muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1797, Karar No: 2019/1736, Tarih: 11.03.2019

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 190. Maddesinde, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir."; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun(TMK) 6. maddesinde, "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." şeklinde yer alan hükümlerle, açılmış bir davada ispat yükünün kural olarak davacıya yüklendiği tartışmasızdır.

Somut olaya gelince; yukarıda değinilen olgular, açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, davacı taraf temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı yapıldığını, taşınmazların bilahare...’ye devredilmek üzere davalı ...’in emanetçi olarak kullandığı hususunu kanıtlayamamışlardır. Kaldı ki, 247 ve 248 parsel sayılı taşınmazlar yargılama aşamasında 3.kişi ...’e satış suretiyle temlik edilmiştir.Salt bedeller arasındaki oransızlık tek başına muvazaanın kanıtı değildir.

Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir.

Davalının temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373/1. maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda yazılı nedenlerden dolayı 6100 sayılı HMK’nın 371/1-a maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Sakarya 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’ne, kararın bir örneğinin ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi’ne gönderilmesine, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 11.03.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2025/2148, Karar No: 2025/2869, Tarih: 10.06.2025

**1. Hukuk Dairesi         2025/2148 E.  ,  2025/2869 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/3368 E., 2024/613 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/27 E., 2024/108 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ... Başkanlığına ait Alanya ilçesi, ... Mahallesi 1 parsel sayılı taşınmazın tapuda cinsinin mezarlık olduğunu ancak taşınmazın 11.965,25 m2'lik kısmının imar planında ağaçlandırılacak alan olduğunu, fiilen ise mezarlık olarak kullanıldığını, taşınmazın davaya konu 23.194,75 m2'lik kısmının imar planında park ve günübirlik tesis alanı olduğunu ve fiilen toptancı hal ve akaryakıt servis istasyonu olarak kullanıldığını, hiçbir şekilde mezarlık olarak kullanılmadığını ileri sürerek 1 parsel sayılı taşınmazın 23.194,75 m2'lik kısmının mezarlık olan cinsinin arsa olarak düzeltilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın pasif husumet yokluğundan reddini diğer yandan 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca mezarlık olarak ayrılan alanların mezarlık dışında başka bir amaç için kullanılamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu 1 parsel sayılı taşınmazın kadastro çalışmaları sonucunda ... Bucağı Tüzel Kişiliği adına mezarlık vasfıyla tespit edildiğini, tespite yönelik dava açılması sonucu taşınmazın tespit gibi tesciline karar verildiğini, taşınmazın 11.04.2016 tarihinde tashihen devir sonrası davacı adına tescil edildiğini, 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca mezarlık olarak ayrılan alanların mezarlık dışında başka bir amaç için kullanılamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin 30.06.2022 tarihli ve 2020/80 Esas, 2022/189 Karar sayılı kararıyla; 22.07.2013 tarihli ve 2013/5150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan (18.05.1994 tarihli ve 94/5623 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Tapu Sicili Tüzüğü'nün 81 ve 85.) Tapu Sicili Tüzüğü'nün 72 ve 74. maddelerine göre tapu kütüğündeki kaydın değiştirilmesi ve kütük üzerindeki düzeltmeler, bir başka ifade ile tapuda cins ve vasıf düzeltilmesi işlemlerinin tapu idaresince yapılacağı ve idari bir görev olduğu, böylece dava konusunun idari yargının görev alanına girdiği gerekesiyle 6100 sayılı HMK’nın 114/1-b ve 115. maddesi hükümleri uyarınca davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 26.12.2022 tarihli kararıyla, Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2020/1024 Esas, 2021/2377 Karar sayılı kararı dikkate alınarak işin esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği belirtilip İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında alınan bilirkişi kök ve ek raporu birlikte değerlendirildiğinde davaya konu taşınmazın mezarlık olarak davacı adına tescil edildiği ancak taşınmazın bulunduğu bölgede imar uygulaması yapıldığı, imar uygulamasıyla taşınmazın bir bölümünün mezarlık olarak tespit edildiği, bakiye bölümlerin benzin istasyonu, hal ve boş alan olarak düzenlendiği, davacının mezarlık dışındaki alanların cinsinin arsa olarak düzeltilmesini talep ettiği gerekçesiyle yasal hasım tapu sicil müdürlüğü hakkındaki davanın kabulüne, diğer davalılar hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun tapu kaydında taşınmazın cinsinin düzeltilmesi istemine ilişkin 18.11.2021 tarihli ve 2018/1-605 Esas, 2021/1449 Karar sayılı kararında da işaret edildiği üzere, Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun’un 2. maddesi ve Mezarlık Yerlerinin İnşası Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik'in 8/2. maddesinde mezarlıkların asli gayesi dışında başka hiçbir amaç için kullanılamayacağının düzenlendiği, ayrıca kesinleşen kadastro tespiti uyarınca kamu malı olarak tapu siciline kaydı yapılan taşınmazın özel mülkiyete konu olacak şekilde cins tashihi suretiyle niteliğinin düzeltilmesinin de mümkün olmadığına işaret edildiği, eldeki davada cins değişikliği kararı verilmesi istenen yerin mezarlık vasfında olduğu, kadastro tespitinin bu şekilde yapıldığı, itiraz ve dava süreçlerinin ardından vasfın bu şekilde kesinleşmiş olduğu, mezarlıkların kamu malı mahiyetinde olduğu, illerde belediye, köylerde ise köy tüzel kişilikleri adına tescil edildiği, yasal düzenlemeler gereğince bu yerlerin başka amaç için (yine yasadan kaynaklanan istisnalar hariç) kullanılamayacağı ve kesinleşen kadastro tespiti uyarınca kamu malı olarak tapu siciline kaydı yapılan taşınmazın özel mülkiyete konu olacak şekilde cins tashihi suretiyle niteliğinin düzeltilmesine yasal olarak bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak esas hakkında yeniden hüküm kurulması suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Uyuşmazlık Mahkemesi kararları uyarınca adli yargının görevli olduğunu, davacıya ait 1 parsel sayılı taşınmazın bir kısmının fiilen mezarlık olmadığını ayrıca taşınmazda ... Otogaz satış istasyonu için ruhsata izin verildiğini ancak taşınmazın cinsinin mezarlık olması nedeniyle uygulama imar planında bunun gösterilemediğini, taşınmazın fiilen kullanılan hali ile tapu kaydındaki vasfın uyuşmadığını, bu hususun bilirkişi raporlarıyla da ortaya konulduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, tapuda cins değişikliği istemine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, tapuda cins değişikliği istemine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesi 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında vasfının mezarlık olduğu ancak taşınmazın 23.194,75 m2'lik kısmının fiilen mezarlık olarak kullanılmadığı ileri sürülerek tapudaki cinsinin arsa olarak düzeltilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

Tapu Sicili Tüzüğü'nün 72 ve 74. maddelerine göre tapu kütüğündeki kaydın değiştirilmesi ve kütük üzerindeki düzeltmelerin, bir başka ifade ile tapuda cins ve vasıf düzeltilmesi işlemlerinin tapu idaresince yapılacağı ve idari bir görev olduğu tartışmasızdır.

Hâl böyle olunca, Dairenin yerleşik uygulamaları dikkate alınarak davanın görev yönünden (yargı yolu caiz olmadığı) reddine karar verilmesi gerekirken, Bölge Adliye Mahkemesince işin esasına girilerek davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki, anılan hususun giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, sonucu itibarıyla doğru bulunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek onanması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/4 hükmü gereğidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesince yapılan değerlendirmeye yönelik temyiz itirazlarının değinilen yönlerden kabulü ile sonucu itibarıyla doğru olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek ve DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.06.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/25410, Karar No: 2013/18618, Tarih: 27.11.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2013/25410 E.  ,  2013/18618 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi, nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı, o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için, eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak yada bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir.Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir.Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır. Dolandırıcılık suçunun Kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 90. maddesinin 5. fıkrasına göre; Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.)Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla,kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır

Buna göre,iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan Uluslararası Sözleşmeler, yasalar üstü bir konumdadır ve iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin(AİHS), temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir.İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir.Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken, devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin(AİHS), temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir.İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir.Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken, devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS madde 1'e göre, sözleşmeye taraf devlet,hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altındadır. Madde 2'ye göre, her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Madde 3'e göre, hiç kimse...aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Madde 8'e göre, herkes özel ve aile yaşamına...saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile yaşamına, haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir.Geniş manada tanımlanan aile, anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir. Aile yaşamına saygı hakkı, anne-baba arasındaki ilişki sona ermiş artık birlikte yaşamıyor veya boşanmış olsalar bile, çocukla eşler arasında birlikte yaşama ve kişisel ilişki kurma hakkını da içermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin pek çok kararlarında tanımladığı gibi,bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir. Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Somut olayda; sanığın resmi nikahlı evli iken, vefat eden babasından yetim maaşını alabilmek için 11.04.2006 tarihinde muvazaalı olarak boşandığı, ancak boşandığı eşi ile aynı evde birlikte yaşamaya devam ettiği, SGK'dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdığı iddia edilmiş ise de;

Mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bir kararla boşandıktan sonra, eşlerin bir arada yaşamasını engelleyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 sayılı Kanunun 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı, sanığın eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek,dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa, AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında, bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 27.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/8669, Karar No: 2010/4574, Tarih: 19.04.2010

**4. Hukuk Dairesi         2009/8669 E.  ,  2010/4574 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 08/11/2007 gününde verilen dilekçe ile rücuen tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 12/03/2009 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı ... vasisi ... tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız eylem nedeniyle yaralanan dava dışı görevliye 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Yasa gereğince ödenen nakdi tazminatın, haksız eylem sorumlusu olan davalıdan alınması istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalı vasisi tarafından temyiz olunmuştur.

Dosya içeriğinden, davalı ...'ın kronik psikoz (şizofreni) tanısı ile kısıtlanmasına karar verilerek, kendisine bir vasi atandığı ve davalının dava konusu edilen tazminatı ödeme gücü bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Kural olarak haksız eylem sorumluluğu kusura dayanır. Medeni Yasa'nın 13. maddesi gereğince kusur sorumluluğu için de ayırt etme gücünün varlığı gerekir. Aynı Yasa'nın 15. maddesi gereğince ise; yasada gösterilen ayrık durumların bulunması halinde, ayırt etme gücü bulunmayanlar da haksız eylem nedeniyle başkalarına verdikleri zararlardan sorumlu tutulabilirler. Bu ayrık durumlardan biri de Borçlar Yasası'nın 54/1. maddesinde düzenlenmiş bulunan hak ve adalet gereğine dayanan nesnel (objektif) sorumluluk durumudur.

Borçlar Yasası'nın 54/1. maddesi gereğince yargıç, hakkaniyetin gerektirdiği durumlarda ayırt etme yeteneği olmayan kişiyi, verdiği zararın tümünden veya bir bölümünden sorumlu tutabilir. Bu düzenlemedeki amaç, hak ve adalet düşüncesiyle sorumluluğu, kusur sorumluluğu dışında genişletmek olup ayırt etme yeteneği olmayanın eyleminden hukuki bir sonuç doğmayacağına ilişkin genel kurala aykırı bir durum getirmektir. Burada yargıca geniş bir takdir yetkisi verilmiş olup her olayda zarara uğrayan kimsenin, haksız eylemi işleyen ayırt etme gücü bulunmayandan tazminat isteyip isteyemeyeceği, olayın oluştuğu durum ve koşullara bakılarak belirlenecektir. Bu durum ve koşullar arasında, ayırt etme gücü bulunmayanın ve zarara uğrayanın kusuru, ayırt etme gücü bulunmayanın ödeme gücü ile zarara uğrayanın ekonomik durumunun karşılaştırılması gösterilebilir. Olayın ekonomik bakımdan doğurduğu zarar, zarara uğrayan yönünden hissedilir derecede, buna karşılık zarara yol açan yönünden daha kolaylıkla yüklenilebilir nitelikte ise ayırt etme gücü bulunmayan sorumlunun, zararın tümünü veya bir bölümünü ödemesi adalete uygun olur.

Yargıç, diğer özel durum ve koşulları ayırt etme gücü bulunmayanın ekonomik ve sosyal durumunu, eylemin işleniş biçimini, ayırt etme gücü bulunmayanın eylemi gerçekleştirirken içinde bulunduğu psikolojik durumu incelenmeli ve sorumlu tutulabildiği takdirde bunun kapsamını belirlemelidir.

Yerel mahkemece açıklanan olgular gözetilerek, davalının sorumluluğu yönünden Borçlar Yasası'nın 54/1. maddesinde yer alan düzenleme tartışılıp değerlendirilmeden yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA; bozma nedenine göre öteki temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına 19/04/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.