muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/6490, Karar No: 2020/80, Tarih: 14.01.2020

**16. Ceza Dairesi         2019/6490 E.  ,  2020/80 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi : Mersin 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 18.10.2018 tarih ve 2018/142 - 2018/247 sayılı kararı

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK' nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62, 53, 58/9, 63 maddeleri gereğince mahkumiyetine dair hükme yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre, örgüt liderinin talimatı üzerine hesap açtığı ya da işlem yaptığı yönünde delil bulunmayan sanığın BankAsya nezdindeki mutad bankacılık işlemlerinin ve çocuğunu örgüte müzahir okula göndermesinin örgütsel faaliyet ya da delil olarak kabul edilemeyeceği belirlenerek yapılan incelemede;

Yargılama sürecindeki usuli işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, hükme esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz olarak sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu, yaptırımların kanuni bağlamda şahsileştirilmek suretiyle uygulandığı anlaşılmakla; sanık müdafiinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmediğinden CMK’nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddiyle hükmün ONANMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın Mersin 8. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.01.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15215, Karar No: 2018/5737, Tarih: 20.03.2018

**9. Hukuk Dairesi         2016/15215 E.  ,  2018/5737 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile fazla mesai ücreti, genel tatil ücreti ve ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya ait iş yerinde 25/08/2010-30/07/2013 tarihleri arasında uçak teknisyeni olarak aylık net 2.520 Euro ücretle çalıştığını, servis, yemek ve prim uygulaması olduğunu, iş akdinin yaş hariç emeklilik koşullarına haiz olması nedeniyle feshedildiğini ileri sürerek; kıdem tazminatı, fazla çalışma ve genel tatil ücretleri ile ücret alacaklarını istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının ibranamesinin bulunduğunu, fazla çalışma alacağının bulunmadığını, alınan ücretin bordrolarda gösterilen miktarlar olduğunu, fazla çalışma ve genel tatil ücretlerinin aylık ücrete dahil olduğunu, ödenmeyen ücret alacağınında olmadığını savunarak,davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının ibranamesinin bulunduğunu, fazla çalışma alacağının bulunmadığını, alınan ücretin bordrolarda gösterilen miktarlar olduğunu, fazla çalışma ve genel tatil ücretlerinin aylık ücrete dahil olduğunu, ödenmeyen ücret alacağınında olmadığını savunarak,davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece özetle; ... kayıtları,toplanan delillerin değerlendirilmesinde; davacının çalıştığını iddia ettiği sürelerin dosyaya getirtilen hizmet döküm cetvelindeki süreler ile birebir uyumlu olduğu , davalı tarafça çalışma süresine ilişkin ihtirazi kayıt sunulmadığı anlaşıldığından davacının 25/08/2010-30/07/2013 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde çalıştığı,banka hesap dökümleri ile uyumlu bordrolara itibar edilerek davacının en son net 2293 Euro (5.875,35 TL) olduğu ,davalı tarafça zamanaşımı def'inde bulunulmuş olup, talep edilen alacak kalemlerinin hakediliş tarihinden itibaren geriye doğru 5 yıl gidildiğinde 23/09/2008 tarihinden önceki dönemlerin zamanaşımına uğradığı,davacı taraf, iş akdini fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, ücretlerin eksik ödenmesi sebebi ile haklı nedenle feshettiğini beyan etmiş olup, dosya muhteviyatının incelenmesinde davacının fazla mesai ücretlerinin ödenmediği tespit edilmiş olup, fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi işçi açısından haklı fesih nedeni teşkil ettiğinden oluşa uygun bilirkişi raporu ile hesaplanan 10.916,22 TL kıdem tazminatı hesaplanmış ise de, taleple bağlı kalınarak 9.999,52 TL kıdem tazminatının davalıdan tahsiline,davacı taraf ücret alacağı talebinde bulunmuş ise de; 03/07/2015 tarihli bilirkişi raporunda detaylı açıklandığı üzere; davacının bordro karşılığı banka hesabına ödemelerin tamamının yapıldığı sabit olduğundan, ücret alacağı talebinin reddine ,03/07/2015 Tarihli bilirkişi raporu fazla çalışma yönüyle mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğundan hükme esas alınarak, raporda detaylı açıklandığı üzere; davacının haftalık 45 saati aşan çalışmasının bulunmadığı, gece çalışmaları için raporda açıklandığı üzere gece çalışmaları açısından normal çalışma ücretinin aylık ücret içinde ödendiği kabul edilerek yalnızca zamlı kısım olan % 50 lik bölüm baz alınarak hesaplanan 8.206,89 TL fazla çalışma alacağından somut olarak tespit olunan çalışma dönemi, yapılan iş nazara alınarak % 10 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak 7.386,20 TL net fazla çalışma ücretinin davalıdan tahsiline,20/08/2015 tarihli ek bilirkişi raporu genel tatil hesaplaması yönüyle hükme esas alınmış, raporda açıklanan gerekçelerle hesaplanan 3.754,39 TL net genel tatil alacağından hakkaniyet gereği % 10 oranında indirim yapılarak 3.378,95 TL genel tatil alacağının davalıdan tahsiline karar verilerek hüküm verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı ve davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

D) Temyiz:

Kararı davacı ve davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasında fazla mesai ücreti alacağı uyuşmazlık konusudur.

İşçilerin gece çalışmaları Yasanın 69 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca günde yedibuçuk saati geçemez. Yasada belirtilen bu süre günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın bir sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa dahi, günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararı bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 23.6.2009 gün 2007/40862 E, 2009/17766 K).

Somut uyuşmazlıkta 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 69/3 maddesi gereğince işçinin gece çalışması 7.5 saati geçemez.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının 7.5 saati aşan gece çalışması hesaplanmış ve mahkemece bu alacak hüküm altına alınmıştır. Ancak bilirkişi raporunda haftalık 45 saati geçmediği gerekçesi ile gece çalışması zamlı %50 kısmı hesaplanmıştır.

Mahkemece oysa gece çalışmaları yasak çalışma sayıldığından 7.5 saati aşan gece çalışmaların %150 zamlı hesaplanarak fazla mesai alacağının hüküm altına alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine 20.03.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/6021, Karar No: 2025/2326, Tarih: 10.02.2025

**4. Ceza Dairesi         2022/6021 E.  ,  2025/2326 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2020/1920 E., 2021/1775 K.

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanık hakkında verilen hükmün temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde sunulduğu ve temyiz dilekçesinde temyiz sebebine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanık hakkında hakaret suçundan İlk Derece Mahkemesince verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz istemi, sanığın polis memurlarına hakaret etmediğine, tanıklar S. D., M. K., Ş. E. ve mağdur S. K.'nin sanığın hakaret etmediğini doğruladıklarına, tanıklar A. Y. ve H. İ. G. ile katılan ...'ın ise sanığın hakaret ettiğine dair bir anlatımlarının bulunmadığına, katılan ... ve diğer polis memurlarının da kendilerine hakaret eden kişinin diğer sanık olduğunu belirttiklerine, görüntü ve ses kayıtları incelendiğinde sanığın aleyhine somut delil bulunmadığına, sanığın beraatine karar verilmesi gerektiğine, kabul anlamına gelmemekle birlikte sanığın kendisine hakaret ettiğini belirten tek katılanın ... olması sebebiyle zincirleme suç hükümlerinin uygulanmaması gerektiğine yöneliktir.

III. GEREKÇE

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleşmesinden sonra, denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlenmesi nedeniyle açıklanmasına karar verilecek yeni hükmün, Yargıtay incelemesine tabi olacak ve kesinleşmesi halinde infaza verilecek hüküm olacağı, bu nedenle kararın dayandığı tüm kanıtların, bu kanıtlara göre ulaşılan sonuçların, iddia, savunma, tanık anlatımları ve dosyadaki diğer belgelere ilişkin değerlendirmeler ile sanığın eyleminin ve yüklenen suçun unsurlarının nelerden ibaret olduğunun, hangi gerekçeyle hangi delillere üstünlük tanındığının açık olarak gerekçeye yansıtılması ve bu şekilde cezanın şahsileştirilmesi gerekirken, açıklanan ilkelere uyulmadan, gerekçesiz karar verilerek Anayasa'nın 141., 5271 sayılı Kanun'un 34., 223. ve 230. maddelerine muhalefet edilmesi hukuka aykırı görülmüştür.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararının sair yönleri incelenmeksizin, 5271 sayılı Kanun'un 302/2. maddesi gereği, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304. maddesi uyarınca İnegöl 4. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

10.02.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/10541, Karar No: 2010/3923, Tarih: 25.05.2010

**5. Ceza Dairesi         2006/10541 E.  ,  2010/3923 K.**

**"İçtihat Metni"**

Irza geçme suçundan sanık ...’ın bozma üzerine yapılan yargılanması sonunda; eyleminin reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsi münasebette bulunma suçunu oluşturduğunun kabulü ile mahkümiyetine dair, Antalya 2. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 02.11.2005 gün ve 2005/388 Esas, 2005/462 Karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay’ca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığa oluşa uygun olarak işlediği kabul olunan reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsi münasebette bulunma suçunun tabi olduğu yasa maddesinde öngörülen cezanın tür ve tutarına nazaran 765 sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde belirlenen 7 yıl 6 aylık asli ve ilave zamanaşımına tabi olduğu, suç tarihi olan 12.02.2001’den inceleme gününe kadar bu sürenin gerçekleştiği anlaşıldığından 5237 sayılı TCK.nun 7/2. maddesi ile 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gözetilmek suretiyle hükmün CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden sanık hakkında açılan kamu davasının aynı Yasanın 322 ve 5271 sayılı CMK.nun 223/8. maddeleri uyarınca zamanaşımı sebebiyle DÜŞMESİNE, 25.05.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2017/9441, Karar No: 2021/5976, Tarih: 28.06.2021

**11. Ceza Dairesi         2017/9441 E.  ,  2021/5976 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenlemek, defter ve belge gizleme

HÜKÜM : Mahkumiyet, Beraat

Katılan vekilinin temyiz dilekçesinin içeriği itibarıyla temyiz isteminin, sanık ... hakkında “defter ve belge gizleme” suçundan verilen beraat kararına yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

1-Sanık ... hakkında “2010 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanığın temyiz isteminin incelenmesinde:

5271 sayılı CMK'nin 225. maddesi uyarınca hükmün konusu, duruşmanın neticesine göre iddianamede gösterilen fail ve fiilden ibaret olup, sanık hakkında Kütahya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 09/09/2011 tarihli 2010/8619 Soruşturma ve 2011/2342 Esas sayılı iddianamesi ile Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı Rapor Değerlendirme Komisyonu’nun 31/03/2011 tarihli ve RDKM-2011/15 sayılı komisyon mütalaası ile ekindeki vergi suçu raporuna uygun olarak "2010 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan kamu davası açıldığı, sahte fatura düzenleme ve kullanma eylemlerinin birbirinden bağımsız ayrı suçları oluşturduğu, “2010 takvim yılında sahta fatura kullanma“ suçundan açılmış bir dava bulunmadığı gözetilmeden, hükmün gerekçe kısmında hem sahte fatura düzenleme hem de sahte fatura kullanma suçları anlatıldıktan sonra, hüküm fıkrasında sanığın “sahte fatura kullanma“ suçundan mahkûmiyetine karar verilmesi suretiyle hükümde çelişkiye neden olduğu belirlendiğinden, bu hukuka aykırılık yönünden kanun yararına bozma yoluna gidilmesi hususunda gereğinin mahallinde takdir ve ifası mümkün görülmüştür.

Sanığın yokluğunda verilip usulüne uygun olarak 31/03/2014 tarihinde tebliğ olunan hükmün, sanık tarafından yasal süresi geçtikten sonra 08/04/2014 tarihli dilekçe ile temyiz edildiği anlaşıldığından; temyiz talebinin 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 317. maddesi uyarınca REDDİNE,

2-Sanık ... hakkında “2010 ve 2011 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” suçlarından kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık ve müdafinin temyiz istemlerinin incelenmesinde:

Sahte fatura düzenleme suçunda, her takvim yılında işlenen eylemlerin birbirlerinden ayrı ve bağımsız suçları oluşturduğu gözetilmeden, farklı takvim yıllarında gerçekleştirilen sahte fatura düzenleme eylemlerinin zincirleme şekilde tek suç olarak kabul edilmesi suretiyle eksik ceza tayin edilmesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamış; gerekçeli karar başlığında “15/10/2010” şeklinde yanlış gösterilen suç tarihinin, “2011/Mart” olarak mahallinde düzeltilmesi ile 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesinin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesinin 08/10/2015 tarih 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Yargılamanın hukuka uygun olarak yapıldığı, iddia ve savunmada ileri sürülen hususların gerekçeli kararda gösterilip tartışılarak değerlendirildiği, fiilin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, suç vasfının doğru biçimde belirlendiği, cezanın kanuni takdir sınırlarında uygulandığı, incelenen dosyaya göre kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmış, sanık ve müdafinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan hükmün ONANMASINA,

3-Sanık ... hakkında “defter ve belge gizleme” suçundan verilen beraat kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteminin incelenmesinde:

Sanığa yüklenen “defter ve belge gizleme” suçunun Kanun‘daki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK'nin 66/1-e maddesinde öngörülen 8 yıllık asli dava zamanaşımının, kesici son işlem olan sanığın sorgusunun yapıldığı 29/11/2011 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta, aynı Kanun‘un 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen asli dava zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK'nin 223/8. maddesi gereğince DÜŞMESİNE, 28/06/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4007, Karar No: 2019/9691, Tarih: 04.12.2019

**3. Hukuk Dairesi         2019/4007 E.  ,  2019/9691 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tazminat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, bir kısım talep yönünden davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer talep yönünden davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içerisinde bir kısım davalılar tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, davalıların annesi kök muris ...' a ait olan taşınmazda kiracı olduğunu, kira sözleşmesinin vekaletnameye istinaden davalılardan ... ile yapıldığını, sözleşmede davacı kiracının erken tahliyesine neden olunması durumunda cezai şart öngörüldüğünü, muris ...'in ölümünden sonra taşınmazın ortaklığın giderilmesi yoluyla satıldığını ve kiralanandan tahliye edildiğini, bu nedenle cezai şart koşullarının oluştuğunu ayrıca kiralananda yapılan müştemilatın da ortaklığın giderilmesi davasında mütemmim cüz olarak satılması nedeniyle davalıların sebepsiz zenginleştiğini beyanla 15.000,00 TL bina bedeli, aylık 1.000,00 TL den 12.000,00 TL cezai şart olmak üzere toplam 27.000 TL nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Bir kısım davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, dava konusu talebin 22.500 TL lik kısmı yargılama sırasında ödenerek konusuz kaldığından bu hususta hüküm kurulmasına yer olmadığına, bakiye 4.500,00 TL yönünden davanın reddine dair verilen hükmün bir kısım davalılar tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 23/02/2015 tarih ve 2015/544 Esas- 2015/1721 Karar sayılı ilamı ile " cezai şarta yönelik temyiz itirazlarına ilişkin olarak ; .... Cezai taahhütname başlıklı belge içeriğinden kira sözleşmesi ve ekinin ... tarafından taşınmaz maliki ...'a vekaleten imzalandığı anlaşılmaktadır. Kira sözleşmesinin ön sahifesinin ön yüzünde atıf yapılan özel şartlar bölümünün 4. maddesi kiracının erken tahliyesi halinde kiralayanın sözleşmenin kalan süresinin bitimine kadar kiracının uğrayacağı kar kaybını peşinen karşılayacağına ilişkin özel bir düzenlemedir. Cezai şart geçerli bir borcun yerine getirilmemesi veya eksik yerine getirilmesi ya da belli bir yerde, belli bir zamanda yerine getirilmemesi durumunda borçlunun ödemesi gereken bir edimdir.

Cezai şartın ceza ve tazminat fonksiyonu bulunmaktadır. Dava dilekçesindeki istem ve sözleşmenin 4. maddesinin yorumu karşısında bu hüküm cezai şart kapsamında değerlendirilemez. Bu nedenle bu bedel davacı kiracının tahliye tarihinden itibaren dava konusu kiralanan ile aynı vasıf ve özelliklerine sahip bir taşınmazı aynı şartlarda kiralayarak elde edeceği kar kaybından fazla olamaz. Bu nedenle mahkemece davacı kiracının tahliye tarihinden itibaren dava konusu kiralanan ile aynı vasıf ve özelliklere sahip bir taşınmazı kiralayarak elde edebileceği kar kaybının uzman bilirkişiler aracılığıyla tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği... " gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiş, bozma üzerine yapılan yargılama sonucunda dava konusu talebin 22.500TL 'lik kısmı yargılama sürecinde ödenerek konusuz kaldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, bakiye 4.500 TL yönünden talebin kısmen kabulü ile, 30/06/2011- 31/12/2018 tarihleri arasındaki kar kaybı bedeli olan 2.572,05 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm bir kısım davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yapılan yargılama neticesinde, mali müşavir bilirkişisinden rapor aldırılmış; hazırlanan 24/01/2019 tarihli bu raporda, davacının ticareti terkinden (30/06/2011) rapor tanzim tarihi itibari ile (31/12/2018) toplam elde edilebilecek karın TUİK tarafından yayımlanan ÜFE oranları ile güncellenmesi ile toplamda 2.572,05 TL olabileceği kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 96. (TBK.112) maddesinde alacaklının, borçludan borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle tazminat isteyebilmesi için, bu yüzden bir zarara uğramış olması gerektiği, düzenlenmiştir. Sözleşmeden kaynaklanan zarar müspet zarar olacağı gibi, menfi zarar da olabilir.

Müspet zarar; Borçlu edayı gereği gibi ve vaktinde yerine getirseydi alacaklının mameleki ne durumda olacak idiyse, bu durumla eylemli durum arasındaki farktır. Diğer bir anlatımla, müspet zarar, sözleşmenin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan zarardır: kuşkusuz kâr mahrumiyetini de içine alır.

Kâr kaybı, kârdan mahrum kalma karşılığı meydana gelen zarardır. Genelde sözleşmeyi kusuruyla fesheden taraftan istenir. Aslında kâr kaybı açısından kârdan yoksun kalan tarafın malvarlığında kusurlu fesihten önce ve sonra bir değişiklik yoktur. Burada kârdan yoksun kalan kusurlu fesih yüzünden mal varlığında ileride meydana gelecek çoğalmadan mahrum kalır. Kâr kaybı zararının müspet zarar kapsamında bulunduğu şüphesizdir.

Kâr kaybı, kârdan mahrum kalma karşılığı meydana gelen zarardır. Genelde sözleşmeyi kusuruyla fesheden taraftan istenir. Aslında kâr kaybı açısından kârdan yoksun kalan tarafın malvarlığında kusurlu fesihten önce ve sonra bir değişiklik yoktur. Burada kârdan yoksun kalan kusurlu fesih yüzünden mal varlığında ileride meydana gelecek çoğalmadan mahrum kalır. Kâr kaybı zararının müspet zarar kapsamında bulunduğu şüphesizdir.

Somut olayda; kar mahrumiyeti bedeli belirlenirken hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının benzer koşullarda kiracı olarak faaliyetini yürütebileceği yeni bir işletmeyi ne kadarlık bir sürede kiralayabileceğine ilişkin bir tespit ve değerlendirme yapılmamıştır. 30/06/2011- 31/12/2018 tarihleri arasında kar mahrumiyeti hesaplanması doğru değildir. Mahkemece konusunda uzman bilirkişi kurulundan, zarar miktarının aynı özelliklere sahip benzer işletmelerin gelir–gider durumlarının vergi dairesi, esnaf odası, ticaret odası ve benzeri resmi kurumlardan araştırılıp, benzer işyerlerinin muhtemel cirosu, kâr oranı, işletme giderlerinin ciroya oranına ilişkin ayrıntılı bilgiler toplandıktan sonra bilirkişi marifeti ile bu veriler ile davacının benzer nitelikteki bir işyerini ne kadar zamanda kiralayabileceği hususunda rapor alınarak, davalıların bu süre kadar kar kaybı ile sorumlu tutulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden, hükmün bu sebeple bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı ...ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün davalılar lehine BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nın geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nın 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 04/12/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.