muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/2963, Karar No: 2019/5047, Tarih: 07.10.2019

**1. Hukuk Dairesi         2019/2963 E.  ,  2019/5047 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU KAYDINDA DÜZELTİM

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, mirasbırakan ...’ın paydaşı olduğu 560, 691 ve 692 parsel sayılı taşınmazlarda soyadının “Seviş” olarak yanlış yazıldığını ileri sürerek soyadının nüfus kaydına uygun şekilde “Aşkın” olarak düzeltilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece idari başvuru yoluna gidilmeden dava açılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin verilen karar Dairece, "...Somut olaya bakıldığında, davacının tapu müdürlüğüne başvurduğu ve fakat itiraz yoluna başvurmadan dava açtığı anlaşılmakla, davacının başvuru zorunluluğunu yerine getirdiğinden bahisle işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken davanın usulden reddine karar verilmesi hatalıdır. Öte yandan, dava konusu 560, 691 ve 692 parsel sayılı taşınmazların... 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 06.01.2012 tarih 2011/1724 Esas sayılı izaley-i şuyu dosyasında, taşınmazda paydaş olan müdahil ...’a satıldığı ve 01.04.2014 tarihinde adına tescil edildiği anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca, davacıların mirasbırakanın kaydının terkin edildiği, kapalı kayıt hakkında düzeltme kararı verilemeyeceği, ancak davacılarının menfaatlerinin devam ettiği, tapu kaydında düzeltim istediğinden, çoğun içinde azı da vardır kuralı gereği tespit kararı verilebileceği gözetilerek, davacının talebini tapu kaydında tespit olarak değerlendirilmek suretiyle bu konuda olumlu olumsuz karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir." gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi ...’ün raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

-KARAR-

Dava, tapu kaydına yanlış yazılan kimlik bilgilerinin düzeltilmesi isteğine ilişkin olup, mahkemece hükmüne uyulan bozma ilamı uyarınca davanın kabul edilmiş olmasında kural olarak bir isabetsizlik yoktur. Davalının bu yöne değinen temyiz itirazları yerinde değildir, reddine.

Ancak, mahkemece bozma kararına uyulmasına rağmen, dava konusu taşınmazdaki davacıların mirasbırakanın kaydının terkin edildiği gözetilmeden, kapalı kayıt üzerinden kimlik bilgilerinin düzeltilmesine karar verilmiştir. Bu gibi durumlarda tapu malikinin davacıların ileri sürdüğü kişi ile aynı şahıs olduğunun ispatlanması halinde “çoğun içerisinde az da vardır” kuralı gereğince bu yönde bir “tespit kararı” verilmelidir.

Ancak, mahkemece bozma kararına uyulmasına rağmen, dava konusu taşınmazdaki davacıların mirasbırakanın kaydının terkin edildiği gözetilmeden, kapalı kayıt üzerinden kimlik bilgilerinin düzeltilmesine karar verilmiştir. Bu gibi durumlarda tapu malikinin davacıların ileri sürdüğü kişi ile aynı şahıs olduğunun ispatlanması halinde “çoğun içerisinde az da vardır” kuralı gereğince bu yönde bir “tespit kararı” verilmelidir.

Ne var ki; değinilen bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün 2. fıkrasındaki....i ili, İzmit ilçesi, Arızlı Köyü Kulfallı mevkii 560, 691, 692 parsel sayılı taşınmazlarda önceki maliklerinden malik hanesinde yazılı olan "...:...oğlu" kaydının "...:.. oğlu" şeklinde düzeltilmesine,” ifadesinin tamamen çıkarılarak yerine 2. fıkra olarak; “... ili, İzmit ilçesi, Arızlı Köyü Kulfallı mevkii 560, 691, 692 parsel sayılı taşınmazların önceki maliklerinden “... oğlu ..’ ile Körfez Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014/389 Esas 2014/364 Karar sayılı veraset ilamındaki davacıların mirasbırakanı “Ali oğlu İsmail Aşkın” ın aynı kişi olduğunun tespitine” cümlesinin yazılmasına, davalının bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı H.M.K.'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 438/7. maddesi uyarınca hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 07/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15223, Karar No: 2016/1312, Tarih: 07.03.2016

**20. Ceza Dairesi         2015/15223 E.  ,  2016/1312 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Mahkûmiyet

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Sanığın, mahkûmiyet hükmüne yönelik temyiz istemiyle birlikte eski hale getirme talebinde bulunduğu anlaşılmakla, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken CMUK'nın 311. maddesi hükmüne göre eski hale getirme talebi ile birlikte temyiz isteminde bulunulmuş olması halinde bu telebi inceleme merciinin Yargıtay'ın ilgili dairesi olması karşısında, Mahkemenin temyiz talebinin reddine ilişkin verdiği 20/04/2015 tarihli 2013/368 esas ve 2014/182 karar sayılı ek kararın hukuki değerden yoksun bulunduğu kabul edilerek ve bu karar kaldırılmak suretiyle yapılan incelemede;

Sanığın yokluğunda verilen mahkûmiyet hükmünün, sanığın bilinen son adresine usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ve sanığın geçerli bir mazeret bildirmediği anlaşıldığından eski hale getirme talebi ile 28/04/2014 tarihinde sanığa tebliğ edilen hükmün süresinden sonra temyiz edildiği anlaşıldığından sanığın temyiz isteğinin, CMUK’nın 317. maddesi gereğince REDDİNE, 29/02/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11849, Karar No: 2022/890, Tarih: 20.01.2022

**11. Ceza Dairesi         2021/11849 E.  ,  2022/890 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura kullanma

HÜKÜMLER : Düşme

Suça konu faturaların en 2006 takvim yılı Aralık ayı KDV beyannamesinde kullanılması nedeniyle, suç tarihinin 25.01.2007 olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;

Bozmaya uyularak yapılan yargılamada sanıklara yüklenen “2006 takvim yılında sahte fatura kullanma” suçunun Kanundaki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, suç tarihinden hüküm tarihine kadar gerçekleştiği ve sanıklar hakkındaki kamu davasının düşmesine karar verilmesi gerektiği Mahkemece gerekçeleri gösterilerek kabul ve takdir kılınmış olmakla; katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükümlerin ONANMASINA, 20.01.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8379, Karar No: 2010/6862, Tarih: 25.11.2010

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8379 E.  ,  2010/6862 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 108 ada 6 ve 7 parsel sayılı 17412.31 ve 2414.67 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, zilyetlikle edinme koşullarının oluşmaması ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olmaları nedeniyle ham toprak niteliğiyle davalı Hazine adına tespit edilmişlerdir. Davacı ... oğlu ..., yasal süresi içinde kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmış, yargılama sırasında örneğini sunduğu tapu kaydına da dayanmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine ve çekişmeli parsellerin tespit gibi davalı Hazine adına tesçillerine karar verilmiş; hüküm, davacı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece çekişmeli taşınmazlar üzerinde davacı yararına zilyetlikle edinme koşullarının oluşmadığı kabul edilerek karar verilmişse de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar vermeye yeterli bulunmamaktadır. Davacı 08.05.2007 tarihli ilk oturumda alınan beyanında dava sebep ve delillerini bildirmiş; eski tarihli tapu kaydını da dosyaya ibraz etmiştir. Mahkemece davacının dayanağını oluşturan tapu kaydı getirtilmemiş ve uygulanmamıştır. Eksik araştırma, inceleme ve uygulama ile karar verilemez. Doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahallinde yeniden keşif yapılmalıdır. Yapılacak keşifte ilk olarak davacının dayanağını oluşturan ve Dairemizin geri çevirme kararı uyarınca dosya içine getirtilen tapu kayıt maliki "... ... oğlu ..."in, davacının dedesi olan ve dosya içinde nüfus kaydı bulunan "... oğlu ... ..." ile aynı kişi olup olmadığı yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından sorulup kesin olarak belirlenmeli, aynı kişi olduklarının belirlenmesi halinde, davacının dayanağını oluşturan tapu kaydı 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20.maddesinde düzenlenen şekilde mevki ve tüm sınırları tek tek okunarak yöntemince mahallinde uygulanmalı, uygulamada komşu parsellerin tutanak ve dayanaklarını oluşturan kayıtlardan da faydalanılmalı, bilinemeyen sınırlar yönünden taraflara tanık dinletme olanağı tanınmalı, keşfe katılacak uzman fen bilirkişisinden yerel bilirkişiler ve tanıklarca gösterilen sınırlar ayrı ayrı işaretlenmiş, yapılan keşif ve uygulamayı izlemeye elverişli, ayrıntılı rapor alınmalıdır. Bu şekilde yapılacak keşif ve uygulama sonucunda ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Davacının temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 25.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/13991, Karar No: 2018/13515, Tarih: 09.07.2018

**4. Ceza Dairesi         2017/13991 E.  ,  2018/13515 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilirken denetim yükümlülüğü getirilmediği halde, 5271 sayılı CMK’nın 231/11 inci maddesinin 1 inci cümlesi gereğince hükmün açıklanmasıyla yetinilmesi yerine hapis cezasının paraya çevrilmesi, aleyhe temyiz olmadığından ve aleyhe sonuç doğurmayacağından bozma nedeni yapılmamıştır.

Ancak;

02/12/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkraya göre uzlaşma hükümleri yeniden düzenlenmiş ve sanığa isnat edilen TCK'nın 106/1. maddesi kapsamındaki tehdit suçunun uzlaştırma kapsamında bulunduğu anlaşılmış olmakla, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2 ve 7. maddeleri de gözetilerek, uzlaştırma işlemi uygulanarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun bu kapsamda tekrar değerlendirilip belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...'ün temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin HÜKMÜN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 09/07/2018 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Sanık ... hakkında; Manise 6. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; TCK'nın 106/1-1, 62, 50/1-a, 52 Maddeleri uyarınca 3.000 TL Adli Para Cezasına hükmedilmiş, anılan kararın sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 09/07/218 gün, 2017/13991 E-2018/.....K sayılı ilamı ile; özet olarak daha önce hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen sanığın denetim süresi içerisinde suç işlediğinden bahisle hakkındaki hüküm açıklanması sırasında CMK'nın 231/11. maddesinin 1. cümlesi uyarınca hükmün aynen açıklanması ile yetinilmesi yerine bir taraftan hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmayarak eleştirilmesine karşın, diğer taraftan hüküm tarihinden sonra yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesindeki değişiklik nedeniyle TCK'nın 106/1. maddesi kapsamındaki tehdit suçunun uzlaşma kapsamına alınmış olması nedeniyle sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğundan hükmün BOZULMASINA, karar verilmiştir.

Yargıtay Yüksek 4. Ceza Dairesinin sayın çoğunluğu ile aramızda tehdit suçundan dolayı deneme süresi içerisinde suç işleyen sanık hakkında hükmedilen hapis cezasının aynen açıklanması gerekirken adli para cezasına çevrilmesi aleyhe temyiz olmamasına karşın, başka bozma nedenine eklenip eklenemeyeceği hususunda uyuşmazlık doğmuştur.

Uyuşmazlığın çözümü için 5320 sayılı kanunun 8/1. maddesi delaletiyle halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nm 326/son maddesindeki koşulların irdelenerek; ceza muhakemesi hukukunun amacı, hakkaniyet ve kanun önünde eşitlik gibi hukukun evrensel ilkeleri ile ilişkilendirilmesi ve somut olayımızda olduğu gibi ilk derece mahkemelerince verilen ve içerisinde hata barındıran hükümlerin temyiz incelemesine konu edilmesi halinde "aleyhe değiştirmeme zorunluluğu" ya da "aleyhe düzeltme yasağı" kavramlarından ne anlaşılması gerektiğinin yasal düzenleme ve yargı kararlarından yararlanılarak ortaya konması gerekmektedir.

Ceza usulü, ya da günümüzün deyimi ile ceza muhakemesi hukuku, kişi için öylesine önemlidir ki dünyada ceza usulü kadar hiçbir şey insanları ilgilendirmez. Hatta ceza usulü kusurlu bulunan bir toplumda huzurdan söz edilemez. Ceza kanunlarına karşı gelmemek insanların elinde olan bir sev olmasına karşın, kimsenin haksız vere takibata uğramayacağından söz etmek olası değildir. Bu hukuk dalının özgürlükler için ne denli önem arz ettiğini Ferri’nin şu sözleri en güzel şekilde açıklamaktadır; “ceza kanunu suçluların, usul kanunu, suçluluğu sabit oluncaya kadar masumların teminatıdır”.

Bu açıklamalardan sonra denilebilir ki devletin cezalandırma hakkı ile sanığın özgürlüğü arasındaki çatışmayı çözüme ulaştırıp, hükme bağlamak, ceza yargılamasına bırakılmıştır. Görüldüğü üzere devlet, suç işleyenden, iktidar gücünü kullanarak “intikam alma" yerine, bu görevi ulus adına yargılama yapmaya yetkili bir makama, yargıya bırakmıştır. Böylece ortaya çıkacak sonuca hem devlet ve hem de sanık katlanacaktır.

İnsanlık, dolayısıyla devlet, üç aşamadan geçerek günümüzün örgütlü toplumu haline gelmiştir. Bunlardan birisi, insanlığın karışıklıklardan usanarak bir düzene kavuşması, düzeni sağladıktan sonra bireysel özgürlüklere ihtiyaç duyması, ilk ikisini sağladıktan sonra ise hem düzeni ve hem de özgürlükleri koruma ihtiyacı hissetmesidir.

İnsanlık, dolayısıyla devlet, üç aşamadan geçerek günümüzün örgütlü toplumu haline gelmiştir. Bunlardan birisi, insanlığın karışıklıklardan usanarak bir düzene kavuşması, düzeni sağladıktan sonra bireysel özgürlüklere ihtiyaç duyması, ilk ikisini sağladıktan sonra ise hem düzeni ve hem de özgürlükleri koruma ihtiyacı hissetmesidir.

Ceza muhakemesi hukuku da tıpkı insanlık gibi üç aşamadan geçmiştir. Dolayısı ile toplum bu alanda ilk önce, suçlunun cezalandırılması safhasını, daha sonra sanığın korunması safhasını ve nihayet de maddi gerçeğin araştırılması safhasını yaşamıştır. Böylece ilk aşamada, belirli bir hukuki düzene kavuşmamış ilkel toplumlarda sanık, peşinen suçlu kabul edilip hemen cezalandırıldığı için, bu aşamada ceza muhakemesi, cezalandırmak için bir vasıta konumundadır. Ceza yargılaması hukukunun amacı "sanığın korunması” olmuştur. İşte bu aşamada, hakimlerin keyfiliğine, sanığı peşinen suçlu görme temayüllerine karşı “sanık, suçlu olduğu hükmen kanıtlanıncaya değin masum sayılır” şeklinde vecizeleştirilen ve uygulamada da “masumluk karinesi" olarak kabul edilen ilke ceza muhakemesi hukukuna girmiştir.

Hem kişilerin, hem de toplumun çıkarlarını korumak, gerçeğe uygunluk demek olan, maddi hakikati araştırmakla mümkün olacaktır. Bu bağlamda şüphesiz, en iyi ceza muhakemesi, maddi gerçeği yüzde yüz yansıtandır. Bu amaçla da ceza muhakemesi kanunları kabul edilmiştir. Bu sebeple Ceza Muhakemesi Hukuku, kişilerin hak ve özgürlüklerini sağlamak üzere kimi şekil ve formaliteler kabul etmiştir. Bu kurallar, genelde yürütme ve yargının bu konudaki yetkilerini sınırlandırdığı için insan hak ve özgürlüklerinin bekçisi olmuştur.

Bunun içindir ki “şekle bağlanmayan adalet cebir ve istibdattır” denilmiş, “şeklin hukuki emniyeti sağladığı" söylenmiştir.

Ceza muhakemesinin amacı yukarıda ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere maddi gerçeğin araştırılıp bulunmasıdır. Ancak bu yapılırken insanlık onuru, hukukun ve ceza muhakemesi hukukunun temel ilkeleri daima göz önünde bulundurulacaktır. Maddi gerçek, her ne pahasına olursa olsun, insan hakları ihlallerine yol açmadan araştırılıp bulunmalı, adalet gerçekleştirilmeli ve hukuki barış sağlanmalıdır.

Yargıtay Yüksek Ceza Genel Kurulu 15/03/2016 gün, 2014/12-482 E-2016/125 K sayılı ilamında; aleyhe değiştirmeme zorunluluğunu aşağıdaki şekilde açıklarken, somut olayımızda olduğu gibi aleyhe temyiz olmaması nedeniyle eleştiri nedeninin bozmaya dahil edilmemesi halinde meydana gelebilecek sakıncalar da çok açık bir şekilde vurgulanmıştır.

Yargıtay Yüksek Ceza Genel Kurulu 15/03/2016 gün, 2014/12-482 E-2016/125 K sayılı ilamında; aleyhe değiştirmeme zorunluluğunu aşağıdaki şekilde açıklarken, somut olayımızda olduğu gibi aleyhe temyiz olmaması nedeniyle eleştiri nedeninin bozmaya dahil edilmemesi halinde meydana gelebilecek sakıncalar da çok açık bir şekilde vurgulanmıştır.

“Cezayı aleyhe değiştirememe yasağı öğreti ve uygulamada; "temyiz davası yalnızca sanık veya müdafii ya da sanık lehine Cumhuriyet savcısı veya sanığın eşi ya da yasal temsilcisi tarafından açıldığında hükümde yaptırımın türü ve ağırlığı bakımından sonucu sanığın aleyhine ağırlaştırıcı, diğer bir anlatımla aleyhe sonuç verici düzeltmelerin yapılamaması veya kurulacak yeni hükümdeki cezanın sanığın aleyhine olarak ilk hükümden daha ağır olamaması" şeklinde tanımlanmaktadır.

Cezayı aleyhe değiştirememe yasağı, hükmün temyiz incelemesine başlarken, bakış açısını belirleyen bir usul kuralı olduğu gibi, bozmadan sonraki aşamada da ceza miktarının sınırını belirleyen bir yargılama ilkesidir. Bu sebeple temyiz incelemesinde öncelikle temyizin lehe veya aleyhe mi olduğu tespit edilip, inceleme buna göre yapılmalı ve sanık lehine tecelli eden bir hatanın doğuracağı hukuki neticeler aleyhte başvuru bulunmadıkça değiştirilmemelidir.

Latince "reformatio in pejus judici appellato non licet" olarak adlandırılan, "bir hükmün aleyhe değiştirilmesi caiz değildir. Şeklinde tercüme edilen, öğreti ve uygulamada ise, "lehe kanun yolu davası üzerine hükmü aleyhe değiştirmeme, aleyhe bozmama zorunluluğu, aleyhe düzeltme yasağı, yaptırım ve sonuçlarını aleyhe kötüleştirememe ya da ağırlaştıramama kuralı, aleyhe bozma yasağı" olarak ifade edilen bu ilkenin amacı; hükmün aleyhine bozulabileceğini düşünen sanığın bazı davalarda istinaf ya da temyiz kanun yoluna başvurmaktan çekinmesinin önüne geçmek ve kanun yoluna başvurma hakkını daha özgürce kullanabilmesini sağlamaktır.

Anılan kural. 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 326. maddesinin 4. fıkrasında; "Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 291. maddede gösterilen kimseler tarafından temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, evvelki hükümle tayin edilmiş olan cezadan daha ağır olamaz" şeklinde kanuni düzenlemeye dönüştürülmüştür. Buna göre ceza hukukumuzda genel anlamda bir kazanılmış hak kavramından bahsedilemeyeceği, yalnızca 1412 sayılı CMUK'nun 326. maddesinin son fıkrası uyarınca sınırlı biçimde uygulanabilecek olan "cezayı aleyhe değiştirememe" veya "aleyhte düzeltme yasağı"nın söz konusu olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bu kuralla ilgili olarak 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 307/4. maddesinde ise; "Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 262. maddede gösterilen kimselerce temyiz edilmişse yeniden verilen hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz" düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanundaki açık düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere; yaptırımı ve sonuçlarını aleyhe değiştirme yasağının kapsamı yalnızca ceza miktarı ile sınırlı olacak, sanık veya onun lehine ilgililer tarafından temyiz davası açıldığında, lehe bozma üzerine yeniden kurulan hükümle belirlenen ceza ve sonuç önceki hükümle belirlenen cezadan ve sonuçtan daha ağır olamayacaktır.

Gerek bozma ilamında, gerekse yerel mahkemece bozmadan sonra kurulan hükümde yaptırım ve sonuçları aleyhe değiştirme yasağına aykırılığın söz konusu olup olmadığı önceki ve sonraki hükümlerde yer alan ceza ve yaptırımların tüm yönleri ile karşılaştırılması suretiyle belirlenecektir.

Ceza Genel Kurulunun 20.06.2006 gün ve 124-165 sayılı kararında; istinaf ve temyiz kanun yolları bakımından pozitif hukukumuzda yer alan “cezanın aleyhe değiştirilmemesi" ilkesinin, ceza muhakemesinin mutlak ve vazgeçilemez değerleri arasında yer alan ve evrensel hukukun benimsediği bir ilke olmadığı, kanunun düzenleniş biçimi ve amacı itibarıyla, asıl ceza yargılamasında verilen kararlara karşı kesin hükme kadar masumiyet karinesinden yararlanma hakkı bulunan sanığın temyiz kanun yoluna başvurudan çekinmemesini temine yönelik bir prensip olduğu açıklanmıştır.

Belirtildiği üzere aleyhe değiştirme yasağı münhasıran "cezalar" ile ilgili ve sınırlı olup, fiilin nitelendirilmesinde ve suç adının belirlenmesinde geçerli değildir. Cezalar 5237 sayılı TCK'nun 45. maddesinde; hapis ve adli para cezaları olarak sayıldığından, cezalar arasında sayılmayan güvenlik tedbirleri ile diğer müesseselerin bu yasak kapsamda değerlendirilemeyeceği Ceza Genel Kurulunca duraksamasız olarak kabul edilegelmiştir.

Temyiz nedenini oluşturacak hukuka aykırılıklar CMUK'nun 307 ve 308. maddelerinde gösterilmiştir. CMUK'nun 307. maddesinin 1. fıkrasında, "Temyiz ancak hükmün kanuna muhalif olması sebebine müstenit olur" denildikten sonra 2. fıkrasında, "Hukuki bir kaidenin tatbik edilmemesi yahut yanlış tatbik edilmesini" kanuna muhalefet olarak belirtilmiş, 308. maddesinde ise sekiz bent halinde gösterilen hususlarda kanuna "mutlaka muhalefet" edilmiş sayılacağı kabul edilmiştir.