muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/10649, Karar No: 2023/8866, Tarih: 08.06.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/10649 E.  ,  2023/8866 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... Üniversite Rektörlüğünde alt işveren işçisi olarak çalışmaya başladığını, 30.01.2009 tarihli Bakanlık müfettişi raporlarında asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespit edildiğini, davacı işçinin hâlen çalışmasını davalı bünyesinde sürdürdüğünü, davacının aylık ücretinin asgari ücret katsayısı ile tespit edildiğini ancak ... sözleşmesinde açıkça belirtildiği hâlde davacı işçinin asgari ücret artışlarından yararlandırılmadığını, ücretin hâlen eksik ödenmeye devam edildiğini ve ayrıca ilave tediye alacaklarının hiç ödenmediğini ileri sürerek fark ücret ile ilave tediye alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 2018 Mart ayında sürekli işçi kadrosuna geçirildiğini, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (375 sayılı KHK) eklenen geçici 23 üncü madde hükmünde bu hususta düzenleme yapıldığını, davacının daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı dönemlere ilişkin olarak ... sözleşmesinden dolayı herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunamayacağını ve bu haklardan feragat ettiğini, davacının aylık ücretinin toplu ... sözleşmesi hükümlerine uygun olarak ödendiğini, ayrıca davacının sürekli işçi kadrosuna geçtikten sonra hak kazandığı ilave tediye ücretinin ödendiğini i savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.04.2021 tarihli kararıyla; davacının 26.03.2018 tarihli sulh sözleşmesi ile sürekli işçi kadrosuna geçirildiği, davacının sulh sözleşmesi ile alt işveren işçisi olarak çalıştığı döneme ilişkin ... sözleşmesinden dolayı hak ve alacaklarından feragat ettiği, davacının sürekli işçi kadrosuna geçirilmesiyle birlikte hizmet alım sözleşmelerinin hükümlerini yitirdiği, taraflar arasında kadroya geçiş aşamasında ücretin asgari ücretin belirli bir ... fazlası olarak ödeneceğine dair sözleşme bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesinin 30.12.2021 tarihli kararıyla; İlk Derece Mahkemesi kararındaki gerekçeler tekrar edilerek İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas bakımından hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 30.03.2022 tarihli bozma ilâmı ile; diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, davacının sürekli işçi kadrosuna geçirildiği tarihten sonraki dönemler yönünden ilave tediye alacağının ödenip ödenmediği araştırıldıktan sonra hüküm kurulması gerektiği belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamı doğrultusunda araştırma yapılarak davalı tarafından ilave tediye alacağının ödendiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davalı ile alt işverenler arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, davacı ile aynı işi yapan bazı işçilerin daha fazla ücret aldığını, sürekli işçi kadrosuna geçirilirken taraflar arasında ... bir ... sözleşmesi imzalanmadığını, bu nedenle davacı ile alt işverenler arasında imzalanan ... ... sözleşmelerinin hâlen geçerli olduğunu, davacının aynı hakları korunarak kadroya geçirileceğinin davalı yetkilileri tarafından taahhüt edildiğini, davacının alacaklarının ödenmediğini, sulh sözleşmesinin geçerli olmadığını, davanın tamamen kabulü hâlinde davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmeyeceğinden vekâlet ücretinin de hatalı belirlendiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının sürekli işçi kadrosuna geçirildiği tarihten sonraki dönemler yönünden ilave tediye alacağının ödenip ödenmediği ile vekâlet ücretine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının sürekli işçi kadrosuna geçirildiği tarihten sonraki dönemler yönünden ilave tediye alacağının ödenip ödenmediği ile vekâlet ücretine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 23 üncü madde, 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun İkinci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun'un 1 vd. maddeleri ile karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

08.....2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/29291, Karar No: 2022/189, Tarih: 11.01.2022

**7. Ceza Dairesi         2021/29291 E.  ,  2022/189 K.**

**"İçtihat Metni"**

Müşteki ... tarafından orman yangını ile ilgili şikayet üzerine yapılan soruşturma evresi sonunda ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 22/01/2021 tarihli ve 2021/35 soruşturma, 2021/53 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulü ile anılan kararın kaldırılmasına ilişkin mercii ... Sulh Ceza Hâkimliğinin 11/02/2021 tarihli ve 2021/1043 değişik iş sayılı kararı aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığından verilen 13.07.2021 tarihli kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 23.09.2021 tarihli ve KYB. 2021-94913 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Mezkür ihbarnamede;

Mezkür ihbarnamede;

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 172. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir." şeklindeki düzenlemeye nazaran, Cumhuriyet Savcısı tarafından yapılan soruşturma sonucunda yeterli suç şüphesinin bulunmadığı hallerde kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın verilmesi gerektiği, dosya kapsamına göre, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 22/01/2021 tarihli ve 2021/35 soruşturma, 2021/53 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda, ... Orman İşletme Müdürlüğüne gelen yangın ihbarı üzerine Orman Muhafaza memurlarınca ... bölmede bulunan devlet ormanı içerisindeki olay yerine gidilerek yangının söndürüldüğü, yapılan araştırmalar sonucunda yangının çıkış nedeninin tespit edilemediği, etrafta yangına sebep olabilecek herhangi bir delile rastlanmadığı gibi, yangın ihbarında bulunan tanıkların alınan ifadelerinde herhangi bir şüpheli görmediklerini beyan ettikleri, söz konusu yangının doğal nedenlerle çıkmayıp, üçüncü kişinin kasıtlı veya taksirli hareketi sonucunda meydana geldiği yönünde dosya kapsamında delil bulunmadığı anlaşıldığından, suç unsuru oluşmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, ... Sulh Ceza Hakimliğinin 11/02/2021 tarihli kararı ile sanki yeterli suç şüphesinin varlığının mevcut olduğu ancak şüphelilerin tespit edilemediği varsayımından hareketle, orman yangını olayına ilişkin şüpheli veya şüphelilerin tespitine yönelik olarak gerekli tüm soruşturma işlemleri gerçekleştirildikten sonra, şüpheli veya şüphelilerin tespiti halinde iddianame düzenlenmesi, şüpheli veya şüpheliler tespit edilemediği takdirde dava zamanaşımı süresince soruşturmaya devam edilmesi gerektiğinin düşünülmemesi gerekçesiyle itirazın kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar verildiği, somut olayda, 11/12/2020 tarihli suç tutanağında yangının failinin bulunamadığına ilişkin yapılan tespit ve tanıklar ... ve ... 'un yangın olay mahallinde herhangi bir şüpheli görmediklerine dair beyanları nazara alındığında; meydana gelen yangın olayının doğal nedenlerle meydana gelmediğine ve insan tarafından çıkarıldığına ilişkin dosyada yeterli suç şüphesi bulunmadığı cihetle, yukarıda anılan düzenleme uyarınca kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın kabulüne ve anılan kararın kaldırılmasına karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlar yerinde görüldüğünden ... Sulh Ceza Hakimliği'nin 11.02.2021 tarihli ve 2021/1043 Değişik İş sayılı kararının CMK'nun 309/4-a maddesi uyarınca BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, 11.01.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/2757, Karar No: 2007/6051, Tarih: 26.06.2007

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2007/2757 E.  ,  2007/6051 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Bakanlar Kurulunun Yargıtay'ca kısmen benimsenen 28.2.1983 gün ve 1983/6122 sayılı kararı uyarınca, taşınmazın imar planında yer alıp almadığı, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olup olmadığı, belediye hizmetlerinden (belediyece meskun olduğu için veya meskun hale getirileceği için sunulan yol, su, elektrik, ulaşım, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vs.) yararlanan ve meskun yerler arasında bulunup bulunmadığı, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.4.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca bu plan kapsamına alındığı tarih ve plandaki konumu, altyapı hizmetlerinden yararlanma ve ulaşım olanakları, belediye merkezine uzaklığı, kullanım biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma olasılıklarını açıklayıcı yazının Belediye İmar Müdürlüğünden,

2-Dava konusu taşınmazın değerlendirilmesine esas alınan 2005 yılına ait buğday, şekerpancarı, ayçiçeği ve domates ürünlerine ait dekar başına üretim miktarı, toptan satış fiyatı ve üretim masrafını gösterir veri listesinin Tarım İl Müdürlüğünden,

Getirtilerek dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 26.06.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/7386, Karar No: 2017/5770, Tarih: 03.04.2017

**9. Hukuk Dairesi         2017/7386 E.  ,  2017/5770 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile fazla mesai ücreti ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 2001- 16/03/2013 tarihleri arasında çeşitli taşeron şirketlere bağlı olarak İnegöl Devlet Hastanesinde çalıştığını, iş akdinin emeklilik sebebiyle sona erdiğini, haftada 3 gün 16:00-08:00 arası, 1 gün 24 saat ve kış döneminde 4 aylık bir sürede de haftada 2 gün 16:00 - 08:00 arası, 1 gün 24 saat çalıştığını, bu çalışmaların karşılığında fazla mesai ücreti ödenmediğini ileri sürerek bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Sağlık Bakanlığı vekili; davacı ile Sağlık Bakanlığı arasında herhangi bir iş akdi bulunmadığını ve ihale yoluyla gördürülen hizmetlerden dolayı da asıl işveren sıfatıyla sorumlu tutulamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davanın kısmen kabulüne hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraf vekilleri temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bendlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Fazla mesai alacağına dayanak yapılan bilirkişi raporunda davacının 24 saat çalıştığı gün açısından ara dinlenmesi 10 saat kabul edilmişse de, bu kabul eksik incelemeye dayalıdır.

Şöyle ki; bilirkişi raporunda sözü edilen Dairemiz kararı ve 24 saatlik çalışmada 10 saat ara dinlenmesi düşülmesi hususu, radyolink, yangın kuleleri vb. görevlerde çalışanların uyuma imkanları da dikkate alınarak uygulanan bir ilkedir. Burada temel ölçüt, çalışanın uyuma imkanına sahip olup olmamasıdır.

Mahkemece, bu husus araştırılmamış, tanıklara sorulmamıştır. Yapılacak iş, hastanede bu şekilde nöbete kalan temizlikçilere yatma yeri/imkanı tanınıp tanınmadığı taraflardan, gerekirse tanıklardan ve İnegöl Devlet Hastanesi Başhekimliğinden çalışma dönemleri de belirtilerek sorulup, uyuma imkanı tanınmışsa ara dinlenmesinin 10 saat olarak belirlenmesi, aksi takdirde 4 saat ara dinlenmesi düşülerek, 24 saat esasına göre hesaplama yapılmalıdır.

Fazla mesai hesabında 16 saatlik çalışmada 4 saat ara dinlenmesi düşülmüşse de, ara dinlenmesi fazla olup, bu çalışmada 3 saat ara dinlenmesi düşülmelidir.

Fazla mesai hesabında 16 saatlik çalışmada 4 saat ara dinlenmesi düşülmüşse de, ara dinlenmesi fazla olup, bu çalışmada 3 saat ara dinlenmesi düşülmelidir.

3-Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

Zamanaşımı, bir borcu doğuran, değiştiren ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, salt doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır. Bu bakımdan zamanaşımı alacağın varlığını değil, istenebilirliğini ortadan kaldırır. Bunun sonucu olarak da, yargılamayı yapan yargıç tarafından yürüttüğü görevinin bir gereği olarak kendiliğinden göz önünde tutulamaz. Borçlunun böyle bir olgunun var olduğunu, yasada öngörülen süre ve usul içinde ileri sürmesi zorunludur. Demek oluyor ki zamanaşımı, borcun doğumu ile ilgili olmayıp, istenmesini önleyen bir savunma olgusudur. Şu durumda zamanaşımı, savunması ileri sürülmedikçe, istemin konusu olan hakkın var olduğu ve kabulüne karar verilmesinde hukuksal ve yasal bir engel bulunmamaktadır.

Hemen belirtmelidir ki, gerek İş Kanununda, gerekse Borçlar Kanununda, kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için özel bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir.

Uygulama ve öğretide kıdem tazminatı ve ihbar tazminatına ilişkin davalar, hakkın doğumundan itibaren, eski 818 sayılı Borçlar Kanununun 125 inci maddesi uyarınca on yıllık zamanaşımına tabi tutulmuştur. 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren yeni 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ıncı maddesinde de genel zamanaşımı 10 yıl olarak belirlenmiştir.

Tazminat niteliğinde olmaları nedeni ile sendikal tazminat, kötüniyet tazminatı, işe başlatmama tazminatı, 4857 sayılı İş Kanununun; 5 inci maddesindeki eşit işlem borcuna aykırılık nedeni ile tazminat, 26/2 maddesindeki maddi ve manevi tazminat, 28 inci maddedeki belgenin zamanında verilmemesinden kaynaklanan tazminat, 31/son maddesi uyarınca askerlik sonrası işe almama nedeni ile öngörülen tazminat istekleri on yıllık zamanaşımına tabidir.

Bu noktada, zamanaşımı başlangıcına esas alınan kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hakkının doğumu ise, işçi açısından hizmet aktinin feshedildiği tarihtir.

Zamanaşımı, harekete geçememek, istemde bulunamamak durumunda bulunan kimsenin aleyhine işlemez. Bir hakkın, bu bağlamda ödence isteminin doğmadığı bir tarihte, zamanaşımının başlatılması hakkın istenmesini ve elde edilmesini güçleştirir, hatta olanaksız kılar.

Bu noktada, zamanaşımı başlangıcına esas alınan kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hakkının doğumu ise, işçi açısından hizmet aktinin feshedildiği tarihtir.

Zamanaşımı, harekete geçememek, istemde bulunamamak durumunda bulunan kimsenin aleyhine işlemez. Bir hakkın, bu bağlamda ödence isteminin doğmadığı bir tarihte, zamanaşımının başlatılması hakkın istenmesini ve elde edilmesini güçleştirir, hatta olanaksız kılar.

İşveren ve işçi arasındaki hukuki ilişki iş sözleşmesine dayanmaktadır. İşçinin sözleşmeye aykırı şekilde işverene zarar vermesi halinde, işverenin zararının tazmini amacı ile açacağı dava da tazminat niteliğinde olduğundan on yıllık zaman aşımına tabidir.

4857 sayılı Kanundan daha önce yürürlükte bulunan 1475 sayılı Yasada ücret alacaklarıyla ilgili olarak özel bir zamanaşımı süresi öngörülmediği halde, 4857 sayılı İş Kanunun 32/8 maddesinde, işçi ücretinin beş yıllık özel bir zamanaşımı süresine tabi olduğu açıkça belirtilmiştir. Ancak bu Kanundan önce tazminat niteliğinde olmayan, ücret niteliği ağır basan işçilik alacakları ise 818 sayılı Borçlar Kanununun 126/1 maddesi uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabidir. 01.06.2012 tarihinden sonra yürürlüğe giren 6098 Sayılı TBK.’un 147. Maddesi ise ücret gibi dönemsel nitelikte ödenen alacakların beş yıllık zamanaşımına tabi olacağını belirtmiştir.

Kanundaki zamanaşımı süreleri, 6098 Sayılı TBK 148. Maddesi gereğince tarafların iradeleri ile değiştirilemez.

İş sözleşmesi devam ederken kullanılması gereken ve iş sözleşmesinin feshi ile alacak niteliği doğan yıllık izin ücreti alacağının zamanaşımı süresinin fesih tarihinden başlatılması gerekir (HGK. 05.07.2000 gün ve 2000/9-1079 E, 2000/1103 K).

Sözleşmeden doğan alacaklarda, zamanaşımı alacağın muaccel olduğu tarihten başlar. (TBK. m. 149(818.BK.128). Türk Borçlar Kanununun 117 inci maddesi uyarınca, borcun muaccel olması, ifa zamanının gelmiş olmasını ifade eder. Borcun ifası henüz istenemiyorsa muaccel bir borçtan da söz edilemez.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 151 inci maddesinde zamanaşımının nasıl hesaplanacağı belirtilmiştir. Bu maddenin birinci fıkrası, zamanaşımının alacağın muaccel olduğu anda başlayacağı kuralını getirmiştir(818 sayılı BK.128). Aynı yönde düzenleme 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 151 inci maddesinde yer almaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 152. maddesi gereğince, asıl alacak zaman aşımına uğradığında faiz ve diğer ek haklar da zamanaşımına, uğrar. Diğer bir deyişle faiz alacağı asıl alacağın tabi olduğu zamanaşımına tabi olur(818 sayılı BK.131).

Türk Borçlar Kanunu’nun 154. maddesi (818 Sayılı BK 133/2) uyarınca, alacaklının dava açmasıyla zamanaşımı kesilir. Ancak zaman aşımının kesilmesi sadece dava konusu alacak için söz konusudur.