muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/8505, Karar No: 2008/10460, Tarih: 03.11.2008

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2008/8505 E.  ,  2008/10460 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Hukuk Mahkemesi

Tarih : 31/07/2007

No : 2007/217-2007/831

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, müvekkilinin davalı aleyhine çeke dayalı olarak İnegöl 2. İcra Müdürlüğünün 2006/1703 Esas sayılı dosyasında takibe geçtiğini, takip sırasında tarafların görüştüğünü, davalının borcu kabul ettiğini ve yanlar arasında 5.6.2006 tarihli protokolün imza altına alındığını, protokolün 4. maddesinde sıra ödemelerin zamanında yapılmaması halinde toplam alacağın % 30’u oranında cezai şart ödeneceğinin hüküm altına alındığını, davalının sıra ödemeleri süresinde ödenmemesi üzerine cezai şart alacağının tahsili için başlatılan icra takibinin davalının haksız itirazı sonucu durduğunu belirterek itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili takip konusu çekin davacıya elden ödendiğini, çeke dayalı takiple davacının mükerrer tahsilatı amaçladığını, buna rağmen taraflar arasında protokol imzalandığını, protokole bağlı ödemelerle ilgili davacıdan ibranameler alındığını, bu nedenle cezai şartın koşullarının gerçekleşmediğini, ibranamelerin verilmesi sırasında davacı yanca herhangi bir ihtirazi kayıt konmadığını, takip öncesi için faiz istenemeyeceğini bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan delillere göre, davalının ödemelerinin bir kısmını protokolde öngörülen tarihlerde yapılmadığı, bu itibarla davacının cezai şart talebinin yerinde olduğu gerekçeleriyle davanın kabulüne, davalının itirazının iptaline ve asıl alacağın % 40’ı oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 03.11.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/14784, Karar No: 2012/2086, Tarih: 23.02.2012

**11. Ceza Dairesi         2009/14784 E.  ,  2012/2086 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Memurun resmi belgede sahteciliği (değişen suç vasfına göre görevi kötüye kullanmak)

HÜKÜM : TCK'nun 257/1, 62 ve 647 sayılı Kanunun 6. maddesi gereğince 10 ay hapis

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5349 sayılı Kanunla değişik 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; Ümraniye Nakil Vasıtaları Vergi Dairesi Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olan sanığa yüklenen mükelleflere ait araçların vergileri ve trafik cezaları gerçekte tahsil edilmediği halde kendisine verilen oper şifresini kullanarak vergi dairesinin bilgisayar sistemindeki kayıtlarına sahte vergi tahsil alındı girişi (veri girişi) yapmaktan ibaret eyleminin sübutu halinde suç tarihinde yürürlükte bulunan 765 sayılı TCK.nun 525/b-2. maddesinde öngörülen bilişim suçunu oluşturacağı ve bu suçun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu suç tarihinde yürürlükte bulunan ve sanık lehine olan 765 sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının, suçun işlendiği 27.12.2001 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, katılan vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, aynı Yasanın 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak sanık hakkında anılan suçtan açılan kamu davasının gerçekleşen dava zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK.nun 102/4, 104/2 ve 5271 sayılı CMK.nun 223/8. maddeleri uyarınca DÜŞÜRÜLMESİNE, 23.02.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/49460, Karar No: 2012/8049, Tarih: 12.03.2012

**9. Hukuk Dairesi         2009/49460 E.  ,  2012/8049 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, fazla çalışma, genel tatil alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin tazminatlarının kısa sürede ödeneceği söylenerek işverence feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ve genel tatil ücret alacaklarını istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, 26.10.2006 günü ustabaşı tarafından davacıya yapacağı iş söylenip servis yapmasının istendiğini, davacının yardımcı eleman verilmesini, kendisinin tek başına bu işi yapamayacağını söylediğini, ustabaşının ise uzun süreden beri verilen işi tek başına yaptığı için yardımcıya gerek olmadığını söylediğini, davacının artık bu işi yapmayacağını söyleyip iş elbisesini çıkarıp fırlatarak iş yerinden ayrıldığını, gün içinde defalarca aranmasına karşın işe dönmediğini ve dönmeyeceğini söylediğini, tazminat taleplerinin yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Uyuşmazlık, hukuki dinlenilme hakkının kısıtlanıp kısıtlanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Somut olayda davalı vekili 21.10.2009 tarihli duruşmaya mazeret dilekçesi vererek katılmamıştır.

Mahkemece davalı vekilinin mazeretinin kabulü ile bilirkişi raporu ve duruşma gününün davalı vekiline tebliğine karar verilerek duruşma 11.11.2009 tarihine ertelenmiştir. Bilirkişi raporu adres değişikliği nedeniyle davalı vekiline tebliğ edilememiştir. Davalı vekili 11.11.2009 tarihli duruşmaya katılarak bilirkişi raporunu inceleyip beyanda bulunmak üzere mahkemeden süre talep etmiş, mahkemece de talep kabul edilerek duruşma 12.11.2009 tarihine (yani bir gün sonrasına) bırakılmıştır. Davalı vekili 12.11.2009 tarihli duruşmaya katılmamış ve yokluğunda karar verilmiştir.

Mahkemece davalı vekiline bilirkişi raporunu inceleyip beyanda bulunması ve savunma hakkını kullanması konusunda yeterli süre verilmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş davalı tarafa bilirkişi raporunu inceleyip beyanda bulunması için makul bir süre tanınmalıdır.

Saptanan bu durum karşısında ve yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulduğunda davalı tarafa hukuki dinlenilme hakkı tanınmadan karar verilmesi isabetsizdir

F) Sonuç:

Mahkemece davalı vekiline bilirkişi raporunu inceleyip beyanda bulunması ve savunma hakkını kullanması konusunda yeterli süre verilmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş davalı tarafa bilirkişi raporunu inceleyip beyanda bulunması için makul bir süre tanınmalıdır.

Saptanan bu durum karşısında ve yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulduğunda davalı tarafa hukuki dinlenilme hakkı tanınmadan karar verilmesi isabetsizdir

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 12.03.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/38349, Karar No: 2017/16646, Tarih: 06.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2015/38349 E.  ,  2017/16646 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 06/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3183, Karar No: 2021/735, Tarih: 10.06.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/3183 E.  ,  2021/735 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili; müvekkili tarafından Slovenya'ya ihraç edilmek üzere davalının ... Havalimanındaki antreposuna gümrük belge ve beyannamelerinde miktarı yazılı emtianın fatura karşılığı teslim edildiğini, ancak havaalanında çıkan yangının davalının antreposuna sirayet etmesi nedeniyle müvekkiline ait malların da yanarak zayi olduğunu, bugüne kadar müvekkilinin zararının tazmin edilmediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 7.919,25 Euro karşılığı 15.718TL’nin 24.05.2006 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5.1. Davalı vekili; müvekkilinin taşıyıcı havayolu şirketlerine antrepo hizmeti verdiğini ve bu bağlamda taşıyıcıların ifa yardımcısı olduğunu, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğüne (DHMİ) ait "sundurma" bölümünde çıkan yangında müvekkilinin hiçbir kusurunun bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

5.2. Fer'i müdahil Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. (...) vekili; DHMİ’ye ait sundurmada başladığı anlaşılan yangının çıkmasında müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, ayrıca müvekkiline kiracı sıfatı ile antreponun evsaf ve şartları yönünden yükletilmesi mümkün herhangi bir kusurun ve sorumluluğu bulunmadığını belirtmiştir.

5.3. Fer'i müdahil Devlet Hava Meydanları İşlemeleri Genel Müdürlüğü (DHMİ) vekili; yangın mahallindeki mevcut antrepo ve geçici depolama alanlarının sırasıyla ..., davalı ve dava dışı Çelebi Hava Servisi tarafından Gümrük İdaresinin kontrolünde işletilmekte olduğunu, antrepo ve geçici depolama alanlarının müvekkili tarafından havalimanı işletmecisi sıfatıyla adı geçen şirketlere kiralandığını, bu kapsamda müvekkiline yöneltilebilecek herhangi bir kusur ve sorumluğu bulunmadığını belirtmiştir.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

6. ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 14.03.2011 tarihli ve 2007/154 E., 2011/87 K. sayılı kararı ile; zarara sebebiyet veren yangının çıkış nedeninin belirlenemediği, ancak bina maliki sıfatı ile bu olayda tedbir alma yükümlülüğünün ve objektif sorumluluğun kamu organı sıfatı ile devlet adına kullanan DHMİ'ne ait bulunduğu, yangının ilk olarak çıktığı sundurma kısmı ile davalı tarafından kiralanan yerin DHMİ'nin münhasır sorumluluğu ve denetimi altında olduğu, antrepo kiracısı olan davalının kiracıdan beklenen özeni göstermediğinin kanıtlanamadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 07.12.2012 tarihli ve 2011/13482 E., 2012/20169 K. sayılı kararı ile; “…Dava, davalıya teslim edilen emtianın, antrepoda çıkan yangın nedeniyle zayi olduğu iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkindir.

Somut olayda, taraflar arasında, davacıya ait emtianın Slovenya'ya gönderilmek üzere, davalının işlettiği Atatürk Hava Limanı'nda bulunan antrepoya bırakıldığı ve emtianın burada bulunduğu sırada çıkan yangın nedeniyle yanarak zayi olduğu hususlarında ihtilaf yoktur. İhtilaf, davalının oluşan zarardan sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise hangi sıfatla ve ne miktarda sorumlu olduğu hususlarında toplanmaktadır.

Mahkemece, yangının ilk olarak çıktığı sundurma kısmı ile davalı tarafından kiralanan yerin DHMİ'nin münhasır sorumluluğu ve denetimi altında olduğu, antrepo kiracısı olan davalının kiracıdan beklenen özeni göstermediğinin kanıtlanamadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş ise de, varılan sonuç ve verilen karar eksik incelemeye dayalı olarak verilmiştir.

Zira mahkemece hükme esas alınan raporu düzenleyen heyette, hava taşıması konusunda uzmanlığı bulunan bilirkişi bulunmadığı gibi, dosya içinde mevcut, davalı tarafından davacı adına düzenlenmiş 24.05.2006 tarihli ardiye faturası da bilirkişi heyetince yeterince değerlendirilmemiştir.

Bu itibarla, mahkemece, içinde hava taşıma hukuku konusunda uzmanlığı bulunan bir bilirkişinin de bulunduğu yeni bir heyetten, tarafların iddia ve savunmaları ile alınan bilirkişi raporlarına karşı tarafların yaptıkları itirazları değerlendiren, buna göre davalının hukuki durumu ile oluşan hasar nedeniyle sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise miktarının ne olduğunu belirleyen rapor alınmak suretiyle, oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

Direnme Kararı:

9. ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin 02.04.2014 tarihli ve 2014/30 E., 2014/74 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçelere ek olarak, davalının BK'nin 473 vd. maddelerinde düzenlenen depo işletmecisi olduğu, ancak depo sahibinin eşyayı korumak ve iade etmek yükümlülüğü bulunmakla beraber somut olayda eşyanın yanmasına sebep olan yangını davalının önlemesinin mümkün olmadığı, ne yaparsa yapsın oluşan zararın önüne geçemeyeceği, davalının kendi kusurundan kaynaklanmayan bir olaydan dolayı sorumlu tutulmasının hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmayacağı, zira yangının çıkış sebebi yönünden davalı antrepo işletmecisine yüklenebilecek bir kusurun olmadığı, yangının boyutu ve yayılma hızına göre muhafaza ve istif koşullarından dolayı zararın artmasından da söz edilemeyeceği, hava taşıma hukuku konusunda uzmanlığı bulunan bilirkişinin de bulunduğu yeni bir heyetten rapor alınmasının da sonuca bir etkisinin olmayacağı, zira dosya kapsamında aynı yangın sebebiyle açılan maddi tazminat davalarında alınan raporlar, tespit raporları ve bu dosyada alınan bilirkişi kurulu raporları gözetildiğinde davalının hukukî durumunun oluşan hasar sebebiyle sorumlu olmayacağı yönünde olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunu düzenleyen heyette hava taşıma hukuku konusunda uzmanlığı bulunan bilirkişinin bulunmaması karşısında, içinde anılan bilirkişinin de bulunduğu yeni bir heyetten bilirkişi raporu alınmasının gerekli olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davalının oluşan zarardan sorumlu olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle havayolu ile uluslararası eşya taşıma sözleşmesi hakkında genel olarak bilgi verilmesinde yarar bulunmaktadır.

13. Havayolu ile taşıma sözleşmesi, yolcu veya yükün havayolu ile bir ücret karşılığında taşınması için yapılan sözleşmedir. Bu sözleşmede hareket yeri ve varış yeri aynı olan bir taşıma söz konusu ise iç taşımadan; hareket yeri ve varış yeri farklı iki ülkede olan veya her ikisi de aynı ülkede olmasına rağmen başka bir devletin ülkesinde bir duraklama yerinin kararlaştırılmış olduğu taşıma söz konusu ise uluslararası taşımadan bahsedilecektir.

13. Havayolu ile taşıma sözleşmesi, yolcu veya yükün havayolu ile bir ücret karşılığında taşınması için yapılan sözleşmedir. Bu sözleşmede hareket yeri ve varış yeri aynı olan bir taşıma söz konusu ise iç taşımadan; hareket yeri ve varış yeri farklı iki ülkede olan veya her ikisi de aynı ülkede olmasına rağmen başka bir devletin ülkesinde bir duraklama yerinin kararlaştırılmış olduğu taşıma söz konusu ise uluslararası taşımadan bahsedilecektir.

14. Türkiye’de havayoluyla yapılan iç taşımalarda 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu (TSHK) uygulanacak; bu Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde ise TSHK’nin 106. maddesi gereğince Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların hükümleri ve bu anlaşmalarda da hüküm bulunmadığı hâllerde Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uygulanacaktır. Uluslararası taşımalarda ise doğrudan Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların uygulanması gerekecektir. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar ise 1929 tarihli Uluslararası Hava Taşımalarına İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi Hakkında Sözleşme ve Eki Protokol ile 4 numaralı Montreal Protokolü (Varşova Konvansiyonu) ve bu Sözleşme ile kurulan sistemin günümüz şartlarına uygun hâle getirilmesi amacıyla hazırlanan 1999 tarihli Hava Yoluyla Uluslararası Taşımacılığa İlişkin Belirli Kuralların Birleştirilmesine Dair Sözleşme’dir (Montreal Konvansiyonu). Ülkemizin Varşova Konvansiyonuna katılması 01.03.1977 tarihli ve 2073 sayılı Kanunla uygun bulunmuştur. Montreal Konvansiyonu ise ülkemiz tarafından 28.05.1999 tarihinde imzalanmış, ancak 26.03.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda taşıma sözleşmesinin tarihi veya akit devletin Montreal Konvansiyonuna taraf olup olmaması gözetilerek Varşova Konvansiyonu da uyuşmazlıklara uygulanacaktır. Dolayısıyla eldeki davada Montreal Konvansiyonu hükümleri değil taşıma sözleşmesi tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Uluslararası Hava Taşımalarına İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi Hakkında Sözleşme ve Eki Protokol ile 4 numaralı Montreal Protokolü (Varşova Konvansiyonu) ile değişik hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

15. Bilindiği üzere taşıma hukukunda hangi tür taşıma olursa olsun, taşıyıcı bakımından eşya (yük) taşımalarında ziya ve hasardan dolayı sorumluluk ile gecikmeden doğan sorumluluk; yolcu (insan) taşımalarında ise ölümden ya da cismani zarardan dolayı sorumluluk ile gecikmeden doğan sorumluluk düzenlenmiş ve bu sorumluluk hâlleri bakımından taşıyıcının sorumluluğu sınırlandırılmıştır. Bu sorumluluk hâlleri dışında ise taşıyıcının sorumluluğu genel hükümlere tabidir.

15. Bilindiği üzere taşıma hukukunda hangi tür taşıma olursa olsun, taşıyıcı bakımından eşya (yük) taşımalarında ziya ve hasardan dolayı sorumluluk ile gecikmeden doğan sorumluluk; yolcu (insan) taşımalarında ise ölümden ya da cismani zarardan dolayı sorumluluk ile gecikmeden doğan sorumluluk düzenlenmiş ve bu sorumluluk hâlleri bakımından taşıyıcının sorumluluğu sınırlandırılmıştır. Bu sorumluluk hâlleri dışında ise taşıyıcının sorumluluğu genel hükümlere tabidir.

16. Varşova Konvansiyonu’nun 17. Maddesinde taşıyıcının; yolcunun ölümü veya yaralanması veya herhangi bir bedeni zarara uğraması hâlinde doğan zarardan sorumluluğu; 18. maddesinde kayıtlı bagaj veya yükün tahribi veya kaybı veya zarara uğraması hâlinde doğan zarardan da sorumluluğu; ayrıca 19. maddesinde yolcuların, bagajın veya eşyanın havayoluyla taşınması sırasında gecikmeden doğan zarardan da sorumluluğu düzenlenmiştir.

17. Varşova Konvansiyonu’nun 18. maddesi gereğince taşıyıcı, hava taşıması esnasında kayıtlı bagajın tahribi, kaybı veya hasara uğraması veya yükün tahrip, kayıp veya hasara uğraması hâlinde doğan zararlardan sorumludur. Hava taşıması ise bagaj veya yükün bir hava alanında veya bir hava aracında veya hava alanı dışına iniş yapılması hâlinde herhangi bir yerde, taşıyıcının koruması altında bulunduğu süreyi kapsamaktadır (m. 18/4). Buna göre eşyanın taşıyıcının sorumluluğunda bulunduğu süre teslim alma ile teslim etme arasındaki zaman dilimidir. Varşova Konvansiyonu gereğince taşıyıcının sorumlu tutulabilmesi için öncelikle yükün hava alanında veya bir hava aracında bulunması ve yükün taşıyıcının zilyetliğine geçmiş olması gerekmektedir. Taşıyıcı yükü bizzat kendisi teslim alabileceği gibi adamları marifetiyle de teslim alabilir. Örneğin gümrük mevzuatı gereğince yükün havaalanında antrepoya teslim edilmesi taşıyıcıya teslim niteliğinde olup, taşıyıcının sorumluluğu bu andan itibaren başlar.

18. Varşova Konvansiyonu gereğince taşıyıcının taşıma sözleşmesinden kaynaklanan sorumluluğu kural olarak kusur sorumluluğudur. Anılan Konvansiyon’un olay tarihinde geçerli olan 20. maddesinde taşıyıcının sorumluluktan kurtulması için kurtuluş beyyinesi düzenlenmiştir. Anılan madde; “Yolcu ve bagaj taşımasında ve yük taşımasındaki gecikme nedeni ile zarar meydana gelmesi hâlinde, taşıyıcı, kendisinin ve adamlarının zararı önlemek için gerekli bütün tedbirleri almış olduklarını veya bu tedbirleri alma olanağı bulunmadığını ispatlarsa, sorumlu olmayacaktır.” hükmünü haizdir. Buna göre taşıyıcının kurtuluş beyyinesi ikame ederek sorumluluktan kurtulması tüm sorumluluk hâlleri bakımından değil sadece “yolcu ve bagaj taşımasında” ve “yük taşımasındaki gecikme nedeni ile” zarar meydana gelmesi hâllerine münhasır olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla taşıyıcı yolcu ve bagaj taşımasında herhâlde, yük taşımasında ise sadece gecikme hâlinde kurtuluş beyyinesi ikame edebilecek, yük taşımasında ziya veya hasar hâlinde kurtuluş beyyinesi ikame etmesine imkân olmayacaktır. Bu durumda taşıyıcının yük taşımasında taşıyıcının ziya ve hasar sorumluluğu ile ilgili olarak mutlak sorumluluk ilkesi kabul edilmiştir.

19. Varşova Konvansiyonu gereğince taşıyıcının taşıma sözleşmesinden kaynaklanan sorumluluğu kural olarak sınırlı sorumluluk olup bu husus anılan Konvansiyon’un 22. maddesinde tüm sorumluluk hâlleri için ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bu itibarla anılan Konvansiyon’un 22. maddesinde özellikle taşıyıcının yük taşımasında sorumluluğu, yük taşıyıcıya verilirken gönderici varış yerinde teslimindeki menfaatine ilişkin özel bir bildirimde bulunmadıkça ve gerekiyorsa ek bir meblağ ödemedikçe, kilogram başına 17 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlandırılmıştır. Özel bildirimde bulunulması hâlinde, taşıyıcı bildirilen meblağın göndericinin varış yerinde teslim anındaki gerçek menfaatinden büyük olduğunu ispat etmedikçe, bildirimi yapılan meblağa kadar ödeme yapmakla sorumlu olduğu belirtilmiştir.

20. Varşova Konvansiyonu’nun 25/A maddesi gereğince taşıyıcının yararlanma hakkına sahip olduğu sorumluluk sınırlamalarından bazı durumlarda taşıyıcının adamlarının da yararlanacağı belirtilmiştir. Anılan madde gereğince, Varşova Konvansiyonu kapsamında bulunan bir zarar nedeniyle taşıyıcının bir adamına karşı dava açılırsa, taşıyıcının adamı görevi çerçevesi içinde hareket ettiğini ispatladığı takdirde, bu anılan Konvansiyon’a göre taşıyıcının yararlanma hakkına sahip olduğu sorumluluk sınırlamalarından yararlanmaya hak kazanacaktır. Bu durumda, taşıyıcıdan veya adamlarından alınabilecek meblâğların, toplamı söz konusu limitleri aşmayacaktır.