muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/1041, Karar No: 2025/2718, Tarih: 28.05.2025

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı mirasçıları vekili temyiz dilekçesi ile; davalı tarafın ıslah dilekçesi ile zamanaşımı itirazında bulunmasının doğru olmadığını, tapuya kayıtlı taşınmazların muvazaalı olarak satılması ve devredilmesinin zamanaşımına tabi olmadığını, dava konusu taşınmazların muvazaalı olarak devre konu edildiğinin tüm dosya kapsamı ile sabit olduğunu, murisin vefat tarihinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, muris muvazaası hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tenkis istemine ilişkindir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; 1900 doğumlu mirasbırakan ...'ın 01.01.1970 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak davacı kızı ... ve davalıların murisi olan kızı ...'in kaldığı; ...'in muristen sonra 03.09.2014 tarihinde öldüğü ve geriye mirasçısı olarak davalı kızları ..., ... ve ...'in kaldığı, muris ...'ın iki evlilik yaptığı, ilk eşi olan ...'dan davalılar murisi ...'in 1931 yılında dünyaya geldiği, ikinci eş olan ...'den 1947 yılında davacı ...'nın dünyaya geldiği;

- dava konusu 1306 parsel sayılı taşınmazın 06.08.1988 tarihinde kadastro tespiti gördüğü ve tutanakta 1986 yılında davalıların murisi ...'ın öldüğü ve taşınmazın; 1/4' ünün eşi ...'e, 1/4'er payının kızları ..., ... ve ...'ye kaldığı belirtilerek taşınmazın davalılar murisi ve davalılar adına tescil edildiği ve tutanağın 05.10.1989 tarihinde kesinleştiği, taşınmazın halen davalılar adına kayıtlı olduğu,

- dava konusu 2282 parsel sayılı taşınmazın 13.03.1989 tarihinde dava dışı şahıs adına kadastro tespiti gördüğü, askı süresi içinde davalılar murisi ve davalılar tarafından İnegöl Kadastro Mahkemesinde 1989/118 Esas sayılı dosya üzerinden dava açıldığı ve Mahkemece 1990/7 Karar sayılı karar ile davanın kabulüne karar verildiği, kararın 01.04.1990 tarihinde kesinleşerek taşınmazın 1/4 hissesinin ..., 1/4'er hissesinin ..., ... ve ... adına hükmen tescil edildiği ve halen davalılar adına kayıtlı olduğu,

- dava konusu 560 ada 2, 3, 4, 5 ve 12 parsel sayılı taşınmazların imar uygulaması öncesi kök parseli olan 3125 parsel sayılı taşınmazın 08.02.1989 tarihinde davalılar murisi ... adına kadastro tespiti gördüğü, tespite ilişkin tutanağın 05.10.1989 tarihinde kesinleştiği ve dava konusu 560 ada 2, 3, 4, 5 ve 12 parsellerin halen davalılar adına kayıtlı olduğu,

- dava konusu 522 ada 9 ve 10 ile 523 ada 6, 7, 8, 9, 10, 14 ve 15 parsel sayılı taşınmazların imar uygulaması öncesi kök parseli olan 3088 parsel sayılı taşınmazın 02.02.1989 tarihinde davalılar murisi ... ve davalılar adına kadastro tespiti gördüğü, tespite ilişkin tutanağın 05.10.1989 tarihinde kesinleştiği, dava konusu parsellerin halen davalılar adına kayıtlı olduğu,

- dava konusu 522 ada 9 ve 10 ile 523 ada 6, 7, 8, 9, 10, 14 ve 15 parsel sayılı taşınmazların imar uygulaması öncesi kök parseli olan 3088 parsel sayılı taşınmazın 02.02.1989 tarihinde davalılar murisi ... ve davalılar adına kadastro tespiti gördüğü, tespite ilişkin tutanağın 05.10.1989 tarihinde kesinleştiği, dava konusu parsellerin halen davalılar adına kayıtlı olduğu,

- dava konusu 235 ada 3 ve 230 ada 3 parsel sayılı taşınmazların imar uygulaması öncesi kök parseli olan 2973 parsel sayılı taşınmazın 20.01.1989 tarihinde... ölü olduğundan davalılar murisi ... ve davalılar adına kadastro tespiti gördüğü ve tespite ilişkin tutanağın 05.10.1989 tarihinde kesinleştiği, dava konusu 235 ada 3 parselin halen davalılar adına kayıtlı olduğu, 230 ada 3 parselin ise davalılar tarafından dava dışı 3. kişiye satıldığı ve dava tarihinde davalılar adına kayıtlı olmadığı,

-davacı ...'nın dava konusu taşınmazların muvazaalı şekilde davalılar ve murisleri ... adına tescil edilmiş olduğunu ileri sürmek suretiyle eldeki temyize konu davayı 24.06.2015 tarihinde açtığı, yargılama aşamasında ölümü üzerine mirasçıları tarafından davaya devam edildiği anlaşılmaktadır.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı mirasçıları tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı mirasçıları vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.05.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/947, Karar No: 2024/164, Tarih: 06.03.2024

**Hukuk Genel Kurulu         2022/947 E.  ,  2024/164 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/475 E., 2022/336 K.

KARAR : Davanın kabulüne

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 29.11.2021 tarihli ve

2020/1081 Esas, 2021/7336 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve temyiz incelemesi sırasında duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin direnme kararının temyizini kapsamadığı, direnmenin düzenlendiği aynı Kanun’un 373 üncü maddesinde ise duruşmaya yer verilmediği gözetildiğinde direnme kararlarının temyiz incelemesinde duruşma yapılamayacağı kabul edilerek taraf vekilinin duruşma isteğinin reddine karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; tarafların mirasbırakanları ...'un 688 (yeni 758 ada 37 parsel) ve 689 (yeni 748 ada 33 parsel) parsel sayılı taşınmazlarını 27.09.2001 tarihinde davalı oğlu ...'a, 865 parsel (yeni 759 ada 11 parsel) sayılı taşınmazını da 30.10.2001 tarihinde diğer oğlu davalı ...'a satış göstermek suretiyle devrettiğini, temliklerin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu, mirasbırakanın taşınmazlarını satmaya ihtiyacı olmadığı gibi davalıların da alım gücü bulunmadığını ileri sürerek, tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında müvekkilleri adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ayrı ayrı verdikleri cevap dilekçelerinde; davacılardan .....'in babası olan kardeşleri ....l'in ölümünden sonra, ...'in borçlarını mirasbırakan babalarının tek başına ödeyemediğini, borçları mirasbırakan ile birlikte ödediklerini, bu ödemelerin karşılığı olarak taşınmazların kendilerine devredildiğini, ayrıca satış bedellerini de babalarına ödediklerini, mirasbırakanın taşınmazlarını tüm mirasçılarına paylaştırdığını ancak davacıların kendilerine verilen taşınmazları adlarına tescil ettirmediklerini, murisin mal kaçırma amacı bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.07.2019 tarihli ve 2018/247 Esas, 2019/227 Karar sayılı kararıyla; dosya kapsamına göre murisin sağlığında yapılan bu devirlerde tüm mirasçılarına en az bir taşınmaz bıraktığı, sağlığında yapmış olduğu paylaşıma istinaden mirasçıların taşınmazları kullandığı, bu kullanıma mirasçıların herhangi bir itirazı olmadığı, davalılar dışındaki diğer mirasçıların kendilerine bırakılan yerlerin tapuda intikalini yaptırmadığı hususlarının maddi olgu olarak kabul edilmesinin gerektiği, dava konusu taşınmazın değeri, davalıların hisseleri, murisin sağlığında davacılara devredilen taşınmazların değeri, muris tarafından sağlığında yapılan devir sırasında her bir mirasçıya en az bir taşınmaz bırakılmış olması, murisin birden fazla taşınmazı varken yalnızca dava konusu taşınmazı davalılara bırakması, davacılardan mal kaçırması gerektirecek şekilde davacılar ile muris arasında bir husumet bulunmadığı gözetildiğinde muris amacının mal paylaştırma olduğu, mal kaçırma kastından söz edilemeyeceği, mirasbırakan tarafından paylaştırma yapılırken mutlak surette eşitlik aranmayıp, tüm mirasçıları kapsar, kabul edilebilir ve hak dengesini gözeten bir paylaştırma yapılmasının yeterli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.12.2019 tarihli ve 2019/1346 Esas, 2019/1406 Karar sayılı kararıyla; davacılar ile davalıların muris ...'un mirasçıları oldukları, muris ...'un dava konusu taşınmazlardan 688 ve 689 nolu parselleri davalı ...'a, 865 parseli ise davalı ...'a tapuda satış göstermek suretiyle bedelsiz olarak devrettiği, davalılar tarafından murisin paylaştırmaya yönelik iradesi olduğu ve bir kısım davacıların murisleri ... ...'un vefatı sonrasında ... ...'un borçları ve cenaze masraflarının kendileri tarafından karşılandığı ileri sürülmüş ise de mirasbırakanın sağlığında hak dengesini gözeten, kabul edilebilir ölçüde ve tüm mirasçıları kapsar biçimde bir paylaştırma yapmadığı, sadece tapuda iki davalıya taşınmaz devri yaptığı, diğer mirasçılara tapuda herhangi bir devir işlemi yapmadığı, bir kısım davacıların murisi ... ...'un cenaze masraflarının ve borçlarının davalılar tarafından ödendiği ileri sürülmüş ise de bu hususun ispatlanamadığı, doğru olduğu kabul edilse dahi ... ...'un vefatı tarihinde eşi ve çocuklarının bulunması nedeniyle kök muris ...'un ve davalıların ... ...'un mirasçıları olmadıkları, bu nedenle kök muris ...'in ve davalıların yasal olarak ... ...'un borçlarını ödeme mecburiyetlerinin olmadığı gerekçesiyle davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1930 doğumlu mirasbırakan ...'un 23.07.2017 tarihinde ölümü ile mirasçı olarak davacı oğlu..., davacı torunları ..., ... ve ..., davalı oğulları ... ve ... ile dava dışı torunları ..., ... ve ...'in kaldıkları, mirasbırakan ...'in çekişme konusu 688 ve 689 parsel sayılı taşınmazlardaki 19/20 olan paylarının tamamını 27.09.2001 tarihinde davalı oğlu ...'e, 865 parsel sayılı taşınmazdaki 19/20 olan payının tamamını ise 30.10.2001 tarihinde davalı oğlu ...'a satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; mirasbırakanın dava konusu taşınmazları davalılara tapuda intikal ettirdiği, dava dışı 856 ve 857 parsel sayılı taşınmazları ise davacıların kullanımına verdiği, davacı ve dava dışı mirasçıların tasarrufunda bulunan taşınmazlar olduğu, dava dışı bu taşınmazlardaki iştirak halinde davalılar adına kayıtlı payların davacılara devredileceğinin İskenderun 2. Noterliği'nin 02/05/2019 tarih ve 6388 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirildiği hususları birlikte gözetildiğinde, mirasbırakanın iradesinin davacı mirasçılardan mal kaçırmak olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca; davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçe ilave olarak, davalı tanıkları ... ve ...'in devirlerin yapıldığı 2001 yılı itibarıyla 20 ve 18 yaşlarında oldukları, paylaşıma ilişkin beyanlarının duyuma dayalı olduğu, bu tanıklar murisin, davacı ... ve diğer davacıların babalarına da yer gösterdiğini, durumlarının iyi olmaması nedeniyle tapuda devirleri alamadıklarını ileri sürmüş iseler de bu beyanın duyuma dayalı olduğu, murisin devir tarihinden sonra 16 yıl daha yaşadığı hususu dikkate alındığında, asıl niyetinin paylaşım olması hâlinde 16 yıllık süre içerisinde bir şekilde devirlerin yapılmasının mümkün olduğu, devir tarihi itibarıyla murisin taşınmaz satmaya ihtiyacının olmadığı, davalıların da bedel ödemeden taşınmazları devraldıklarının sabit olduğu, davalıların bu davayı açıldıktan yaklaşık bir yıl sonra davacılara noterden ihtar çekerek davacıların kullandıkları yerleri devre hazır olduklarını bildirmelerinin murisin paylaştırma iradesini ortaya koymayacağı gibi davalıların kullandıkları yerin daha sonra anormal şekilde değer kazanması nedeniyle bu taşınmazlardaki hisseleri kaybetmemek gibi farklı amaçlarla da yapılmış olma ihtimalinin de söz konusu olduğu, mirasbırakanın sağlığında hak dengesini gözeten, kabul edilebilir ölçüde ve tüm mirasçıları kapsar biçimde bir paylaştırma yapmadığı ve taşınmazların mirasçı davacılardan mal kaçırma amacıyla muvazaalı şekilde yapıldığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili; davacıların kullanmış oldukları arsanın mirasbırakan adına olduğunu, davacıların bu arsanın üzerine ev yaptıklarını ve yapı kayıt belgesi aldıklarını, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde mirasbırakanın iradesinin paylaştırma olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Uyuşmazlık

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili; davacıların kullanmış oldukları arsanın mirasbırakan adına olduğunu, davacıların bu arsanın üzerine ev yaptıklarını ve yapı kayıt belgesi aldıklarını, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde mirasbırakanın iradesinin paylaştırma olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda mirasbırakanın davalı oğullarına satış suretiyle yaptığı dava konusu temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu iddiasının davacı tarafça ispat edilip edilemediği noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 19 uncu [mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (BK) 18 inci] maddesinin birinci fıkrası

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı kararı

2. Değerlendirme

1. Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. Muvazaa kavramı, Türk Hukuk Lûgatında; ‘‘Anlaşmalı saptırma gerçek dışı durumlara gerçekmiş niteliğini kazandırma işlemi. Hukuksal bir işlem konusunda gerçek duruma aykırılıkta birleşilerek yapılan ortak açıklama (beyan) ya da ortaya konulan belgedir. Danışıklı işlem’’ şeklinde ifade edilmiştir (Türk Hukuk Kurumu, Türk Hukuk Lûgatı, Cilt I, Ankara, 2021, s. 819).

3. Muvazaa, pozitif hukukumuzda 6098 sayılı Kanunu'nun 19 uncu [BK'nın 18 inci] maddesinde düzenlenmiş ve anılan maddenin birinci fıkrasında;

"Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır" hükmüne yer verilmiştir.

4. Muvazaa; tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacı ile ve fakat kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmaları, şeklinde tanımlanabilir.

5. Muvazaa daha çok sözleşmenin yorumuyla ilgili olduğundan, öğreti ve uygulamada kapsamlı olarak incelenmiş ve belirli kurallara bağlanmıştır. Gerek öğretide ve gerekse uygulamada muvazaa, mutlak ve nispi muvazaa olarak iki gruba ayrılmaktadır; mutlak muvazaada taraflar herhangi bir hukuki işlem yapmayı (oluşturmayı) istemezler, yalnız görünüşte bir hukuki işlem için gerekli irade açıklamasında bulunurlar; nispi muvazaada ise taraflar gerçekten belli bir hukuki işlem yapmak isterler, ancak onu saklamak amacıyla, bir başka hukuki işlemin kurulduğu görüşünü yaratmak üzere irade açıklamasında bulunurlar.

6. Taraflar ister yalnız bir görünüş yaratmayı, ister ikinci bir gizli işlem yapmayı arzu etmiş olsunlar, görünüşteki (zahiri) işlem tarafların gerçek iradelerine uymadığından, ilke olarak herhangi bir sonuç doğurmaz. Muvazaada görünüşteki işlemin her türlü hukuki sonuçtan yoksun olması, tarafların ortak iradelerinin bu yolda olmasından kaynaklanmaktadır.

7. Eldeki davanın konusunu oluşturan ve "muris muvazaası" olarak isimlendirilen muvazaa türünün ise Türk Hukukunda büyük bir yeri ve önemi vardır.

8. Türk Borçlar Kanunu'nun yukarıda yer verilen genel hükmü dışında muris muvazaasına ilişkin bir düzenleme kanunlarımızda yer almamaktadır. Muris muvazaası kaynağını daha çok Yargıtay içtihatlarından ve bilimsel görüşlerden almakta ise de esas kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı kararı oluşturmaktadır.

9. Anılan İçtihadı Birleştirme Kararında sonuç olarak; “Bir kimsenin; mirasçısını miras hakkından yoksun etmek amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği tapu sicilinde kayıtlı taşınmaz malı hakkında tapu sicil memuru önünde iradesini satış doğrultusunda açıklamış olduğunun gerçekleşmiş bulunması hâlinde, saklı pay sahibi olsun ya da olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçıların, görünürdeki satış sözleşmesinin Borçlar Kanunu'nun 18. maddesine dayanarak muvazaalı olduğunu ve gizli bağış sözleşmesinin de şekil koşulundan yoksun bulunduğunu ileri sürerek dava açabileceklerine ve bu dava hakkının geçerli sözleşmeler için söz konusu olan Medeni Kanunun 507 ve 603. maddelerinin sağladığı haklara etkili olmayacağına” hükmedilmiştir.

10. 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, mirasbırakanın tapulu taşınmazlarının temliklerinde yaptığı muvazaalı işlemlere ilişkindir.

11. Muris muvazaasında, mirasbırakan ile sözleşmenin karşı tarafı, aralarında yaptıkları bağış sözleşmesini genellikle satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile gizlemektedirler. Başka bir anlatımla, mirasbırakan ile karşı taraf malın gerçekten temliki hususunda anlaşmışlardır. Görünüşteki ve gizlenen sözleşmelerin her ikisinde de samimi olarak temlik istenmektedir. Ne var ki, görünüşteki satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesinin vasfı (niteliği) muvazaalı sözleşme ile değiştirilmekte, ayrıca gizli bir bağış sözleşmesi düzenlenmektedir. Görünüşteki sözleşmenin vasfı (niteliği) tamamen değiştirildiğinden, muris muvazaası aynı zamanda "tam muvazaa" özelliği de taşınmaktadır.

12. Muris muvazaasını diğer nispi muvazaalardan ayıran unsur ise mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla yapılmasıdır. Daha açık bir anlatımla, 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği üzere bu muvazaa türünde mirasbırakan, mirasçısını miras hakkından yoksun etmek amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği tapuda kayıtlı taşınmaz malı hakkında tapu memuru önünde iradesini satış veya ölünceye kadar bakma akdi şeklinde açıklamaktadır.