muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/8967, Karar No: 2018/12389, Tarih: 10.10.2018

**17. Ceza Dairesi         2016/8967 E.  ,  2018/12389 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

I-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında mala zarar verme ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından verilen hükümlerin temyiz incelemesi neticesinde;

Suça sürüklenen çocuk hakkında mala zarar verme ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından 5271 sayılı CMK'nın 231/5. maddesi uyarınca verilen ''hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına'' ilişkin kararlarına karşı, 5271 sayılı CMK'nın 231/12. maddesine 06.12.2006 tarih ve 5560 sayılı Yasa ile eklenen fıkra uyarınca itiraz yolu açık olup, temyiz olanağı bulunmadığından, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin bu konudaki temyiz isteğinin 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nun 317. maddesi gereğince tebliğnameye uygun olarak REDDİNE, 5271 sayılı CMK'nın 264/1. maddesi uyarınca suça sürüklenen çocuk müdafiinin Yasa yolu ile merciinde yanılması, haklarını ortadan kaldırmayacağından, aynı maddenin 2. fıkrasına göre itirazı incelemeye yetkili ve görevli mahkemeye iletilmek üzere, dosyanın incelenmeksizin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına İADESİNE,

II-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan verilen hükümlerin temyiz incelemesi neticesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, kararın dayandığı gerekçeye ve takdire göre, suça sürüklenen çocuk ... ve ... müdafiinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

III-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında müşteki ...’a yönelik hırsızlık; suça sürüklenen çocuk ... hakkında müşteki ...’a yönelik mala zarar verme ve suça sürüklenen çocuk ... ve ... hakkında müşteki ...'a yönelik hırsızlık ve mala zarar verme suçlarından kurulan hükümlere yönelik temyiz taleplerinin incelenmesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçların suça sürüklenen çocuklar tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz nedenleri de yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında müşteki ...’a yönelik hırsızlık ile suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında müşteki ...’a yönelik hırsızlık suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerinde TCK'nın 143. maddesi gereğince yarı oranında arttırım uygulanırken hesap hatası sonucu fazla ceza tayini,

Ancak;

1-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında müşteki ...’a yönelik hırsızlık ile suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında müşteki ...’a yönelik hırsızlık suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerinde TCK'nın 143. maddesi gereğince yarı oranında arttırım uygulanırken hesap hatası sonucu fazla ceza tayini,

2-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında müşteki ...’a yönelik hırsızlık eyleminde 01.09.2014 tarihli tutanağa göre suça sürüklenen çocukların 9124/4 sokakta bulunan müştekinin işyerinden hırsızlık yaptıktan sonra 9593 sokak üzerinde yakalandıkları ve müştekinin işyerinden çaldıkları televizyonu 9169/1 sokak üzerinde beyaz aracın duvar kısmına bıraktıklarını beyan ettiklerinin belirtilmiş olması karşısında; hırsızlık suçunun tamamlandığı gözetilmeden, teşebbüs aşamasında kaldığının kabulü ile yazılı biçimde hüküm kurulması,

3-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında müşteki ...’a yönelik hırsızlık eyleminde 01.09.2014 tarihli tutanağa göre yakalanan suça sürüklenen çocukların suçunu samimi bir şekilde ikrar edip, çaldıkları televizyonu bıraktıkları yeri göstererek müştekiye hasarsız şekilde iadeyi sağlamış olmaları karşısında; suça sürüklenen çocuklar hakkında, hırsızlık suçundan TCK'nın 168/1. maddesinde yazılı bulunan etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

4-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında müşteki ...’a yönelik hırsızlık ve mala zarar verme suçlarından kurulan hükümlerde, müşteki ...'ın 20/11/2014 tarihli celsede suça sürüklenen çocukların akrabalarının tüm zararını giderdiğini ve şikayetçi olmadığını beyan etmesi karşısında; müştekiden zararın ne zaman giderildiği sorularak zararın soruşturma aşamasında giderilmesi durumunda TCK'nın 168. maddesinin 1. fıkrasının kovuşturma aşamasında giderilmesi durumunda ise aynı maddenin 2. fıkrasının uygulanması gerektiği gözetilmeden, eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

5-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında müşteki ...’a yönelik mala zarar verme suçundan kurulan hükümde, müşteki ...'un 20/11/2014 tarihli celsede ... televizyonun suç mahallinde bırakıldığını, diğer zararlar ile ilgili talebi ve şikayeti olmadığını beyan etmesi, suça sürüklenen çocuklar müdafiinin temyiz dilekçesinde de zararı karşılama taleplerinin önemli bir zararı olmadığından müşteki tarafından kabul edilmediğini belirtmesi karşısında; mala zarar verme suçundan suçundan meydana gelen zarar belirlenerek, gerektiğinde ödeme yeri de belirlenmek suretiyle makul bir süre içerisinde tazmin imkanı sağlanıp, sonucuna göre suça sürüklenen çocuk ... hakkında TCK'nın 168. Maddesi uyarınca etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

6-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında müşteki ...’a yönelik mala zarar verme suçundan kurulan hükümde görgü tespit tutanağı ve olay yeri inceleme raporuna eylem tamamlandığı halde, teşebbüs hükümlerinin uygulanması,

6-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında müşteki ...’a yönelik mala zarar verme suçundan kurulan hükümde görgü tespit tutanağı ve olay yeri inceleme raporuna eylem tamamlandığı halde, teşebbüs hükümlerinin uygulanması,

7-Suça sürüklenen çocuklar hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükümlerde seçenek cezalardan hapis cezasına hükmolunması karşısında; 5237 sayılı TCK'nın 50/2. maddesi uyarınca öngörülen bu cezanın adli para cezasına çevrilemeyeceğinin gözetilmemesi,

8-Çocuk Koruma Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 20/2. maddesi ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 35/1. maddesi uyarınca; fiil işlendiği sırada 12 yaşını doldurmuş olup da 15 yaşını doldurmamış çocukların işledikleri fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin olup olmadığının takdiri bakımından, zorunlu olduğu halde, suça sürüklenen çocuk ... hakkında sosyal inceleme raporu aldırılmadan hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar ..., ... ve ... müdafiinin temyiz talebi bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle isteme uygun olarak BOZULMASINA, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nun 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hakkının gözetilmesine, 10.10.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/17899, Karar No: 2017/25680, Tarih: 22.11.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/17899 E.  ,  2017/25680 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor, hüküm kurmaya elverişli değildir.Şöyle ki;

1-Arsa niteliğindeki dava konusu ... mahallesi 871 ada 12 parsel sayılı taşınmaza emsal olarak mukayeseye esas alınan ... mahallesi 142 ada 25 parsel sayılı taşınmazın hükümet konağına 627 metre, belediyeye 327 metre, dava konusu taşınmazın ise hükümet konağına 1.415 metre, belediyeye 1.368 metre mesafede, merkeze daha uzak olduğu gibi; hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen vergi değerlerine göre de dava konusu taşınmaz emsalden çok daha fazla değerli olduğu halde, dava konusu taşınmazın emsalden % 20 değerli kabul edilmesi nedeniyle rapor inandırıcı görülmemiştir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2-Tapu kaydında yer alan ipoteğin hükmedilen bedele yansıtılmaması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 22/11/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11166, Karar No: 2016/7683, Tarih: 12.05.2016

**3. Hukuk Dairesi         2015/11166 E.  ,  2016/7683 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen kayıp kaçak bedelinin iadesi davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 506.15 TL bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, 12.05.2016 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/3788, Karar No: 2024/5240, Tarih: 25.11.2024

**7. Hukuk Dairesi         2024/3788 E.  ,  2024/5240 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/82 E., 2024/429 K.

DAVA TARİHİ : 29.08.2013

KARAR : Davanın kabulüne

Taraflar arasında görülen suya el atmanın önlenmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının babasına ait taşınmazlar ile aynı yerde başka kişilerin kullanımında olan taşınmazların sulanmasında Kızlarpınarı adlı su kaynağına gelen suyun kullanılması için kadimden beri taraflar arasında anlaşma bulunduğunu, suyun kaptaja alınması suretiyle fiili kullanımın belirlendiğini, davacının babası dahil tüm taşınmaz maliklerinin su kaptajından 6 hat hâlinde kendi taşınmazlarına borular vasıtasıyla su götürdüğünü, davalının ise suyun naklini sağlayan plastik su borularını tahrip ettiğini, toprak altından çıkararak bazı kısımlarını kestiğini ve davacıya gelen suyun ağzını naylonla tıkadığını, davacının su kullanımının üç yıldır kesintiye uğratıldığını, yirmiden fazla ağacının kuruduğunu, ev ve bahçe için su ihtiyacının karşılanamadığını ileri sürerek davalı tarafından yapılan müdahalenin önlenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının babasının su kullanım hakkı olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 11.09.2014 tarihli kararında; davalının haksız müdahalesi neticesi sulanmadığından kuruduğu iddia edilen ağaçların orman arazisi içinde olduğu, davacı adına kayıtlı taşınmazda olmadığı, ziraat bilirkişi raporunda bölgenin iklimsel yapısı, bitki örtüsü, bölgenin bol yağış alması ve diğer çevresel faktörler nedeniyle meyvelerin susuzluğa bağlı olarak kurumalarının imkansız olduğu, dosya içerisinde bulunan "Yaylada Bahçe Satış Senedidir" başlıklı belge uyarınca davacının murisinin sahip olduğu taşınmazı sulu haliyle sattığı, "protokol" başlıklı belgede dava konusu kaptaj için davacının murisinin ismi yerine taşınmazı sattığı ... oğlu ...'ın isminin hak sahibi olarak geçtiği ve bu belgede davacı tanığı Hurşit Çağlar'ın da imzası bulunduğu gerekçesiyle davacının dava konusu su kaptajı üzerinde hiçbir hakka sahip olmadığından davanın reddine karar vermiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 11.09.2014 tarihli kararına karşı davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 20.11.2017 tarihli ve 2015/5770 Esas, 2017/8594 Karar sayılı ilâmı ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 11.09.2014 tarihli kararına karşı davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 20.11.2017 tarihli ve 2015/5770 Esas, 2017/8594 Karar sayılı ilâmı ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

2. Yargıtayın 20.11.2017 tarihli ilamına karşı davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

3. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 13.11.2018 tarihli ve 2018/1124 Esas, 2018/7737 Karar sayılı ilâmı ile davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile onama ilamının kaldırılmasına; Mahkemece ziraat bilirkişisi, jeoloji bilirkişisi ve tarafsız mahalli bilirkişilerle mahallinde suların en az olduğu bir zamanda keşif yapılıp dava konusu suyun kullanımına ve kaptaja bağlanmasına ilişkin süreç ve su taksimatına ilişkin dosyaya sunulmuş 14.01.2001 tarihli protokol başlıklı belge doğrultusunda su kullanımının ne şekilde olduğu yönünde mahalli bilirkişilerin bilgisine başvurulması, dava konusu suyun kaptaja bağlanmadan önce tüm yöre halkı tarafından kullanılıp kullanılmadığı hususunun aydınlatılması, daha sonra suyun debisi ve niteliği şüpheye yer vermeyecek şekilde belirlenerek tarafların suya ihtiyacı olup olmadığının bilimsel verilere uygun olarak tespit ettirilmesi, tarafların bu ihtiyaçları şebeke suyu veya başka kaynaktan karşılayıp karşılamadıkları araştırıldıktan sonra içme suyu ihtiyacının sulama suyu ihtiyacına nazaran öncelikli olduğu da gözetilerek gerekirse taraflar arasındaki nizayı çözümler nitelikte ve herkesin ihtiyaçları oranında yararlanabileceği bir su rejimi kurulması yoluna gidilmesi gerektiğinden noksan inceleme ve araştırma ile yetinilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkeme, 11.10.2022 tarihli ve 2020/41 Esas, 2022/231 Karar sayılı kararında bir önceki kararın gerekçeleri tekrar edilerek ilgili bölgede yaşayanların su ihtiyaçları için belediye şebeke suyundan yararlandıkları, davacı tarafından başka mahkemeden değişik iş üzerinden aldırılan raporun HMK'nın 401/son maddesi uyarınca dikkate alınmadığı, davacının söz konusu su kaynağında hakkı olmadığı, başka şekilde su temin etmesinin mümkün olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 11.10.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 11.10.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 11.10.2023 tarihli ve 2023/3433 Esas, 2023/4608 Karar sayılı ilamında; davacının murisi ... ...'ın dava konusu suyu kullandığı, davalının ise davacı ve murisine ait taşınmaza giden su borularına müdahalede bulunarak taşınmaza su gitmesini engellediği, bu durumun davalı hakkında mala zarar verme suçundan yapılan yargılama sonucu verilen mahkûmiyet hükmü ile sabit olduğu, öte yandan davacının suya ihtiyacı olduğu ve başkaca kaynaktan yararlanma imkânının bulunmadığı, dosya kapsamında alınan rapordan ve Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün yazı cevabından anlaşıldığı, hâl böyle olunca dava konusu kaptajdaki 4 No.lu hat 3 No.lu gözeden taraflar arasındaki nizayı giderir şekilde su rejimi kurulması gerekirken davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında bozma ilamında açıklanan gerekçe tekrar edilerek davanın kabulüne, davacı lehine; Fen Bilirkişisi ... Gezici tarafından düzenlenen 01.11.2021 tarihli krokili raporda ... ilçesi, ... Mahallesinde davacı ...'ın babası ... ...'a ait kadastrosu tamamlanmamış alandaki, üzerinde 3 katlı betonarme bina ve bahçe bulunan taşınmazın, taşınmaza kuş uçusu 250 metre mesafede bulunan 6 adet su borusunun çıktığı tespit edilen ana su deposunun 4 No.lu kaptajının 3 No.lu gözesinin açılarak davacının 3 No.lu gözeden faydalanması suretiyle su rejimi kurulmasına, davalının 4 No.lu kaptajın 3 No.lu gözesine müdahalesinin önlenmesine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının hatalı olduğunu, değerlendirmelerin yanılgılı yapıldığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, suya el atmanın önlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 718 inci maddesi gereğince; arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyetin kapsamına yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, suya el atmanın önlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 718 inci maddesi gereğince; arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyetin kapsamına yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer.

2. Bu madde hükmüne paralel olarak düzenlenen 4721 sayılı Kanun'un 756 ncı maddesi gereğince de; "Kaynaklar, arazinin bütünleyici parçası olup bunların mülkiyeti ancak kaynadıkları arazinin mülkiyeti ile birlikte kazanılabilir. Başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hak, bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulur. Yeraltı suları, kamu yararına ait sulardandır. Arza malik olmak onun altındaki yeraltı sularına da malik olmak sonucunu doğurmaz. Arazi maliklerinin yer altı sularından yararlanma biçimi ve ölçüsüne ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır."

3. Gerek anılan Kanun'un 718 nci maddesi gerekse 756/2 nci maddesinde sözü edilen kaynaklar, yeraltı sularından farklıdır.

4. Kaynak, kökeni yeraltı suyu olan tabî ve sürekli olarak yeryüzüne çıkan özel mülkiyete girecek nitelikte özel bir su olup, suni bir şekilde veya ara sıra yeryüzüne çıkan su, kaynak niteliğini kazanmaz (Gürsoy/Eren/Cansel, Türk Eşya Hukuku, Ankara 1978, s.618). Ayrıca, kaynaktan çıkan suyun yararı kamuya ait bir akarsu oluşturacak kadar bol çıkması hâlinde kaynak artık özel mülkiyete konu olamaz. Yine, yeraltı suyundan sondaj gibi suni yollarla çıkartılan sulardan yararlanma usulü de 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu'na tâbidir.

5. Başka bir ifadeyle kaynak suyu kendiliğinden kaynadığı arazinin hudutlarını aşacak debide ise ya da malikinin ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra fazlası varsa genel su kabul edilir ve komşular da yararlanabilir. Bunun yanında kaynak suyu tapulu olmayan araziden (örneğin mera, orman vb) çıkıyorsa suyun debisine bakılmaksızın genel sudur. Bu sudan ise kadim ve öncelik hakkı ihlâl edilmemek suretiyle herkes ihtiyacı oranında yararlanabilir.

6. Özel su ise tapulu taşınmazdan çıkan ve sadece o taşınmazın ve malikinin kişisel ihtiyacını karşılamaya yeterli olan sudur. Arazinin mülkiyetine tâbi olan kaynak suyu yani özel su üzerinde, hak sahibi dilediği gibi tasarruf etme yetkisine sahiptir. Bu suyu kendisi kullanabileceği gibi kaynağındaki suyu kullanması hususunda bir başkasına irtifak hakkı da tanıyabilir. Ayrıca mülkiyet hakkına dayanarak kaynağa el atma varsa el atmanın giderilmesi için davalar açmak yetkisi de bulunmaktadır.

7. 4721 sayılı Kanun'un 756 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, "Başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hak bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulur" hükmü doğrultusunda kaynak hakkı; ancak tapuda düzenlenecek resmî senetle tapu malikinin rızası ile kurulabilir.

7. 4721 sayılı Kanun'un 756 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, "Başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hak bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulur" hükmü doğrultusunda kaynak hakkı; ancak tapuda düzenlenecek resmî senetle tapu malikinin rızası ile kurulabilir.

8. Kaynak irtifakına konu olabilecek su, özel su olup genel su niteliğindeki yeraltı suyu bu düzenlemelerin dışındadır. Nitekim genel sular taşınmaz mülkiyetinin kapsamı içinde kabul edilemez.

3. Değerlendirme

1. Mahkemece bozma ilamına uyularak davanın kabulü ile su rejimi kurulmasına karar verilmişse de kurulan hükmün infaza elverişli olduğunu söyleyebilme imkanı yoktur.

2. Su rejimi kurulmasındaki amaç, suya ihtiyacı olan tarafların ihtiyaçlarına göre bir düzenleme yapmaktır. Mahkemece her ne kadar "su rejimi kurulmasına" ifadesi kullanılarak bir hüküm tesis edilmişse de; yalnızca davacının ihtiyacına ve kullanımına yönelik "4 No.lu kaptajının 3 No.lu gözesinin açılarak davacının 3 No.lu gözeden faydalanmasına" karar verilmesi nizayı çözümlemeye yeterli ve elverişli bir karar değildir.

3. Su rejimi kurulması, uzmanlık gerektiren bir husus olup mahkemece, bilirkişilerden su rejimi kurmaya elverişli, bilimsel, yeterli ve denetime uygun rapor alınmalı, tarafların ihtiyaçları oranında (içme suyu ihtiyacının kullanma suyuna göre öncelikli olduğu da dikkate alınarak) dava konusu sudan yararlanma şekil ve şartları (haftalık ya da günlük süreler esas alınarak) belirlenmek suretiyle, taraflar arasındaki nizayı çözümler nitelikte infaza elverişli su rejimi oluşturularak muaraza giderilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

25.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.