muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/23044, Karar No: 2016/848, Tarih: 21.01.2016

**12. Ceza Dairesi         2014/23044 E.  ,  2016/848 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : 2863 sayılı Kanuna aykırılık

Hüküm : Beraat

2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, katılan ... ve sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

2863 sayılı Kanunun 7. maddesinde 6498 sayılı Kanun ile getirilen değişikliğin amacının, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı ya da sit alanı olarak tescil kararlarının, ilgililerince öğrenilmesini sağlamak olduğu, başka bir deyişle, tek yapı ölçeğindeki kültür ve tabiat varlıkları yönünden tebliğ; sit alanları yönünden Resmi Gazete'de yayım ve internet üzerinden duyuru kurallarının, kişilerin, sahip oldukları taşınmazların durumunu bilmelerini ve ona göre hareket etmelerini sağlama amacı taşıdığı, belirtilen kuralların, 2863 sayılı Kanunun 65. maddesinde düzenlenen suçun oluşumu için şekil şartı niteliği bulunmayıp, aksi yöndeki kabulün 6498 sayılı Kanunun amacına da ters düşeceği;

Diğer yandan, 6498 sayılı Kanun ile değişik 2863 sayılı Kanunun 7. maddesinde öngörülen "maliklere tebliğ" usulünün, bölge bazındaki tescil işlemlerinde değil, tek yapı ölçeğindeki kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanlarının tescili söz konusu olduğunda uygulanacağı, başka bir deyişle, bir bölgenin sit alanı olarak belirlenip tescil edilmesi halinde, o bölgede yaşayan tüm vatandaşlara tebligat yapılmak suretiyle tescil kararının duyurulması şeklinde bir yöntem izlenmeyeceği, karar Resmi Gazete'de yayımlanıp Bakanlığın internet sayfasında bir ay süre ile duyurularak, bölge halkının sit tescilinden haberdar olmasının sağlanacağı;

Belirtilen değişiklik öncesinde yapılan tescil işlemleri bakımından ise, tek yapı ölçeğindeki kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanlarına ilişkin olarak, taşınmaza ait tapu kaydının beyanlar hanesinde tescil şerhi bulunup bulunmadığına; sit alanları, tabiat varlıkları ve tek yapı ölçeğinde tescil edilen taşınmazlar da dâhil olmak üzere malikleri idarece tespit edilemeyen taşınmazlara ilişkin olarak, tescil kararının mahallinde mutat vasıtalarla ilan edilip edilmediğine bakılması gerektiği;

Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; sanığın 10/12/2012 havale tarihli dilekçe ile ...'na müracaat ederek, mülkiyeti maliye hazinesine ait olan ve ... Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 21/09/1994 tarih ve 4178 sayılı kararına dayanılarak Özel Çevre Koruma Kurulu tarafından uygun görülen mimari projesine istinaden 2451 parsel üzerindeki ... Restaurant isimli işletme için yapı ruhsatı talep ettiği, ...'nın 30/01/2013 tarihli cevabi yazısında, 15 kalem halinde belirtilen eksik belgelerin tamamlanmasından sonra yapı ruhsatı düzenlenebileceğinin belirtildiği, 01/02/2013 tarihli yapı tatil zaptı ile, “1. derece doğal sit alanında kalan binanın birçok duvarının yenilendiğinin, mevcut durumundan farklı olarak bütüncül bir çatı yapıldığının ve başkaca esaslı tadilatlar yapıldığının tespit edildiği ve inşaatın mühürlendiği, mahkemece davaya konu yerde keşif icra edilmeksizin, sit ilanına ilişkin kararın sanığa bizzat tebliğ edilmediği gerekçesi ile beraat kararı verildiği anlaşılmakla,

Mahkemece, öncelikle davaya konu yerin sit alanında kaldığına dair Kurul kararı dosya arasına alınıp, sanığın dava konusu yapıya ilişkin olarak ilgili Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'na sunmuş olduğu onaylı bir projenin bulunup bulunmadığı araştırılarak, onaylı proje olduğunun tespit edilmesi halinde, mahallinde fen ve inşaat bilirkişiler marifetiyle keşif icra edilip, yapı tatil zaptında belirtilen fiziki ve inşai müdahalelerin projeye uygun olup olmadıkları yönünde rapor alınarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeksizin, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi,

Kanuna aykırı olup, katılan vekilinin ve sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 21/01/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/11660, Karar No: 2022/14087, Tarih: 28.12.2022

**10. Ceza Dairesi         2020/11660 E.  ,  2022/14087 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme Kararı : Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 02/12/2014 tarih, 2014/242 esas ve 2014/283 sayılı kararı

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Değişen suç vasfı nedeniyle kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan mahkûmiyet

İtiraz yazısı ile dava dosyası incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

A) KONUYLA İLGİLİ BİLGİLER:

Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan sanık ... hakkında Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucu 02/12/2014 tarih, 2014/242 esas ve 2014/283 sayılı karar ile değişen suç vasfı nedeniyle kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan kurulan mahkûmiyet hükmü sanık müdafii tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay (Kapatılan) 20. Ceza Dairesince 28/11/2019 tarihinde 2018/5701 esas ve 2019/6594 sayı ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca Dairemizin bozma kararına itiraz edilmiştir.

B) İTİRAZ NEDENLERİ:

5237 sayılı TCK 191. maddesinde kullanmak amacıyla uyuşturucu bulundurmak suçu düzenlenmiş olup 28/06/2014 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmış hali aşağıdaki şekildedir.

Madde 191- (Değişik: 18/6/2014 – 6545/68 md.)

(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır.

(3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet savcısının kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir.

(4) Kişinin, erteleme süresi zarfında;

a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,

b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,

c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,

hâlinde, hakkında kamu davası açılır.

(5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.

b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,

c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,

hâlinde, hakkında kamu davası açılır.

(5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.

(6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra, birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez.

(7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

(8) Bu Kanunun;

a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,

b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,

suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran bu madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir.

(9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, Ceza Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 inci maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesi hükümleri uygulanır.

(10) (Ek: 27/3/2015-6638/12 md.) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Maddenin 5. fıkrasında yer alan "erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz." düzenlemesi yüksek Daire ile Başsavcılığımız arasındaki ihtilafın konusunu oluşturmaktadır. Yüksek Daire itiraza konu kararında da yer verdiği gibi "başka bir kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediği Cumhuriyet Başsavcılıklarından, Denetimli Serbestlik Şube Müdürlüklerinden araştırılmadan, Uyap üzerinden yapılan araştırma kayıtları da denetime olanak verecek şekilde dosya arasında bulundurulmayıp sadece duruşma zaptına yazılması ile yetinilip eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulması," gerekçesi ile yerel mahkemenin mahkûmiyet hükmünün bozulmasına karar vermiştir.

Halbuki UYAP kayıtları esastır ve bozmaya konu veriler, yani sanığın mahkûmiyete konu bu suçu diğer bir kullanma suçunun denetimi sırasında işleyip işlemediği UYAP kayıtlarında yer almakta olup, yerel mahkemenin yaptığı araştırmanın temyiz mahkemesince de yapılabilmesi mümkündür. Hatta fiziki dosya ile UYAP kayıtları arasında ihtilaf mevcut olması halinde UYAP kayıtlarının esas olacağı sabittir. Bu nedenlerle yerel mahkemenin mahkumiyet hükmünün onamasına karar verilmesi gerekirken bozulmasına dair karar usul ve yasalara aykırıdır.

Şeklindeki gerekçelerle sanık hakkındaki bozma kararının kaldırılarak, hukuka uygun olan yerel mahkeme kararının ONANMASI, talebin kabul edilmemesi halinde dosyanın CEZA GENEL KURULUNA GÖNDERİLMESİ talep edilmektedir.

C) YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI'NIN İTİRAZIYLA İLGİLİ YASA HÜKÜMLERİ:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308. maddesi :

(1) Yargıtay ceza dairelerinden birinin kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine, ilâmın kendisine verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz.

(2) (05.07.2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6352 sayılı Kanun'la eklenen fıkra) İtiraz üzerine dosya, kararına itiraz edilen daireye gönderilir.

(3) (05.07.2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6352 sayılı Kanun'la eklenen fıkra) Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na gönderir.

D) İTİRAZIN VE KONUNUN İRDELENMESİ:

Sanığa atılı kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunun suçunun yaptırımı, TCK’nın 191/1. maddesinin suç tarihinde yürürlükte olan haliyle bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası olup buna göre suçun tabi olduğu asli dava zamanaşımı süresi aynı Kanun’un 66. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca sekiz yıldır.

Daha ağır cezayı gerektiren başka bir suçu oluşturma ihtimali bulunmayan ve 19/01/2013 tarihinde gerçekleştirildiği iddia olunan eylemle ilgili olarak, zamanaşımını kesen en son işlem 02/12/2014 tarihli mahkûmiyet hükmü olup, anılan tarihten sonra zamanaşımını kesen veya durduran hiçbir sebebin gerçekleşmediği, bu nedenle TCK'nın 66. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendindeki sekiz yıllık dava zamanaşımı süresinin, 02/12/2022 tarihinde dolduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının değişik gerekçeyle kabulü ile sanık hakkındaki kamu davasının 5327 sayılı TCK'nın 66. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ve 5271 sayılı CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmelidir.

E) KARAR: Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının değişik gerekçeyle kabulüne,

2- Yargıtay (Kapatılan) 20. Ceza Dairesinin 28/11/2019 tarih, 2018/5701 esas ve 2019/6594 sayılı kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçuna ilişkin bozma kararının KALDIRILMASINA,

E) KARAR: Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının değişik gerekçeyle kabulüne,

2- Yargıtay (Kapatılan) 20. Ceza Dairesinin 28/11/2019 tarih, 2018/5701 esas ve 2019/6594 sayılı kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçuna ilişkin bozma kararının KALDIRILMASINA,

3- Mahkûmiyet hükmünün verildiği 02/12/2014 tarihinden, temyiz incelemesinin yapıldığı tarihe kadar 5237 sayılı TCK’nın 66. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde öngörülen 8 yıllık asli dava zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşıldığından; diğer yönleri incelenmeksizin hükmün BOZULMASINA; 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrası ve 1412 sayılı CMUK’un 322. maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak, 5271 sayılı CMK’nın 223. maddesinin 8. fıkrası gereğince sanık hakkındaki kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE,

28/12/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/16446, Karar No: 2021/21976, Tarih: 01.12.2021

**8. Ceza Dairesi         2021/16446 E.  ,  2021/21976 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇLAR : İzinsiz olarak ateşli silah ve mermileri ülkeye sokma, imal etme, nakletme, satma

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi'nce verilen hükümler sanıklar müdafii tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre, sanıklar müdafinin; kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, şüphe ve varsayımlar üzerine karar verildiği, sanıkların aracının hukuksuz olarak durdurulduğu, makul şüphe olmadan arama yapıldığı, eksik inceleme yapıldığı, delillerin evin dışında arama kararının kapsamı dışında ele geçirildiği, sanık ...'nin evinde bulunan şeylerin çoğunun suç teşkil etmediği, yetersiz gerekçe ile alt sınırdan ayrılarak hüküm kurulduğuna dair temyiz itirazları yerinde görülmediğinden 5271 sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİNE, dosyanın 5271 sayılı CMK'nın 304/1. madde ve fıkrası gereğince ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi'ne gönderilmesine, 01.12.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8370, Karar No: 2013/12314, Tarih: 05.09.2013

**11. Ceza Dairesi         2012/8370 E.  ,  2013/12314 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenlemek

HÜKÜM : Beraat

1-Katılan vekilinin sanık hakkında 2005 ve 2006 takvim yıllarında "sahte fatura düzenlemek" suçlarından kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde:

Elde edilen delillerin hükümlülüğe yeter nitelik ve derecede bulunmadığı, mahkemece dosya içeriğine uygun şekilde gerekçeleri gösterilerek kabul ve takdir kılınmış olduğundan katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA,

2-Katılan vekilinin sanık hakkında 2002, 2003 ve 2004 takvim yıllarında sahte fatura düzenlemek suçlarından kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince:

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5349 sayılı Kanunla değişik 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanığa yüklenen "2002, 2003 ve 2004 takvim yıllarında sahte fatura düzenlemek" suçlarının yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve sanık lehine olan 765 sayılı TCK.nun 102/4, 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının,suç tarihlerinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, katılan vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeksizin hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken, 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden aynı yasanın 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davalarının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK’nın 102/4, 104/2 ve 5271 sayılı CMK’nun 223/8. maddeleri gereğince DÜŞÜRÜLMESİNE, 05.09.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/2158, Karar No: 2022/2285, Tarih: 20.04.2022

**6. Hukuk Dairesi         2021/2158 E.  ,  2022/2285 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

İLK DRC. MHK. : Alanya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı olan bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen kararın temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, davacının Bucak Köprü Mahallesinde bulunan Niagara Piknik'in sahibi ve işletmecisi olduğunu, davalı tarafın çalışanlarının yemek ihtiyacının davacıya ait işletmeden temin edildiğini, davalının kendisine sunulan hizmetin ücretini ödemediğini, bu nedenle davalı borçlu hakkında Alanya 1. İcra Müdürlüğünün 2015/585 Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından yapılan itiraz üzerine duran icra takibine yapılmış olan itirazın reddine, takibin devamına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davacının iddia ettiği gibi davalının davacıya yemek bedelinden kaynaklı borcunun bulunmadığını, davalı şirketin çalışanlarının yemeğinin büyük oranda kendi şantiyelerinden sağlandığını, ancak bazı yerlerdeki çalışanları için yemek ihtiyacının ... A.Ş. tarafından karşılandığını, yemek bedelinin şirket ile yapılan sözleşme uyarınca hakedişlerden düşülmesi hususunda anlaştıklarını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne dair verilen karar davalı vekilince istinaf edilmiş, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11.Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili temyiz isteminde bulunmaktadır.

Davacı yaptığı hizmetin karşılığında iş bedelini alamadığını belirtmiş, davalı ise yemek bedelinden kaynaklı borcunun olmadığını savunmuş, delil dilekçesinde ticari defterlere dayanmıştır. Uyuşmazlığın çözümünde ticari defterlerin hukuk davalarında ibrazı ve ispata ilişkin kuralların gözden geçirilmesi ve açıklanması gerekmektedir. Bu nedenle ticari defterlerin ibrazına ilişkin usul tarafların lehine ve aleyhine delil olmasına ilişkin esaslar ile ticari defterlere diğer delillerle dayanılması halinde defterlerin ibrazı ve delil olmasına ilişkin esaslar ile ticari defterlere münhasıran delil olarak dayanılması halinde uygulanacak ibraz ve ispat kurallarının açıklanması gerekli görülmüştür.

HMK'nın 220. maddesine göre ispatla yükümlü olan taraf hem tarafların ticari defterlerine hem de diğer delillere dayanabilir. Kendi ticari defterleriyle birlikte karşı tarafın ticari defterine delil olarak dayanan taraf, karşı tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi halinde, ticari defterler HMK'nın 199 ve 219/2. maddesi gereğince belge niteliğinde olduğundan mahkemeden HMK'nın 220. maddesi gereğince ticari defterlerin belge olarak ibrazını isteyebilir.

a-) Ticari defterlerin ibrazı:

HMK'nın 220. maddesine göre ispatla yükümlü olan taraf hem tarafların ticari defterlerine hem de diğer delillere dayanabilir. Kendi ticari defterleriyle birlikte karşı tarafın ticari defterine delil olarak dayanan taraf, karşı tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi halinde, ticari defterler HMK'nın 199 ve 219/2. maddesi gereğince belge niteliğinde olduğundan mahkemeden HMK'nın 220. maddesi gereğince ticari defterlerin belge olarak ibrazını isteyebilir.

a-) Ticari defterlerin ibrazı:

HMK'nın 222/1. maddesi gereğince, mahkeme ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Yasa koyucu bu madde ile tacirlerin ticari işletmeleriyle ilgili işlemlerinden kaynaklanan davalarda tarafların delilleri arasında açıkça ticari defterlere dayanılmamış olsa dahi hakimin re'sen ticari defterleri inceleyebileceği ilkesini kabul etmiştir. Aynı ilke TTK'nın 85. maddesinde "Malvarlığı Hukukuna ilişkin olan özellikle de mirasa, mal ortaklığına ve şirket tasfiyesine ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme ticari defterlerin teslimine ve bütün içeriklerinin incelenmesine karar verebilir." denilmek suretiyle, HMK 222. madde hükümlerine paralel olacak şekilde teyit edilmiştir.

TTK'nın 83/2. maddesinde ticari defterlerin ibrazı hakkında HMK'ya atıf yapılmış ancak defterlerin ibrazından kaçınmanın yaptırımı düzenlenmemiştir. Yine HMK'nın 222/3. maddesinde tarafların ticari defterlerini mahkemeye ibraz usulü düzenlenmiş ancak ibraz edilmemesinin yaptırımı gösterilmemiştir. Bu nedenle doktrinde bu durumda belgelerin ibraz mecburiyetine ilişkin HMK 219 ve 220. maddelerinin uygulanacağı kabul edilmektedir. (Hakan Pekcanıtez Medeni Usul Hukuku 15. Bası 2. Cilt s. 1826)

Diğer yandan HMK'nın 222/1. maddesi ve TTK'nın 85/2. maddesi gereğince ticari defterlerin mahkemece re'sen incelenebileceği yasa koyucu tarafından açıkça düzenlendiğine göre, yasa koyucunun defterleri ibraz etmeyen tarafla ilgili herhangi bir yaptırım öngörmediği düşünülemez zira ticari defterlerin resen ibrazına karar verilmesine rağmen tarafların defterlerin ibraz etmemeleri halinde mahkeme ara kararının yerine getirilmesi mümkün olamayacaktır. Bu nedenle kanun koyucunun abesle iştigal etmeyeceği ilkesi gözönünde bulundurulmalıdır.

b-) Ticari defterlerin delil olması:

Tacirler ticari bir uyuşmazlıkta gerek kendi defterlerine gerekse karşı tarafın ticari defterlerine delil olarak dayanabilirler. Ticari defterlerin ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için kanuna uygun olarak tutulmuş açılış ve kapanış tasdiklerinin yapılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

aa-) Ticari defterlerin sahibi lehine delil olması: