muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/13437, Karar No: 2022/328, Tarih: 18.01.2022

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

DAVALILAR : Maliye Hazinesi, ... Belediye Başkanlığı

DAVA TÜRÜ : Kadastro Tespitine İtiraz

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hükmün davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Mahkemece verilen önceki karar ... (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince bozulmuş olup, bozma ilamında özetle "çekişmeli taşınmazın imar-ihya edilip edilmediği ve edilmişse yasada öngörülen şekil ve sürede ekonomik amaca uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı hususlarının kesin olarak tespit edilmediği ve yine Mahkemece, hava fotoğrafı incelemesinin yapılmadığı, ayrıca komşu taşınmazlara ilişkin kayıt ve belgeler getirtilerek bunlardan yararlanılmadığı belirtilerek, dava tarihi olan 30.11.1993 tarihinden 15-20-25 yıl öncesi zaman dilimi içerisinde çekilmiş farklı tarihlere ait stereoskopik hava fotoğrafları ve bu hava fotoğrafları kullanılarak üretilmiş memleket haritaları ile temin edilebilen en eski ve yeni tarihli uydu fotoğraflarının istenilmesi, ayrıca çekişmeli taşınmazın çevresinde bulunan taşınmazların kesinleşme durumlarını gösterir şekilde kadastro tespit tutanaklarının onaylı örneklerinin, varsa tespit dayanağı belgelerin (tesisinden itibaren tedavülleri ile birlikte), hükmen tescil edilenlerin mahkeme dosyalarının ve tutanakları kesinleşmiş olanların kadastro sonucu oluşan tapu kayıtlarının onaylı örnekleri getirtilerek dosya arasına konulması, bundan sonra mahallinde, yerel bilirkişiler, tespit bilirkişileri, taraf tanıkları ile üç ziraat ve ve bir jeodezi ve fotogrametri uzmanından oluşan bilirkişi heyetinin katılımıyla yeniden keşif yapılması ve bu keşifte, hava fotoğrafları üzerinden bilirkişilere bilimsel yöntemlerle (hava fotoğrafı ve memleket haritası ile kadastro paftası ölçeği harita çizim programları aracılığıyla eşitlenerek çekişmeli taşınmazın konumunun çevre parsellerle birlikte harita üzerinde gösterilmesi, hava fotoğrafları ile kadastro paftası çakıştırılıp stereoskop aletiyle) inceleme yaptırılarak, çekişme konusu taşınmazın öncesinin ne olduğunun ve davacı tarafça ne şekilde kullanıldığının belirlenmesine çalışılması, uzman ziraat mühendislerinden ayrıca, çekişmeli taşınmazın toprak yapısı ile komşu taşınmazların toprak yapısı mukayese edilmek suretiyle taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması, yine raporda taşınmazın imar-ihyaya tabi yerlerden olup olmadığı, öyleyse bu işlemin tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmışsa dava tarihi ile tamamlanma tarihi arasında ne kadar süre geçtiği hususlarının ve taşınmazın taban suyunun yüksek oluşunun nedenlerinin açıklanmasının ve ayrıca rapora taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş, komşu taşınmazlar ile arasındaki sınırları gösterecek şekilde renkli fotoğraflarının eklenmesinin istenilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davacılar ... ve ...’ın davasının kabulüne, çekişmeli 161 ada 11 parsel sayılı taşınmazın adı geçen davacılar adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davacıların çekişmeli taşınmazı zilyetlik süresi bir insan ömrünü aşan eski zilyetlerinden devralarak malik sıfatıyla zilyet ve tasarruf ettikleri, tespit tarihinden geriye doğru 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde öngörülen zilyetlikle iktisap şartlarının davacılar lehine gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamına uygun bulunmamaktadır.

Şöyle ki; davacılar ... ve ... tarafından 30.11.1993 tarihinde TMK’ nin 713. maddesine dayalı olarak tapusuz taşınmazın adlarına tescili istemiyle dava açıldığı ve bilahare taşınmaz hakkında 2007 yılında tutanak düzenlenmesi nedeniyle davanın kadastro mahkemesine aktarıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda özetlenen bozma ilamında da değinildiği üzere, davacılar lehine zilyetlik yoluyla iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tescil davasının açıldığı 30.11.1993 tarihine göre belirlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Mahallinde 2017 tarihinde yapılan keşif üzerine düzenlenen 3 kişilik zirai bilirkişi raporunda, zirai manada taşınmazın imar ihyasının tespit tarihinden geriye doğru en az 30-35 yıl öncesinde tamamlanmış olduğu belirtilmekte ise de, imar ihyanın ne zaman tamamlandığı ve ekonomik amaca uygun kullanımın ne zaman başladığı hususlarının objektif ve en doğru biçimde hava fotoğrafları üzerinde yapılacak inceleme ile ortaya çıkacağı kuşkusuzdur. Harita mühendisi ve kadastro teknisyeni tarafından ortak olarak düzenlenen 06.11.2017 tarihli rapor ve ekinde bulunan 1975 ve 1986 tarihli hava fotoğrafları ile kadastro paftasının çakıştırılması suretiyle düzenlenen haritadan açıkça görüleceği üzere, taşınmazda çalık formunda ağaçların bulunduğu, tarımsal amaçla kullanıldığının en somut gerçeği olan taşınmazın sınırlarının 1975 tarihli hava fotoğrafına göre oluşmadığı, 1986 tarihli hava fotoğrafına göre kısmen (komşu taşınmazların tasarruf edilmesinden kaynaklı olarak) sınırların oluştuğu, ancak taşınmaz üzerinde yöreye özgü küçük bitki formlarının bulunduğu, diğer bir anlatımla ekonomik amacına uygun bir şekilde zilyet ve tasarrufun bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca; Mahkemece, davacılar lehine eldeki davanın açıldığı 30.11.1993 tarihinden geriye doğru imar ihyaya dayalı olarak 20 yıllık zilyetlikle iktisap süresinin dolmadığı, taşınmazın niteliği gereği sırf sahiplenmek iradesinin kazanmaya yeterli olmadığı gözetilerek, davanın reddine ve dava konusu taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken, delillerin ve yasa hükümlerinin yanlış değerlendirilmesi ve özellikle dava tarihi yerine tespit tarihinin zilyetlik süresinin belirlenmesinde esas alınması suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince ... ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 18.01.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/4751, Karar No: 2010/3259, Tarih: 18.03.2010

**11. Ceza Dairesi         2007/4751 E.  ,  2010/3259 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 213 sayılı yasaya aykırılık

HÜKÜM : Sanığın TCK 223/2 maadesi gereğince BERAATİNE.

Sanık adına fatura düzenleyen ... Orman Ürünleri İnş. ve Malzeme San. Tic.Ltd.Şti. hakkında düzenlenen dosyada mevcut 08.06.2005 tarih ve 2005-1207/25 sayılı Vergi Tekniği Raporu içeriğine ve yapılan yoklama tutanaklarına göre suça konu faturaları düzenleyen şirketin iş yeri olarak bildirdiği adresinin boş arsa olması, şirket müdürü Yusuf Gökgöz’ün ikamet adreslerinden nakil almadan ayrılması, işçi çalıştırılmaması, işyeri kapasitesi ve malların teslimine ilişkin taşıma irsaliyesinin bulunmaması, sanığın "komisyon karşılığı sahte fatura kullandığına" dair dosya içeriği ile uyumlu 05.04.2004 tarihli kollukta verdiği savunması, satın alınan mal bedellerinin ödendiğine dair ticari teamüle ve yasalara uygun biçimde düzenlenmiş belgelerin sunulmamış olması nazara alındığında yüklenen "sahte fatura kullanmak" suçunun tüm unsurları ile sabit olduğu gözetilmeden sanığın mahkümiyeti yerine, hakimin hukuki bilgisi ile çözmesi gereken olayda gereksiz olarak yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu, dosyada mevcut Vergi Tekniği Raporunu özetleyen suça konu faturaları düzenleyen ve kullanan yükümlülerin defter ve belgelerini incelemeden sanığın aldığı mallar için kendisine satıcılardan verilen faturaların sahte olup olmadıklarını kontrol etme gibi bir görevi ve yetkisi bulunmadığı ve faturaları kasten kullanmadığına ilişkin dosya kapsamına uymayan bilirkişi raporuna, sanık müdafiinin ibraz ettiği vergi mahkemesi kararına ve 4811 sayılı yasa uyarınca 31.12.2002 tarihinden önce 359 maddedeki fiilleri işleyenler hakkında vergi ziyaı bulunmaması durumunda davanın ortadan kaldırılacağına dayanılarak yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 18.03.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/24388, Karar No: 2014/5981, Tarih: 05.03.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/24388 E.  ,  2014/5981 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Osmancık Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 04/06/2013

NUMARASI : 2011/3565-2013/650

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Arsa niteliğindeki taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi yöntem olarak doğru olduğu gibi üzerindeki binaya resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı da düşülerek bedelin tespitinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1) Kamulaştırma Kanunu'nun kıymet takdir esaslarını belirten 11. maddesinin 1. fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Bu itibarla, emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tespiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle değer biçilmesi gerekir.

Bilirkişi raporunda emsal olarak incelenen satış, LPG istasyonu olarak yapılan özel amaçlı satış olduğundan emsal olarak değerlendirilemez.

Bu itibarla taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre dava konusu taşınmaz ile emsal kabul edilen taşınmazların Arsa Metrekare Rayiç Bedel Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas m2 değerleri de karşılaştırılarak bedel takdiri için yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu ile keşif yapılarak, alınacak rapora göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2)Dava konusu taşınmazın tapu kaydında bulunan hacizler ve ipotek şerhinin hükmedilen bedele yansıtılmaması,

3)Dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi gerekirken davalı adına tesciline karar verilmiş olması,

Doğru olmadığı gibi,

2)Dava konusu taşınmazın tapu kaydında bulunan hacizler ve ipotek şerhinin hükmedilen bedele yansıtılmaması,

3)Dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi gerekirken davalı adına tesciline karar verilmiş olması,

Doğru olmadığı gibi,

4) 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun geçici 6. maddesinde değişiklik yapan ve 11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Yasanın 21.maddesi ile "kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davalarında mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekalet ücretleri bedel tespit davalarında öngörülen şekilde maktu olarak belirlenir. ... açılan ve kesinleşmeyen davalarda da uygulanır." hükmünün getirilmiş olduğu gözetildiğinde, harç ve vekalet ücretinin maktu olarak hüküm altına alınması gerektiğinden;

Mahkeme kararının açıklanan nedenle davalı idare vekilinin temyiz itirazları doğrultusunda BOZULMASINA, 05.03.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9328, Karar No: 2021/3932, Tarih: 30.06.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/9328 E.  ,  2021/3932 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

-K A R A R-

6100 sayılı HMK m. 310/3 “(Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.” düzenlemesini içermektedir.

Davacı vekilleri Av. ... ve Av. ...'un 03.07.2020 tarihli dilekçe ile davadan feragat ettiğini bildirdiği anlaşıldığından, İtiraz Hakem Heyetince davadan feragat hususunda ek karar verilmesi için dosyanın Hakem kararını saklayan İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 30/06/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5338, Karar No: 2011/15087, Tarih: 28.09.2011

**5. Hukuk Dairesi         2011/5338 E.  ,  2011/15087 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava, taşınmazın kıyı kenar çizgisi olarak iptal edilen bölümünün değerinin tazmini istemine ilişkin olup temyiz incelemesi Dairemizin görevi dışında bulunduğundan dosyanın görevli 1. Hukuk Dairesi Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE, 28.09.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/138, Karar No: 2017/4067, Tarih: 07.11.2017

**6. Ceza Dairesi         2015/138 E.  ,  2017/4067 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Değerin azlığının, 5237 sayılı Yasaya özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, Yasa koyucunun amacı ile suçun işleniş biçimi, olayın özellliği ve sanığın özgülenen kastı da gözetilmek suretiyle, daha çoğunu alma olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak da gerçekten az olan şeylerin alınması durumunda, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanarak uygulanabileceği gözetilmeden, somut olayda koşulları bulunmadığı halde, 150/2. maddesinin düzenleniş amacının dışında yorumlar getirilerek cezadan indirim yapılması karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre, sanık ... savunmanının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve yasaya uygun bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 07/11/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/68, Karar No: 2019/7322, Tarih: 28.11.2019

**21. Hukuk Dairesi         2019/68 E.  ,  2019/7322 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : İş Mahkemesi

Davacı, ilk sigortalılık başlangıç tarihinin ilk işe giriş bildirgesine istinaden 01/12/1989 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi üzerine davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine, 28/11/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/16606, Karar No: 2013/19303, Tarih: 24.06.2013

**9. Hukuk Dairesi         2011/16606 E.  ,  2013/19303 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ücreti, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, yemek ücreti, ilave tediye ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı belediyenin park ve bahçeler bölümünde ilaçlama işçisi olarak çalışırken haksız şekilde işten çıkarıldığını ve muvazaalı taşeron ilişkisi ile çalıştırıldığını, baştan beri belediye işçisi olduğunu belirterek, kıdem-ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti, yemek parası ve ilave tediye ücreti alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... Belediyesi vekili, davacının geçerli taşeron ilişkisi ile çalıştığını ve iş sözleşmesinin ihale bitiminde sona erdiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 10.01.2005-31.12.2007 tarihleri arasında muvazaalı taşeron ilişkisi ile baştan beri belediye işçisi olarak çalıştığı ve akdin haksız olarak işverence feshedildiği sonucuna varılarak, hafta tatili ücreti talebinin reddine, diğer taleplerin kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dosya içeriğine göre davacı işçi ile davalı işveren arasında ilave tediye alacağı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun ile düzenlenmiştir. Kanunun 1 inci maddesinde, Devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir.

Buna göre;

A. İşveren kapsamı yönünden Devlete ve ona bağlı olmak üzere,

1. Genel, katma ve özel bütçeli daireler,

2. Sermayesi değişen kurumlar,

3. Sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ve bunlara bağlı kuruluşlar,

4. Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar,

5. 3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete ait olan veya bu sermeye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları,

Buna göre;

A. İşveren kapsamı yönünden Devlete ve ona bağlı olmak üzere,

1. Genel, katma ve özel bütçeli daireler,

2. Sermayesi değişen kurumlar,

3. Sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ve bunlara bağlı kuruluşlar,

4. Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar,

5. 3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete ait olan veya bu sermeye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları,

3460 sayılı Yasa bugün itibari ile yürürlükte olan bir yasa değildir. 3659 sayılı Yasa ise, banka ve Devlet kurumlarında çalışan memurların aylıkları ile ilgili düzenleme getirmiş ve halen yürürlüktedir. Bu Yasanın 1 inci maddesinde, kapsama dâhil kurumlar daha ayrıntılı açıklanmıştır.

Yukarda belirtilen kurumlarca, sermayesinin yarısından fazlasına iştirak suretiyle kurulan kuruluşlar ve bunların aynı nispette iştirakleriyle vücut bulan kurumlar, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar veya satın alınıp belediyelere bağlanan müesseseler de Kanun kapsamına alınmıştır.

Keza 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayılmıştır. Bu cetvellerde Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu idareleri, Özel Bütçeli İdareler, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Sosyal Güvenlik Kurumlarında çalışanların kanun kapsamında olduğunun kabulü gerekir.

Sonuç itibari ile kapsam bakımından, Devlet tarafından yasa ve yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanacağı görülmektedir.

B. İşçi yönünden kapsama gelince:

İş Kanunu kapsamına girsin girmesin, yukarda belirtilen Devlet ve ona bağlı kurumlarda İş Kanununun 1 inci maddesindeki tanıma göre, işçi sayılan herkes bu alacaktan yararlanacaktır. Kanun, 4857 ve 1475 sayılı İş Kanunundan önceki İş Kanununa atıfta bulunmuştur. 4857 sayılı İş Kanunu işçi tanımına 2 nci maddesinde yer vermiştir. Buna göre “bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi” denir. O halde bir iş sözleşmesine dayanarak, yukarda belirtilen kurumlarda çalışan her işçiye ilave tediye ödemesinin yapılması gerekir.

C. Ödenecek ücret yönünde kapsam:

Maddenin son cümlesinde, yukarda belirtilen işyerlerinde çalışan işçilere ücret sistemleri ne olursa olsun her yıl için birer aylık ücret tutarında ilave tediye ücreti ödeneceği belirtilmiştir. Devlet ve ona bağlı maden işletmelerinin yeraltında çalışan işçilere, ayrıca bir aylık ödeme dışında birer aylık daha ödemenin yapılacağı Kanunun 2 nci maddesinde açıklanmıştır.

Kanunun 3 üncü maddesinde, işçilere her yıl için birer aylık (yeraltında çalışan işçilere her yıl için ikişer aylık) ilave tediye dışında, birer aylık ücret istihkaklarını geçmemek üzere Bakanlar Kurulu kararı ile aynı oranda bir ilave tediye ödemesi yapılabileceği belirtilmiştir.