muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/16225, Karar No: 2016/20127, Tarih: 21.09.2016

Öte yandan 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun'un 15. maddesine 09.07.2008 tarih ve 5784 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle eklenen fıkra da, 14.03.2013 tarih ve 6446 sayılı Kanun'un 30.03.2013 tarihinde yürürlüğe giren 30. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Davalı tarafından imzalanan hizmet alım sözleşmeleri incelendiğinde, genel olarak Seyitömer Termik Santralı İşletme müdürlüğüne ait değirmen bakım, kömür kül ve cüruf nakil tesisleri, mekanik atölye, türbin bakım tesisleri, buhar üretim, sıhhi tesisat, bakım ve onarım hizmetlerinin yaptırılmasına dair sözleşmeler yapıldığı, sözleşmelerde çalıştırılacak işçi sayısının sabit olduğu, sadece alt işverenlerin ve sözleşme sürelerinin değiştiği, şartnamede alınacak işçilerin ünvanlarının ayrı ayrı belirtildiği, bilirkişi raporu uyarınca asıl işverenin alt işverenin ücret bordrolarını tutan işçisi dışında diğer işçileri sevk ve idare eden işçisi bulunmadığı, puantaj kayıtlarının EÜAŞ tarafından belirlenen kişilerce tutulduğu, işe alan ve çıkaranın EÜAŞ olduğu, davacı ve alt işvenen şirket işçilerinin asıl işveren EÜAŞ işçileri ile aynı şekilde ve üretimin her bölümünde çalıştıkları, emir ve talimatların EÜAŞ tarafından verildiğini, çalışma şartlarının ve yıllık izinlerin EÜAŞ tarafından belirlendiği, alt işverenler değişmesine rağmen işçilerin değişmediği, bu işçilerin bir kısmının asıl işlerde, bir kısmının ise yardımcı işlerde çalıştırıldığı, davacı ve alt işveren işçilerinin yapılan iş ve hizmette EÜAŞ tarafından temin edilen ve yine davalıya ait araçları kullandıkları anlaşıldığından sonuç olarak ihalelerin hizmet ve iş üzerinden değil işçi sayısı üzerinde yapıldığı, dolayısıyla işçi temin edildiği kabul edilmiştir.

Ayrıca davalı ... asıl işin bölünerek verilmesi için teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren kriteri ortaya koyamamış, “gerekli görülme halini” kanıtlayamamıştır. Nitekim alt işverenlik sözleşmesinin konusunu teşkil eden işler dava dışı alt işverenlerin faaliyet alanına girmediği gibi anılan alt işverenler alt işverenlik sözleşmesinde verilen birden fazla asıl işle ilgili olarak uzman da değillerdir.

Asıl olan işverenin asıl işlerini kendi işçileri ile yürütmesi olduğundan yukarıda belirtilen nedenlerle davalı tarafından kurulan alt işverenlik sözleşmeleri muvazaa nedeniyle geçersizdir.

Davalı işverenin muvazaalı sözleşmeler ile davacıyı alt işverenin işçisi gibi çalıştırdığı, davacının görünüşte farklı bir işkolunda faaliyet gösteren alt işveren işçisi olması nedeniyle davalıya ait işyerinde geçerli toplu iş sözleşmesinden yararlanamadığı, buna göre davalının muvazaalı sözleşmelere dayalı olarak davacıda alt işverenin işçisi olduğu görünümü yaratarak davacının davalının faaliyet gösterdiği işkolunda örgütlü sendikaya üye olmasını ve buna bağlı olarak işyerinde geçerli toplu iş sözleşmesinden yararlanmasının engellenmesini amaçladığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki açıklamaların ışığında uyuşmazlığın değerlendirilmesinde, davalı işverenin kendi muvazaasına dayalı olarak, davacıyı toplu iş sözleşmesinden yararlandırmamak suretiyle maddi menfaat elde etmeyi amaçladığı, bu anlamda davalının savunmasının dürüstlük kuralına aykırı ve hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, hiç kimse kendi muvazaasına dayanarak bir hak talep edemeyeceğinden davalının dürüstlük kuralına aykırı davranması nedeniyle muvazaalı eyleminin sonuçlarına katlanması ve bu nedenle de davacının başlangıçtan itibaren EÜAŞ işçisi olarak kabulü ile hak ve alacaklarının buna göre belirlenmesi zorunludur.” denilmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun, 30.09.2015 tarih, 2015/1895 esas, 2015/1779 karar sayılı kararı).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bahsi geçen kararları sonrasında, Dairemiz önceki hukuki görüşünü korumakla beraber hukuki istikrar adına somut olay özelinde Hukuk Genel Kurulunca belirlenen prensipleri kabul etmiştir.

Anılan sebeplerle, mahkemece, öncelikle, tarafların delilleri toplanılmalı, ardından uzman bilirkişilerle yerinde inceleme yapılarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında belirtilen ilkeler doğrultusunda, davalı ile dava dışı alt işverenler arasındaki ilişkinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı ve muvazaaya dayalı olup olmadığı araştırılarak sonuca göre davacının talepleri değerlendirilmelidir.

Şu husus da gözden kaçırılmamalıdır ki, muvazaanın tespiti ihtimalinde, davacının asıl işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanması için, taraf sendikaya üye olması ve üyeliğin işverene bildirilmesi veya dayanışma aidatı kesilmesini talep etmesi gereklidir. Muvazaanın tespiti halinde, davacının asıl işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanması için bu şartların gerçekleşip gerçekleşmediği de belirlenmelidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, davacı yararına takdir edilen 1.350,00 TL duruşma vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 21.09.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3773, Karar No: 2013/11997, Tarih: 09.05.2013

**13. Hukuk Dairesi         2013/3773 E.  ,  2013/11997 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalının damadı olduğunu, davalının kredi kartı borcunu ödediği halde davalının borç olarak yapılan bu ödemeleri iade etmediğini bildirerek tahsili için başlattığı icra takibine itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı, paranın kendisi tarafından davacıya verilmesi suretiyle davacının dava konusu ödemeleri yaptığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalının kredi kartı borcunu ödediği ancak davalının geri ödememesi nedeniyle, yapılan takibe itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf davacının kayınpederi olduğunu, eşiyle halen boşanma davalarının sürdüğünü, davacının evine misafir geldikleri sırada muhiti bilmemesi nedeniyle kredi kartı borçlarının ödenmesi için davacıya para verdiğini bu suretle davacının ödediğini, borç para alma olayının olmadığını savunmuştur. Davacının ibraz ettiği dekont asıllarına göre davalının kredi kartı borcunu davacının ödediği ve ve bizzat kendi adını da yazdırdığı açıkça anlaşılmaktadır. Davacı bu ödemelerin davalıya borç verme maksadı ile yapıldığını ileri sürmüştür. Tarafların, kayınpeder-damat durumunda olduğu, evliliğin devam ettiği süre içinde ödemelerin yapıldığı dosya kapsamı ile sabit olduğuna göre, alacağın miktarı itibarıyla tanıkla ispat mümkün değilse de tarafların yakınlık dereceleri nedeniyle dava konusu olayda tanık dinlenmesi mümkündür. (HMK 203/a bendi)Nitekim davalı taraf delil olarak tanık listesi vermiş ve vesair delil demek suretiyle de yemin deliline dayanmıştır. Bu durumda mahkemece tarafların tanık delilleri değerlendirilerek gerekirse yemin deliline de başvurularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenle kararın davalı yararına BOZULMASINA, Bozma sebebine göre davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/III-2 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 9.5.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3083, Karar No: 2013/21937, Tarih: 18.09.2013

**13. Hukuk Dairesi         2013/3083 E.  ,  2013/21937 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı ile aralarında pamuk toplama konusunda sözlü anlaşma yaptıklarını, anlaşma gereği davalının hesabına 10.000 USD kapora gönderdiğini, anlaşma sağlanamaması üzerine davalının aldığı kaporayı iade etmediğini ileri sürerek 10.000 USD (15539 TL ) nin faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava şartı noksanlığı nedeniyle HMK 114/g ve 115/2 maddeleri gereğince davanın usulden reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, 01.12.2011 tarihli celsede HMK 120/2 maddesi uyarınca davacıya gider avansını mahkeme veznesine yatırması için 2 hafta kesin süre verilmiş, ancak davacı tarafın 2 haftalık kesin süreden sonra 25.01.2012 tarihinde avansı depo ettiği anlaşılmakla HMK 114/g ve 115/2 maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir. HMK'nın 114/g maddesinde gider avansı dava şartı olarak düzenlenmiştir. HMK 115/2 ve 120 maddelerinden ve 30.09.2011 tarihli resmi gazetede yayımlanan HMK gider avansı tarifesinin 1 ve 6 maddelerindeki düzenlemelerden gider avansının davanın açılması sırasında alınmasının şart olmadığı mahkemenin sonradan da bu eksikliği kesin süre vererek ikmal ettirebileceği anlaşılmaktadır. 2013/3083-21937

Davanın açıldığı tarihte eksik veya hiç gider alınmamış olsa bile gider avansı dava şartı olmakla hüküm verilinceye kadar ikmal ettirilebilir. Bu durum davanın her aşamasında resen gözetilmesi gerekir. Gider avansının yatırılmaması halinde dava usulden red edilir. Tarafların bazı usuli işlemleri belli bir süre içinde yapmaları için hakimin bir tarafa kesin mehil verebileceği HMK'nun 94 ve devamı maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Kesin mehil, davanın en az masrafla ve sürüncemede bırakılmadan bir an evvel sonuçlanmasını temin için hakime tanınan yasal takdir yetkisidir. Ancak kesin mehil verilen işlemin yapılmaması, bir hakkın ortadan kalkması sonucunu doğurduğundan bu konudaki kararın yasaya uygun olması zorunludur. Bu nedenle HMK'da taraflara verilecek kesin süreye ilişkin ara kararlarda, yapılması gereken işlerin neler olduğunun açıklıkla belirtilmesi, tanınan sürenin yeterli ve elverişli olması, süreye uyulmamasının doğuracağı sonuçların açıklanması ve bu konuda tarafın uyarılması gereklidir. Aksi takdirde kesin mehle uymama, hukuki sonuç doğurmaz. (Bkz. HGK 21.9.1983 T. 14/3447-825 sayılı kararı)

Somut olayda mahkemece, 01.12.2011 tarihli duruşmada davacı tarafa "HMK 120/2 maddesi uyarınca gider avansını mahkeme veznesine yatırması için 2 haftalık kesin süre verilmesine" karar verilmiş ve ancak davacı tarafın 2 haftalık kesin süreden sonra 25.01.2012 tarihinde avansı depo ettiği anlaşılmakla HMK 114/g ve 115/2 maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir... Mahkemece davacıya gider avansını yatırması için iki haftalık kesin süre verilmiş ise de, ne kadar gider avansı talep edildiği, talep edilen giderlere nelerin dahil olduğu, bu giderler içinde delil ikamesine yönelik gider olup olmadığı belirtilmemiştir. Dolayısıyla talep edilen avansın miktarı belirli olmayıp gider avansı veya delil ikamesi avansı olup olmadığı denetlenememektedir. Davacı ne kadar avans yatıracağını bilmemektedir. Ayrıca yukarıda açıklandığı gibi gider avansı dava şartı iken delil ikamesi avansı dava şartı olarak nitelendirilemez. Delil ikamesi avansının verilen kesin süre içinde yatırılmaması dava şartı nedeni ile davanın reddini gerektirmez. Taraf belirlenen sürede delil avansı giderini yatırmazsa dayandığı o delilinden vazgeçmiş sayılır. Mahkeme, dava şartı olarak belirlediği gider avansına yönelik ara kararında gider avansını oluşturan harç, tebligat gibi gider gerektiren işlemleri kalem kalem açıklamalı, her kalemin miktarını ayrı ayrı göstermeli, dava şartına yönelik gider avansı ile ilgili olarak verilen kesin sürede yatırılmamasının sonuçlarını da duruşma zaptına açıkca yazmalıdır. Kaldı ki duruşmadan önce davacı istenen gider avansını yatırmış olmakla avans yatırılması ile ilgili amaç

gerçekleştirilmiştir. Yukarıda açıklanan şekilde soyut olarak verilen kesin süreye dayanılarak dava şartı noksanlığından davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacının yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile usul ve yasaya aykırı hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 18.9.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/3376, Karar No: 2022/4459, Tarih: 13.04.2022

**9. Hukuk Dairesi         2022/3376 E.  ,  2022/4459 K.**

**"İçtihat Metni"**

BÖLGE ADLİYE

MAHKEMESİ : ... 29. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... 44. İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; davacının davalı Bakanlığa bağlı ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 04.05.2010 tarihinden itibaren boyacı olarak çalıştığını, davacının Türkiye Sağlık İşçileri Sendikası üyesi olduğunu, davacının yürürlükte bulunan 01.01.2019- 31.12.2020 yürürlük süreli ve Öz Sağlık İş Sendikası ile Sağlık Bakanlığının üyesi olduğu işveren Sendikası TÜHİS arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesinden faydalandığını, Toplu İş Sözleşmesinin hizmet zammı başlıklı 36/1 maddesinde; “Bu Toplu İş Sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlara kariyerlerinin karşılığı emsali memur personele ödenen iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı tutarı, hizmet zammı net olarak ödenir.” şeklinde hükmün yer aldığım, davacının fiilen teknik personel çalıştığını ve Toplu İş Sözleşmesi'nin 36/1. maddesine göre hizmet zammı alması gerektiğini, ancak bu güne kadar işverenin hizmet zammını düz işçi gibi ücretinin % 13'ü olarak ödediğini ve yapılan ödemenin eksik olduğunu, 01.01.2020- 15.03.2021 tarihleri arasında eksik ödenen hizmet zam farklarının ödenmesi gerektiğini iddia ederek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak; 500,00 TL hizmet zammı fark alacaklarının faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; zamanaşımı def'inde bulunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının, bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı kanuni süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacının hizmet zammı farkına hak kazanıp kazanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının, bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı kanuni süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacının hizmet zammı farkına hak kazanıp kazanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Dosya içeriğinden, davacının dayanışma aidatı ödeyerek Öz Sağlık İş Sendikası sendika üyesi olduğu, Öz Sağlık İş Sendikası ile Sağlık Bakanlığının üyesi olduğu işveren Sendikası TÜHİS arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesinden faydalandığını, 01.01.2019-31.12.2020 tarihleri arasında işyerinde geçerli olan toplu iş sözleşmesinin 36. maddesinin I. ve II. fıkralarında, “Bu toplu iş sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlara kariyerlerinin karşılığı emsali memur personele ödenen iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı tutarı, hizmet zammı olarak ödenir. Bu toplu iş sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlar dışındaki işçilere; hiçbir ödemeyi etkilememek kaydı ile her ay aylık çıplak ücretlerinin %13'lük tutarı hizmet zammı olarak ödenir.” hükümlerinin düzenlendiği,davacının ikrarı doğrultusunda davacıya toplu iş sözleşmesinin 36. maddesinin II. fıkrasınca ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 36. maddeye göre; Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevlerini fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidro-jeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.

Somut olayda, Mahkemece davacı tarafından yapılan işin toplu iş sözleşmesi 36. madde birinci fıkrada yer alan teknik elemanların yaptıkları işler kapsamında olduğu değerlendirilmiş ise de, davacının ilkokul mezunu olduğu, maddede emsali memur personele atıf yapıldığından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 36. maddesi uyarınca gerekli mesleki eğitiminin (en az orta derecede mesleki tahsil/teknik lise veya dengi okul) bulunmadığı ve Toplu İş Sözleşmesi'nin 36. madde birinci fıkra hükmünden yararlanamayacağı anlaşılmaktadır.

Buna göre davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Buna göre davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, 13.04.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/8959, Karar No: 2010/16930, Tarih: 14.12.2010

**7. Ceza Dairesi         2008/8959 E.  ,  2010/16930 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 1632 Sayılı Kanuna Muhalefet

HÜKÜM : Hükümlülüğüne

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

1632 sayılı Yasa'nın 49/1-A maddesi gereğince yoklama kaçağı ve bakaya suçlarında dava zamanaşımı süresinin, bütün askeri mükellefiyetlerin veya askerliğe tabi şahsın bizzat girmiş olduğu taahhüdün bitmesinden itibaren işlemeye başlayacağı, 1111 sayılı Yasa'nın 2/1.maddesinde ise "Askerlik çağı her erkeğin esas nüfus kütüğünde yazılı olan yaşına göredir ve yirmi yaşına girdiği sene Ocak ayının birinci gününden başlayarak 41 yaşına girdiği sene Ocak ayının birinci gününde bitmek üzere en çok yirmibir sene sürer" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde askerlik görevini yapan sanık için dava zamanaşımının 41 yaşına girdiği Ocak ayının birinci gününden başlayacağından tebliğnamedeki düşünceye iştirak edilmemiştir.

1-Hakkında hükmolunan kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezanın sanığın kişiliğine göre belirlenip bireyselleştirilmesi kapsamında seçenek yaptırımlara çevrilmesi, ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi açısından ayrı ayrı değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, "sanığın dosyaya yansıyan kişiliği, diğer hükümlülükleri dikkate alındığında ... şartları oluşmakta ise de verilen cezanın ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümlerinin uygulanması halinde bir daha suç işlemekten çekineceği yolunda olumlu kanaat uyandırmadığından verilen cezanın paraya çevrilmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümlerinin uygulanmasına yer olmadığına" şeklindeki yetersiz ve çelişkili gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesi,

2-Suç tarihi itibariyle uygulanma olanağı bulunmadığı düşünülmeden 5237 sayılı TCK.nun 53.maddesindeki hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına karar verilmesi ve 765 sayılı TCK.nun 59.maddesi yerine 5237 sayılı TCK.nun 62.maddesine göre takdiri indirim yapılması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı yasanın 8/1.maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, 14.12.2010 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/27023, Karar No: 2013/20173, Tarih: 16.12.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2013/27023 E.  ,  2013/20173 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.

Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılan hilenin şekli, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi, nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı, o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için, eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak yada bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir. Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının

Zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır. Dolandırıcılık suçunun kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 90. maddesinin 5. fıkrasına göre; Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla, kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.

Buna göre, iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan Uluslararası Sözleşmeler, yasalar üstü bir konumdadır ve iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.