muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1381, Karar No: 2019/6508, Tarih: 11.09.2019

bakiyesinin davacıdan tahsiline, yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap edilen 35.287,08 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü yapılan 18,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge adliye mahkemesince; davacının, esasa dair istinaf talebinin HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine, aleyhine yükletilen vekalet ücreti ve yargılama gideri ile lehine vekalet ücreti ve yargılama gideri verilmemesine dair istinaf talebinin kabulü ile, HMK 353/1-b-2 maddesi gereği karar kaldırılarak, bu konularda yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından karar düzeltilerek yeniden esas hakkında; davanın reddine, alınması gereken 31,40 TL harçtan peşin alınan 25,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 6,2 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, davalı tarafından yapılan yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına, davacının yapmış olduğu yargılama gideri 540 TL ile yatırmış olduğu 25,20 TL peşin harcın davalıdan tahsil edilerek, davacıya verilmesine, davacı kendini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince 1.980,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, yasa değişikliği sebebiyle davanın reddine karar verildiğinden davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, karar verilmiş, hüküm taraflarca temyiz edilmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı bilgi ve belgelere, özellikle temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, davalının tüm, davacının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen perakende satış hizmet bedeli, sayaç okuma bedeli, iletim sistemlerini kullanma bedeli ve TRT payı bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı bilgi ve belgelere, özellikle temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, davalının tüm, davacının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen perakende satış hizmet bedeli, sayaç okuma bedeli, iletim sistemlerini kullanma bedeli ve TRT payı bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.05.2014 günlü ve ... Esas 2014/679 Karar Sayılı ilamıyla; 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 4. maddesi ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na tüketicilere yapılacak elektrik satışlarında uygulanacak fiyatlandırmaya esas unsurları tespit etme görevi verildiği, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun bu maddeye dayanarak 11.08.2002 gün ve 24843 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Perakende Satış Hizmet Geliri ile Perakende Enerji Satış Fiyatlarının Düzenlenmesi Hakkında Tebliği” yayımladığı, lisans sahibi şirketlerinde bu tebliğe uygun olarak tüketiciden kayıp-kaçak bedeli adı altında bedel tahsil ettikleri, ancak anılan madde ile Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu’na sınırsız bir fiyat belirleme hak ve yetkisinin verilmediği, özellikle kaçak bedelinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne kadar ücret ödendiğinin bilinmesininde hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararları ile bu bedelin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenleme ve yukarıda açıklanan Hukuk Genel Kurulu kararı doğrultusunda, Dairemizce; kayıp-kaçak bedeli gibi dağıtım şirketleri tarafından faturalara yansıtılan dağıtım bedeli, sayaç okuma bedeli, parekende satış hizmeti bedeli ve iletim bedelinin, tüketicilerden tahsil edilemeyeceği kabul edilmiştir.

Ne var ki, 17.06.2016 tarih ve 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Kanunu'nun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş olup, eldeki davada dava konusu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Kanundaki yetkileri genişletilerek, yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen; Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Görüldüğü üzere, 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17. maddesine eklenen 10. bend ile dava konusu uyuşmazlığın da özünü oluşturan bedeller konusunda hem yeni bir düzenleme getirmiş; hem de, geçici 20. maddeyle, anılan düzenleme devam etmekte olan davalarda da uygulanacak şekilde geçmişe yürütülmüştür.

Bu aşamada, davanın konusuz kalması hakkında genel açıklama yapılmasında yarar görülmüştür.

İlke olarak her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre hükme bağlanır (28.11.1956 tarih ve 15/15 sayılı İ.B.K). Ne var ki, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir nedenle dava konusunun ortadan kalkması halinde işin esası hakkında infaz kabiliyeti olan bir hüküm kurulmamaktadır.

Dava konusu hakkın davacıya ödenmesi, verilmesi ya da müdahalenin kaldırılması, davacı ve davalı sıfatının birleşmesi, yeni çıkan bir kanun yada Anayasa Mahkemesi kararı ile ya da kişiye sıkı sıkıya bağlı ve mirasçılara geçmeyen bir hakka ilişkin davalarda taraflardan birinin ölümü gibi nedenlerle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir. Bu durumda, mahkemenin, bir tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmesi gerekmektedir.

Yapılan bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık değerlendirildiğinde; yargılama sırasında yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliklerinin, dava konusu hakkın özünü ortadan kaldırdığı açıktır. Diğer bir anlatımla, geçmişe etkili yeni yasa nedeniyle dava konusuz kalmıştır.

O halde; ilk derece mahkemesince, yargılama sırasında yürürlüğe giren yasa değişiklikleri nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğu göz önünde bulundurularak davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine dair karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Ancak, bu yanılgının düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

Ancak, bu yanılgının düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalının tüm, davacının sair temyiz itirazlarının REDDİNE, ikinci bentte açıklanan nedenlerle ... Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin ... E. - 1209 K. sayılı ilamının 1. fıkrasının hükümden çıkartılarak yerine “Davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına” ibaresinin yazılmasına, hükmün HMK'nun 370/2.maddesi uyarınca davacı yararına DÜZELTİLEREK ONANMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 11.09.2019 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10962, Karar No: 2015/16090, Tarih: 05.10.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/10962 E.  ,  2015/16090 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ulus Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 17/12/2014

NUMARASI : 2013/15-2014/258

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

1-Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan 09.03.2012 gününde belediye imar planı içinde olup olmadığı, değilse belediye veya mücavir alan sınırları dahilinde bulunup bulunmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı ve etrafının meskun olup olmadığı Belediye başkanlığından sorulduktan,

2- Değerlendirme tarihi olan 2012 yılında, dava konusu taşınmaz ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal kabul edilen Kaldırım Mahallesi 240 ada 92 parsel sayılı taşınmazın, Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan m2 değerlerinin, ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden istenildikten,

3- Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi itibariyle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmazın bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibariyle fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parseli mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parseli mi olduklarının ilgili Belediye İmar Müdürlüğü ile Tapu Sicil Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulduktan,

4- Bilirkişi kurulunca incelenen eve değer biçmeye esas emsal kabul edilen kaldırım mahallesi 240 ada 92 parsel sayılı taşınmazın, bilirkişi raporunda belirtilen tarihteki satışına ilişkin alıcı- satıcı- satış tarihi satış miktarı ve yüzölçümünü gösterir akit tablosunu, Tapu Sicil Müdürlüğünden istenildikten,

5- Dava konusu taşınmaz ile somut emsalin şehir hali hazır haritasında konumları birbirlerine olan uzaklıkları ve Kaymakamlık, Belediye Binası, Adliye, ticari nitelikte olan yerlere olan mesafelerinin fen bilirkişisi tarafından işaretlettirildikten,

Sonra, alınacak cevaplarla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 05/10/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/8937, Karar No: 2019/3451, Tarih: 01.04.2019

**8. Hukuk Dairesi         2017/8937 E.  ,  2019/3451 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi(Ek Karar Temyizi)

DAVA TÜRÜ : Nüfus (İsim Düzeltim İstemli)

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın yetki yönünden reddine dair karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Mahkemece 29.06.2016 tarihli ek karar ile temyiz isteminin yapılmamış sayılmasına karar verilmiş, bu defa ek kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

K A R A R

Davacı Bakırköy Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben verdiği dava dilekçesinde, nüfus kayıtlarında "Solmaz" görünen isminin "Özlem" olarak değiştirilmesini istemiş, dosya kendisine tevzi edilen Bakırköy 10. Asliye Hukuk Mahkemesince (2014/635-660) davacının ikamet adresinin Gaziosmanpaşa olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine karar verilmiş, karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiş, dosyanın gönderilmesi talebinde bulunulmuş, dosya kendisine tevzi edilen Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesince (2015/550-2016/25) davacının ikamet adresinin Bakırköy olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine karar verilmiş, davacı vekilince hüküm temyiz edilmiş, Mahkemece temyize konu ek karar ile davacı vekilince temyiz harç ve masraflarının yatırılmadığından bahisle temyiz isteminin yapılmamış sayılmasına karar verilmiş, bu defa ek karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

1.Temyize konu ek karar ile davanın yetki yönünden reddine dair verilen kararın davacı vekilince temyizi sırasında gerekli harç ve masrafların yatırılmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar vermiş ise de, Mahkemece gerekli harç ve masrafların tamamlattırılması hususunda davacı vekiline usulüne uygun süre ve imkan verilmediği anlaşıldığından, temyiz isteğinin kabulü ile davacı vekilinin temyiz isteminin yapılmamış sayılmasına dair Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 29.06.2016 tarihli ek kararının kaldırılmasına karar verilip, temyiz incelemesine geçildi:

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı asilin kendisini vekil ile temsil ettirmesine karşın mahkeme gerekçeli kararının davacı asile 18.5.2016 tarihinde tebliğ edildiği fakat davacı vekiline kararın tebliğ edilmediği anlaşıldığından, davacı vekilince verilen 18.05.2016 tarihli temyiz dilekçesi süresinde kabul edilmiş, her ne kadar dilekçede yargı yerinin belirlenmesi talebinde bulunulmuş ise de, sözkonusu dilekçenin temyiz dilekçesi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı asilin kendisini vekil ile temsil ettirmesine karşın mahkeme gerekçeli kararının davacı asile 18.5.2016 tarihinde tebliğ edildiği fakat davacı vekiline kararın tebliğ edilmediği anlaşıldığından, davacı vekilince verilen 18.05.2016 tarihli temyiz dilekçesi süresinde kabul edilmiş, her ne kadar dilekçede yargı yerinin belirlenmesi talebinde bulunulmuş ise de, sözkonusu dilekçenin temyiz dilekçesi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.

Davanın esasına gelince; davanın açıldığı tarihte davacı ...'nın adres kayıt sistemindeki adresinin ... Mahallesi, ... Sokak, No:19, İç Kapı No:1 .../İstanbul olduğu anlaşıldığına göre, dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve ilâmda belirlenip dayanılan gerektirici sebeplere göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi ile Usul ve Kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, HUMK'un 440/III-1, 2, 3 ve 4. bentleri gereğince ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna,

29,20 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 15,20 TL'nin temyiz eden davacıdan alınmasına, 01.04.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5720, Karar No: 2019/3751, Tarih: 24.04.2019

**3. Hukuk Dairesi         2017/5720 E.  ,  2019/3751 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tazminat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, ... mevkiinde Hazineye ait toplam 276.000 m2 arazide balık yetiştiriciliği yapmak üzere hazırladığı projenin, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından 29/12/2003 tarih ve 19554 sayılı işlemle onaylanması üzerine, bu proje kapsamında faaliyet göstermek üzere yetkili kurum olan ....İl Özel İdaresi ile aralarında 15 senelik kira sözleşmesi akdedildiğini, 2004 yılında yapılan sözleşmenin.... İl Özel İdaresi tarafından 06/07/2010 tarih ve 237 sayılı yazı ile haksız yere feshedildiğini, bunun neticesinde zarara uğradığını belirterek dava konusu sözleşmenin idare tarafından haksız olarak feshedildiğinin tespiti ile uğramış olduğu yatırım masrafları ile birlikte mahrum kalınan kar ve diğer tüm zararların tespiti ile şimdilik 5.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılardan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, yargı yolu itirazında bulunarak davanın reddine karar verilmesini istemiş, diğer davalı ise; zamanaşımı ve yetki itirazlarının olduğunu belirterek dava konusu yerin davacı şirket yetkilisi tarafından rızaen tahliye edildiğinden davanın reddine karar verilmesini dilemiştir.

Mahkemece; talebe konu mevcut ve müspet zararla birlikte yoksun kılınan karın tespit edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1- Davacının davalılardan Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı hakkındaki hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; davacı, davaya konu olan ve kira sözleşmesinin konusu haline gelen yerin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından verilen onay ve izin sonrası kiralandığını belirterek dava açmış ve ilgili Bakanlık davalı gösterilmiştir.

Bir kamusal görevin kusurlu tertibi, yanlış düzenlenmesi kötü yürütülmesi sonucunda doğan zarar, hukuki nitelikçe hizmet kusurundan doğan zarar niteliği taşımaktadır. 11/02/1959 tarih ve 17/15 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nda belirtildiği üzere; bir kamu kurumunun görevlerinden olan bir işi yapmayı kararlaştırması idari bir karar olduğu gibi bu kararı yerine getirmek üzere plan ve projeler yapıp o plan ve projeler gereğince iş görmesi de idari kararın neticesi olan birer idari eylemdir. Kamu yasaları uyarınca “sit kararı” alınmış olması idari işlem niteliğindedir. Kamusal görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir.

İdare’nin işlemi ya da eylemi nedeni ile doğan zararlardan dolayı; İdari Yargılama Usulü Yasası’nın 2/1-b maddesi gereğince İdare’ye karşı, idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Görev sorunu, açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden dikkate alınır. Açıklanan nedenle adı geçen davalı yönünden yargı yolu bakımından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile ret kararı verilmiş olması doğru değildir.

2-Davacının kar kaybına ve taşınmaza yapılan faydalı ve zorunlu masraflara yönelik temyiz itirazına gelince; Türk Borçlar Kanunu’nun 112. maddesine göre alacaklının, borçludan borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle tazminat isteyebilmesi için, bu yüzden bir zarara uğramış olması gerekir. Sözleşmeden kaynaklanan zarar müspet zarar olacağı gibi, menfi zarar da olabilir.

Müspet zarar; borçlu edayı gereği gibi ve vaktinde yerine getirseydi alacaklının mameleki ne durumda olacak idiyse, bu durumla eylemli durum arasındaki farktır. Diğer bir anlatımla, müspet zarar, sözleşmenin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan zarardır kuşkusuz kâr mahrumiyetini de içine alır. Kâr kaybı, kardan mahrum kalma karşılığı meydana gelen zarardır. Aslında kâr kaybı açısından kârdan yoksun kalan tarafın malvarlığında fesihten önce ve sonra bir değişiklik yoktur. Burada kârdan yoksun kalan, fesih yüzünden mal varlığında ileride meydana gelecek çoğalmadan mahrum kalır. Kâr kaybı zararının müspet zarar kapsamında bulunduğu şüphesizdir.

Taraflar arasında düzenlenen 02.04.2004 başlangıç tarihli ve onbeş yıl süreli kira sözleşmesinin süresi bitmeden 01.06.2010 tarihinde davalı tarafından feshedilerek, davacının dava konusu yerden 30.12.2010 tarihinde tahliye edildiği tartışmasızdır. Sözleşmeye bağlılık ilkesi uyarınca taraflar akdettikleri sözleşmedeki hüküm ve koşullar ile bağlı olup kural olarak akdin süresinden önce feshi mümkün değildir. Aksi durumda haklı bir neden olmaksızın sözleşmeyi fesheden tarafın giderim yükümlülüğü doğar. Kiraya verenin ruhsatın iptaline neden olması bu kapsamda sözleşmenin ihlali niteliğindedir. Bu durumda davalı kiraya verenin tazminat sorumluluğu bulunmakta olup sözleşmeden dönmeyen kiracı, haksız fesih nedeniyle kiraya veren davalıdan kar kaybı zararı adı altında bir miktar paranın kendisine ödenmesini isteyebilecektir. Ancak kar kaybının hesabında kiracının aynı şartlarla bir yeri kiralaması için gereken makul süre tespit edilip bu süre içindeki kiracı karının ne olabileceği tespit edilip mahrum kalınan karın belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca, iki taraflı sözleşmelerin karşı tarafça haksız feshedildiği hallerde Türk Borçlar Kanunu’nun 125. madde hükmü gereğince kâr kaybı zararına uğrayan tarafın isteyebileceği zararın saptanmasında kıyasen yine aynı Kanun’un 325. maddesi hükmünde gösterilen kesinti yönteminin uygulanması gerekir. Bu yönteme göre kâr kaybı ise sözleşme ifa ile bitse idi zarar görenin elde etmesi muhtemel bütün gelirlerden yapması gereken bilcümle zorunlu harcama kalemleri ile sözleşme süresinden evvel feshedildiğinden süresinden evvel fesih nedeniyle

sağladığı yani tasarruf ettiği haklar ve yine bu süre içerisinde başka işten sağlayacağı veya kasten sağlamaktan kaçındığı kazanç miktarları toplamı indirilerek bulunur. Elde edilecek fark miktara da net kâr denilir. Bu yönteme uygun kâr kaybı zararı hesaplanırken davacının davalıya ödemesi gereken kira paraları da elbette davacının yapması zorunlu giderler içindedir.

Olayımızda, kar mahrumiyeti bedeli belirlenirken hükme esas alınan bilirkişi raporu denetime elverişli ve ayrıntılı düzenlenmemiştir. Mahkemece yukarıda açıklandığı şekilde öncelikle davacı şirketin kiralananda yaptığı iştigal konusuna ilişkin sektör çalışanı uzman bir bilirkişinin de bulunduğu bilirkişi heyeti oluşturulmak suretiyle emsal işletmelerin ekonomik faaliyetleri de dikkate alınarak kiracının aynı şartlarla başka bir yeri kiralaması için gereken makul süre tespit edilip bu süre içindeki kiracı karının ne olabileceği tespit edilip mahrum kalınan karın belirlenmesi ve daha sonra TBK’nun 125. madde hükmü gereğince kâr kaybı zararına uğrayan tarafın isteyebileceği zararın saptanmasında kıyasen yine aynı Kanun’un 325. maddesi hükmünde gösterilen kesinti yönteminin uygulanması ve hakim tarafından belirlenen bu mahrum kalınan kar üzerinden hakkaniyete uygun bir indirim yapılması gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm verilmesi doğru değildir.

Öte yandan yerleşik uygulama, kiracının kiralanana yaptığı faydalı ve zorunlu masrafların yapıldığı tarih itibariyle TBK’nun 530. maddesi kapsamında vekaletsiz iş görme hükümlerine göre davalı kiraya verenden isteme hakkı olduğu yönündedir. Kural olarak bu gibi zorunlu ve faydalı masrafların kira sözleşmesinin başlangıcında yapılmış olduğu kabul edilmektedir. Kiralananın tahliyesi sonunda kiralayan bunları benimsemiş ve kiracı aleyhine sebepsiz zenginleşme meydana gelmiştir. Kiraya verenin sorumluluğu faydalı imalatların imal tarihindeki değerinden yıpranma payı düşülmek suretiyle bulunacak değer kadardır. Bu durumda davacı kiracı tarafından fiziken kiralanan sahada yapılan zorunlu ve faydalı imalatların neler olduğu açıklattırılarak gerekirse yerinde yeniden keşif yapılıp buna ilişkin tüm delillerin değerlendirilmek suretiyle yapılan zorunlu ve faydalı masraflar tespit edilerek, ilgili imalatların imalat tarihi itibariyle yıpranma payı düşülmüş bedellerinin kalan kira süresi ile orantılı olarak tespiti ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken; eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 ve 2 nolu bentte açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK’nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24.04.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.