muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/9491, Karar No: 2015/19356, Tarih: 03.06.2015

**22. Hukuk Dairesi         2014/9491 E.  ,  2015/19356 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai alacağı, yıllık izin, hafta tatili, ulusal bayram genel tatili ve ücret alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin Mart 2007-Şubat 2009 tarihleri arasında davalının Afganistan'da bulunan şantiyesinde tüm lojistik işleri ile ilgili alım-satım da görevli olarak çalıştığını, çalışma saatlerinin kış döneminde saat 08.00-19.00 arası yaz döneminde 08.00-20.30, 21.00 saatleri arası olduğunu, fazla mesai ücreti almadığını, haftanın yedi günü çalıştığını, yıllık izin kullanmadığını ve hakları ödenmediğini, ilk dört ay maaşının ödenmediğini, 1500 Dolar maaş aldığını resmi kayıtlarda asgari ücret gösterildiğini, sigorta primlerinin eksik yatırıldığını, hafta tatili, genel tatil ve dini bayramlarda çalışma yapıldığını, işveren şirketin davacıyı sebep göstermeden işten çıkarttığını belirterek kıdem ve ihbar tazminatı ile birlikte bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının 26 Mart 2007 tarihli hizmet sözleşmesi ile şirketin Afganistan'daki işlerinde çalışması için işçi olarak Afganistan'a gönderildiğini, işverenin 27 Şubat 2009 tarihinde iş sözleşmesini bildirimsiz feshettiğini, davacının fazla çalışma talebinin yerinde olmadığını, kendisinin 400,00 USD aylık ile çalıştığını, kendisine kimi zaman 500,00, 800,00 ve 900,00 USD ödendiğini, çalışmalarının karşılığını aldığını, davacının şirket malını izinsiz satarak şirketin prestijine ve malına zarar verdiğini, davacı ile yapılan e-posta yazışmalarından sonra işten kendi isteği ile ayrıldığını böylece kıdem ve ihbar tazminatının hakkı olmadığını, kaldı ki böyle bir davranışın işverene İş Kanunu 25/2e maddesine göre haklı nedenle fesih hakkı verdiğini, davacının ücret alacağının olmadığı, zaman zaman gecikmeli ödendiği doğru ancak aylarca ödenmediği iddialarının gerçek dışı olduğu hatta hesabına aylık ücretiyle birlikte kimi zaman avans ödemesi de yapıldığını, davacıya şantiyede harcanmak üzere 07.11.2007 tarihinde 5.000,00 Dolar ve 08.11.2007 tarihinde 10.000,00 Dolar olmak üzere ödemeler yapıldığını ve bunların nerelerde harcandığına dair rapor ve belge sunmadığını,yıllık izin talebinin yasal dayanağının olmadığını ve gerçek dışı olduğunu, davacıya ödenen avansın maaşından fazla olması neeniyle takas mahsup talebinde bulunduklarını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının kıdem tazminatı hesaplamasında giydirilmiş ücret olarak 2.289,00 TL belirlenmiştir. Davacının iş sözleşmesinin feshi tarihinde kıdem tazminatı tavan miktarının 2.260,05 TL olduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca mahkemece kıdem tazminatı tavan tutarı dikkate alınmadan yapılan hesaplamaya itibarla kıdem tazminatının hüküm altına alınması hatalıdır.

3-Taraflar arasında davacının fazla mesai,hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil alacağının bulunup bulunmadığı noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre yargılama sırasında dinlenen tanık beyanlarına itibarla davacının fazla mesai,hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil alacağı talebi kabul edilmiş ise de; beyanları hesaplamaya esas alınan davacı tanıklarının davalı ile husumetli olduğu anlaşılmış, davacının fazla mesai, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil alacaklarına yönelik iddiası hakkında inandırıcılığı yeterli bulunmayan tanık beyanından başka delil ibraz ve ikame etmemiş olması karşısında, davacının fazla mesai,hafta tatili ve ulusal bayram iddiasını kanıtlayamadığı kabul edilerek bu iddiaya dayalı fazla mesai, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil taleplerinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : Hükmün yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek olması halinde ilgiliye iadesine, 03.06.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/12971, Karar No: 2021/671, Tarih: 03.02.2021

**17. Hukuk Dairesi         2020/12971 E.  ,  2021/671 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

-K A R A R-

6100 sayılı HMK m.310/3 “(Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.” düzenlemesini içermektedir.

İncelenen dosyada, davacı vekili Av.... dosya temyiz incelemesine gönderildikten sonra,27.11.2020 tarihli dilekçe ile davadan feragat ettiklerini beyan ettiğinden ve vekaletnamesinde temyizden feragate yetkili olduğu anlaşıldığından, davadan feragat hususunda ek karar verilmesi için dosyanın İtiraz Hakem Heyetine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03/02/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/10812, Karar No: 2010/13404, Tarih: 05.07.2010

**2. Hukuk Dairesi         2010/10812 E.  ,  2010/13404 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Evlat Edinmede Rıza Aranmaması

Yukarıda tarihi, konusu ve tarafları gösterilen hükmün; onanmasına dair Dairemizin 15.3.2010 gün ve 950-4777 sayılı ilamiyle ilgili karar düzeltme isteminde bulunulmakla, evrak okundu, gereği düşünüldü;

Temyiz ilamında yer alan açıklamalara göre Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun 440. maddesinde sayılan sebeplerden hiçbirisine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE, aynı Kanunun 442/3. maddesi gereğince; bu maddede gösterilen para cezasının miktarı 5252 sayılı Kanunun 4. maddesiyle artırıldığından ve aynı yasanın 7. maddesiyle, ceza, idari para cezasına dönüştürüldüğünden, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17. maddesinin 7. fıkrasıyla da idari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yıl uygulanan miktarın, o yıl için belirlenmiş olan yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağı öngörülmüş olmakla, hesaplanan 172.00 TL. idari para cezasının karar düzeltme talep edene yükletilmesine, oybirliğiyle karar verildi. 05.07.2010 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2016/15507, Karar No: 2017/11958, Tarih: 21.12.2017

**17. Hukuk Dairesi         2016/15507 E.  ,  2017/11958 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacılar ..., ..., ..., ... ile davalı ..., .... arasındaki dava hakkında, ... Asliye Hukuk Mahkemesi’nden verilen 05.11.2013 gün ve 2012/171 Esas, 2013/550 Karar sayılı hükmün, Dairemizin 22.10.2015 tarih,2014/20968 esas, 2015/11109 karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmişti. Süresi içinde davacılar vekilince kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, müvekkillerinin desteği ...'in kullandığı ve davalıların işleteni ve zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olduğu aracın 25.12.2008 tarihinde araçtaki yükün boşaltılması sırasında damperi kaldıran pistonun kırılması nedeniyle şoför mahallinin üzerine düşmesi neticesinde müvekkillerinin desteğinin hayatını kaybettiğini ileri sürerek, davacı eş ... için 10.000,00 TL manevi tazminat ile 4.000,00 TL maddi tazminatın ve diğer davacılar için 3.500,00'er TL maddi tazminat ile 2.000,00'er TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekilleri, davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre kazanın meydana geldiği yerin umuma açık bir yer olmayıp özel mülke tabi olduğu, 2918 sayılı Kanunun 2. maddesi gereğince karayolu gibi değerlendirilebilecek yerlerden olmadığı, olayın trafik kazası olmayıp iş kazası olduğu, bu nedenle davalı ... şirketinin tazminat sorumluluğu olmadığı gerekçesiyle ve davalı ...'ın ise işleten sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiş; karar Dairemizin 22.10.2015 tarih,2014/20968 esas, 2015/11109 karar sayılı ilamı ile onanmış; davacılar vekili tarafından karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve maddi tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece Mahkemesince kazanın meydana geldiği yerin umuma açık bir yer olmadığı, özel mülke tabi olduğu, kazanın poliçe teminatı kapsamı dışında olduğu, davalı ... ... da işletenlik sıfatının bulunmadığı belirtilmiştir.

Dairemizce onama ilamında ise; kazanın meydana geldiği yerin karayoluna bağlantısı olduğu için 2918 Sayılı Yasa'nın 2. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, ancak kazanın aynı yasanın 85. maddesi anlamında aracın işletilmesi esnasında gerçekleşmediği için davalı ... şirketinin sorumluluğunun oluşmadığı belirtilmiştir. Her ne kadar dairemizce aracın işletilme halinde olmadığı yazılmış ise de; kaza esnasında yapılan işe göre aracın mekanizma aksamlarının çalışıyor olduğu anlaşılmıştır.

Dairemizce onama ilamında ise; kazanın meydana geldiği yerin karayoluna bağlantısı olduğu için 2918 Sayılı Yasa'nın 2. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, ancak kazanın aynı yasanın 85. maddesi anlamında aracın işletilmesi esnasında gerçekleşmediği için davalı ... şirketinin sorumluluğunun oluşmadığı belirtilmiştir. Her ne kadar dairemizce aracın işletilme halinde olmadığı yazılmış ise de; kaza esnasında yapılan işe göre aracın mekanizma aksamlarının çalışıyor olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda davacılar vekilinin; davalı ... ... sorumluluğunun bulunduğu yönündeki karar düzeltme isteminin reddine, ancak; araç işletilme halinde olduğundan, kazanın meydana geldiği yerin de 2918 sayılı yasanın 2. Maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, talep poliçe teminatı kapsamında olup, davalı ... şirketinin sorumluluğunun bulunduğu, gözetilerek sonucuna göre karar vermek gerektiğinden, davacılar vekilinin davalı ... şirketi hakkında verilen karara yönelik karar düzeltme isteminin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin davalı ...'a yönelik karar düzeltme isteminin REDDİNE, davacılar vekilinin davalı ....'ye yönelik karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizce zuhulen verilen 22.10.2015 tarih, 2014/20968 esas, 2015/11109 karar sayılı onama ilamının kısmen kaldırılarak hükmün BOZULMASINA, temyiz ve tashihi karar peşin harçların davacılara geri verilmesine 21.12.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/11063, Karar No: 2023/9920, Tarih: 18.10.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/11063 E.  ,  2023/9920 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2022/816 E., 2023/101 K.

HÜKÜM/KARAR : Ret

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Bağ-Kur sigortalılık tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, 02.06.1986-10.06.1989 tarihleri arasındaki vergi kaydına dayalı olarak Bağ-Kur sigortalılık tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.02.2022 tarihli ve 2021/894-2022/101 sayılı kararıyla; hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.05.2022 tarihli ve 2022/1299-2022/959 sayılı kararıyla davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; talebin 02.08.1986 tarihinden itibaren tespit istemli olduğu kabul edilerek, gerekli araştırmanın yapılması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Yukarıda yapılan açıklamaların ışığında; davacının Kuruma tescil için başvurduğu tarihinde yürürlükte bulunan düzenlemelere bakıldığında, davacının Geçici 8. maddenin 2. cümlesinde öngörülen ve 01.10.2008 tarihi öncesi döneme ait vergi kaydı bulunan dönemler için borçlanma imkanı sağlayan hükmünden yararlanmak için, maddede belirtilen süre içinde Kuruma müracaatı veya borçlanma iradesini ortaya koyacak şekilde herhangi bir prim ödemesi bulunmadığından, süresinde borçlanma talebinde bulunmayan davacının, geriye dönük olarak vergiye kayıtlı olduğu süreleri borçlanması ve buna dayalı olarak sigortalılığının tespitine de yasaca olanak bulunmadığı değerlendirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Emsal: HGK 2013/21-444 E. 2013/1593 K.)... " gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Bağ-Kur sigortalılık tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 1479 sayılı Kanun'un Geçici 18 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, davanın 1479 sayılı Kanun'un Geçici 18 inci maddesi gereğince reddedilmesi gerektiğinin sonuca etkili olmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 18.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/11971, Karar No: 2018/11515, Tarih: 07.06.2018

**4. Ceza Dairesi         2017/11971 E.  ,  2018/11515 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanık hakkında hükmün açıklanmasına karar verilirken denetim yükümlülüğü getirilmediği halde, 5271 sayılı CMK'nın 231/11. maddesinin 1. cümlesi gereğince hükmün açıklanmasıyla yetinilmesi yerine hapis cezasının paraya çevrilmesi, aleyhe temyiz olmadığından ve sonuç doğurmayacağından bozma nedeni yapılmamıştır.

Ancak;

02/12/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkraya göre uzlaşma hükümleri yeniden düzenlenmiş ve sanığa isnat edilen TCK'nın 106/1. maddesi kapsamındaki tehdit suçunun uzlaştırma kapsamında bulunduğu anlaşılmış olmakla, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2 ve 7. maddeleri de gözetilerek, uzlaştırma işlemi uygulanarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun bu kapsamda tekrar değerlendirilip belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...'nın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin HÜKMÜN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine 07/06/2018 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Sanık ... hakkında; Küçükçekmece 20. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; TCK'nın 106/1-1, 62, 50/1-a, 52. maddeleri uyarınca 3.000 TL Adli Para Cezasına hükmedilmiş, anılan kararın sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 07/06/218 gün, 2017/11971 Esas -2018/11515 Karar sayılı ilamı ile; özet olarak daha önce hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen sanığın denetim süresi içerisinde suç işlediğinden bahisle hakkındaki hüküm açıklanması sırasında CMK'nın 231/11. maddesinin 1. cümlesi uyarınca hükmün aynen açıklanması ile yetinilmesi yerine bir taraftan hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmayarak eleştirilmesine karşın, diğer taraftan hüküm tarihinden sonra yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesindeki değişiklik nedeniyle TCK'nın 106/1. maddesi kapsamındaki tehdit suçunun uzlaşma kapsamına alınmış olması nedeniyle sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğundan hükmün BOZULMASINA, karar verilmiştir.

Yargıtay Yüksek 4. Ceza Dairesinin sayın çoğunluğu ile aramızda hükmün açıklanması sırasında CMK'nın 231/11. maddesine aykırı olarak hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi aleyhe temyiz olmamasına karşın, başka bozma nedenine eklenip eklenemeyeceği hususunda uyuşmazlık doğmuştur.

Uyuşmazlığın çözümü için 5320 sayılı kanunun 8/1. maddesi delaletiyle halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesindeki koşulların irdelenerek; ceza muhakemesi hukukunun amacı, hakkaniyet ve kanun önünde eşitlik gibi hukukun evrensel ilkeleri ile ilişkilendirilmesi ve somut olayımızda olduğu gibi ilk derece mahkemelerince verilen ve içerisinde hata barındıran hükümlerin temyiz incelemesine konu edilmesi halinde "aleyhe değiştirmeme zorunluluğu" ya da "aleyhe düzeltme yasağı" kavramlarından ne anlaşılması gerektiğinin yasal düzenleme ve yargı kararlarından yararlanılarak ortaya konması gerekmektedir.

Ceza usulü, ya da günümüzün deyimi ile ceza muhakemesi hukuku, kişi için öylesine önemlidir ki dünyada ceza usulü kadar hiçbir şey insanları ilgilendirmez. Hatta ceza usulü kusurlu bulunan bir toplumda huzurdan söz edilemez[. Ceza kanunlarına karşı gelmemek insanların elinde olan bir şey olmasına karşın, kimsenin haksız yere takibata uğramayacağından söz etmek olası değildir. Bu hukuk dalının özgürlükler için ne denli önem arz ettiğini Ferri’nin şu sözleri en güzel şekilde açıklamaktadır; “ceza kanunu suçluların, usul kanunu, suçluluğu sabit oluncaya kadar masumların teminatıdır”.

Bu açıklamalardan sonra denilebilir ki devletin cezalandırma hakkı ile sanığın özgürlüğü arasındaki çatışmayı çözüme ulaştırıp, hükme bağlamak, ceza yargılamasına bırakılmıştır. Görüldüğü üzere devlet, suç işleyenden, iktidar gücünü kullanarak “intikam alma” yerine, bu görevi ulus adına yargılama yapmaya yetkili bir makama, yargıya bırakmıştır. Böylece ortaya çıkacak sonuca hem devlet ve hem de sanık katlanacaktır.

İnsanlık, dolayısıyla devlet, üç aşamadan geçerek günümüzün örgütlü toplumu haline gelmiştir. Bunlardan birisi, insanlığın karışıklıklardan usanarak bir düzene kavuşması, düzeni sağladıktan sonra bireysel özgürlüklere ihtiyaç duyması, ilk ikisini sağladıktan sonra ise hem düzeni ve hem de özgürlükleri koruma ihtiyacı hissetmesidir.

İnsanlık, dolayısıyla devlet, üç aşamadan geçerek günümüzün örgütlü toplumu haline gelmiştir. Bunlardan birisi, insanlığın karışıklıklardan usanarak bir düzene kavuşması, düzeni sağladıktan sonra bireysel özgürlüklere ihtiyaç duyması, ilk ikisini sağladıktan sonra ise hem düzeni ve hem de özgürlükleri koruma ihtiyacı hissetmesidir.

Ceza muhakemesi hukuku da tıpkı insanlık gibi üç aşamadan geçmiştir. Dolayısı ile toplum bu alanda ilk önce, suçlunun cezalandırılması safhasını, daha sonra sanığın korunması safhasını ve nihayet de maddi gerçeğin araştırılması safhasını yaşamıştır. Böylece ilk aşamada, belirli bir hukuki düzene kavuşmamış ilkel toplumlarda sanık, peşinen suçlu kabul edilip hemen cezalandırıldığı için, bu aşamada ceza muhakemesi, cezalandırmak için bir vasıta konumundadır. Ceza yargılaması hukukunun amacı “sanığın korunması” olmuştur. İşte bu aşamada, hakimlerin keyfiliğine, sanığı peşinen suçlu görme temayüllerine karşı “sanık, suçlu olduğu hükmen kanıtlanıncaya değin masum sayılır” şeklinde vecizeleştirilen ve uygulamada da “masumluk karinesi” olarak kabul edilen ilke ceza muhakemesi hukukuna girmiştir.

Hem kişilerin, hem de toplumun çıkarlarını korumak, gerçeğe uygunluk demek olan, maddi hakikati araştırmakla mümkün olacaktır. Bu bağlamda şüphesiz, en iyi ceza muhakemesi, maddi gerçeği yüzde yüz yansıtandır. Bu amaçla da ceza muhakemesi kanunları kabul edilmiştir. Bu sebeple Ceza Muhakemesi Hukuku, kişilerin hak ve özgürlüklerini sağlamak üzere kimi şekil ve formaliteler kabul etmiştir. Bu kurallar, genelde yürütme ve yargının bu konudaki yetkilerini sınırlandırdığı için insan hak ve özgürlüklerinin bekçisi olmuştur.

Bunun içindir ki “şekle bağlanmayan adalet cebir ve istibdattır” denilmiş, “şeklin hukuki emniyeti sağladığı” söylenmiştir.

Ceza muhakemesinin amacı yukarıda ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere maddi gerçeğin araştırılıp bulunmasıdır. Ancak bu yapılırken insanlık onuru, hukukun ve ceza muhakemesi hukukunun temel ilkeleri daima göz önünde bulundurulacaktır. Maddi gerçek, her ne pahasına olursa olsun, insan hakları ihlallerine yol açmadan araştırılıp bulunmalı, adalet gerçekleştirilmeli ve hukuki barış sağlanmalıdır.

Yargıtay Yüksek Ceza Genel Kurulu 15/03/2016 gün, 2014/12-482 Esas 2016/125 Karar sayılı ilamında; aleyhe değiştirmeme zorunluluğunu aşağıdaki şekilde açıklarken, somut olayımızda olduğu gibi aleyhe temyiz olmaması nedeniyle eleştiri nedeninin bozmaya dahil edilmemesi halinde meydana gelebilecek sakıncalar da çok açık bir şekilde vurgulanmıştır.