muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/6207, Karar No: 2019/1460, Tarih: 28.02.2019

**1. Hukuk Dairesi         2016/6207 E.  ,  2019/1460 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAZMİNAT

Taraflar arasında birleştirilerek görülen tazminat davası sonunda, yerel mahkemece asıl ve birleştirilen davanın reddine ilişkin olarak verilen karar taraf vekillerince yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'un raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Asıl ve birleştirilerek görülen dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tazminat isteğine ilişkindir.

Asıl davada davacı ..., mirasbırakan annesi ...’nin maliki olduğu 2 parsel sayılı taşınmazı 26.02.2006 tarihinde satış göstermek suretiyle oğlu olan davalı ...’e temlik ettiğini, davalının annesinin yaşlı ve cahil olmasından, okuma yazma bilmemesinden faydalanarak tek taşınmazını elinden aldığını ve tapu iptali ve tescil davası açılmasını önlemek amacıyla yakın arkadaşlarına devrettiğini ileri sürerek taşınmazın belirlenecek değeri üzerinden miras payı oranında bedelin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Asıl davada davalı ..., taşınmazı bedeli karşılığında satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Birleştirilen davada davacı ..., mirasbırakan babası ...’nin maliki olduğu 1 parsel sayılı taşınmazı 01.03.2002 tarihinde satış göstermek suretiyle gelini olan davalı ...’e temlik ettiğini, işlemin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu, diğer davalı ...’ın da açılacak tapu iptal tescil davasını önlemek için taşınmazı üçüncü kişilere devrettiğini ileri sürerek, taşınmazın belirlenecek değeri üzerinden miras payı oranında bedelin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Birleştirilen davada davalı ... davanın reddini savunmuş, davalı ... ise bir savunma getirmemiştir.

Mahkemece, iddianın kanıtlanamadığı gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davaların reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan ...’nin 2 parsel sayılı taşınmazını 25.11.2002 tarihinde satış suretiyle eşi ...’den devraldığı, 06.02.2006 tarihinde satış suretiyle oğlu...’e,...’in de 15.07.2008 tarihinde satış suretiyle dava dışı 3. kişi ...’ya temlik ettiği, yine mirasbırakan ...’nin de 1 parsel sayılı taşınmazını, 01.03.2002 tarihinde satış suretiyle oğlu ...’ın eşi olan gelini ...’e, ...’in de 17.03.2003 tarihinde satış suretiyle dava dışı 3. kişi ...’e devrettiği, mirasbırakan ...’ın 01.02.2004 tarihinde öldüğü, mirasbırakan ...’nin de 21.06.2008 tarihinde ölümü ile geriye davanın tarafları oğullarının kaldıkları anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunun 706., Türk Borçlar Kanunun 237. (Borçlar Kanunun 213.) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; taraflar muris muvazaası hukuksal nedenine dayandıkları halde mahkemece muvazaa yönünden bir değerlendirilme yapılmış, iddia yazılı delil ile ispat edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Oysaki muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı davalar tanık dahil her türlü delil ile ispatlanabilecektir. Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli değildir.

Hal böyle olunca, yukarıdaki ilkeler doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılması, toplanan ve toplanacak tüm delillerin değerlendirilmesi sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı biçimde hüküm kurulması isabetsizdir.

Hal böyle olunca, yukarıdaki ilkeler doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılması, toplanan ve toplanacak tüm delillerin değerlendirilmesi sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı biçimde hüküm kurulması isabetsizdir.

Tarafların yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre, birleştirilen davada davacı ...'in sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 28.02.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8202, Karar No: 2015/21001, Tarih: 18.11.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/8202 E.  ,  2015/21001 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Siirt 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 03/04/2014

NUMARASI : 2013/823-2014/316

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de; alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

Dava konusu taşınmaz karışık meyve bahçesi niteliğinde kabul edilmesine rağmen, hakim olan meyve ağaçlarının cinsi bilirkişi raporunda belirtilmemiştir.

Bu durumda; mahallinde bilirkişi kurulu eşliğinde keşif yapılarak dava konusu taşınmaz üzerindeki meyve ağaçlarının cins ve adetleri ayrı ayrı belirtilmek suretiyle karışık meyve bahçesi veya kapama meyve bahçesi niteliği taşıyıp taşımadığı tespit edilip var olan meyve ağaçlarından elde edilecek ürün miktarı ve toplam kg. satış fiyatları ile dekara üretim giderleri ilgili İl Gıda Tarım Müdürlüğünden sorulup, araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği düşünülmeden, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 18/11/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/14921, Karar No: 2017/6660, Tarih: 27.04.2017

**12. Hukuk Dairesi         2016/14921 E.  ,  2017/6660 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı tarafından borçlu aleyhine genel haciz yolu ile başlatılan ilamsız takipte, borçlu şirket, iflasın ertelenmesi davasında verilen tedbir ara kararı gereğince takibin iptali istemi ile icra mahkemesine başvurmuş, mahkemece davanın kabulü ile takibin iptaline karar verilmiştir.

... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/47 Esas sayılı dosyasında, borçlu tarafça iflasın ertelenmesi davası açıldığı, bu dosyada mahkemece 25.01.2016 tarihinde ara kararı ile; “..İflas erteleme talebinde bulunan şirketin borçlarına kefil olanlar yönünden devam eden takipler ile İİK 179/b maddesinin 2 ve 3. fıkralarında yazılı istisnalara ilişkin hükümler hariç olmak suretiyle 6183 sayılı kanun ile yapılan takipler de dahil olmak üzere hangi nedene dayanırsa dayansın davacı şirket hakkında her türlü ihtiyati haciz - ihtiyati tedbir ve muhafaza işlemleri de dahil, tüm takip işlemlerinin yapılmasının ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, yapılmış olan takiplerin bugünkü mevcut durumları aynen korunarak olduğu yerden durdurulmasına,.." şeklinde tedbir kararı verildiği, takibin ise tedbir kararından sonra 12.02.2016 tarihinde başlatıldığı anlaşılmıştır.

Somut olayda; ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesince ihtiyati tedbir kararı verildikten sonra alacaklı tarafından borçlu aleyhinde icra takibi başlatılmış ise de; tedbir kararında; "yapılmış olan takiplerin bugünkü mevcut durumları aynen korunarak olduğu yerden durdurulmasına" şeklinde karar verildiği anlaşılmaktadır.

O halde, mahkemece, anılan tedbir kararı gereğince borçlu yönünden takibin durdurulmasına karar verilmesi gerekirken, takibin iptaline hükmolunması isabetsiz olup, kararın belirtilen nedenle bozulması gerekir ise de, anılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını zorunlu kılmadığından kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 18.03.2016 tarih ve 2016/189 E. 2016/243 K. sayılı kararının hüküm bölümünün (2) nolu bendinin sonunda yer alan “iptaline” sözcüğünün silinerek karar metninden çıkarılmasına, yerine “durdurulmasına” sözcüğünün yazılmasına, kararın düzeltilmiş bu şekliyle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA), mahkeme kararı düzeltilerek onandığından harç alınmasına yer olmadığına, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/04/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.Başkan
Yargıtay — Esas No: 2016/8294, Karar No: 2016/11415, Tarih: 14.12.2016

**8. Ceza Dairesi         2016/8294 E.  ,  2016/11415 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mühürde sahtecilik ve özel belgede sahtecilik

HÜKÜM : Hükümlülük

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Vergi mükellefi olan ...'dan işletmeye ait 2006 yılı yasal defterlerinin incelenmek üzere Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca istenilmesi üzerine adı geçen mükellefin eşi olupta söz konusu işletmeyi fiilen işleten sanık ...'ın defterleri adı geçen kuruma ibraz ettiği, kurumca yapılan incelemeler sırasında ibraz edilen yevmiye defterinin üzerindeki, noterce atılması lazım tasdik mührünün sahte olarak atılmış olduğu, ilgili noterlikçe atılmış tasdik mühürleriyle benzeşmedikleri anlaşılmış, vergi dairesi tarafından alıkonulan taklit tasdikli yevmiye defteri, mükellef sanık tarafından ibraz edilen defter-i kebir ve envanter defteri ile de karşılaştırıldığı, aynı dönemde aynı noterde tasdik edildiği halde gerek mühür, gerekse tasdik formları üzerinde bariz şekil farklılıklarının tespit edildiği anlaşıldığından işletmenin muhasebesini tutan serbest muhasebeci sanık ...'nun özel belgede sahtecilik ve mühürde sahtecilik suçlarını işlediğinden bahisle açılan davada; sanığın suçlamayı kabul etmemesi, işletmenin 13.08.2008 tarihi itibariyle faaliyetini terk etmesi, yasal defterleri saklama yükümlülüğünün işletme sahibine ait olması, 2006 yılında işletmenin muhasebecisi olarak ...'ın gözüktüğünün anlaşılması karşısında, ilgili vergi dairesinden bu hususa ilişkin belgelerin istenmesi, 2006 yılında görevli olarak gözüken muhasebecinin CMK.nun 48. maddesi uyarınca tanık sıfatıyla dinlenmesi, defter ve belgelerin inceleme isteğinin yapıldığı tarihe kadar ilgili vergi dairesi tarafından başka incelemeler yapılıp yapılmadığının araştırılması, belgede sahtecilik suçlarında aldatma yeteneğinin bulunup bulunmadığının takdirinin mahkemeye ait olduğu cihetle, suça konu belgenin duruşmaya getirtilip incelenerek, özelliklerinin duruşma tutanağına yazılması ve aldatıcı nitelikte olup olmadığının karar yerinde tartışılması gerektiğinde bilirkişi görüşüne başvurulması, hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen diğer sanığın eylemine iştirakini belirleyen deliller de karar yerinde gösterilmek suretiyle sübutu halinde, suça konu yevmiye defteri üzerinde bulunan tasdik mühürünün, zorunlu tamamlayıcı unsuru olduğu cihetle, sanığa yüklenen yevmiye defteri üzerindeki noterce yapıldığını gösteren tasdik mühüründe sahtecilik eyleminin sübut bulması halinde kül olarak TCK.nun 204/1. maddesinde düzenlenen suçu oluşturacağı gözetilmeden, yazılı şekilde hem özel belgede sahtecilik hem de mühürde sahtecilik suçundan ayrı ayrı hükümler kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1 maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321 ve 326. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, 14.12.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2025/613, Karar No: 2025/1183, Tarih: 20.03.2025

**6. Hukuk Dairesi         2025/613 E.  ,  2025/1183 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2154 E., 2025/93 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Düzce 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/394 E., 2024/406 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü :

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin elektrik malzeme satış ve taahhüt işiyle iştigal ettiğini, şirketinin kısa vadeli borçları ödeyemeyecek durumda olup borca batık olmadığını, emtia fiyatlarında öngörülemeyen olağandışı yükselişler nedeniyle borçları vadesinde ödeyemeyecek hale geldiğini,şirketin çalışarak bütün borçlarını ödeyebileceğini ileri sürerek geçici mühlet verilerek konkordatonun tasdikini talep etmiştir.

II. CEVAP

Müdahil alacaklı vekilleri sundukları müdahale dilekçeleri ile davaya müdahil olmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile raporda şirketin geçici ve kesin mühlet süreleri içerisinde gerçekleşen ticari karının ön proje ve makul güvence raporunda ön görülen karlılık oranından uzak olması ve mevcut ticari faaliyetleri sonucu karlılık oranı ile ön görülen konkordato hedeflerini gerçekleştirerek borçların ödenmesinin mümkün olmadığı, davacının alacaklıları talebine rağmen şirketin gayrimenkulunünün devrine de yanaşmadığı, davacı şirketin aktifleri şirket sermayesini karşılıksız bırakmadığından şirketin borca batık olmadığı tespit edilmiş ise de İİK’nın 292/1 maddesi uyarınca iflas kararı verilebilmesi için borca batık olma şartının aranmayacağı, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere ticari faaliyet ve karlılık oranı birlikte değerlendirildiğinde şirketin konkordato projesinin uygulanabilir olmadığı ve konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle konkordato tasdiki talebinin reddi ile şirketin iflasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Eksik inceleme yapıldığını,

b. Şirket yetkilisine yapılan tebligatın usulsüz olup duruşmadan haberdar edilmediğini,

c. Yeterli karlılık sağlanamaması durumunda dahi firma malvarlıklarının firmanın tüm borcunu karşıladığını,

d. Müvekkilinin finansman sağlama çabasının dikkate alınmadığını,

e. Şirketin borca batık olmadığını, çalışarak borcu ödeyebileceğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Eksik inceleme yapıldığını,

b. Şirket yetkilisine yapılan tebligatın usulsüz olup duruşmadan haberdar edilmediğini,

c. Yeterli karlılık sağlanamaması durumunda dahi firma malvarlıklarının firmanın tüm borcunu karşıladığını,

d. Müvekkilinin finansman sağlama çabasının dikkate alınmadığını,

e. Şirketin borca batık olmadığını, çalışarak borcu ödeyebileceğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, konkordatonun tasdiki istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Davacı şirket 29.07.2022 tarihli talebiyle konkordato ve geçici mühlet talebinde bulunmuştur. Geçici mühlet ve tedbir kararından sonra kesin mühlet kararı verilmiş, komiser heyetinin 25.5.2023 ve 29.9.2023 tarihli raporlarında “…davacı şirketin geçici ve kesin mühlete elde ettiği gelirin konkordato projesinin uygulanmasına ve önerilen ödeme projesinin gerçekleşmesine imkan vermediği ve şirketin borca batık olmadığı…” belirtilmiştir. Mahkeme, komiser ve bilirkişi heyetlerinin raporlarına istinaden, geçici mühlet ve tedbir tarihinden 2 yıl, 1 ay, 10 gün sonra konkordato isteminin reddine ve davacı şirketin, borca batık olmasa bile İİK’nın 292. maddesindeki koşulların mevcut olduğunu belirterek iflasa karar vermiştir.

Somut olayda uyuşmazlık, İİK’ nın 292. maddesine göre “iflasa” karar verebilmek için “borca batıklığın” aranıp aranmayacağı noktasında toplanmaktadır.

28/2/2018 tarihli 7101 sayılı Kanun'la İcra ve İflas Kanunu’nun 285 vd. maddelerindeki Konkordato hükümlerinde köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler yapılırken, özellikle uygulamada kötüye kullanılan, kabul ediliş hedeflerine hizmet etmeyen “iflas erteleme” kurumu da kaldırılmıştır. Konkordato kurumu, kaldırılan iflas ertelemenin boşluğunu dolduracak, kötüye kullanılmayacak ve iflas ertelemenin akibetine uğramayacak şekilde sıkı koşullara bağlanmıştır. Özellikle kötü niyetli borçluların konkordatoyu gerçek amacından şaşırmamaları için konkordato talep edene yükümlülük ve risk yüklenmiştir. İşte bu amacın gerçekleşmesi için kabul edilen hükümlerden biri de İİK’nın 292. maddesidir.

Şöyle ki;

İİK’nın 292. maddedesinde konkordato talep edenin, geçici mühlet (İİK'nın m.287/5 yollamasıyla) ve kesin mühletin verilmesinden sonra “konkordato talebinin reddine ve borçlunun iflâsına resen karar verilebilmesi” için öncelikle borçlunun iflasa tabi kişilerden olması, sayılan dört halin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti için komiserin yazılı rapor sunması, ve konkordato talep eden borçlu veya alacaklının duruşmaya davet edilerek dinlenmesi ayrıca a, b ve c bentlerinde sayılan hususlardan birinin gerçekleşmesi iflasa hükmetmek için yeterli görülmüştür.

Buna karşılık (d) bendinde belirtildiği gibi, konkordato talebinden feragat eden sermaye şirketi ve kooperatifin iflasına karar verebilmek için “borca batık” olduğunun tespiti şartı kabul edilmiş ancak a, b ve c bentleri için “borca batıklık” koşulu aranmamıştır.

Görüldüğü gibi, Kanun, iflasa tabi kişinin geçici ve kesin mühlet aşamasında Kanunun istediği; “malvarlığının korunması için iflâsın açılması gerektirir hallerden kaçınmasını, proje sunarken konkordatonun başarıya ulaşabileceği proje sunması ve bunun için azami gayret sarf etmesini ve mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis etmemesini, kefil olmamasını, ivazsız tasarruflarda bulunmamasını, taşınmaz ve işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırlarını ve işletmenin devamlı tesisatını devretmemesini ve bunları takyit etmemesini”aksi taktirde borca batık olup, olmamasına bakılmaksızın iflasına karar verilebileceğini hükme bağlanmıştır. Bu düzenlemeyle, Kanun koyucu konkordato talep eden iflasa tabi kişiyi, sınırlarını çizdiği eylemleri yapması veya yapmaması halinde “medeni ceza olarak” iflas cezasıyla cezalandırmıştır.

Nitekim, Kanun koyucu, bu maddeye göre başka şart arayacak olsaydı, konkordato hükümleri içinde ikinci iflas kararı verilebileceğini düzenleyen İİK'nın m.308 de belirttiği gibi“…doğrudan doğruya iflâs sebeplerinden birinin mevcut olması”koşulunu bu maddede açıkca belirtebilirdi.

Öte yandan; İİK’nın 177. maddesinde sayılan doğrudan doğruya iflas sebepleri daha ağır koşullar içermemektedir. Bu koşullara baktığımızda;

a) Borçlunun malum yerleşim yeri olmaz, taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle kaçar, alacaklıların haklarını ihlal elen hileli muamelelerde bulunur veya bunlara teşebbüs eder yahut haciz yoliyle yapılan takip sırasında mallarını saklarsa; b) Borçlu ödemelerini tatil eylemiş bulunursa; c) 308 inci maddedeki hal varsa; d) İlama müstenit alacak icra emriyle istenildiği halde ödenmemişse, keza, aynı Kanunun 178.maddesinde ise borçlu “aciz halinde” olduğunu belirterek iflas talep ettiğinde, “borca batıklık” aranmaksızın iflasa karar verilebilecektir.

İcra ve İflas Hukuku'nun şekil hukuku olduğu, alacaklı-borçlu dengesini bozacak şekilde iflas kararı için “borca batıklık” unsurunu yorum yoluyla maddeye ilave edilmesinin doğru olmayacağı, maddenin (d) bendi dışında borca batıklık aramadan iflas kararı verileceğinin açıkca düzenlendiği, dolayısıyla yukarıda izah edilen yasal düzenlemeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, İİK’nın 292. maddesinin a, b ve c bentlerinde sayılan durumların bulunması halinde “borca batıklık” aranmadan iflasa karar verilmesi gerekmektedir.