muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/1649, Karar No: 2025/1961, Tarih: 12.05.2025

SAYISI : 2024/192 E., 2024/289 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2023/434 E., 2023/679 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 10.06.1997 tarihinde "20.000 ton kapasiteli Bandırma ve 70000 ton kapasiteli Tekirdağ betonarme liman siloları PMS-Proses Yönetim-Otomasyon Sistemi Temin ve Tesisi Müteahhitlik Hizmetleri Sözleşmesi" işi konusunda sözleşme imzalandığını, 22.12.1998 tarihinde "gemi yükleme operasyonu sırasında kuyu bazında tartımların yapılması" ilave işinin sözleşme kapsamına alındığını, davacının sözleşme kapsamında TMO'ya Dresdner Bank'a ait 06.06.1997 tarihli 146.250,00 Euro bedelli ve 72.750,00 Euro bedelli banka teminat mektubu teslim ettiğini, davacının sözleşme kapsamında üzerine düşen yükümlülüklerini eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, 11.12.1999 tarihinde geçici kabul 28.12.2001 tarihinde de kesin kabul işlemlerinin yapıldığını, buna rağmen davalının davacıya teminat mektubu iadelerini gerçekleştirmediğini, kesin kabul işleminin üzerinden 17 yıl geçtikten sonra 12.11.2018 tarihli TMO yazısıyla davacının alt yüklenicisi .... Ltd.Şti'nin SGK'na 308.887,69 TL tutarında projeye ilişkin borcunun ödenmediğini ve bu sebeple 72.750,00 Euro tutarındaki banka teminat mektubunu nakde çevrildiğini davacıya bildirdiğini, buna ilaveten 146.250,00 Euro tutarındaki banka teminat mektubunun iadesi talebinin 23.05.2019 tarihli yazı ile reddedildiğini, davacı tarafından davalıya Beşiktaş .... Noterliği'nin 29.03.2019 tarihli, 9242 yev numaralı ihtarname çekilerek 146.250,00 Euro tutarlı teminat mektubunun iadesi, nakde çevrilen 72.750,00 Euro tutarlı teminat mektubu bedelinin tazmininin talep edildiğini, bu taleplerin SGK ve vergi dairesine borçlanıldığından bahisle reddedildiğini, teminat mektubunun 10 yıllık zamanaşımına uğradığını, TMO'nun 2013-2014-2015 ve 2016 dönemlerine ilişkin vergi borçlarını gerekçe göstererek teminat mektubunu iade etmemesinin hukuka aykırı olduğunu, bu dönem vergi borçlarının sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerden kaynaklanmadığının aşikar olduğunu, teminat mektubunun veriliş amacı dışında nakde çevrilemeyeceğini, davacının davalıya karşı sözleşme kapsamındaki borçlarının zamanaşımına uğradığını, 10.06.1997 tarihinde sözleşme akdedildiğinde 25.06.1986 tarihli ... İhale Yönetmeliği'nin yürürlükte bulunduğunu, yönetmeliğin 15. maddesinde teminat mektubunun iade şartları arasında vergi dairesine borcun bulunmaması koşulunun bulunmadığını ileri sürerek, Dresdner Banka ait 06.06.1997 tarihli 146.250,00 Euro bedelli banka teminat mektubunun davacıya iadesini, iade mümkün olmaz ise iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasındaki yapım sözleşmeleri dışındaki 72.750,00 Euro ve 146.250,00 tutarında iki adet süresiz kesin teminat mektubu alındığını, söz konusu işlerin 12.10.1999 tarihinde tamamlanarak geçici kabulün 11.12.1999 tarihinde kesin kabullerin ise 28.12.2001 tarihinde yapıldığını, şu an itibariyle davacı firmanın taşeronu olan .... Ltd. Şti. firmasının ihaleye konu iş nedeniyle oluşan SSK borcu nedeniyle 72.750,00 Euro tutarında teminat mektubunun 21.09.2018'de nakde çevrildiğini, davaya konu 146.250,00 Euro teminat mektubunun ise firmanın vergi borcu olması nedeniyle iade edilemediğini ve kurum hesaplarında bekletilmekte olduğunu, sözleşmenin 12. ve 47. maddelerindeki düzenlemelere göre SGK'dan ilişiksiz belgesi getirilmediğini davalı kurumun yazısı üzerine işin bitiminden 17 yıl sonra mektubun iadesi için başvurduğunu, davacı firmanın iade konusu şartları yerine getirmediğinden ve ilişiksiz belgesi getirilmediğinden mektupların iade edilmemiş olduğunu, firmanın iade istediği tarihlerde geçerli mevzuata göre hem SGK ilişiksiz belgesi hem de vergi borcu bulunmadığına yönelik yazı getirilmesi şartlarının arandığını ancak firmanın vergi borcu olması nedeni ile teminat mektubunun iade edilemediğini, TBK.' nın 146. maddesi gereği zamanaşımı süresinin dolduğunu beyanla, davanın zamanaşımı yönünden reddini, devamında esasa ilişkin sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı tarafından davalıya 72.750,00 Euro ve 146.250,00 Euro bedelli 2 ayrı kesin teminat mektubu verildiği, sözleşmeye konu işin kesin kabulünün 28.12.2001 tarihinde yapılmış olduğu, davalı idare tarafından davacının taşeronu olan .... Ltd. Şti'nin SGK borcunun karşılanması yönünde işbu davaya konu olmayan davacının 72.750,00 Euro bedelli teminat mektubunun nakde çevrildiği, Süleymanpaşa SGM yazı cevabında dava konusu işe ilişkin SGK borcunun bulunmadığı ifade edilmiş olmakla yanlar arasındaki sözleşmenin 12. maddesi kapsamında teminat mektubunun davacıya iadesi koşullarının oluştuğu, taraflar arasındaki 10.06.1997 tarihli sözleşmenin imzalandığı tarihte 08.03.2000 tarihli ve 23987 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan TMO İhale Yönetmeliği yürürlükte bulunmadığından vergi borcunun varlığı hususunun teminatın iade koşulu olarak kabul edilemeyeceği kaldı ki bilirkişi heyeti tarafından yapılan incelemede davacı taşeronuna ait vergi borcunun dava konusu işe ilişkin olmadığının da tespit edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 12. maddesi gereğince dava konusu edilen 146.250,00 Euro bedelli teminat mektubunun iadesi koşulları gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davalı firmanın üstlendiği yapım işinin TMO ihale yönetmeliği hükümlerine göre ihale edildiğini ve sözleşme imzalandığını, sözleşme konusu işlerin bitiminde kuruma verilen teminat mektupları iade sürecinin davacı tarafın iade talebi üzerine başlayacağını ve şartları sağlaması halinde iade gerçekleşeceğini, kesin teminatın iadesi ile ilgili olarak sözleşmenin 12. ve 47. maddesinde düzenleme bulunduğunu, ayrıca sözleşmede davacının kanunen sorumlu olabileceği tüm vergi ve sosyal sigorta primleri ve/veya diğer gelir vergi ve harçlardan bizzat sorumlu olacağı düzenlemesinin mevcut olduğunu, bu durumun dahi davadaki haklılıklarını kanıtlar nitelikte olduğunu, iadenin söz konusu olmayacağını, davacının dava öncesinde, SGK'dan ilişiksizlik belgesi sunmadığını, müvekkili kurum tarafından teminat mektubunu nakde çevrildiğinin bildirilmesine kadar davacının iade konusunda bir talebinin olmadığını, müvekkili kurumun yazısı üzerine işin bitim tarihinden 17 yıl sonra teminat mektubunun iadesi talebinde bulunduğunu, müvekkili kurumun sözleşme ve ilgili mevzuata uygun olarak muhafaza ettiğini, ayrıca davaya konu sözleşme nedeniyle müvekkilinin yüklenici firmaya herhangi bir borcunun kalmadığını, TBK'nın 146 ve 147/5 maddeleri gereğince zamanaşımı süresinin de dolduğunu, talebin zamanaşımına uğradığını, yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubunun iadesi istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Taraflar arasında 10.06.1997 tarihinde sözleşme akdedilmiş olup, sözleşmenin 12. maddesinde teminat mektuplarının serbest bırakılması için SGK ilişiksiz belgesi sunulması gereğinden bahsedilmiştir. Vergi borçlarının bulunması, sözleşmede, teminatın iadesi için bir koşul olarak öngörülmemiştir. Teminatın iadesi için vergi borçlarının ödenmesi gerektiği yönündeki yönetmelik hükmü, taraflar arasında imzalanan sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte değildir. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 12. maddesinde öngörülen koşulların oluştuğu anlaşılmaktadır.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/26988, Karar No: 2015/25648, Tarih: 28.09.2015

**22. Hukuk Dairesi         2015/26988 E.  ,  2015/25648 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, verimlilik teşvik primi farkı, yabancı dil ücret farkı, idareci primi farkı ile dil primi eklenmesinden kaynaklanan yıllık izin ücreti farkı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, bozmaya uyarak isteğin reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 28.09.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10078, Karar No: 2016/11103, Tarih: 27.10.2016

**17. Ceza Dairesi         2016/10078 E.  ,  2016/11103 K.**

**"İçtihat Metni"**

Hırsızlık suçundan suça sürüklenen çocuk ...'nun (müşteki ...'a yönelik eyleminden dolayı) 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b, 143, 31/3 ve 62. maddeleri gereğince 1 yıl 3 ay 16 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına dair İzmir 2. Çocuk Mahkemesi'nin 04.10.2013 tarihli ve 2013/712 Esas, 2013/1256 sayılı Kararına karşı Adalet Bakanlığı'nın 21.06.2016 gün ve 94660652-105-35-7670-2014-Kyb sayılı Kanun Yararına Bozma istemine dayalı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 11.07.2016 tarih ve ... sayılı ihbar yazısı ile dava dosyası Dairemize gönderilmekle incelendi:

MEZKUR İHBARNAMEDE:

Adı geçen suça sürüklenen çocuk ile birlikte aynı suçu işledikleri kabul edilen diğer suça sürüklenen çocuklar ... ve ... yönünden yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay 13. Ceza Dairesi'nin 01/04/2014 tarihli ve 2014/7818 Esas, 2014/12056 Karar sayılı ilâmında da belirtildiği üzere,

Dosya kapsamında mevcut olan 29/12/2012 tarihli tutanakta suça sürüklenen çocukların müştekiye ait marketin önünde iken polisleri görerek kaçtıkları sırada müştekinin dükkanından çaldıkları bozuk paraları ve sakızları attıklarının belirtilmesi, müştekinin kolluktaki ifadesinde bir miktar sakız ile 50,00 Türk Lirasına yakın bozuk paranın çalındığını belirtmesi karşısında, eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı gözetilmeden, yazılı şekilde fazla ceza tayininde isabet görülmediğinden, 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumunda ihbar olunduğu anlaşılmış olmakla;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Kanun Yararına Bozma talebine dayanılarak düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına nazaran yerinde görüldüğünden kabulü ile hırsızlık suçundan hükümlü ... hakkındaki ... Çocuk Mahkemesi'nin 04.10.2013 tarihli ve 2013/712 Esas, 2013/1256 Karar sayılı kararının CMK'nın 309/4-d. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma gereği yeniden uygulama yapılarak suça sürüklenen çocuğun 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b maddesi uyarınca 2 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, suç gece vakti işlendiğinden TCK'nın 143/1. maddesi gereğince taktiren 1/6 oranında artırım yapılarak 2 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, suça sürüklenen çocuğun eylemi teşebbüs aşamasında kaldığından TCK'nın 35/1-2. maddesi uyarınca taktiren ¾ oranında indirim yapılarak 7 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, suç tarihinde suça sürüklenen çocuk 15-18 yaş grubunda olduğu anlaşılmakla cezasında TCK'nın 31/3. maddesi gereğince 1/3 oranında indirim yapılarak 4 ay 20 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, cezanın TCK'nın 62/1. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirilerek 3 ay 26 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, suça süreklenen çocuğun daha önce hapis cezasına mahkum edilmemiş olması nazara alınarak TCK'nın 50/3. maddesi gereğince TCK'nın 50/1-a maddesi uyarınca

günlüğü 20,00 TL taktir edilmek suretiyle 2.320,00 TL adli para cezasına çevrilmesine, TCK'nın 52/4. fıkrası uyarınca hükmedilen adli para cezasının suça sürüklenen çocuktan 24 eşit taksitte ve birer ay ara ile tahsiline, taksitlerden birisi süresinde ödenmediği taktirde geri kalan miktarının tamamının bir defada tahsil edilmesine, infazın bu şekilde yapılmasına, hükmün diğer kısımlarının aynen bırakılmasına, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 27.10.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9181, Karar No: 2016/5328, Tarih: 30.03.2016

**18. Hukuk Dairesi         2015/9181 E.  ,  2016/5328 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... İli ... İlçesi ... Mahallesi 41537 ada 4 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dava konusu taşınmaza ne zaman el atıldığının (gün-ay-yıl olarak) taraflardan,

2-El atma tarihi tespit edildikten sonra, el atma tarihinin 09.10.1956-04.11.1983 tarihleri arasında olduğunun belirlenmesi halinde o tarih itibariyle, 04.11.1983 tarihinden sonra el atıldığının anlaşılması halinde ise, dava tarihi itibariyle imar planı içinde olup olmadığının, imar planı içinde ise ilk olarak imara alınış tarihi, ölçeği ve türü (nazım-uygulama), bu tarih itibariyle belediye veya mücavir alan sınırları içinde olup olmadığının, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca (nazım imar planı içinde bulunan ancak, belediye hizmetlerinden yararlanmayan ve meskûn yerler arasında yer almayan bir taşınmazın arsa olarak değerlendirilebilmesi için) bu plan içine alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, belediye ve diğer altyapı hizmetlerinden, (yol, su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi) yararlanma durumunun, etrafının meskûn bulunup bulunmadığının, yerleşim merkezine uzaklığının, beldenin gelişme yönünde olup olmadığının ilgili belediye başkanlığından,

3-Dava konusu taşınmazın 21.4.2014 olan değerlendirme, somut emsal olarak incelenen ... Mahallesi 1719 ada 16 parsel sayılı taşınmazın ise değerlendirmeye esas alınan 03.06.2005 olan satış tarihleri itibariyle imar düzenlemesi sonucu meydana gelen imar parselleri olup olmadıkları, imar parseli iseler düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediği, düşülmüş ise oranının belediye imar ve tapu müdürlüklerinden,

4-Dava konusu taşınmazın ve somut emsal alınan ... Mahallesi 1719 ada 16 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu cadde ve sokak itibariyle belediyece belirlenen 2014 yılındaki emlak vergisine esas asgari m² değerinin belediye başkanlığından,

5-Dava konusu taşınmaza emsal alınan ... Mahallesi 1719 ada 16 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmeye esas alınan 03.06.2005 tarihli resmi satış akit tablosunun (alıcısını, satıcısını, satış bedelini gösteren) onaylı örneği ve tapu kaydının tapu müdürlüğünden,

6-Dava konusu taşınmaz ile somut emsalin ilk tesis tarihinden itibaren tedavüllü tapu kayıt örneğinin tapu müdürlüğünden,

Getirtilerek dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 30.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10294, Karar No: 2019/4259, Tarih: 01.07.2019

**1. Hukuk Dairesi         2016/10294 E.  ,  2019/4259 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'nın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacı, mirasbırakan babası ...’ın 71 ( eski 2791) ve 73 ( eski 2793) parsel sayılı taşınmazlarını davalıya satış suretiyle temlik ettiğini, temlik işleminin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu, murisin akıl zayıflığından istifade eden davalının hileli hareketlerle taşınmazların temlikini sağladığını ileri sürerek davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile miras payı oranında adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.

Asli müdahiller, mirasbırakan babalarının dava konusu taşınmazlarını diğer mirasçıları mirastan yoksun bırakmak amacıyla gizlice üvey anneleri olan davalıya temlik ettiğini ileri sürüp, davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında tesciline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı, temlikin gerçek satış olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece,‘’davalının alım gücünün bulunmadığı, mirasbırakanın çekişmeli taşınmazları satma ihtiyacı içerisinde olmadığı, satış işleminde öngörülen satış bedellerinin taşınmazların gerçek değerinin çok altında bulunduğu ‘’gerekçeleriyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi için, iddia ve savunma ile ilgili delillerin eksiksiz toplanması zorunludur. Mahkeme iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Taraflara hukukî dinlenilme hakkı verilmesi anayasal bir haktır. 1982 Anayasası'nın 36. maddesine göre teminat altına alınan iddia ve savunma hakkı ile adil yargılanma hakkı, hukukî dinlenilme hakkını da içermektedir. Yine İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nde de hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir.

Diğer taraftan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 27. maddesinde: "(I) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. (2) Bu hak; a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, b) Açıklama ve ispat hakkını, c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir". hükmü düzenlenmiştir.

Hukukî dinlenilme hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Zira, insan onurunun yargılamadaki zorunlu bir sonucu olarak, yargılama süjelerinin, yargılamada şeklen yer almaları dışında, tam olarak bilgi sahibi olmaları, kendilerini ilgilendiren yargılama konusunda açıklama ve ispat haklarını tam ve eşit olarak kullanmaları ve yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermesi gerekir.

Somut olayda, davalı yanın tanık deliline dayandığı, tanık isim ve adreslerini 01.07.2014 tarihinde bildirdiği, mahkemece davalının tanık listesinin süresinde verilmediği belirtilerek anılan tanıkların dinlenmediği, bunun sonucunda davalının eldeki davada savunma hakkının kısıtlandığı ortadadır.

Somut olayda, davalı yanın tanık deliline dayandığı, tanık isim ve adreslerini 01.07.2014 tarihinde bildirdiği, mahkemece davalının tanık listesinin süresinde verilmediği belirtilerek anılan tanıkların dinlenmediği, bunun sonucunda davalının eldeki davada savunma hakkının kısıtlandığı ortadadır.

Hâl böyle olunca; davalı tarafça bildirilen tanıkların dinlenmeleri yönünde HMK'nın 240. v.d. maddeleri uyarınca işlem yapılması ve davalının ibraz ettiği bağış sözleşmesi de değerlendirilerek, murisin amacının tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmesi gerekirken, davalı tanıkları dinlenilmeksizin savunma hakkı kısıtlanmak suretiyle işin esası bakımından yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.

Davalının yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hususların şimdilik incelenmesine yer olmadığına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 01/07/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.