muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/3676, Karar No: 2019/82, Tarih: 14.01.2019

**1. Hukuk Dairesi         2016/3676 E.  ,  2019/82 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVALILAR : ... VD.

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, mümkün olmazsa tenkis ve tazminat isteklerine ilişkindir

Davacı, mirasbırakan babası ...'nun, Mayıs/2002 tarih, 1 sıra no ve 66/2 cilt numarasında kayıtlı taşınmazını davalı oğlu İsmail'e, yine 11 ada 1 parsel sayılı taşınmazını da sonrasında davalı oğlu İsmail’e devredilmesi amacıyla güvendiği aile dostu olan diğer davalı ...’ya satış suretiyle temlik ettiğini, tüm işlemlerin muvazaalı ve mirastan mal kaçırma amacıyla yapıldığını ileri sürerek, tapu kayıtlarının iptali ile tüm mirasçılar adına tesciline, olmadığı takdirde tenkise, bu talebin de kabul edilmemesi halinde tazminata hükmedilmesini istemiştir.

Davalı ..., taşınmazı bedeli karşılığında satın aldığını, ayrıca mirasbırakan tarafından davacıya da birçok taşınmaz verildiğini ve halen muris adına kayıtlı başkaca taşınmazların bulunduğunu, devrin muvazaalı olmadığını, davalı ... tüm işlemlerin mirasbırakanın iradesine uygun olarak yapıldığını ve taşınmazı bedelini ödeyerek satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuşlar, diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, 2002/ Mayıs 1 sıra nolu taşınmazın kadastroca tespit edildiği gerekçesiyle bu taşınmaz bakımından tefrik ve görevsizlik kararı verilmiş, 11 ada 1 parsel yönünden de aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hemen belirtmek gerekir ki, Mayıs/2002 tarih 1 sıra nolu taşınmaz yönünden yazılı olduğu şekilde karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.

Çekişme konusu 11 ada 1 parsel sayılı taşınmaza gelince; dosya içeriği ve toplanan delillerden, taşınmazın tamamı mirasbırakan adına kayıtlı iken, 1/5 payını 04.03.1998 tarihinde satış yolu ile davalı kızı Nebahat’e, taşınmazda kalan 4/5 payından 1/5 payını 21.12.1999 tarihili satış akdi ile dava dışı torunu (davacının oğlu)...’na, kalan 3/5 payını da 23.03.2004 tarihinde satış suretiyle davalı ...’ya temlik ettiği kayden sabittir.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan muvazaa iddiasına dayalı davalarda mirasbırakanın kastının açık bir şekilde saptanması gerekmektedir. HMK 190. madde ve TMK 6. madde hükümleri gereğince herkes iddiasını ispatla mükelleftir.

Somut olayda, tüm mirasçılar davada yer almışlar, terekeye temsilci atanması isteğiyle açılan dava tüm mirasçıların davada yer aldığı gerekçesiyle reddedilmiş, karar 14. Hukuk Dairesi’nin 23.02.2015 tarih ve 2015/166 E., 2015/1837 K. sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

Esasen, tüm mirasçılar davada yer aldığına göre terekeye temsilci atanmasına gerek bulunmadığı gibi, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı davalarda miras payı oranında da istekte bulunulabilir.

Hâl böyle olunca; yukarıda açıklanan ilke ve olgular gözetilmek suretiyle işin esasına girilmesi, taraf delillerinin eksiksiz toplanıp soruşturmanın tamamlanması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.

Davacı vekilinin temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 14.01.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20438, Karar No: 2014/9337, Tarih: 29.05.2014

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/20438 E.  ,  2014/9337 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı olarak taşınmaz bedelinin tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu 2818 ada 36 parsel sayılı taşınmaza ne zaman el atıldığının (gün-ay-yıl olarak) taraflardan,

2-El atma tarihi tespit edildikten sonra, bu tarih itibariyle dava konusu taşınmazın imar planı içinde olup olmadığının, imar planı içinde ise ilk olarak imara alınış tarihi, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), bu tarih itibariyle belediye veya mücavir alan sınırları içinde olup olmadığının, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca (nazım imar planı içinde bulunan ancak, belediye hizmetlerinden yararlanmayan ve meskûn yerler arasında yer almayan bir taşınmazın arsa olarak değerlendirilebilmesi için) bu plan içine alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, belediye ve diğer altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumunun, etrafının meskûn bulunup bulunmadığının, yerleşim merkezine uzaklığının, beldenin gelişme yönünde olup olmadığının ilgili belediye başkanlığından,

3-Dava konusu 2818 ada 36 parsel ile emsal olarak incelenen ...13890 ada 1 parsel sayılı taşınmazların ilk tesisinden itibaren tedavüllü tapu kayıtlarının tapu müdürlüğünden,

4-Dava konusu 2818 ada 36 parsel sayılı taşınmazın 30.09.2011 olan değerlendirme ve somut emsal olarak incelenen ...13890 ada 1 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmeye esas alınan 30.09.2011 olan satış tarihleri itibariyle imar düzenlemesi sonucu meydana gelen imar parselleri olup olmadıklarının, imar parseli iseler düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediğinin, düşülmüş ise oranının belediye imar ve tapu müdürlüklerinden,

5-Dava konusu 2818 ada 36 parsel sayılı taşınmaz ile somut emsal olarak incelenen ...13890 ada 1 parsel sayılı taşınmazın bulundukları cadde veya sokak itibariyle belediyece belirlenen 2011 yılı emlak vergisine esas asgari m² değerlerinin belediye başkanlığından,

Sorularak alınacak cevap yazıları ve belgelerin dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 29.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11271, Karar No: 2022/306, Tarih: 18.01.2022

**8. Hukuk Dairesi         2021/11271 E.  ,  2022/306 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup hükmün davacı ... temsilcisi, müdahil davacı- davalı ... ve arkadaşları vekili ve davalı ... ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya incelendi, gereği düşünüldü.

K A R A R

Mahkemenin verdiği karar Yargıtay tarafından bozulmuş olup, uyulan bozma ilamında özetle; “yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermeye yeterli bulunmadığı belirtilerek; davalı tarafın dayandığı dava dışı taşınmazlara revizyon gören tapu kaydının tesisinden itibaren tüm tedavüllerinin getirtilmesi, tapu ve vergi kayıtlarına dayanan davalı ... ve paydaşlarının tapu ve vergi kayıt maliki ya da malikleri ile irsi ya da akdi ilişkisinin sorulup saptanması, irsi ya da akdi ilişkinin saptanması halinde dayanılan tapu ve vergi kaydının başka taşınmazlara revizyon görüp görmediğinin araştırılması, daha sonra yöreyi iyi bilen yaşlı, yansız yerel ve uzman bilirkişi, tutanak bilirkişilerinin tümü ve taraf tanıkları ile taşınmazlar başında yapılacak keşifte, yöntemince tapu ve vergi kayıt uygulaması yapılması, tapu ve vergi kaydı kapsamında kalmayan taşınmaz ya da taşınmaz bölümleri yönünden zilyetlik araştırması yapılması, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmesi” gereğine değinilmiştir.

... ve arkadaşları, miras yoluyla gelen hakka dayanarak davaya katılmışlardır. Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 196 ve 259 parsel sayılı taşınmazların kadastro komisyon kararlarının iptali ile Hazine adına; 67 ve 68 parsel sayılı taşınmazların kadastro komisyon kararlarının iptali ile taşınmazlar ayrı ayrı 3200’er pay kabul edilmek suretiyle 1200 payın ... mirasçıları adına, 1200 payın ... mirasçıları adına, 400 payın ... mirasçıları adına ve 400 payın ise Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı ... temsilcisi, müdahil davacı-davalı ... ve arkadaşları vekili ve davalı ... ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve uyulan bozma ilamında açıklandığı üzere işlem yapılıp sonucu dairesinde hüküm tesis edildiğine göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul, kanun ve bozma gereklerine uygun bulunan hükmün ONANMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 3402 sayılı Kanun'un 36/A maddesi gereğince temyiz eden müdahil davacı- davalı ... ve arkadaşları ve davalı ... ve arkadaşlarından harç alınmasına mahal olmadığına, 18.01.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/14864, Karar No: 2007/20262, Tarih: 12.11.2007

**21. Hukuk Dairesi         2007/14864 E.  ,  2007/20262 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 9. İş Mahkemesi

TARİHİ : 15/05/2007
Yargıtay — Esas No: 2015/21903, Karar No: 2016/3250, Tarih: 25.02.2016

**18. Hukuk Dairesi         2015/21903 E.  ,  2016/3250 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Dava dilekçesinde, eğitim hizmeti sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe vaki itirazın iptali ile %40 icra inkar tazminatının davalıdan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı, davalının kendileri tarafından işletilen eğitim kurumunda öğrencilik yaptığını, eğitim hizmet faturasının ödenmediğini, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itiraz edildiğini ileri sürerek itirazın iptalini, %40 icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini istemiş; mahkemece, sözleşmenin veli sıfatıyla imzalansa dahi sözleşmenin konusu olağan eğitim gideri olduğundan yasa gereği borcun veli üzerinde doğması gerektiği bu durumun istisnası olan hakim izninin alınarak çocuğu borçlandırır şekilde sözleşme yapıldığı da iddia ve ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı, davalının 2008-2009 yıllarında kendisinin işlettiği özel okulda öğrenim gördüğünü, velisi ile yapılan sözleşme bulunduğunu, hizmetin davalıya verildiğini iddia ederek bu davayı açmıştır. Davalının velisi ile yapılan sözleşme davalıya velayeten yapılmıştır Hizmet davalıya verildiğine göre borç davalının borcudur. Dava tarihinde reşit olan davalı hakkında açılan davada hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır. Mahkemece işin esası incelenerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 25.02.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/12205, Karar No: 2015/9372, Tarih: 28.12.2015

**19. Ceza Dairesi         2015/12205 E.  ,  2015/9372 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 7 - 2013/142186

MAHKEMESİ : İzmir 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 25/02/2013

NUMARASI : 2012/324 (E) ve 2013/91 (K)

SUÇ : 5846 Sayılı Kanuna Aykırılık

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1- 5237 sayılı TCK'nın 44. maddesinde “işlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır” hükmüne yer verilmesi, bir fiilden kastedilenin sanığın hareket veya hareketlerinin bir sonucu elde etmeye (bir suçu işlemeye) yönelik olması, bu nedenle de fiilde birden fazla hareketin bulunabilmesi karşısında; sahte bandrollü ve bandrolsüz kitapları satmak için işyerinde bulundurduğu tespit edilen sanığın eyleminin TCK'nın 44. maddesi aracılığıyla 5846 sayılı Kanun'un 81/9 maddesine uyduğu gözetilmeden yazılı şekilde uygulama yapılması,

2- Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Dairemizin de benimsediği 08/04/2014 tarih 2013/7-591 Esas 2014/171 karar sayılı kararında açıklandığı üzere, bandrol yükümlülüğüne aykırılık suçlarında suçun mağdurunun doğrudan eser sahipleri olmayıp toplum olduğu cihetle; UYAP ortamında yapılan araştırmada benzer eylem nedeniyle sanık hakkında İzmir 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi'nin 30/01/2012 tarih ve 2011/241 Esas, 2012/43 sayılı kararı ile verilip aynı gün incelemesi yapılan ve bozulmasına karar verilen Dairemizin 2015/5535 Esasında kayıtlı olan dava dosyasının da mevcut bulunduğunun anlaşılması karşısında;

Anılan dosyanın getirtilip incelenerek birleştirilmesi, hukuki kesintinin iddanamenin düzenlenmesiyle gerçekleşeceği gözetilmek suretiyle, sanığın bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda aynı mağdura karşı aynı suçu birden fazla işleyip işlemediğinin ve hakkında TCK'nın 43/1. maddesinin uygulanması gerekip gerekmediğinin tartışılması zorunluluğu,

3- Kasıtlı suçtan hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesi uyarınca hak yoksunluklarına hükmedilmiş ise de, 24/11/2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 08/10/2015 tarih ve 2014/140 E, 2015/85 K. sayılı kararı ile anılan maddenin bazı hükümlerinin iptal edilmiş olması nedeniyle yeniden değerlendirme yapılması zorunluluğu,

Kabule göre de;

3- Kasıtlı suçtan hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesi uyarınca hak yoksunluklarına hükmedilmiş ise de, 24/11/2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 08/10/2015 tarih ve 2014/140 E, 2015/85 K. sayılı kararı ile anılan maddenin bazı hükümlerinin iptal edilmiş olması nedeniyle yeniden değerlendirme yapılması zorunluluğu,

Kabule göre de;

4- Sanıkta yakalanan bandrolsüz eserler üzerinde hak sahibi olan Y.. Y..'in sanıktan şikayetçi olup hak sahibi olduğunu ispatlaması ve davaya katılmasına karar verilmesi karşısında, eylemin 5728 sayılı Kanun ile değişik 5846 sayılı Kanun'un 71/1 ve 81/13. maddeleri kapsamında kaldığı gözetilmeden aynı Kanun'un 81/4. maddesi uyarınca uygulama yapılması,

Kanuna aykırı ve sanığın temyiz sebepleri bu nedenle yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki onama düşüncesinin reddiyle HÜKMÜN BOZULMASINA, CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hakkın korunmasına, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 28/12/2015 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

Muhalefet Şerhi

Daire çoğunluğu ile aramızdaki görüş farklılığı;

1- 5846 sayılı Kanun'un 81. maddesi (ve 08.11.2001 tarih, 24577 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan ilgili Yönetmelik) hükümlerine göre oluşturulan İl Denetim Komisyonlarının suç soruşturmasına esas olacak şekilde denetim, arama ve el koymaya yetkili olup olmadığı, somut olayda İl Denetim Komisyonu tarafından usulüne uygun gerçekleştirilen bir denetimin bulunup bulunmadığı, İl Denetim Komisyonları 5846 SK'na göre bandrol denetimi yaparken, anılan Kanun'un 81. maddesi kapsamında kalan bir suçun işlendiğini tespit etmesinden sonra nasıl hareket edilmesi gerektiği, dolayısıyla ele geçirilen suç eşyasının hukuka aykırı yöntemle elde edilmiş delil olup olmadığı,

2- Sanığın ikrar niteliğinde kabul edilebilecek beyanlarının bulunup bulunmadığı, ikrarının olduğu kabul edilse bile maddi delillerle desteklenmeyen ikrarına itibar edilip edilemeyeceği ve mahkumiyetine yeterli başkaca delil bulunup bulunmadığı,

3- Anayasa ve CMK'nun amir hükümleri karşısında, mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde delillerin tartışılarak değerlendirilmesinin yapılması ve hükme esas alınan ve reddedilen delillerin gösterilmesi gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2- Sanığın ikrar niteliğinde kabul edilebilecek beyanlarının bulunup bulunmadığı, ikrarının olduğu kabul edilse bile maddi delillerle desteklenmeyen ikrarına itibar edilip edilemeyeceği ve mahkumiyetine yeterli başkaca delil bulunup bulunmadığı,

3- Anayasa ve CMK'nun amir hükümleri karşısında, mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde delillerin tartışılarak değerlendirilmesinin yapılması ve hükme esas alınan ve reddedilen delillerin gösterilmesi gerekip gerekmediğine ilişkindir.

1- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 81. maddesinin 5 ve 6. fıkralarına göre, “Bakanlık ile mülkî idare amirleri bandrollenmesi zorunlu olan nüshaların ve süreli olmayan yayınların, bandrollü olup olmadıklarını her zaman denetleyebilir. Gerekli görüldüğünde, mülkî idare amirleri re'sen veya Bakanlığın talebi ile bu denetimi gerçekleştirmek üzere illerde denetim komisyonu oluşturabilir. İhtiyaç hâlinde, bu komisyonlarda Bakanlık ve ilgili alan meslek birlikleri temsilcileri de görev alabilirler. Bu denetimler sırasında bu Kanunda koruma altına alınan hakların ihlal edildiğinin tespiti hâlinde 75 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca işlem yapılır."

Anılan Kanun'un konuyla ilgili 75. maddesinin 3. fıkrasına göre de, "Şikâyet üzerine Cumhuriyet savcısı suç konusu eşya ile ilgili olarak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre elkoyma koruma tedbirinin alınmasına ilişkin gerekli işlemleri yapar. Cumhuriyet savcısı ayrıca, gerek görmesi hâlinde, hukuka aykırı olarak çoğaltıldığı iddia edilen eserlerin çoğaltılmasıyla sınırlı olarak faaliyetin durdurulmasına karar verebilir. Ancak, bu karar yirmidört saat içinde hâkimin onayına sunulur. Hâkim tarafından yirmidört saat içinde onaylanmayan karar hükümsüz kalır."

5846 sayılı Kanun'nun 81. maddesine dayanılarak çıkarılıp, 08.11.2001 tarih, 24577 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Bandrol Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Denetim” başlıklı 9. maddesinde ise, “Kanunun 81 inci maddesinde belirtilen ihlallerde, genel kolluk ve zabıta; re’sen ve/veya hak sahipleri, komisyon, meslek birlikleri, Bakanlık veya ilgili diğer kanunlarla kendisine yetki ve görev verilmiş olanların ihbarı üzerine harekete geçer. Usulsüz ve izinsiz olarak çoğaltılmış ve yayılmış nüsha ve yayınlar ile bunları çoğaltmaya yarayan her türlü araç ve diğer delillere ilişkin olarak Kanunun 81 inci maddesi hükümleri uygulanır.

Bu denetimler sırasında Kanunda koruma altına alınan hakların ihlal edildiğinin tespiti hâlinde Cumhuriyet savcısı suç konusu eşya ile ilgili olarak 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre elkoyma koruma tedbirinin alınmasına ilişkin gerekli işlemleri yapar. Cumhuriyet savcısı ayrıca, gerek görmesi hâlinde, hukuka aykırı olarak çoğaltıldığı iddia edilen eserlerin çoğaltılmasıyla sınırlı olarak faaliyetin durdurulmasına karar verebilir. Ancak, bu karar yirmidört saat içinde hâkimin onayına sunulur. Hâkim tarafından yirmidört saat içinde onaylanmayan karar hükümsüz kalır."

Görüldüğü gibi Yönetmelikteki düzenleme, 5846 SK'nun 81/5-6 ve 75/3. maddelerindeki hükümlerin birleştirilerek tekrarlanmasından ibarettir. Bütün bu yasal düzenlemelerden anlaşılması gereken şudur: Bakanlık, mülkî idare amirleri veya İl Denetim Komisyonları, bandrollenmesi zorunlu olan eserler ile süreli olmayan yayınların bandrollü olup olmadığını, re’sen veya hak sahipleri ile diğer ilgililerin ihbarı üzerine her zaman denetleyebilir. Bu denetim, önleme araması veya adli arama değil, eserlere bandrol yapıştırılması zorunluluğuna (5846 SK m. 81/1, Yön. m. 5) ilişkin idari bir denetimdir. Denetim esnasında Kanunda koruma altına alınan hakların ihlal edildiğinin (81. maddedeki fiillerin işlendiğinin) tespiti hâlinde Cumhuriyet savcısı durumdan haberdar edilecek, Cumhuriyet savcısı da öncelikle suç konusu eşya ile ilgili olarak CMK'nun 127. maddesi hükümlerine göre elkoyma koruma tedbirinin alınmasına ilişkin gerekli işlemleri yapacaktır.

Dikkat edilirse, İl Denetim Komisyonları ile Kanunla yetkili kılınan diğer idari makamların bandrol denetimi esnasında, 81. maddedeki suçların konusu olan eşyanın tespiti hâlinde nasıl hareket edecekleri düzenlenirken, aramanın değil, el koyma işleminin nasıl gerçekleştirileceği açıklanmıştır. Çünkü, adli veya önleme araması boyutunda olmayan (dolayısıyla gizli kapalı yerlere bakılmadan, işyerinin görünen raf ve satış reyonları gibi açık alanlarında gerçekleştirilen) idari denetim esnasında zaten suç konusu eşya açıkta satışa sunulmuş halde bulunmuştur. Arama ile ortaya çıkarılacak, gizlenmiş, saklanmış bir şey olmadığı gibi komisyonun böyle bir yetkisi de bulunmamaktadır.

Bu şekilde suç eşyası, dolayısıyla suç işlenmiş olabileceğine dair delil bulununca, yapılması gereken şey, soruşturma makamı olan Cumhuriyet savcısını durumdan haberdar edip, talimatları doğrultusunda hareket edilmesidir. Bu safhada da ceza usul hukuku açısından, arama ve/veya elkoyma işlemine ihtiyaç varsa, bu işlemler CMK hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilecektir. Bu düzenlemelerden, İl Denetim Komisyonları ile diğer idari makamlara adli veya önleme araması yetkisi verildiğinin kabul edilmesi mümkün değildir.