muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/26850, Karar No: 2013/22081, Tarih: 22.10.2013

3-Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp ispatlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle ispatlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada gözönüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille söz konusu olabilir. Buna karşın, bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir yazılı belge ile bordroda yazılı olandan daha fazla çalışmayı yazılı delille kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda da ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Dosya içeriğine göre davacı davalı işyerinde kepçe operatörü olarak çalışmış, olup mahkemece tanık beyanlarına göre davacının yıl boyunca günde iki saat fazla çalışma yaptığı kabul edilerek fazla çalışma isteği hüküm altına alınmıştır. Davacının kepçe operatörü olarak çalıştığı davalı şirketin faaliyet alanı dikkate alındığında davacının çalışmasının mevsime göre değişiklik göstermesi tabidir. buna göre mahkemece tanıklar bu yönden yeniden dinlenerek davacının yaz ve kış mevsimindeki çalışma saatleri belirlenerek fazla çalışma ücreti belirlenen çalışma saatlerine göre hesaplanmaldır.

Öte yandan davacının 4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Kanun'un 41. maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63. madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Mahkemece davacının günde 9,5 saat çalışarak fiili olarak günde 2 saat fazla çalışma yaptığının kabulüyle yapılan hesaplamaya itibarla % 30 oranda hakkaniyet indirimi yapılarak fazla çalışma ücreti isteği hüküm altına alınmıştır. Davacının haftalık çalışma saati yerine günlük çalışma saatine göre yapılan hatalı hesaplamaya itibarla hüküm kurulması da hatalı olup ayrı bir bozma sebebidir.

Mahkemece eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 22.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8024, Karar No: 2012/13721, Tarih: 18.06.2012

**22. Hukuk Dairesi         2012/8024 E.  ,  2012/13721 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İnegöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 16/03/2012

Davacı vekili, işverence davalı işyerinde kasiyer olarak çalışan müvekkiline ve diğer işçilere haklarını kısıtlayacak nitelikte yeni iş sözleşmesi ve ibraname imzalatılmak istendiğini, bazı işçilerin işinden olmamak için bu belgeleri imzaladıklarını, müvekkilinin de aralarında bulunduğu bazı işçilerin imzalamamaları üzerine baskıya maruz bırakıldıklarını, işyerinden son olarak 1.120,00 TL net ücret almakta olan müvekkilinin ücretinin kayıtlarda düşük gösterildiğini, Ocak 2011 tarihine ilişkin maaş farklarının ödenmediğini, yaptığı fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatili çalışması ücretlerinin ödenmediğini, davacının bu sebeple 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/e maddesi gereğince 07.02.2011 tarihli ihtarnameyle iş sözleşmesini haklı sebeple feshederek hak ve alacaklarının ödenmesini talep ettiği halde ödenmediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti ve ücret farkı alacaklarının ödetilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının iş sözleşmesini kendisinin feshettiğini, çalışma süresi ve ücretin eksik gösterildiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını, fazla mesailerin ücrete dahil olduğunu, yaptığı fazla çalışmaların ücretlerinin imzalı bordrolarla ödendiğini, davacının iddia ettiği kadar çalışmasının insan bünyesine aykırı olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece ücret farkı dışındaki alacaklar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, davacının işverene gönderdiği ihtarnameyle iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiği ve dava konusu ettiği alacakların ödenmesini istediği, davacının ücretinin eksik ödendiği ve fesih tarihinde fazla mesai, hafta tatili, genel tatil alacakları bulunduğu sabit olduğuna göre; davacının iş sözleşmesini haklı sebeple feshetmesinden sonra işverenin gönderdiği fesih bildirimine itibar edilmemesi yerindedir.

Davacı son olarak aylık 1.120,00 TL net ücret aldığını, kayıtlarda eksik gösterildiğini ileri sürmüştür. Mahkemece İTO ücret araştırması ve davacı tanıklarının beyanları dikkate alınarak davacının aylık net 1.100,00 TL ücret aldığı kabul edilmesi isabetli ise de bordroda yer almayan ve yazılı delille kanıtlanamayan ikramiye iddiasının salt tanık beyanlarına dayanılarak kabul edilmesi  ve ikramiyenin ücrete dahil edilmesi  doğru olmamıştır.

Davacı son olarak aylık 1.120,00 TL net ücret aldığını, kayıtlarda eksik gösterildiğini ileri sürmüştür. Mahkemece İTO ücret araştırması ve davacı tanıklarının beyanları dikkate alınarak davacının aylık net 1.100,00 TL ücret aldığı kabul edilmesi isabetli ise de bordroda yer almayan ve yazılı delille kanıtlanamayan ikramiye iddiasının salt tanık beyanlarına dayanılarak kabul edilmesi  ve ikramiyenin ücrete dahil edilmesi  doğru olmamıştır.

Karara dayanak yapılan bilirkişi raporunda 01.08.2010 öncesi dönem için tanık beyanlarına göre belirlenen haftalık 18 saatlik fazla çalışmaya göre hesaplama yapılmış, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişinin 11.02.2011 tarihli yazısına işaret edilerek oradaki tespite göre 01.08.2010 tarihi itibariyle işçilere 24 saat haftalık fazla mesai ücreti tahakkuk ettirilmesi gerektiği belirtilmiş ve o tarihten sonra haftalık 24 saat fazla mesai yapıldığı kabul edilerek hesaplama yapılmıştır. Mahkemece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yazısının dayanağı teftiş raporu getirtilmeden, müfettiş tarafından haftalık 24 saat mesainin neye göre tespit edildiği incelenip denetlenmeden bilirkişi raporuna itibar edilmesi hatalıdır.

Dosya içeriğinden davacının hangi tarihler arasında yıllık izin kullandığı anlaşılamamaktadır. Ancak bilirkişi raporunda yıllık izin sürelerinin dışlandığına dair açıklama yoktur. Bu sebeple davalı işverenden yıllık izin kullandığı tarihlerin getirtilerek fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti alacaklarının hesaplanmasında dikkate alınması gerekirken denetlenmeden rapora itibar edilmesi doğru görülmemiştir.

Fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücreti alacakları yönünden davacının ıslah dilekçesi üzerine davalı vekili yönemine uygun olarak zamanaşımı definde bulunduğu halde; bu yönden ek rapor alınmaması ve ıslah tarihine göre zamanaşımına uğrayan miktarların dışlanmamış olması da ayrı bir bozma sebebidir.

Yargıtay'ın son yıllarda istikrar kazanan uygulamasına göre fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil çalışmalarının uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde hakkaniyet indirimi yapılması gerekmektedir. Dosyada yapılan hesaplamaya göre belirlenen alacaklarda uygulanan 1/4 indirim oranı yeterli değildir, %30 oranında indirim yapılması dosya içeriğine ve hakkaniyete uygun olacaktır.

Kabule göre de; dosyada gerçekleşen temerrüt tarihinden önceki bir tarihten itibaren faiz başlatılması hatalıdır.

SONUÇ:  Temyiz olunan hükmün yukarıda açıklanan sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 18.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/15676, Karar No: 2016/563, Tarih: 19.01.2016

**5. Ceza Dairesi         2013/15676 E.  ,  2016/563 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Görevi kötüye kullanma

HÜKÜM : Beraat

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Mahkemece duruşma gününün tebliğ edilmesinden sonra müştekinin duruşma gününde sağlık mazereti bulunduğuna ilişkin doktor raporunu mahkemeye sunmasına, 01/10/2012 tarihinde ise vekili aracılığıyla adres değişikliğini bildirmesine rağmen yeni adresin bulunduğu mahkemeye talimat yazılarak katılma talebinin sorulmadığı, gerekçeli kararın tebliğ edilmesi üzerine temyiz dilekçesi verdiği gözetildiğinde; katılan sıfatı alabilecek surette suçtan zarar gördüğü anlaşılan müşteki ...'ın bu sıfatının gereği olarak CMK'nın 234/1-b maddesi gereğince kovuşturma evresinde sahip olduğu davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmesi için katılma hususunda beyanının alınması gerektiği halde, usulüne uygun olarak bildirdiği adresinin bulunduğu mahkemeye talimat yazılmamak suretiyle CMK'nın 233 ve 234. maddelerine aykırı davranılarak davaya katılma hakkının kısıtlanması,

Kanuna aykırı, müşteki vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, esası incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 19/01/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/781, Karar No: 2019/1862, Tarih: 18.03.2019

**20. Hukuk Dairesi         2019/781 E.  ,  2019/1862 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kayyım tayin edilmesine ilişkin olarak açılan davada... 21. Sulh Hukuk ve ... 11. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı Bölge Adliye Mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, kayyım tayin edilmesi istemine ilişkindir.

...21. Sulh Hukuk Mahkemesince, küçüğün yerleşim yeri adresinin, ".../..." olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

... 11. Sulh Hukuk Mahkemesince ise; kolluk marifetiyle yapılan adres araştırmasında küçüğün "Üsküdar/İSTANBUL" adresinde ikamet ettiğinin bildirildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanununun 426. maddesinde "Vesayet makamı, aşağıda yazılı olan veya kanunda gösterilen diğer hallerde ilgilisinin isteği üzerine veya re'sen temsil kayyımı atar. Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa..." hükmü; 431. maddesinde ise "Vasinin atanması usûlüne ilişkin kurallar, kayyım ve yasal danışmanın atanmasında da uygulanır." hükmü getirilmiştir. Diğer yandan, aynı Kanunun 411. maddesine göre de, "Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir."

Altındağ İlçe Emniyet Müdürlüğünce yapılan kolluk araştırmaları sonucunda; küçüğün ... adresinde ikamet ettiğinin bildirildiği anlaşıldığından uyuşmazlığın... 21. Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince... 21. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 18/03/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/13979, Karar No: 2010/10146, Tarih: 19.10.2010

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2009/13979 E.  ,  2010/10146 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 22.11.1990- 4.10.2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa'ya tabi ... sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2-Davacı, 22.11.1990-04.10.2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa'ya tabi ... sigortalısı sayılması gerektiğinin tesbitini istemiştir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de; verilen bu karar usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 18.1.2001 tarihli işe giriş bildirgesi ile 4.10.2000 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa'ya tabi ... sigortalısı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, 22.11.1990 -31.12.1996 ve 9.1.1997 -devam eder şekilde vergi kaydının, 1.7.1998 tarihinden itibaren Oda kaydının, 1.7.1998 tarihinden itibaren Esnaf Sicil kaydının devam ettiği , 28.3.2001 tarihinde prim ödemeye başladığı ve 31.10.2008 tarihine kadar ödemeye devam ettiği, 11.11.2008 tarihi itibariyle 222,42 TL borçlu olduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan, 1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu ... sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş, 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

Sosyal güvenlik hakkı, temel insan haklarından olup, uluslararası hukuk normları ile Anayasalarda güvence altına alınmıştır. Ülkemizin ekonomik, sosyal ve kültürel değişimi sosyal güvenlik haklarına olumlu yansımakla birlikte, kimi zaman bu hakları sınırlayıcı düzenlemelere gidildiği de görülmektedir. Uyuşmazlığın çözümü, sigortalılık niteliğini taşıdıkları halde ...’a kayıt ve tescil yaptırmamış olanlar hakkında ... Kanununda öngörülen düzenlemelerin irdelenmesini zorunlu kılmaktadır.

1479 sayılı Kanun, zorunlu sigortalılık şemsiyesi altına en son alınan “esnaf ve sanatkarlar ve diğer bağımsız çalışanlara” Kanunda yazılı sosyal güvenlik hükümlerini uygulama amacını taşımakta olup, 26. madde ile sigortalı olma hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağını, bu Kanuna göre sigortalı sayılanların, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescil yaptırmalarının zorunlu olduğunu, aksi durumda Kurum tarafından resen tescil işleminin yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Buna karşın, 1479 sayılı Kanunda sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin belirli tarihlerden başlatılmasını zorunlu kılan düzenlemeler de yer almaktadır. Bunlardan ilki, “Tescilini yaptırmayanlar hakkında yapılacak işlemler” başlıklı Ek-Geçici 13. madde hükmünde, tescilleri yapılmamış ancak sigortalılık niteliğini taşıyanlar yönünden Yasanın tanıdığı hak ve mükellefiyetlerin 2654 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 20.4.1982 tarihinden başlatılacağı öngörülmüştür.

619 sayılı KHK’nin Geçici 1. maddesi hükmünde ise; “Bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetleri bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlar. Ancak, 1479 sayılı Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olmak kaydıyla, 20.4.1982 tarihinden bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar vergi dairelerine kayıtlı olarak kendi nam ve hesabına bağımsız çalıştıklarını belgeleyen sigortalıların, vergiye kayıtlı bulundukları süreler, bu süreye ilişkin primleri, ödeme tarihinde bulundukları gelir basamağı prim tutarı üzerinden ödemek kaydıyla sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.”denilmekte olup, 4.10.2000 tarihinde yürürlüğe girmiş ise de, Anayasa Mahkemesi’nin 8.8.2001 tarihinde yürürlüğe giren 26.10.2000 günlü kararı uyarınca 619 sayılı KHK. tüm hükümleriyle iptal edilmiştir.

24.07.2003 tarihli 4956 sayılı Yasa'nın 47. maddesi ile 1479 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici 18. maddede, "bu Kanuna göre sigortalılık nitelikleri taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı ancak bu kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olan sigortalıların sigortalılıklarının bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.04.1982-04.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olan hesaplanacak prim borçlarının tamamını tebliğden itibaren bir yıl içinde ödemede bulundukları takdirde bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir.

Tüm bu düzenlemelerde ortak nokta, tescilin belirtilen tarihlerden sonra yapılmasına karşın, Kanunda tanınan süreler içinde borçlanma hakkının kullanılabilecek olmasıdır. Kaldı ki Anayasa Mahkemesi’nce iptaline karar verilmiş olan 619 sayılı KHK, borçlanma hakkı için bir süre de öngörmemiştir. Anılan hükümle belirtilen şartları yerine getiren kişiler maddede belirtilen sürelere ilişkin prim tutarlarını ödeyerek o döneme ilişkin süreleri sigortalı saydırabileceklerdir. Anılan düzenleme ile borçlanma hakkı, 4.10.2000 tarihinden sonra zorunlu sigortalı olarak ...’a tescil edilmiş olanlardan, daha önce vergi kaydı bulunanlara tanınmıştır.

Kanunda, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başlaması için öngörülen tarihlerden itibaren, borçlanma hakkı belirtilen bu süreler dahilinde kullanılmalıdır. Bu süreler içinde borçlanma hakkının kullanılmaması halinde ise, sonrasında ... sigortalılığının tespitine olanak bulunmamaktadır. Bilindiği gibi, 1479 sayılı Kanunda 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun hizmet tespitine ilişkin 79/10. maddesine koşut bir düzenleme bulunmamaktadır.

Davaya konu olayda, Kuruma tescil başvurusunda bulunulan tarihte, 619 sayılı KHK’nin Geçici 1. maddesi Anayasa Mahkemesinin 8.8.2001 tarihinde yürürlüğe giren kararı ile iptal edilmiştir. Benzer bir düzenlemeyi öngören 4956 sayılı Kanun ile değişik 1479 sayılı Kanunun Geçici 18. madde hükmü ise Kanunun yayım tarihi olan 2.8.2003 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş bulunmakta olup, tescil talep tarihi dikkate alındığında her iki hükmünde somut olayda uygulanma olanakları bulunmamaktadır. Bu durumda HUMK 76. maddesi de dikkate alınarak anılan tarih itibariyle yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre uyuşmazlığın çözümünde yasal zorunluluk bulunmaktadır.

22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanunda yapılan değişiklikte; “gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı bulunanlar veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı bulunanlar” dan, gelir vergisi mükellefi olanlar, mükellefiyetin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanlar da Esnaf ve Sanatkarlar Siciline veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt oldukları tarihten itibaren kendiliğinden sigortalı sayılmışlardır.

Görüldüğü üzere; anılan Kanunun sigortalılık için aradığı koşullar dikkate alındığında davacının zorunlu sigortalı olarak ... kapsamında değerlendirilmesinde, hak ve yükümlülüklerin, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmiş olması önkoşulu dikkate alınarak, vergi mükellefiyetinin oluşturulduğu tarih ile başlatılmasında yasal zorunluluk bulunmaktadır. Yargıtay HGK'nun 3.11.2004 günlü, 2004/10-524E., 2004/581 K., sayılı, 4.2.2009 günlü 2009/21-10 Esas. 2009/52 karar sayılı kararları da bu yöndedir.

Somut olaya gelince; davacının sigortalı olarak tescili bulunmaksızın, 18.1.2001 tarihli sigortalılık giriş bildirgesiyle 4.10.2000 itibariyle tescili yapılmış ve davacı 1479 sayılı Yasa’nın Geçici 18. maddesinin yürürlük tarihinden önce ve 619 sayılı KHK’nin iptal edildiği 26.10.2000 tarihinden sonraki bir tarih olan 18.1.2001 tarihinde tescil için müracaatı ile 22.11.1990 tarihinden itibaren devam eden sürede vergi kaydı bulunduğunu belgelemiştir. Bu durumda davacının vergi kaydının bulunduğu dönemlerde 1479 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalı olduğunun kabulü gerekir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz Harcının istek halinde davacıya iadesine, 19.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.