muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/885, Karar No: 2025/252, Tarih: 30.04.2025

26. Hâl böyle olunca; geçersiz sözleşmeye dayalı olarak edimin ifasının talep edildiği davalarda mahkemenin, söz konusu ilke uyarınca ifaya yahut ifa karşılığına değil, çoğun içinde azın da olduğu gözetilerek sözleşme çerçevesinde verilen şeylerin sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde iadesine hükmetmesi gerekir.

27. Sebepsiz zenginleşme nedeniyle iade borcunun temelinin hakkaniyet ilkesine dayandığını belirtmekte yarar vardır. Mülga Borçlar Kanunu'nun 63. (TBK md.79) maddesinin 1. fıkrasına göre sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür. Ancak maddenin 2. fıkrasında zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlü olduğu düzenleme altına alınmıştır.

28. Kanuni düzenleme bu şekilde olmakla beraber, bazı durumlarda zenginleşmenin tamamının geri verilmesi durumunda dahi diğer tarafın zararı tamamen karşılanmayabilir. Özellikle para borçlarında aradan geçen uzun zaman nedeniyle paranın değer kaybetmesi nedeniyle bu gibi durumlarla karşılaşılmaktadır. Bu hâlde sebepsiz zenginleşmenin temelinin “hakkaniyeti” sağlamak olduğu göz önüne alındığında paranın aynen iadesi ile adaletin tam olarak sağlanamayacağı açıktır.

29. Bu durumda Yargıtay içtihatları ile yaygınlaşarak kullanım alanı bulan “denkleştirici adalet ilkesi” gündeme gelmektedir. Geçerli bir sebebe dayanmaksızın bir kişinin mal varlığından diğerinin mal varlığına kayan değerlerin eksiksiz iadesi denkleştirici adalet düşüncesine dayanır. Denkleştirici adalet ilkesi, haklı bir sebep olmaksızın başkasının mal varlığından istifade ederek kendi mal varlığını artıran kişinin elde ettiği bu kazanımı geri vermek zorunda olduğunu ve gerçek bir eski hâle getirme yükümlülüğü bulunduğunu ifade eder.

30. Türk Medeni Kanunu’nun 2/2. maddesinde düzenlenen hakkın kötüye kullanılması yasağı kuralı, hâkime özel ve istisnai hâllerde (adalete uygun) hüküm verme olanağı sağlamaktadır. Yargı organları, çıkarlar dengesini ve adalet duygularını gözeterek toplumun gereksinimlerini karşılamakla yükümlüdür.

31. Enflasyon, paranın değerini (alım gücü) aradan geçen zamana bağlı olarak düşürmektedir. Doğal olarak belli bir miktar paranın verildiği tarihteki alım gücü ile aynı miktar paranın iade günündeki alım gücü arasında fark edilir ölçüde azalma olabilmektedir. Geçersiz sözleşme gereğince, akdin düzenlendiği tarih itibariyle verilen paranın aynen iadesine karar verilmesi ise, enflasyon nedeniyle büyük adaletsizlikler doğurur. Bu da toplamsal barış ve huzuru engeller (Hukuk Genel Kurulunun 01.10.2014 tarih, 2013/1-1117 Esas, 2014/745 Karar, 26.09.2019 tarih, 2017/3-963 Esas, 2019/955 Karar, 02.10.2024 tarih, 2023/7-1069 Esas, 2024/496 Karar sayılı kararları).

32. Yerleşik içtihatlara göre denkleştirici adalet ilkesi gereği hesaplama yapılırken enflasyon, TEFE-TÜFE, altın ve döviz kurlarındaki artış, maaş artışları gibi ekonomik etkenlerin ortalaması alınarak iade edilmesi lazım gelen bedelin dava tarihi itibariyle hesaplanması gerekmektedir.

33. Uygulamada sepet hesabı olarak da anılan ve bir anlamda iade borcuna esas olan paranın güncel değerini hesaplamaya yarayan bu yöntemde hangi ekonomik enstrümanların kullanılacağı elbette daha çok hesap uzmanlığını/muhasebeyi ilgilendiren teknik bir konudur.

34. Ne var ki eldeki uyuşmazlıkta Mahkeme, söz konusu sepet içerisindeki enstrümanlar arasına sözleşmeye konu taşınmazın rayiç bedelinin de katılması hâlinde adaletin hakkaniyete daha uygun şekilde denkleşeceğini ifade etmektedir.

35. Gerçekten de denkleştirici adalet hesabında kullanılan altın vb. değerli madenler, döviz fiyatları, faiz oranları, üretici ve tüketici fiyat endeksleri, asgari ücret, memur maaşları, vadeli mevduat getirileri gibi kriterlerin objektif bir değer arz eden, çoğunlukla yatırım aracı olarak kullanılıp paranın enflasyon karşısında değersizleşmesinin önüne geçmeye yarayan ölçütler olduğunda şüphe bulunmamaktadır.

36. Kişiler arasındaki ihtilâflar ve dolayısıyla hukuk canlı ve değişkendir. Başlangıçta öngörülmesi mümkün olmayan değişim ve ihtiyaçların ortaya çıktığı bazı durumlarda kanunun harfi harfine uygulanması kimi zaman adaletin esaslı unsurlarından olan hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabilir (Hukuk Genel Kurulunun 20.02.2020 tarihli, 2017/13-2618 Esas, 2020/184 Karar sayılı kararı).

37. Aynı durum, ihtiyaçlar sebebiyle doğan içtihadî bir ilkenin, yine değişen ihtiyaçlar çerçevesinde gözden geçirilip şekillendirilmesi için de geçerli olmalıdır.

38. Hâl böyle olunca geçersiz dahi olsa sözleşme çerçevesinde satın alınmak istenen ve bu sebeple de bir bedel ödenen şey, somut olayda olduğu gibi yatırım aracı olarak kullanılabilecek nitelikte ekonomik bir değer taşıyorsa hesaplama yönteminde bir kriter olarak gözetilmesinde bir sakınca olmamalıdır.

39. Ancak bu noktada gözden kaçırılmaması gereken asıl önemli husus, Mahkemece kabul edildiğinin aksine, hesaplamada doğrudan sözleşmeye konu malın rayiç değerinin eklenmesinin mümkün olmadığı gerçeğidir. Çünkü bu şekilde iade alacaklısı davacı yönünden adalet sağlanmak istenirken, söz konusu malın hukuken korunan sahibi olan ve sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde elinde kalanı iade etmek dışında hiçbir borcu bulunmayan davalıya, sahip olduğu malın değerinin bir kısmını karşı tarafla paylaşmak gibi bir külfet yüklenecek ve bu kez iade borçlusu yönünden adil olmayan bir sonuca varılmasına sebep olunacaktır.

40. O hâlde yapılacak hesaplamaya geçersiz sözleşmeye geçerlilik atfedercesine bizzat malın rayiç değerinin katılması hukuka uygun olmayacağından, taraflar arasındaki adalet dengesini objektif bir şekilde tesis edilebilmesi için, taşınmazın sözleşme tarihindeki gerçek değeri ile (sözleşmenin yapıldığı tarihteki koşulları/vasıfları ölçüsünde) iade borcunun muacceliyeti anındaki güncel değeri belirlenip bunlar arasındaki artış oranının iadeye konu parasal değere uygulanması şeklindeki bir hesaplama ölçütünün de eklenmesi, değişen günümüz ekonomik koşullarında daha işlevsel ve adilâne çözüme ulaşmaya yardımcı olacaktır. Bu ise elbette teknik bir konudur ve konusunda uzman bilirkişiler eliyle belirlenecek usulüne ve amaca uygun bir yöntem ile yapılan hesaplamanın sonucuna göre Mahkemece değerlendirilip iade borcunun kapsamı belirlenecektir.

41. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmelerde; uyulan ilk bozma kararının hesaplama yöntemi bakımından tahdidi ve sınırlayıcı bir değerlendirme içermediği konusunda çoğunluk görüşüyle hemfikir olunmakla beraber hesaplama yöntemine sözleşmedeki taşınmazın değer artış oranının katılması fikrine iştirak edilemeyeceği, denkleştirici adalet sepetinde yer alan tüm ekonomik enstrümanların tümüyle sözleşmeden bağımsız, objektif değer arz eden ölçütlerden oluştuğu, söz konusu ilke içtihatlarla ortaya çıktığından beri süregelen bu yerleşik uygulamanın hukuken Mahkeme ile Özel Daire arasında çekişmesiz olan iade etme borcu dışında hiçbir hak ve borç doğurmayan bir sözleşme metnine değer atfedilerek hesaplama yapılmasının mümkün olmamasından kaynaklandığı, denkleştirici adaletin sözleşme konusu malın değil iade borcuna konu paranın rayicini hedef aldığı ve müspet zararını talep edemeyecek olan alacaklının adalet duygusunu bir nebze olsun tatmin edebilme amacıyla getirilmiş bir ilke olduğu yoksa hiçbir zaman gerçek tazminin amaçlanmadığı, bunun mümkün de olmadığı, bu sebeple direnme kararının hesaplama yöntemi yönünden Özel Daire kararında gösterilen şekilde ve usulî kazanılmış hak yönünden ise açıklanan değişik gerekçeyle bozulması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de bu görüş Kurul Çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

42. Hâl böyle olunca direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı bozulması gerekmiştir.

IV. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 3. maddesi atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatıranlara geri verilmesine,

Aynı Kanun’un 440/III-1. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

30.04.2025 tarihinde yapılan ikinci görüşmede, oy çokluğuyla ve kesin olarak karar verildi.

''K A R Ş I O Y''

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatıranlara geri verilmesine,

Aynı Kanun’un 440/III-1. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

30.04.2025 tarihinde yapılan ikinci görüşmede, oy çokluğuyla ve kesin olarak karar verildi.

''K A R Ş I O Y''

Dava, resmî şekilde yapılmadığından geçersiz nitelik taşıyan taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Davacı, harici sözleşmeye konu taşınmazın rayiç değerini talep etmiş ve Mahkemece ilk kararla bu değere hükmedilmiş, Özel Dairece sözleşmenin geçersiz olması nedeniyle taşınmaz rayicine hükmedilemeyeceğine ve taraflar arasındaki ihtilâfın sebepsiz zenginleşme hükümleri ile denkleştirici adalet ilkesi çerçevesinde çözümlenmesi gerekliliğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

Bozmaya uyularak yargılamaya devam edilmiş ancak Mahkemece sözleşmeyle verilen bedelin iadesine yönelik olarak denkleştirici adalet ilkesi çerçevesinde bedelin güncel alım gücü belirlenirken bu kez de sözleşmeye konu taşınmazın rayiç değeri bir ölçüt olarak hesaplamaya dâhil edilmiştir.

Direnmeye konu uyuşmazlık ise uyulan bozma kararının usulî kazanılmış hak yaratıp yaratmadığı ve mahkemenin bozmaya uygun davranıp davranmadığı hususu ile söz konusu hesaplamada geçersiz sözleşmeye konu taşınmazın değerinin gözetilmesinin mümkün olup olmadığı noktalarında düğümlenmiştir.

Bu bağlamda yapılan incelemede Hukuk Genel Kurulu; uyulan bozma kararının hesaplamadaki kriterler yönünden sınırlayıcı nitelikte olmadığı, direnme kararı bu yönden yerinde olmakla beraber davalının iade borcunun kapsamı belirlenirken hesaplamaya doğrudan taşınmazın rayiç değerinin eklenmesinin mümkün olmayacağı konusunda şahsım da dâhil olmak üzere hemfikir olmuştur. Bu tespit ve değerlendirmelerden sonra ise, taşınmazın rayiç değerin tamamının hesaplamaya katılması mümkün değil ise de, en azından sözleşmeye konu malın değerinde meydana gelen artış oranının sözleşme bedeline uygulanması şeklindeki ilave bir ölçütle denkleştirici adalet sepetinin belirlenmesinin hakkaniyete ve adaletin sağlanmasına daha uygun olacağı görüşü üzerinde tartışılmış ve neticeten oy çokluğuyla bunun mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.

Ne var ki Saygıdeğer Çoğunluğun bu görüşüne şu sebeplerle iştirak etmem mümkün olmamıştır:

Bir borç kaynağı olarak sebepsiz zenginleşme; mülga BK'nın 61-66. (TBK'nın 77-82) maddeleri arasında düzenlenen, haklı bir neden olmaksızın bir kimsenin malvarlığının başka bir kimsenin malvarlığı aleyhine çoğalmasını ifade eden ve iyiniyetli sebepsiz zenginleşenin geri verme borcunun kapsamını belirleyen BK'nın 63 ve TBK'nın 79. maddesine göre, iade borçlusunun fiilen elde ettiği zenginleşmenin değil, geri istenme anında malvarlığında mevcut bulunan, henüz elden çıkarmadığı zenginleşme miktarının esas alındığı bir sorumluluk türüdür.

Geçersiz sözleşmede taraflar ancak sözleşme çerçevesinde aldıklarını iade etmekle sorumludur. Bu sebepledir ki uygulamada, bilhassa taşınmazların harici satışları nedeniyle doğan ihtilaflarda, en basit tabiriyle "para faizsiz, yer kirasız" şeklinde ifade edilebilecek iade kuralları benimsenmiştir.

Bununla birlikte, özellikle sözleşmenin yapılmasının üzerinden uzun zaman geçmesi hâlinde, ekonomik koşullardaki olumsuz seyrin etkisiyle, sözleşme bedeli olarak alınan paranın aynen iade edilmesi hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurmuş ve içtihatlarla iade borcunun belirlenmesinde "denkleştirici adalet ilkesinin" uygulanması gerekliliğine işaret edilmiştir.

Bu ilke çerçevesinde iade borcunun belirlenmesinden anlaşılması gereken, sözleşmeyle ödenmiş bedelin, iade borcunun doğduğu tarihe kadar paranın alım gücünde oluşan değişiklikler nazara alınarak bir anlamda güncellenmesi ve bu şekliyle sahibine geri ödenmesidir.

Şimdiye kadarki uygulamada söz konusu ilke gereği yapılacak hesaplamada yerleşik bir şekilde paranın alım gücüyle ilgili olan altın, döviz, faiz gibi objektif ekonomik veriler esas alınmaktayken direnmeye konu uyuşmazlık üzerinde yapılan tartışmalarda hâlihazırdaki koşullarda bunun da yeterli olmadığı, kapsamın güncellenmesi gerektiği şeklindeki düşünceler ileri sürülmüştür.

Bu noktada kanaatimce göz ardı edilmemesi gereken en önemli husus, sebepsiz zenginleşmede iade borcunun gerçek anlamda bir zarar tazmini olmadığıdır.

Zira geçersiz bir sözleşme, kural olarak tarafları için sözleşmeye uygun davranma yükümlülüğü doğurmayacağı gibi, geçerli sözleşmelerin ifa edilmemesi hâlinde alacaklı olan tarafa tanınan müspet zararı isteme imkânını da vermez. Bu yüzden de hukuken herhangi bir varlığı olmayan bu sözleşmede yer alan kararlaştırmaların hiçbir ehemmiyeti yoktur.

Bununla birlikte sözleşmede bir taraf için bir şeyi yapma/verme borcu öngörülmüşken diğer taraf için de bedel ödeme borcu kararlaştırıldığında, nasıl geçerlilik koşulu sağlanmadığı için verme/yapma borcunun ifası istenemezse, sözleşme çerçevesinde ödenen bedelin de bu parayı tahsil eden taraf yedinde kalmasının da hukuki hiçbir dayanağı kalmayacaktır. İade borcu da bizzat bu haksız durumdan kaynaklanır.

Kanuni düzenlemesinin de ötesine geçilerek kapsamı hakkaniyet esasına dayalı içtihatlarla genişletilen sebepsiz zenginleşenin iade borcu, onu doğuran geçersiz sözleşmeden bağımsız, kendi kurallarına tabi olan farklı bir sorumluluk niteliği taşıdığından borcun kapsamı belirlenirken taraflar arasındaki sözleşme tümüyle göz ardı edilerek yalnızca herkes için geçerli, objektif ekonomik veriler esas alınmalıdır.

Kanuni düzenlemesinin de ötesine geçilerek kapsamı hakkaniyet esasına dayalı içtihatlarla genişletilen sebepsiz zenginleşenin iade borcu, onu doğuran geçersiz sözleşmeden bağımsız, kendi kurallarına tabi olan farklı bir sorumluluk niteliği taşıdığından borcun kapsamı belirlenirken taraflar arasındaki sözleşme tümüyle göz ardı edilerek yalnızca herkes için geçerli, objektif ekonomik veriler esas alınmalıdır.

Bu nedenlerledir ki, bir anlamda hukuk âleminde görünmez olan bir sözleşme metninin görünür kılınmasının ve bu metin göz önüne alınarak sözleşmeye konu maldaki değer artış oranının, paranın güncel değerini tespitte bir ölçüt olarak kullanılmasının mümkün olmadığı, bu mümkün olsaydı dahi, aksi yöndeki bir değerlendirmeyle bir taraf korunmak istenirken, içtihatlarla gelişen denkleştirici adalet ilkesiyle sağlanmak istenen amacın tam tersine, kanun gereği iyiniyetli olması hâlinde elinde kalanı iade etmekten başka borcu olmayan ve hukuken mülkiyet hakkı korunan taraf aleyhine olacak şekilde karşı tarafa, üzerinde hiçbir hak iddia edemeyeceği bir malın değerlenmesi ihtimalinden faydalanma imkânı verilmesinin taraflar arasındaki hak ve nesafet dengesinin bozulmasına neden olacağı görüşünde olduğumdan bu noktada Sayın Çoğunluğun değerlendirmesine iştirak etmem mümkün olmamıştır.
Yargıtay — Esas No: 2012/13079, Karar No: 2012/15584, Tarih: 09.10.2012

**11. Hukuk Dairesi         2012/13079 E.  ,  2012/15584 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Hasımsız olarak görülen davada İstanbul 7. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 05/06/2012 tarih ve 2012/240-2012/460 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin hamili olduğu çeklerin nezdindeyken çalındığını iddia ederek, çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre davanın TTK'da açıkça düzenlenen ve kıymetli evraklardan olan çekin kayıp nedeniyle iptaline ilişkin olduğu, bu davada da Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle,görevsizlik kararı verilmiştir.

Karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillere gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 09/10/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/23865, Karar No: 2012/14732, Tarih: 10.09.2012

**6. Ceza Dairesi         2008/23865 E.  ,  2012/14732 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Yakınan ... ... ...'ün aşamalardaki anlatımlarında; “sanığın beline doğru sert bir cismi dokundurduğunu, ancak bunun bıçak olup olmadığını görmediğini, yardım istersen bıçağı sana saplarım dediğini” beyan etmiş olduğunun anlaşılması karşısında; yağma suçunun silahla işlendiğine ilişkin kanıt bulunmadığı ve eylemin 5237 sayılı TCK'nın 149/1-h maddesindeki suçu oluşturduğu gözetilmeden, aynı fıkranın (a) bendinin de değerlendirilmesi suretiyle yazılı biçimde hüküm kurulması,

2-Sanığın, yakınanın 210 TL parasını yağmaladıktan sonra, yakınanın yol parası olmadığını beyan etmesi üzerine 10 TL parayı yakınana iade ettiği, bu durumun ise kısmi iadeyi oluşturduğunun anlaşılması karşısında; yakınana kısmi iadeye ... gösterip göstermediği sorularak sonucuna göre 5237 sayılı Yasanın 168. maddesiyle uygulama yapılması gerektiği halde yazılı biçimde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 10.9.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20378, Karar No: 2018/10802, Tarih: 30.05.2018

**4. Ceza Dairesi         2014/20378 E.  ,  2018/10802 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Tehdit, hakaret

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Tehdit suçuna ilişkin hükümde TCK'nın 62. maddesi uygulanırken hesap hatası yapılması suretiyle sonuç cezanın 2 yıl 1 ay hapis yerine, 1 yıl 13 ay hapis cezası olarak eksik belirlenmiş ise de aleyhe temyiz olmadığından bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

Ancak;

Sanığın adli sicil kaydındaki tekerrüre esas olabilecek ilamın, TCK'nın 106/1-1. cümle kapsamındaki suça ilişkin olması nedeniyle, hükümden sonra yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkraya göre uzlaştırma kapsamına alındığının anlaşılması karşısında, anılan hükme ilişkin, uyarlama yargılaması yapılıp yapılmadığı araştırılarak sonucuna göre tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...'in temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 30.05.2018 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY:

Sanık ... hakkında; Muş 2. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; Tehdit suçundan TCK'nın 106/2-d, 43/1, 62, 58, 53 Maddeleri uyarınca 1 Yıl 13 Ay Hapis Cezasına, Hakaret suçundan ise TCK'nın 125/1-2, 43, 62, 58 Maddeleri uyarınca 3 Ay 3 Gün Hapis Cezasına hükmedilmiş, anılan kararın sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 30/05/218 gün, 2014/20378 E-2018/10802 K sayılı ilamı ile; özet tehdit suçundan 2 yıl 1 ay yerine 1 yıl 13 ay hapis hükmedilmesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmayarak eleştirilmesine karşın, diğer taraftan hüküm tarihinden sonra yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253 maddesindeki değişiklik nedeniyle sanığa isnat edilen suçların uzlaşma kapsamına alınmış olması nedeniyle sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğundan, kabule göre ise tekerrüre esas alınan hükümlülüğünün uzlaşma müessesesindeki değişiklikten dolayı uzlaşma ile sonuçlanıp sonuçlanmayacağının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğundan her iki suçtan verilen mahkumiyet hükümlerinin BOZULMASINA, karar verilmiştir.

Yargıtay Yüksek 4. Ceza Dairesinin sayın çoğunluğu ile aramızda tehdit suçundan dolayı yanlış hesap sonucu eksik ceza tayini aleyhe temyiz olmamasına karşın, başka bozma nedenine eklenip eklenemeyeceği hususunda uyuşmazlık doğmuştur.

Uyuşmazlığın çözümü için 5320 sayılı kanunun 8/1 maddesi delaletiyle halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesindeki koşulların irdelenerek; ceza muhakemesi hukukunun amacı, hakkaniyet ve kanun önünde eşitlik gibi hukukun evrensel ilkeleri ile ilişkilendirilmesi ve somut olayımızda olduğu gibi ilk derece mahkemelerince verilen ve içerisinde hata barındıran hükümlerin temyiz incelemesine konu edilmesi halinde "aleyhe değiştirmeme zorunluluğu" ya da "aleyhe düzeltme yasağı" kavramlarından ne anlaşılması gerektiğinin yasal düzenleme ve yargı kararlarından yararlanılarak ortaya konması gerekmektedir.

Ceza usulü, ya da günümüzün deyimi ile ceza muhakemesi hukuku, kişi için öylesine önemlidir ki dünyada ceza usulü kadar hiçbir şey insanları ilgilendirmez. Hatta ceza usulü kusurlu bulunan bir toplumda huzurdan söz edilemez[. Ceza kanunlarına karşı gelmemek insanların elinde olan bir şey olmasına karşın, kimsenin haksız yere takibata uğramayacağından söz etmek olası değildir. Bu hukuk dalının özgürlükler için ne denli önem arz ettiğini Ferri’nin şu sözleri en güzel şekilde açıklamaktadır; “ceza kanunu suçluların, usul kanunu, suçluluğu sabit oluncaya kadar masumların teminatıdır”.

Bu açıklamalardan sonra denilebilir ki devletin cezalandırma hakkı ile sanığın özgürlüğü arasındaki çatışmayı çözüme ulaştırıp, hükme bağlamak, ceza yargılamasına bırakılmıştır. Görüldüğü üzere devlet, suç işleyenden, iktidar gücünü kullanarak “intikam alma” yerine, bu görevi ulus adına yargılama yapmaya yetkili bir makama, yargıya bırakmıştır. Böylece ortaya çıkacak sonuca hem devlet ve hem de sanık katlanacaktır.

İnsanlık, dolayısıyla devlet, üç aşamadan geçerek günümüzün örgütlü toplumu haline gelmiştir. Bunlardan birisi, insanlığın karışıklıklardan usanarak bir düzene kavuşması, düzeni sağladıktan sonra bireysel özgürlüklere ihtiyaç duyması, ilk ikisini sağladıktan sonra ise hem düzeni ve hem de özgürlükleri koruma ihtiyacı hissetmesidir.