muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/5487, Karar No: 2020/305, Tarih: 20.01.2020

Mahkemece yukarıda belirtilen fiili ve hukuki durumlar dikkate alınmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Belediye vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ...Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine dair kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalı ... Belediye Başkanlığına iadesine, dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 20.01.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/19866, Karar No: 2010/1935, Tarih: 26.01.2010

**12. Hukuk Dairesi         2009/19866 E.  ,  2010/1935 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İnegöl İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 07/05/2009

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı vekili tarafından borçlular aleyhine dört adet çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatılmıştır.

Borçlular vekili, taraflar arasında imzalanan 02.08.2008 tarihli sözleşme gereğince yeni çekler verilerek takip konusu edilen 31.09.2008 keşide tarihli 35.000 YTL'lik ve 30.10.2008 keşide tarihli 35.000 YTL'lik çeklerin iadesinin kararlaştırıldığını ve borcun sona erdiğini bildirerek takibin iptalini talep etmiştir.

Mahkemece, ilk celsede, sözleşme gereğince itiraza konu çek borçlarının yeniden yapılandırıldığı anlaşıldığından borca itirazın kabulüne, davalı tarafın duruşmaya katılmaması nedeniyle İİK'nun 169/a-3.maddesi uyarınca borçlular yönünden takibin muvakkaten durdurulmasına karar verilmiştir.

İİK'nun 169/a maddesi 2.fıkrasında; "İcra mahkemesi hakimi, borçlunun itiraz dilekçesine ekli olarak ibraz ettiği belgelerden borcun itfa veya imhal edildiği veya senedin metninden zamanaşımına uğradığı veya borçlunun borçlu olmadığı yahut icra dairesinin yetkili olmadığı kanaatine varırsa, daha evvel itirazın esası hakkındaki karara kadar icra takibinin muvakkaten durdurulmasına karar verebilir." Aynı maddenin 3.fıkrasında ise; "Borçlunun ibraz ettiği belge altındaki imza alacaklı tarafından inkar edilirse... alacaklı birinci fıkra gereğince çağrıldığı duruşmaya gelmediği takdirde merci hakimi alacağın itiraz edilen kısmı için icranın muvakkaten durdurulmasına karar verir..." hükümleri yer almaktadır.

Somut olayda ise, borçlular vekilinin sunduğu sözleşme başlıklı 02.08.2008 tarihli belge, alacaklı ile borçlular arasında tanzim edilmiş bir belge değildir. ... Ürünleri İth.İhr.San.Tic.Ltd.Şti ile alacaklı Ş. A..'ın yetkilisi bulunduğu ... Orman Ür.Teks.Turz.İnş.Elekt.San.Tic.Ltd.Şti. arasında tanzim edilmiştir. Bu nedenle belge alacaklı Ş. A..'ın şahsına karşı ileri sürülemez. Yine Borçlar Kanunu'nun 114.maddesi gereğince de, aksi sözleşmede kararlaştırılmadıkça, mevcut bir borç için kambiyo taahhüdünde bulunulmasının yenileme anlamına gelmeyeceği belirtilmiştir. Anılan sözleşmeden yenileme iradesinin bulunduğu görülmekte ise de, itiraza konu çeklerin alacaklıya verilecek yeni çekler arasında da gösterilmesi nedeniyle, bu çekler yönünden yetkili hamil olan alacaklıya karşı borcun sona erdirilmediği anlaşılmaktadır.

O halde, mahkemece borçlular vekilinin sunduğu 02.08.2008 tarihli sözleşme başlıklı belgenin, takip alacaklısı Ş. A.. yönünden, itiraz konusu çeklerdeki borcun sonlandırıldığını ispata yarar nitelikte ve içerikte bulunmadığı nazara alınarak, itirazın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

O halde, mahkemece borçlular vekilinin sunduğu 02.08.2008 tarihli sözleşme başlıklı belgenin, takip alacaklısı Ş. A.. yönünden, itiraz konusu çeklerdeki borcun sonlandırıldığını ispata yarar nitelikte ve içerikte bulunmadığı nazara alınarak, itirazın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 26.01.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5410, Karar No: 2012/10463, Tarih: 25.06.2012

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2012/5410 E.  ,  2012/10463 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili; davalı ...'ün müvekkili hakkında icra takibi başlattığını, takip konusu kambiyo senedinin sahte olduğunu ve senette tahrifat yapılarak 100 rakamının 12000 olarak değiştirildiğini, ilgili icra dosyasında alacaklı gözüken davalı ile müvekkilinin hiçbir alışverişinin olmadığını, bu senedin ayrı yaşadığı eşi ...'den davalıya geçmiş olabileceğini, bu hususlar ile ilgili ... C. Başsavcılığı'na şikayette bulunduklarını, ... İcra Müdürlüğünün 2010/284 esas sayılı dosyasında takip konusu olan kambiyo senedinin sahte olması ve kambiyo senedi niteliğini taşımaması sebebiyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davacı ve eşine müvekkili davalı tarafından borç para verildiğini ve karşılığında bu senedin alındığını, husumetin davalıya değil davacının eşi ...'e yöneltilmesi gerektiğini, ilgili senet ile ilgili ... C. Başsavcılığı'nda yürütülen soruşturmada, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, senette herhangi bir tahrifat yapılmadığının anlaşıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece toplanan deliller ve dosya kapsamına göre; davacının borçlu olmadığına ilişkin iddiasını ispatlayamadığı, zira dava konusu senet üzerindeki imzanın davacı tanıklarının beyanına ve davacı tarafın kabulüne göre davacının şahsına ait olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı senet üzerindeki rakam hanesinde tahrifat yapıldığını, “100” rakamının “12000” olarak değiştirildiğini bildirmiş, sahtecilik iddiasına dayanmıştır. Savcılık aşamasında alınan rapor da bunu teyit etmiştir. Mahkeme bu iddia üzerinde inceleme ve değerlendirme yapmadan davanın reddine karar vermiştir. Kambiyo senedi üzerindeki rakam hanesi ile yazı bölümünde farklılık olması halinde yazı ile gösterilen kısma itibar edilir (TTK. m. 588). Ancak rakam hanesinde tahrifat yapılması halinde bu kural uygulanmaz. Mahkemenin davacının tahrifat iddiası üzerinde inceleme ve araştırma yaparak sonucuna göre bir karar vermesi gerekirken eksik inceleme sonucunda yazılı şekilde karar vermesi doğru olmamıştır.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 25.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4525, Karar No: 2012/19567, Tarih: 07.06.2012

**8. Ceza Dairesi         2011/4525 E.  ,  2012/19567 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Sanık hakkında hazineye ait taşınmaza iş yeri yapmak suretiyle tecavüz ettiğinden bahisle dava açılmış ise de, dosyada tapu kaydı, ayrıntılı kroki, ada ve parseli gösteren pafta örneği bulunmadığından, tecavüze konu taşınmazın varsa tapu kaydı, pafta örneği getirtilerek taşınmazın niteliği, yapı vasfında olup olmadığı, yapımı için ruhsat gerekip gerekmediği, İmar Kanunu ve mevzuat içinde kalıp kalmadığı belirlenmek suretiyle sanığın tecavüz ettiği iddia olunan taşınmazın kıyı kanununa göre kıyıda veya uygulama imar planı varsa sahil şeridinde kalıp kalmadığı, tecavüze konu yerin belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerden olup olmadığı araştırılarak sonucuna göre gerektiğinde Belediye başkanlığına da duruşma günü bildirilerek TCK.nun 184 ve Kıyı Kanunun 15. maddeleri uyarınca sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, beraat kararı verilmesi,

2- Raporları hükme esas alınan ve keşifte dinlenen bilirkişilere yemin yaptırılmaması suretiyle CMK.nun 54. maddesi yollaması ile 62. maddesi hükmüne aykı- rılık yapılması,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görül- müş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uya- rınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZUL- MASINA), 07.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4159, Karar No: 2012/101, Tarih: 17.01.2012

**23. Hukuk Dairesi         2011/4159 E.  ,  2012/101 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı temsilcileri tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin 2005 yılından beri davalı kooperatif ortağı olduğunu, müvekkilinin kooperatif çalışma alanı dışında ikamet ettiği gerekçesiyle kooperatif ortaklığından çıkarıldığını, bu kararı 29.09.2009 tarihinde öğrendiğini, davalı kooperatifin müvekkilinin başka köyde ikamet ettiğini bilerek ortaklığa kabul etmesine rağmen, ortaklıktan çıkarmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, ihraç kararının müvekkiline tebliğ edilmediğini ileri sürerek, ortaklıktan çıkarma kararının iptalini, yerine alınan ortak vara ortaklığının iptalini, müvekkilinin kooperatif üyeliğinin devam ettiğinin tespitini talep ve dava etmiştir.

Davalı kooperatif temsilcileri, anasözleşmenin 9/b ve 17. maddeleri gereğince çıkarma kararının alındığını, çıkarma kararının doğru olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ve üyelikten çıkarılan diğer farklı köyde oturduğunun öteden beri bilindiğini ve halen üyeliği devam eden şahısların bir kısmının da ana sözleşmenin 5. maddesi hükmünü temin etmedikleri, ihraca karar verilmesinin açıkça hakkın kötüye kullanılması olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı kooperatif temsilcileri tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı temsilcilerinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı temsilcilerinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 17.01.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/101, Karar No: 2012/597, Tarih: 19.09.2012

**Hukuk Genel Kurulu         2012/3-101 E.  ,  2012/597 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 4.Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 13/09/2011

Taraflar arasındaki “istirdat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 4.Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 07.07.2009 gün ve 2007/71 E. 2009/170 K. sayılı kararın incelenmesinin davalı (Alacaklı) S.. B.. vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 3.Hukuk Dairesinin 25.05.2010 gün ve 2010/946 E.-2010/9267 K. sayılı ilamı ile;

(...Davacı vekili dilekçesi ile; davalı alacaklı S.. B.. tarafından, diğer davalı borçlu G.. B.. aleyhinde 20.000 TL asıl alacak, 50.000 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 70.000 TL üzerinden icra takibi yapıldığını, borçlu tarafından itiraz edilmediğinden takibin kesinleştiğini; bunun üzerine, borçlu aleyhine aciz vesikası düzenlenmiş ve alacaklı tarafından; bu belgeye dayanılarak, borçlunun 21.03.2003 tarihinde davacıya sattığı gayrimenkule ilişkin olarak, tasarrufun iptali davası açtığını; yargılama sonucunda, alacaklı S.. B..'nın alacak ve ferilerine yetecek oranda tasarrufun iptaline karar verildiğini; bu nedenle, alacaklıya takibe konu borç miktarının ödendiğini; oysa, icra takibine konu borcun dayanağı belge (çek) bankaya ibraz edilmediğinden yazılı delil başlangıcı niteliğinde olup, takip öncesinde temerrüd oluşmayacağından faiz talep edilemeyeceğini; takip sonrasında da yasal olmayan faiz oranı talep edildiğinden, davalıların sebepsiz zenginleştiklerini iddia ederek; fazladan ödedikleri toplam: 92.352 TL'nin istirdaten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı S.. B..vekili cevap dilekçesinde; davacı 3.şahıs A.. B..'ın kendisine icra takibi yapılmadığı halde kesinleşen takipten dolayı bu şekilde dava açması ve takibe itirazı usul ve yasaya aykırı olduğundan, davanın husumet yokluğundan usulden reddi gerektiğini savunarak; davanın reddini istemiştir.

Davalı G.. B.. vekili ise; takip konusu borca ve takip ile talep edilen fahiş faiz miktarına, müvekkilinin; içinde bulunduğu çok zor ekonomik şartlardan dolayı girdiği ruhsal bunalım sonucu hastalığı nedeniyle, itiraz edemediğini; kaldı ki müvekkiline ödenmiş bir para bulunmadığından paranın müvekkilinden istirdatının söz konusu olamayacağını belirterek; davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; "...Alacaklı tarafından takip tarihine kadar işlemiş faiz isteği yasal dayanaktan yoksun olup, ancak takip tarihinden itibaren yasal faiz istenebileceğinden; bilirkişi raporunda hesaplandığı üzere 79.461,76 TL'nin fazla ödendiği sonucuna varıldığından;... bu miktarın davalı S.. B..'ya ödenmemesine, davacı tarafa iadesine; davalı G.. B..hakkındaki davanın ise husumet yönünden reddine karar vermek gerekmiştir, gerekçesiyle" davalı G.. B..'a ilişkin talebin reddine, diğer davalı S.. B.. hakkındaki davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı S..B.. vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

Davacı, İİK'nun 277. ve devamı maddeleri gereğince, aleyhinde açılan tasarrufun iptali davası sonucunda; borçlunun kesinleşen borcunu ve fer'ilerini karşılamaya yetecek miktar için tasarrufun iptaline karar verildiğinden, dava konusu borcu ödediğini; ancak, takipte talep edilen faizin ve faiz oranının yasal olmadığını ileri sürerek, fazladan ödenen miktarın istirdatını talep etmektedir.

Tasarrufun iptali davasının dinlenebilmesi için öncelikle davacının (alacaklının) gerçek bir alacağının bulunması, diğer bir söyleyişle tasarrufta bulunan kişinin (borçlunun) gerçekten borçlu olması gerekir. Bu nedenle, iptal davasında; davalı 3.kişi aciz belgesine bağlanan alacağın gerçekte olmadığını, borçlu ile alacaklı arasında danışık (muvazaa) bulunduğunu savunabilir ve ispat edebilir. Aksi halde, takip alacaklısıyla anlaşarak yada icra takibine itiraz etmeyerek takibin kesinleşmesi halinde menfi tespit davası açmayan borçlunun bu şekilde davranması nedeniyle borçludan mal edinen üçüncü kişilerin mahkeme kanalı ile zarara uğratalması da bu yöndedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19.6.2002 gün ve 2002/15-495-528 sayılı kararında, icra takibine vaki itiraz üzerine açılan itirazın iptali davası sonucunda davanın kabulüne karar verilerek takibin kesinleşmiş olması halinde dahi tasarrufun iptali davasında böyle bir savunmanın bulunması alacağın gerçek bir alacak olup olmadığının-muvazaaya dayanıp dayanmadığının- araştırılması gerektiğine karar verilmiştir.

Ne var ki, taraflar arasında görülüp sonuçlanan iptal davasında ise; davacının yukarıda belirtildiği gibi bir iddiası olmamıştır. Aynı taraflar arasında görülüp kesinleşen tasarrufun iptali davası ile borçlu hakkında yapılan icra takibine konu olan borcun mevcudiyeti saptanmıştır. Bu nedenle, iptal davasının kesinleşmesi sonucunda borcu ödemek zorunda kalan (3.kişi durumundaki) davacı; artık, tasarrufta bulunanın alacaklıya gerçek bir borcu olmadığını iddia edip, sebepsiz zenginleşmeye dayalı yeni bir dava açamaz. Taraflar arasındaki kesinleşmiş tasarrufun iptali davasına dayalı olarak, davalı alacaklı alacağına kavuşmuş bulunduğundan, bir zenginleşmesinden de sözedilemez. Olay nedeniyle zenginleşen, borcu sonlandırılan takip borçlusudur.

O halde, mahkemece; davalı S.. B.. hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken; yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davalı/alacaklı S.. B.. vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve direnme kararının verildiği tarih itibariyle H.U.M.K.nun 2494 sayılı Yasa ile değişik 438/II.fıkrası hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verilip dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

TEMYİZ EDEN: Davalı/alacaklı S.. B.. vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve direnme kararının verildiği tarih itibariyle H.U.M.K.nun 2494 sayılı Yasa ile değişik 438/II.fıkrası hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verilip dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı alacak istemine ilişkindir.

Davacı/üçüncü kişi, davalılar arasındaki icra takibinin davalı/borçlunun itiraz etmemesi üzerine kesinleştiğini, alınan aciz vesikasına istinaden davalı/alacaklı tarafından davalı/borçlu ve üçüncü kişi olarak kendisi aleyhine tasarrufun iptali davası açıldığı ve bu dava sonunda verilen karar üzerine davalı/borçludan satın aldığı taşınmazın borca yeter miktarının satışına karar verildiğini, taşınmazının satışını önlemek amacıyla davalı/borçlunun icra dosyası borcunun tamamını ödediğini, ancak ödediği borcun, davalı/borçlunun takibe ve faize itiraz etmemesi nedeniyle aslında yasal dayanağı olmayan temerrüt faizini de içerdiğini beyanla, davalı/borçlunun yasal dayanağı olmadığı için aslında borçlu olmadığı ve icra tehdidi altında ödemek zorunda kaldığı temerrüt faizi miktarının sebepsiz zenginleşen davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Yerel Mahkemece, davalı/alacaklı tarafından takip tarihine kadar işlemiş faiz isteğinin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalı/alacaklı vekilinin temyizi üzerine Özel Daire tarafından yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuş, Yerel Mahkemece önceki gerekçe tekrarlanmak suretiyle, direnilmiştir.

Direnme hükmü davalı/alacaklı S.. B.. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, tasarrufun iptali davasının aleyhine sonuçlanması üzerine, adına kayıtlı taşınmazının satışını önlemek amacıyla icra dosyası borcunu yatıran üçüncü kişinin, icra dosyasına yatırdığı miktardan yersiz olduğunu iddia ettiği kısmını takip alacaklısından sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca talep hakkı bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Hukuk Genel Kurulu'nda yapılan görüşmeler sırasında öncelikle davanın hukuki dayanağının ne olduğu hususunda tartışmalar yapılmış, çoğunluk tarafından davanın yasal dayanağının Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşme hükümleri olduğunun kabulü ile uyuşmazlığın çözümü bu doğrultuda yapılmıştır.

Bu nedenle, uyuşmazlığın çözümünde öncelikle sebepsiz zenginleşme hükümlerinin incelenmesi ve somut uyuşmazlıkta uygulama yerinin bulunup bulunmadığı hususlarının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Hukuk Genel Kurulu'nda yapılan görüşmeler sırasında öncelikle davanın hukuki dayanağının ne olduğu hususunda tartışmalar yapılmış, çoğunluk tarafından davanın yasal dayanağının Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşme hükümleri olduğunun kabulü ile uyuşmazlığın çözümü bu doğrultuda yapılmıştır.

Bu nedenle, uyuşmazlığın çözümünde öncelikle sebepsiz zenginleşme hükümlerinin incelenmesi ve somut uyuşmazlıkta uygulama yerinin bulunup bulunmadığı hususlarının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Bilindiği üzere, iki veya daha fazla kimseler arasında mevcut olan ve bunlardan birisini diğerine karşı edimde bulunmakla yükümlü kılan hukuki bağa, borç bağı denir. Borç bağı, alacaklı bakımından bir alacak, borçlu bakımından bir borç veya yükümlülüktür. (Andreas Von Tuhr, Borçlar Hukukunun Umumi Kısmı, Cevat Edege çevirisi. 1.cilt. Ankara 1983 s:9)

818 sayılı Borçlar Kanunu’nda (BK) “Borçların Teşekkülü” başlığı altında, sözleşmeden doğan borçlar (m.1-40) ve haksız fiilden doğan borçlar (m.41-60) düzenlenmiş; yine aynı başlık altında, borçların üçüncü genel kaynağı olarak, haksız (sebepsiz) iktisap (m.61-66) öngörülmüştür.

Borçlar Kanunu sisteminde, diğer borçların açıkca tayin edilmiş yeri yoktur. Borçların esaslı kaynağını teşkil eden sözleşmeden başka, tek taraflı bir irade beyanından veya tek taraflı hukuki bir işlemden doğan alacaklar da düzenlenmiştir.

Bunların dışında, ne hukuki bir işlemde açıklanan bir iradeye, ne de hukuka aykırı bir iradeye dayanmayan, diğer bir ifadeyle, kanundan doğan borçlar bulunmaktadır; örneğin, aile hukukundan doğan nafaka borcu gibi.

Kısaca belirtmek gerekirse, borçların kaynağı; sözleşme, haksız fiil, sebepsiz iktisap ya da bir kanun hükmüdür.

Sorumluluğun üçüncü genel kaynağı olarak öngörülen sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için; bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir.

Borçlar Kanunu’nun konuya ilişkin 61 ve ardından gelen maddelerindeki düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır.

Sebepsiz zenginleşmenin borç doğurmasının nedeni, kişinin iradesi dışında malvarlığında bir eksilmenin meydana gelmesidir ve sebepsiz zenginleşmede, malvarlığındaki eksilmenin giderilmesinin talep edilmesi söz konusudur.

Bütün bu açıklamalara göre, sebepsiz zenginleşme, ikinci derecede (tali nitelikte) bir dava hakkı temin eder. Malvarlığındaki azalmanın başka asli nitelikteki davalarla önlenmesi mümkün ise, sebepsiz zenginleşme davası gündeme gelemez. Amaç; davalının edindiği çoğalma sonucu, tüm malvarlığında meydana gelen artışın iadesinden ibarettir.