muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/3004, Karar No: 2009/10538, Tarih: 29.09.2009

1-Davacının, davalıların murisi ... ...'ın ikinci eşi olup 22.4.1998 tarihinde evlendikleri sabittir. Davacı ile davalıların murisi ... arasında 25.10.1999 tarihli harici sözleşmenin düzenlendiği ve ...'ın adına kayıtlı olan 1657 parsel numaralı taşınmaz ve üzerindeki evi

20.000 dolar karşılığında davacıya sattığının ve 20.000 doları davacıdan aldığının sözleşmede belirlendiği anlaşılmaktadır. Sözleşmedeki murise ait imzaya davalılar tarafından itiraz edilmemiştir. Davalılar, davacının murise 20.000 dolar ödemediğini savunmuşlar ve mahkemecede sözleşme tanıklarının beyanları esas alınarak ve davacının 20.000 doları murise ödediğinin ispat edilmediği kabul edilerek bu kalem talep reddilmiştir. HUMK'nun 290.maddesinde "senede bağlı olan her çeşit iddiaya karşı defi olarak ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler 20.00 YTL'dan az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz" hükmü bulunmaktadır. Davacı ile davalıların murisi arasındaki taşınmaz alım satımı yazılı sözleşmeye bağlandığı için az yukarıda anılan yasa hükmü uyarınca bu sözleşmenin aksinin yazılı delille ispatı gerekir. Davalılarca murisin imzası inkar edilmeyen 25.10.1999 tarihli harici sözleşme ile, davacının murise 20.000 dolar ödediği sabittir Tanıkların yazılı delilin aksine olan beyanlarına itibar edilmesi mümkün olmayıp, esasen yazılı sözleşme karşısında tanıkda dinlenmesi olanaklı değildir. Mahkemece davacının,davalıların murisine taşınmaz satımı karşılığında 20.000 dolar ödediği kabul edilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde bu kalem isteğin reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir.

2-Yukarıda açıklanan bozma nedenine göre davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenle temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, (2) numaralı bent uyarınca davacının sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, 29.9.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16495, Karar No: 2015/11957, Tarih: 26.05.2015

**21. Hukuk Dairesi         2014/16495 E.  ,  2015/11957 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Davacı, murisi davalılardan işverene ait işyerinde 11/12/2005-06/08/2010 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Davacı, murisi olan eşinin davalı........... nezdinde 11.12.2005 – 06.08.2010 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin tespitini istemiştir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işyerinin anaokulu bölümünde hizmetli olarak çalıştığı beyan edilen muris adına davalı işyerince 12.11.2009 tarihli işe giriş bildirgesi düzenlendiği ve 12.11.2009 – 18.06.2010 tarihleri arasındaki kısmi çaışmalarının davalı Kurum'a bildirildiği, 2009/11. aydan sonraki dönem ve ücret bordrolarının dosya arasına alındığı, bordro tanıklarının dinlenilmediği, komşu işyeri tanıklarının araştırılmadığı, talep edilen dönemin bir kısmında okulda müdürlük görevi yapan davacı tanıklarının beyanları arasında çelişki bulunduğu, anaokulunun 2005 – 2006 eğitim öğretim yılında açıldığı, davacının ve aynı zamanda murisin oğlunun da 2007 – 2008 döneminde ana sınıfına devam ettiği, davacının delil olarak sunduğu ... Bankası hesap ekstresinden; davacı murisinin hesabına 2007 – 2008 yıllarında davalı tarafından maaş ödemesi altında para yatırıldı, mahkemece bu ödemelerin Okul Aile Birliği'nden sorulduğu, ancak 12.11.2009 tarihinden önce ödeme yapılmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda; davacı dava dilekçesinde ....'nı temsilen ....'na husumet yöneltmiştir. Dosya kapsamına göre; ....'na bağlı okulda gerçekleşen çalışmaların davalı Kurum'a bildirilmesinden .... sorumludur. Hal böyle olunca hasımda değil temsilcide yanılma olduğu ortadadır. Ayrıca tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeden ve bordro tanıkları dinlenilmeden sonuca gidilmesi de isabetsiz olmuştur.

Somut olayda; davacı dava dilekçesinde ....'nı temsilen ....'na husumet yöneltmiştir. Dosya kapsamına göre; ....'na bağlı okulda gerçekleşen çalışmaların davalı Kurum'a bildirilmesinden .... sorumludur. Hal böyle olunca hasımda değil temsilcide yanılma olduğu ortadadır. Ayrıca tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeden ve bordro tanıkları dinlenilmeden sonuca gidilmesi de isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; öncelikle, davalının .... olduğunun kabulü ile davanın yöntemince ....'na yöneltilmesi için davacıya süre verilerek davalı sıfatı ile davaya dahil edilmesini sağlamak, ....'nın da göstereceği tüm delilleri toplamak, Okul Aile Birliği'nin talep edilen dönem ilişkin tüm defter ve belgelerini dosya arasına almak, davacı tarafından delil olarak sunulan .... Bankası hesap- ekstresi de eklenilerek, .... Bankası'ndan söz konusu belgedeki hesap hareketlerini istemek, talep edilen döneme ilişkin tüm bordroları dosya arasına alarak re'sen seçilecek bordro tanıklarını dinlemek, zabıta marifeti ile veya davalı Kurum'dan sorularak; talep edilen dönemde davalı işyerine komşu olan işyeri sahipleri ile bu işyerlerindeki çalışmaları kayıtlara geçmiş komşu işyeri çalışanlarını tespit ederek dinlemek, ayrıca talep edilen dönemde okulda çalışan öğretmen ve müdürleri tespit ederek bu kişiler arasından re'sen seçilecek kişileri de dinleyerek davacı tanıklarının davacının çalışmaya başlama tarihine yönelik beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek, dinlenilen tanıklardan davacının çalışmalarının kapsamını da detaylı şekilde sormak ve böylece toplanan deliller ışığında davacının 12.11.2009 tarihinden önceki çalışmalarının part-time olup olmadığını da değerlendirmek sureti ile varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 26.05.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4753, Karar No: 2013/8026, Tarih: 20.05.2013

**1. Hukuk Dairesi         2013/4753 E.  ,  2013/8026 K.**

* MURİS MUVAZAASI

* TAPU İPTALİ VE TESCİL

* ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ

* SATIŞ YOLUYLA YAPILAN TEMLİKLER NEDENİYLE TENKİS

* TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 571

* TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 706

* TAPU KANUNU (2644) Madde 26

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 213

* TÜRK BORÇLAR KANUNU (6098) Madde 237

**"İçtihat Metni"**

Yanlar arasında görülen tapu iptali ve tescil-tenkis davası sonunda, yerel mahkemece tapu iptali ve tescil isteğinin reddine, tenkis talebinin kabulüne ilişkin olarak verilen karar taraflarca yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal tescil olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.
Yargıtay — Esas No: 2018/985, Karar No: 2018/5313, Tarih: 15.03.2018

**9. Hukuk Dairesi         2018/985 E.  ,  2018/5313 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31. HUKUK DAİRESİ

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... 3. İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı vekili, feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ret kararına karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

... Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi davacının istinaf başvurusu üzerine İlk Derece Mahkemesinin kararını kaldırarak " Davacının durumunun 690 sayılı KHK. nin 56. maddesi ile değişik 685 sayılı KHK. nin Geçici 1/3. maddesi kapsamına girdiği " gerekçesi ile;

" Dava konusu talep hakkında yargı mercilerince karar verilmesine yer olmadığına,

Dava konusu talep hakkında inceleme yapılarak karar verilmek üzere dava dosyasının ... Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna gönderilmesi için İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine " karar verilmiştir.

Davacı vekili bu karara karşı " maddi hata yapıldığı " gerekçesi ile tekrar Bölge Adliye Mahkemesine başvurmuştur.

... Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi davacı vekilinin başvurusunu kabul ederek " Dosyanın ... Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna gönderilmesi için İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine " ilişkin kararını kaldırmış, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesini düzelterek " davanın reddine " karar vermiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi' nin kararı taraflar vekillerince temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile davacının iş sözleşmesinin 667 sayılı KHK’ya dayalı feshedilmemesine rağmen temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde feshin 667 sayılı sayılı KHK’sı uyarınca yapıldığı açıklanmasının sonuca etkili olmadığının anlaşılmasına göre tarafların yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle kararın 6100 sayılı HMK’nun 370. vd. maddeleri uyarınca ONANMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davacıya yükletilmesine, 15/03/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/687, Karar No: 2021/1673, Tarih: 14.12.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2018/687 E.  ,  2021/1673 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesince Ticaret Mahkemesi sıfatıyla verilen davalı ... Elektrik Enerjisi İth. İhr. Toptan Satış A.Ş. hakkında açılan davanın kabulüne, davalı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. hakkında açılan davanın kısmen kabulüne ilişkin karar her iki davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı her iki davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili; davalı şirketlerin, düzenledikleri elektrik faturaları ile elektrik abonesi olan müvekkilinden hukuka aykırı olarak kayıp-kaçak bedeli adı altında fazladan ücret tahsil ettiklerini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 13.864,90TL kayıp kaçak bedelinin davalı ... Elektrik Enerjisi İth. İhr. Toptan Satış A.Ş.'den, 135.000TL kayıp kaçak bedelinin davalı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.'den ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar Cevabı:

5. Davalı ... Elektrik Enerjisi İth. İhr. Toptan Satış A.Ş. vekili; taraflar arasında imzalanan abonelik sözleşmesi gereğince yetkili mahkemenin İstanbul mahkemeleri olduğunu, kayıp-kaçak bedelinin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, ayrıca bu bedellerin kendileri tarafından gelir kaydedilmeksizin dağıtım şirketlerine aktarıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

6. Davalı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. vekili; taraflar arasında imzalanan abonelik sözleşmesi gereğince yetkili mahkemenin Manisa mahkemeleri olduğunu, ayrıca kayıp-kaçak bedelinin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

7. Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin Ticaret Mahkemesi sıfatıyla verdiği 29.01.2016 tarihli ve 2015/67 E., 2016/56 K. sayılı kararı ile; ön inceleme duruşmasında sözleşmenin ifa yerinin Alaşehir olduğu nazara alınarak davalıların yetki itirazlarının reddine karar verilerek davanın esası incelenmiş ve başka kişiler tarafından hırsızlanan elektrik bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gidilemeyeceği, böyle bir durumun hukuk devleti ve adalet ilkesi ile bağdaşmayacağı gerekçesi ile davalı ... Elektrik Enerjisi İth. İhr. Toptan Satış A.Ş. yönünden davanın kabulüne, davalı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Özel Dairenin Bozma Kararı :

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde her iki davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Özel Dairenin Bozma Kararı :

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde her iki davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

9. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 12.12.2016 tarihli ve 2016/7986 E., 2016/14549 K. sayılı kararı ile; “…1-Dava, elektrik abonesi olan davacı şirketten tahsil edilen kayıp-kaçak bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinde; davacı şirket ile davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. İle imzalanan 02/04/2009 tarihli "elektrik enerjisi satışına ilişkin perakende satış sözleşmesi"nin 15. maddesinde; ''...sözleşmenin ve yürürlükteki ilgili mevzuatın uygulamasından doğacak anlaşmazlıkların giderilmesinde yetkili organ Manisa Mahkemeleri ve İcra Daireleridir" şeklinde yetki şartı bulunmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17.maddesine göre; ''Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.''

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "zaman bakımından uygulama" başlıklı 448. Maddesi ise; "Bu kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır" şeklindeki ifadesi ile usul hükümlerinin derhal uygulanacağına vurgu yapmaktadır.

Buna göre somut olayda, davacı ile davalı davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. arasındaki abonelik sözleşmesinde, bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda Manisa Mahkemelerinin yetkili kılındığı ve her iki tarafların tacir olması sebebi ile 6100 sayılı HMK'nın 17. maddesi uyarınca anılan yetki şartının geçerli olduğu açıktır.

O halde mahkemece; yukarıda ifade edilen yasa hükümleri ve açıklamalar dikkate alınmak sureti ile dava konusu uyuşmazlıkta Manisa Mahkemelerinin yetkili olduğu gözetilerek dava dilekçesinin yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, esas hakkında hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

2- Bozma nedenine göre davalı ... Elektrik Enerjisi İthalat İhracat ve Toptan Satış A.Ş'nin tüm, davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir…” gerekçesiyle davalı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. yararına karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

10. Mahkemenin 05.04.2017 tarihli ve 2017/73 E., 2017/144 K. sayılı kararı ile; önceki karar gerekçesinin yanında, taraflar arasında 02.04.2009 tarihinde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) döneminde yapılmış sözleşmede bulunan yetki şartının sözleşmenin tarafı olan davacıya seçimlik bir hak verdiği, davacının davasını sözleşmenin ifa yeri mahkemesinde de açabileceği, söz konusu sözleşmenin HUMK döneminde yapıldığı ve tamamlandığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 448. maddesinin uygulanmasının mümkün olmadığı, sözleşmenin ifa yeri mahkemesinin somut uyuşmazlıkta yetkili olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

Direnme Kararının Temyizi:

11. Direnme kararı süresi içinde her iki davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

12. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; HMK’nın yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden önce 02.04.2009 tarihinde taraflar arasında düzenlenen elektrik satışına ilişkin sözleşmenin 15. maddesindeki yetkili mahkemeyi düzenleyen ''...Sözleşmenin ve yürürlükteki ilgili mevzuatın uygulamasından doğacak anlaşmazlıkların giderilmesinde yetkili organ Manisa Mahkemeleri ve İcra Daireleridir" hükmünün HMK’nın yürürlük tarihinden sonra (30.01.2015 tarihinde) açılan davada HMK’nın 17. maddesi hükmü karşısında uygulanıp uygulanmayacağı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

13. Öncelikle davalı ... Elektrik Enerjisi İth. İhr. Toptan Satış A.Ş. vekilinin yetkiye ilişkin temyiz itirazı bulunmadığı görülmekle anılan davalı yönünden Mahkemenin yetkisinin kesinleşmiş olduğu belirtilmelidir.

14. Diğer davalı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. yönünden yapılan değerlendirmede ise; taraflar arasındaki sözleşme 02.04.2009 tarihli olup, bu tarihte henüz HMK yürürlükte değildir. Sözleşmenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan HUMK 10. maddesine göre “Dava, mukavelenin icra olunacağı veyahut müddeaaleyh veya vekili dava zamanında orada bulunmak şartiyle akdin vuku bulduğu mahal mahkemesinde de bakılabilir''. Aynı Kanun’un 22. maddesine göre “Mahkemenin salahiyeti intizamı amme esasına binaen tayin edilmemiş olan hallerde iki taraf bir veya mütaaddit muayyen hususa müteallik ihtilaflarının salahiyettar olmayan mahal mahkemesinde görülmesini tahriren mukavele edebilirler. Bu halde işbu mahal mahkemesi o davaya bakmaktan imtina edemez”.

15. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren HMK’nın uyuşmazlıkla ilgili “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10. maddesine göre; “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir”. Aynı Kanun’un 17. maddesi ise; “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.” şeklindedir.

16. Genel bir ilke olarak her kanun, ne zaman yürürlüğe gireceğine ilişkin bir düzenleme içerir. Bu; gün, ay, yıl şeklinde belirli bir tarih olabileceği gibi, “yayımı tarihi” şeklinde de olabilir. Kanunların yürürlüğe girişi netlik taşırken, yürürlüğe girmiş bir kanunla yapılan değişikliklerin, daha önceden başlamış ve etkilerini devam ettiren hukukî ilişki ve olgulara ne şekilde uygulanacağı konusu özel bir değerlendirmeyi gerektirmektedir. Kimi zaman kanunun zaman bakımından uygulanmasına ilişkin hükümlere de yer verilmektedir. Kanunların zaman bakımından uygulanması, hukuk düzeninin geneli bakımından ya da belli bir hukuk dalı için öngörülen ve sırayla yürürlüğe giren normlardan hangisinin somut olaya uygulanacağını belirlemeye yönelik genel ya da özel hükümler bütünü olarak tanımlanabilir (Taşpınar Ayvaz, Sema: Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) Zaman Bakımından Uygulanması, Ankara 2013, s. 40).

17. Kanunların zaman bakımından uygulanmasındaki temel ilke; kanunun yürürlüğe girmesinden sonra uygulanmasıdır. Esasen yürürlük kavramından anlaşılan husus budur. Bu ilkenin temelinde kazanılmış haklara saygı, hukuk devleti, hukukî güvenlik ve güvenin korunması gibi temel hukuk ilkeleri bulunur. Bu ilke yürürlüğe konulmuş bir kanunun geçmişte olup bitmiş olaylara uygulanmayacağı anlamını da taşır.

18. Kanunların zaman bakımından uygulanması maddi hukuka ilişkin kanun değişiklikleri ile yargılama (usul) hukukuna ilişkin kanun değişiklikleri bakımından da ayrıma tabi tutulmaktadır. Kural olarak maddi hukuka ilişkin kanun değişiklikleri sadece yürürlüğe girmelerinden sonra ortaya çıkan hukukî olgu ve ilişkilere uygulanır. Yürürlüğünden önce ortaya çıkan olaylar ve hukukî ilişkiler, ortaya çıktıkları tarihte yürürlükte bulunan kanun hükümlerine tabidir. Böylelikle kanun geriye yürütülmemiş ve özellikle hukukî işlemi yapan kişi ya da kişilerin, işlem tarihinde yürürlükte bulunan kanun hükümleri çerçevesinde ulaşmayı düşündükleri hedefler konusunda belirsizlik yaratılmamış olur.

19. Yargılama (usul) hukukuna ilişkin değişiklikler ise “derhâl uygulanma” kuralına tabidir. Bu ilkenin benimsenmesinin nedeni ise bu kanun hükümlerinin kamu düzeni ile yakından ilgili olduğu, daima eskisinden daha iyi ve amaca en uygun olduğu fikri ile kanun koyucunun, fertlere ait olan hakların yeni usul hükümleri ile daha önce yürürlükte olan kısımdan daha iyi ve daha adil korunacağına ilişkin inancıdır (Hukuk Genel Kurulunun 18.01.2012 tarih ve 2012/13-701 E., 2012/6 K.). Kural olarak bireylerin usul kurallarının değişmeyeceğine olan güvenleri korunmaz. Buna göre her usul işlemi, işlem tarihinde yürürlükte olan kanuna göre yapılır. Derdest bir davada önceki kanuna göre tamamlanmış işlemlerin yeni kanuna göre tekrarlanmasına gerek yoktur. Yeni usul kanunu, yürürlüğe girmeden önce açılmış olan davalarda tamamlanmamış işlemlere uygulanır. Bu nedenle yargılama esnasındaki her usul işlemi ayrı ayrı değerlendirilmeli, bunların tamamlanmış olanları için yeni usul kanunu uygulanmamalıdır. Derhâl uygulama ilkesi, usul kanunlarının geçmişe uygulandığı anlamında yorumlanmamalıdır. Bu nedenle kazanılmış hak ihlâlinden de söz edilemez.

20. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda “Zaman bakımından uygulanma” başlıklı 448. maddesinde “Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır” hükmü öngörülmüştür. Görüldüğü gibi derhâl uygulanma ilkesi HMK da açıkça benimsenmiştir. Burada esas olan sözleşmenin yapıldığı tarih değil, dava tarihidir. Bu konuda getirdiği ölçüt ise tamamlanmış işlemlerin yeni kanundan etkilenmemesi olmuştur. Nitekim aynı ilkeler İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 13.04.2018 tarihli ve 2016/2 E., 2018/4 K.; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.02.2016 tarihli ve 2014/13-785 E., 2016/145 K.; 18.10.2018 tarihli ve 2017/13-611 E., 2018/1466 K. sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

21. Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında 02.04.2009 tarihinde elektrik enerjisi satışına ilişkin perakende satış sözleşmesi yapılmış olup, 15. maddesinde sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda Manisa mahkemelerinin yetkili olduğu belirtilmiştir. HMK’nın 17. maddesinde tacirler veya kamu tüzel kişilerinin aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıklar hakkında sözleşme ile mahkemeleri yetkili kılabilecekleri aksi kararlaştırılmadıkça davanın sadece sözleşme ile belirtilen mahkemede açılacağı, aynı Kanun’un 448. maddesinde de kanun hükümlerinin tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanacağı düzenlendiğinden, Özel Dairece de işaret edildiği üzere, her iki tarafın tacir olduğu, sözleşme ile yetkili mahkeme olarak Manisa mahkemelerini yetkili kıldıkları göz ardı edilerek, mahkemenin kendisini yetkili görmek suretiyle esasa dair hüküm tesisi yerinde olmamıştır. Davalı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. vekilinin mahkemenin yetkisine ilişkin itirazı yerindedir.