muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/7827, Karar No: 2018/4331, Tarih: 26.06.2018

Uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa; miras bırakanın gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek amacında olmasıyla beraber mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmesi halidir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihatları Birleştirme Kararında vurgulandığı gibi, görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun 706, Türk Borçlar Kanunu'nun 237. (Borçlar Kanunu'nun 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi için miras bırakanın asıl irade ve amacının açık ve kesin bir şekilde ortaya çıkarılması gerekir. Bunun için de, Ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı hususlarının araştırılmasında ve satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki sosyal ilişki gibi olgulardan yararlanılması zorunlu olup, mahkemece açıklanan ilkeler doğrultusunda iddia ve savunmalar kapsamında toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle işin esası bir karar verilmesi gerekirken hukuk mantığına aykırı bir şekilde hem dava şartı yokluğu nedeniyle hem usulden hem de 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 13/son maddesine yanlış anlam atfedilerek ve bu maddeye dayalı olarak davanın esastan reddine karar verilmesinde isabet bulunmadığı gibi bozma ilamının 1. maddesinde bahsedildiği üzere dava değerinin yanlış hesaplanarak taşınmazların toplam değeri üzerinden nispi vekalet ücreti hesaplanmak suretiyle davalı taraf lehine fazla vekalet ücreti takdir edilmesinde dahi isabet bulunmamakta olup davacının temyiz itirazlarının bu nedenlerle kabulü ile 2663 parsel sayılı taşınmaz dışındaki diğer taşınmazlar hakkındaki usul ve yasaya aykırı hükmün BOZULMASINA, Yargıtay duruşması için belirlenen 1.630,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, duruşmada kendisini vekil ile temsil ettiren davacı tarafa verilmesine, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz eden davacıya iadesine, 26.06.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1294, Karar No: 2019/1829, Tarih: 21.02.2019

**11. Ceza Dairesi         2019/1294 E.  ,  2019/1829 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa muhalefet

HÜKÜM : Düşme

Bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucu, sanık hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 367. maddesi uyarınca dava şartı olan mütalaa verilmediğinden kamu davasının 5271 sayılı CMK'nin 223. maddesi gereğince düşürülmesi gerektiği dosya içeriğine uygun şekilde gerekçeleri gösterilerek kabul ve takdir kılınmış, katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan, hükmün istem gibi ONANMASINA, 21.02.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/3092, Karar No: 2024/4695, Tarih: 21.10.2024

**7. Hukuk Dairesi         2024/3092 E.  ,  2024/4695 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/69 E., 2024/221 K.

DAVACILAR : ... vd. vekili Avukat ..., ... vd. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 10.01.2014

KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasında görülen ve istinaf incelemesinden geçen tapu iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... mirasçıları vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; dava dosyasının davacı vekili tarafından verilen 16.10.2018 tarihli mazeret dilekçesi ile başladığı ve öncesinin dosya kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; eksik dosya kısmının ikmal edildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Belirtilen işlemin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Mahkemeye GERİ ÇEVRİLMESİNE,

21.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/113, Karar No: 2006/205, Tarih: 19.04.2006

**Hukuk Genel Kurulu         2006/4-113 E.  ,  2006/205 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Elazığ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 08/11/2005

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Elazığ 1.Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 19.01.2004 gün ve 2001/391-2004/30 sayılı kararın incelenmesi Davalı Hazine vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4 Hukuk Dairesinin 21.06.2005 gün ve 622-6821 sayılı ilamı ile ; (...Davacı, dava konusu taşınmazları tapu siciline güvenerek satın aldığını, daha sonra üzerine bina yapmak ve ağaç dikmek suretiyle kullandığını ancak daha sonra Hazine tarafından açılan Tapu İptali ve Tescil ve kal davası sonucunda tapu kayıtlarının iptal edildiğini ve yerin daha önceki gibi meraya dönüştürüldüğünü, taşınmazlar üzerindeki muhtesatların kal’ine karar verildiğini bu nedenle arsa ve muhtesat bedellerinin hüküm altına alınmasını istemiştir. Yerel mahkemece dava kabul edilmiş, karar davalı tarafından temyiz edilmiş, dairece onama kararı verilmesi üzerine yine davalı tarafından kararın düzeltilmesi istenmiştir.

Dosyadaki kanıtlara göre dava konusu yerlerin 1954 yılında yapılan kadastro tesbiti sırasında mera olarak sınırlandırıldığı 31.12.1976 tarihli sahte mahkeme ilamına dayanılarak tamamının senetsizden Ş..İ.. G.. adına tapuya tescil olduğu ve tapuda ifraz yapılarak üçüncü kişilere satıldığı; davacının da satın alanlar arasında bulunduğu anlaşılmaktadır. Sonradan durumun anlaşılması üzerine hazine tarafından tapu iptali ve tescil davası açılmış dava konusu yerler mera olarak sınırlandırılmış bu karar 17.07.1996 tarihinde kesinleşmiş, yine hazine tarafından davacı aleyhine Tapu İptali ve tescil ve kal davası açılmış; bu davada da taşınmazların mer’a olarak sınırlandırılmasına, davacı tarafından oluşturulan muhtesatın kal’i ile taşınmazların eski hale getirilmesine karar verilmiştir. İşte bundan sonra davacı eldeki bu dava ile tapu kütüğüne güven ilkesi gereğince ve Medeni Yasanın 1007 (eski 917) maddesi gereğince arsa bedeli ile oluşturulan muhtesatın bedelini istemiştir.

Yukarıda da açıklandığı üzere; dava konusu yerlerin öncesi meradır. Bu husus yapılan kadastro çalışması sırasında belirlenmiş ve kesinleşerek bu şekilde sınırlandırma yapılmıştır. Esasen bu konuda da taraflar arasında da bir uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlığın çözümünde uygulanması gereken Medeni Yasa’nın 1007. maddesinde tapu sicilinin tutulmasından doğacak zararlardan devletin sorumluluğu kabul edilmiştir. Bu kusursuz sorumluluk hallerindedir. Bunun anlamı, zarar görenin davalının kusurunu kanıtlamak zorunda olmaması sonucunu doğurur. Ancak sorumluluk için aranan diğer koşulların; bu bağlamda hukuka aykırı eylem ile zarar arasındaki uygun illiyet bağının kanıtlanması zorunludur.

Somut olaydaki kayıt tamamen gerçek dışıdır. Diğer bir anlatımla hiçbir hükme ve hukuki nedene dayanmamaktadır. Hatta tapuya tescil edilmemesi, diğer bir anlatımla özel mülkiyete konu olmayacak bir yerle ilgilidir. Hiç tapuya bağlanmaması ve özel mülkiyete konu olamayacak yerle ilgili olarak alınan sahte ilamla tapuya tescil edilmesi durumunda o yerin özel mülkiyete konu olabilecek yerlerden olması sonucunu doğurmaz. Buna karşın mer’a olan yerin sahte kayıtla özel mülkiyete konu olabilecek nitelikte yerlerdenmiş gibi kaydedilmesi de üçüncü kışı konumundaki Ş.. İ..l G..’ün eyleminden kaynaklanmaktadır Ş.. İ.. G..’ün bu ağır kusuru uygun illiyet bağını kesmektedir. Bunun içindir ki, kusursuz sorumluluğu ortadan kaldıran koşullardan biri gerçekleşmiş bulunmaktadır. Bu hususları gözeten mahkeme dava konusu yer üzerindeki yapı ve ağaçların yıkımına karar vermiştir. Böylece davacının yerdeki tapu kaydının bir hukuki dayanağı bulunmadığı; hukuki sonuç doğuracak bir nitelik taşımadığı, kullanımının da hukuka aykırı olduğu anlaşılmıştır. Böyle bir durumda davacının iyiniyetinden de söz edilemez. Davacı olsa olsa taşınmazları satın aldığı kişinin kendisine ayıplı mal satmasından ve böylece nedensiz zenginleşmesine dayanarak istemde bulunabilir.

Şu hali ile davanın açıklanan nedenle reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru değildir. Bu itibarla davalının karar düzeltme isteminin kabulüne karar vermek gerekmiştir...)gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle,yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN:  Davalı Hazine vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Davacı şahıs vekili 10.05.2001 tarihli dava dilekçesinde; Elazığ ili, merkez, Harput Mahallesinde bulunan çekişmeli 3452 ve 3514 parselleri satın alarak üzerinde ev inşa edip,ağaç diktiğini satın alma günü olan 17.07.1989 yılından bu yana tasarrufunda bulundurduğunu, tapu kayıtlarına güvenerek iyiniyetle satın aldığı bu yerlerin Hazinenin sahte ilama dayalı yolsuz  tescil iddiası ile açtığı tapu iptali ve tescil davası sonucunda tapu kaydının iptaline karar verildiğini, zarara uğradığını, ifadeyle, taşınmaz üzerinde yaptığı ev ile diktiği ağaçların bedeli olan 7.919.302.053 TL. tazminatın faizi ile birlikte davalı Hazineden tahsilini istemiştir.

Davalı Hazine vekili cevabında;dava konusu  taşınmazların 1954 yılında yapılan genel kadastro sonucunda mer’a olarak sınırlandırıldığını, paftada yapılan tahrifatla mera ibaresi silinerek dağ ibaresinin yazıldığını, bunun kadastro aşamasına ilişkin bulunduğunu, ardından sahte olarak düzenlenen mahkeme ilamı ile Ş.. İ..G..isimli dava dışı şahıs adına tescil edilip muhtelif parsellere ifraz edilerek aralarında davacının da olduğu değişik şahıslara satıldığını,müvekkili Hazine tarafından açılan tapu iptali ve kal davasının  kabulüne karar verilerek, bu kararın kesinleşmiş olduğunu, ifadeyle, yasal dayanağı bulunmayan tazminat isteminin reddini savunmuştur.

Yerel mahkemece, tapu kayıt suretleri, Elazığ 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2000/54 esas sayılı dava dosyası getirtilmiş, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış, raporlar alınmış, sonuçta; sahte bir ilama istinaden tapu kaydı oluşturularak Ş.. İ.. G.. adına tescil edilen taşınmazı davacının tapu kaydına itimat ederek iyi niyetle satın alıp mülkiyetini iktisap etmesinden sonra üzerine ev yapıp ağaç diktiği, davacının mülkiyeti kazanma işleminin tamamen devlet güvencesi altında tutulan tapu kaydına itimaden gerçekleştiği, sonradan yolsuz tescilin anlaşılarak tapu kaydının iptal edilip eski hale getirilmesinden davacının zarar gördüğü, bu zararın yolsuz tescilden kaynaklandığı, sahte mahkeme ilamına istinaden tapuda tescil işleminin yapılmamış olması halinde davacının bu taşınmazı satın alarak üzerine ev yapıp ağaç dikmeyeceği ve bu yöndeki zararının gerçekleşmeyeceği gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile taşınmaz üzerinde bulunan ev, çevre duvarı ve ağaçtan ibaret bulunan muhtesatın bedeli toplamı olan 6.257.434.755 TL. nın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davalı Hazine vekilinin temyizi üzerine hüküm Özel Dairesince önce onanmış; hazine vekilinin karar düzeltme istemi üzerine yukarıda belirtilen gerekçe ile bozulmuş; mahkemece önceki kararda direnilmiştir. Hükmü temyize hazine vekili getirmektedir.

Yanlar arasındaki dava, devletin tapu sicillerinin tutulmasından doğan zararlardan birinci derecede ve objektif sorumluluk esasına göre mesul bulunması ilkesini düzenleyen Eski Türk Kanunu Medenisinin 917 ve bu kuralı aynen benimseyen yeni Türk Medeni Kanununun 1007.maddesinden kaynaklanmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki, anılan maddeler ile öngörülen sorumluluk, kusursuz sorumluluk olup, tapu sicilinin tutulması görevi ile yükümlü bulunan memurun yaptığı  yanlış işlem ve kayıtta kusursuz olması bile, devleti sorumluluktan kurtarmaz.Tapuda yapılan işlem sonucu bir zararın oluşması,bu işlem ile zarar arasında illiyet bağının bulunması Devletin sorumlu tutulması için yeterlidir.

Hemen belirtmek gerekir ki, anılan maddeler ile öngörülen sorumluluk, kusursuz sorumluluk olup, tapu sicilinin tutulması görevi ile yükümlü bulunan memurun yaptığı  yanlış işlem ve kayıtta kusursuz olması bile, devleti sorumluluktan kurtarmaz.Tapuda yapılan işlem sonucu bir zararın oluşması,bu işlem ile zarar arasında illiyet bağının bulunması Devletin sorumlu tutulması için yeterlidir.

Tapu siciline güven ilkesine verilen önemi vurgulayan 15.3.1944 gün ve 13/8 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı, Medeni Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki sicillerin tutulmasından dahi Devletin objektif sorumluluğunu benimseyip vurgulamıştır.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında;

1-Dava konusu taşınmaz 1954 yılında yapılan genel kadastro sonucu mera olarak sınırlanmıştır.

2-Aynen muhafazasından devletin sorumlu bulunduğu,kadastro paftasında; tescil işlemini olanaklı hale getirmek amacı ile “mer’a” ibaresi silinerek yerine “dağ”  ibaresi yazılmıştır.

3-Sahteliği duraksamaya yer vermeyecek biçimde saptanan ve bir yaş düzeltme davasına aidiyeti, tarih esas ve karar sayılı ile belirlenen Elazığ Asliye Hukuk Mahkemesine ait 31.12.1976 gün 1976/69-902 sayılı  ilamla dava dışı Ş.. İ.. G.. adına yolsuz tescil işlemi yapıldıktan sonra ifrazen önce dava dışı iki ayrı kişiye , 17.07.1989 tarihinde de davacıya satılmıştır. Davacı 03.06.1991 tarihinde altığı ruhsat ve izinlere dayanarak ev inşa etmiş; sahte ilama dayalı kayıt olduğu hususu ise tapuya  28.05.1992 tarihinde şerh edilmiştir.

4-Hazine tarafından açılan dava sonucunda:Elazığ Asliye Hukuk Mahkemesinin  4.7.2001 gün 2000/32 E., 2001/429 K.sayılı kararı ile çekişmeli 3432 parselin davacı M..G..adına olan tapu kaydının iptaline, öncesinin mer’a olduğu anlaşıldığından, mer’a olarak sınırlandırılmasına, kargir ev ve tuvaletin yıkılmasına ve yedi adet ağacın kesilmesine karar verilmiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

5-Tapu sicilinin aleniyeti ve güven ilkesini düzenleyen Eski Medeni Kanunun 931 ve yeni M.K.1023 maddelerine ilişkin yerleşik bilimsel ve yargısal görüşler doğrultusunda, kayden iktisap edenin tapu sicilinin dayanağını oluşturan müsbit evrakı inceleme yükümlülüğünün bulunmadığı tartışmasızdır. Bu bağlamda,davacının genel kadastro ile başlayıp,tedavül kayıtları ve dayanakları ile nihai kaydı oluşturan tapu sicil işlem aşamalarını oluşturan evrakı tetkik etme zorunluluğu yoktur.

6-Taşınmazı sahte işlemi yapan kişiden sonra üçüncü el olarak alan davacının, mer’a nitelikli taşınmazın sahte ilamla tescilini sağlayan dava dışı Ş..İ..G..’le el ve işbirliği içerisinde bulunduğunu gösteren hiçbir kanıt ve bulgu olmadığı gibi, bu husus davalı yanca iddia ve ispat edilmemiştir. Eş anlatımla davacı iyiniyetlidir.

7-İyi niyetli müktesebin,yolsuz tescile dayanarak kazandıkları ayni haklar ve her türlü tazminat istemlerinin saklı olduğu, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 932 ve koşut kural içeren, Yeni Medeni Kanunun 1025.maddesinde açıkca belirtilmiştir.

7-İyi niyetli müktesebin,yolsuz tescile dayanarak kazandıkları ayni haklar ve her türlü tazminat istemlerinin saklı olduğu, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 932 ve koşut kural içeren, Yeni Medeni Kanunun 1025.maddesinde açıkca belirtilmiştir.

Nitekim , aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 24.09.2003 gün ve 2003/4-491-487 sayılı kararında da aynen vurgulanmıştır.

Tüm bu açıklamalar doğrultusunda; yanların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve belgelere mahkeme kararında ve yukarıda açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre,usul ve yasaya uygun olan direnme kararı yerindedir.

Ne var ki, özel dairece miktar denetimi yapılmamış olup, buna ilişkin temyiz istemlerinin incelenmesi için dosyanın özel dairesine gönderilmelidir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı DİRENME KARARI UYGUN OLUP, hükmedilen miktara yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 4.HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,  19.04.2006  gününde yapılan ikinci görüşmede oyçokluğu  ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5364, Karar No: 2015/8982, Tarih: 28.05.2015

**18. Hukuk Dairesi         2015/5364 E.  ,  2015/8982 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı kurum vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Bilirkişi kurulunca münavebeye alınan buğday ve şeker pancarının 2013 yılı itibariyle sulu şartlarda ayrı ayrı dekar başına asgari ve azami veriminin, kilogram başına toptan satış fiyatının ve dekar başına üretim giderinin (özellikle ayrıntılı olarak) ve hayvancılık gıda tarım hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosya içerisine alınmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 28.05.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/14480, Karar No: 2012/2037, Tarih: 14.02.2012

**4. Hukuk Dairesi         2010/14480 E.  ,  2012/2037 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... ve ... aleyhine 09/11/2009 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 06/04/2010 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalılar tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 14/02/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Dava; basın yoluyla kişilik haklarına saldırı nedenine dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davalıların temyizi üzerine dairemiz çoğunluğu tarafından onanmıştır.

Basın özgürlüğü, Anayasanın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Yasasının 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır. Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Davaya konu haber yazı; ... İlçesinde yapılan Cumhuriyet Bayramı kutlama töreninde ... Anadolu Lisesinin bir öğrencisi tarafından okunan şiirin "Atatürk'ü en iyi anlatan bölümünün" metinden çıkarılması ile ilgili olup, davacı da şiirin uzun olması, programın yoğun olması nedeniyle bir bölümünün çıkarıldığını dava dilekçesinde kabul etmektedir. Yayın bu hali ile görünür gerçeğe uygundur. Yayının Cumhuriyet Bayramı kutlamalarından 3 gün sonraki tarihte yapılması nedeniyle günceldir. Yayında kullanılan ifadelere bakıldığında özle-biçim arasındaki denge bozulmamış, davacının kişilik haklarına saldırı teşkil edecek şekilde küçültücü bir ifade de kullanılmamıştır. Bu nedenle davanın tümden reddi gerektiği düşüncesinde olduğumdan dairemiz çoğunluğunun onama kararına katılamıyorum.

Bunun dışında şiirden çıkarılan (okunmayan) bölümlerin şiirdeki bütünlüğü bozup bozmadığı, okunan kısımların Atatürk'ün manevi kişiliğini anlatmada yeterli olup olmayacağı hususu, "çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren" bir hal olmayıp, hakim tarafından değerlendirilebilecek bir konuda bilirkişi görüşüne başvurulması da HMUK'nun 275. maddesinin düzenlemesine aykırıdır, gerek olmadığı halde bilirkişi görüşüne başvurularak davalıların fazla yargılama gideri ile sorumlu tutulmuş olmaları da ayrı bir bozma nedenidir. 14/02/2012