muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/19335, Karar No: 2013/29464, Tarih: 17.12.2013

SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 17.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16407, Karar No: 2017/14633, Tarih: 06.11.2017

**8. Hukuk Dairesi         2016/16407 E.  ,  2017/14633 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup hükmün Hazine tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı ... vekili, dava konusu 1277 ada 1 parselin tapuda davalı ... adına kayıtlı olduğunu, hala üzerinde gazino bulunan taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde yer aldığını,dava konusu yerin Kıyı Kanunu 5,6 ve 10. maddeleri kapsamında kaldığını, bu nedenle tapunun iptali ile Müdahalenin Men’i ve Kal’ini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; dava konusu taşınmazın kıyı kenar çizgisi dışında kaldığını, davalının taşınmazı mülkiyet sınırları içinde kullandığını, idari yoldan yargı yoluna başvurup kanun yolları kapandıktan sonra ancak adli yargıda bu durumun saptanması gerektiğini açılan davanın usul ve yasaya aykırı olduğunu davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece; 10.06.2009 tarih, 2008/353 esas ve 2009/258 karar sayılı ilk kararda “5841 sayılı Yasanın 2. maddesi ile (14.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren) 3402 sayılı Kadastro Kanunun 12/3 fıkrasındaki 10 yıllık hak düşürücü sürenin “ iddia ve taşınmazın niteliğine yahut devlet ve diğer kamu tüzel kişileri dahil tarafların sıfatına bakılmaksızın” uygulanması düzenlenmekle, Kıyı Kenar Çizgisi içinde kaldığı iddiası ile açılan taşınmazlara ilişkin tapu iptali davalarında da uygulanması gerektiği kabul edilerek, (aynı Kanun’un geçici 10. maddesinde de “Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu iddiası ile yürürlük tarihinden önce açılmış ve henüz kesin hükme bağlanmamış olan davalarda da Kadastro Kanununun 12. maddesine eklenen bu hükmün uygulanacağı” belirtilmekle) dava konusu taşınmaza ilişkin kadastro tespitine ait tutanağın 10.12.1979 tarihinde kesinleştiği anlaşılmakla ve 10 yıllık hak düşürücü süre mahkememizce re’sen gözetilmesi gerektiği” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm davacı hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 03.02.2010 tarih, 2009/13816 Esas ve 2010/962 karar sayılı ilamıyla “mahkemece yapılan değişiklik gözetilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik olmadığı, bu yöne ilişkin itirazların reddi gerektiği, ancak, bir taraf, dava açıldığı andaki mevzuata ve içtihat durumuna göre davasında haklı olup da,

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 03.02.2010 tarih, 2009/13816 Esas ve 2010/962 karar sayılı ilamıyla “mahkemece yapılan değişiklik gözetilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik olmadığı, bu yöne ilişkin itirazların reddi gerektiği, ancak, bir taraf, dava açıldığı andaki mevzuata ve içtihat durumuna göre davasında haklı olup da,

dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren (geçmişe etkili) yeni bir yasa hükmü ya da yeni bir İnançları Birleştirme Kararı gereğince davayı kaybederse, davada haksız çıkmış olmasına rağmen, yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı, bu kuralın yasal ve yargısal uygulamada kararlılık kazandığı, somut olayda mahkemece yapılan keşif sonucu çekişmeli taşınmazın belirlenen kıyı kenar çizgisine göre kıyıda kaldığı ve dava tarihinde davacı Hazine’nin davasında haklı olduğu anlaşıldığına ve yargılama sırasında yürürlüğe giren 5841 Sayılı Yasa gereğince dava reddedildiğine göre davalının tüm yargılama giderlerinden ve avukatlık ücretinden sorumlu tutulması gerekirken, aksine yazılı düşüncelerle yazılı olduğu üzere hüküm kurulması isabetsiz olduğu” gerekçesiyle yerel mahkemece verilen karar bozulmuştur.

Mahkemece bozma üzerine 27.10.2010 tarih , 2010/267esas ve 2010/352 karar sayılı kararında; “Mahkememizce bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucu, Yargıtay bozma kararı doğrultusunda yargılama sırasında yürürlüğe giren 5841 sayılı yasa gereğince dava red edildiğinden davalının tüm yargılama giderlerinden ve avukatlık ücretinden sorumlu tutulmasına bozma ilamında açıklanan gerekçe uyarınca” denmekle davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm, davacı ... vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

Dava; 3621 Sayılı Kıyı Kanunundan kaynaklanan tapu iptali, sicil kaydının kütükten terkini ile el atmanın önlenmesi ve yıkım isteklerine ilişkindir.

Hemen belirtilmelidir ki, mahkemenin kararı 5841 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 14.03.2009 tarihinden sonra verilmiş olup; bu Kanunun 2. ve 3.maddeleri ile getirilen yeni düzenlemelere dayanılarak oluşturulmuştur.

14.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren 25.02.2009 günlü 5841 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2.maddesi ile 3402 sayılı Kanunun 12.maddesinin 3.fıkrasına eklenen cümlede: “Bu hüküm iddia ve taşınmazın niteliğine yahut Devlet ve diğer kamu tüzel kişileri dahil tarafların sıfatına bakılmaksızın“ ve 3.maddesi ile aynı Kanuna eklenen Geçici 10.maddesinde ise; “Bu Kanunun 12.maddesinin 3. fıkrası hükmü devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu iddiası ile yürürlük tarihinden önce açılmış ve henüz kesin hükme bağlanmamış olan davalarda dahi uygulanır.” şeklindedir. Bu değişiklik nedeniyle bu yasanın yürürlük tarihinden sonra Hazinenin açtığı davalarda da 10 yıllık hak düşürücü süre uygulanmaya başlanmıştır.

Somut olayda yerel mahkemenin 2010/267 esas ve 2010/352 karar sayılı dosyasında 27.10.2010 tarihinde hazine aleyhine bu değişikliğe uyulmak suretiyle 10 yıllık hak düşürücü süreden davanın reddine karar verilmişse de gerekçeli karar taraflara 2016 yılında tebliğ edilmiş olup 11.07.2016 havale tarihli davacı dilekçesiyle temyiz edilmiştir. Ne var ki, yerel mahkemenin bozma üzerine verdiği kararın temyizi aşamasında Anayasa Mahkemesinin 12.05.2011 gün ve 2009/31 E.- 2011/77 K. sayılı kararıyla; “25.02.2009 gün ve 5841 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2.maddesiyle 21.06.1987 günlü 3402 sayılı Kadastro Kanununun 12. maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen cümlenin ve 3.maddesiyle 3402 sayılı Yasaya eklenen Geçici 10. maddenin Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline” karar verilmiş ve bu iptal kararı 23.07.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile idari makamlar, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı açıktır.

Diğer taraftan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 33. maddesinde yer alan “Hakim, Türk hukukunu resen uygular” hükmü ile ifadesini bulan yasal ilke gözetildiğinde; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının derdest dosyalar yönünden uygulanmasının zorunluluğu ortadadır.

Öyle ise, kesin hüküm halini almamış ve kazanılmış hakkın istisnasını teşkil eden bu durum karşısında 5841 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davanın reddine ilişkin olarak kurulan hükmün, verildiği tarih itibariyle doğru olduğu düşünülse ve ayrıca Anayasanın 153. maddesine göre iptal kararı geriye yürümez ise de 10.03.1969 gün ve 1/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçe bölümünde belirtildiği üzere iptal, kesin şekilde çözüme bağlanmış uyuşmazlıkları etkilemez ve henüz anlaşmazlık hali devam ediyorsa iptalin kapsamına girer. Bu durumda davanın hak düşürücü süreden reddine ilişkin kurulan kararın Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararından sonra doğru olduğu söylenemez. Zira, kamu düzeninin söz konusu olduğu bütün haller istisnanın kapsamına girer.

Hal böyle olunca, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonucu oluşan durumun eldeki maddi anlamda kesinleşmemiş ve derdest olan davaya da uygulanması zorunlu olup, kamu malları ile ilgili davalar aynı zamanda kamu düzeni ilkesini de içermektedirler. Bu nedenle mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni yasal durum dikkate alınarak, inceleme yapılıp sonuca ulaşılması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır.

O halde mahkemece yapılması gereken iş; dava konusu 1277 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kalıp kalmadığı , kaldıysa müdahalenin men’i ve kal’inin gerekip gerekmediği hususlarında gerekli araştırmaları yapmak üzere işin esasına girmektir .

O halde mahkemece yapılması gereken iş; dava konusu 1277 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kalıp kalmadığı , kaldıysa müdahalenin men’i ve kal’inin gerekip gerekmediği hususlarında gerekli araştırmaları yapmak üzere işin esasına girmektir .

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan kabulü ile 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi uyarınca usul ve yasaya aykırı kararın BOZULMASINA, taraflarca HUMK.nun 440/1. maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 06.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/12718, Karar No: 2023/5732, Tarih: 06.06.2023

**7. Ceza Dairesi         2022/12718 E.  ,  2023/5732 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2020/372 E., 2021/846 K.

SUÇ : 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet

HÜKÜM : Mahkûmiyet, kaçak eşyanın müsaderesi, nakil aracının iadesi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.Hassa Asliye Ceza Mahkemesinin, 29.09.2015 tarihli ve 2013/436 Esas, 2015/1068 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na (5607 sayılı Kanun) muhalefet suçundan aynı Kanun'un 3 üncü maddesinin on birinci fıkrası ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 62 nci maddesinin birinci fıkrası ve aynı Kanun'un 52 nci maddesinin ikinci fıkrası, 51 inci maddesinin birinci fıkrası, 53 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği 1 yıl 8 ... hapis ve 80,00 TL adlî para cezası ile cezalandırılmasına, ertelemeye ve denetim süresine, hak yoksunluğuna, suça konu

kaçak eşyanın 5237 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi gereği müsaderesine, suçta kullanılan nakil aracının ise sahibine iadesine karar verilmiştir.

2.Mahkemenin söz konusu kararının sanık ile katılan ... İdaresi vekili tarafından temyizi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 28.06.2020 tarihli, 7-2016/314599 sayılı kararı ile; "14.04.2020 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilip 15.04.2020 tarih ve 31100 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 61 ve 62. maddeleriyle değişik 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunun 3 ve 5. Maddelerinde yapılan değişikliklerin, hakkında mahkumiyet hükmü kurulmuş sanık lehine olduğu,

Aynı Kanunun 63. maddesinin "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bu Kanun kapsamına giren suçlardan dolayı kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalardan, 3 üncü ve 5 inci maddede bu maddeye ihdas eden Kanunla yapılan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapılması gereken dosyalar hakkında bozma kararı verilir.

Aynı Kanunun 63. maddesinin "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bu Kanun kapsamına giren suçlardan dolayı kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalardan, 3 üncü ve 5 inci maddede bu maddeye ihdas eden Kanunla yapılan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapılması gereken dosyalar hakkında bozma kararı verilir.

Yargıtay Cumhuriyet başsavcılığında bulunan dosyalar ise gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir." şeklindeki ikinci fıkrası uyarınca; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arşivinde mevcut Hassa Asliye Ceza Mahkemesinin 29.09.2015 tarih, 2013/436 esas, 2015/1068 karar sayılı dosyasının mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

..." şeklindeki gerekçe ile dava dosyasının mahalline gönderilmesine karar verilmiştir.

3.Hassa Asliye Ceza Mahkemesinin, 07.10.2021 tarihli ve 2020/372 Esas, 2021/846 Karar sayılı kararıyla sanık hakkında 5607 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan, aynı Kanun'un 3 üncü maddesinin onbirinci fıkrasının son cümlesi yollamasıyla, anılan Kanun'un üçüncü maddesinin beşinci, onuncu ve yirmiikinci fıkraları ile 5237 sayılı Kanun' un 62 nci maddesinin birinci fıkrası ve aynı Kanun'un 52 nci maddesinin ikinci fıkrası, 51 nci maddesinin birinci, üçüncü, yedinci ve sekizinci fıkraları gereği 10 ... hapis ve 20,00 TL adlî para cezası ile cezalandırılmasına, ertelemeye ve denetim süresine, suça konu kaçak eşyanın 5607 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin birinci fıkrası delaletiyle 5237 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin dördüncü fıkrası gereği müsaderesine, suçta kullanılan nakil aracının sahibine iadesine karar verilmiştir.

4.Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 11.11.2022 tarihli ve 2022/55721 sayılı, bozma görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan ... İdaresi vekilinin temyiz sebepleri; suçta kullanılan nakil aracının iadesine karar verilmesi nedeniyle hükmün bozulmasına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1.29.10.2013 tarihinde, önleme arama kararına istinaden sanığın sürücüsü olduğu, malen sorumlu adına kayıtlı kapalı kasa kamyonet araçta yapılan aramada, araçtaki on dört adet bidon içindeki toplam 910 litre kaçak motorin ele geçirilmiştir.

2.Sanık bozma öncesinde savunmasında suça konu motorini tarlasında traktöründe kullanacağını, ticari amacının bulunmadığını beyan etmiş, bozma sonrası alınan savunmasında ise, önceki beyanlarını tekrar

ettiğini, suça konu kaçak eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarını ödeyeceğini belirtmiş, ancak ödemediği anlaşılmıştır.

3.Malen sorumlu bozma öncesinde, suçta kullanılan nakil aracının oto galeriye sattığını, sanığı tanımadığını, tedbir şerhinin kaldırılmasını istediğini belirtmiştir.

4.Suçta kullanılan nakil aracının piyasa değerini bildiren bilirkişi raporunun dava dosyasında mevcut olduğu görülmüştür.

5.Suça konu motorinin gümrük kaçağı olduğuna dair analiz raporu dava dosyasında mevcuttur.

6.Kaçak eşyaya mahsus tespit varakası dava dosyasında bulunmaktadır.

IV. GEREKÇE

3.Malen sorumlu bozma öncesinde, suçta kullanılan nakil aracının oto galeriye sattığını, sanığı tanımadığını, tedbir şerhinin kaldırılmasını istediğini belirtmiştir.

4.Suçta kullanılan nakil aracının piyasa değerini bildiren bilirkişi raporunun dava dosyasında mevcut olduğu görülmüştür.

5.Suça konu motorinin gümrük kaçağı olduğuna dair analiz raporu dava dosyasında mevcuttur.

6.Kaçak eşyaya mahsus tespit varakası dava dosyasında bulunmaktadır.

IV. GEREKÇE

Sanık savunması, malen sorumlunun beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, nakilde kullanılan vasıtasının kayıt malikinin üçüncü kişi durumunda bulunması ve kaçak eşyanın değeri ile müsaderesine karar verilen nakil vasıtasının değeri göz önüne alındığında, müsaderesinin 5237 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında hakkaniyete de aykırı olacağı gözetilerek, nakil aracının hak sahinine iadesi ve şerhin kaldırılmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

V. KARAR

Katılan ... İdaresi vekilinin temyizinin temyiz dilekçesinin sonuç ve talep kısmına göre araç müsaderesiyle sınırlı olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Hassa Asliye Ceza Mahkemesinin, 07.10.2021 tarihli ve 2020/372 Esas, 2021/846 Karar sayılı kararında katılan vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden katılan ... İdaresi vekilinin temyiz sebeplerinin reddiyle nakil aracına ilişkin hükmün, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy çokluğuyla ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

06.06.2023 tarihinde karar verildi.

K A R Ş I O Y

Sanık ... hakkında Hassa Asliye Ceza Mahkemesinin 07.10.2021 tarih ve 2020/372 E, 2021/846 K. sayısıyla 5607 Sayılı Kanuna muhalefet suçundan neticeten 10 ... hapis ve 20 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, ertelemeye, denetim süresine, suça konu eşyanın 5607 sayılı Kanunun 13. maddesi 1. fıkrası delaleti ile 5237 sayılı kanunun 54. maddesinin 4. fıkrası gereğince müsaderesine, suçta kullanılan nakil aracının sahibine iadesine dair verilen karar katılan ... İdaresi vekilinin temyiz üzerine Daire çoğunluğunca temyizin araç müsaderesine yönelik olduğu ve bu nedenle müsadere kararının yerinde görülerek onanmasına karar verilmiş ise de, katılan idare vekilinin temyiz dilekçesinin hükmün tamamını kapsadığından bozulması düşüncesiyle çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.

Karşı oyumuza gerekçe oluşturması yönünden 1412 sayılı CMUK ve 5271 sayılı CMK'daki temyiz kanun yolundaki temyiz sebepleri temyiz dilekçesinin kapsamı ve temyiz incelemesi hususlarının irdelenmesi gerekmektedir.

Ayrıntısı Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 1996/4-86 E. 1996/91 K.; 2020/13-336 E., 404 K.; 2020/7-404 E., 2021/331 K... vb. sayılı ilamlarında açıklandığı üzere;

1412 sayılı CMUK’nın “Temyiz sebebi” başlığını taşıyan 307. maddesi;

Karşı oyumuza gerekçe oluşturması yönünden 1412 sayılı CMUK ve 5271 sayılı CMK'daki temyiz kanun yolundaki temyiz sebepleri temyiz dilekçesinin kapsamı ve temyiz incelemesi hususlarının irdelenmesi gerekmektedir.

Ayrıntısı Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 1996/4-86 E. 1996/91 K.; 2020/13-336 E., 404 K.; 2020/7-404 E., 2021/331 K... vb. sayılı ilamlarında açıklandığı üzere;

1412 sayılı CMUK’nın “Temyiz sebebi” başlığını taşıyan 307. maddesi;

“Temyiz ancak hükmün kanuna muhalif olması sebebine müstenit olur. Hukuki bir kaidenin tatbik edilmemesi yahut yanlış tatbik edilmesi kanuna muhalefettir.”,

5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinde ise temyiz nedenleri;

“1- Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır.

2-Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.” şeklinde

belirtilmiştir.

Mülga CMUK’da temyiz sebebi “kanuna aykırılık” olarak belirlenirken, 5271 sayılı CMK’da “hukuka aykırılık” olarak belirlenmiştir. Ancak her iki Kanun’a bakıldığında bu iki farklı kavramın aynı şekilde anlaşılmasının istendiği sonucuna varılmaktadır. Zira her iki Kanun'un ilgili hükümlerinde bu kavramlar, “bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması” şeklinde tanımlanmış olup öğretide de geçmişten bu yana kanuna aykırılık kavramı geniş yorumlanmış ve bu ifadenin yazılı hukukla sınırlı anlaşılmaması gerektiği, bu nedenle yazılı hukuka ek olarak; içtihada aykırılık, tecrübe ve mantık kurallarına aykırılık, öğretiye aykırılık, maruf ve meşhur olan şahsi bilgilerdeki hataların da kanuna aykırılık kapsamında denetlenebileceği, ayrıca uluslararası hukuka ve evrensel hukuki değerlere aykırılığın da temyiz nedeni olarak ileri sürülebileceği ifade edilmiştir.

1412 sayılı CMUK’nın “Temyiz istidası ve ihtiva edeceği noktalar” başlığını taşıyan 313. maddesi;

“Temyiz eden taraf hükmün hangi cihetine itiraz ve neden dolayı bozulmasını talep etmekte olduğunu temyiz istidasında veya beyanında veyahut layihasında gösterir.

Temyiz için istinad edilen sebeplerde muhakeme usulüne müteallik hukuki bir kaideye mi yoksa kanuni diğer hükümlere mi, muhalefet etmiş olmasından dolayı itiraz olunduğu gösterilir. Birinci hâlde kanuna muhalif olan vak’alar izah olunur.”,

5271 sayılı CMK’nın “Temyiz başvurusunun içeriği” başlığını taşıyan 294. maddesi;

“1- Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır.

2- Temyiz sebebi, ancak hükmün hukukî yönüne ilişkin olabilir.”,

"Temyiz gerekçesi" başlıklı 295. maddesinin 1. fıkrası ise;

"Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir. Cumhuriyet savcısı temyiz dilekçesinde, temyiz isteğinin sanığın yararına veya aleyhine olduğunu açıkça belirtir."

Şeklinde düzenlenmiştir.

Konuyu biraz daha açmak gerektiğinde ise,

"Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir. Cumhuriyet savcısı temyiz dilekçesinde, temyiz isteğinin sanığın yararına veya aleyhine olduğunu açıkça belirtir."

Şeklinde düzenlenmiştir.

Konuyu biraz daha açmak gerektiğinde ise,

Olağan kanun yollarından olan temyiz incelemesinin yapılabilmesi için, bir temyiz davası açılmış olmalıdır. Temyiz davasının açılabilmesi için de, 1412 sayılı CMUK’nun 5320 sayılı Kanunun 8. maddesinin 1. fıkrası uyarınca karar tarihi itibarıyla uygulanması gereken 310. maddesine göre iki koşulun varlığı gereklidir.

Bunlardan ilki süre koşuludur. CMUK’nun 310. maddesinde, genel kural olarak tarafların temyiz isteğinde bulunabilecekleri süreyi hükmün tefhiminden, tefhim edilmemişse, tebliğinden başlamak üzere bir hafta olarak belirlemiştir.

Temyiz davasının açılabilmesi için gerekli olan ve uyuşmazlık konusunu da ilgilendiren ikinci koşul ise istek koşuludur. Yargılama hukukunun temel prensiplerinden olan 'Davasız yargılama olmaz' ilkesinin doğal sonucu olarak temyiz davası kendiliğinden açılamayacağından, bu konuda hak ve yetkisi olan kişilerce bir istekte bulunulması zorunlu olup, süre ve istek koşullarına uygun temyiz davasının açılmamış olması hâlinde hükmün Yargıtayca incelenmesi mümkün değildir.

Ancak bu kuralın istisnasına gereksinim duyan kanun koyucu, CMUK’nun 305. maddesinin 1. fıkrasındaki düzenleme ile on beş yıl ve daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezalara ilişkin mahkûmiyetlerde istek koşulundan sanık lehine vazgeçerek, temyiz incelemesinin kendiliğinden (resen) yapılmasını kabul etmiştir.

Öte yandan, 1412 sayılı CMUK’nun 320. maddesinde,

'Yargıtay temyiz dilekçe ve layihasında irat olunan hususlar ile temyiz talebi usule ait noksanlardan dolayı olmuş ise temyiz dilekçesinde bu cihete dair beyan edilecek vakıalar hakkında tetkikler yapabileceği gibi hükme tesiri olacak derecede kanuna muhalefet edilmiş olduğunu görürse talepte mevcut olmasa dahi bu hususu tetkik eder.

313 ncü maddesinin ikinci fıkrasında gösterilen müstenidattan başka temyiz müddeasını tayin için yeniden müstenidat göstermeye lüzum yoktur.

Bununla beraber böyle müstenidat gösterilmişse kabul olunur' hükmü yer almaktadır.

Bu maddenin gerekçesinde de, 'Temyiz Mahkemesi Kanunun ... tatbik edilip edilmediğini araştırmakla mükellef olduğundan velevki layihai temyiz de dermeyan edilmemiş olsa bile kanunun herhangi bir suretle ihlal edildiğini gördüğü takdirde hükmü nakzedebilir...Hukuk Usulü

Muhakemelerinin terviç ettiği dairede mahkemei temyizin kendisine sevk olunan işlerde resen tetkikatını teşmil ederek layihada serdedilmemiş olan ve fakat muhalifi kanun görülen esbaptan dolayı da hükümlerin nakzolunabilmesi kabul edilmiştir.' denilmektedir.