muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/202, Karar No: 2023/1138, Tarih: 22.11.2023

12. İnanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapılan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve devredilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir. Bu sözleşme, taraflarının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mülkiyetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder. İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşullara uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tekrar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklenmektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde bunun dava yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.

13. Taraflar böyle bir sözleşme ve buna bağlı işlemle genellikle, teminat teşkil etmek ve iade edilmek üzere mal varlığına dâhil bir şey veya hakkı, aynı amacı güden olağan hukuki muamelelerden daha güçlü bir hukuki durum yaratarak, inanılana inançlı olarak kazandırmak için başvururlar. Diğer bir anlatımla, bu işlemle borçlu, alacaklısına malını rehin edecek yani yalnızca sınırlı ayni bir hak tanıyacak yerde, malının mülkiyetini geçirerek rehin hakkından daha güçlü, daha ileri giden bir hak tanır.

14. Sözleşmenin ve buna bağlı temlikin, değinilen bu özellikleri nedeniyle, taşınmazı inanç sözleşmesi ile satan kimsenin artık sadece, ödünç almış olduğu parayı geri vererek taşınmazını kendisine temlik edilmesini istemek yolunda bir alacak hakkı; taşınmazı inanç sözleşmesi ile alan kimsenin ise borcun ödenmesi gününe kadar taşınmazı başkasına satmamak ve borç ödenince de geri vermek yolunda yalnızca bir borcu kalmıştır. Diğer bir bakış açısıyla taşınmazın mülkiyeti inanılana (alacaklıya) geçmiştir. Taşınmazda inanarak satanın (borçlu) mülkiyet hakkı kalmadığı gibi, alıcının bu mülkiyet hakkı üzerinde kurulmuş olan bir rehin hakkından da söz edilemez. İnanç sözleşmeleri, tarafların karşılıklı iradelerine ... bulunduğu için, onlara karşılıklı borç yükleyen ve alacak hakkı veren geçerli sözleşmelerdir (6098 sayılı Kanun, md. 97). Anılan sözleşmelerde, taraflar, sözleşmenin kendilerine yüklediği hak ve borçları belirlerken, inançlı işlemin sona erme sebeplerini; devredilen hakkın inanılan tarafından inanana iade şartlarını, bu arada tabii ki süresini de belirleyebilirler. Bunun dışında, akde aykırı davranışın yaptırımına da sözleşmelerinde yer verebilirler. Buna dair akit hükümleri de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 26 ve 27 nci (818 sayılı Kanun md. 19 ve 20 ) maddelerine aykırılık teşkil etmediği sürece geçerli sayılır.

15. Ancak, Türk hukukunda taşınmazlara ilişkin tasarruf işlemleri tapu müdürlüklerinde resmî şekilde yapılabilmektedir. Bu nedenle taşınmaz mülkiyetinin nakli tapuda inançlı temlik yoluyla yapılamamaktadır. Bu durum da taşınmazların inançlı devrinin muvazaa ile karıştırılmasına neden olmakta ve pek çok sakıncayı beraberinde getirmektedir. Hak sahipleri, taşınmazı inançlı olarak devretmek istemelerine rağmen tapu müdürlüklerinin bu işlemi yapamaması nedeniyle taraflar tapuda işlemi genellikle satış sözleşmesi şeklinde yapmakta, gerçek iradelerini yansıtan ve gizli işlem olarak gözüken inanç sözleşmesi ise şekil şartını taşımadığından taşınmazların inanç sözleşmesiyle devri mümkün olmamaktadır.

16. Bu nedenle taşınmaz mallar ya da şekle bağlı akitlerde, inanç sözleşmelerinin ne gibi hukuki sonuç doğuracağı ve sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleşmesi hâlinde, taşınmaz mülkiyetinin naklinin sebebini oluşturup oluşturmayacağı önem taşımakta olup, 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında eski hukuka göre mümkün ve geçerli olan muvazaa ve nam-ı müstear iddialarının, Medeni Kanun’un yürürlüğünden sonra taşınmaz mallar hakkında dinlenip dinlenemeyeceği tartışılmıştır.

17. Anılan kararda; çeşitli sebep ve amaçlarla bir taşınmaz kaydına gerçek malik yerine başka bir nam ve bir sözleşmede akitlerden biri yerine üçüncü bir şahsın gösterilmesinin mümkün olduğu, bu gibi hâllerde vekilin kendi namına ve müvekkili hesabına yaptığı tasarruflarda olduğu gibi hukuki bir durum veya herhangi bir maksatla üçüncü şahıslardan gerçeği gizleme gayesi güdülebileceği, “kötüniyetli ve haksız gizlemeler” dışında, belirtilen olasılıklara göre açılacak bir davanın, gerçekten, ya mevcut bir hakka dayanarak bir el değiştirme veya bir hakkın korunması niteliğini taşıyacağı; bu durumun da, temsil ve vekâlet ilişkisinde, mülkiyette halefiyet esası olarak kabul edilmiş bir husus olup, halefiyeti düzeltme amacıyla öncelikle mülkiyetin vekile aidiyeti düşünülse bile, temsil hükümlerine aykırı olduğundan bunun korunması ve devamına hükmolunamayacağı, zira Borçlar Kanunu’nun “müvekkil vekiline karşı muhtelif borçlarını ifa edince vekilin kendi namına ve müvekkili hesabına üçüncü şahıstaki alacağı müvekkilin olur” hükmünün bu düşünceyi doğruladığı, öte yandan gerek taşınır, gerek taşınmaz mallara ilişkin olsun nam-ı müstear hadiselerinde, meselenin bir istihkak ve mülkiyet davası niteliğini geçemeyeceğinden, ne resmî senet, ne de şekil meselesinin bahse konu olamayacağı, meselenin akitte ve isimde muvazaayı kapsamına alan Borçlar Kanunu’nun 18 inci maddesi kapsamında düşünülmesinin kanunun amacına ... düşeceğine, değinildikten sonra sonuçta, nam-ı müstear davalarının dinlenebilir ve yazılı delil ile ispatının mümkün olduğuna hükmolunmuştur.

18. İçtihadı birleştirme kararlarının konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile yol gösterici ve sonuçlarıyla bağlayıcı bulunduğu tartışmasızdır. Belirtilen İçtihadı Birleştirme Kararında da değinildiği üzere; inanç sözleşmeleri bir yandan mülkiyeti nakil borcu doğurması bakımından tarafları bağlayıcı, diğer yandan, mülkiyetin naklinin sebebini teşkil etmesi açısından tasarruf işlemlerini bünyesinde barındıran sözleşmelerdir. Bu durumda koşulların oluşması hâlinde taşınmaz mülkiyetini nakil özelliğini taşıdığı kabul edilmelidir.

19. İnançlı işlem, muvazaadan ayrı bir kavramdır ancak muvazaalı işlem ile birlikte yapılabilir. Yine inançlı işlem konusu taşınmazın muvazaalı devredildiği iddiasıyla da tapu iptali ve tescil davası açılabileceği gibi inançlı işlemden kaynaklı istek yanında başka isteklerin de dava konusu edilmesi mümkündür.

20. Eldeki davada, davacı taraf dava dışı ...ile yapılan inanç sözleşmesi gereğince taşınmazın bu kişiye satış suretiyle temlik edildiğini, adı geçen kişinin de inanç sözleşmesine aykırı ve muvazaalı olarak taşınmazı davalıya satış suretiyle temlik ettiğini ileri sürerek kayıt maliki olan davalıya karşı tapu iptali ve tescil davası açmıştır. Davacı ...’in maliki olduğu dava konusu 11 no.lu bağımsız bölümü 27.08.2010 tarihinde dava dışı ...’na, ...'nun da 24.12.2013 tarihinde davalı ...’a satış suretiyle temlik ettiği dosya kapsamından kayden sabittir. Bu durumda gelinen aşama itibari ile muvazaa davasının kimlere karşı açılabileceği ve davalılar arasındaki ilişkinin niteliği üzerinde durularak konunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

21. Bir davada davacı ... davalı olmak üzere daima iki taraf bulunur. Davada taraf olarak gösterilen bu kişilerin gerçekten o dava ile ilgili olup olmadığı ise taraf sıfatı ile ilgilidir. Sıfat, dava konusu subjektif hak olan dava hakkı ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davayı takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka yöneliktir. Bir subjektif hakkı dava etme yetkisi kural olarak o hakkın sahibine ait olduğundan davacı sıfatı (aktif husumet), yani davacı olma yetkisi de o hakkın sahibine ait olacaktır. Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek kişi ise, o hakka uymakla borçlu olan kişiye (davalı sıfatı, pasif husumet) ait olacaktır ( Baki, Kuru: Medeni Usul El Kitabı, Ankara 2020, C.I, s. 332). Mahkemenin de taraflar arasındaki dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için bu kişilerin o davada gerçekten davacı ... davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ... davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir olgudur. Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 27.01.2016 tarihli ve 2014/13-684 Esas, 2016/106 Karar; 30.11.2021 tarihli ve 2018/(20)8-343 Esas, 2021/1515 Karar sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

22. Bazen bir davanın bir ya da her iki tarafında, birden fazla kişi bulunabilir. Bir tarafta bulunan birden fazla kişiye “dava arkadaşları”, bunlar arasındaki ilişkiye de “dava arkadaşlığı” denir (Kuru, s.936).

22. Bazen bir davanın bir ya da her iki tarafında, birden fazla kişi bulunabilir. Bir tarafta bulunan birden fazla kişiye “dava arkadaşları”, bunlar arasındaki ilişkiye de “dava arkadaşlığı” denir (Kuru, s.936).

23. Dava arkadaşlığı, “mecburi dava arkadaşlığı” ve “ihtiyari dava arkadaşlığı” olarak ikiye ayrılırken, hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı ise; “maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı” ve “şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığı” olarak ikiye ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesinin zorunlu olduğu hâllerde söz konusu iken; şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu durumlarda oluşur. Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usuli işlemler birbirinden bağımsızdır. Dava arkadaşlığının hangi hâllerde zorunlu (mecburi) olduğu hususu ise tamamen maddi hukuka göre belirlenecektir.

24. Dava, bütün mecburi dava arkadaşlarına karşı değil de bunlardan birine veya bir kaçına karşı açılmış ise, davalı durumundaki kişinin veya kişilerin, bu davada yalnız başına davalı sıfatı yoktur; davalı sıfatı mecburi dava arkadaşlarının tümüne aittir. Ancak bu hâlde, dava sıfat yokluğundan hemen reddedilmez. Mahkemenin, davayı diğer mecburi dava arkadaşlarına da teşmil etmesi için davacıya kesin süre vermesi, davacı bu süre içinde davayı diğer mecburi dava arkadaşlarına da teşmil ederse, davaya devam etmesi gerekir (Kuru, s. 947).

25. Bilindiği üzere tapu iptali ve tescil davaları kural olarak tapu sicilinde adına tescil işlemi gerçekleştirilmiş kişi ya da kişiler aleyhine açılır. Bu husus tapunun iptaline karar verilmesi hâlinde kararın infazının temini bakımından zorunlu olup, duruma göre ilgili köy, belediye veya orman yönetimi ya da Hazineye husumet yöneltilmesi de gerekebilir. Yine kayıt malikinin ölmesi durumunda husumetin mirasçılarına yöneltilmesi gerekir. Hasmın doğru belirlenebilmesi için her somut olayın özelinde inceleme yapılması gerekmektedir.

26. Muvazaa davalarında mahkemelerin görev ve yetkisi, taraf ve dava ehliyeti gibi konular genel usul hükümlerine tabidir. Muvazaanın tespiti sözleşmeyi yapan kişilerin gerçek iradelerinin belirlenmesine dayandığından sadece kayıt malikinin değil, sözleşmenin tüm taraflarının (devreden borçlu ile devralıp şeklen kayden görünen malik) davalı olarak gösterilmesi gerekmektedir. Çünkü, muvazaalı sözleşmeyi yapanlar, üçüncü kişiler aleyhine el birliği içerisinde bir haksızlık yaparak onları zarara uğratmışlardır. Bu nedenle, üçüncü kişilerin açtıkları muvazaa davalarında, muvazaalı sözleşmeye iştirak eden tüm tarafların hasım gösterilmesinde, olayın daha iyi aydınlatılması ve ispat bakımından fayda vardır. Ayrıca, hukuki işlemin taraflarının tümü yönünden muvazaa olgusunun kanıtlanması gerekir. Muvazaalı temlik edilen mal veya taşınmaz birçok defa el değiştirmiş ise somut olayın niteliğine göre kötüniyet zincirinin tespiti, araya iyiniyetli kişilerin girmesi suretiyle bu zincirin kopup davacı ile son malik arasında mülkiyet yönünden hukuki irtibatın kesilip kesilmediğinin, ara malik ile yapılan sözleşmenin de muvazaalı olup olmadığının tespiti bakımından, son kayıt maliki yanında diğer ara maliklerin tümünün davalı gösterilmesinde de fayda, hatta zorunluluk vardır (Özkaya, 234). Bu zorunluluk talebin özünden doğan şekli biçimsel zorunluluktur. Davalılar davaya konu edilen hukuki ilişki nedeniyle şekli bakımdan mecburi dava arkadaşı olup, elbette bütün davalılar hakkında aynı şekilde tek bir karar verme zorunluluğu yoktur. Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli ve 2019/(17)4-854 Esas, 2022/200 Karar sayılı kararında da benimsenmiştir.

27. Yine somut olayda olduğu gibi, inançlı işlem konusu olduğu iddia edilen mal, üçüncü kişiye devredilmişse, davanın kayıt maliki yanında inanılana da yöneltilmesi gerekmektedir. Zira inançlı işlem konusu malın muvazaalı olarak devredildiği iddiası nedeniyle son kayıt maliki aleyhine (eldeki davada ikinci el) açılan davanın dinlenebilmesi için öncelikle davacı ile ilk el arasındaki temlikin inanç sözleşmesine dayalı olduğunun kanıtlanması gerekmektedir. Öncelikle inanç ilişkisinin ispatı gerektiğinden davanın, inanılana da yöneltilmesi veya ayrı bir dava açması, açtığı takdirde dava dosyasının birleştirilmesi gerekmektedir.

28. Yukarıda açıklanan nedenlerle, ilk el durumundaki ...’nun davada yer almasının sağlanması, ondan sonra yukarıda açıklanan ilkeler uyarınca davacı ile ...arasındaki temlikin inançlı olup olmadığının açıklığa kavuşturulması, davacı tarafından ...’a yapılan temlikin inançlı olduğunun saptanması durumunda, son kayıt maliki davalı ...’nın 4721 sayılı TMK'nın 1023 üncü maddesi koruyuculuğundan yararlanıp yararlanamayacağının değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

28. Yukarıda açıklanan nedenlerle, ilk el durumundaki ...’nun davada yer almasının sağlanması, ondan sonra yukarıda açıklanan ilkeler uyarınca davacı ile ...arasındaki temlikin inançlı olup olmadığının açıklığa kavuşturulması, davacı tarafından ...’a yapılan temlikin inançlı olduğunun saptanması durumunda, son kayıt maliki davalı ...’nın 4721 sayılı TMK'nın 1023 üncü maddesi koruyuculuğundan yararlanıp yararlanamayacağının değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

29. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; tapu iptali ve tescil davalarının kural olarak son kayıt malikine açılması gerektiği, davacının bu davada inançlı işlemin varlığını ve davalının taşınmaz ediniminin iyiniyetli olmadığını bilebilecek durumda olduğunu ispatlayarak tapunun iptal edilmesini sağlayabileceği, ispat yükü kurallarına göre önceki malik ...'un davada yer almasınının zorunlu olmadığı gibi gerek maddi hukuk kuralları gerekse mecburi dava arkadaşlığına ilişkin usul kurallarının da bunu gerekli ve zorunlu kılmadığından direnme kararının ... olduğu görüşü ileri sürülmüş ise de, bu görüş yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.

30. Hâl böyle olunca İlk Derece Mahkemesince önceki kararda direnilmesi doğru olmadığından, hükmün Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı ... fer'î müdahil vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun’un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.11.2023 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

"K A R Ş I O Y"

Dava arkadaşlığı birlikte dava açılmasının bir çeşidi olup subjektif dava birleşmesi niteliğindedir. Subjektif dava birleşmesi sayılan dava arkadaşlığında davacı veya davalı tarafta birden fazla kişi bulunmakta bu durum dava arkadaşlığı olarak adlandırılmaktadır.

Dava arkadaşlığı ihtiyari dava arkadaşlığı ve mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılır. Mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuk kurallarının usul hukukuna yansıması niteliğinde olup asıl kaynağını maddi hukuk kuralları oluşturur. Bir hakkın birlikte kullanılması zorunlu ise davacılar arasında, bir hakkın birden fazla kişiye karşı ileri sürülmesi zorunlu ise davalılar arasında mecburi dava arkadaşlığı vardır.

Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 59/1 inci maddede düzenlenmiş olup, maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır.

Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 59/1 inci maddede düzenlenmiş olup, maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır.

Mecburi dava arkadaşlığından söz edebilmek için birlikte dava açılmasını zorunlu kılan bir hükmün varlığı gerekir. Örneğin el birliği mülkiyetinde el birliğiyle malik olanların birlikte dava açması veya tüm el birliği maliklerine birlikte dava açılması hâli mecburi dava arkadaşlığıdır. Buradaki mecburi dava arkadaşlığının asıl nedeni maddi hukuk kurallarının hakkın özündeki bütünlük nedeniyle dava arkadaşlarını birlikte hareket etmekle yükümlü tutmuş olmasıdır.

Maddi hukukun maddi içerikli kurallarında bu şekilde hakkın özünde bütünlük içeren bir hüküm bulunmadığı hâlde, maddi hukukun şekli içerikli kuralları nedeniyle (Örnek: TMK 713/3 üncü madde) birlikte dava açılmasını gerekiyor ise o takdirde şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığı söz konusu olacaktır.

Davanın birden fazla kişiye karşı birlikte açılması gereken hâllerde davada taraf olarak yer almayan kimselerin davaya dâhil edilmesi gerekir. Bu durumda hâkim bu kişilerin davaya dâhil edilmesi için davacı tarafa süre verebilecek ve bu kişilerin davaya dâhil edilmemesi hâlinde taraf teşkili sağlanmamış olacaktır.

Mecburi dava arkadaşlığı taraf sıfatıyla da ilgili olduğundan, taraf sıfatı (husumet) üzerinde de durulmalıdır. Taraf sıfatı maddi hukuktan kaynaklanan, uyuşmazlığa konu hakkın sahibi ve yükümlüsünün kim olduğuyla ilgili bir kavramdır. Bir hakkın alacaklısı ve borçlusu maddi hukuka göre belirlenecek ise de bu hak bir davaya konu edildiğinde hakkın alacaklısı davacı, hakkın borçlusu yani yükümlüsü ise davalı durumunda olacaktır.

Dava açan kişi bu hakkın alacaklısı olmadığı hâlde dava açmış ise davacı sıfatının yokluğu, hakkın borçlusu yani yükümlüsü olmayan kişiye dava açılmış ise davalı sıfatının yokluğu söz konusudur. Davacı sıfatının yokluğu aktif husumet yokluğu, davalı sıfatının yokluğu ise pasif husumet yokluğu olarak da adlandırılır. Davalının taraf sıfatı bulunmadığı bir itiraz olarak anlaşılmış ise artık davanın esası için delillerin toplanmasına gerek olmayacağından doğrudan husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekecektir.

İleri sürülen hak, birlikte hareket etmek zorunda olan bir topluluğa ait ise bu toplulukta yer alan kimselerin tamamı taraf sıfatına sahip olacak ve husumetin de tamamına yöneltilmesi gerekecektir. Bu durumda davalılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmakta ise de ileri sürülen hakkın birlikte hareket etmek zorunda olan topluluğa ait olmadığı durumlarda mecburi dava arkadaşlığı bulunduğundan söz edilemeyeceğinden diğer kişilerin davaya dâhil edilmesi zorunluluğundan da söz edilemez.

İleri sürülen hak, birlikte hareket etmek zorunda olan bir topluluğa ait ise bu toplulukta yer alan kimselerin tamamı taraf sıfatına sahip olacak ve husumetin de tamamına yöneltilmesi gerekecektir. Bu durumda davalılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmakta ise de ileri sürülen hakkın birlikte hareket etmek zorunda olan topluluğa ait olmadığı durumlarda mecburi dava arkadaşlığı bulunduğundan söz edilemeyeceğinden diğer kişilerin davaya dâhil edilmesi zorunluluğundan da söz edilemez.

Tapu iptali ve tescil davalarında davalı sıfatı tapu kaydında taşınmazda malik görünen yani hakkın sahibi görünen kişiye ait olup öncesinde taşınmazı devretmek suretiyle malik olmaktan kayden malik olmaktan çıkmış bulunan ara maliklerin davaya dâhil edilmesi gerekmemektedir. Zira ara malikler ile son malik arasında hakkın sahibi olmak konusunda bir ortaklık bulunmadığı gibi, taşınmazı devretmekle hakın sahibi olmaktan çıkan kimsenin taraf sıfatı da ortadan kalkmaktadır.

Ara maliklerin davaya dâhil edilmesi gerekip gerekmediğini ispat yükü kurallarıyla da değerlendirmek gerekir. Davacı açtığı davada taşınmazı devreden önceki malike karşı ileri sürebileceği bir hakkın varlığını (irade bozukluğu, inançlı işlem, muris muvazaası vb.) kayıt maliki olan davalıya karşı da ileri sürüp ispatlayabilecek bunun yanında son kayıt malikinin iyiniyetli olmaksızın bu taşınmazı edindiğini de ispatlamak durumunda olacaktır.

Taşınmazı devreden ara malikin son kayıt maliki aleyhine açılan davada taraf olarak yer alması davacı veya davalı bakımından bir avantaj veya dezavantaj da sağlamayacaktır. Zira ara malik davada yer alsa ve gerek ikrar nitelikli beyanda bulunma gerekse yeminden kaçınma suretiyle davacı lehine deliller ortaya çıksa bile davacı diğer davalı yönünden bu delillerden yararanamayacak ve bu davalıya karşı aynı iddiaları ispat yükü altında olacaktır. Zira davacının asıl ispat yükü altında olduğu kişi tapuda hakkın sahibi olarak gözüken son kayıt maliki olup ara malikin savunma biçiminden ortaya çıkan delillerle bu ispat yükünün son kayıt malikine karşı da yerine getirilmiş sayılması mümkün değildir.

Davacı son kayıt malikine karşı ispat yükü altında olduğuna göre ara malikin davada yer almasını yargılama usulü bakımından bir yarar getirmeyeceği de açıktır. Yargılama usulü bakımından gerekmediği hâlde davacının ara maliki davaya dâhil etmeye zorlanması davanın reddine karar verilmesi hâlinde kendisine fazladan yargılama gideri külfeti de yükleyecektir. Özellikle ret sebebinin farklı olması hâlinde ayrı vekâlet ücreti verilebilecek olması bu külfeti daha da ağırlaştıracaktır.