muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/672, Karar No: 2010/1985, Tarih: 24.02.2010

**1. Hukuk Dairesi         2010/672 E.  ,  2010/1985 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : SİLİVRİ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 16/09/2009

Taraflar arasında görülen davada;Davacı Hazine, davalının kayden malik olduğu çekişmeli 1149 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kaldığını, devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan yerlerin özel mülkiyete konu olamayacağını ileri sürerek kıyı kenar çizgisi içinde kalan kısmın tapu kaydının iptali ile terkinine karar verilmesini istemiştir

Davalı, tapu kaydına güvenerek taşınmazı satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davanın kabulüne ilişken önceden verilen karar Dairece; “….14.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5841 sayılı yasa ile değişik 3402 sayılı Kadastro Kanununun 12. maddesine eklenen 3. fıkra 2 ve 3. cümle ve geçici 10. maddedeki düzenlemeler karşısında 10 yıllık hak düşürücü sürenin hazine yönünden dolduğu, davanın reddi gereğine “ değinilerek bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı Hazine tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi ... .... raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

Mahkemece, hükmüne uyulan bozma ilamında belirtilen hususlar gözetilmek suretiyle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiş olması doğrudur. Bu yöne değinen Hazine'nin temyiz itirazları yerinde değildir. Reddine.

Ancak, her dava açıldığı tarihteki koşullara tabidir. Dava tarihi itibariyle davasında haklı olan bir kimsenin yargılama sırasında çıkan yasa gereğince haksız duruma düştüğü takdirde yargılama giderleri ve 1957 tarih, 4/16 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince bu giderlerden sayılan avukatlık ücretinden sorumlu tutulamayacağı açıktır.

O halde, öncelikle dava konusu 1149 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın dayanağını teşkil eden kesin hükmün (Silivri Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.1.1957 tarih, 1955/208 Esas, 1957/3 sayılı kararı) keşfen kapsamının belirlenmesi ve bu kapsamda kalan yerin tamamının veya bir kısmının 28.11.1997 tarih 5/3 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca belirlenecek kıyı kenar çizgisine göre tarifi 3621 Sayılı Yasanın 4.maddesinde yapılan kıyıda kaldığının anlaşılması halinde, kesin hükmün tarafı olan Hazineyi bağlayacağı gözetilerek davalı tarafın yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaması, yok eğer kesin hüküm kapsamı dışında kalan ve davalı tarafın mülkiyet kapsamı içindeki bir kısım yerin kıyıda kaldığının saptanması halinde ise yargılama giderlerinden davalının sorumlu tutulacağının gözetilmesi ve belirlenecek duruma göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Davacı Hazine'nin bu yöne hasren temyiz itirazı yerindedir. Kabulüyle, hükmün HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 24.2.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/25307, Karar No: 2014/11396, Tarih: 10.06.2014

**11. Ceza Dairesi         2012/25307 E.  ,  2014/11396 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenlemek, defter ve belgeleri ibraz etmemek

HÜKÜM : 1-2005, 2006, 2007 takvim yılı için 213 sayılı Kanunun 359/b-1, 5237 sayılı TCK.nun 43, 62, 51. maddeleri uyarınca 18 ay 22 gün hapis cezası, erteli

2- 2009 yılı içerisinde defter ve belgeleri ibraz etmemek suçundan; 213 sayılı Kanunun 359/a-2, 5237 sayılı TCK.nun 62, 53. maddeleri uyarınca 10 ay hapis cezası, erteli

3- 2009 takvim yılı için ; 213 sayılı Kanunun 359/b-1, 5237 sayılı TCK.nun. 43, 62. maddeleri uyarınca 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası

I- Sanık hakkında "2008 takvim yılında sahte fatura düzenlemek" suçundan verilen mahkumiyet kararlarına yönelik temyiz itirazının incelenmesinde:

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin, cezayı artırıcı ve azaltıcı sebeplerin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

II- Sanık hakkında "2005, 2006 ve 2007 takvim yıllarında sahte fatura düzenlemek" suçundan ayrı ayrı verilen mahkumiyet kararlarına yönelik temyiz itirazının incelenmesine gelince:

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine incelenen dosya içeriğine göre sanık müdafiinin yerinde görülmeyen sair itirazlarının reddine; ancak;

5237 sayılı TCK'nun 51/7. maddesinde "hükümlünün deneme süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere hakimin uyarısına rağmen uymamakta ısrar etmesi halinde ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine karar verileceğinin" belirtilmesi karşısında; mahkemece "denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi halinde sanığın ertelenen cezasının tamamen infaz kurumunda çektirilmesine" karar verilerek infazı kısıtlayacak şekilde hüküm tesisi,

Yasaya aykırı; sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden duruşma yapılmasını gerektirmeyen bu hususun 5320 sayılı Yasanın 8/1.maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nun 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkrasından “denetim süresinde kasıtlı bir suç işlemesi halinde ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine” bölümünün çıkarılmak suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

III- Sanık hakkında "defter ve belgeleri gizlemek ile 2009 takvim yılında sahte fatura düzenlemek" suçlarından verilen mahkumiyet kararlarına yönelik temyiz itirazının incelenmesinde ise;

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin tahkikat neticelerine uygun olarak tecelli eden kanaat ve takdirine, tetkik olunan dosya içeriğine göre sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine; ancak:

1- 5271 sayılı CMK'nun 225. maddesi uyarınca hükmün konusu, duruşmanın neticesine göre iddianamede gösterilen fiilden ibaret olup, kamu davasının defter ve belgeleri gizleme ile 2004, 2005, 2006, 2007 ve 2008 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından açıldığı halde, dava konusu yapılmayan 2009 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan da ayrıca hüküm kurulması,

2-Defter ve belgelerini vergi incelemesine esas olmak üzere merciine teslim etmediğinden bahisle eylemine uyan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359/a-2. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açılan sanık hakkında düzenlenen vergi inceleme raporlarında somut bir zarara yer verilmediği, ancak defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesinden dolayı, geçmiş dönemlere ilişkin vergi beyanları yeniden hesaplanmak suretiyle, bu vergiler tarh edilerek, bunlara bağlı bir kısım cezalara hükmedildiği, bir başka ifade ile tarh edilen bu vergi ve cezaların eylemden doğan zarar niteliğinde bulunmadıkları anlaşılmaktadır. Şu halde sabıkası da bulunmayan sanık hakkında "defter ve belgeleri gizlemek" eylemi nedeniyle CMK'nun 231. maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesinin uygulanmasına engel oluşturabilecek somut bir zararın meydana geldiğinin kanıtlanamadığı cihetle, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 08.02.2008 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 5728 sayılı Yasanın 562. maddesiyle değişik CMK'nun 231. maddesinin zarar giderilmediğinden bahisle uygulanmaması,

3-Defter ve belgeleri gizleme suçundan hükmolunan kısa süreli hapis cezasının ertelenmiş olması nedeniyle TCK.nun 53/1. maddesinin uygulanamayacağının gözetilmemesi,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 10.06.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5738, Karar No: 2012/2115, Tarih: 15.02.2012

**6. Ceza Dairesi         2011/5738 E.  ,  2012/2115 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

TEMYİZ EDENLER : Sanıklar savunmanı

Yerel Mahkemece verilen hüküm duruşmalı olarak temyiz edilmekle;

Sanıklar savunmanlarının duruşma gününden usulen haberdar edildikleri halde geçerli mazeretleri bulunmadan duruşmaya gelmedikleri anlaşılmakla adı geçen sanık yönünden duruşmasız olarak yapılan inceleme sonunda; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü;

Borç ilişkisinde hukuken taraf olmayan sanıkların tehditle mağdurdan para aldıklarının anlaşılması karşısında, tebliğnamedeki bozma isteyen düşünceye itibar edilmemiş, sanık ... hakkında tekerrür uygulamasında en ağır cezayı içeren ilamın dikkate alınması gerektiği gözetilmeden, adli sicil kaydında bulunan Üsküdar 3 Asliye ceza mahkemesinden verilme 418/487 sayılı ilamı yerine daha hafif cezayı içeren ilamın esas alınması, karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, kararın dayandığı gerekçeye ve Hakimler kurulunun takdirine göre, sanıklar ... ve ... savunmanının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 15.02.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2678, Karar No: 2018/678, Tarih: 04.04.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2015/2678 E.  ,  2018/678 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “tespit” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İzmir 1. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 19.02.2014 gün ve 2013/696 E., 2014/113 K. sayılı karar davacı ve davalı vekilleri tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 18.06.2014 gün ve 2014/9754 E., 2014/15028 K. sayılı kararı ile,

“…1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı Kurum'un tüm, davacının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- 21.07.1980-17.12.2012 tarihleri arası doğum borçlanma süreleriyle birlikte toplam 3.662 prim gün sayısı bulunan 08.08.1963 doğumlu davacıya, 4447 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği 08.09.1999 tarih itibarıyla 18 yıldan fazla sigortalılık süresi bulunması nedeniyle, 506 sayılı Yasanın geçici 81/A kapsamında bu yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan hükümlerin uygulanması gerekmekle, 12.08.2013 günlü yaşlılık aylığı talep tarihi gözetilerek 506 sayılı Yasanın 60.madde hükmündeki yasal koşulların gerçekleşmesi nedeniyle 01.09.2013 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerekirken, tahsis isteminin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, mahkemece eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…"

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

2-Davalı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, davacının doğum borçlanmasının kabulü ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

2-Davalı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, davacının doğum borçlanmasının kabulü ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

Davacı vekili müvekkilinin 21.07.1980 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya başladığını, 1985 yılından 14.02.1991 tarihine kadar Emekli Sandığına tabi olduğunu, 2010-2011 yıllarında da SGK’ya prim ödediğini ve hâlen sigortalılığının devam ettiğini, 02.12.2012 tarihinde 1993 yılında doğan ve hâlen hayatta olan ikiz çocukları için doğum borçlanması talebinde bulunduğunu ve 719 gün borçlanma bedelini 22.10.2012 tarihinde ödediğini, 12.08.2013 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunduğunu, ancak Kurum tarafından Emekli Sandığı hizmetinden sonra 652 gününün bulunduğu, 1260 gün şartının tamamlanmasının gerektiği ve Emekli Sandığı hizmetinizden sonra sigortalı çalışması bulunmadığından doğum borçlanmasının iptal edildiği gerekçeleriyle talebinin reddedildiğini, 5510 sayılı Kanunun “sigortalıların borçlanabileceği süreler” başlıklı 41’inci maddesinde Emekli Sandığı hizmetinden sonra sigortalı çalışma koşulunun getirilmediğini, Kurum işleminin hatalı olduğunu ileri sürerek müvekkilinin doğum borçlanmasının kabulü ile emekliliğine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili 5510 sayılı Kanunun 41/1-a maddesi uyarınca aynı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının “a” bendi kapsamında hizmet akdine tabi çalışan kadın sigortalılara doğum nedeniyle işlerinden ayrı kaldıkları süreler borçlandırılarak bu sürelerin hizmet olarak değerlendirilmesi imkânı tanındığını, ancak borçlanma hakkından yararlanılabilmesi için doğum yapılan tarihte 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı olunması gerektiğini, davacının ise Emekli Sandığına tabi iken doğum yaptığını, bu nedenle Kurum işleminin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece 5510 sayılı Kanunun 41/1-a maddesinin borçlanma talep tarihinde sigortalı olunmasını gerekli gören bir ifadeye yer vermediği, davacının ilk kez 21.07.1980 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı olduğu, bu nedenle 03.02.1993 tarihinde gerçekleşen doğum sebebiyle borçlanma hakkına sahip olduğu, ancak 506 sayılı Kanunun Geçici 81’inci maddesinin C bendi uyarınca 08.08.1963 doğumlu olan davacının 3600 gün koşulunu 2012 yılında gerçekleştirdiğinden 58 yaşını doldurduktan sonra aylığa hak kazanacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının doğum borçlanmasına ilişkin borçlanma işleminin geçerli olduğunun ve bu konudaki Kurum iptal işleminin geçersizliğinin tespitine, 506 sayılı Kanunun geçici 81/C/b/bd maddesi koşulları gerçekleşmediğinden yaşlılık aylığı isteminin reddine karar verilmiştir.

Taraf vekillerinin temyizi üzerine karar Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Mahkemece 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün üzerinden aylık bağlanmasının yaşlılık nedeniyle daha uzun prim ödeme süresini gerçekleştirme konusunda zorluk yaşanacak yaşlara gelen sigortalılar için öngörülen kolaylaştırılmış bir aylık bağlama sistemi olduğu, 15 yıl sigortalılık aranan bir durum için, Geçici 81’inci maddenin (A) bendinde 18 yıllık sigortalılığa bağlı hak düzenlemesi yapılmasının kanun yazım tekniği açısından olağan kabul edilecek bir durum olmadığı, bozma ilamındaki yaklaşımın 08.08.1963 doğum tarihli davacının henüz 36 yaşında olduğu dönemde 50 yaşın ikmaline dayalı olarak aylığa hak kazanma konumunun kazanılmış hak oluşturması sonucunu doğuracağı, 15 yıl ve 3600 gün sigortalılık koşullarına bağlı aylık sisteminde 506 sayılı Kanunun Geçici 81/C maddesi üzerinden değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık: somut olaya göre davacının yaşlılık aylığına hak kazanabilmek için Kanunda öngörülen şartları yerine getirip getirmediği noktasında toplanmaktadır.

I-Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Hukuk Genel Kurulundaki görüşme sırasında, esasa girilmeden önce, ilk hükmü temyiz eden davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilinin tüm temyiz itirazlarının Özel Dairece reddedildiği nazara alındığında, davalı Kurumun direnme kararını temyizinde hukuki yararının bulunup bulunmadığı hususu ön sorun olarak tartışılmıştır.

Bilindiği üzere, hukuki yarar dava şartı olduğu kadar, temyiz istemi için de aranan bir şarttır (Hukuk Genel Kurulunun 02.04.2014 gün ve 2013/19-627 E., 2014/439 K. sayılı kararı).

Yerel mahkemenin ilk kararı davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilince temyiz edilmiş ancak Özel Dairece bütün temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir. Bu haliyle temyiz itirazları reddedilen davalı Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden hüküm kesinleşmiş, bu yön uyuşmazlık konusu olmaktan çıkmıştır. Bu nedenle, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilinin direnme kararını temyizinde hukuki yararı bulunmamaktadır.

O hâlde, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilinin direnme hükmüne yönelik temyiz isteminin hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmelidir.

II-Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Bilindiği üzere, sosyal güvenlik hakkı temel insan haklarından olup, uluslararası hukuk normları ile Anayasada güvence altına alınmıştır. Bu hak bireyleri toplum içinde iktisadi bakımdan desteklemeyi, muhtaçlığa düşmesini önlemeyi, sosyo – ekonomik ve fizyolojik risklerin sonuçlarına karşı korumayı hedef alan bir haktır (K. Arıcı, Türk Sosyal Güvenlik Hukuku, Ankara 2015, s. 95). Diğer bir ifadeyle sosyal güvenlik hakkı ortaya çıkabilecek sosyal riskleri önlemeyi amaçlar.

Bilindiği üzere, sosyal güvenlik hakkı temel insan haklarından olup, uluslararası hukuk normları ile Anayasada güvence altına alınmıştır. Bu hak bireyleri toplum içinde iktisadi bakımdan desteklemeyi, muhtaçlığa düşmesini önlemeyi, sosyo – ekonomik ve fizyolojik risklerin sonuçlarına karşı korumayı hedef alan bir haktır (K. Arıcı, Türk Sosyal Güvenlik Hukuku, Ankara 2015, s. 95). Diğer bir ifadeyle sosyal güvenlik hakkı ortaya çıkabilecek sosyal riskleri önlemeyi amaçlar.

Sosyal güvenlik hakkı içerisinde yaşlılık ise, insan hayatının son safhasında karşılaştığı, bedeni ve fikri gücünün zaman içinde artan bir şekilde azalması sonucu sürekli bir gelir kaybına ve gider çoğalmasına neden olan, insanın kaçınamayacağı sosyal risklerden biridir (A. N. Sözer, Türk Sosyal Sigortalar Hukuku, Güncellenmiş 3. Bası, İstanbul 2017, s. 373). İşte bu noktada risk altında bulunan ve uzun yıllardır çalışarak yıpranmış olan sigortalının sosyal güvenlik hakkı yaşlılık sigortası ile güvence altına alınmış, diğer taraftan uzun yıllardır çalışmanın karşılığı olarak sigortalının dinlenmesi ve mükafatlandırılması amaçlanmıştır.

Önemle belirtilmelidir ki sosyal güvenlik hakkının kullanımı sınırsız olmayıp kanun ile sınırlanmış ve belirli koşulların varlığına bağlanmıştır. Bir sosyal güvenlik hakkı olarak yaşlılık sigortasından yararlanılabilmesi için de kanunda belirtilen şartların bir arada bulunması gerekmektedir.

Yaşlılık sigortasından yararlanmak isteyen sigortalının tarafına yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için çalıştığı işten ayrılması ve Kuruma yazılı istekte bulunması şarttır. Bunun yanında belli bir yaşa gelmiş olmalı, belirli bir sigortalılık süresine ulaşmalı ve istenilen prim ödeme gün sayısını tamamlamalıdır. Yaşlılık aylığı bağlanması için belirtilen şartlar arasında sayılan yaş, yaşlılık aylığı bağlanması için yazılı istekte bulunulan tahsis talep tarihi itibariyle sigortalının doldurduğu yaştır. Sigortalılık süresi ise ilk defa sigortalı olunan tarih ile tahsis talep tarihi arasında geçen zaman dilimidir. Nihayet prim ödeme gün sayısı sigortalının malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak geçen sürelere ait gün sayısını ifade eder.

Hemen belirtilmelidir ki yaşlılık sigortasından yararlanabilmesi için sosyal güvenlik politikaları doğrultusunda yaş, sigorta süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarından sadece bir veya birkaçının varlığı aylık bağlanması için yeterli görülebileceği gibi hepsinin birden tamamlanması da beklenebilecektir.

Elbette dinamik bir yapıya sahip olan sosyal güvenlik hakkı değişen sosyal güvenlik politikalarını beraberinde getirmiş, değişen politikalar yaşlılık sigortasını düzenleyen kanunlar ve maddelerde de değişikliklere sebebiyet vermiştir. Bu değişiklikler şüphesiz yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için aranan şartlar yönünden farklı tarihlerde farklı uygulamaların ortaya çıkmasına sebebiyet vermiştir.

Elbette dinamik bir yapıya sahip olan sosyal güvenlik hakkı değişen sosyal güvenlik politikalarını beraberinde getirmiş, değişen politikalar yaşlılık sigortasını düzenleyen kanunlar ve maddelerde de değişikliklere sebebiyet vermiştir. Bu değişiklikler şüphesiz yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için aranan şartlar yönünden farklı tarihlerde farklı uygulamaların ortaya çıkmasına sebebiyet vermiştir.

Hizmet akdine tabi çalışanlar yönünden yaşlılık sigortası ülkemizde ilk defa 01.04.1950 tarihinde yürürlüğe giren 5417 sayılı İhtiyarlık Sigortası Kanunu’nun 5’inci maddesinde düzenlenmiştir. Daha sonra 22.03.1954 tarihinde 6391 sayılı Kanun ile 5417 sayılı Kanunun 5’inci maddesinde değişikliğe gidilmiş, ardından 1957 tarihinde 6900 sayılı Maluliyet, İhtiyarlık ve Ölüm Sigortaları Kanun yürürlüğe girmiş ve 12’inci maddesinde yaşlılık sigortasının koşullarına yer verilmiştir.

17.07.1964 tarihinde kabul edilen 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile hizmet akdiyle çalışanların sosyal güvenlik haklarına yönelik farklı kanunlarda yer alan düzenlemeler tek bir elde toplanmış ve 60’ıncı maddesinde yaşlılık aylığından yararlanma şartları düzenlenmiştir. İlgili madde ile;

“A) Yaşlılık aylığından yararlanabilmek için, sigortalının:

a) Kadın ise 55, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması,

b) En az 25 yıldan beri sigortalı bulunması,

c) En az beş bin gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şarttır."

düzenlemesi getirilmiştir.

506 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesi 1969 yılında 1186 sayılı Kanun ile değişikliğe uğramış ve yaşlılık aylığından yararlanma yaşı erkeklerde 55, kadınlarda 50’ye indirilerek söz konusu yaşa ulaşıldığında 5000 gün prim ödeme gün sayısı ile yaşlılık aylığı bağlanması olanağı sağlanmıştır.

Yaşlılık aylığından yararlanma şartlarını belirleyen 506 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesi 08.03.1981 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2422 sayılı Kanunun 6’ıncı maddesi ile yeniden değiştirilmiş ve 60’ıncı madde;

“A) Sigortalının :

a) Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş olması ve en az 5 000 gün veya,

b) Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş olması, 15 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 3600 gün yahut,

c) Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmamış olmakla beraber, kadın ise 20 erkek ise 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 5 000 gün,

Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şarttır.”

şeklinde düzenlenmiştir.