muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/5280, Karar No: 2023/11361, Tarih: 25.10.2023

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " kaza tarihi itibariyle Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin henüz yürürlüğe girmediği, uygulanması gereken yönetmeliğin Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik olduğu ve bu yönetmelik hükümlerine göre yapılan maluliyet tespitinin ve aktüer hesabının mevzuata uygun olduğu, ancak vekalet ücretine ilişkin itirazların yerinde olduğu" gerekçeleri ile davalı vekilinin itirazının kısmen kabulüne karar verilerek davalı aleyhine 5.100,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına yönelik itirazlarını tekrarlayarak İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; ZMM Sigortası bulunmayan motorikletin karıştığı 20.01.2019 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacının uğradığı sürekli iş göremezlik zararının tazmini talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

25.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/27799, Karar No: 2015/4937, Tarih: 10.02.2015

**3. Ceza Dairesi         2014/27799 E.  ,  2015/4937 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 3 - 2013/91591

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 35. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 13/12/2012

NUMARASI : 2012/68 (E) ve 2012/318 (K)

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Sanık müdafiinin temyiz süresini kaçırması ile ilgili olarak 5271 sayılı CMK'nin 42. maddesi uyarınca eski hale iade talebi hakkında karar verme yetkisinin Dairemize ait olduğu anlaşılmakla, mahkemenin 02.01.2013 tarihli ek kararının kaldırılarak sanık müdafiinin mazeretinin kabulü ile yapılan temyiz incelemesinde;

Sanığın silahla ateş etmek suretiyle katılanın duyularından veya organlarından birinin işlevinini sürekli zayıflamasına ve vücudunda kemik kırığına neden olacak şekilde yaralanmasına sebebiyet vermesi nedeniyle, daha ağır netice olan 5237 sayılı TCK’nin 86/1, 86/3-e, 87/1-a (son) maddelerinin tatbiki ile cezalandırılması gerektiği gözetilmeden, katılanın vücudunda oluşan kırık nedeniyle ayrıca 5237 sayılı TCK'nin 87/3. maddesinin uygulanması, sonuç cezanın tesir etmediğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin isteme uygun olarak ONANMASINA, 10/02/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1742, Karar No: 2019/3215, Tarih: 20.02.2019

**2. Ceza Dairesi         2017/1742 E.  ,  2019/3215 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin 24/11/2015 tarihinde yürürlüğe giren 08/10/2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 karar sayılı kararı da nazara alınarak bu maddede öngörülen hak yoksunluklarının uygulanmasının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüş; dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Sanığın katılana ait iş yerinden 80,00 TL değerindeki dört teneke yağı çalması şeklinde gerçekleşen eyleminde 5237 sayılı TCK’nın 145. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 20/02/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/21269, Karar No: 2018/8461, Tarih: 03.07.2018

**2. Hukuk Dairesi         2016/21269 E.  ,  2018/8461 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı erkek tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalı erkeğin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine, günün ekonomik koşullarına göre davacı kadın yararına hükmolunan yoksulluk nafakası çoktur. Mahkemece Türk Medeni Kanununun 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesi de dikkate alınarak daha uygun miktarda nafakaya hükmedilmesi gerekir. Bu yön gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırıdır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, iş bu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 03.07.2018(Salı)
Yargıtay — Esas No: 2016/359, Karar No: 2020/195, Tarih: 20.02.2020

**Hukuk Genel Kurulu         2016/359 E.  ,  2020/195 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İzmir 5. İş Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili 11.03.2013 tarihli dava dilekçesinde; müvekkilinin 03.08.2004-26.06.2008 tarihleri arasında satış şefi olarak çalıştığını, davalı işverenin hiçbir geçerliliği olmayan ve işin yürütüm şekline aykırı gerekçeler ileri sürerek 26.06.2008 tarihinde müvekkilini işten çıkardığını, davalı işyerinde iyi niyet, sadakat ve özveriyle çalışan müvekkilinin çalıştığı süre içerisinde de hiçbir disiplin yaptırımıyla karşılaşmadığını, buna rağmen iş sözleşmesinin gerçekle alakası olmayan nedenlerle haklı neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı Mey İçki San. Tic. A.Ş. (davalı şirket) vekili 18.04.2013 tarihli cevap dilekçesinde; alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının iş sözleşmesinin, çalışmakta olduğu Manisa bölgesinde yapılan denetimler sonucunda 2006 yılından başlayarak işten ayrıldığı 2008 yılına kadar geçen süre içerisinde kendisine satış noktalarına verilmek üzere teslim edilen bedelsiz ürünleri satış noktalarına vermediği, açık içki noktalarından topladığı boş şişeleri kırarak kapaklarını kırık iadesi olarak depoya teslim ettiği ve bu şekilde haksız menfaat elde ettiği gerekçesiyle 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-e bendine göre ihbarsız ve tazminatsız olarak feshedildiğini, bu hususun davacıya tebliğ edilmek istendiğini ancak söz konusu tebliğ tutanağının davacı tarafından imzalanmadığını, bunun akabinde davacının meydana getirdiği zararları ödemesi için kendisine 03.07.2008 tarihli ihtarname çekilmesine rağmen söz konusu zararları tazmin dahi etmediğini, bu işlemlere ilişkin satış noktalarında tutulan tutanakların ibraz edilen belgeler arasında mevcut olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

6. İzmir 5. İş Mahkemesinin 15.05.2014 tarihli ve 2013/163 E., 2014/258 K. sayılı kararı ile; davalı işveren tek taraflı olarak tutanakları düzenlemiş ise de, davacının üzerine atılı eylemlerle ilgili herhangi bir suç duyurusunda bulunulmadığı gibi davacıdan savunma alındığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı, davalı şirketin zarara uğratıldığı yönündeki iddianın bu suretle soyut düzeyde kaldığı, detaylı ve somut olarak zararı gösterir herhangi bir belge de sunulmadığı, netice itibariyle 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-e bendindeki haklı fesih şartlarının davacı yönünden oluşmadığı, davalının iddialarının somut delillerle tereddüte yer bırakmayacak şekilde ispatlayamadığından davacının iş sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın davalı işveren tarafından feshedildiği, bu nedenle kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. İzmir 5. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesinin 03.04.2015 tarihli ve 2015/8828 E., 2015/6606 K. sayılı kararı ile; "(1) nolu bentte davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, (2) nolu bent uyarınca; 19.06.2008 tarihli tutanaklar ve fesih tebligatı ile noter ihtarnamesi ve tanık beyanlarına değinildikten sonra somut olayda, davalı tarafından fesihle ilgili iddiaları doğrultusunda tutanaklar sunulmuş olup, mahkemece bu tutanaklarla ilgili bir araştırma yapılmadığı, tutanak tanıklarının dinlenmediği, Mahkemece 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 31. maddesinde düzenlenen hâkimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında hâkimin uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında taraflarca açıklama yaptırabileceği ve taraflardan delil gösterilmesini isteyebileceği kabul edilerek feshin haklı nedenle yapılıp yapılmadığının belirlenmesi amacıyla tutanak mümziilerinin dinlenerek tutanaklardaki hususlar sorulmak suretiyle ve gerekirse işyeri kayıtları da bilirkişi marifetiyle incelenmek suretiyle davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanıp kazanmadığı tespit edilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasının hatalı olduğu" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

Direnme Kararı:

9. İzmir 5. İş Mahkemesinin 19.10.2015 tarihli ve 2015/453 E., 2015/508 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçelere ilaveten 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 25, 26, 29, 30, 31 ve 169. maddelerine değinildikten sonra, taraflarca hazırlama ilkesi gereğince yürütülüp görülmekte olan dava ile ilgili tarafların sunduğu tüm delillerin toplandığı, taleplerin değerlendirildiği, keza bilirkişi raporunda tüm deliller ve vakıaların incelenip denetime elverişli olarak rapor düzenlendiği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 31. maddesindeki düzenlemenin yukarıdaki maddelere aykırı olmayacak şekilde değerlendirilmesi gerektiği, hâkimin ancak davayı aydınlatma ödevi kapsamında tarafların sundukları delillerle sınırlı olarak inceleme yapacağı, tarafların talep etmedikleri hususlarda resen araştırma yapıp tanık dinlenmesinin taraflarca hazırlama ilkesine aykırı bir uygulama olacağı, ancak tarafların iddia ve savunmalarının kendi içerisinde çelişkili olması ve taleplerinin somutlaştırılması yönünde resen müdahalede bulunarak çelişkinin giderilmesi ve taleplerin somutlaştırılmasının istenebileceği, somut olayda iş sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayandığı hususunun ispatının davalı işverence yapılması gerektiği, ispat yükü davalı işverene ait iken yasal zorunluluk olmadığı hâlde isticvap suretiyle davacı işçiye bu yükümlülüğü yüklemenin usul ve yasaya aykırı olacağı, davacının isticvabının ancak dava dilekçesinde birbiri ile çelişkili beyanları olması ya da talebin somutlaştırılması yönünde uygulanabileceği, aksi değerlendirmenin ispat yükünün yer değiştirmesi sonucunu doğuracağı, aynı tespitlerin davalı taraf içinde uygulanacağı, keza tarafların açıkça dinlenmesini talep etmedikleri tanıkların resen dinlenmesinin de belirtilen yasal düzenlemeler doğrultusunda mümkün olmayacağı, tarafların sundukları delil ve belgeler ile hâkimin sınırlı değerlendirme yapabileceği, usul ekonomisi, taraflarca hazırlama, taleple bağlılık ve tasarruf ilkeleri doğrultusunda talep edilmediği hâlde zabıt mümzii tanıkların dinlenmesi ve yasal şartların oluşmaması sebebiyle isticvabın yapılması mümkün görülmediğinden usul ve yasaya uygun görülmeyen bozma kararına karşı direnilmesine karar verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; işçilik alacakları istemli eldeki davada, iş sözleşmesinin feshine ilişkin mahkemece yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı ile davalı işveren tarafından feshe ilişkin olarak ibraz edilen tutanaklar altında imzası bulunan tutanak mümziilerinin mahkemece resen dinlenmesi gerekip gerekmediği, burada varılacak sonuca göre de davalı işveren tarafından yapılan feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı noktalarında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

i. İş sözleşmesinin feshi

III. GEREKÇE

i. İş sözleşmesinin feshi

12. İş sözleşmenin feshi, sözleşmenin tarafı olan işçi ya da işverenin tek taraflı bir irade beyanı (fesih bildirimi) ile sözleşmenin sona erdirilmesidir. Söz konusu bu irade beyanı, bozucu yenilik doğurucu bir hak olup, iş sözleşmesini geleceğe etkili olarak sonlandıran bir hukuki tasarruf işlemidir. Fesih bildirimi, hak sahibinin bu doğrultudaki iradesinin karşı tarafa ulaşmasıyla sonuç doğuracağından, karşı tarafın ayrıca kabulüne ihtiyaç bulunmamaktadır.

13. Kural olarak fesih bildirimi herhangi bir şekle tabi değildir. Fesih bildirimi yazılı yapılabileceği gibi sözlü de yapılabilir. Hatta bazı durumlarda örneğin işçinin elinden işyeri giriş kartının alınması, işyerine sokulmaması ya da işçinin devamsızlık yapması gibi hâllerde iş sözleşmesinin eylemli olarak feshedilmesi de mümkündür. Dolayısıyla sözleşmeyi fesheden tarafın, iş sözleşmesini sona erdirme iradesini yeterli açıklıkta ortaya koyması gereklidir. Başka bir deyişle, irade beyanında fesih kelimesinin açıkça belirtilmesi zorunlu değil ise de, irade beyanı karşı tarafa ulaştığı zaman irade sahibinin, iş ilişkisini sona erdirmek istediğinin anlaşılması yeterlidir. Buna karşılık iş güvencesinden yararlanan işçinin iş sözleşmesinin, işveren tarafından geçerli nedenle feshedilmesi hâlinde, işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.

14. Bununla birlikte iş sözleşmesinin tazminatsız olarak feshedildiğini ispat yükü işveren üzerindedir. Dolayısıyla işveren, fesih işleminin haklı nedene dayandığını ispat etmelidir.

ii. Taraflarca getirilme ilkesi

15. İş sözleşmesinin tazminatsız olarak feshedildiğinin ispat yükü işverene ait olduğundan işçilik alacaklarının tahsili istemli eldeki davada taraflarca hazırlama ilkesi üzerinde de durulmalıdır.

16. Kural olarak herkes iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, kendisine ispat yükü düşmeyen diğer tarafın onun iddiasının aksini ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş sayılır.

17. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun/HMK) konuya ilişkin ve “Somutlaştırma yükü ve delillerin gösterilmesi” başlıklı 194. maddesi uyarınca;

“(1)Taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırmalıdırlar.

(2)Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

18. Ancak iki hâli birbirinden ayırt etmek gerekmektedir:

a) Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda, hâkim davanın ispatı için gereken bütün delillere kendiliğinden başvurur; taraflar da duruşma bitinceye kadar delil gösterebilirler. Dava ile ilgili olguların hazırlanmasında, tarafların yanında, hâkimin de görevli olmasına, kendiliğinden araştırma ilkesi denir. Bu ilke kamu düzenini ilgilendiren çekişmeli davalarda ve çekişmesiz yargı işlerinde önem gösterir.

18. Ancak iki hâli birbirinden ayırt etmek gerekmektedir:

a) Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda, hâkim davanın ispatı için gereken bütün delillere kendiliğinden başvurur; taraflar da duruşma bitinceye kadar delil gösterebilirler. Dava ile ilgili olguların hazırlanmasında, tarafların yanında, hâkimin de görevli olmasına, kendiliğinden araştırma ilkesi denir. Bu ilke kamu düzenini ilgilendiren çekişmeli davalarda ve çekişmesiz yargı işlerinde önem gösterir.

b) Taraflarca getirilme (hazırlama) ilkesinin uygulandığı davalarda deliller kural olarak taraflarca gösterilir; hâkim delillere kendiliğinden başvuramaz.

19. Dava malzemesinin taraflarca getirilme ilkesi, dava malzemelerinin mahkemeye kimin tarafından getirileceğiyle ilgili bir ilkedir. Buna göre, hâkim kendiliğinden, taraflarca ileri sürülmemiş vakıaları araştıramaz, hükmüne esas alamaz. Mahkeme sadece tarafların getirdiği vakıalara göre talep sonucunu inceleyip karar verir.

20. Taraflarca getirilme ilkesi HMK'nın 25. maddesinde şu şekilde ifade edilmiştir:

“(1) Kanunda öngörülen istisnalar dışında, hâkim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek davranışlarda dahi bulunamaz.

(2) Kanunda belirtilen durumlar dışında, hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz.”

21. Bu ilkenin bir sonucu olarak mahkeme, sadece taraflarca ileri sürülen vakıaları inceleyebilir. Buna kural olarak deliller de dahildir (m. 25/2). Hâkim, davanın her safhasında iki tarafın iddiaları sınırı içinde olmak üzere tarafları dinleyebilir ve gerekli olan delillerin gösterilmesini ve verilmesini emredebilir (m. 31) (Kuru, B./Arslan, R./Yılmaz, E.: Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, Ankara 2011, 22. Baskı, s. 377, 378).

22. Hâkim, olayın aydınlatılması için tarafların delil ikamesini isteyebilir ancak tarafa belli bir delili hatırlatamaz.

23. Mahkemenin hüküm vermesi için kendisine yöneltilen talebin formüle edilmesi ve ileri sürülmesi tarafların görevi ise de, bunları anlamlandırmak veya gerektiğinde açıklattırmak hâkimin görevidir. Ancak bu durum, hâkimin tarafların ileri sürmediği vakıaları ileri sürmelerine imkân vermesi veya hatırlatması anlamını taşımaz. Burada mevcut olmayanın talep edilmeyenin ortaya çıkartılması değil, talep edilenin netleştirilmesi, aydınlatılması, belirlenmesi söz konusudur.

24. Taraflarca getirilme ilkesi, hâkimin soru sorma ve davayı aydınlatma ödevi (m. 31) çerçevesinde yumuşatılmıştır (Pekcanıtez, H./ Atalay, O. / Özekes, M.: Medeni Usul Hukuku, 2011, 11.Bası, s. 248 vd).

iii. Hâkimin davayı aydınlatma görevi

25. İşçilik alacakları davalarında taraflarca getirilme ilkesi geçerli olup, bu ilke çerçevesinde hâkimin davayı aydınlatma yükümlülüğüne de değinmek gerekmektedir.

24. Taraflarca getirilme ilkesi, hâkimin soru sorma ve davayı aydınlatma ödevi (m. 31) çerçevesinde yumuşatılmıştır (Pekcanıtez, H./ Atalay, O. / Özekes, M.: Medeni Usul Hukuku, 2011, 11.Bası, s. 248 vd).

iii. Hâkimin davayı aydınlatma görevi

25. İşçilik alacakları davalarında taraflarca getirilme ilkesi geçerli olup, bu ilke çerçevesinde hâkimin davayı aydınlatma yükümlülüğüne de değinmek gerekmektedir.

26. 6100 sayılı Kanun'un “Hâkimin davayı aydınlatma görevi” başlıklı 31. maddesine göre, “Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.”

27. Hâkimin davayı aydınlatma ödevi olarak ifade edilen bu düzenleme ile doğru hüküm verebilmesi ve maddi gerçeğin bulunabilmesi amaçlanmıştır. Düzenlemede her ne kadar “açıklama yaptırabilir” denilmişse de, bunun, hâkimin davayı aydınlatması için bir “ödev” olduğunu kabul etmek gerekir. Çünkü davayı aydınlatma ödevi sayesinde hâkim, iddia ve savunmanın doğru ve tam olarak anlaşılmasını sağlayacak ve bu şekilde doğru olmayan bir kararın verilmesini önleyecektir (Pekcanıtez/Atalay/Özekes, age, s. 248 vd).

28. Hâkimin davayı aydınlatma ödevine ilişkin 31. maddede, hâkimin, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz ya da çelişkili gördüğü konular hakkında taraflara açıklama yaptırabileceği, soru sorabileceği, kanıt gösterilmesini isteyebileceği belirtilmiştir.

iv. Somut olayın değerlendirilmesi

29. Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davalı işveren tarafından 19.06.2008 tarihli tutanak ile, tutanağın altında imzası bulunan işçilerin davacının talimatı ile 2006-2007 yıllarında içki noktalarından toplanan şişeleri kırdıkları, kapaklı taraflarının yine davacının talimatı ile kırık iade ürün olarak depoya teslim edildiği belirtilmiştir. Ayrıca aynı tarihli ibraz edilen altı adet tutanak ile de, bir kısım anlaşmalı noktalara eksik şişe teslim edildiği ya da bedelsiz olan ürünlerden verilmediği, fatura edilen ürün ve iskontolardan anlaşmalı noktaların haberdar olmadığı belirtilmiş, bu tutanaklar altında da anlaşmalı noktaların işletenlerinin isim ve kaşe ile imzalarının bulunduğu görülmüştür.

30. Bu tutanaklar sonrasında davalı işveren, davacının iş sözleşmesini feshetmiştir. Davalı işveren 26.06.2008 tarihli fesih bildirimi ile, “…Çalışmakta olduğunuz Manisa Bölge Satış Şefliği görev alanı içinde distribütör ve satış noktalarında yapılan denetimler neticesi, 2006 yılından bu yana, satış noktalarına verilmek üzere tarafınıza teslim edilen bedelsiz ürünleri satış noktalarına vermediğiniz gibi şirkete de iade etmediğiniz, açık işçi noktalarından topladığınız boş şişeleri kırdırarak kapaklarının kırık iadesi olarak depoya teslim edildiği ve bu şekilde haksız menfaat temin edildiği ve tüm bu eylemlerinizin uzun süredir devam ettiği tespit edilmiştir.