muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/30822, Karar No: 2019/3133, Tarih: 11.02.2019

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, yasal süresi içinde taraf vekilleri temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bendlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Gerekçe ile hüküm fıkrası arasında çelişki olması 10.04.1992 gün ve ... Esas, 1992/4 karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına aykırı olup, salt bu aykırılık bozma sebebidir.

Karar tarihinde yürürlükte olan 6100 sayılı HMK. 298/2. maddesinde tefhim edilen hüküm özeti (kısa karar) ile gerekçeli kararın çelişkili olamayacağı yukarıda belirtilen YİBK’na uygun bir biçimde yeniden düzenlenmiştir.

6100 sayılı HMK’nun 298/2. maddesine göre “Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.”

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece kararın gerekçe kısmında davacının hizmet süresinin 01.06.2011-05.05.2012 tarihleri arası olarak kabul edildiğinin belirtilmesine karşın, hükme esas alınan 27.04.2015 tarihli ek bilirkişi raporunda davacının 11.04.2011-05.05.2012 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilerek hesaplama yapılmış ve bu hesaba göre hüküm kurularak gerekçe-hüküm çelişkisi yaratılmıştır. Gerekçe ile hüküm arasındaki çelişki yukarıda belirtilen YİBK. ve HMK’nun 298/2. maddesine aykırıdır.

3-Mahkemece, sunulan ücret bordrolarının davacı imzasını taşıyor olması, imzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ve asgari geçim indirimi ücretlerinin tahakkuklarının bulunması, banka kayıtlarının bordrolarla uyumlu olması gerekçesiyle fazla çalışma ücreti ve asgari geçim indirimi alacakları reddedilmiştir.

Yargılama sırasında davacı vekili ücret bordrolarındaki bir kısım imzaların davacıya ait olmadığını iddia etmiştir.

Mahkemece yapılacak iş, davacıdan imzalı bordrolardaki hangi imzaların kendisine ait olmadığını iddia ediyorsa bunları açıklaması istenerek, sonrasında buna göre imza incelemesi yapılıp yapılmayacağını değerlendirmek ve fazla çalışma ücreti ile asgari geçim indirimi alacakları yönünden yeniden yapılacak bu değerlendirmeye göre bir sonuca gitmektir.

Yukarıdaki eksiklikler giderilmeden, eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi hatalıdır.

4-Dosya kapsamına göre iş akdinin fesih tarihi ve işverenin temerrüt tarihinin 2012 yılı olmasına karşın, hükümde faiz başlangıç tarihlerinin 2012 yerine 2015 şeklinde yazılması da hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 11/02/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13991, Karar No: 2015/29839, Tarih: 12.10.2015

**15. Ceza Dairesi         2015/13991 E.  ,  2015/29839 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.

Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılan hilenin şekli, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Katılan ...’yi arayan adını ... ve İstihbarat Şefi olduğunu söyleyen kimliği tespit edilemeyen şahsın Diyarbakır'dan para çekilerek terör örgütüne aktarıldığını, Diyarbakır'a sanık olarak gitmek istememesi halinde hangi bankada ne kadar parasının bulunduğunu söylemesi gerektiğini bildirdiği, katılanın telefondaki şahsa hesaplarını söylediği, şahsın ... Bankasına gidip para çekmesini katılandan istediği, telefonlarını kapatmama talimatı verdikleri, katılanın ... Bankası Küçükesat Şubesi’nden 57.000 TL para çektiği ve tekrar evine döndüğü, telefondaki şahsın bir görevli göndereceklerini ve parayı görevliye teslim etmesini istediği, 2-3 dakika sonra sanığın katılanın ikametine geldiği ve katılanın poşet içerisine hazırlamış olduğu parayı sanığa verdiği, telefondaki şahsın katılana başka bankalarda bulunan hesaplarını söylemediği takdirde aleyhine kötü sonuçlar olacağını söylemesi üzerine, ... ve ...'ta hesabının bulunduğunu söylediğini, ...'a gidip 20.000 TL para çektiği, oradan ...'a gidip 20.000 Dolar para çektiği, telefondaki şahsın katılanı evine yönlendirdiği, evine gittiğinde yine bir görevlinin gelerek paraları alacağını söylediği, başka bir kimliği belirlenemeyen şahsın paraları alıp gittiği, bu sırada telefondaki şahsın Yapı Kredi Bankasındaki dolarını da vermesi gerektiğini söylemesi üzerine katılanın bir yolunu bularak avukatını arayarak durumdan haberdar ettiği ve dolandırıldığını anladığı,

Katılanı ev telefonundan arayan kimliği tespit edilemeyen şahsın kendisini Başkomiser olarak tanıtarak hesabından ...'ya para aktarımı yapıldığını, aktaran çeteyi yakalamak için hesabından para çekerek başka bankaya yatırması gerektiğinin söylenmesi üzerine katılanın ... bankası şubesinden 45.700,00 TL para çekerek eve geldiği ve telefondaki şahsın katılana iki komiser göndereceklerini ve birlikte bankaya gideceklerini söylediği, kısa süre sonra sanığın katılanın evine geldiği ve parayı alarak uzaklaştıktan sonra katılanın dolandırıldığını anladığı olayda; dolandırıcılık suçlarının oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 12/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/603, Karar No: 2011/2595, Tarih: 14.11.2011

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2011/603 E.  ,  2011/2595 K.**

**"İçtihat Metni"**

Irza geçme ve reşit olmayan kimseyi rızasıyla kaçırıp alıkoyma suçlarından sanıklar ..., ... ve ...'nın yapılan yargılamaları sonunda; tüm sanıkların reşit olmayan kimseyi rızasıyla kaçırıp alıkoyma suçlarından beraatine, diğer suçun da reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsi münasebette bulunma suçunu oluşturduğunun kabulü ile sanıklar ... ve ...'nın ırza geçme suçundan beraatine, diğer sanık ...'ın da mahkûmiyetine dair Denizli 2. Ağır Ceza Mahkemesinden bozma üzerine verilen 18.11.2005 gün ve 2005/150 Esas, 2005/407 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık ... müdafii ve katılan vekili tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Oluşa uygun kabule göre reşit olmayan kimseyi rızaen kaçırıp alıkoyma ve reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsi münasebette bulunma suçlarının tâbi olduğu kanun maddelerinde öngörülen cezaların miktarı itibariyle, 765 sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde belirlenen 7 yıl 6 aylık asli ve ilave zamanaşımına tâbi oldukları, suç tarihi olan 01.12.2001 ile inceleme günü arasında bu sürenin gerçekleştiği anlaşıldığından, 5237 sayılı TCK.nun 7/2. maddesi ile 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilmek suretiyle hükümlerin CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden sanıklar hakkında açılan kamu davalarının aynı Kanunun 322 ve 5271 sayılı CMK.nun 223/8. maddeleri uyarınca zamanaşımı sebebiyle DÜŞMESİNE, 14.11.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/56, Karar No: 2022/5, Tarih: 12.01.2022

**Ceza Genel Kurulu         2021/56 E.  ,  2022/5 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Dairesi : 6. Ceza Dairesi

Sanık ...'un suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçundan TCK'nın 165/1, 43/1, 62, 52/2, 53 ve 58. maddeleri uyarınca 1 yıl 15 gün hapis ve 4160 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ilişkin ... 3. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 21.09.2017 tarihli ve 730-522 sayılı hükmün, sanık müdafisi tarafından istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesince 11.05.2018 tarih ve 1020-898 sayı ile, ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararının kaldırılmasına, sanığın atılı suçtan beraati ile vekalet ücreti yönünden hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 13. Ceza Dairesince 05.10.2020 tarih ve 7081-8522 sayı ile; temyiz dilekçesinin sebep içermediği gerekçesiyle katılan vekilinin temyiz talebinin reddine karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 04.11.2020 tarih ve 90481 sayı ile;

"...Katılan vekilinin temyiz dilekçesinde, 'Sanık ... hakkında Yerel Mahkemece suç eşyasının satın alınması ve kabul edilmesi suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün kaldırılarak beraat kararı verilmesi usule, yasaya ve fiili duruma aykırılık teşkil etmektedir. ... bu suçun şartları gerçekleşmiş olduğundan ve bu durum dosya kapsamındaki delillerden anlaşıldığından bölge adliye mahkemesince verilen beraat kararı hukukilikten uzaktır...' şeklinde açıklamalara yer verdiği,

Katılan vekilinin, temyiz talebinin, mevcut deliller karşısında Bölge Adliye Mahkemesi tarafından beraat sonucuna nasıl ulaşıldığı yönündeki gerekçeyi de içerdiğinin anlaşılması karşısında, ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinin uyguladığı maddi ceza normlarının hukuka uygun olmasının, maddi olayın doğru ve eksiksiz bir şekilde tespit edilerek bu tespite uygun olan maddi hukuk normlarının uygulanmasına bağlı olduğu, buna göre hükmün hukuki yönüne ilişkin olan ve hükme etki eden maddi olay değerlendirmesindeki hukuka aykırılıkların da temyiz kanun yolunda incelenebileceği hususları ile 5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinin Hükümet Tasarısı'ndaki Gerekçesinde belirtildiği üzere, delillerin yanlış değerlendirilmesi, kuralların yorumunu ve eylemin gerçek niteliğinin saptanmasını etkilediğinde hukuka aykırılık hâlinin oluşacağı ve bu kapsamda katılan vekilinin maddi hukuka aykırılık iddiası taşıyan dilekçesinin temyiz incelemesi için yeterli sebep içerdiği dikkate alınarak,

Yargıtay 13. Ceza Dairesince, fiilin suç oluşturup oluşturmadığı, fiilin hangi suçu oluşturduğu, eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulup kurulmadığı, hükmün doğru tesis edilip edilmediği, gerekçenin dosya kapsamına uygun olup olmadığı, ulaşılan sonucun akla, mantığa, genel hayat tecrübelerine ve bilimsel görüşlere aykırılık taşıyıp taşımadığı, dosyaya yansıyan ve hükme etki edebilecek delillerin mantıksal ve hukuksal bütünlük içinde değerlendirilerek karar yerinde tartılışıp tartışılmadığı, bu bağlamda maddi sorunun isabetli bir şekilde belirlenip belirlenmediği gibi dosyaya yansıyan tüm maddi hukuka aykırılıklar ile temyiz dilekçesinde muhakeme hukukuna aykırılık iddiasında bulunulmadığından usul hükümlerine uygunluk bakımından da 5271 sayılı CMK'nın 289. maddesinde yazılı bulunan hukuka kesin aykırılık hâllerinin mevcut olup olmadığı yönlerinden temyiz incelemesi yapılması gerekmektedir." düşüncesiyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

23.07.2016 tarihli ve 29779-2 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Kanun'la 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'na eklenen Geçici 15. maddenin 12. fıkrasına dayanılarak, 05.11.2020 tarihli ve 31295 sayılı Resmî Gazete'de yayımı tarihinden 10 gün sonra yürürlüğe giren Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 03.11.2020 tarihli ve 245 sayılı kararı ile Yargıtay 13. Ceza Dairesinin 01.12.2020 tarihinden geçerli olmak üzere kapatılmasına ve arşivinde bulunan tüm işlerin Yargıtay 6. Ceza Dairesine devrine karar verilmesi nedeniyle CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 6. Ceza Dairesince, 01.02.2021 tarih ve 3836-1311 sayı ile itirazın yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; temyiz denetiminin ne şekilde yapılacağının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya içeriğinden;

Kuyucak Cumhuriyet Başsavcılığınca 21.06.2012 tarihli ve 288-117 sayılı iddianame ile sanık ...’un suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçundan cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı,

Yerel Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, atılı suçtan sanığın mahkûmiyetine karar verildiği,

Hükmün, sanık müdafisi tarafından istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararının kaldırılarak sanığın atılı suçtan beraatine karar verildiği,

Bu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edildiği,

Yerel Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, atılı suçtan sanığın mahkûmiyetine karar verildiği,

Hükmün, sanık müdafisi tarafından istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararının kaldırılarak sanığın atılı suçtan beraatine karar verildiği,

Bu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edildiği,

Katılan vekilinin temyiz dilekçesinde; “Sanık ... hakkında Yerel Mahkemece suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün kaldırılarak beraat hükmü kurulması usul, yasa ve fiili duruma aykırılık teşkil etmektedir. ... bu suçun şartları gerçekleşmiş olduğundan ve bu husus dosya kapsamındaki delillerden anlaşıldığından, verilen beraat kararı hukukilikten uzak iken bu kararı usul ve yasaya uygun bulan Sayın Başkanlığınızın kararını da usul ve yasaya aykırı hâle getirmektedir.” gerekçesi ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin 11.05.2018 tarihli ve 1020-898 sayılı kararının, bozulmasına karar verilmesi talebinde bulunduğu,

Dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 13. Ceza Dairesince; katılan vekilinin sebep içermeyen temyiz isteminin reddine karar verildiği,

Anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık konusunda isabetli bir çözüme ulaşılabilmesi bakımından temyiz başvuru usulü ve başvuru üzerine yapılacak işlemlerin ayrıntılı bir şekilde irdelenmesi gerekmektedir.

1412 sayılı CMUK’nın “Temyiz istidası ve ihtiva edeceği noktalar” başlığını taşıyan 313. maddesi;

“Temyiz eden taraf hükmün hangi cihetine itiraz ve neden dolayı bozulmasını talep etmekte olduğunu temyiz istidasında veya beyanında veyahut layihasında gösterir.

Temyiz için istinad edilen sebeplerde muhakeme usulüne müteallik hukuki bir kaideye mi yoksa kanuni diğer hükümlere mi, muhalefet etmiş olmasından dolayı itiraz olunduğu gösterilir.

Birinci hâlde kanuna muhalif olan vak’alar izah olunur.”,

5271 sayılı CMK’nın “Temyiz başvurusunun içeriği” başlığını taşıyan 294. maddesi ise;

“1- Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır.

2- Temyiz sebebi, ancak hükmün hukukî yönüne ilişkin olabilir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

İstinaf mahkemelerinin Türk yargı sistemine dahil olmasıyla kanun yolu yargılamasında yeni bir anlayışı benimseyen kanun koyucu, istinaf başvurusunda Cumhuriyet savcısı dışındaki diğer kişiler bakımından sebep gösterme zorunluluğu öngörmezken, temyiz kanun yolunda, mülga 1412 sayılı CMUK’dan farklı şekilde, re’sen temyiz tercihinden vazgeçerek, temyiz davasını açan ve sınırlayan temyiz dilekçesinde temyiz edenin, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini, temyiz sebeplerini göstermek zorunda olduğunu ve temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren ek bir dilekçe vermesini öngörmüştür.

Gerekçeli temyiz dilekçesi, (ek dilekçe, temyiz layihası) temyiz nedenlerinin gösterildiği dilekçedir. Temyiz dilekçesinde ya da daha sonradan verilen ek temyiz dilekçesinde temyiz denetiminin kapsamının belirlenmesi bakımından hangi hukuka aykırılıklara dayanıldığının anlaşılır bir şekilde gösterilmesi gerekir. 5271 sayılı CMK'nın 298. maddesi uyarınca temyiz dilekçesinin, örneğin; "Hükmü temyiz ediyorum.", , "Resen dikkate alınacak nedenlerle temyiz ediyorum", "Hükmün bozulmasını istiyorum", “Hüküm usul ve kanuna aykırıdır.” şeklindeki dilekçelerde olduğu gibi herhangi bir temyiz sebebi içermemesi durumunda tıpkı başvurunun süresi içinde yapılmaması, hükmün temyiz edilemez olması ya da temyiz edenin buna hakkının bulunmaması hâllerinde olduğu üzere usulüne uygun açılmış bir temyiz davasından bahsedilemeyeceğinden temyiz isteminin reddi gerekir.

1412 sayılı CMUK’nın “Temyiz sebebi” başlığını taşıyan 307. maddesi; “Temyiz ancak hükmün kanuna muhalif olması sebebine müstenit olur. Hukuki bir kaidenin tatbik edilmemesi yahut yanlış tatbik edilmesi kanuna muhalefettir.” düzenlemesini taşımaktadır.

5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinde ise temyiz nedenleri;

“1- Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır.

2- Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.” şeklinde belirtilmiş, maddenin Hükümet Tasarısı'ndaki Gerekçesinde de;

“Madde, 1412 sayılı Kanun'dan ayrılarak 'kanuna aykırılık' yerine daha geniş anlamlı ve amaca uygun olan 'hukuka aykırılık' sözcüklerine yer vermiştir.

Yargılamanın konusunu oluşturan cezai uyuşmazlık çözüldükten ve maddi gerçeğe ulaşıldıktan sonra ilgili hukuk kuralının eksik veya yanlış uygulanması veya hiç uygulanmaması hukuka aykırılığı oluşturur.

Hukuk kuralı deyimi, temel hukuk ilkelerini, yazılı olan veya olmayan hukuk kurallarını, yargılama hukukuna ilişkin kurallarla maddi hukuka ilişkin kuralların tümünü kapsar.

Temyiz başvurusunun, hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayandırılması gerekir. Delillerin yanlış değerlendirilmesi, kuralların yorumunu ve eylemin gerçek niteliğinin saptanmasını etkilediğinde elbetteki hukuka aykırılık oluşturur.” açıklamalarına yer verilmiştir.

Hukuk kuralı deyimi, temel hukuk ilkelerini, yazılı olan veya olmayan hukuk kurallarını, yargılama hukukuna ilişkin kurallarla maddi hukuka ilişkin kuralların tümünü kapsar.

Temyiz başvurusunun, hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayandırılması gerekir. Delillerin yanlış değerlendirilmesi, kuralların yorumunu ve eylemin gerçek niteliğinin saptanmasını etkilediğinde elbetteki hukuka aykırılık oluşturur.” açıklamalarına yer verilmiştir.

Mülga CMUK’da temyiz sebebi “kanuna aykırılık” olarak belirlenirken, 5271 sayılı CMK’da “hukuka aykırılık” olarak belirlenmiştir. Ancak her iki Kanun’a bakıldığında bu iki farklı kavramın aynı şekilde anlaşılmasının istendiği sonucuna varılmaktadır. Zira her iki Kanun'un ilgili hükümlerinde bu kavramlar, “bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması” şeklinde tanımlanmış olup öğretide de geçmişten bu yana kanuna aykırılık kavramı geniş yorumlanmış ve bu ifadenin yazılı hukukla sınırlı anlaşılmaması gerektiği, bu nedenle yazılı hukuka ek olarak; içtihada aykırılık, tecrübe ve mantık kurallarına aykırılık, öğretiye aykırılık, maruf ve meşhur olan şahsi bilgilerdeki hataların da kanuna aykırılık kapsamında denetlenebileceği, ayrıca uluslararası hukuka ve evrensel hukuki değerlere aykırılığın da temyiz nedeni olarak ileri sürülebileceği ifade edilmiştir.

Temyiz nedenleri bakımından iki Kanun arasındaki esas farklılık, 5271 sayılı CMK’nın temyiz başvurusunun içeriği başlıklı 294. maddesinden kaynaklanmaktadır. 1412 sayılı CMUK'nın 313. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 294. maddesinin ilk fıkraları temyiz sebeplerinin gösterilmesi hususuna ilişkindir ve arada ciddi bir fark yoktur. Oysa her iki maddenin ikinci fıkraları birbirinden tamamen farklıdır. 5271 sayılı Kanun’un 294. maddesinin ikinci fıkrasında temyiz sebebinin ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabileceği açıkça belirlenmiştir.

Fiilin sanık tarafından işlenip işlenmediği maddi sorunu oluştururken sanık tarafından gerçekleştirilmiş fiilin suç oluşturup oluşturmadığı, suç oluşturduğu kabul edilen fiile hangi cezanın verilmesi gerektiği, delillerin nasıl değerlendirildiği, nasıl yargılama yapıldığı, gerekçenin dosya kapsamına uygun olup olmadığı, hükmün doğru oluşturulup oluşturulmadığı gibi hususlar ise hukuki sorunu oluşturur. Sübut da denilen maddi mesele, ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinin sözlülük ve doğrudan doğruyalık ilkelerini uygulayarak eylemi öğrenmesidir. Hukuki mesele ise olayın hukuk karşısındaki durumunu tespit etmek anlamına gelir.

Temyiz nedeni olan hukuka aykırılık, hâkimin olaya en uygun normu bulamaması veya bulsa da yanlış değerlendirip uygulama yapmasıdır. Hukuka aykırılığa yol açan norm muhakeme hukuku normu olabileceği gibi (Örneğin, tanıklıktan çekinme hakkı bulunan tanığa bu hakkının hatırlatılmaması, karar oturumunda hazır olan sanığa son söz hakkı verildikten sonra katılana da diyeceklerinin sorulması gibi.) maddi hukuk normu da olabilir. (Örneğin, sanığın eylemi suç teşkil etmediği hâlde mahkûmiyet hükmü kurulması, suçun niteliğinin hatalı belirlenmesi, eksik araştırmaya dayalı olarak karar verilmesi gibi.) Maddi hukuk normunun ihlâli hâlinde temyiz edenin sıfatı da dikkate alınarak kararın bozulması gerekmekte ise de muhakeme hukukuna ilişkin ihlâllerde, ihlâlin hükmü etkileyip etkilemediği gözetilmelidir.

Bu kapsamda muhakeme hukukuna aykırılık iddiasının temyiz nedeni olarak açıkça ileri sürülmesi gerekmektedir. Muhakeme hukukuna aykırılık iddiasına dayanan temyiz taleplerinde Yargıtay hem muhakeme normunun doğru uygulanıp uygulanmadığını hem de ilk derece veya bölge adliye mahkemelerince muhakeme normunun uygulandığı olayın doğru tespit edilip edilmediğini denetleyecektir. Temyiz dilekçesinde muhakeme hukukuna aykırılık iddiasının temyiz sebebi olarak gösterilmemesi ya da gösterilmekle birlikte hükme etki edecek nitelikte olmadığının anlaşılması durumunda usul hükümlerine uygunluk bakımından sadece 5271 sayılı CMK'nın 289. maddesi kapsamında hukuka kesin aykırılık hâlleriyle sınırlı bir temyiz incelemesi yapılacak, inceleme sırasında tespit edilen ancak hükmü etkilemeyen muhakeme hukukuna aykırılıklar Yargıtay tarafından bozma nedeni yapılmayarak kararda işaret edilmekle yetinilecektir.

Temyiz nedeninin, maddi hukuka aykırılık iddiasına dayanması hâlinde ise maddi hukuka aykırılık nedeniyle hükmün temyiz edilmesi yeterli olup cezaî yaptırımların kişiler üzerindeki telafisi mümkün olmayan ağır sonuçları da gözetilerek somut olayda adaleti gerçekleştirme ve doğru bir hüküm oluşturma ile yükümlü olan Yargıtayca dosyaya yansıyan tüm maddi hukuka aykırılıklar tespit edilip temyiz edenin sıfatı da dikkate alınmak suretiyle bozma nedeni yapılması gerekecektir.

Nitekim, 5271 sayılı CMK'nın 301. maddesinin Hükümet Tasarısı'ndaki Gerekçesinde; "Yargıtay, yalnız temyiz dilekçesi veya beyanında maddi hukuk kurallarına aykırılık nedeniyle ileri sürülen hususlarla, temyiz istemi yargılama hukukuna ilişkin kuralların uygulanmaması veya eksik veya yanlış uygulanmasından dolayı yapılmışsa bu olgular hakkında inceleme yapar.” açıklamalarına yer verilerek temyiz sebebinin hangi hukuka aykırılık iddiasına dayandırıldığının gösterilmesi; muhakeme hukukuna aykırılık iddiasına ilişkin temyiz taleplerinde hiç uygulanmayan, eksik veya yanlış uygulanan usul kuralları ile buna dayanan maddi olguların ileri sürülmesi gerektiği vurgulanmıştır.