinden çalınan eşyaların kolluğun düzenlediği 18.11.2010 tarihli tutanak içeriğine göre çevrede yapılan araştırmalar sonucunda bulunduğu, suça sürüklenen çocuk ...'nın 19.11.2010 tarihli savcılık ifadesinde iş yerinin karşı tarafında bulunan boş araziye eşyaları attıklarını söylemesi karşısında; suça sürüklenen çocuk hakkında TCK'nın 168. maddesi hükümlerinin uygulanmaması gerektiğinin düşünülmemesi, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hâkimin takdirine göre suça sürüklenen çocuk ... ve müdafiinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usûl ve kanuna uygun bulunan hükümlerin, tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 27.09.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/28357, Karar No: 2014/3854, Tarih: 18.02.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/28357 E.  ,  2014/3854 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Devrek 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 03/01/2013

NUMARASI : 2011/141-2013/2

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma kararına uyularak davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyularak hüküm kurulmuşsa da, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Şöyle ki;

1) Dava konusu taşınmaz arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanununun 11/1-g maddesi uyarınca, arsalara kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan satışlara göre değer biçilmesi gerekir.

Bilirkişi raporunda, getirtilen emsallerin satışlarının vergi ve harçtan kaçınmak için düşük gösterildiği açıklandıktan sonra, sonuçta piyasa rayicinden söz edilerek soyut ifadelerle değer biçildiğinden, bu rapora göre hüküm kurulması mümkün değildir.

Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2) İlk kararı temyiz etmeyen davalılar yönünden, bozma ilamından önce tespit edilen bedel davacı idare lehine kazanılmış hak oluşturacağı gözetilmeden bu davalılar yönünden fazla bedel tespiti,

Doğru olmadığı gibi,

3) 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine 6459 sayılı Yasanın 6. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içerisinde sonuçlandırılamadığından, Anayasa Mahkemesi’nin 19.12.2013 tarih ve 2013/817 başvuru numaralı 1. Bölüm kararı da göz önüne alınarak, kamulaştırma bedeline bu sürenin bitimi tarihinden, karar tarihine kadar geçen süre için yasal faiz yürütülmesi gerektiğinden,

Mahkeme kararının açıklanan nedenlerle taraf vekillerince temyiz itirazları doğrultusunda BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 18.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2064, Karar No: 2017/3261, Tarih: 03.10.2017

**15. Hukuk Dairesi         2017/2064 E.  ,  2017/3261 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalılar ... Prefabrik Mesken ve End. Yapı Elem. İnş. Taah. ve San. Tic. Ltd. Şti. vs. arasındaki davadan dolayı ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince verilen 09.03.2017 gün ve 2017/155-172 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Davalı ... Prefabrik Mesken ve End. Yapı Elem. İnş. Taah. ve San. Tic. Ltd. Şti. vekiline ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 2017/155 Esas 2017/172 Karar sayılı 09.03.2017 tarihli kararının tebliğ edildiğine dair belge bulunmadığından adı geçen şirket vekilinin temyiz edilen kararın tebliğine dair tebligat parçasının kalemce araştırılarak dosyasına konulması, bulunmaması ya da çıkartılmamamış olması halinde tebliğ edilip temyiz süresinin geçmesi beklendikten ve temyizi halinde gerekli işlemler tamamlandıktan sonra Dairemize gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03.10.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/6669, Karar No: 2019/73, Tarih: 15.01.2019

**10. Hukuk Dairesi         2018/6669 E.  ,  2019/73 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, iş kazasının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak ilamında belirtilen gerekçelerle açılan davanın davalı Kurum yönünden reddine, davalı şirket yönünden ise kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı vekili, 30.04.2002 tarihinde Suudi Arabistan'da Shoaıba güç santrali projesinde boru tesisatçısı olarak çalışırken meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespitini talep etmiştir. Davacının, 01.01.2002 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığı, davalı şirket tarafından davacının Suudi Arabistan yasalarına göre kurulan ve ayrı tüzel kişiliği bulunan ... Ltd. şirketinde çalıştığı sırada olayın meydana geldiğini, bu projede işveren vekili konumunda olduklarını savunduğu, işveren mesuliyeti sigorta poliçesinin her iki şirket adına yapıldığı, Suudi Arabistan ... tarafından da davacıya ödemeler yapıldığı, Kutsal Başkent il sosyal sigortalar müdürlüğü tarafından düzenlenen belge ve eklerinde ise ... Industry Arabia Ltd. şirketinden bahsedildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, ilk kararında davacının davalının organik bağı bulunduğu, şirketin Suudi Arabistan'daki iş yerinde 30.04.2002 tarihinde gerçekleşen ve davacı işçinin yaralandığı olayın iş kazası olarak tespitine karar verilmiş, hükmün davalılardan şirket avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 22.06.2015 tarih, 2014/10240 Esas, 2014/12429 Karar sayılı ilamıyla, ... Başkanlığına yöntemince husumet teşmil edilmesi gerektiği belirtilerek bozulmuş, bozma sonrası Mahkemece, davalıya ait Suudi Arabistan işyeri nezdinde çalışması sabit olan davacının 30.04.2002 tarihinde meydana gelen kazanın Türkiye ile adı geçen ülke arasında Sosyal Güvenlik Kurumunun yükümlülükler altına sokan herhangi bir Sosyal Güvenlik Sözleşmesi mevcut olmamakla, davalı işveren ile davalı kurum arasında topluluk sigortası sözleşmesinin de yapılmaması ve davacı adına kaza tarihi itibariyle Türkiye' de kuruma bildirilmiş bir hizmetinin bulunmaması sebebiyle, davalı kurum yönünden meydana gelen olayın bir iş kazası olmadığı anlaşıldığından kurum hakkındaki davanın reddine, davalı işveren şirket yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.

Eldeki davaya konu olayın meydana geldiği tarih itibari ile davanın yasal dayanaklarından biri 506 sayılı Kanun'un 11/A maddesidir. Anılan maddeye göre eldeki davayla ilgili olarak iş kazası;

a-)Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada,

b-)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,

Hemen veya sonradan sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.

Olayın, işkazası olarak kabul edilebilmesi için;

Eldeki davaya konu olayın meydana geldiği tarih itibari ile davanın yasal dayanaklarından biri 506 sayılı Kanun'un 11/A maddesidir. Anılan maddeye göre eldeki davayla ilgili olarak iş kazası;

a-)Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada,

b-)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,

Hemen veya sonradan sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.

Olayın, işkazası olarak kabul edilebilmesi için;

A-)Olaya, maruz kalan kişinin 506 sayılı Kanun'un 2. maddesi anlamında sigortalı olması,

B-)Olayın, 506 sayılı Kanun'un 11/A maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi koşuldur. Başka bir anlatımla, olayın, iş kazası sayılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi zorunludur. İş kazası olgusu Kurumca kabul edilmezse somut olayda olduğu gibi sigortalının ya da hak sahiplerinin olayın iş kazası olduğunu dava yolu ile tespit ettirmesi gerekmektedir.

Dava konusu ihtilaf, davacının yurt dışında çalıştığı esnada uğradığı kazanın 11. madde kapsamında iş kazası sayılıp sayılamayacağı hususudur.

506 sayılı Kanun'un 7. maddesinde, işveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen sigortalıların bu Kanunda yazılı hak ve yükümlerinin bu görevi yaptıkları sürece de devam edeceği belirtildikten sonra 86. maddesinde, Kurumun, 2. ve 3. maddelere göre sigortalı durumunda bulunmayanların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onanacak genel şartlarla (İş kazalariyle meslek hastalıkları), (Hastalık), (Analık), (Malûllük, yaşlılık ve ölüm) sigortalarından birine, birkaçına veya hepsine toplu olarak tabi tutulmaları için, işverenlerle veya dernek, birlik, sendika ve başka teşekküllerle sözleşmeler yapabileceği, sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerin yurt dışındaki iş yerlerinde çalışmak üzere giden Türk işçilerine istekleri durumunda 85. madde hükümlerinin uygulanacağı açıklanmıştır.

506 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında sigortalı sayılabilmek için, Türkiye Cumhuriyeti ile yabancı ülke arasında sosyal güvenlik sözleşmesi düzenlenmemiş olması, Türk işverenin iş merkezinin Türkiye’de bulunması, gerçek veya tüzel kişi Türk işverenin Türkiye’de iş yapmak koşulu aranmaksızın Türkiye’de tescil edilmiş ya da tescil edilebilir nitelikte işyerinin olması, Türk işveren ile Türk işçi arasında yabancı ülkede yerine getirilecek iş görme edimine ilişkin bireysel iş sözleşmesinin Türkiye’de yapılması, Türk işçinin işbu yazılı veya sözlü hizmet sözleşmesinin Türk işçiye yüklediği iş görme ediminin yerine getirilmesi gereği olarak yurt dışında yaşamasının sürekli olmayıp geçici nitelik taşıması gerekmektedir. Anılan maddede “geçici görev” kavramı bakımından herhangi bir süre sınırlaması öngörülmediğinden, görevin geçici mi yoksa sürekli mi olduğunun belirlenmesinde her somut olayın özelliği, bu yönde hizmet akdinin sigortalıya yüklediği iş görme ediminin niteliği, iş süresini belirlemeye ilişkin iş hayatının olağan akışı ve sosyal güvenlik hukuku ilkeleri gözetilmelidir.

Dosya kaspamına göre, davacı 30.04.2002 tarihinde Suudi Arabistan'da Shoaıba güç santrali projesinde boru tesisatçısı olarak çalışırken meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespitini talep etmiştir. Davacının, 01.01.2002 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığı, davalı şirket tarafından davacının Suudi Arabistan yasalarına göre kurulan ve ayrı tüzel kişiliği bulunan ... Ltd. şirketinde çalıştığı sırada olayın meydana geldiğini, bu projede işveren vekili konumunda olduklarını savunduğu, işveren mesuliyeti sigorta poliçesinin her iki şirket adına yapıldığı, Suudi Arabistan ... tarafından da davacıya ödemeler yapıldığı, Kutsal Başkent il sosyal sigortalar müdürlüğü tarafından düzenlenen belge ve eklerinde ise ... Industry Arabia Ltd. şirketinden bahsedildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, Suudi Arabistan ile Türkiye arasında akdedilmiş sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmaması karşısında, davalı şirketle herhangi bir topluluk sigorta sözleşmesi yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, yapılmamış ise, davacının ancak 506 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında geçici görevle yabancı ülkeye gönderilmişse sigortalı olarak kabulünün mümkün olduğu gözetilerek, davalı şirketin Türkiye’deki işyeri sicil dosyası ve ticaret sicili kayıtları ile davacının sigorta sicil ve işyeri şahsi sicil dosyaları getirtilmeli, davalı şirketin yabancı ülkede üstlendiği iş olup olmadığı, varsa işin niteliği, bahsi geçen dava dışı şirketlerle ilişkisi araştırılmalı, işverenlik sıfatı tereddütsüz belirlenmeli, davacıyla akdedilen sözleşme olup olmadığı ile davacının görevdeki geçiciliğe ilişkin koşullar yukarıda anlatılan çerçevede yöntemince araştırılmalı, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, isabetsiz bulunmuştur.

2-Kısa vadeli sigorta kollarına tabi olan sigortalılar, kanunlarda kendilerine tanınan hakları elde edebilmek için hukuki yararları bulunmak şartıyla tespit davası açabilirler. Dava “iş kazası sayılması gerektiğinin tespiti” veya buna bağlı olarak sağlanan “yardımlara hak kazandığının tespiti” istemi şeklinde olacaktır. Sigortalıların sosyal sigorta hakları ile ilgili olarak açtıkları tespit davaları somut bir olaydan doğan hukuki ilişkinin tespiti olduğundan aynı zamanda eda davası niteliğinde olup verilen tespit kararını Kurum uygulamak zorundadır. Mahkemece verilen tespit kararı sonucu Kurum, idari bir işlem ile tespit kararını gerçekleştirmekte ve sosyal sigorta yardımlarını yapmaktadır.

Hukuki yarar, 6100 sayılı HMK madde 114/1-h bendine göre dava şartıdır. Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması gerekir. Dava sonucunda davacı lehine hukuki bir sonuç elde edilmesi gerekir, aksi halde dava açmada hukuki yarar olmaz. Olayın iş kazası sayılması gerektiğinin tespiti davasının yöneldiği amaç, başta sürekli iş göremezlik geliri bağlanması ise de 506 sayılı Kanun'un 12. maddesinde belirtilen tüm yardımların teminine yöneliktir. Ayrıca olayın iş kazası sayılma kararı ile sigortalı veya hak sahiplerinin işverene karşı açacağı hizmet akdine dayalı maddi ve manevi tazminat davasına dayanak olacağından bu yönüyle de hukuki yararı vardır.

Tespit davasının davalısı, sigortalının işvereni ve Sosyal Güvenlik Kurumudur. Dava sonucunda verilecek hükmü icra edecek olan SGK olduğu, işveren de hüküm ile yükümlülük altına gireceğinden davanın ikisine karşı açılması zorunludur. Her iki tarafında da hak alanını ilgilendirdiği ve kendilerini davada savunmaları gerektiğinden aralarında mecburi dava arkadaşlığı vardır.

HMK madde 59’a göre “maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır.” İşçi, işveren ile Kurumun birlikte davalı olması, şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığıdır. Şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığında, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ihtilaflı hukuki ilişkinin doğru karara bağlanması amacıyla kabul edilmiş olup bu tür dava arkadaşlığı sadece davalı tarafta söz konusu olur. Açılan davada taraflardan birisi eksik gösterilmişse mahkemece re’sen taraf teşkili sağlanmalıdır. Zira, taraflardan birisi davada yer almadığında verilecek karar onun açısından bağlayıcı olmayacaktır. Davada husumet sigortalıyı çalıştıran işverene yöneltilmesi gerekir.

İş kazası tespiti davaları, sosyal güvenlik hakkına dayalı kamu düzenine ilişkin davalar olduğundan hâkim tarafından özel bir duyarlılıkla araştırılması gerekir. Bu nedenle mahkemece taraflarca getirilen deliller yanında sonuca ulaşmak için re’sen araştırma yapılmalıdır.