muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/267, Karar No: 2023/367, Tarih: 13.01.2023

4. Birleşen davada davacı ... vekili temyiz dilekçesinde; esasen bu konunun 6356 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle tartışma konusu olmaktan çıktığını, ... Büyük Millet Meclisinde 6356 sayılı Kanun’un 34 üncü maddesi görüşülürken tam da dava konusu durumun açık açık tartışıldığını ve bir sonuca varıldığını, bu konuda aksi yönde verilen önergenin reddedilerek madde metni oluşturulduğunu, kanun koyucunun açık iradesi karşısında aksi değerlendirme ve iddiaların hiçbir hukuki değerinin olmadığını, toplu ... sözleşmesi anlamında birlikte düşünülmesi hukuken imkânsız olan üç farklı hukuki statüde 7 farklı tüzel kişilik hukuka aykırı bir şekilde bir araya toplanarak yetki tespiti yapılmaya çalışıldığını, İBB Başkanlığının kamu kurumu vasfını haiz, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi olduğunu, İSPARK AŞ, İSTON AŞ, İSFALT AŞ, İSBAK AŞ ve KÜLTÜR AŞ’nin birer belediye şirketi olduğunu, her birinin ayrı ayrı özel hukuk tüzel kişiliği olduğunu, ...’nin ise diğerlerinden tamamen farklı hukuki özelliğe sahip, ayrı tüzel kişiliği olan, kanunla kurulan bağlı kuruluş olduğunu, ayrıca ... Büyükşehir Belediyesinin toplam 28 şirketi bulunduğunu, bu 28 şirketin bir kısmında (mevcut davanın konusu olan 5 şirketin dışında) davalı ...-... Sendikasının ayrı ayrı imzaladığı hâlen yürürlükte olan toplu ... sözleşmelerinin mevcut olduğunu, bu şirketlerde ... Sendikasının ayrı ayrı yetki tespit başvurusunda bulunduğunu, Bakanlık tarafından da bu şirketlerin yetkisinin ayrı ayrı verildiğini, davalı Bakanlığın yetki tespit dökümlerine göre müvekkili Sendikanın 04.11.2019 başvuru tarihi itibarıyla İBB Başkanlığı, İSTON AŞ. ve İSBAK AŞ işletmelerinde işçilerin çok büyük çoğunluğunun üyeliğine sahip olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

5. Birleşen davada davacı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde; yetki kararında yer alan şirket ve idarelerin ... Büyükşehir Belediye Başkanlığından bağımsız ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğunu, bu kuruluşların farklı işkollarında faaliyetlerini sürdürdüğünü, bu nedenle söz konusu tespit yazısı ile “İBB ve Bağlı İşletmeler” şeklinde bir tanımlama yapılarak yetki verilmesinin mümkün olmadığını, yetki tespitine konu işyerlerinin yapısı incelendiğinde her bir şirketin bağımsız bir tüzel kişiliği olup, yönetim ve organizasyon yapıları ile faaliyet alanlarının, bütçesinin, gelir kaynaklarının birbirinden tamamen farklı olduğunun görüleceğini, bu sebeple adı sayılan tüm Şirket ve Kurumların bir işletme olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 2709 sayılı ... Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) “Toplu ... sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu ... sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

2. Anayasa’nın “İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği” kenar başlıklı 123 üncü maddesinin üçüncü fıkrası da şöyledir:

“Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur.”

3. Anayasa’nın “Mahalli idareler” kenar başlıklı 127 nci maddesinin birinci fıkrası ise şöyledir:

“Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.”

4. 6356 sayılı Kanun'un “Tanımlar” kenar başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı da şöyledir:

“Bu Kanunun uygulanmasında;

...

d) İşletme toplu ... sözleşmesi: Bir gerçek veya tüzel kişiye ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait aynı işkolundaki birden çok işyerini kapsayan sözleşmeyi,

...

ifade eder.”

5. 6356 sayılı Kanun'un “Toplu ... sözleşmesinin kapsamı ve düzeyi” kenar başlıklı 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası ise şöyledir:

“Bir gerçek ve tüzel kişiye veya bir kamu kurum ve kuruluşuna ait aynı işkolunda birden çok işyerinin bulunduğu işyerlerinde, toplu ... sözleşmesi ancak işletme düzeyinde yapılabilir.”

6. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu ... sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu ... sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

7. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir:

“(1) Toplu ... sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.

(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı ... günü içinde bildirir.

(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.

(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

8. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki İtirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şöyledir:

“(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı ... günü içinde mahkemeye yapabilir.

(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.

(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı ... günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı ... günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

9. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun (5216 sayılı Kanun) “Tanımlar” kenar başlıklı 3 üncü maddesinin ilgili kısmı ise şöyledir:

“Bu Kanunun uygulanmasında;

a)(Değişik: 12/11/2012-6360/4 md.) Büyükşehir belediyesi: Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini,

...

ifade eder.”

10. 5216 sayılı Kanun’un “Şirket kurulması” kenar başlıklı 26 ncı maddesinin ilgili kısmı da şöyledir:

a)(Değişik: 12/11/2012-6360/4 md.) Büyükşehir belediyesi: Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini,

...

ifade eder.”

10. 5216 sayılı Kanun’un “Şirket kurulması” kenar başlıklı 26 ncı maddesinin ilgili kısmı da şöyledir:

“Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler. ...”

11. 6102 sayılı Kanun'un “Ticaret Şirketleri” başlıklı ikinci kitabında yer alan “Türleri” kenar başlıklı 124 üncü maddesi ise şöyledir:

“(1) Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir.

(2) Bu Kanunda, kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılır.”

12. 6102 sayılı Kanun’un “Tüzel kişilik ve ehliyet” kenar başlıklı 125 inci maddesi de şöyledir:

“(1) Ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir.

(2) Ticaret şirketleri, ... Medenî Kanununun 48 inci maddesi çerçevesinde bütün haklardan yararlanabilir ve borçları üstlenebilirler. Bu husustaki kanuni istisnalar saklıdır.”

13. 3645 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi ise şöyledir:

“... Elektrik, Tramvay ve Tünel Şirketlerinin satın alınmasına dair mukavelenamelerin tasdikı hakkındaki kanunlarla bu kanunlara bağlı mukavelenameler mucibince Hükümete intikal eden haklar ve vecibeler ve bilcümle tesisat ve mezkür kanunlarla vücuda getirilmiş olan teşekküller bütün hak, salahiyet ve vecibelerile ... Belediyesine devredilmiştir.”

14. 3645 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi de şöyledir:

“Bu kanunla ... Belediyesine devrolunan idareler "... Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri Umum Müdürlüğü" adı ile kurulacak hükmi şahsiyeti haiz ve ... Belediye Reisliğine bağlı bir Umum Müdürlük tarafından idare olunur.”

15. 4721 sayılı ... Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) “Tüzel kişilik” kenar başlıklı 47 nci maddesinin birinci fıkrası ise şöyledir:

“Başlıbaşına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal toplulukları, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanırlar.”

16. 4721 sayılı Kanun’un “Hak Ehliyeti” kenar başlıklı 48 inci maddesi de şöyledir:

“Tüzel kişiler, cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler.”

3. Değerlendirme

“Başlıbaşına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal toplulukları, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanırlar.”

16. 4721 sayılı Kanun’un “Hak Ehliyeti” kenar başlıklı 48 inci maddesi de şöyledir:

“Tüzel kişiler, cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler.”

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre asıl ve birleşen davalarda davacılar vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İnceleme konusu asıl ve birleşen davalarda iptali talep edilen olumlu yetki tespiti kararı ile ... tarafından 04.11.2019 başvuru tarihi itibarıyla “... Büyükşehir Belediyesi ve Bağlı İşletmeler” başlığı altında İBB Başkanlığı, ..., İSPARK AŞ, İSTON AŞ, İSBAK AŞ ve KÜLTÜR AŞ işverenlerine ait genel işler işkolunda yer alan işyerleri ... bir işletme kabul edilerek işletmede toplam 14.106 işçi çalıştığı ve ... Sendikasının 7.703 üyesi bulunduğu gerekçesiyle ... Sendikasının toplu ... sözleşmesi yapabilmek için gerekli çoğunluğu sağladığına dair 22.09.2020 tarihli ve 2158036 sayılı olumlu yetki tespit kararı verilmiştir.

3. ... tarafından ayrıca iptali talep edilen ve birleşen davada dava konusu yapılan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 22.09.2020 tarihli ve 2158059 sayılı yetki tespit kararı ile de Belediye-... Sendikasının, İBB Başkanlığı, İSTON AŞ ve İSBAK AŞ işyerlerine ait 04.11.2019 tarihinde yapmış olduğu yetki başvurusu, başvuru tarihi itibarıyla “İBB ve bağlı işletmeler (..., İSPARK AŞ, İSTON AŞ, İSBAK AŞ ve KÜLTÜR AŞ)” kapsamında yapılan değerlendirmede işletmede toplam 14.106 işçi çalıştığı ve ... Sendikasının 7.703 üyesi bulunduğu gerekçesiyle Bakanlık tarafından olumsuz sonuçlandırılmıştır.

4. Genel-... Sendikası tarafından ayrıca iptali talep edilen ve birleşen davada dava konusu yapılan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 22.09.2020 tarihli ve 2158063 sayılı yetki tespit kararı ile de Genel-... Sendikasının, İSPARK AŞ ve KÜLTÜR AŞ işyerlerine ait 04.11.2019 tarihinde yapmış olduğu yetki başvurusu, başvuru tarihi itibarıyla “İBB ve bağlı işletmeler (..., İSPARK AŞ, İSTON AŞ, İSBAK AŞ ve KÜLTÜR AŞ)” kapsamında yapılan değerlendirmede işletmede toplam 14.106 işçi çalıştığı ve ... Sendikasının 7.703 üyesi bulunduğu gerekçesiyle Bakanlık tarafından olumsuz sonuçlandırılmıştır.

5. Dava konusu yetki tespit kararları ile İBB Başkanlığı, ..., İSPARK AŞ, İSTON AŞ, İSBAK AŞ ve KÜLTÜR AŞ işverenlerine ait genel işler işkolunda yer alan işyerlerinin ... bir işletme teşkil ettiği gerekçesiyle değerlendirme yapıldığı, İlk Derece Mahkemesince de yazılı gerekçe ile Bakanlık yetki tespitinin isabetli olduğu sonucuna ulaşılarak asıl ve birleşen davaların reddedildiği, Bölge Adliye Mahkemesince de yazılı gerekçe ile Bakanlık yetki tespitinin isabetli olduğu belirtilerek istinaf başvurularının esastan reddedildiği görülmektedir.

6. Bu noktada işletme kavramı ile işletme toplu ... sözleşmesi kavramına değinmek gerekmektedir. İşletme kavramı 4857 sayılı ... Kanunu'nda tanımlanmamıştır. İktisadi anlamda işletme, genel olarak, iktisadi bir amacın gerçekleştirilmesi için aynı işverene ait bir veya birden fazla işyerinin örgütlenmesi ile oluşmuş ünite olarak tanımlanabilirse de (... Doğan ..., ... Hukukunda İşyeri ve İşletme, ..., 2007, s.32) toplu ... hukuku anlamında işletme kavramı farklı bir nitelik arz etmektedir. 6356 sayılı Kanun'un 2 nci ve 34 üncü maddeleri birlikte değerlendirildiğinde Kanun'daki işletme deyiminin, gerçek anlamdaki işletmeyle ilgisi bulunmadığı, “bir işverenin aynı işkolundaki birden çok işyerini” ifade etmek için kullanıldığı anlaşılmaktadır (Talat ..., Toplu ... Sözleşmesinin Düzeyi ve Türleri, ..., 2013, s.126). Bu itibarla bir toplu ... sözleşmesi birimi olarak işletme niteliğinin varlığını tespit için işveren kavramı en önemli unsur olup ancak aynı işverene ait aynı işkolunda yer alan birden fazla işyeri, işletme olarak nitelendirilebilecektir.

7. Somut uyuşmazlıkta Bakanlık tarafından işyerleri ... bir işletme olarak kabul edilen işverenlerden İBB Başkanlığı Anayasa’nın 127 nci maddesi ile 5216 sayılı Kanun çerçevesinde kurulu, kamu tüzel kişiliğini haiz bağımsız bir işveren sıfatına sahiptir. İşyerleri yetki tespitine dâhil edilen işverenlerden İSPARK AŞ, İSTON AŞ, İSBAK AŞ ve KÜLTÜR AŞ ise 5216 sayılı Kanun’un 26 ncı maddesi kapsamında kurulu, 6102 sayılı Kanun çerçevesinde ticaret şirketi olarak her biri ayrı ayrı tüzel kişiliği haiz bağımsız bir işveren sıfatına sahiptir. Nitekim Dairemizin yerleşik uygulamasında da belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketler, 6102 sayılı Kanun hükümlerine tâbi sermaye şirketleri olup belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğundan ve buna göre belediyelerin hissedarı olduğu şirketler 6772 sayılı Kanun kapsamında bulunmadıklarından, bu şirketlerin ilave tediye ödemekle yükümlü olmadıkları kabul edilmektedir (Bkz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 26.08.2022 tarihli ve 2022/6747 Esas, 2022/8363 Karar; 09.01.2021 tarihli ve 2020/4207 Esas, 2021/1413 Karar sayılı ilâmları). Yine işyerleri yetki tespitine dâhil edilen işverenlerden ... Genel Müdürlüğü de Anayasa’nın 127 nci maddesi ile 3645 sayılı Kanun çerçevesinde kurulu, kamu tüzel kişiliğini haiz bağımsız bir işveren sıfatına sahiptir.

8. İlk Derece Mahkemesince ve Bölge Adliye Mahkemesince yetki tespitine konu işverenler arasında organik bağ bulunmasına göre tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ve ... bir işletme toplu ... sözleşmesi yapılması gerektiği gerekçesine dayanıldığından, bu noktada tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisinin açıklanması gerekmektedir. Uygulamada bazı durumlarda, işverenler ... hukukundan doğan yükümlülüklerden kurtulmak amacıyla, işçilerin görünüşte kurulan yapay (paravan) bir şirketin işçisi olarak gösterildiği görülmektedir. Buna göre tüzel kişilik kurumunun (şirket kurma hakkının) kötüye kullanılması hâlinde tüzel kişilik perdesi kaldırılır (Sarper Süzek, ... Hukuku, ..., 2020, s.152). Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisi ancak istisnai ve sınırlı durumlarda titizlikle uygulanması gereken bir teoridir. Bu teoriye ihtiyatlı bir biçimde yaklaşılmalı, istisnai bir teori olduğundan mümkün olduğunca dar yorumlanmalı ve bu teorinin uygulanmasına ancak tüzel kişilik kavramının arkasına saklanılarak dürüstlük kuralına aykırı davranıldığı, kendisine tanınan hakkın kötüye kullanılarak üçüncü kişilerin zarara uğratıldığı, zarara yol açan tüzel kişinin sorumluluğuna hükmedebilmek için ise başka bir yasal nedene dayanılmasının mümkün olmadığı durumlarda başvurulmalıdır. Zira tüzel kişilik perdesinin aralanması, tüzel kişilerin borçlarından dolayı başkalarının sorumlu tutulamayacağı ilkesinin, özellikle şirketlerin sadece sermayeleri ile sorumlu olacakları ve tüzel kişilerin borçlarından dolayı ortakların sorumlu tutulamayacağı kuralının önemli bir istisnasını teşkil etmektedir (... Çamoğlu, “Ticaret Ortaklıkları Bağlamında Perdenin Kaldırılması Kuramı ve Yargıtay Uygulaması” Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, C.32, S.2, 2016, s.12).

9. Bu açıklamalar ışığında değerlendirme yapmak gerekirse somut olayda; yetki tespitine konu edilen işverenlerin tamamı yukarıda açıklanan anayasal ve kanuni düzenlemelere müstenit şekilde kurulduğundan, belirtilen tüzel kişilerin kuruluş ve faaliyetlerinde hakkın kötüye kullanımı yasağı ilkesine aykırılığın hiçbir şekilde söz konusu olmadığı anlaşıldığından tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisinin uygulanamayacağı tartışmasızdır. Yetki tespitine konu işverenler arasında muvazaalı bir ilişkinin de bulunmadığının anlaşılmasına göre, her bir tüzel kişi işveren bakımından yetki tespit başvurularının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği açık olduğundan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının, ... Sendikasının toplu ... sözleşmesi yapabilmek gerekli çoğunluğu sağladığına dair 22.09.2020 tarihli ve 2158036 sayılı olumlu yetki tespitinin iptaline karar verilmesi gerekirken İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesi, Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi hatalıdır.

10. Diğer taraftan İlk Derece Mahkemesince ... ile Genel-... Sendikasının olumsuz yetki tespitine itiraz davaları ve yetki tespit başvuruları bakımından da yapılan araştırma eksik ve hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır. Bu itibarla İBB Başkanlığı, ..., AŞ, ... AŞ, ....AŞ ve KÜLTÜR AŞ işverenleri bakımından, her bir tüzel kişi işverenin genel işler işkolunda yer alan işyerlerinde ayrı ayrı 04.11.2019 yetki başvuru tarihi itibarıyla toplu ... sözleşmesi yapabilmek için gerekli çoğunluğu sağlayan sendika olup olmadığının duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi; 04.11.2019 yetki başvuru tarihi itibarıyla her işveren tüzel kişi bakımından genel işler işkolunda yer alan işyerlerinde ayrı ayrı işçi ve üye isimlerine ait kayıt ve belgeler ile yetki işlem dosyalarının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından getirtilmesi, ... kayıtlarına karşı tarafların beyanları alınarak varsa sunacakları delillerinin getirtilmesi ve bu suretle tüm dosya kapsamı değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.

11. Belirtmek gerekir ki KÜLTÜR AŞ tarafından açılan ve ... Sendikasının toplu ... sözleşmesi yapabilmek için gerekli çoğunluğu sağladığına dair 22.09.2020 tarihli ve 2158036 sayılı olumlu yetki tespitinin iptalinin talep edildiği dava olan ... 35. ... Mahkemesinin 2020/584 Esas, 2020/901 Karar sayılı dosyası da asıl dava ile birleştirilmiş ise de İlk Derece Mahkemesince bu davaya ilişkin hüküm kurulmaması da isabetsizdir.

12. İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi karar başlığında ... 35. ... Mahkemesinin 2020/585 Esas ve 2021/81 Esas olmak üzere İBB Başkanlığı tarafından açılan iki dava dosyası belirtilmiş ise de esasen iki dosya numarası da aynı dava dosyasına ilişkin olduğundan karar başlığında eski esas numarası olan 2020/585 Esas, 2021/121 Karar sayılı dava dosyasının ayrıca belirtilmesi de isabetsizdir. Anılan hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

13.01.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.