muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/11213, Karar No: 2021/11385, Tarih: 17.11.2021

Somut olayda, dava konusu taşınmazın tespit malikleri ... ve ... (1963 tarihinde ölen ... ve 1944 tarihinde ölen ... çocukları) yargılama sırasında vefat

ettikleri halde, adı geçen tespit maliklerinin mirasçılarının ve yargılama sırasında vefat eden tespit maliki ...' in mirasçılarından ..., ... ve ...' in davada taraf olarak yer almaları sağlanmamış ve dolayısıyla yöntemince taraf teşkili sağlanmadan işin esası hakkında karar verilmesi cihetine gidilmiştir.

Hal böyle olunca; Mahkemece öncelikle, adı geçen tespit maliklerinin verasete esas nüfus kayıt örnekleri dosya arasına getirtilerek mirasçıları tam olarak belirlenmeli ve davacılara davasını adı geçen tespit malikinin mirasçılarına yöneltmesi için süre ve imkan tanınmalı, bu şekilde taraf teşkilinin sağlanması halinde, anılan mirasçılardan savunma ve delilleri sorulmalı, bildirdikleri takdirde delilleri toplanmalı ve bundan sonra işin esasına girilerek tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek oluşacak sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu husus gözetilmeksizin, yöntemince taraf teşkili sağlanmadan esas hakkında hüküm kurulması isabetsiz olup, bu nedenle hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

2-a. Dava konusu 117 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına, mevcut deliller Mahkemece takdir edilerek karar verildiğine ve takdirde bir isabetsizlik bulunmadığına göre, davacı ... mirasçılarının temyiz itirazları yerinde değildir.

2-b.

Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; Mahkemece, çekişmeli taşınmazın tarım arazisi niteliğinde bulunduğu ve davacı ... 'a ait olup, lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır. Dava konusu taşınmaz, vergi kayıt miktar fazlası olarak Hazine adına tespit edilmiş olup, vergi kaydının güney sınırı "deniz" okumakta ve fiilende taşınmazın güney sınırında ... bulunmaktadır. Ne var ki Mahkemece, usulünce kıyı kenar çizgisi araştırması yapılmamış, tek ziraat mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen, çekişmeli taşınmazın öncesinin ne olduğu, imar-ihyasının tamamlanıp tamamlanmadığı ve tamamlanmış ise imar -ihyanın hangi tarihte tamamlandığı hususlarının tespiti açısından somut verilere dayalı yeterli bilgi içermeyen bilirkişi raporu ile yetinilmiş, bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde hava fotoğraflarından yararlanılmamış ve ayrıca yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile bilirkişi raporlarının denetlenebilmesi için, çekişmeli taşınmazın sınırlarını ve çevresini gösterir fotoğrafları da çektirilerek dosyaya eklenmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait dava konusu taşınmazın bulunduğu yere ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan tarihleri açıkça yazılmak suretiyle istenilerek dosya arasına konulmalı, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede idarece belirlenen kıyı-kenar çizgisi olup olmadığı, var ise idarece belirlenen kıyı kenar çizgisinin davacıya tebliğ edilip edilmediği araştırılmalı; idarece belirlenen kıyı-kenar çizgisi belirleme çalışması yapılmadığının tespiti halinde 28.11.1997 tarih ve 5/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı gibi kıyı-kenar çizgisi mahkemece usulüne uygun şekilde tespit edilmeli, bu tespit yapılırken 13.03.1972 tarihli ve 7/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklanan kıyı şeridinin nasıl tespit edileceğine dair kural ve yöntemler ile 17.04.1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun 4. maddesindeki tanımlar ve 9. maddesi hükmü göz önünde tutulmalı ve bu kapsamda; dosya keşfe hazır hale getirildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile, 3621 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre bu işlerde uzman olan üç jeoloji mühendisi ile üç ziraat mühendisi ve harita mühendislerinden

oluşturulacak uzman bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşif sırasında, taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kalıp kalmadığı usulünce tespit edilmeli, öte yandan dayanak vergi kayıt uygulaması yapılmalı; taşınmazın tümünün yada bir bölümünün vergi kaydının kapsamında kaldığının ve az yukarıda tarih ve sayısı belirtilen İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca taşınmazın tümü ya da bir bölümünün “Akdenizin” etki alanında kalmadığının ya da kumluk niteliğinde olmadığının saptanması halinde, vergi kaydının güney sınırı “deniz” okuduğuna göre bu sınır itibariyle gayrisabit sınırlı olduğu kabul edilerek, miktar fazlası bölüm yönünden yeterli biçimde zilyetlik araştırması yapılmalı ve bu doğrultuda; taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı olaylara dayalı bilgi alınmalı; uzman bilirkişilerden keşfi izlemeye, uygulamaya ilişkin yerel bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verecek şekilde ayrıntılı gerekçeli rapor alınmalı; harita ya da jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden, yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, taşınmazın imar-ihyasına hangi tarihte başlandığı, imar ve ihyanın ne şekilde sürdürüldüğü, nasıl emek ve para sarf edildiği, imar ve ihyanın tamamlanıp tamamlanmadığı ve tamamlanmış ise, imar ve ihyanın tamamlandığı tarihten tespit tarihine kadar 20 yıllık kazanma süresinin dolup dolmadığı araştırılmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın tarımsal niteliğini bildirir, taşınmazın farklı nitelikteki bölümleri ve komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde, toprak yapısını, eğimini, bitki desenini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetlik var ise zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, somut verilere ve bilimsel esaslara dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı ve bu raporda miktar fazlası taşınmaz bölümünün kumluk olup olmadığının, zilyetlik yoluyla edinilebilecek yerlerden olup olmadığının belirlenmesi istenilmeli ve bundan sonra, toprak doldurmak suretiyle kumluk taşlık ve alanların tarım alanına dönüştürülmesinin 3402 sayılı Kanun'un 17. maddesi anlamında imar-ihya sayılmayacağı da göz önünde bulundurulmak suretiyle toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de; hüküm yerinde ... adına iki kez pay verilmek suretiyle pay payda eşitsizliğine sebebiyet verilmesi dahi isabetsiz olup, bu nedenlerle hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Mahkemece, açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de; hüküm yerinde ... adına iki kez pay verilmek suretiyle pay payda eşitsizliğine sebebiyet verilmesi dahi isabetsiz olup, bu nedenlerle hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle 3 parsel yönünden davacılar ... mirasçıları ile ... ve arkadaşları vekilinin, 2 nolu bendin (b) fıkrasında yazılı nedenlerle 117 parsel yönünden davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan kabulüyle, Yerel Mahkeme hükmünün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla uygulanacak olan 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 2 nolu bendin (a) fıkrasında yazılı gerekçelerle 117 parsel yönünden davacı ... mirasçılarının temyiz itirazlarının reddine, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacı ... ve arkadaşlarına iadesine, 17.11.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/11998, Karar No: 2013/45143, Tarih: 10.12.2013

**3. Ceza Dairesi         2013/11998 E.  ,  2013/45143 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Sanıkların mahkumiyetlerine dair

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine; ancak,

Sanıklar hakkında açma yaparak işgal ve faydalanma suçundan da dava açıldığının anlaşılması karşısında bu suç yönünden zamnaşımı süresi içinde hüküm kurulması mümkün görülmüştür.

Sanık ...'ın tanık ... ile aralarında ihtilaf bulunduğunu ifade etmesi karşısında bu husus araştırılmadan ayrıca tanık ...'in soruşturma aşamasındaki beyanında sanıkların ağaçları motorlu testere ile kestiklerini, yargılama aşamasında ise ağaçların sanık ... tarafından kesildiğini ifade etmesi karşısında, beyanları arasındaki çelişki giderilmeye çalışılmadan, giderilemiyorsa hangi beyanına hangi nedenle üstünlük tanındığı tartışılmadan eksik incelemeyle hüküm kurulması

Bozmayı gerektirmiş, sanıkların temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1 maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321 maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 10/12/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/2087, Karar No: 2011/4918, Tarih: 12.04.2011

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2011/2087 E.  ,  2011/4918 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu taşınmazın, belediye ya da mücavir alan içinde yer alıp almadığı, belediye ve diğer altyapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumu, etrafının meskun olup olmadığı, nazım imar planı içinde ise bu plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezine mesafesi, beldenin gelişme istikametinde olup olmadığı hususlarının Belediye Başkanlığından,

2-Dava konusu 211 ada 22 parsel sayılı ve emsal alınan 164 ada 11 parsel sayılı taşınmazların bağlı bulundukları cadde veya sokak için 2010 yılı itibariyle belediyelerce emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen asgari m² fiyatlarının ilgili Belediye Başkanlıklarından,

3-Dava konusu taşınmazın 07.05.2010, emsal alınan taşınmazın ise 31.12.2007 tarihi itibariyle imar uygulaması sonucu oluşan imar parselleri olup olmadığının ve imar uygulaması görmüşlerse bunlara ilişkin belgelerin Belediye İmar Müdürlüğü ve Tapu Müdürlüğünden,

Getirtildikten ve alınacak cevap yazıları dosyaya konulduktan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 12.04.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/8930, Karar No: 2019/1207, Tarih: 21.02.2019

**20. Hukuk Dairesi         2017/8930 E.  ,  2019/1207 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... 6. Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı dava dilekçesi ile, 21.01.2008 tarihli kararın, 25.01.2008 tarihli yönetim kurulu kararının, 12.04.2003, 22.04.2003, 08.12.2012 tarihli olağanüstü genel kurul kararın iptali ile kat maliklerince ödenen 12.656,10-TL kaçak su bedelinin hissesine düşen oranda iadesini ayrıca apartmanda tüm zamanlarda yapılan tüm yazışmalar, hesaplar, hesap dökümanları, faturalar, yapılan tamiratların usulüne uygun olup olmadığı, fatura ve sarf belgelerinin usulüne uygun olup olmadığının incelenerek, mahkemece bir karar verilmesini, iddialarını doğrulayan banka kayıtlarının talebine rağmen celp ve incelemeye konu edilmemiş olması nedeniyle haricen temin ettiği banka kayıtlarının ortaya çıkması sebebi ile mahkemenin 2013/79-1156 E.K. sayılı kesinleşen kararı sebebi ile yargılamanın yenilenmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece davacının, istemine konu yargılamanın iadesi müessesinin HMK'nın 374 ve devamı maddelerinde düzenlendiği, aynı Kanunun 375. maddesinin 1-Ç fıkrasında yargılama sırasında aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması durumu yargılamanın iadesi sebepleri arasında düzenlendiği, yargılamanın iadesi isteminde bulunan davacının iade sebebi olarak dayanmış olduğu banka kayıtlarının bu kapsamda değerlendirilebilecek bir delil olamayacağı, zira mahkemenin 2013/79-1156 E/K sayılı dosyasında dava konusu apartmana dair tüm belge, bilgi ve kayıtların incelemeye konu yapıldığı bankada mevcut olduğu iddia edilen kayıtların, yargılama sırasında aleyhine hüküm verilen tarafın elde olmayan nedenle elde edilemeyen belge kapsamında bulunmadığı gerekçesiyle davacının öne sürdüğü belgelerin HMK'nın 375. maddesi kapsamında bulunmadığı anlaşılmakla HMK'nın 379./1-c delaleti ile 379./2 maddesi gereğince yargılamanın iadesi isteminin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi ile usule ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 21/02/2019 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/931, Karar No: 2020/3565, Tarih: 29.06.2020

**3. Hukuk Dairesi         2019/931 E.  ,  2020/3565 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen alacak davasının konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair verilen hüküm hakkında bölge adliye mahkemesi tarafından yapılan istinaf incelenmesi sonucunda; davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; elektrik abonesi olduğu davalı şirketin ilgili mevzuata aykırı olarak kayıp-kaçak, sayaç okuma bedeli, perakande satış hizmet, iletim ve dağıtım adı altında fazladan ücret tahsil ettiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere, şimdilik 10.000.00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, dava tarihinden sonra yürürlüğe giren ve dava konusu yapılan bedeller ile ilgili olarak halen devam eden davalarda da uygulanması gereken hükümler içeren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17 nci, geçici 19 uncu ve 20 nci maddeleri gereğince davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına hükmedilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge adliye mahkemesince,tarafların istinaf talebinin HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine karar verilmiş; karar, davacı tarafça temyiz edilmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı bilgi ve belgelere, özellikle temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Dava, elektrik abonesi olan davacıdan tahsil edilen kayıp kaçak bedeli, dağıtım sistem hizmet bedeli, sayaç okuma bedeli ve perakende satış hizmet bedeli, iletim sistem kullanım bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı bilgi ve belgelere, özellikle temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Dava, elektrik abonesi olan davacıdan tahsil edilen kayıp kaçak bedeli, dağıtım sistem hizmet bedeli, sayaç okuma bedeli ve perakende satış hizmet bedeli, iletim sistem kullanım bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21/05/2014 tarihli ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. sayılı kararı ve Dairemiz kararları ile Anayasanın "Vergi Ödevi" başlıklı 73 üncü maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır...” şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, iletim, dağıtım, sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedeli uygulamasının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Kararları ve tebliğleri ile belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin EPDK'na sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesinin de şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, EPDK kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki, 17/06/2016 tarih ve 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı kanunun 21 inci maddesi ile 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Kanunu'nun 17 nci maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK'nın Kanundaki yetkileri genişletilerek, yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26 ncı maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Görüldüğü üzere, 6719 sayılı kanunun 21 inci maddesi ile 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17 nci maddesinde yapılan değişiklikler ile dava konusu uyuşmazlığın da özünü oluşturan bedel konusunda, davanın açıldığı tarihteki içtihat durumundan farklı ve yeni bir düzenleme getirilmiş; hem de geçici 20 nci maddeyle, anılan düzenleme devam etmekte olan davalarda da uygulanacak şekilde geçmişe yürütülmüştür.

Bu aşamada, davanın konusuz kalması hakkında genel açıklama yapılmasında yarar görülmüştür.

İlke olarak her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre hükme bağlanır (28/11/1956 tarih ve 15/15 sayılı İBK). Ne var ki, dava açıldıktan sonra nedenle dava konusunun ortadan kalkması halinde işin esası hakkında infaz kabiliyeti olan bir hüküm kurulmamaktadır.

Dava konusu hakkın davacıya ödenmesi, verilmesi ya da müdahalenin kaldırılması, davacı ve davalı sıfatının birleşmesi, yeni çıkan bir kanun yada Anayasa Mahkemesi kararı ile ya da kişiye sıkı sıkıya bağlı ve mirasçılara geçmeyen bir hakka ilişkin davalarda taraflardan birinin ölümü gibi nedenlerle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir. Bu durumda, mahkemenin, bir tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmesi gerekmektedir.

Yapılan bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık değerlendirildiğinde; yargılama sırasında yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliklerinin, dava konusu hakkın özünü ortadan kaldırdığı açıktır. Diğer bir anlatımla, geçmişe etkili yeni yasa nedeniyle dava konusuz kalmıştır.

Bu noktada, mahkemece; HMK'nın 331 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, konusuz kalan dava hakkında yargılamaya devam edilerek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğu tesbit edilmeli ve o tarafın yargılama giderlerine (bu bağlamda vekalet ücretine de) mahkum edilmesi gerekir.

Eldeki davada; davacı, davanın açıldığı andaki mevzuat ve içtihat durumuna göre dava açmakta haklıdır. Eş söyleyişle, davaya konu bedelleri tahsil eden davalı , davanın açılmasına sebebiyet vermiştir.

İlk derece mahkemesince; yargılama sırasında yürürlüğe giren yasa değişiklikleri nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin ve maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

İlk derece mahkemesince; yargılama sırasında yürürlüğe giren yasa değişiklikleri nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin ve maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

Ne var ki, bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılması ve ilk derece mahkemesi kararının düzeltilerek onanması, HMK'nın 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğidir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle sair temyiz itirazlarının REDDİNE, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararının KALDIRILMASINA ve ilk derece mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 2 ve 3 nolu maddelerinin çıkartılarak yerine;

“2- Alınması gereken 2.20.- TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydedilmesine,

3- Davacı tarafından sarfedilen 29.20.- TL harç , 76.00.- TL posta masrafı olmak üzere 105.20.- TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine." ve hükme 6. madde eklenerek;

"6-Karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 1.980 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,” yazılmasına, hükmün düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin de bölge adliye mahkemesine gönderilmesine, 29/06/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.