muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/5467, Karar No: 2011/217, Tarih: 18.01.2011

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2010/5467 E.  ,  2011/217 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, müvekkilinin tıbbi cihaz alım satımı ile uğraştığını, davalıdan 030633-030634 nolu 4.6.2008 tarihli faturalar ile tıbbi malzeme alındığını, ancak davalı ... ilindeki hastanelere bizzat kendisi düşük fiyata mal sattığı için müvekkilinin aldığı bu malzemeleri satamadığını, karşılıklı anlaşma ile söz konusu malların davalıya 117.746,40 TL değerindeki iade faturaları ile geri verildiğini, davalının elinde kalan 4 adet çeki müvekkiline teslim edeceklerini, bu çeklerden dolayı hiçbir alacaklarının kalmadığını kabul ve taahhüt etmesine rağmen çeklerin iade edilmediğini ileri sürerek söz konusu çeklerden dolayı müvekkilinin davalı şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine dört adet toplam 117.746,40 TL değerindeki davalı elinde bulunan çeklerin iptali ile müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, taraflar arasındaki 1.12.2007 tarihli sözleşmeye istinaden yetkili yer mahkemelerinin ... Mahkemeleri olduğunu, ... Mahkemelerinin yetkisiz bulunduğunu, dava konusu çeklerin taraflar arasındaki sözleşmeye istinaden alındığını, taraflar arasındaki sözleşmenin fesh edilmediğini, sözleşmenin 10.maddesi uyarınca Türkiye Yetkili Dağıtıcısı olan müvekkili tarafından davacı bayiye satılan ürünlerin hiçbir şekilde iade alınamayacağının belirtildiğini bu nedenle davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Yargılama sırasında davacının kötüniyetli olarak bu davayı açtığını, çeklerin iade edileceği belirtilmesine rağmen haksız olarak davacının Avukatlık ücreti istediğini belirtmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller neticesinde yetki itirazı süresinde olmadığı için reddedilmiş ve ispat yükünün davacıda olduğu, davacı her ne kadar iddiasını doğrulayan tarafların imzasını içeren tarihsiz bir belgeye dayanmış ise de davalı vekili 4.3.2009 tarihli duruşmada ispat yükünü üzerlerine aldıklarını ve davacı şirket temsilcisi...'e yemin yönelttiklerini belirtildiği için davalı temsilcisi tarafından eda edilen yemin de nazara alınarak davanın kabulüne toplam değeri 117.746,40 TL olan dört adet çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve halen mahkeme kasasında bulunan çeklerin iptaline karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 18.01.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8121, Karar No: 2016/11893, Tarih: 27.06.2016

**13. Ceza Dairesi         2016/8121 E.  ,  2016/11893 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Sanığın yüzüne karşı verilen hükme CMUK'nun 310/1. maddesinde öngörülen bir haftalık yasal süre geçtikten sonra 25.04.2016 tarihinde temyiz talebinde bulunduğu, yapılan temyiz isteminin mahkemesince 28.04.2016 tarihli ek kararla reddedildiği, ek kararın tebliği üzerine yasal süresi içinde sanık tarafından temyiz edildiği anlaşılmakla, temyiz talebinin reddine dair 28.04.2016 tarihli ek kararda bir isabetsizlik görülmediğinden CMK'nun 296. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddine ilişkin kararın ONANMASINA, 27.06.2016 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8025, Karar No: 2012/13722, Tarih: 18.06.2012

**22. Hukuk Dairesi         2012/8025 E.  ,  2012/13722 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İnegöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 16/03/2012

Davacı vekili, işverence davalı işyerinde kasiyer olarak çalışan müvekkiline ve diğer işçilere haklarını kısıtlayacak nitelikte yeni iş sözleşmesi ve ibraname imzalatılmak istendiğini, bazı işçilerin işinden olmamak için bu belgeleri imzaladıklarını, müvekkilinin de aralarında bulunduğu bazı işçilerin imzalamamaları üzerine baskıya maruz bırakıldıklarını, işyerinden son olarak 1.120,00 TL net ücret almakta olan müvekkilinin ücretinin kayıtlarda düşük gösterildiğini, Ocak 2011 tarihine ilişkin maaş farklarının ödenmediğini, yaptığı fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatili çalışması ücretlerinin ödenmediğini, davacının bu sebeple 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/e maddesi gereğince 07.02.2011 tarihli ihtarnameyle iş sözleşmesini haklı sebeple feshederek hak ve alacaklarının ödenmesini talep ettiği halde ödenmediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti ve ücret farkı alacaklarının ödetilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının iş sözleşmesini kendisinin feshettiğini, çalışma süresi ve ücretin eksik gösterildiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını, fazla mesailerin ücrete dahil olduğunu, yaptığı fazla çalışmaların ücretlerinin imzalı bordrolarla ödendiğini, davacının iddia ettiği kadar çalışmasının insan bünyesine aykırı olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece ücret farkı dışındaki alacaklar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, davacının işverene gönderdiği ihtarnameyle iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiği ve dava konusu ettiği alacakların ödenmesini istediği, davacının ücretinin eksik ödendiği ve fesih tarihinde fazla mesai, hafta tatili, genel tatil alacakları bulunduğu sabit olduğuna göre; davacının iş sözleşmesini haklı sebeple feshetmesinden sonra işverenin gönderdiği fesih bildirimine itibar edilmemesi yerindedir.

Davacı son olarak aylık 1.120,00 TL net ücret aldığını, kayıtlarda eksik gösterildiğini ileri sürmüştür. Mahkemece İTO ücret araştırması ve davacı tanıklarının beyanları dikkate alınarak davacının aylık net 1.100,00 TL ücret aldığı kabul edilmesi isabetli ise de bordroda yer almayan ve yazılı delille kanıtlanamayan ikramiye iddiasının salt tanık beyanlarına dayanılarak kabul edilmesi  ve ikramiyenin ücrete dahil edilmesi  doğru olmamıştır.

Davacı son olarak aylık 1.120,00 TL net ücret aldığını, kayıtlarda eksik gösterildiğini ileri sürmüştür. Mahkemece İTO ücret araştırması ve davacı tanıklarının beyanları dikkate alınarak davacının aylık net 1.100,00 TL ücret aldığı kabul edilmesi isabetli ise de bordroda yer almayan ve yazılı delille kanıtlanamayan ikramiye iddiasının salt tanık beyanlarına dayanılarak kabul edilmesi  ve ikramiyenin ücrete dahil edilmesi  doğru olmamıştır.

Karara dayanak yapılan bilirkişi raporunda 01.08.2010 öncesi dönem için tanık beyanlarına göre belirlenen haftalık 18 saatlik fazla çalışmaya göre hesaplama yapılmış, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişinin 11.02.2011 tarihli yazısına işaret edilerek oradaki tespite göre 01.08.2010 tarihi itibariyle işçilere 24 saat haftalık fazla mesai ücreti tahakkuk ettirilmesi gerektiği belirtilmiş ve o tarihten sonra haftalık 24 saat fazla mesai yapıldığı kabul edilerek hesaplama yapılmıştır. Mahkemece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yazısının dayanağı teftiş raporu getirtilmeden, müfettiş tarafından haftalık 24 saat mesainin neye göre tespit edildiği incelenip denetlenmeden bilirkişi raporuna itibar edilmesi hatalıdır.

Dosya içeriğinden davacının hangi tarihler arasında yıllık izin kullandığı anlaşılamamaktadır. Ancak bilirkişi raporunda yıllık izin sürelerinin dışlandığına dair açıklama yoktur. Bu sebeple davalı işverenden yıllık izin kullandığı tarihlerin getirtilerek fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti alacaklarının hesaplanmasında dikkate alınması gerekirken denetlenmeden rapora itibar edilmesi doğru görülmemiştir.

Fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücreti alacakları yönünden davacının ıslah dilekçesi üzerine davalı vekili yönemine uygun olarak zamanaşımı definde bulunduğu halde; bu yönden ek rapor alınmaması ve ıslah tarihine göre zamanaşımına uğrayan miktarların dışlanmamış olması da ayrı bir bozma sebebidir.

Yargıtay'ın son yıllarda istikrar kazanan uygulamasına göre fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil çalışmalarının uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde hakkaniyet indirimi yapılması gerekmektedir. Dosyada yapılan hesaplamaya göre belirlenen alacaklarda uygulanan 1/4 indirim oranı yeterli değildir, %30 oranında indirim yapılması dosya içeriğine ve hakkaniyete uygun olacaktır.

Kabule göre de; dosyada gerçekleşen temerrüt tarihinden önceki bir tarihten itibaren faiz başlatılması hatalıdır.

SONUÇ:  Temyiz olunan hükmün yukarıda açıklanan sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 18.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12167, Karar No: 2018/84, Tarih: 24.01.2018

**5. Hukuk Dairesi         2016/12167 E.  ,  2018/84 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

1-Bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de, alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

... Belediye Başkanlığı'nın 13/02/2015 tarihli yazısı, bilirkişi raporundaki özellikleri gözetildiğinde dava konusu taşınmaz mal, arsa niteliğindedir.

Kamulaştırma Kanununun kıymet takdir esaslarını belirleyen 11. maddesinin 1. fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca arsaların bedelinin, değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Bu durumda; taraflara dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, luzümu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığının ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Sicil Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların değerlendirme tarihi itibariyle resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak ./..

suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2) Kamulaştırmadan arta kalan 13241,33 m²'lik bölümün yüzölçümü, geometrik durumu ve bilirkişi raporundaki özelliklerine göre değer kaybı olmayacağı düşünülmeden % 2 oranında değer kaybı uygulayan bilirkişi raporuna göre fazla bedele hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, 24/01/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8020, Karar No: 2015/15117, Tarih: 27.04.2015

**22. Hukuk Dairesi         2015/8020 E.  ,  2015/15117 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, davalı sendikanın tüzel kişiliğinin yokluğu ve feshine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, 20.01.2011 tarihinde kuruluş müracaatında bulunan Yargı-Sen (Yargıçlar ve Savcılar Sendikası) hakkında 4688 sayılı Kanun'a aykırılıktan açılan dava sonucunda... 15. İş Mahkemesi tarafından verilen kapatma kararının, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nce onandığından sendikanın feshinin kesinleştiğini ve kurucular tarafından kapatıldığını, bu yargı kararına rağmen, 16.11.2012 günü “...” ismi ile çoğunluğu kapatılan Yargı-Sen'in kurucusu olan şahıslar tarafından tekrar kuruluş müracaatında bulunulduğunu, ancak 4688 sayılı Kanun'un 4. maddesinin son fıkrasında meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamayacağının belirtildiğini ve aynı Kanun'un 5. maddesinde ise sendikaların kurulabileceği hizmet kollarının gösterildiğini, 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesinde ise sendika üyesi olamayacaklar ve sendika kuramayacakların belirtildiğini, maddenin (b) bendinde, bu kanuna göre kurulan sendikalara üye olamayacaklar ve sendika kuramayacaklar arasında yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri, hakimler, savcılar ve bu meslekten sayılanların yer aldığını, ... Bakanlığının 23.11.2012 günlü görüş yazısı ile (Yargı-Sen) isimli emsal sendika hakkındaki mahkeme kararları da göz önünde bulundurularak, adı geçen oluşum hakkında tesis edilecek herhangi bir işlemin bulunmadığı görüşüne yer verildiğinden ... isimli oluşumun kuruluş müracaatının, sendikalar mevzuatı kapsamında değerlendirilmediğini ve 4688 sayılı Kanun'da belirtilen hükümler doğrultusunda sendikanın kurulamayacağı hükmünden hareketle, kuruluş işleminin gerçekleşmediği ve tüzel kişilik kazanmadığının kuruculara bildirildiğini, ancak Yargıçlar Sendikasının, ... Bakanlığı aleyhine açtığı dava sonucunda, ... İdare Mahkemesinin 21.01.2014 tarih ve 2013/1544 esas sayılı kararı uyarınca ... Bakanlığının 25.02.2014 günlü yazısına istinaden 4688 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre işlem tesis edilerek kuruluş işleminin yapılmasının istenildiğini, bunun üzerine aynı Kanun'un 6. maddesine göre işlem tesis edilerek kuruluş evrakının 27.02.2014 tarihinde ... Bakanlığına gönderildiğini ve ...'nın tüzel kişilik kazandığını, ancak Bakanlık tarafından yapılan itiraz sonucunda,... Bölge İdare Mahkemesinin kararı ile .... İdare Mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılarak yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiğini ve ... Bakanlığı tarafından verilen dosya numarasının iptal edildiğini, Valilik tarafından da Yargıçlar Sendikasının kuruluş işleminin iptal edildiğini, bununla birlikte .... İdare Mahkemesinin 2013/1544 esas, 2014/513 karar sayılı ilamı neticesinde Bakanlık tarafından Yargıçlar Sendikasına dosya açıldığını ileri sürerek 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun “Kuruluş İşlemleri” başlıklı 6. maddesine istinaden, ...'nın tüzel kişiliğinin yokluğu ve feshine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, Yargıçlar Sendikasının 16.11.2012 tarihinde kuruluş ve başvuru belgelerini... Valiliğine vererek kurulduğunu ve tüzel kişilik kazandığını, Valiliğin onbeş iş günü içinde dosyayı ... Bakanlığına göndermediğini, başvuruya karşı Bakanlığın dosya numarası vermediğini, bu işlemin iptali için açılan davanın sendikanın lehine sonuçlandığını ve dosya numarası verildiğini, .... İdare Mahkemesinin, ... Bakanlığının sendikaya dosya numarası vermemesine dair işlemin iptaline ilişkin kararının şu anda temyiz aşamasında olduğunu, Danıştay 10. Dairesi'nin, 12. İdare Mahkemesi kararının yürütmesinin durdurulması talebini reddettiğini, 4688 sayılı Kanun'un 6/5. maddesi uyarınca ...'nın aynı Kanun'un 5. maddesi uyarınca büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri kolunda faaliyet gösteren hukuken tüzel kişiliği haiz bir sendika olduğunu, ...'nin kanunda yazılı süre içinde sendikanın kapatılması yönünde bir girişimde bulunup dava açmadığı için kapatılma veya faaliyete son verilmesinin de söz konusu olamayacağını,... 15. İş Mahkemesinin 2011/242 esas, 2011/531 karar sayılı ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2011/49782 esas, 2012/4945 karar sayılı ilamları ile yargıç ve savcıların sendika kurabileceklerinin ve kurulmuş sendikalara üye olabileceklerinin açıklığa kavuştuğunu, 4688 sayılı Kanun'un 6/son maddesi gereğince ... Bakanlığının sendikalar için bir bilgi kaydı (dosya) tutması gerekmesine karşın önce dosya numarası vermediğini, ancak .... İdare Mahkemesinin kararı sonrasında dosya numarasını verdiğini, Yargıçlar Sendikasının, mahkeme kararlarında işaret edildiği gibi 4688 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri kolunda kurulmuş tüzel kişiliğini kazanmış bir sendika olduğunu, diğer yandan 151 sayılı İLO sözleşmesinin yargıç ve savcıların, yüksek mahkeme üyelerinin sendika kurmalarına, sendikalara üye olmalarına imkan verdiğini ve Anayasanın 90/5. maddesi gereğince Türkiye Cumhuriyeti ve Hükûmeti'nin, bütün kurum ve kuruluşlarıyla bu uluslararası metinlere uygun davranmak zorunda olduğunu, nitekim İLO'nun 2012 yılı 2892 sayılı kararı ile Yargı-Sen'in kapatılması sebebiyle Türkiye'yi haksız bularak mahkum ettiğini, ayrıca, kamu sendikaları mevzuatı yok iken bile kamu görevlileri tarafından kurulan sendikayı iç hukukta dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle yok hükmünde sayan Yargıtay kararı sebebiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Tüm Bel-Sen/Türkiye davasında ihlal kararı verdiği düşünüldüğünde idarenin işlemindeki hukuka aykırılığın açıkça ortada olduğunu, anılan mahkeme kararları ve uluslararası sözleşme hükümleri dikkate alındığında... Valiliğinin bu davayı açma hakkı bulunmadığını, açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, kanuni olarak kuruluş sürecini tamamlamış ve tüzel kişiliğini kazanmış sendikanın feshedilmesini veya faaliyetine son verilmesini gerektiren maddi bir vakanın ileri sürülmediğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, ilgili valilik tarafından 4688 sayılı Kanun'un 6/4. maddesi gereğince ilgili belge ve tüzüklerin verilmesi ile tüzel kişilik kazanan Yargıçlar Sendikasının kuruluş işleminin kanuna uygun olarak gerçekleşmediği gerekçesiyle dosyanın ilgili sendikaya iade edildiği, ancak ilgili valilikçe 4688 sayılı Kanun'un 6/6. maddesi uyarınca herhangi bir işlem yapılmadığı, eksiklik ne ise davalı sendikaya tamamlanması yönünde süre verilmediği, davalı sendikanın belge ve tüzüklerinin ilgili valiliğe verildiği tarihte hukuken tüzel kişilik kazandığı, kanunda öngörülen bir aylık hak düşürücü süre içerisinde sendikanın kapatılması istemi ile dava açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç:

Dava, 4688 sayılı Kanun kapsamında kurulan davalı sendikanın faaliyetinin durdurulması ve kapatılması istemine ilişkindir.

Anayasamızın 51. maddesinin birinci fıkrasında çalışanlar ve işverenlerin, üyelerinin ... ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahip olduğu belirtilmiştir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında da, sendika kurma hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usullerin kanunda gösterileceği ifade edildikten sonra, dördüncü fıkrada ise işçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsam, istisna ve sınırlarının gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

Kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanacağı öngörülen 4688 sayılı Kanun'un birinci maddesinde düzenlenen Kanunun amaçları arasında, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetlerine dair usul ve esasları düzenlemek olduğu ifade edilmiştir.

Aynı Kanun'un dördüncü maddesinde ise, sendikaların hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacıyla bir hizmet kolundaki kamu işyerlerinde çalışan kamu görevlileri tarafından kurulacağı belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un dördüncü maddesinde ise, sendikaların hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacıyla bir hizmet kolundaki kamu işyerlerinde çalışan kamu görevlileri tarafından kurulacağı belirtilmiştir.

Kamu görevlileri sendikalarının kuruluş işlemleri de, Kanun'un altıncı maddesinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasına göre “Sendika ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın serbestçe kurulurlar.” 4688 sayılı Kanun'un, 11.04.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6289 sayılı Kanun ile değişik üçüncü ve dördüncü fıkralarına göre ise “Sendikanın kurucuları; sendika tüzüğü ve kamu görevlisi olduklarını gösterir belge ile sendikayı ilk genel kurula kadar sevk ve idare edeceklerin isimlerini kuruluş dilekçelerinin ekinde sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine vermek zorundadırlar.” “Konfederasyon kurucuları, konfederasyon tüzüğü ile sendikaların konfederasyon kurulmasına ilişkin kurucular kurulu kararını ve konfederasyonu ilk genel kurula kadar sevk ve idare edeceklerin isimlerini konfederasyon merkezinin bulunacağı ilin valiliğine vermek zorundadırlar. Konfederasyonu ilk genel kurula kadar sevk ve idare edecekler, üyesi oldukları sendikaların zorunlu organlarına seçilmemişlerse, kamu görevlisi olduklarını gösterir belgeyi eklemekle yükümlüdürler.” Maddenin beşinci fıkrasına göre de “Yukarıda anılan belge ve tüzüklerin ilgili valiliğe verilmesi ile sendika veya konfederasyon tüzel kişilik kazanır.”

Anayasamızda ve 4688 sayılı Kanun'da açıkça ifade edildiği üzere, sendikaların önceden izin almaksızın serbestçe kurulabileceği hususu tartışmasızdır. 87 sayılı İLO sözleşmesinin 2. maddesinde de, çalışanlar ve işverenlerin, önceden izin almaksızın istedikleri kuruluşları kurabileceği belirtilmiştir.

Ayrıntılı olarak belirtilen düzenlemelere göre, hukukumuzda, sendikaların kuruluşu yönünden, serbest kuruluş sistemi benimsenmiştir. Bu cümleden olarak, sendikalar, kanunda gösterilen belge ve tüzüklerin ilgili valiliğe verilmesi ile tüzel kişilik kazanır.

Kuruluş tarafından verilen evrakta, kanuna aykırılık olması durumunda, ilgili valilikçe yapılması gerekenler ise 4688 sayılı Kanun'un altıncı maddesinin yedinci fıkrasında düzenlenmiştir. Anılan düzenlemeye göre “Tüzüğün veya bu Maddede sayılan belgelerin içerdikleri bilgilerin kanuna aykırılığının tespit edilmesi ya da bu Kanunda öngörülen kuruluş şartlarının gerçekleşmediğinin anlaşılması halinde, ilgili valilik eksikliklerin bir ay içinde tamamlanmasını ister. Tamamlanmadığı takdirde sendika veya konfederasyonun faaliyetinin durdurulması için ilgili valilik bir ay içinde iş mahkemesine başvurur.” Bu noktada, maddenin ilk halinde dava açma süresi öngörülmediği halde, 6289 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında, bir aylık süre sınırlaması getirildiğini de belirtmek gerekir.