muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/4482, Karar No: 2014/7020, Tarih: 14.04.2014

**15. Ceza Dairesi         2014/4482 E.  ,  2014/7020 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

Failin bir kimseyi,kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp,onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır.Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi, nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı, o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için,eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmıyan bir parayı almak yada bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir. Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır. Dolandırıcılık suçunun Kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 90. maddesininin 5. fıkrasına göre;Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.)Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla,kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.

Buna göre,iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan Uluslararası Sözleşmeler, yasalar üstü bir konumdadır ve iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin(AİHS), temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir.İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir.Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin(AİHS), temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir.İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir.Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS madde 1'e göre, sözleşmeye taraf devlet,hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altındadır. Madde 2'ye göre,her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Madde 3'e göre,hiç kimse ...aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Madde 8'e göre,herkes özel ve aile yaşamına...saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile Yaşamına,haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir.Geniş manada tanımlanan aile,anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir.Aile yaşamına saygı hakkı,anne-baba arasındaki ilişki sona ermiş artık birlikte yaşamıyor veya boşanmış olsalar bile, çocukla eşler arasında birlikte yaşama ve kişisel ilişki kurma hakkını da içermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin pek çok kararlarında tanımladığı gibi,bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir.Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Somut olayda; sanıklar resmi nikahlı evli iken, sanık ... vefat eden babasından yetim maaşını alabilmek için 09.10.2002 tarihinde muvazaalı olarak boşandıkları, ancak aynı evde birlikte yaşamaya devam ettikleri, SGK' dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıklarının iddia edildiği olayda; mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bir kararla boşandıktan sonra, eşlerin bir arada yaşamasını engelliyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 sayılı Kanunun 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı, sanıkların eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek, dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa,AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında, bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükümlerin ONANMASINA, 14.04.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2328, Karar No: 2021/1392, Tarih: 11.11.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/2328 E.  ,  2021/1392 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın yargı yolu nedeniyle görev yönünden reddine ilişkin karar davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnme kararı verilmiştir.

2. Direnme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkiline ait Bursa ili Osmangazi ilçesi Çekirge Mahallesi, 4177 ada 67 parsel sayılı taşınmaza asfalt ve stabilize yol yapılarak kamulaştırmasız olarak el atıldığını, el atmanın kalıcı nitelikte ve kamuya tahsis amaçlı olduğunu, bölgenin Osmangazi Belediyesi sınırları içerisinde kaldığını, imara açık olup yoğun yapılaşmanın mevcut olduğunu, el atılan kısım dışında kalan fiilen kullanımı mümkün olmayacak kısmın da bedel karşılığında davalı idareye bırakılmasını talep ettiklerini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 8.000TL kamulaştırmasız el atma tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 19.04.2012 harç tarihli ıslah dilekçesi ile talebini artırmıştır.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; davacının dava açmadan önce uzlaşma yoluna gitmediğini, dava şartı yerine getirilmediğinden davanın reddinin gerektiğini, dava konusu taşınmazın Bursa Büyükşehir Belediyesinin kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Kent Parkı Koruma Amaçlı İmar Planı kapsamında 1. Derecede Doğal Sit Kent Parkı alanında kaldığının belirlendiğini, bu kısmın da Büyükşehir Belediyesinin yetki ve sorumluluğunda bulunduğunu, bu nedenle davanın müvekkili yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, müvekkili ile davacılar vekilinin taraf olduğu Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/113 E. sayılı dosyasında verilen kamulaştırmasız el atma tazminatı kararının Yargıtay tarafından düzeltilerek onandığını, kararın mahkeme dosyasına emsal teşkil ettiğini, yine Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/618 E. sayılı dosyasında görülen davanın taşınmazın diğer hissedarları tarafından açıldığını, davaların birleştirilmesi gerektiğini, taşınmaza herhangi bir el atmanın söz konusu olmadığının, üzerinde herhangi bir imalat yapılmadığının tespit edildiğini, talep edilen tazminat miktarının taşınmazın imar durumu da nazara alındığında fahiş olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

6. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Kanun gereği uzlaşma yolu tüketilmeden dava açıldığından davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, müvekkili idareye husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

6. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Kanun gereği uzlaşma yolu tüketilmeden dava açıldığından davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, müvekkili idareye husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemenin Birinci Kararı:

7. Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.09.2012 tarihli ve 2011/612 E. 2012/588 K. sayılı kararı ile; davacıların murisi Sıdıka Şüküfe'nin maliki olduğu Bursa ili, Osmangazi ilçesi, Çekirge Mahallesi 4177 ada 67 parsel sayılı taşınmaza davalı idarece kamusal hizmete tahsis amaçlı ve kalıcı nitelikte fiili bir el atmasının söz konusu olmadığı, taşınmazın Osmangazi Belediyesince yapılan imar uygulamasında kent parkı alanında bırakılmış olduğu, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan işbu davanın, tam yargı davası kapsamında idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davacıların davasının görev yönünden reddine karar verilmiştir

Özel Daire Birinci Bozma Kararı:

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

9. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 02.05.2013 tarihli ve 2013/2185 E. 2013/8377 K. sayılı kararı ile; “…Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, idari yargı görevli olduğundan bahisle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

Yapılan incelemede, dava konusu taşınmaza kısmen yol olarak el atıldığı, kalan kısmın da imar planında kent parkı alanı olarak ayrıldığı tespit edilmiştir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 gün ve 1/6 sayılı kararı uyarınca taşınmazın aynına ilişkin bu tür davaların adli yargıda görülmesi gerekir.

Ayrıca, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun benzer konudaki 15.12.2010 gün ve 2010/5 - 662/651 sayılı kararı uyarınca imar planında yol, park, okul alanı gibi kamu hizmetine ayrılmış bulunan yerlere el atılmamış olsa dahi bedeline hükmedileceğine ilişkin karar da gözetilerek, 3194 sayılı İmar Kanununun 10. maddesi amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içinde davalı idarece ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedeli ödenmelidir.

Bu itibarla sorumlu idare belirlenip, taşınmaza kısmen el atılmakla projenin bütünlüğü gereği tamamına el atılmış sayılacağı, bu durumda taşınmazın tamamının bedeline hükmedilmesi gerektiği hususu da gözetilerek alınan rapor da değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir…” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Davalılardan Osmangazi Belediye Başkanlığı Vekilinin Karar Düzeltme Talebi Üzerine Özel Dairenin Bozma Kararı:

Doğru görülmemiştir…” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Davalılardan Osmangazi Belediye Başkanlığı Vekilinin Karar Düzeltme Talebi Üzerine Özel Dairenin Bozma Kararı:

10. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Osmangazi Belediye Başkanlığı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

11. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 16.01.2014 tarihli ve 2013/22831 E. 2014/780 K. sayılı kararı ile; “…Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davanın idari yargının görevli olması nedeniyle dava dilekçesinin reddine dair mahkemece verilen karar, Dairemizce bozulmuş, bu karara karşı davalı ... Belediye Başkanlığınca karar düzeltme isteminde bulunulmştur.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelerden dava konusu taşınmazın 139,86 m²'lik kısmına yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı, imar planında kent parkı alanında kalan 2.231,47 m²'lik bölümüne ise davalı idarelerce herhangi bir el atma olmadığı anlaşılmıştır.

1)Dava konusu taşınmazın fiilen el atılan 139,86 m²'lik kısmından hangi idarenin sorumlu olduğu belirlenip, alınan rapor da değerlendirilip, sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile görevsizlik kararı verildiği,

2)Dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planında kent parkı alanı olarak ayrılan ve fiilen el atılmayan 2.231,47 m²'lik kısmı ile ilgili olarak açılan davada ise;

11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Yasanın 21. maddesi ile Kamulaştırma Kanununun geçici 6. maddesinde yapılan değişiklik ile; “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir. Bu madde hükümleri karara bağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tüm davalara uygulanır.” hükmü getirilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesi’nin 25.09.2013 gün 2013/93 Esas, 2013/101 Karar sayılı ilamında da; “Kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerektiği; imar kısıtlamalarında taşınmazın zilyetliğinin malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin tasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kaldığı, bu nedenle imar kısıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarının idari yargıda açılabileceği” kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, imar planında kent parkı alanı olarak ayrılan ancak fiilen el atılmayan kısma ilişkin davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden, davanın reddine karar verilmesi doğru ise de adli yargı görevlidir diye bozulduğu bu kez yapılan incelemeden anlaşılmakla,

Yukarıda açıklanan nedenlerle, imar planında kent parkı alanı olarak ayrılan ancak fiilen el atılmayan kısma ilişkin davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden, davanın reddine karar verilmesi doğru ise de adli yargı görevlidir diye bozulduğu bu kez yapılan incelemeden anlaşılmakla,

Davalı ... Belediye Başkanlığı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 02.05.2013 gün 2013/2185-8377 sayılı bozma kararının kaldırılmasına hükmün açıklanan nedenlerle bozulmasına,…” karar verilmiştir.

Mahkemenin İkinci Kararı:

12. Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.03.2014 tarihli ve 2014/80 E. 2014/98 K. sayılı kararı ile; (bozma kararına uyulmasına karar verildikten sonra); dosyanın incelenmesinde; fen bilirkişisinin 16.03.2012 tarihli raporunda (A) harfi ile sarı taralı olarak gösterilen alanın fiilen el atıldığından bahsedilmiş ise de, daha sonra ara kararı gereğince dosyaya celp edilen, keşif sırasında resmi çekilen tecavüzlü alanın fotoğrafının dosyaya ibraz edilmesinin istenmesi üzerine fen bilirkişisinin 31.05.2012 tarihli ek raporunda (A) harfi ile gösterilen kısma fotoğrafta da belirtildiği üzere fiilen el atma olmadığı, bu kısmın toprak olarak zeminde durduğu, herhangi bir asfalt, beton ve bu gibi kaplamanın zeminde mevcut olmadığı, bu itibarla fiili manada el atmanın da söz konusu olamayacağı, her ne kadar Yargıtay 5. Hukuk Dairesince hukukî el atmalarda da 5 yıllık sürenin geçmesinden sonra tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtilmiş ise de, karardan sonra Kamulaştırma Kanunu’nda yapılan değişiklik ile hukukî el atmalarda davaya bakma görevinin idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Üçüncü Bozma Kararı:

13. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

14. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 11.09.2014 tarihli ve 2014/11787 E. 2014/12489 K. sayılı kararı ile; “…Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de gereği tam olarak yerine getirilmemiştir.

Şöyle ki;

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 16.01.2014 tarih ve 2013/22831 E-2014/780 K sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın 139,86 m²'lik kısmına yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı, fiilen el atılan kısmından hangi idarenin sorumlu olduğu belirlenip alınan rapor da değerlendirilip sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Dava konusu taşınmazın 139,86 m²'lik kısmına fiilen el atıldığı kabul edildiğine göre mahkemece bilirkişi heyetinden alınacak rapor değerlendirilerek bu kısmın bedeline hükmedilmesi gerekirken bu kısımla ilgili olarak da idari yargının görevli olduğu belirtilerek davanın görev yönünden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir…” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin Direnme Kararı:

Mahkemenin Direnme Kararı:

15. Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04.11.2015 tarihli ve 2015/341 E. 2015/451 K. sayılı kararı ile; öncelikle imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği, ikinci olarak taşınmaza idare tarafından fiilen el atılmadığı, bozma ilamında belirtilen 139,86 m²lik kısma asfalt veya mucur malzeme serilmek suretiyle fiilen yol yapıldığına dair dosya içerisinde herhangi bir delil veya belge bulunmadığından, hukukî el atmalarda davaya bakma görevinin idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

16. Direnme kararı süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

17. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dava konusu taşınmazın 139,86 m²'lik kısmına yol yapılmak suretiyle fiilen el atılıp atılmadığı, fiilen el atmanın kabulü durumunda bu kısımdan hangi idarenin sorumlu olduğu belirlenip alınacak rapor da değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

18. Konunun açıklığa kavuşturulması için öncelikle kamulaştırmasız el atma kavramı ve ilgili yasal düzenlemelerin incelenmesinde yarar bulunmaktadır.

19. Kamulaştırmasız el atma müessesesi, mülkiyet hakkının özüne dokunan bir işlemdir. Kamulaştırmada, yöntem olarak Anayasa ve kanunlara uygun bir kamulaştırma işlemi yapılması söz konusu iken, kamulaştırmasız el atmada usulüne uygun bir kamulaştırma işleminden söz edilmesi olanaklı değildir.

20. Ancak kamulaştırmasız el atma ile kamulaştırmanın konu, amaç ve yetki yönüyle benzer yönleri bulunmaktadır. Her iki müessesenin de oluşması için, kamulaştırma yapmaya yetkili devlet kamu tüzel kişileri veya kamu kurumları tarafından kamulaştırma işleminin yapılması veya kamulaştırmasız el konulmuş olması gereklidir. Kamulaştırmasız el atmada da, kamulaştırmada olduğu gibi, taşınmazın edinilmesinde kamu yararının bulunması zorunludur. Gerek kamulaştırmanın gerekse kamulaştırmasız el atmanın konusu sadece özel mülkiyette bulunan taşınmaz mallardır.

21. Yukarıda açıklandığı üzere, kamulaştırmasız el atma müessesesi mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip olmakla birlikte, çağdaş bir yaklaşımla ve sosyal devlet ilkesi gereği olarak uygulamada, taşınmaz malikine, dava yoluyla mülkiyetin bedele çevrilmesi ya da idarenin hakkın özünü zedeleyen el koyma eylemine son verilmesi yolu açılmıştır.

22. Kamulaştırmasız el atma hâlinde kamu kurumu, Kamulaştırma Kanunu’na uygun hareket etmeden, ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmaktadır. Bu bakımdan dava, mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır (11.02.1959 tarihli ve 1958/17 E. 1959/15 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gerekçesinden).

22. Kamulaştırmasız el atma hâlinde kamu kurumu, Kamulaştırma Kanunu’na uygun hareket etmeden, ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmaktadır. Bu bakımdan dava, mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır (11.02.1959 tarihli ve 1958/17 E. 1959/15 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gerekçesinden).

23. Modern mülkiyet anlayışında mülkiyet hakkı yetki ve ödevlerden oluşmaktadır. Malikin hem yetkileri hem de yakınlarına ve topluma karşı ödevleri bulunmaktadır. Hakkın kapsamında yer alan ödevler, mülkiyet hakkına yabancı, ona dıştan ve sonradan yükletilen sınırlamalar olarak kabul edilmemeli, aksine bunları, kamu yararı amacıyla malike yükletilen ve mülkiyet hakkını oluşturan ödevler olarak düşünmelidir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz. Mülkiyet ancak kanunla ve kamu yararı amacı ile sınırlandırılabilir. Başka bir deyişle, kanun koyucunun malikin yetkilerini sınırlamak yetkisi, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 35. maddesinin 2. fıkrasında sınırlandırılmıştır. Bu sınırlandırmanın özü “kamu yararı”, şekli ise “kanun” dur. Kanun koyucunun mülkiyet üzerinde yaptığı sınırlamalar bu hakkın özüne dokunamaz.

24. Anayasa’da modern mülkiyet anlayışı benimsenmiştir ve mülkiyet hakkına saygılı ve bu hakkı koruyan bir rejimi öngörmektedir.

25. Anayasa’nın, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35. maddesi:

“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”

düzenlemesini getirmiştir. 35. maddede mülkiyet hakkı üç aşamalı bir anlatımla açıklanmıştır:

26. Birinci fıkrasında “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir” denilerek bu hakkın varlığı anayasal bir hak olarak saptanmıştır. Böyle bir hak sahibi bu şeylerin mülkiyetini kazanabilir. Ona sahip olabilir. Mülkiyetinde olan şeyi dilediği gibi kullanabilir. Başkalarının o şeye el koyması durumunda onun el koymasının önlenmesini ve bu hakkının korunmasını dava yolu ile isteyebilir. Mülkiyet hakkının bu görünümü kural olarak sınırsız ve kısıtlamasızdır. Kutsal, sınırlamasız ve kısıtlamasız görünen bu hak anılan maddenin 2 ve 3. fıkraları ile genel bir sınırlamaya bağlı kılınmıştır.

27. İkinci fıkra uyarınca: “Bu haklar ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir”.

Demek ki kamu yararı olan yerde veya bu amaçla kullanma gereksiniminde mülkiyet hakkı sınırlanabilir. Ancak bu sınırlama da kanunla yapılabilir. Kanunsuz olarak burada kamu yararı vardır denilerek herhangi bir kamu kurumu veya tüzel kişisi mülkiyet hakkına herhangi bir sınırlama koyamaz. Öyle ise bu fıkranın içeriğine göre ancak kamu yararı bulunduğu durumlarda ve kanuna tutunarak sınırlama yapılabilir, yasal bir dayanak olmadan kamu yararı olsa bile mülkiyet hakkına el uzatılamaz. Kanunun olanak tanıdığı yerde de kamu yararı bulunmalıdır.