muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/9929, Karar No: 2023/1816, Tarih: 24.05.2023

2.Manavgat Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen ölü muayene tutanağında ...'nın kafa travması ve iç organ harabiyetine bağlı solunum ve dolaşım durması nedeniyle öldüğü tespit edilmiştir.

3.Kaza tespit tutanağında, 23.07.2014 günü, meskun mahal dışında, gündüz vakti, sürücü ... idaresindeki motosikletle Manavgat ilçe istikametinden Side Beldesine gitmek için Side Total Kavşağında kendi istikametine kırmızı ışık yandığı halde durmayarak seyrini sürdürdüğü esnada motosikletin ön kısmı ile Serik İstikametinden Alanya istikametine seyir halinde olan ve yeşil ışıkta geçişini yapan sürücü ... idaresindeki kamyonetin sol yan kısmına çarpması neticesinde kazanın meydana geldiği, kazanın oluşunda sürücü ...'nın kırmızı ışıkta geçme kuralını ihlal ettiği, diğer sürücü ...'nin araçların hızını geçitlere, kavşaklara yaklaşırken azaltmamak kuralını ihlal ettiği kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

4.Mahallinde keşif icra edilerek ve Karayolları 13. Bölge Müdürlüğünden edinilen trafik ışıklarının sinyalizasyon çalışma programını inceleyen trafik bilirkişi 08.06.2015 tarihli raporunda, ölen motosiklet sürücüsünün kırmızı ışıkta geçiş yaptığı, sanık sürücünün ise kavşakta kendi gidiş istikametine yeşil ışık sonlandığı esnada geçiş yapmasıyla kazanın oluştuğu belirtilmiştir.

5.İstanbul Trafik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen 12.03.2015 tarihli raporda, olay anında kavşağı kontrol eden trafik ışıklarının hangi sürücüye kırmızı veya hangi sürücüye yeşil ışık yandığı hususunda kesin bir kanaate varılamadığı belirtilerek iki hale göre değerlendirme yapılmıştır. Buna göre ;

"A.) Sanık sürücü ...’nin iddia ettiği şekilde “kendi seyir yönüne yeşil ışık yanmakta iken seyrini sürdürerek kavşak alanına girdiği sırada” olay meydana gelmiş ise;

a.) Sanık sürücü ...’nin kusursuz,

b.) Müteveffa sürücü ...’nın asli derecede tamamen kusurlu olduğu,

B.) Tanık ...’nun iddia ettiği şekilde “motosiklet sürücüsü ...’nın seyir yönüne yeşil ışık yanmakta iken seyrini sürdürerek kavşağa girdiği sırada “olay meydana gelmiş ise,

a.) Sanık sürücü ...’nin asli derecede tamamen kusurlu olduğu,

b.) Müteveffa sürücü Yusuf KAYA’nın kusursuz olduğu kanaatini bildirir müşterek rapordur." şeklindedir.

6.Sanığın savunması "Daha önceki savunmalarımı tekrar ederim, olay günü Sarılar'dan Alanya istikametine gidiyorduk, total kavşağına geldiğimde bize yeşil ışığın yandığını görünce hızımı azaltmadan seyrime devam ettim, yeşil ışık yanarken yanımda bulunan lambada 4-5 sn daha yazıyordu, hızım 70-80km civarı idi, bu sırada maktül kullanmış olduğu motosiklet ile çakal deresi mevkiinden gelip aracıma çarptı, maktülün geldiği istikamette bekleyen herhangi bir ... yoktu, trafik tenha idi, sabah saatleri olduğu için henüz güneş çıkmamıştı, yağmur yağmamıştı, suçsuzum beraatimi isterim, dedi." şeklindedir.

7.Tanık ...'nin beyanı "Daha önceki beyanlarımı tekrar ederim, olay günü Alanya istimetine seyir halinde idik, aracı sanık kullanıyordu, sağımızdaki iki şeritten de araçlar seyir halinde idi, yeşilin yanmış olması nedeni ile sanık hızını azaltmadan en sol şeritten yoluna devam etti, maktül bu sırada motosikleti aracın soluna çarptı, motosiklet tabiri caizse roket gibi aracın içine girdi, motosiklet bize çarpmasaydı yanımızdaki araçlara çarpacaktı, yeşil ışığın sarıya dönmesine 4-5 saniye vardı, hatırladığım kadarı ile sanığın hızı 60-70km hızındaydı, tanıklık ücreti istemem, dedi." şeklindedir.

8.Tanık ...'nun beyanı "Daha önceki beyanlarımı tekrar ederim, olay günü Antalya istikametine seyir halinde idim, trafik kazasının meydana geldiği, kavşağa geldiğimde bana kırmızı ışık yandı, aracımı durdurdum, maktülün geldiği istikametteki ışıkta yeşildi, maktül motosikleti ile önümüzden geçti, Antalya istikametinden gelen yoldan geçmek isterken bir ses duyduk, dönüp baktığımda maktül motosikleti ile bizim istikametimizi çoktan geçmişti, Antalya istikametinden gelip kazaya karışan ... çok hızlı idi, zannedersem duramadığı için kaza meydana geldi, bize kırmızı yanınca Antalya İstikametinden gelen araçlara da kırmızı ışık yanmaktadır, bu yolu sürekli kullanıyorum, bu nedenle bu hususu biliyorum, Antalya istikametinden geçen araçlara kırmızı ışık yanmazsa Side istikametine gitmek mümkün olmamaktadır, bildiklerim bundan ibarettir, kaza meydana geldiğinde Antalya istikametinden gelen araçların birinin orta şeritte durduğunu hatırlyorum, başka ... olup olmadığını hatırlamıyorum, kazadan sonra bekleyen ... hareket etmedi, kaza sonrasında sanık yaklaşık 150 metre sonra durabildi, tanıklık ücreti istemem, dedi." şeklindedir.

9.Katılan ...'nın beyanı "Daha önce otopsi sırasında verdiğim ifademi tekrar ederim, olay anını bizzat görmedim, ancak görgü tanıklarının beyanalrına göre sanık aracı ile hızlı bir şekilde kavşağa gelmiştir, gece olması itibari ile trafik ışıkları kardeşime yanıp söndüğünde kardeşim de kavşaktan geçmeye çalışmış ve sanık aracı ile kardeşime çarpmıştır, olay resmen cinayettir, sanıktan davacı ve şikayetçiyim, kamu davasına katılma talebim vardır, hastane masrafları ve cenaze için yaklaşık 10.000 - 15.000,00TL masrafım olduğu, buna ilişkin belgeleri bulabilirim, dedi." şeklindedir.

10.Katılan ...'nın beyanı "Olayın nasıl meydana geldiğini bilmiyorum, olay sırasında memleketim Patnos'taydım, olayı bana başkaları haber verdi, nasıl meydana geldiğini bilmiyorum, sanıktan davacı ve şikayetçiyim, kamu davasına katılma talebim vardır, giderilmesini istediğim maddi zararım olmuştur, ancak miktarını bilmiyorum, cahilim, dedi." şeklindedir.

IV. GEREKÇE

Yapılan inceleme neticesinde yerel mahkeme kararında, oluş ve kabulde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı görülmüştür.

10.Katılan ...'nın beyanı "Olayın nasıl meydana geldiğini bilmiyorum, olay sırasında memleketim Patnos'taydım, olayı bana başkaları haber verdi, nasıl meydana geldiğini bilmiyorum, sanıktan davacı ve şikayetçiyim, kamu davasına katılma talebim vardır, giderilmesini istediğim maddi zararım olmuştur, ancak miktarını bilmiyorum, cahilim, dedi." şeklindedir.

IV. GEREKÇE

Yapılan inceleme neticesinde yerel mahkeme kararında, oluş ve kabulde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı görülmüştür.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 23/01/2018 tarih, 2017/463 Esas, 2018/20 Karar sayılı ve 23/01/2018 tarih, 2015/962 Esas, 2018/16 Karar sayılı ilamlarında vurgulandığı üzere, sanık hakkında hükmolunan adli para cezasının ödenmemesi halinin infaz aşamasında değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında, 5237 sayılı Kanunn 52 nci maddesinin dördüncü fıkrasına yönelik uygulama bozma nedeni yapılmayarak, tebliğnamedeki düzeltilerek onama görüşüne iştirak edilmemiştir.

A.Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri Yönünden

1.Kararın Usul ve Yasaya Aykırı Olduğu Yönünden

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

2. Vekalet Ücreti Yönünden

Yargılama sırasında kendisini vekille temsil ettiren katılan ... lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hukuka aykırı bulunmuş olup bu hususun Yargıtay tarafından düzeltilmesi mümkün görülmüştür.

B.Sanık Müdafinin Temyiz Sebepleri Yönünden

1.Kusura Yönelik Temyiz Sebepleri

Dosya içeriğine göre, olay günü, gündüz vakti, meskun mahal dışında, sanığın sevk ve idaresindeki kamyonet ile bölünmüş karayolunda seyir halindeyken olay mahalli ışık kontrollü dönel kavşak mahalline geldiğinde kavşaktan geçişini yaptığı sırada istikametine göre solundan gelen sürücü ...’nın idaresindeki motosikletle çarpışması sonucu ...’nın öldüğü, kamyonetin çarpma noktasından 132 metre ileride nihai konumunu aldığı, sanığın savunmalarında yeşil ışıkta hızını azaltmadan seyrine devam ettiğini belirttiği, olay anına ilişkin görüntü kayıtları incelendiğinde sanığın bölünmüş yolda seyir halindeyken dönel kavşak mahalline yaklaşırken hızını azaltmayarak olayın meydana gelmesine tali kusuruyla neden olduğu anlaşıldığından, sanık müdafinin sanığın olayda kusuru bulunmadığına dair temyiz sebepleri yerinde görülmeyerek reddedilmiştir.

2.Sair Hususlara Yönelik Temyiz Sebepleri

2.Sair Hususlara Yönelik Temyiz Sebepleri

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde (A-2) numaralı bentte açıklanan nedenle Manavgat 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 11.06.2015 tarihli 2014/550 Esas 2015/392 Karar sayılı kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesi gereğince hüküm fıkrasına "Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca yargılamada kendisi vekille temsil ettiren katılan ... lehine 1.500,00 TL maktu vekalet ücretinin sanıktan alınarak katılana verilmesine” ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 24.05.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/12617, Karar No: 2025/5875, Tarih: 09.04.2025

**2. Ceza Dairesi         2022/12617 E.  ,  2025/5875 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2021/2548 E., 2021/3128 K.

SUÇLAR : Hırsızlık, mala zarar verme

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin 08.12.2021 tarihli ve 2021/2548 Esas, 2021/3128 Karar sayılı kararının sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine gereği düşünüldü,

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 294/1. maddesinde yer alan "Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır." ve yine 5271 sayılı Kanun'un 295. maddesinde yer alan "Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir.'' şeklindeki düzenlemeler de gözetilerek yapılan değerlendirmede, 08.12.2021 tarihinde tefhim edilen, 21.12.2021 tarihinde ise tebliğ edilen karara yönelik sanığın aynı Kanun'un 291/1. maddesinde belirlenen kanunî süre içerisinde 16.12.2021 tarihli olan ve temyiz sebebi içermeyen dilekçesi ile temyiz isteminde bulunduğu ancak aynı Kanun’un 295/1. maddesinde öngörülen 7 günlük kanunî süre içerisinde temyiz nedenlerini içeren gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı anlaşılmış ise de; kararın kanun yolu bildiriminde gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 7 günlük yasal süre içinde ek gerekçeli temyiz dilekçesi sunulmadığı takdirde temyiz talebinin reddedileceğine ilişkin ihtaratın yer almadığı, 18.07.2023 tarihlî Resmî Gazete’de yayımlanan, 08.03.2023 tarihli ve 2019/42687 sayı ile verilen Anayasa Mahkemesinin “gerekçeli kararın tebliğinden itibaren temyiz gerekçelerini ihtiva eden ek dilekçenin verilmesi için 7 günlük süre yönünden ihtar yapılmamasının Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılama hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlâl edildiğine” ilişkin kararı gözetilerek hak kaybının önlenmesi bakımından sanığa aynı Kanun'un 295/1. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 7 günlük yasal süre içinde ek gerekçeli temyiz dilekçesi sunulmadığı takdirde temyiz talebinin reddedileceğine ilişkin ihtaratlı olarak gerekçeli karar tebliği yapılarak buna ilişkin evrakın dosyaya konulması ve sanığın süresi içerisinde gerekçeli olarak hükmü temyiz etmesi hâlinde temyiz dilekçesi ve buna ilişkin düzenlenecek olan ek Tebliğname eklenmesinden sonra dava dosyasının geri gönderilmek kaydıyla, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 09.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/12392, Karar No: 2010/15623, Tarih: 04.10.2010

**3. Hukuk Dairesi         2010/12392 E.  ,  2010/15623 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :AİLE MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen nafaka davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Dava dilekçesinde; tarafların 1998 yılında boşandıkları, davalı lehine hükmedilen yoksulluk nafakasının 29.5.2008 tarihli kararla 300 YTL'ye çıkarıldığı, ancak davalının bir süredir Sosyal Güvenlik Kurumundan maaş almaya başladığı ve yoksulluğunun kalmadığı ileri sürülerek nafakanın kaldırılmasına karar verilmesi istenilmiştir.

Mahkemece; tarafların anlaşmalı olarak boşandıkları, kararlaştırdıkları protokol uyarınca nafakaya hükmedildiği, davacının kendi iradesinin fesada uğradığını da beyan etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Türk Medeni Kanununun 176/3. maddesi uyarınca; tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde yoksulluk nafakasının artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.

Yukarıda sözü edilen yasal düzenlemeye göre, nafakanın artırılması veya azaltılması için ya tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin bunu gerektirmesi gerekmektedir. Davalının (alacaklının) yoksulluğunun azalmış veya büsbütün ortadan kalkması halinde nafaka tarafların yaptıkları sözleşmeye dayansa bile indirilebilir.

Somut olayda isedavalının boşanmadan sonra ölüm aylığı almaya başladığı, en son aldığı aylığınsa 541,00 TL olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Hukuk Genel Kurulunun çeşitli kararlarında belirtildiği üzere asgari ücret seviyesindeki bir gelir yoksulluğu ortadan kaldırmasa da davalının elde ettiği gelir sayesinde mali durumunun olumlu yönde değiştiği açıktır.

O halde; nafakanın kaldırılması isteminin indirim istemini de kapsadığı gözetilerek, davalının mali durumundaki olumlu değişiklik ve yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde nafakada hakkaniyete uygun bir miktarda indirim yapılması gerekirken istemin tümden reddi doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 04.10.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2795, Karar No: 2015/11123, Tarih: 19.03.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/2795 E.  ,  2015/11123 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin iş akdinin haklı veya geçerli neden bulunmamasına rağmen feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine ve davacı işçinin işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, iş akdinin belirli süreli olarak yapıldığını, süre sonunda iş akdinin yenilenmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının iş akdinin belirli süreli olduğu ve bu sebeple işe iade davası açamayacağı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraf vekilleri temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Uyuşmazlık taraflar arasındaki ilişkinin belirli süreli iş sözleşmesinin unsurlarını taşıyıp taşımadığı noktasında toplanmaktadır.

Belirli süreli iş sözleşmesinden söz edilebilmesi için sözleşmenin açık veya örtülü olarak süreye bağlanması ve bunun için objektif nedenlerin varlığı gerekir.

Borçlar Kanununun 338 inci maddesinde, “Hizmet akdi, muayyen bir müddet için yapılmış yahut böyle bir müddet işin maksut olan gayesinden anlaşılmakta bulunmuş ise, hilafı mukavele edilmiş olmadıkça feshi ihbara hacet olmaksızın bu müddetin müruriyle, akit nihayet bulur” kuralı mevcuttur. Anılan hükme göre tarafların belirli süreli iş sözleşmesi yapma konusunda iradelerinin birleşmesi yeterli görüldüğü halde, 1475 sayılı Yasa uygulamasında, Yargıtay kararları doğrultusunda belirli süreli iş sözleşmelerine sınırlama getirilmiş ve sürekli yenilenen sözleşmeler bakımından ikiden fazla yenilenme halinde, sözleşmenin belirsiz süreli hale dönüşeceği kabul edilmiştir (Yargıtay 9. HD. 7.12.2005 gün 2005/12625 E, 2005/38754 K).

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 430 uncu maddesinde, esaslı nedenlerin varlığı yenilemeler için öngörülmüş ve on yıldan uzun süreli belirli süreli iş sözleşmesi yapılamayacağı kabul edilmiştir.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 430 uncu maddesinde, esaslı nedenlerin varlığı yenilemeler için öngörülmüş ve on yıldan uzun süreli belirli süreli iş sözleşmesi yapılamayacağı kabul edilmiştir.

İş güvencesi hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle belirli - belirsiz süreli iş sözleşmesi ayrımının önemi daha da artmıştır (Yargıtay 9. HD. 13.6.2008 gün 2007/19368 E, 2008/15558 K.). 4857 sayılı İş Kanununun 11 inci maddesinde “İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir. Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar” şeklinde düzenleme ile bu konudaki esaslar belirlenmiştir. Borçlar Kanunundaki düzenlemenin aksine iş ilişkisinin süreye bağlı olarak yapılmadığı hallerde sözleşmenin belirsiz süreli sayılacağı vurgulanarak ana kural ortaya konulmuştur.

Öte yandan değinilen 11 inci madde, 18 Mart 1999 tarihli 1999/70 EC Konsey Yönergesi ile birlikte ele alınmalıdır. Çerçeve sözleşmesinin 4 üncü maddesinde ayrım gözetmeme ilkesi vurgulanmıştır. Buna göre iş koşulları açısından, belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçilere yapılacak farklı muamele esaslı nedenlere dayandırılmadığı sürece, yalnızca belirli süreli iş sözleşmesi ve iş ilişkisi ile çalışmasından dolayı, emsal kadrolu işçilerden daha dezavantajlı davranılmayacaktır.

Sözleşmenin 5 inci maddesinde ise kötü niyete karşı önlem konusu ele alınmıştır. Birbirini takip eden belirli süreli iş sözleşmeleri veya istihdam ilişkisinden kaynaklanan istismarların önlenmesini amaçlayan yasal düzenlemelerin bulunmaması halinde; üye devletlerin, sosyal taraflara danıştıktan sonra uluslararası yasalar, toplu sözleşmeler veya uygulamaya göre belli başlı bazı sektörlerin ihtiyaçlarını da dikkate alarak, aşağıdaki tedbirlerden bazılarını alma zorunluluğu vardır.

1.(a) Bu türden akit veya istihdam ilişkilerinin yenilenmesini haklı kılacak nesnel gerekçeler tespit edilmesi,

1.(b) Yinelenen belirli süreli iş sözleşmeleri veya istihdam ilişkilerinin azamî toplam süresini belirlenmesi,

1.(c) Bu türden sözleşme veya istihdam ilişkisin kaç kez yenilenebileceğinin saptanması.

1.2. Sosyal taraflara danıştıktan sonra, üye devletler elverişli olan durumlarda belirli süreli iş sözleşmesi veya istihdam ilişkisinin,

1.(a) Yenilenmiş sayılacağına,

2.(b) Belirsiz süreli iş sözleşmesi veya istihdam ilişkisi sayılacağına dair koşullar belirleyeceklerdir.

1.(b) Yinelenen belirli süreli iş sözleşmeleri veya istihdam ilişkilerinin azamî toplam süresini belirlenmesi,

1.(c) Bu türden sözleşme veya istihdam ilişkisin kaç kez yenilenebileceğinin saptanması.

1.2. Sosyal taraflara danıştıktan sonra, üye devletler elverişli olan durumlarda belirli süreli iş sözleşmesi veya istihdam ilişkisinin,

1.(a) Yenilenmiş sayılacağına,

2.(b) Belirsiz süreli iş sözleşmesi veya istihdam ilişkisi sayılacağına dair koşullar belirleyeceklerdir.

Öte yandan 1999/70 sayılı Konsey Direktifinin önsözünde, Essen Konseyi sonuç bildirgesinde “çalışanların istemleri ve rekabetin gereklerini karşılayacak daha esnek bir iş örgütlenmesini özellikle göz önünde tutan istihdam yoğun büyüme” anlayışına uygun olarak alınması gerekli önlemler vurgulanmaktadır. 1999 yılı İstihdam Politikası Ana Hatları Hakkında 9 Şubat 1999 tarihli Konsey Tavsiye Kararı, “Sosyal tarafları işletmeleri daha verimli ve rekabetçi kılmak ve esneklik ile iş güvenliği arasında gereken dengeyi sağlayabilmek amacıyla, bulundukları her düzeyde esnek çalışma düzenlemeleri dahil, iş örgütlenmesinin modernize edilmesi için sözleşme görüşmeleri yapmaya” davet etmiştir. Ayrıca, Hizmet ilişkisine İşveren Tarafından Son Verilmesi Hakkında 158 sayılı Uluslararası Çalışma Sözleşmesine göre; bu sözleşmenin koruyucu hükümlerinden kaçınmak amacıyla belirli süreli iş sözleşmesi yapılmasına karşı yeterli güvenceler alınması gerektiği vurgulanmıştır (m 2/3).

Gerek 158 sayılı İLO Sözleşmesi gerekse 1699/70 sayılı Konsey Direktifi, bir taraftan esnek çalışmayı özendirirken diğer taraftan güvenliğe önem vererek bir denge amaçlamıştır. Başka bir anlatımla esnek çalışma modellerinin kötüye kullanılmaması gerektiğini özenle vurgulamıştır.

Sözü edilen normatif dayanaklar uyarınca, işçinin niteliğine göre sözleşmenin belirli ya da belirsiz süreli olarak değerlendirilmesi imkânı ortadan kalkmıştır. Buna karşın, yapılan işin niteliği belirli süreli iş sözleşmesi yapılabilmesi için önem arzetmektedir. Belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak “belirli süreli iş sözleşmesi” yapılabilecektir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 430 uncu maddesinde ilk defa yapılacak olan sözleşmelerde objektif neden öngörülmemiş oluşu, önceki özel kanun olan İş Kanunu’nun 11 inci maddesindeki objektif nedenlerin varlığını ortadan kaldırmaz.

4857 sayılı İş Kanununun 11 inci maddesinde, esaslı bir neden olmadıkça belirli süreli iş sözleşmelerinin birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamayacağı kuralı ile bir ölçüde koruma sağlanmak istenilmiştir. Belirli süreli iş sözleşmesinin yapılması ve yenilenmesi, işçinin iş güvencesi dışında kalması sonucunu doğurmamalıdır. Belirli süreli iş sözleşmelerinde, 4857 sayılı Yasanın 15 inci maddesinde değinilen sürenin aşılmaması koşuluyla deneme süresi konulabilir.