muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/2279, Karar No: 2021/712, Tarih: 08.06.2021

Davacının bu talepleri bütün olarak değerlendirildiğinde; taraflar arasında kurulan sözleşme(abonelik) ilişkisi sırasında davalı tarafından kayıp-kaçak ve diğer bedellerin davacı tarafından ödeme yükümlülüğü altında olup olmadığı konusunda yaratılmış bir muaraza(çekişme) olduğu, davada da muarazanın(çekişmenin) giderilmesinin talep edildiği açıktır.

Hukuk Genel Kurulunun 29.09.2004 tarih, 2004/13-417 E.-2004/442 K.sayılı ilamında da açıklandığı üzere; muarazanın men'i(çekişmenin önlenmesi) davaları, usul hukuku anlamında tespit değil, eda davası niteliğindedir. Bu tür davalarda hem muarazanın(çekişmenin) varlığının tespiti ve hem de onun önlenmesi(men'i) talep edilir.

Bu durumda, taraflar arasındaki abonelik sözleşmesi feshedilmediğine ve davacının sözleşme ilişkisine yönelik davalının muaraza yarattığı ileri sürülerek, muarazanın önlenmesi, sözleşmede yer alan haksız şartların tespiti ile iptali ile ileriye yönelik talep de bulunduğuna ve davanın müddeabihinin 3.300 TL'den az olmadığı anlaşıldığına göre, davanın Tüketici Hakem Heyetine başvurulmadan doğrudan Tüketici Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir, dava şartı oluşmuştur.

Mahkemece; davacının talebi hakkında davanın esası hakkında inceleme yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

11. Mahkemenin 11.03.2016 tarihli ve 2016/191 E., 2016/394 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçelerin yanında, davanın dava tarihinden sonraki dönemi de kapsayan bir çekişmenin giderilmesi davası olup olmadığının tartışılması gerektiği, faturada hangi kalemlerin yer alacağına dair adli yargı yerinde karar verilemeyeceği, dava tarihinden sonraki dönemlerde tüketim bedeli haricinde hiçbir kalem giderin yer almaması yönünde verilecek kararın tarife, yönetmelik hükümleri ile EPDK tebliğ ve kararlarını ortadan kaldıracak şekilde idari yargının görev alanına giren konuda adli mahkemelerin hüküm tesis etmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle davanın çekişmenin giderilmesi davası değil alacak davası olduğu, davanın belirsiz alacak davası olup olmadığının ve belirsiz alacak davasında dava dilekçesinde asgari bir miktarın belirtilmesinin zorunlu olup olmadığının tartışılması gerektiği, davanın tüketici mahkemesinde görülebilmesi için davacının dava dilekçesinde asgari bir miktar göstermesinin ve gösterdiği bu miktarın da dava tarihi itibariyle il ve ilçe hakem heyeti görev sınırı içinde kalmaması gerektiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

12. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

Direnme Kararının Temyizi:

12. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

13. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; elektrik abonelik sözleşmesinin kayıp kaçak bedeli adı altında ücret alınmasına dayanak olan ilgili maddelerinin haksız şart olduğunun tespiti ile iptali, bundan sonra bu isim adı altında kesinti yapılmaması, fazlaya ilişin hakların saklı kalması kaydıyla 100TL’nin davalıdan tahsili istenilen eldeki davanın alacak davası mı çekişmenin giderilmesi davası mı mahiyetinde olduğu, buradan varılacak sonuca göre tüketici hakem heyetine başvurulmadan davanın tüketici mahkemesinde görülmesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

14. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren TKHK’dan doğan uyuşmazlıkların çözüm mercii konusuna değinmek gerekir.

15. TKHK’nın 73. maddesine göre “Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir.” Ancak kanun koyucu tüketici uyuşmazlıklarının çözüm merci olarak tüketici mahkemelerinden önce 66. ve devamı maddelerinde tüketici hakem heyetlerini düzenlemiştir. Buna göre Gümrük ve Ticaret Bakanlığının, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla il merkezlerinde ve yeterlilik şartları yönetmelikle belirlenen ilçe merkezlerinde en az bir tüketici hakem heyeti oluşturmakla görevli olduğu belirtilmiş, aynı maddenin devam eden fıkralarında, hakem heyetlerinin nasıl oluşacağına yer verilmiştir.

16. Kanun’un "Başvuru" başlıklı 68. madde ise; “Tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklı olmak kaydıyla; değeri iki bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda ilçe tüketici hakem heyetlerine, üç bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine, büyükşehir statüsünde bulunan illerde ise iki bin Türk Lirası ile üç bin Türk Lirası arasındaki uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz.” şeklindedir.

17. Madde metninden anlaşıldığı üzere Kanun belli bir miktarın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvuruyu zorunlu kılmıştır. Bu parasal sınır her yıl "yeniden değerlenme oranına" göre artmaktadır (m. 68/IV). Parasal değerin belirlenmesinde uyuşmazlığın başvuru tarihindeki değeri esas alınır.

17. Madde metninden anlaşıldığı üzere Kanun belli bir miktarın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvuruyu zorunlu kılmıştır. Bu parasal sınır her yıl "yeniden değerlenme oranına" göre artmaktadır (m. 68/IV). Parasal değerin belirlenmesinde uyuşmazlığın başvuru tarihindeki değeri esas alınır.

18. Tüketici sorunları hakem heyetleri, tüketici ile satıcı ve sağlayıcı arasında çıkan uyuşmazlıkların daha hızlı ve daha az masrafla çözümlenmesini sağlamak ve aynı zamanda tüketici mahkemelerinin iş yükünün hafifletilmesi amacıyla kurulmuştur. Kanun koyucu tüketici hakem heyetlerinin atıl duruma düşmesini engellemek ve kaynakların daha hızlı ve etkin şekilde çalışmasını sağlamak için belli miktarın altında kalan uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulmasını zorunlu kılmıştır. Söz konusu kanun hükmü emredici mahiyette olup tüketiciye tercih hakkı tanımamıştır.

19. Tüketici hakem heyetlerinde uygulanacak usul hükümleri TKHK’da düzenlenmemiştir. 27.10.2014 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliğinin 11. maddesinin ikinci fıkrasına göre, hakem heyetine başvuruda bulunan tüketicinin talebini ve uyuşmazlık değerini göstermesi zorunludur. Tıpkı mahkemeler gibi tüketici hakem heyetleri de kural olarak taleple bağlıdır. Bununla birlikte Yönetmeliğin 22. maddesine göre başvurunun yapıldığı tarihte uyuşmazlık miktarının tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olmadığı durumlarda başvuru sahibinin hukukî ilişkiyi ve asgari bir miktarı belirtmesi gerekir. İnceleme sürecinde uyuşmazlık miktarının bilgi veya belgelerle tam olarak tespit edilmesi hâlinde tüketici hakem heyeti, miktar itibariyle görev sınırı dâhilinde kalmak kaydıyla, talep edilen miktardan daha fazlasına veya daha azına karar verilebilecektir.

20. Yönetmelikte geçen “uyuşmazlık miktarının tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olmadığı durumlarda” ifadesiyle kastedilen ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 107. maddesinde düzenlenen belirsiz alacak mahiyetindeki istemlerdir.

21. Bu noktada belirsiz alacak davasına ilişkin açıklama yapılmasında yarar vardır.

22. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren HMK’nın 107. maddesiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak davası kabul edilmiştir.

23. 7251 sayılı Kanun ile değişik HMK’nın 107. maddesinde yer alan;

“1- Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

23. 7251 sayılı Kanun ile değişik HMK’nın 107. maddesinde yer alan;

“1- Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

2- Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesi mümkün olduğunda, hâkim tarafından tahkikat sona ermeden verilecek iki haftalık kesin süre içinde davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın talebini tam ve kesin olarak belirleyebilir. Aksi takdirde dava, talep sonucunda belirtilen miktar veya değer üzerinden görülüp karara bağlanır.” şeklindeki hüküm ile belirsiz alacak davası düzenlenmiştir.

24. Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hâli, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen, miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkânsızlığa dayanmalıdır.

25. Bu kriterler, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin;

a)Davacının kendisinden beklenememesi,

b)Bunun olanaksız olması,

c)Açıkça karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı ve değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olması olarak belirtilmektedir.

26. Tüketici gerek dava açarken (HMK m. 119/1-d) gerekse tüketici hakem heyetlerine başvururken (Yön. m. 22) talep sonucunun değerini göstermek zorundadır. Ancak iddia konusu alacak değerinin dava veya başvuru sırasında belirlenmesi mümkün değilse yahut alacaklıdan bunu belirlemesinin beklenemeyeceği bir hâl söz konusu ise dava/başvuru belirlenebilen asgari bir miktar üzerinden yapılacaktır. Tüketicinin belirleyebildiği ve bu suretle dilekçesinde gösterdiği asgari miktar TKHK’nın 68., ilgili Yönetmeliğin 6. maddesinde düzenlenen parasal sınır dâhilindeyse başvurunun kanunun amacına uygun şekilde öncelikle tüketici hakem heyetleri nezdinde yapılması gerekir. Aksi yönde bir kabul, kanun koyucunun belli parasal sınırlar için zorunlu çözüm yeri olarak öngördüğü tüketici hakem heyetlerini işlevsiz hâle getirerek, belirsiz alacak davası olarak açıldığı belirtilen her ihtilâfın mahkemeler önüne getirilmesine ve bu suretle kanun koyucunun amacına aykırı şekilde mahkemelerin iş yükünün artmasına, uyuşmazlıkların daha geç çözümlenmesine yol açacaktır. Nitekim bu husus Kanun’un 72. ve 84. maddelerine dayanılarak tüketici hakem heyetlerinin usul ve esaslarına ilişkin yönetmeliğin hazırlanması sırasında da dikkate alınmış ve 22. maddede açıkça düzenlenmiştir.

27. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04.03.2020 tarihli, 2017/13-551 E., 2020/239 K.; 09.03.2021 tarihli ve 2017/(13)3-614 E., 2021/232 K. sayılı kararlarında da aynı hususlara değinilmiştir.

28. Gelinen aşamada tüm bu açıklamalar ışığında; davanın türünün belirlenmesi önem arz etmekte olup; eldeki davanın belirsiz alacak davası olup olmadığı noktasının aydınlatılması gerekmektedir.

29. Somut olayda dava, abonelik sözleşmesinde kayıp kaçak bedeline ilişkin maddelerin haksız şart olduğunun tespiti ile iptali, haksız tahsil edilen bedelin iadesi istemiyle açılmış olmakla birlikte, verilecek hüküm bir faturaya mahsus olmayacağı gibi ileriye dönük art etkisi doğuracağından, yine kayıp-kaçak vs. bedellerinin alınması sebebiyle eldeki dosyada tek bir abone uyuşmazlığı yargıya taşınmış olmasına karşın, ortada tüm aboneleri ilgilendiren toplu bir uyuşmazlığın bulunması nedeniyle, muarazanın men’i (çekişmenin giderilmesi) mahiyetindedir.

30. Nitekim Özel Daire de, bozma gerekçesinde, görülmekte olan davayı bir muarazanın men’i (çekişmenin giderilmesi) davası olarak nitelendirmiştir. O hâlde, eldeki davanın belirsiz alacak davası değil, çekişmenin giderilmesi davası mahiyeti taşıdığı hususu her türlü tartışmadan uzaktır.

31. Muarazanın men’i davaları, usul hukuku anlamında tespit değil, eda davası niteliğindedir. Zira, bu tür davalarda, hem bir muarazanın (çekişmenin) varlığının tespiti ve hem de onun men’i talep edilir.

32. Bu durumda, taraflar arasındaki abonelik sözleşmesi feshedilmemiş olmakla mevcudiyetini koruduğundan ve davalı tarafından yaratıldığı iddia edilen muarazanın men’i, sözleşmede yer alan haksız şartların tespiti ile ileriye yönelik iptali istemi bulunduğundan, artık davanın müddeabihinin tüketici hakem heyetinin sınırı dâhilinde kaldığından bahsedilemeyecek olup; davanın tüketici mahkemesinde görülmesi gerekmektedir. Keza, Özel Daire bozma kararında da bu hususa değinilmiştir.

33. Sonuç itibariyle, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uymak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

34. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA,

Aynı Kanun’un 440. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren on beş gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 08.06.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10080, Karar No: 2018/7605, Tarih: 03.10.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/10080 E.  ,  2018/7605 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : Beraat

I-Sanıklar ..., ..., Uygun Sığıtmaç ve ... hakkında 6762 sayılı TTK'nin 67/3. maddesine aykırılık eylemleri nedeniyle verilen beraat hükümlerine yönelik hazine vekilinin temyiz talebinin incelenmesi:

Sanıklara yüklenen bu suçtan doğrudan zarar görmediği anlaşılan Kırıkhan Vergi Dairesi Başkanlığı'nın kamu davasına katılma hakkı ve bu suç yönünden hükmü temyiz etme yetkisi bulunmadığından, hazine vekilinin temyiz isteminin 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 317. maddesi uyarınca REDDİNE,

II- Sanıklar ... ve ... hakkında 2006 ve 2007 takvim yıllarında sahte belge düzenleme ve kullanma suçlarından verilen beraat hükümlerine yönelik şikayetçi vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi:

Sanıklara yüklenen suçtan zarar görüp kamu davasına katılma hakkı bulunan ve gerekçeli karar başlığına da katılan olarak yazılan şikayetçi kurum adına, vekilinin duruşmalara katılıp sanıkların cezalandırılması talebinde bulunmasına rağmen şikayetçi kurumun katılması hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiş ise de; katılan sıfatını alabilecek olan şikayetçinin, 5271 sayılı CMK'nin 260/1. maddesi gereğince yasa yoluna başvurma hakkı bulunduğu kabul edilip aynı Yasanın 237/2. maddesi uyarınca şikayetçi kurumun katılan olarak davaya kabullerine karar verilerek yapılan incelemede gereği görüşüldü;

A-Sanık ... hakkında, 213 sayılı VUK'nin 359/b-1 maddesine aykırılıktan dava açılmış ise de; atılı suçlara ilişkin olarak verilmiş bir mütalaa bulunmadığı anlaşıldığından; 213 sayılı VUK'nin 367. maddesi gereğince dava şartı olan mütalaanın verilip verilmeyeceği Vergi Dairesi Başkanlığından sorularak, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması,

A-Sanık ... hakkında, 213 sayılı VUK'nin 359/b-1 maddesine aykırılıktan dava açılmış ise de; atılı suçlara ilişkin olarak verilmiş bir mütalaa bulunmadığı anlaşıldığından; 213 sayılı VUK'nin 367. maddesi gereğince dava şartı olan mütalaanın verilip verilmeyeceği Vergi Dairesi Başkanlığından sorularak, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması,

B-Vergi suçu raporu ve mütalaaya uygun olarak sanık ... hakkında 2006 ve 2007 takvim yıllarında sahte fatura ve müstahsil makbuzu düzenlemek ve kullanmak suçlarından açılan davada; vergi suçu raporu ve ekindeki vergi tekniği ve diğer raporların incelemmesinde sanığın % 99 ortak ve yetkilisi olduğu ......Limited Şirketinin 2006 ve 2007 takvim yıllarında satış faturası düzenlediği şirketlerin defterlerinde bu satışlara ilişkin alımlarının olmadığı, yine bu şirketler hakkında vergi inceleme raporları düzenlendiği, pamuk destekleme priminden yararlanmak için gerçekte mal hareketi olmadığı halde düzenlenen müstahsil makbuzlarının gerçekmiş gibi gösterilmeye çalışıldığı, düzenlenen müstahsil makbuzlarından 2006 takvim yılında 3.042.595 kg ve 2007 takvim yılında 2.407.762 kg içeren belgenin sahte olarak düzenlendiği, 29.05.2006 tarihinde tescil edilen şirketin KDV'lerinin ödenmediği, beyannamelerin 2007 yılı 5. ayından sonra boş verildiği, bir kısım satışları gerçek olsa bile kalan kısmının sahte olduğunun belirlendiği, yine aldırılan bilirkişi raporunda sanığın fatura konusu malın mutad ticaretini yaptığı, ancak 28.02.2007 tarihinden sonra defterlerinde kayıt olmadığı, kayıtlar itibariyle fatura ve müstahsil makbuzları karşılığı alındığı görülen malları alacak ve ödemelerini yapacak mali güce sahip olmadığının tespit edilmesi karşısında; suçların unsurlarının ve maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti için;

1-Sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarında, suçun maddi konusunun fatura olması; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 230. maddesinin 1. fıkrasında, faturalarda bulunması zorunlu olan bilgilerin neler olduğunun belirtilmesi, aynı Kanunun 227. maddesinin 3. fıkrasında ''Bu Kanuna göre kullanılan veya bu Kanunun Maliye ve Gümrük Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak kullanma mecburiyeti getirilen belgelerin, öngörülen zorunlu bilgileri taşımaması halinde bu belgeler vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılır'' hükmünün yer alması; suç konusu faturalar ve müstahsil makbuzlarının dosya içinde bulunmadığının ve getirtilip duruşmada incelenmediğinin anlaşılması karşısında; 2006 ve 2007 takvim yıllarında düzenlendiği ve kullanıldığı iddia olunan faturalar ve müstahsil makbuzlarından, her takvim yılına ait kanaat oluşturacak sayıdaki asıllarının veya onaylı örneklerinin getirtilerek incelenmesi ve 213 sayılı VUK'nin 230. maddesinde öngörülen zorunlu bilgileri içerip içermediğinin tespit edilmesi,

Faturalar ve müstahsil makbuzlarının zorunlu bilgileri içerdiğinin tespit edilmesi durumunda;

Faturalar ve müstahsil makbuzlarının zorunlu bilgileri içerdiğinin tespit edilmesi durumunda;

2-Sahte belge düzenleme suçları yönünden;

a) Faturalar ve müstahsil makbuzlarının sanığa gösterilerek yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulması, faturalardaki yazı ve imzaların sanığa ait olup olmadığı konusunda uzman bir kurum veya kuruluştan rapor alınması,

b)Faturaları ve müstahsil makbuzlarını kullandığı belirlenen mükellefler hakkında karşıt inceleme raporu düzenlenip düzenlenmediğinin ilgili vergi dairesinden sorularak, düzenlenmiş ise onaylı örneklerinin getirtilmesi,

c)Aynı mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığını araştırılması; dava açılmış ise, dosyalarının getirtilerek incelenmesi ve bu davayla ilgili belgelerin onaylı örneklerinin çıkartılarak dosya içine konulması,

d)Faturaları ve müstahsil makbuzlarını kullanan şirket yetkilileri veya kişilerin, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi; kendilerinden, sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıklarının, sanığı tanıyıp tanımadıklarının ve faturaların alınması konusunda sanığın bir iştirakinin bulunup bulunmadığının sorulması,

3-Sahte belge kullanma suçu yönünden;

a) Belgeleri düzenleyen şirket yetkilileri veya kişilerin, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi; kendilerinden, sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kime verdiklerinin, sanığı tanıyıp tanımadıklarının ve faturaların verilmesi konusunda sanığın bir iştirakinin bulunup bulunmadığının sorulması ve söz konusu faturalarda belirtilen malların fiilen alınıp alınmadığının araştırılması,

b)Gerektiğinde, faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi için;

aa) Faturayı düzenleyen şirkete ait mal ve para akışını gösteren sevk ve taşıma irsaliyelerinin, teslim ve tesellüm belgelerinin, bedelinin ödendiğine ilişkin ticari teamüle uygun ve kanıtlama yeterliliği olan banka hesaplarının ve kasa mevcuduyla uyumlu geçerli belgelerin; faturaları kullananlara ait yeterli mal girişi veya üretimi olup olmadığına ilişkin belgelerin getirtilmesi,

bb) Daha sonra, faturaları düzenleyen şirket ile kullanan şirket ve kişilerin ticari defterleri ve belgeleri üzerinde karşılıklı bilirkişi incelemesi yaptırılması,

Sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

C-Sahte belge düzenleme ve kullanma suçlarının her takvim yılında birbirinden ayrı ve bağımsız suçlar olduğu gözetilmeden, gerekçeli kararda yalnızca sahte belge kullanma suçuna dair değerlendirme yapılarak hüküm kurulması,

D-Sanıklar hakkında 2006 ve 2007 takvim yıllarında sahte belge düzenleme ve kullanma suçlarından dava açıldığı gözetilmeden gerekçeli karar başlığına suç tarihinin 2006 olarak eksik yazılması,

C-Sahte belge düzenleme ve kullanma suçlarının her takvim yılında birbirinden ayrı ve bağımsız suçlar olduğu gözetilmeden, gerekçeli kararda yalnızca sahte belge kullanma suçuna dair değerlendirme yapılarak hüküm kurulması,

D-Sanıklar hakkında 2006 ve 2007 takvim yıllarında sahte belge düzenleme ve kullanma suçlarından dava açıldığı gözetilmeden gerekçeli karar başlığına suç tarihinin 2006 olarak eksik yazılması,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin bu sebeplerden dolayı, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 03.10.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7417, Karar No: 2013/12930, Tarih: 28.03.2013

**3. Ceza Dairesi         2012/7417 E.  ,  2013/12930 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

1) 5728 sayılı Kanunla değişik 6831 sayılı Yasanın 110/3. maddesinde para cezası öngörülmediği gözetilmeden para cezasına hükmedilmedilmesi,

2) Duruşmalarda kendisini vekil ile temsil ettiren katılan ... idaresi lehine vekalet ücretine hükmolunmaması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık, katılan idare vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden CMUK'un 322. maddesi uyarınca sonuç para cezası olarak tayin edilen 375 TL adli para cezasının kaldırılmasına ve 1.100,00 TL maktu vekalet ücretinin sanıktan alınıp katılan ... İdaresine verilmesine karar verilmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 28.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.