muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/7040, Karar No: 2020/1937, Tarih: 27.02.2020

**8. Hukuk Dairesi         2018/7040 E.  ,  2020/1937 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Elatmanın Önlenmesi - Ecrimisil (Birleşen Davalar)

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

K A R A R

Davacı, maliki olduğu 117 ve 186 parsel sayılı taşınmazlarda davalıların icarcı olmasına rağmen icar bedelini ödemedikleri gibi taşınmazlarda bulunan ağaçları da kestiklerini ileri sürerek elatmalarının önlenmesine, ecrimisile ve ağaç bedellerinin davalılardan tazminine karar verilmesini istemiş, birleşen davalarda gelecek dönemlere ilişkin benzer taleplerini yinelemişlerdir.

Davalılar, taşınmazların kendilerine ait olduğunu, teminat amaçlı davacıya devredildiğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davalıların haksız işgalci olduğu gerekçesiyle asıl ve birleştirilen 2011/274 Esas sayılı davanın kısmen kabulüne, birleştirilen 2010/117 Esas sayılı davanın ise kabulüne dair verilen karar, bir kısım davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, çaplı taşınmazlarda elatmanın önlenmesi, ecrimisil ve ağaç bedellerinin tazmini isteklerine ilişkindir.

1- Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişmeli, tarla nitelikli 117 ve 186 parsel sayılı taşınmazların davacı adına kayıtlı olduğu, davalı ...'nın 09.12.2011 tarihinde öldüğü geriye mirasçı olarak eşi davalı ... ve dava dışı çocukları ..., ...'ın kaldığı anlaşılmaktadır.

Somut olaya gelince, davalı ... mirasçılarından ..., ... ve ...'in Bakırköy 1.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2012/504 Esas – 2012/884 Karar sayılı kararı ile mirası reddettikleri anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca; davalıların mirası reddettikleri gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bu husus gözardı edilerek karar verilmesi doğru değildir.

2- Davacı, birleştirilen 2011/274 Esas sayılı dava dosyasında 15.07.2011 tarihli dava dilekçesi ile 2011 dönemi için 7.000 TL ecrimisil ile kesilen kavak ağaçlarının bedellerini talep etmiş, Mahkemece, verilen nihai karar ile anılan dava bakımından ecrimisil isteğinin taleple bağlı kalınarak kabulüne karar verilmiştir.

Ne var ki, 15.06.2015 tarihli bilirkişi ek raporuna göre 2011 dönemi için 117 parsel sayılı taşınmaz yönünden 1.960 TL, 186 parsel sayılı taşınmaz yönünden 2.786 TL ecrimisil belirlenmesine rağmen Mahkemece, 7.000 TL ecrimisilin ne şekilde belirlendiği anlaşılamamaktadır.

Hal böyle olunca, birleştirilen davalar için ecrimisil isteği bakımında bilirkişilerden detaylı ve açıklamalı rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir.

Ne var ki, 15.06.2015 tarihli bilirkişi ek raporuna göre 2011 dönemi için 117 parsel sayılı taşınmaz yönünden 1.960 TL, 186 parsel sayılı taşınmaz yönünden 2.786 TL ecrimisil belirlenmesine rağmen Mahkemece, 7.000 TL ecrimisilin ne şekilde belirlendiği anlaşılamamaktadır.

Hal böyle olunca, birleştirilen davalar için ecrimisil isteği bakımında bilirkişilerden detaylı ve açıklamalı rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir.

3- Davalı ...'nın, Mahkemece verilen 08.04.2016 günlü nihai karardan önce 09.12.2011 tarihinde öldüğü gözetilerek, onun bakımından elatmanın önlenmesi isteğine ilişkin karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, isteğin kabulüne karar verilmesi de doğru değildir.

SONUÇ: Yukarıda (1), (2) ve (3) numaralı bentlerde yazılı nedenlerle bir kısım davalılar vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden, Kabulüyle, hükmün 6100 sayılı HMK'nin geçici 3.maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, istek halinde peşin harcın temyiz edene iadesine, 27.02.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/6441, Karar No: 2018/15995, Tarih: 15.11.2018

**13. Ceza Dairesi         2018/6441 E.  ,  2018/15995 K.**

**"İçtihat Metni"**

KANUN YARARINA BOZMA

Karşılıksız yararlanma suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 15/12/2017 tarihli ve 2017/104903 soruşturma, 2017/112754 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın kabulüne ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına ilişkin mercii İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 21/03/2018 tarihli ve 2018/1857 değişik iş sayılı kararına karşı, Adalet Bakanlığı'nın 14.09.2018 gün ve 94660652-105-34-8921-2018-Kyb sayılı yazısı ile kanun yararına bozma ihbarında bulunulduğundan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 26.09.2018 gün ve 2018/75858 sayılı ihbarnamesiyle Dairemize gönderildiği,

MEZKUR İHBARNAMEDE;

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 168/5. maddesindeki “Karşılıksız yararlanma suçunda, fail, azmettiren veya yardım edenin pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı, soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin etmesi halinde kamu davası açılmaz; zararın hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilmesi halinde ise, verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Ancak kişi, bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamaz.” şeklindeki düzenleme uyarınca, şüphelinin müşteki İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından tahakkuk ettirilen kaçak tahakkuk bedelini ödediğinin bildirilmesi karşısında, şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı halde, müşteki tarafından yapılan itirazın reddine karara verilmesi gerekirken, yazılı şekilde itirazın kabulüne ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar verilmesinde isabet görülmediğinden anılan kararın bozulması gerektiğinin ihbar olunduğu anlaşılmıştır.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Şüphelinin müşteki kurum tarafından tahakkuk ettirilen kaçak tahakkuk bedelini ödediğinin anlaşılması karşısında, şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı halde, müşteki tarafından yapılan itirazın reddine karara verilmesi gerekirken, yazılı şekilde itirazın kabulüne ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar verilmesi nedeniyle kanun yararına bozma istemi yerinde görüldüğünden KABULÜ ile İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 21/03/2018 tarihli ve 2018/1857 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi gereğince

BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına İADESİNE, 15/11/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/14237, Karar No: 2019/4683, Tarih: 01.07.2019

**20. Hukuk Dairesi         2016/14237 E.  ,  2019/4683 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davalılar Hazine, ..., ... ve Orman Yönetimi, tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1)3402 sayılı Kanunun 14/1. maddesinde yazılı 40 ve 100 dönüm kısıtlama araştırmasının aynı maddenin 03/07/2005 gün ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanma Kanunu ile değiştirilen 2. fıkrası hükümlerine göre yapılacağı düşünülerek, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları yönünden aynı çalışma alanı içerisinde belgesizden zilyetliğe dayalı olarak tespit ve tescil edilen taşınmaz olup olmadığı, varsa cinsi, parsel numaraları ve miktarı, tapu ve kadastro müdürlüklerinden ve yine, aynı kişiler tarafından açılan tescil davası olup olmadığı hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüklerinden ayrı ayrı sorularak, gerektiğinde tespit tutanak örnekleri ve tapu kayıtları ya da tescil dava dosyaları getirtilmesi,

2) Keşifte orman bilirkişi tarafından uygulanan 1993 tarihli memleket haritasının yapımına esas alınan hava fotoğrafı ile bu tarihten sonrasına ait düzenlenmiş ise hava fotoğrafları ve memleket haritası bulunduğu yerden getirtildikten sonra dava dosyası raporları hükme dayanak yapılan fen ve orman bilirkişilerine verilerek; hava fotoğraflarının ve memleket haritasının ölçeğini kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeğinin de hava fotoğrafı ve memleket haritası ölçeğine bilgisayar ortamında (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de gösterecek şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu çevre parsellerle birlikte hava fotoğrafı üzerinde gösterilmesi, ayrıca hava fotoğrafı, stereoskop aletiyle üç boyutlu incelenerek, davaya konu taşınmazların niteliğinin ne olduğu, varsa tasarruf sınırı, üzerinde neler gözüktüğünü (bitki örtüsü, ağaçların cinsi, sayısı, yaşı, kapalılık oranı vb) ve kullanılan yerlerden olup olmadığını belirtir şekilde müşterek imzalı krokili ek rapor alınıp dosyaya konulması,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun 302/4. maddesi ve Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın yerel MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE 01/07/2019 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/51658, Karar No: 2014/726, Tarih: 21.01.2014

**9. Hukuk Dairesi         2011/51658 E.  ,  2014/726 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KEMER 1. ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ

TARİHİ : 14/07/2011

NUMARASI : 2006/753-2011/207

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti ile ücret farkı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, emeklilik nedeniyle işten ayrıldığını, 6.000,00 TL kıdem tazminatı ödendiğini, ancak ödenen bu miktarın eksik olduğunu, yine sendika üyesi olduğunu, bu sebeple 01/03/1997 tarihinden itibaren 24 aylık süre ile yürürlüğe konulan Toplu İş Sözleşmesindeki hükümlerin de uygulanması gerektiğini, sözleşmeye göre %100 oranında zam yapılması gerekirken aynı ücretin ödendiğini, yine 2001, 2002, 2003 yıllarındaki kış sezonunda yapmış olduğu fazla çalışmanın ücretlerinin ve yine bu yıllara ilişkin yıllık izin ücretlerinin de ödenmediğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram genel tatil ve yıllık izin ücreti alacaklarının ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, davacının sezonluk işçi olduğunu, ibranameyle tüm alacaklarının ödendiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar, davalı tarafından temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle, kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Hükme esas bilirkişi raporunda davacının son ücreti, tazminata esas giydirilmiş ücret ve yıllık ücretli izin alacağı hesabına esas alınan ücretin nasıl hesaplandığı açıklanmamıştır. Rapor son çıplak ücret ve giydirilmiş ücret açısından denetime elverişli değildir. Ayrıca çıplak ücret üzerinden hesaplanması gereken yıllık ücretli izin alacağının da giydirilmiş ücret üzerinden hesaplandığı izlenimi edinilmekle bilirkişiden yukarıda belirtilen çelişki ve belirsizliği giderecek ek rapor alınarak hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup hükmün bozulması gerekmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 21.01.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/581, Karar No: 2023/562, Tarih: 01.11.2023

**Ceza Genel Kurulu         2019/581 E.  ,  2023/562 K.**

**"İçtihat Metni"**

DİRENME

KARARI VEREN

YARGITAY DAİRESİ : 12. Ceza Dairesi

MAHKEMESİ :Ağır Ceza

SAYISI : 586-44

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Davacının, uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan beraatine karar verilmesinden sonra, bu suçtan dolayı tutuklu kaldığı süre nedeniyle 33.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminatın davalı Maliye Hazinesinden tahsili talebiyle açtığı davanın süre yönünden reddine ilişkin İstanbul Anadolu 6. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 30.04.2014 tarihli ve 82-144 sayılı hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 29.09.2015 tarih ve 1299-13996 sayı ile; "5271 sayılı CMK'nın 142/1. maddesine göre koruma tedbirleri nedeniyle tazminat istemlerinin kararın kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kararın kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde dava konusu edilebileceği, dava dosyası incelendiğinde; beraat hükmünün 01.11.2013 tarihinde kesinleştiğinin, kesinleşmiş beraat hükmünün CMK'nın 142/1. maddesinde öngörüldüğü şekilde ilgilisi durumunda bulunan davacıya 04.12.2013 tarihinde tebliğ edildiğinin, davanın ise 03.03.2014 tarihinde açıldığının anlaşılması karşısında, davanın kesinleşmiş beraat hükmünün davacıya tebliğinden itibaren 3 aylık süre içerisinde açıldığı gözetilerek, yargılamaya devamla esas hakkında bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Yerel Mahkemece 29.02.2016 tarih ve 378-66 sayı ile; manevi tazminat talebinin kabulü ile 50.000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve davacının faiz istemi olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına ilişkin verilen hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 07.11.2016 tarih ve 5826-12438 sayı ile; "Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, ceza infaz kurumunda fazladan kaldığı süre, olayın cereyan tarzı ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar yasal faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nasafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmolunması" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyularak devam edilen yargılamada Yerel Mahkemece 14.02.2017 tarih ve 430-52 sayı ile; manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 30.000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin verilen hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 22.10.2018 tarih ve 4038-10019 sayı ile; "Manevi tazminatın, davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, ceza infaz kurumunda fazladan kaldığı süre, olayın cereyan tarzı ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmolunması" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

İstanbul Anadolu 6. Ağır Ceza Mahkemesi 30.01.2019 tarih ve 586-44 sayı ile; "Davacının uyuşturucu madde ticareti yapma suçunu işlediği iddiası ile 28.03.2013 tarihinde gözaltına alınıp 29.03.2013 tarihinde tutuklandığı ve 24.10.2013 tarihinde tahliye edildiği, kesinleşen karar ile sabit olup söz konusu Bakırköy 11 ACM nin 2013/167-339 esas ve karar sayılı kararın gerekçesinde belirtilen sanığa ait arkadaşı olan ...'e olay günü aracını vermiş olması, ...'in yanında kız arkadaşı olup tanık olarak mahkemece beyanı alınan ... ile sanık ... ile buluşup, ...'nın Zeytinburnun da gündüz saatlerinde aracın bagajına birşey koymasının görülmesi üzerine polisler tarafından durdurulup kaçması, polislerin araçta iki erkek bir bayan şahıs olduğunu görmelerine ve sanığın olay günü yine gündüz saatlerinde Pendikde bulunan abisine ait iş yerinde gözaltına alınmış olması, aleyhindeki tek kanıtın araçta kendisine ait nüfus cüzdanının bulunmuş olması, mahkemenin beraatine ilişkin karar gerekçesi dikkate alınarak 211 gün süreyle çok basit bir araştırma ile olayla ilgisinin olup olmadığı belirlenebilecek uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan tutuklu kalmış olması, faiz isteminin bulunmaması ve maddi tazminata da hükmedilmemiş olması sadece manevi tazminata hükmedilmiş olması nedeni ile 30.000 TL maddi tazminat takdirinin somut olaya, hakkaniyete uygun olacağı kabul edilerek mahkememizin önceki kararında ısrar edilmiştir." şeklindeki gerekçeyle bozma nedenine direnerek önceki hüküm gibi karar vermiştir.

Direnme kararına konu hükmün de davalı vekili ve Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 11.04.2019 tarihli ve 20339 sayılı bozma istekli tebliğnamesi ile dosya 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 307. maddesi uyarınca kararına direnilen Daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay 12. Ceza Dairesince 14.10.2019 tarih ve 4033-10133 sayı ile direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına iade edilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

II. UYUŞMAZLIK KAPSAMI VE KONUSU

II. UYUŞMAZLIK KAPSAMI VE KONUSU

Direnmenin kapsamına göre inceleme manevi tazminata ilişkin hükümle sınırlı olarak yapılmıştır.

Yerel Mahkeme ile Özel Daire arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; koruma tedbirleri nedeniyle hükmolunan manevi tazminatın fazla tayin edilip edilmediğinin belirlenmesine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

İncelenen dosya kapsamından;

Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan 28.03.2013 tarihinde gözaltına alınan davacının 29.03.2013 tarihinde tutuklanıp 24.10.2013 tarihinde tahliye edildiği, Bakırköy 11. Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 24.10.2013 tarih ve 167-339 sayı ile atılı suçu işlediğinin sabit olmadığından beraatine karar verildiği, hükmün davacı yönünden temyiz edilmeksizin 01.11.2013 tarihinde kesinleştiği,

Davacı vekilinin 03.03.2014 havale tarihli dilekçe ile; diş protez teknisyeni olarak abisinin iş yerinde çalışan davacının, çok basit bir araştırmayla olayla ilgisinin olmadığı belirlenebilecekken haksız yere 7 ay tutuklu kaldığı, evli, iki çocuk babası, işinde gücünde, dürüst ve saygılı bir insan olan davacının tutuklandığı tarihte eşinin hamile olduğu, yaşadığı bu olay nedeniyle ruh sağlığının bozulduğu hususları belirterek davacının haksız yere tutuklandığı gerekçesiyle 50.000 TL manevi tazminat talebinde bulunduğu,

Yerel Mahkemece, çok basit bir araştırma ile davacının, olayla ilgisinin olup olmadığı belirlenebilecekken 211 gün tutuklu kalmış olması, faiz isteminin bulunmaması ve sadece manevi tazminata hükmedilmiş olması nedenleriyle manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 30.000 TL manevi tazminatın davalı Maliye Hazinesinden alınarak davacıya verilmesine karar verildiği,

Anlaşılmaktadır.

IV. GEREKÇE

1. İlgili Mevzuat ve Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Hukuki Açıklamalar

Haksız ve hukuka aykırı olarak yakalanan veya tutuklanan kimselere tazminat ödenmesi esası, ülkemizde ilk kez 1961 Anayasası'nda düzenlenmiş, 30. maddesinde yakalama ve tutuklamanın hangi hâllerde söz konusu olacağı açıklandıktan sonra maddenin son fıkrasında; "Bu esaslar dışında işleme tâbi tutulan kimselerin uğrayacakları her türlü zararlar kanuna göre Devletçe ödenir." hükmü yer almıştır.

1961 Anayasası'nda yer alan bu düzenleme doğrultusunda, 15.05.1964 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki Kanun'un 1. maddesinde 7 bent hâlinde, tazminatı gerektiren hâller ayrıntılı olarak düzenlenmiş, 466 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 8. bendinde yer alan, aynı tür suçtan mahkûm olanlar, itiyadi suçlular ve suç işlemeyi meslek veya geçinme vasıtası hâline getirenlerin tazminat isteyemeyeceklerine ilişkin hüküm 18.01.1991 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 3696 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır.

Haksız yakalanan ve tutuklanan kimselere tazminat ödenmesi esası 1982 Anayasası'nda da sürdürülmüş ve 19. maddesinde yakalama ve tutuklama şartlarına işaret edildikten sonra maddenin son fıkrasında; "Bu esaslar dışında bir işleme tabi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, kanuna göre, Devletçe ödenir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hüküm bu kez 17.10.2001 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4709 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile; "Bu esaslar dışında bir işleme tâbi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre, Devletçe ödenir." şeklinde değiştirilmiştir.

Devletimizin tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesinde de kişilerin özgürlüğünün hangi hâllerde sınırlandırılabileceği belirlenmiş ve maddenin son fıkrasında bu şartlara aykırı davranılması hâlinde mağdur olan herkesin tazminat istemeye hakkı olduğu esası kabul edilerek, bireyin keyfi olarak özgürlüğünden yoksun bırakılmasının engellenmesi amaçlanmıştır.

1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 18. maddesiyle 07.05.1964 tarihli ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki Kanun yürürlükten kaldırılmış ve CMK'nın Yedinci Bölümünde, Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat ana başlığı altında, 141 ila 144. maddelerinde tazminat isteme şartları ve sonuçları yeniden ele alınmış, 141. maddesinde hangi durumlarda tazminat talep edilebileceği, 142. maddesinde tazminat isteminin şartları, 143. maddesinde tazminatın geri alınması, 144. maddesinde de tazminat isteyemeyecek kişiler düzenlenmiştir.

5320 sayılı Kanun'un 6. maddesinde yer alan;

"(1) Ceza Muhakemesi Kanununun 141 ilâ 144 üncü maddeleri hükümleri, 1 Haziran 2005 tarihinden itibaren yapılan işlemler hakkında uygulanır.

(2) Bu tarihten önceki işlemler hakkında ise, 07.05.1964 tarihli ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmü uyarınca somut uyuşmazlığın, davacının tutuklandığı tarih de göz önünde bulundurularak CMK hükümleri doğrultusunda çözülmesi gerekmektedir.

CMK'nın "Tazminat istemi" başlıklı 141. maddesinin birinci fıkrası davacının tutuklandığı tarih itibarıyla;

"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,