muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/9719, Karar No: 2016/14366, Tarih: 19.09.2016

Bu delil durumu ve özellikle davalı tanıklarının beyanlarından davalı işyerinde yaklaşık 9,5 yıl çalışan ve herhangi bir problem yaşamayan davacı işçinin, ortada bir neden olmaksızın işyerini terk etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve yine dinlenen davalı tanıklarının beyanlarından davacının amiri ile yaşadığı tartışma ve bu tartışma neticesinde işveren ile ertesi gün işverenle görüşmesi ve devamsızlık yaptığı iddia edilen iki günde de davacının işyerinde kısmen de olsa bulunduğu sonucuna varılmakla, davacının iddiasına üstünlük tanınmış; geçerli feshi ispat etmekle yükümlü olan davalı işverenin, üzerine düşen ispat yükümlülüğünü yerine getirmediği feshin davalı işveren tarafından ve geçersiz olarak yapıldığı kanaatine varılmış olmakla, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken hatalı ve özellikle dava açıldıktan sonraki tarihe ilişkin devamsızlık nedeniyle yapıldığı belirtilen, işveren feshine değer verilerek davanın reddi hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3. maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1-Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE,

3-Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının beş (beş) aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,

4-Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE,

5-Alınması gereken 29,20 TL harçtan peşin alınan 25,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 4.00 TL harç giderinin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,

6-Davacının yapmış olduğu 165,80 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 1.800,00 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8-Artan gider ve delil avansının ilgilisine iadesine,

9-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davacıya iadesine, 19/09/2016 gününde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15906, Karar No: 2018/2798, Tarih: 14.03.2018

**19. Ceza Dairesi         2016/15906 E.  ,  2018/2798 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi,kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak,

Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14/02/2012 tarih, 2011/505, 509, 513 E, 21/02/2012 tarih, 2011/506, 510, 511, 621 E. sayılı kararlarında açıklandığı üzere “tacir sayılan limited şirketlerin, temsil ve idareye yetkili müdürlerinin, sorumlu oldukları şirketlerin ticareti terk etmeleri halinde: İcra İflas Kanunu'nun 44. maddesindeki yükümlülükleri yerine getirmeyeceklerine ilişkin bir istisnaya yer verilmediğine göre, tıpkı geçek kişi tacirler gibi aynı Kanun'un 337/a maddesi uyarınca cezalandırılmalarına bir engel bulunmadığı” yönündeki ulaşılan sonucun zaman içerisinde yerleşik uygulamaya dönüş olması, ticareti terk eden tacir açısından; muhatapların haklarını korumaya yönelik olarak İİK’nın 44. maddesi ile, ticareti terk eden bir tacire; 15 gün içerisinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirme ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunma, keyfiyet Ticaret Sicili Memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazete de ve alacaklarının bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan etme ve ilam masraflarını da ödeme yükümlülükleri yüklenmiş, bu yükümlülüklere aykırı davranmanın yaptırımı olarak İİK’nın 337/a maddesinde düzenlenen takibi şikayete bağlı olan seçimlik hareketli bu suçun;

1- İİK’nın 44. maddesine göre mal beyanında bulunulmaması,

2- Mal beyanın da mevcudun eksik gösterilmiş olması

3- Aktifte yer alan malın veya yerine kaim olan değerin haciz veya iflas sırasında gösterilmemesi,

4-Mal beyanından sonra, beyan edilen bu mallar üzerinde tasarruf edilmesi, şeklinde sıralanan seçimlik hareketlerden her hangi birisinin işlenmesiyle, diğer koşullarında (alacaklının zarar görmesi ve borçlunun tacir olması) gerçekleşmesi halinde oluşacağı konusunda gerek uygulamada gerek öğretide herhangi bir duraksamanın mevcut olmaması ve somut olayımızda bu eylemden dolayı şikayetçinin zarar gördüğünün dosya içeriğinden anlaşılması karşısında; borçlu ticaret şirketinin kayıtlı olduğu Vergi Dairesi Müdürlüğünden, şikayet tarihini kapsar şekilde en son verilen vergi beyanname örnekleri getirtilerek suç tarihi kesin olarak tespit edilip sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, yazılı şekilde eksik kovuşturma ile mahkumiyet kararı verilmesi,

Kabule göre;

Kabule göre;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 337/a maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaşma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaşmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden tebliğnameye aykırı olarak HÜKMÜN, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca, BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 14/03/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1867, Karar No: 2012/6059, Tarih: 11.05.2012

**17. Hukuk Dairesi         2012/1867 E.  ,  2012/6059 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kayyım hukukuna ilişkin olarak açılan davada Mersin 3. Sulh Hukuk ve Tarsus 2.Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, evlatlık ilişkisi nedeniyle küçük çocuk için kayyım tayini istemine ilişkindir.

Türk Medeni Kanununun 411. maddesine göre, “vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairesine aittir. Aynı Yasanın 19. maddesinde de; “Bir kimsenin ikametgahı, yerleşmek niyetiyle oturduğu yerdir...” hükümlerine yer verilmiştir.

Dosya kapsamından, Mersin 3.Sulh Hukuk Mahkemesinin Yetkisizlik kararına neden olan ve Yazı işleri müdürlüğünce belirlenen UYAP sistemindeki küçük ...'ın ... adresinin, Tarsus İlçe Emniyet Müdürlüğünün 06.01.2012 tarihli araştırmasında idarelerinde olmadığı ve KPS kayıtlarında ise adresinin ... adresi olduğunun bildirildiği, ayrıca Mersin Aile Mahkemesine verilen 30.05.2011 tarihli evlat edinme dilekçesinde, Tarsus Aile Mahkemesince koruma kararı alındığı, öz anne ... tarafından evlat edinmeye izin verildiği ve 31.10.2010 tarihinde de bakım sözleşmesi ile misafireten ...'ın yanına yerleştirildiği bildirildiği halde, küçük ...'ın nerede ikamet ettiğinin kolluk gücü ile araştırılarak tereddüte mahal vermeyecek şekilde tespit edilemediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, küçük ... 'ın Tarsus Aile Mahkemesinin 07.05.2010 tarihli koruma ve 14.06.2010 tarihli evlatlığa izin verilen dava dosyalarındaki adresi tespit edilerek bu adreslerden hangisinde veya 30.05.2011 tarihli dilekçedeki ...'ın adresinde mi yoksa 28.09.2011 tarihli UYAP veya 06.01.2012 tarihli Tarsus İlçe Emniyet Müdürlüğünün bildirdiği adrestemi ikamet ettiğinin kolluk gücü ile araştırılarak tespiti ile belgelendirilmesi ve dosya arasına konulması, ondan sonra merci tayini incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 11.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16494, Karar No: 2020/2884, Tarih: 03.06.2020

**8. Hukuk Dairesi         2016/16494 E.  ,  2020/2884 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Muhdesatın Tespiti

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Dava dilekçesinde, ... İli ... İlçesi ... Mahallesi 240 nolu parselin kuzeyinde tapulama harici taşınmazın Ilısu Barajı ve HES kapsamında kaldığı, iş bu taşınmaz üzerinde bulunan yapı ve ağaçların kendisine ait olduğunun tespitini istemiş, davacı İzzetin'in 2004 yılında vefat eden babası ...'ın diğer mirasçıları davaya müdahale talebinde bulunarak muhdesatların müteveffa ...'ın mirasçılarına ait olduğunun tespitini istemişlerdir.

Davalı Hazine vekili davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulü ile fen ve ziraat bilirkişisi raporunda vasıfları belirtilen taş duvar, tel çit, çardak ve ağaçların müteveffa ...'ın mirasçılarının miras payları oranında meydana getirildiğinin tespitine karar verilmiştir.

Davanın kabulüne dair mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kamulaştırma sahası içerisinde kalan taşınmaz üzerindeki yapı ve ağaçların davacılarca meydana getirildiğinin tespiti (muhtesatın tespiti) istemine ilişkindir.

1.Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verildiğine, takdirde bir isabetsizlik bulunmadığına göre aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan davalı vekilinin sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer(TMK mad. 718). 22.12.1995 tarihli ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir.

Duraksamadan belirtmek gerekir ki; mevcut bir muhdesata sonradan yapılan imalatlar yeni bir muhdesat meydana getirme sayılamayacağı gibi, bu amaçla yapılan giderler de mevcut muhdesata değer kazandıran faydalı ve zorunlu giderlerdendir. Aynı şekilde bütünleyici parça niteliğinde olmayıp her zaman için ana taşınmazdan sökülüp götürülebilen ve taşınmazdan ayrılması mümkün olan eşyalar da teferruat niteliğindedir. Bu nitelikteki eşyalar yönünden muhdesat tespiti davası açılamayacağı, iyileştirici nitelikteki giderlerden paya düşenden fazlasını ancak koşullarının varlığı halinde Borçlar Kanunu'nun 61 ve devam eden maddeleri hükmüne ve sebepsiz zenginleşme kurallarına göre açılacak eda nitelikli bir alacak davası ile istenebileceği kuşkusuzdur. Eda davası açma hakkının bulunduğu hallerde bu davaya öncü olacak bir tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunduğundan söz edilemez. Hemen belirtmek gerekir ki hukuki yarar dava koşuludur.

Somut olaya gelince; Mahkemece, davaya konu fen bilirkişisi raporunda "A" harfi ile gösterilen 1437,97 m2'lik tespit harici taşınmaz üzerinde bulunan taş duvar ile çeşitli cins ve yaştaki ağaçların yanısıra 117,00 m2 yüzölçümlü tel çit ile 270,00 m2 yüzölçümlü çardağın da muhdesat olarak tespitine karar verilmiş ise de, varılan sonuç ve oluşturulan hüküm az yukarıda zikredilen yasal düzenlemelere ve yerleşik uygulamaya uygun düşmemiştir. Aidiyetinin tespiti istenen ve Mahkemece kabulüne karar verilen tel çit ile çardak taşınmazın bütünleyici parçası niteliğinde olmayıp (mütememim cüz) her zaman için sökülüp götürülebilen ve taşınmazdan ayrılması mümkün olan eşya (teferruat) niteliğinde oldukları kuşkusuzdur. Az yukarıda açıklandığı üzere, öğretide ve uygulamada kararlılık kazanan yerleşik görüşlere göre, bu nitelikteki eşyalar yönünden muhdesat aidiyeti davası açılamayacağı, ancak koşullarının varlığı halinde TBK'nin 77 ve devam eden maddeleri hükmüne ve sebepsiz zenginleşme kurallarına göre açılacak eda nitelikli bir alacak davası ile talep edilebileceğinin mümkün olduğu, eda davası açma hakkının bulunduğu hallerde de bu davaya öncü olacak bir tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığı gözönünde bulundurularak, tespiti istenen tel çit ve çardak yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değil ise de; bu husus yeniden yargılama yapmayı gerektirmediğinden bozma nedeni yapılmamış, hükmün (1) numaralı fıkrasının HUMK'un 438/7. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte gösterilen nedenle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) nolu bentte açıklanan sebeplerle hükmün (1) numaralı fıkrasındaki "117,00 m2 yüzölçümlü tel çitin, asma ağacı için demir profilden yapılmış toplam 270,00 m2 yüzölçümlü çardağının" ibaresinin hükümden çıkartılmak suretiyle Yerel Mahkeme hükmünün 6100 sayılı HMK'nin geçici 3. maddesi yollaması ile HMK'nin 304. maddesi (1086 sayılı HUMK'un 438/7. fıkrası) gereğince DÜZELTİLMİŞ BU ŞEKLİ İLE ONANMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 03.06.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1351, Karar No: 2015/23886, Tarih: 17.12.2015

**7. Ceza Dairesi         2015/1351 E.  ,  2015/23886 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 7 - 2013/319725

MAHKEMESİ : Şanlıurfa 1.Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 27/06/2013

NUMARASI : 2012/696 (E) ve 2013/860 (K)

SUÇ : 5607 sayılı Yasa'ya Muhalefet

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

1.Uyap kayıtlarında yapılan incelemeye göre, İzmir 1.Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2012/548 esas ve 2013/189 karar sayılı dosyasında, 20.03.2012 tarihinde sanık S. U.'ın işyerinde yapılan aramada, muhtelif markada 4343 parça kaçak parfüm ve kozmetik cinsi eşya ele geçtiği, sanık S. U.'ın ele geçen eşyaları sanık M.. B..'tan aldığını beyan etmesi ile bir takım fatura ve belgeler ibraz etmesi üzerine soruşturma dosyasında sanık M.. B.. açısından tefrik kararı verilerek anılan olay bakımından sanık hakkında açılan davada beraat hükmü verilmiş ise de; sanık S. U. hakkındaki İzmir 1.Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2012/548 esas ve 2013/189 karar sayılı dosyasının dosya arasına celp edilerek incelenmesi ve sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerekirken eksik soruşturmaya dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması,

2.Dairemizde aynı gün incelemesi yapılan 2014/22757 esas sırasına kayıtlı, Şanlıurfa 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2012/565 esas ve 2013/59 karar sayılı dosyasında, 26.03.2012 tarihinde sanık M.. B..'un iş yerinde yapılan aramada ele geçen 3446 parça kaçak parfüm ve kozmetik cinsi eşya bakımından 28.03.2012 tarihli iddianame ile açılan davada, sanığın eylemlerinin TCK'nın 43/1. maddesi kapsamında kalıp kalmadığının belirlenmesi bakımından gerektiğinde anılan dosyanın temyiz incelemesine konu bu dosya ile birleştirildikten sonra tüm delillerin birlikte değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı olup, katılan Gümrük İdaresi vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 17.12.2015 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2131, Karar No: 2019/1373, Tarih: 17.12.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2017/2131 E.  ,  2019/1373 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki "borçlu olmadığının tespiti" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Bakırköy 19. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 13.01.2016 tarihli ve 2015/221 E., 2016/24 K. sayılı karar davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 12.04.2016 tarihli ve 2016/5547 E., 2016/6561 K. sayılı kararı ile;

“...Dava, davacı aleyhine dava dışı borçlu Üçer Metal Yedek Parçalar San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait 2002/8-2003/5 ve 2004/1-4 dönemlerine ait 2004/16463 takip sayılı icra dosyasından gönderilen prim borcundan dolayı davalı Kurumca çıkartılan ödeme emirlerinin zamanaşımı süresi dolduğundan iptali ile davacının borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece; davaya konu borcun davalı zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, söz konusu aylara ait borçların 6183 sayılı Yasa'nın 102. maddesi gereğince zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktasında toplanmaktadır.

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalabilmesini ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu da incelemesi mümkün değildir.

Uygulamada, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, dava açma tekniği bakımından, tümü ihlal ya da inkar olunan hakkın ancak bir bölümünün dava edilmesi, diğer bölümüne ait dava ve talep hakkının bazı nedenlerle geleceğe bırakılması anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu benimsenmiş ilkeye göre, kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olması, saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmez, zamanaşımı, alacağın yalnız kısmi dava konusu yapılan miktar için kesilir.

Zamanaşımı, bir maddi hukuk kurumu değildir. Diğer bir anlatımla zamanaşımı, bir borcu doğuran, değiştiren ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, salt doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır. Bu bakımdan zamanaşımı alacağın varlığını değil, istenebilirliğini ortadan kaldırır. Bunun sonucu olarak da, yargılamayı yapan yargıç tarafından yürüttüğü görevinin bir gereği olarak kendiliğinden göz önünde tutulamaz. Borçlunun böyle bir olgunun var olduğunu, yasada öngörülen süre ve usul içinde ileri sürmesi zorunludur. Demek oluyor ki zamanaşımı, borcun doğumu ile ilgili olmayıp istenmesini, önleyen bir savunma olgusudur. Şu durumda zamanaşımı, savunması ileri sürülmedikçe, istemin konusu olan hakkın var olduğu ve kabulüne karar verilmesinde hukuksal ve yasal bir engel bulunmamaktadır.

İşte bundan dolayı, yasalarda öngörülen zamanaşımı sürelerinin işlemeye başlayabilmesi için öncelikle talep konusu hakkın istenebilir bir konuma, duruma gelmesi gerekmektedir. Yasalarda hakkın istenebilir konumuna, diğer bir anlatımla yerine getirilmesinin gerektiği güne, ödeme günü denmektedir. Bir hak, var olsa bile, o hakkın istenmesi için gerekli koşullar gerçekleşmedikçe istenemez.

Bilindiği gibi zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalabilmesini ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu da incelemesi mümkün değildir.

3917 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 08.12.1993 tarihi ve bundan sonraya ilişkin prim ve gecikme zamları yönünden 6183 sayılı Kanun'un zamanaşımına ilişkin 102. madde ve ardından gelen maddeleri geçerlidir. Bu yönde 102. madde hükmüne göre zamanaşımı süresi 5 yıl olup zamanaşımı süresinin başlangıcı ise alacağın vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden yıl başıdır. 5198 sayılı Kanun'un 11. maddesi ile değişik 506 sayılı Kanun'un 80. maddesinin 5.fıkrasına göre, 6183 sayılı Kanun'un zamanaşımını düzenleyen 102. maddesinin prim alacaklarının tahsilinde uygulanmayacağı belirtilmiş ise de bu değişiklik, yürürlük tarihi olan 06.07.2004 tarihinden sonra tahakkuk edecek prim borçlarına uygulanabilecektir.

6183 sayılı Kanun'un 103. maddesinde zamanaşımını kesen haller sayılmış olup kesilmenin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar. 25/12/2003 tarih 5035 sayılı Kanunun 5. maddesiyle eklenen 103. maddenin 1. fıkrasının 11. bendinde; "Amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması. " da zamanaşımını kesen bir sebep olarak sayılmış, amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması, borç yapılandırılması da zamanaşımını kesen haller içinde yer almaktadır.