muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/913, Karar No: 2012/18626, Tarih: 30.05.2012

**8. Ceza Dairesi         2012/913 E.  ,  2012/18626 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık hakkında hazineye ait taşınmaza restoran, restoran açık alanı yapmak ve şezlong koymak suretiyle tecavüz ettiğinden bahisle dava açılmış ise de; dosyada tapu kaydı, ayrıntılı kroki, ada ve parseli gösteren pafta örneği bulunmadığından tecavüze konu taşınmazın varsa tapu kaydı, pafta örneği getirtilerek gerektiğinde refakate inşaat mühendisi bilirkişide alınarak yeniden keşif yapılıp taşınmazın niteliği, bina vasfında olup olmadığı, yapımı için ruhsat gerekip gerekmediği, imar mevzuatı içinde kalıp kalmadığı belirlenmek suretiyle sanığın tecavüz ettiği iddia olunan taşınmazın Kıyı Kanununa göre kıyıda veya uygulama imar planı varsa sahil şeridinde kalıp kalmadığı, tecavüze konu binanın belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerde olup olmadığı ve binanın yapım tarihi de araştırılarak sonucuna göre TCK.nun 184 ve Kıyı Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan hazine vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5230 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken CMUK.nun 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), 30.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2304, Karar No: 2016/1297, Tarih: 16.03.2016

**1. Ceza Dairesi         2015/2304 E.  ,  2016/1297 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürme, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, 6136 sayılı Yasaya aykırılık, kasten yaralama

HÜKÜM : Sanık ... hakkında;

Kasten öldürme suçundan beraat.

Sanık ... hakkında;

1- Kasten öldürme suçundan beraat,

2- TCK.nun 109/1, 53/1,2,3. maddeleri uyarınca 1 yıl hapis cezası,

3- TCK.nun 86/2,3-e, 53/1,2,3. maddeleri uyarınca 6 ay hapis cezası,

4- TCK.nun 86/1,3-e, 53/1,2,3. maddeleri uyarınca 3 yıl hapis cezası,

5- 6136 sayılı Yasanın 13/1, TCK.nun 52, 53/1,2,3. maddeleri uyarınca 1 yıl hapis cezası, 600.TL adli ara cezası.

Sanık ... hakkında;

TCK.nun 81/1, 29/1, 62, 53/1,2,3. maddeleri uyarınca 15 yıl hapis cezası.

Sanık ... hakkında;

TCK.nun 86/1,3-e, 87/1-d-son, 62, 53/1,2,3. maddeleri uyarınca 4 yıl 2 ay hapis cezası.

1) Oluşa ve tüm dosya kapsamına göre, sanık ...'in kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu birden fazla kişi birlikte olacak şekilde ve silahla işlediği anlaşılmasına rağmen TCK. nun 109/2, 109/3-a, b maddelerinin ayrıca uygulanmaması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

2) Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ...'in mağdur ...'a karşı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, kasten yaralama, mağdur ...'ı kasten yaralama, 6136 sayılı Yasaya aykırılık, sanık ...'in maktul ...'ü kasten öldürme, sanık ...'un 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçlarının sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suçların niteliği tayin, cezaları azaltıcı haksız tahrik ve takdiri indirim sebeplerinin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle değerlendirilip reddedilmiş, sanıklar ... ve ... hakkında kasten öldürme suçundan elde edilen delillerin hükümlülüklerine yeter nitelik ve derecede bulunmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde eleştiri, düzeltme ve bozma nedenleri dışında bir isabetsizlik görülmediğinden, katılan ... vekilinin kasten öldürme suçunun vasfına, ... yönünden sübuta, haksız tahrik ve takdiri indirim sebeplerinin uygulanmaması gerektiğine, sanık ...'in sübuta, savunma hakkının kısıtlandığına, suç vasfına, sanıklar ... müdafiinin bir sebebe dayanmayan ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle;

A) Sanık ... hakkında mağdur ...'a karşı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, kasten yaralama, mağdur ...'ı kasten yaralama, 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçlarından, sanık ... hakkında kasten öldürme, sanık ... hakkında 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri ile sanıklar ... ve ... hakkında kasten öldürme suçundan verilen beraat hükümlerinin incelenmesinde;

A) Sanık ... hakkında mağdur ...'a karşı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, kasten yaralama, mağdur ...'ı kasten yaralama, 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçlarından, sanık ... hakkında kasten öldürme, sanık ... hakkında 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri ile sanıklar ... ve ... hakkında kasten öldürme suçundan verilen beraat hükümlerinin incelenmesinde;

aa) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 90. maddesi delaleti ile Ülkemizin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesi gereğince, ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, Sözleşmenin anılan maddesinde yer alan ücretsiz müdafii yardımından yararlanma koşullarından "Adaletin selametinin gerektirmesi" kıstası ile yerleşmiş içtihatları da dikkate alınarak; maddi durumlarının iyi olmadığı dosyaya yansıyan sanıklar ...'ın 5271 sayılı CMK.nun 150/2-3. maddesi gereğince kendilerine atanan zorunlu müdafii yardımından ücretsiz olarak faydalanma hakkı bulunduğu halde, bu ücretlerin yargılama giderleri arasında gösterilmesi hukuka aykırı ise de, bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 1412 sayılı CMUK.nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasında yer alan ayrı ayrı 172.TL olarak belirlenen müdafii ücretinin çıkartılmasına ve yargılama giderleri toplamının sanık ... yönünden 252.TL, sanık ... yönünden ise 1438,14.TL olarak değiştirilmesine karar verilmek suretiyle DÜZELTİLEN mahkumiyet hükümleri ile diğer hükümlerin tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak ONANMASINA,

B) Sanık ... hakkında mağdur ...'a yönelik kasten nitelikli yaralama suçundan verilen mahkumiyet hükmünün incelenmesinde ise;

ba) Oluşa ve tüm dosya kapsamına göre, sanığın mağdurla aynı tarafta bulunduğu, kavga sırasında karşı tarafa ateş ettiği sırada arkadaşı olan mağduru yaraladığı anlaşılan olayda, sanığın doğrudan hedef almadığı mağduru yaralama kastı olmadığı, ancak olay yerinde bulunanların atışları sonucunda yaralanabileceklerini öngörmesine rağmen neticeyi kabullenerek eylemini gerçekleştirdiği gözetilerek TCK.nun 21/2. maddesinin uygulanması gerektiği gözetilmeden yazılı biçimde hüküm kurularak fazla ceza tayini,

cb) Maddi durumunun iyi olmadığı dosyaya yansıyan sanığın 5271 sayılı CMK.nun 150/2-3. maddesi gereğince kendisine atanan zorunlu müdafii yardımından ücretsiz olarak faydalanma hakkı bulunduğu halde, bu ücretin yargılama giderleri arasında gösterilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak BOZULMASINA, 16/03/2016 gününde, diğer yönlerden oybirliğiyle, sanık ... hakkında kasten öldürme suçundan kurulan mahkumiyet hükmü yönünden Üye ...'ın eylemin TCK.nun 87/4. maddesinin ikinci cümlesi kapsamında olduğuna dair karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY:

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak BOZULMASINA, 16/03/2016 gününde, diğer yönlerden oybirliğiyle, sanık ... hakkında kasten öldürme suçundan kurulan mahkumiyet hükmü yönünden Üye ...'ın eylemin TCK.nun 87/4. maddesinin ikinci cümlesi kapsamında olduğuna dair karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY:

Sanık ... hakkında, yerel Mahkemece TCK'nun 81, 29, 62. maddeleri uygulanmak suretiyle verilen 15 yıl hapis cezasına ilişkin kararın temyizi üzerine, Dairemizin çoğunluğu tarafından hüküm onanmıştır.

Sayın Dairemizin çoğunluğu ile aramızda eylemin kasten öldürme suçunu oluşturmayıp,TCK'nun 87/4. maddesi kapsamında kastın aşılması suretiyle öldürme suçunu oluşturduğu noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Öldürme fiilinin gerçekleştirilmesinden bir gün önce, sanıklar ..., ... ve ...'ın katıldığı bir olay yaşanmış ve bu olayda ...'a karşı hürriyetten yoksun kılma ve yaralama suçu işlenmiştir.

Hürriyetten yoksun kılma ve yaralama suçunun mağduru olan ...'ın kardeşi olan sanık ..., kardeşine yapılan eylemin hesabını sormak için yanına arkadaşları sanık ... ve maktul ...'ü alarak ... kardeşlerin işlettiği kafeye ...'ta bıçak, ...'ta namlusu kesik tüfek olmak üzere 3 kişi gelmişler, kafenin ön kapısından ... ile maktul, kafenin arka kısmından ise sanık ... girmişlerdir.

Sanıklar ...'ın işlettiği kafede aralarında kavga etmeye başlamışlar, bu kavga sırasında ...'un ateş etmesi ile kavgada yanında yer alan arkadaşı ... yaralanmış, kavga sırasında sanık ...'da, ...'e bıçakla bir kez vurmuş, bu bıçak darbesini alan ... ölmüştür.

Yapılan otopsiye göre maktulde 1 adet bıçak darbesi bulunmaktadır. Bu bıçak darbesi sol popliteal çukurun 6 cm üzerinde lateral kısımdadır. Burası diz kapağının arka kısmının biraz üstüdür. Ölüm neticesi femoral arter venin kesilmesi sonucu meydana gelmiştir. Tek bıçak darbesi olmasına ve bu darbeninde özellikle öldürücü bölge olarak tabir edilen bölgelere vurulmamasına rağmen sayın Dairemizin çoğunluğu, eylemin kasten öldürme suçu olduğunu kabul etmiştir.

Sanık, başka bölgelere de vurma imkanı varken, özellikle hedef seçtiği diz arka kısmına bıçakla vurmuştur. Bu olayda doğrudan öldürmeye yönelik kastının bulunduğunu söylemek mümkün değildir. Sanık ...'ın kastı yaralamaya yöneliktir. Bu nedenle çoğunluğun kasten öldürme olarak kabul ettiği eylemin, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama olduğunu ve TCK'nun 87/4. maddesi kapsamında kaldığını düşündüğüm için karara muhalifim.
Yargıtay — Esas No: 2010/1232, Karar No: 2010/3214, Tarih: 22.03.2010

**1. Hukuk Dairesi         2010/1232 E.  ,  2010/3214 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : MANİSA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 14/09/2009

Taraflar arasında görülen davada;Davacılar, mirasbırakanları M. K.’ın 1596  parsel  sayılı  taşınmazın  5550/10550 payının  çıplak   mülkiyetini  davalıların  miras bırakanı  E.’a  bağış  suretiyle  temlik  ettiğini, temlik  sırasında  miras bırakanın  hukuki    ehliyete   haiz  olmadığı  gibi, temlikin  gabin  ve  ikrah   nedenleri  ile  de  batıl  olduğunu  ileri  sürerek  tapu  iptal ve  miras  payları  oranında  tescil   isteğinde  bulunmuşlardır.

Davalılar, davanın  reddini   savunmuşlardır.

Mahkemece, davacı  Türkan’ın  davasının  reddine, diğer  davacıların  davasının  kabulüne karar  verilmiştir.

Karar, taraflarca  süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi ... raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, ehliyetsizlik, hile, gabin ve  ikrah  hukuksal  nedenlerine  dayalı  tapu  iptal ve  tescil isteğine  ilişkindir.

Mahkemece, davacı  T.’ın  davasının   reddine, diğer   davacıların  davasının  kabulüne   karar  verilmiştir.

Dosya  içeriği ve  toplanan  delillerden; tarafların  müşterek  miras bırakanı  E. 1596   sayılı  parselin  5550/10550  payı  üzerindeki  intifa  hakkını  uhtesinde   bırakıp, çıplak  mülkiyetini  18.10.1996 tarihli  akitle  oğlu  olan  davalıların  miras   bırakanı  E.’a bağış  suretiyle   temlik  ettiği  anlaşılmaktadır.

Mahkemece, Adli  Tıp Kurumu  4. İhtisas  Dairesinden  alınan  raporda  dosyada   tanık   beyanları  dışında   davacı  tarafından  ibraz  edilen  bir  belge bulunmadığından  miras bırakanın  ehliyete  haiz  olup  olmadığı  hususunda  bir  kanaat  belirtilemeyeceği  bildirilmiştir.

Bu durumda, miras bırakanın  hukuki   ehliyete   haiz  olmadığını  söyleyebilme  olanağı  yoktur.

Ne var ki,  davacılar, ehliyetsizlik  yanında   hile, gabin,ikrah hukuksal  nedenlerine  da   dayanmışlardır.

Miras bırakan  tarafından  temlikin 18.10.1996   tarihinde   yapıldığı, davanın  da  31.1.2006 tarihinde  açıldığı  sabittir.

Bilindiği  üzere; Borçlar  Kanununun 21,28 ve 30 maddelerine göre  bu   iddialara dayanılan  davaların, Borçlar Kanununun 31.  maddesi  hükmü  uyarınca bir yıllık  hak düşürücü  süre içinde  açılması  zorunludur.

Temlik ve dava  tarihi ile  ıttıla  kesbedildiği  tarihe  göre  anılan  iddialar  bakımından  hak düşürücü  sürenin  geçtiği  tartışmasızdır.

Hal böyle  olunca, tüm  davacılar  yönünden  davanın  reddine  karar  verilmesi  gerekirken, yanılgılı  değerlendirme  ile  yazılı   olduğu  üzere  hüküm  kurulmuş olması  doğru   değildir.

Öyle  ise, davacıların  temyiz   itirazları   yerinde   değildir.Reddine.

Davalıların  temyiz   itirazlarının  kabulü  ile  hükmün  açıklanan  nedenlerden  ötürü HUMK’nun 428. maddesi  gereğince  BOZULMASINA, alınan  peşin harcın  temyiz edene  geri  verilmesine, 22.3.2010  tarihinde  oybirliğyile  karar  verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/749, Karar No: 2014/551, Tarih: 30.04.2014

**Hukuk Genel Kurulu         2013/749 E.  ,  2014/551 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Tüketici Mahkemesi

TARİHİ : 14/02/2013

NUMARASI : 2012/1059 E-2013/98 K.

Taraflar arasındaki "kredi sözleşmesinin iptali ve borçsuzluğun tespiti" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Konya Tüketici Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen 28.02.2012 gün ve 2010/438 E-2012/118 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekilince istenilmesi üzerine, Yargıtay 13.Hukuk Dairesi'nin 09.10.2012 gün ve 2012/15658 E-2012/22340 K. sayılı ilamıyla;

(...Davacı, oğlunun akıl sağlığının yerinde olmadığını ve Sulh Hukuk Mahkemesi kararı ile vesayet altına alındığını ve oğlunu vasi atadığını oğlunun davalı bankadan farklı iki tarihte bireysel tüketici kredisi çektiğini ancak oğlunun ehliyetsiz olması nedeniyle imzaladığı sözleşmelerden dolayı sorumlu olamayacağını beyanla, kredi sözleşmeleri ile geri ödeme planlarının iptalini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava bireysel tüketici kredi sözleşmesi ve geri ödeme planlarının iptali talebine ilişkindir. Davacı, oğlunun davalı bankadan iki adet kredi sözleşmesi ile kredi çektiğini ancak 'mental retardasyon' hastası olması nedeniyle ehliyetinin olmadığını ve imzaladığı sözleşmelerden sorumlu olamayacağından bahisle sözleşmenin ve geri ödeme planlarının iptalini istemiş, davalı ise krediyi çeken şahsın normal göründüğünü ve vesayet altında olduğuna yada hastalığına dair bankaya herhangi bir bilgi verilmediğini savunarak davanın reddini dilemiştir. Mahkemece, krediyi alan vesayet altındaki A.S.'nin mental retardasyon hastası olup olmadığı, sağlık durumu, ehliyete haiz olup olmadığı gibi hususların açıklığa kavuşturulması için Yargıtay ve taraf denetimine elverişli, konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kredi sözleşmelerinin iptali ve bu sözleşmeler nedeniyle borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemenin, davanın reddine dair verdiği karar davacı vekilinin temyizi üzerine, Özel Daire'ce yukarıda yazılı gerekçeyle bozulmuş; yerel mahkemece, önceki kararda direnilmiştir. Hükmü davacı vekili temyiz etmiştir.

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kredi sözleşmelerinin iptali ve bu sözleşmeler nedeniyle borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemenin, davanın reddine dair verdiği karar davacı vekilinin temyizi üzerine, Özel Daire'ce yukarıda yazılı gerekçeyle bozulmuş; yerel mahkemece, önceki kararda direnilmiştir. Hükmü davacı vekili temyiz etmiştir.

Hukuk Genel Kurulu'nda işin esasına geçilmeden önce davacı hakkında verilen kısıtlılık kararının ilan edilip edilmediğinin tespiti bakımından, vesayet dosyasının getirtilmesi için geri çevirme yapılıp yapılmayacağı tartışmaya açılmış; yapılan görüşmeler sonucunda dosya kapsamına göre, geri çevrilmeye gerek olmadığına 16.04.2014 gününde yapılan ikinci görüşmede oyçokluğuyla karar verilerek, işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

İşin esasına gelince;

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; ehliyetsizlik iddiası konusunda yeniden bilirkişi raporu alınması gerekip gerekmediği, noktasında toplanmaktadır.

Bu konuda, öncelikle medeni hakları kullanma ehliyeti konusunda bir açıklama yapılmasında yarar vardır.

Davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gücü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak elde edebilme, borç (yükümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez.

Nitekim, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)'nun “Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir” biçimindeki 9.maddesi hükmüyle hak elde edebilmeyi, borç (yükümlülük) altına girebilmeyi, fiil ehliyetine bağlamış; 10. maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşulu olarak ayırt etme gücü ile ergin (reşit) olmayı kabul ederek “Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır.” hükmünü getirmiştir.

“Ayırt etme gücü” aynı Kanunun 13.maddesinde “Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes, bu Kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” denmek suretiyle açıklanmış, ayrıca ayırt etme gücünü ortadan kaldıran önemli nedenlerden bazılarına değinilmiştir. Önemlerinden dolayı bu ilkeler, söz konusu Kanun ile diğer Kanunların çeşitli hükümlerinde de yer almışlardır (HGK'nun 18.7.2007 gün ve E:2007/1-583, K:2007/556; 17.2.2010 gün ve E:2010/19-97, K:2010/83; 16.01.2013 gün ve E:2012/3-655, K:2013/63 sayılı ilamları).

Bunun yanında, TMK'nun 14.maddesi ayırt etme gücü bulunmayanların, küçüklerin ve kısıtlıların fiil ehliyetinin bulunmadığını belirttikten sonra aynı Kanunun 15.maddesinde de kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiillerinin hukuki sonuç doğurmayacağı açıklığa kavuşturulmuştur.

Bunun yanında, TMK'nun 14.maddesi ayırt etme gücü bulunmayanların, küçüklerin ve kısıtlıların fiil ehliyetinin bulunmadığını belirttikten sonra aynı Kanunun 15.maddesinde de kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiillerinin hukuki sonuç doğurmayacağı açıklığa kavuşturulmuştur.

Yasanın belirtilen düzenleme sistemine göre, temyiz kudretine sahip olmayan kimsenin yaptığı işlemlerin, hiçbir hukuki hüküm ifade etmeyeceği, dolayısıyla butlan ile malul bulunduğu söylenebilir. Gerek doktrinde gerekse uygulamada benimsenen görüş de bu doğrultudadır. Bu düzenleme ve kabul tarzının, mutlak ehliyetsizlik hali olarak da nitelendirilebilen, temyiz kudreti yoksunu (ayırt etme gücü bulunmayan) kişiyi korumaya yönelik olduğu muhakkaktır. Böyle bir korumanın gerekliliği de tartışılamaz.

Nitekim konuyla ilgili 28.07.1941 tarih ve 4/21 sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararının sonuç bölümünde "...temyiz kudretinden mahrum olduğu kat'iyyetle tahakkuk etmesi halinde tasarruf, MK'nun 15.maddesi hükmünce batıldır. Mümeyyiz olmayan bir kimse ile hukuki muamelede bulunan diğer akidin bunu bilmeyerek iyi niyetle hareket etmiş olması, zikri geçen 15.maddenin mutlak ve kat’i sarahati karşısında, öyle bir kimsenin tasarrufu üzerine hukuki hükmün terettüp etmesi için kafi değildir.

Kanun o gibi temyiz kudretinden mahrum kimselerin esasen hüküm ifade etmeyen tasarrufları hususunda o tasarruftan dolayı hak iddia edenlerin iyi niyetini himaye etmemektedir. Elverir ki, o tasarrufun hüküm ifade etmesi için lüzumlu olan temyiz kudreti derecesinin tasarruf zamanında mevcut olmadığı kat’iyyetle sübut bulsun. Bu takdirde kasırın hali, hüsnüniyetten ziyade himayeye layık görülür. Medeni Kanunumuzun metin ve ruhundan başka türlü bir netice çıkarılmasına imkan yoktur..." denilmek suretiyle yukarıda sözü edilen görüşler dile getirilmiş, hatta ehliyetsizle hukuki muameleye taraf olan kişinin iyiniyetine değer verilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Butlanla malul akit, akdin bütün tarafları bakımından hükümsüzdür. Hükümsüzlüğün ehliyetsiz tarafından ileri sürülebilmesi ne denli doğru ise, akdin karşı tarafınca da ileri sürülebilir olması gerekir.

Nitekim Von Tuhr, "...Kanun vazıı hukuki muamelelere ve diğer hukuki fiillere hukuki hükümler tanımıştır; kanun vazıı her hak sahibinin hukuki vaziyetini menfaat ve arzularına uydurabilmesini haklı sayar. Bu salahiyet -kendisini bir zarardan korumak hususunda- bu muameleleri yapan kimsenin menfaatleri için olduğu kadar, kendisiyle münasebetlere girişen üçüncü şahısların menfaati için de asgari bir temyiz kudretine lüzum gösterir. Bununla beraber, kanun temyiz kudretine müstenit bir iradeyi bazan hukuki muamelenin sıhhati için lüzumlu ve bazan da lüzumsuz sayamaz; işlerin emniyet ve selameti bundan zarar görür.

"...Tamamıyla ehliyetsiz bir kimsenin bütün hukuki muameleleri faydalı olsun veya olmasın batıldır; ehliyetsiz kimse bilahare medeni hakların kullanılması salahiyetini iktisap etse bile bu muamelelerin butlanı devam eder. Kanuni mümessilin muvafakatı da hükümsüzdür...” (Andreas von Tuhr:Borçlar Hukukununun Umumi Kısmı, Cilt:1-2, Cevat Edege Çevirisi, Ankara 1983, s.202-205) ifadeleriyle bu görüşü doğrulamaktadır (HGK'nun 27.11.2002 gün ve E:2002/1-877, K:2002/1029; 16.01.2013 gün ve E:2012/3-655, K:2013/63 sayılı ilamları).

Ne varki, mümeyyiz olmayan (ayırtım gücünden yoksun) kişinin, muamelenin hükümsüzlüğünü ileri sürmesi, objektif iyiniyet (dürüstlük) kurallarına aykırı olduğu takdirde dinlenmeyeceği aşikardır. Zira, bu durum bir hakkın suistimali durumuna girer ve kanuni himayeden mahrum olur (09.03.1955 tarih ve 22/2 sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararı).

Yukarıda yapılan açıklamalar da göstermektedir ki, temyiz gücünden yoksun kişinin fiilleri ve bu arada tasarrufu kural olarak-kanunda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere-butlan ile maluldür.

Şu halde, kural olarak butlan, ilgili olan herkes tarafından her zaman (bir süre sınırlaması olmaksızın) ileri sürülebilir. Zira, bu hukuki durum, taraflarca ileri sürülmesi gereken bir def'i olmayıp, itiraz niteliğindedir. Bu nedenle, yargılama sırasında taraflarca ileri sürülmese bile, hakim bu durumu kendiliğinden göz önüne almak zorundadır.

İşlemin hükümsüzlüğünün ileri sürülmesi, somut olay bakımından dürüstlük kuralına aykırı olmamalıdır. Zira, hükümsüzlüğün ileri sürülmesi, dürüstlük kuralına aykırı ve bu bağlamda hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise, dikkate alınmaz (HGK’nun 16.01.2013 gün ve E:2012/3-655, K:2013/63 sayılı ilamı).

Bu kapsamda, TMK'nun 452/2.maddesinde ise; "Vesayet altındaki kişinin fiil ehliyetini haiz olduğu hususunda diğer tarafı yanıltmış olması halinde, onun bu yüzden uğradığı zarardan sorumlu olacağı" öngörülmüştür.

Öte yandan, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu (818 sayılı BK.)'nun 98/2.maddesi (6098 sayılı TBK. m.114/2) yollaması ile akde aykırılık hallerinde de uygulaması mümkün olan 818 sayılı BK'nın 54/1.maddesi (6098 sayılı TBK. m.65); "Hakkaniyet iktiza ediyorsa hakim, temyiz kudretini haiz olmayan kimseyi ika ettiği zararın tamamen yahut kısmen tazminine mahkum eder" hükmü uyarınca, hakkaniyet elverdiği takdirde tam ehliyetsiz olan kişi, diğer tarafın batıl hukuki işleminin hüküm ifade ettiğine güveni nedeni ile doğan zarardan sorumludur.

Nihayet, 818 sayılı BK’nun 61-66.maddeleri arasında (6098 sayılı TBK. m.77-82) düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, vesayet altındaki kişinin karşı tarafın aleyhine olacak şekilde kendi mal varlığında meydana gelen sebepsiz zenginleşme oranında sorumlu olacağı kuşkusuzdur.