muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/18290, Karar No: 2017/4398, Tarih: 03.04.2017

Davalı , idareleri tarafından dava konusu taşınmazın park olarak kullanılmak üzere dava dışı.... Belediyesi'ne terk edildiğini, ancak terk amacı doğrultusunda kullanılmadığından bahisle Maliye Hazinesi adına tekrar tescili sağlanarak davacı bankaya ecrimisil bedelinin idarelerine ödenmesi gerektiği belirtilerek ecrimisil düzeltme ihbarnamesi gönderildiğini, davacı banka tarafından da 21/04/2008 tarihinde düzeltilmiş olan 9.332,00 TL ecrimisil bedelinin ödendiğini,kendileri tarafından ecrimisil bedelinin tahsiline ilişkin tüm işlemlerin mevzuata uygun olduğunu,yine idareleri aleyhinde kanuni süre içerisinde de dava açılmadığını savunarak; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; davacı tarafa gönderilen ihbarnamenin iptali yönünden davacı tarafça idare mahkemesinde her hangi bir dava açılmadığı ve bu nedenle de yapılan idari işlemin iptal edilmediği gerekçe gösterilerek, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava; sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan alacak davasıdır.

Sebepsiz zenginleşme için, bir taraf zenginleşirken diğer tarafın fakirleşmesi, zenginleşme ile fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir.

Sebepsiz iktisaptan söz edebilmek için öncelikle davalının mal varlığında bir zenginleşmenin meydana gelmesi gerekir. Bu zenginleşme mal varlığının artması şeklinde olabileceği gibi azalmasının önlenmesi şeklinde olabilir. Zenginleşmenin miktarı istenebilecek alacağında üst sınırını oluşturur. (B.K. 62.mad.)

Maddedeki hata unsurundan amaç ise, iradenin hata sebebiyle bozulması değil, aksine borcun sebebinin yokluğudur. Sebebin bulunmaması (borcun bulunmaması) hata unsurunun varlığı için yeterli olup, nedensiz zenginleşmede, yasanın öngördüğü unsurların nitelikleri özellikle hata unsurunun yukarıda açıklandığı şekilde ele alınması gerektiği, gerek hukuk öğretisinde ve gerekse uygulamada kesin ve tartışmasız olarak kabul edilmektedir. (S.Reisoğlu, Sebebsiz İktisap Davasının Genel Şartları, Ankara 1961, Sh. 146-165 ve dip notlarda gösterilen kaynaklar ).

Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır.

Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır.

Somut olayda; davacının dava dışı.... Belediyesi ile ATM ünitesinin bulunduğu taşınmaza ilişkin olarak 15/12/2003 tarihinde 3 yıllık kira sözleşmesi akdettiği,kira süresi bitmeden ilgili ATM ünitesinin dava dışı belediyenin yer göstermesi ile bulunduğu yerin tam karşısındaki taşınmaza 01/09/2005 tarihinde taşındığı,kira sözleşmesinin süresi dolduğunda ise 15/12/2006 tarihinden itibaren başlamak üzere yeniden 1 yıllık kira sözleşmesinin düzenlendiği,kira bedellerinin davacı tarafça süresinde dava dışı belediyeye ödendiği hususu tartışmasızdır.Yine,ATM ünitesinin bulunduğu ilgili taşınmazın imar planında park olarak ayrılması nedeniyle 3194 sayılı Kanunun 11. maddesine göre dava dışı.... Belediyesi'ne terkinin yapıldığı,ancak terkin amacı dışında kullanıldığının tespiti üzerine ise ilgili taşınmazın Hazine adına tescili yapılarak tapu senedi alındığından bahisle.... Kaymakamlığı Mal Müdürlüğü tarafından davacıya önce 18.550 TL'lik ecrimisil ihbarnamesinin gönderildiği,davacının 10/01/2008 tarihinde bu ihbarnameye itiraz etmesi neticesinde ise 26/03/2008 tarihli 9.332 TL'lik düzeltme ihbarnamesinin

davacıya gönderildiği ve davacı tarafça da bu ihbarnameye istinaden dava ve yasal hakları saklı tutularak ilgili 9.332 TL'lik bedelin 21/04/2008 tarihinde davalı veznesine yatırıldığı sabittir.

Ancak, dosya kapsamına göre; davaya konu edilen ATM ünitesinin, bulunduğu yerden dava dışı belediyenin yer göstermesi ile dava konusu yere taşındığı, ATM ünitesinin bulunduğu taşınmazın ise dosya kapsamında yer alan.... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin Yargıtay 6.H.D.'nin denetiminden geçerek kesinleşen kararında da belirtildiği üzere ilgili ecrimisil bedelinin ödendiği dönemler itibariyle dava dışı belediye adına kayıtlı olduğu,davacının da dava dışı belediye ile aralarında akdettikleri sözleşme uyarınca ilgili kira bedellerini dava dışı belediyeye ödediği; bu haliyle, taşınmazın tahsis amacı dışında kullanılması gerekçesiyle davalı tarafından davacıdan talep edilen ve davacı tarafça da ödendiği ihtilafsız olan 9.332 TL'lik bedelin mükerrerlik ve davalı ... yönünden sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği; bu nedenle, davacı tarafından davalıdan talep edilebileceğinin mahkemece gözetilmemiş olması doğru görülmemiştir.

2-Hal böyle olunca, mahkemece;yukarıda ifade edilen açıklamalar ve yasa hükümleri dikkate alınmak suretiyle,davaya konu edilen ve davacı tarafça davalıya ödendiği ihtilafsız olan 9.332 TL'lik bedelin davalı yönünden sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği, nitekim ilgili taşınmazın tahsis amacı dışında kullanılmasının idareler arasında çözümlenmesi gereken bir konu olduğu nazara alınarak, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş,bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere , 03.04.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10575, Karar No: 2022/9349, Tarih: 15.09.2022

**9. Hukuk Dairesi         2022/10575 E.  ,  2022/9349 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait işyerinde çalıştığını, 02.04.2018 tarihinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirildiğini, alt işveren bünyesinde çalışmakta iken ücretinin asgari ücretin belirli bir oran fazlası olarak belirlendiğini ve ödendiğini, kadroya geçerken bireysel ... sözleşmesi imzaladığını ve ücretinin yine asgari ücretin belirli bir oran fazlası olarak belirlendiğini iddia ederek fark ücret, ikramiye ve ilave tediye alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; kadroya geçiş sonrası Yüksek Hakem Kurulu tarafından verilen karar uyarınca ücretin belirlendiğini, hukuka aykırı bir uygulamanın söz konusu olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.09.2021 tarihli kararı ile taraflar arasında imzalanan belirsiz süreli ... sözleşmesinin ilgili maddesinde, davacının ücretinin asgari ücretin belirli bir oran fazlası olacağına dair düzenleme olduğu, sözü edilen kuralın her asgari ücret dönemi için işvereni bağlayacağı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 28.12.2021 tarihli kararı ile davacı ve davalı İdare arasında imzalanan belirsiz süreli ... sözleşmesinin ilgili maddesinde, davacının ücretinin asgari ücretin belirli bir oran fazlası olacağına dair düzenleme olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas bakımından hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 17.03.2022 tarihli bozma ilâmı ile davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplamaların arabuluculuk son tutanak tarihi dikkate alınmaksızın yapıldığı, bu nedenle son tutanak tarihini aşan kısım yönünden davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında imzalanan belirsiz süreli ... sözleşmesinin ilgili maddesinde, davacının ücretinin asgari ücretin belirli bir oran fazlası olacağına dair düzenleme olduğu, sözü edilen kuralın her asgari ücret dönemi için işvereni bağlayacağı, bozma kararı doğrultusunda arabuluculuk son tutanak tarihi dikkate alınarak hesaplama yapıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; Bakanlık uygulaması yerinde olduğundan dava konusu talebin reddi gerektiğini, ücreti düşürülmeyen davacının dava dilekçesinde talep etmiş olduğu alacağa hak kazanamayacağını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, arabulucu tarafından düzenlenen son tutanak tarihi ile dava tarihi arasındaki dönem için 7036 sayılı ... Mahkemeleri Kanunu'nun 3 üncü maddesi gereği dava şartı gerçekleşmediğinden davanın usulden reddi gerektiğine yönelik bozmaya uygun karar verilip verilmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

15.09.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/7172, Karar No: 2008/5780, Tarih: 06.10.2008

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2008/7172 E.  ,  2008/5780 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 175 ada 9, 110 ada 52, 177 ada 47 parsel sayılı 3414,42, 5365.29, 20204.80 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, beyanlar hanesinde ...’ın işgalinde bulunduğu şerhi verilerek Toprak Tevzi Komisyonunca Hazine adına sınırlandırılıp tespit edilmesi nedeniyle davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ..., yasal süresi içinde irsen ve taksimen intikal ile kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulü ile çekişme konusu 175 ada 9, 110 ada 52, 177 ada 47 sayılı parsellerin davacı ... adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazların kamu malı niteliğinde mera olmadığı, Hazine adına tapulu bulunmadıkları, tespit gününde taşınmazlar üzerinde adına tescile karar verilen zilyedi yararına 3402 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme şartlarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm için yeterli bulunmamaktadır. Getirilen tapu kayıtlarına göre 1965 yılında dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgede 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca "Toprak Komisyonunca" yapılan çalışma ile taşınmazların belirtmelik tutanaklarının düzenlenerek haritaya bağlandığı ve bir kısım taşınmazlar hakkında 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca 26.11.1965 tarihinde Hazine adına tapu kaydı oluşturulduğu, 2004 yılında bölgede 4342 sayılı Yasa uyarınca mera komisyonunca Toprak Komisyonu çalışmaları esas alınarak mera tesbit ve tahsisi yapılıp, mera tahsis haritası ve eki belgelerin düzenlendiği, sonuçlarının kadastro tespit tarihinden önce (18.3.2005 ile 17.04.2005 tarihleri arasında) ilan edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, mera tahsis çalışmalarının kesinleşip kesinleşmediği ve taşınmazların 1965 yılında Hazine adına oluşturulan tapu kayıtlarının ve mera haritasının kapsamında kalıp kalmadığı belirlenmediği gibi, Hazine adına oluşturulan tapu kaydı kapsamında kalmaları halinde 3402 sayılı Yasa'nın 46/1 ve 46/2. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği yönünden de araştırma yapılmamıştır. Taşınmazların Hazinenin tapu kaydının kapsamı dışında kalmaları halinde ise kamu orta malı niteliğinde mera olup olmadıkları, kaçak ve yitik kişilerden kalıp kalmadıkları ve davacı taraf yararına 3402 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği konusundaki araştırma da yeterli değildir. Böylesine eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Doğru sonuca varılabilmesi için öncelikle, taşınmazlar hakkında Hazine adına oluşturulan 26.11.1965 tarihli tapu kayıtları ihdasından itibaren tüm tedavülleri, düzenlenen belirtmelik tutanakları ve haritaları, varsa dağıtım cetvelleri, 4342 sayılı Yasa uyarınca bölgede yapılan mera tahsisine ilişkin harita ve eki belgeler, taşınmazları dıştan çereleyen komşu parsellerin onaylı kadastro tespit tutanağı suretleri ile

./..

2008/7172-5780 S/2

varsa dayanağı kayıtlar, kütükler devredilmiş ise tapu sicil kaytıları ile dava konusu taşınmazlara dıştan komşu taşınmazları da gösterecek biçimde geniş kapsamlı kadastro paftası, belirtmelik tutanağında adı geçen bilirkişilerin onaylı ve vukuatlı nüfus kayıt örnekleri ilgili mercilerinden getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra, taşınmazlar başında yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, dava sonucunda yararı olmayan komşu belde ya da köyler halkından seçilecek yerel bilirkişiler ile aynı yöntemle belirlenecek tanıklar, uzman bilirkişi fen memuru ya da kadastro teknisyeni ve uzman ziraat bilirkişisi, sağ olan belirtmelik tutanağı bilirkişileri ile kadastro tespit bilirkişileri huzuruyla taşınmazlar başında keşif yapılmalı, öncelikle geniş kapsamlı kadastro paftasının ölçeği ile mera tahsis haritasının ölçeği ve Hazineye ait tapu kaydının dayanağı olan toprak tevzii haritalarının ölçekleri eşitlendikten sonra yerel bilirkişi yardımı ve uzman bilirkişi tarafından haritalar çakıştırılarak yerine uygulanmalı, Hazine tapularının ya da tahsisli meraların kapsamları kesin olarak belirlenmeli, 4342 sayılı Yasa'nın 21/2. maddesi hükmü de gözetilerek mera haritası içinde veya dışında kalan taşınmaz bölümleri hakkında yerel bilirkişi, sağ olan belirtmelik bilirkişileri ve tanıklardan taşınmazların öncesinin ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, arazinin davacıya ne zaman intikal ettiği, taşınmazların kamu orta malı niteliğinde mera olup olmadığı, kanunları uyarınca kaçak ve yitik kişilerden Hazineye kalan taşınmazlardan olup olmadığı, taşınmazların Hazine tapusunun kapsamında kalması halinde, Hazine tapusunun ihdasından önceki zilyetliğin ne kadar süreye ulaştığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak bilgi alınmalıdır

. Keşif sırasında bilirkişi ve tanık sözlerinin doğruluğu komşu parsellerin tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, tespite aykırı sonuca varıldığı takdirde tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenerek aykırılığın giderilmesine çalışılmalı, uzman ziraat bilirkişi ve mahkeme heyeti hazır olduğu halde taşınmazlar hep birlikte gezilip görülmeli, gözlem keşif tutanağına aynen geçirilmeli, gözlem yapılırken taşınmazların fiziksel yapısı, meyil durumu, dava konusu taşınmazlarda toprak ya da varsa taş unsurundan hangisinin üstün geldiği belirlenmeli, bu olgular ve komşu taşınmazlar ile toprak yapısı yönünden yapılan mukayese keşif tutanağına aynen geçirilmeli, uzman ziraatçi bilirkişiden gözlemi yansıtacak biçimde ayrıntılı, gerekçeli, taşınmazların öncesinin kamu orta malı niteliğinde mera olup olmadığı ya da kültür arazisi niteliğinde bulunup bulunmadığı hususunda ayrıntılı rapor alınmalı, fen bilirkişisine uygulanan kayıtların kapsamını belirtir ve keşfi takibe imkan verir ayrıntılı ve krokili rapor düzenlettirilmeli, dıştan komşu taşınmazların tespitlerinde uygulanan kayıt varsa sözü edilen kayıt ve belgelerde çekişmeli taşınmazlar yönünün ne olarak sınır gösterildiği belirlenmeli, taşınmazların Hazine adına oluşturulan tapu kaydı kapsamında kalması halinde sonradan şahıslara dağıtılıp dağıtılmadığı da araştırılmalı, 3402 sayılı Yasa'nın 14/son maddesi uyarınca aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden davacı taraf ile ortak miras bırakanı varsa dava dışı mirasçıları ya da (bayileri) satıcıları adına başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Sicil, Kadastro ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüklerinden ayrı ayrı sorulup saptanmalı, öte yandan meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin süresi ne olursa olsun hukukça değer taşımayacağı düşünülmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 6.10.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2005/4888, Karar No: 2005/7608, Tarih: 30.06.2005

10. Hukuk Dairesi 2005/4888 E., 2005/7608 K.

**10. Hukuk Dairesi 2005/4888 E., 2005/7608 K.**

**- SENDİKANIN TARAF SIFATI**- 506 S. SOSYAL SİGORTALAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 6 ]

- 506 S. SOSYAL SİGORTALAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 134 ]

- 2821 S. SENDİKALAR KANUNU [ Madde 32 ]

**"İçtihat Metni"**

Davacı, yaşlılık aylığına uygulanan TÜFE artışlarının her ayın başında uygulanması gerektiğinin tespitiyle; hak kayıplarının yasal faiziyle birlikte sendika üyelerine ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı Emekli-Sen Tüm Emekliler Sendikası üyelerine ödenmekte olan yaşlılık aylığına uygulanan artışın her aybaşı uygulanması gerektiğinin tespitine ve Kurumun aksine uygulaması sebebiyle doğan hak kayıplarının yasal faizi ile birlikte sendika üyelerine ödenmesine karar verilmesini istemiş, Mahkeme ise talebi kabul etmiştir.

Davada öncelikle çözümlenmesi gereken husus davacının, üyelerinin sübjektif hak alanını ilgilendiren yaşlılık aylığı konusunda dava açıp açamayacağı, bir başka ifade ile iş bu davada davacı sıfatına sahip olup olmadığının tespitinden ibarettir.

Bir kişinin belli bir davada gerçekten davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı hususu usul hukuku değil, dava konusu hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk meselesidir. Bir davanın tarafları o davada gerçekten taraf sıfatına sahip değilse, mahkeme dava konusu hakkın esasına girip karar veremez. Davayı sıfat yokluğundan reddetmesi gerekir.

Davacı olma sıfatı dava konusu hakkın sahibine aittir. Kuşkusuz bu hak sözleşmeden veya kanundan doğabilir.

2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile (Md. 32/3) işçi sendikaları işçilerin hizmet akdinden veya sigorta hukukundan doğan haklarını korumak üzere üyelerini temsilen dava açmaya ehil kılınmış ise de, davacı Emekli-Sen Tüm Emekliler Sendikası'nın bu kanuna göre kurulmuş bir sendika olmadığı, her ne kadar adında "Sendika" ibaresine yer verilmiş ise de aslında Dernekler Kanunu'na göre kurulmuş bir dernek olduğu anlaşılmaktadır.

Sosyal güvenlik hakkı kişiye sıkı şekilde bağlı, devredilemez ve feragat edilemez bir haktır. (506 S.K. 6.Md.) Yasaların cevaz verdiği haller dışında bu hakkın sigortalı yerine bir başkası tarafından kullanılması mümkün değildir. Öte yandan yasal anlamda sendika niteliğini taşımayan davacı tüzel kişiliğin sosyal güvenlik hukukuna ilişkin olarak üyeleri adına dava açmasına imkan sağlayan bir yasa hükmünün de bulunmadığı tartışmasızdır.

Sıfat konusu usulün 187. maddesinde yer alan ilk itirazlardan olmadığı için davanın her safhasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi mahkemece de resen incelenerek karara bağlanır.