muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/5036, Karar No: 2024/148, Tarih: 15.01.2024

**3. Hukuk Dairesi         2023/5036 E.  ,  2024/148 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 25.09.2023

SAYISI : 2021/306 E., 2023/1220 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/74 E., 2020/391 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince 25.09.2023 tarihli ek karar ile temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiştir.

Ek karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartları ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Temyiz istemi, temyiz konusu miktar veya değerin kesinlik sınırının altında olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz dilekçesinin reddine yönelik Bölge Adliye Mahkemesinin 25.09.2023 tarihli ek kararına ilişkindir.

Miktar veya değeri temyiz kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre hüküm altına alınan ve temyize konu edilen toplam miktar 100.000,00 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kalmaktadır.

Temyiz dilekçesinin reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesince verilen ek karar, yukarıda anılan Kanun hükümlerine uygun olduğundan temyiz isteminin reddi ile söz konusu kararın onanması gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Bölge Adliye Mahkemesince verilen 25.09.2023 tarihli ek kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı fazla alınan temyiz giderinin istek halinde temyiz edene iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4760, Karar No: 2012/1581, Tarih: 08.03.2012

**8. Hukuk Dairesi         2011/4760 E.  ,  2012/1581 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Elatmanın önlenmesi

... ve müşterekleri ile ... ve ... aralarındaki elatmanın önlenmesi davasının reddine dair Söke Sulh Hukuk Mahkemesinden verilen 08.03.2011 gün ve 436/249 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacılar vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılar vekili, dava dilekçesinde mevki ve sınırları yazılı taşınmazın tarafların ortak miras bırakanlarından kaldığını, taksim edilmediğini, davacıların taşınmazdan yararlanmasına davalıların engel olduğunu açıklayarak davacıların miras payı oranında elatmanın önlenilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, davalıların yaklaşık 11 yıl önce zeytinliği devraldıklarını, köy taşınmazlarının tamamının 36 kişi adına kayıtlı olup köylülerce bu şahıslara ait taşınmazların kullanıldığını açıklayarak davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, davacı ve davalıların dava konusu 547 parsel maliklerinden olmadıkları, davacıların isteğinin taşınmazın mülkiyetine ilişkin olmayıp üzerinde bulunan zeytin ağaçları ve binaya ilişkin olduğunu, davacılar vekiline tapu iptali ve tescil davası açması için süre verilmiş olmasına rağmen herhangi bir tapu iptali ve tescil davası açılmadığından davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar, üzerinde zeytin ağacı bulunan ve tapuda üçüncü şahıslar adına kayıtlı olan 547 parsel ve köy içindeki bina üzerinde herhangi bir mülkiyet hakkı iddiasında bulunmadan, 547 parselin içinde kalan bir parça taşınmaz üzerinde ortak miras bırakanları annelerine ait 300 adet zeytin ağacı ve köy içindeki evden davalıların engellemesi nedeniyle yararlanamadıklarını iddia etmiş olduklarına göre, üçüncü şahıslar adına kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin olarak davacıların isteğinin zilyetliğin korunması niteliğinde olup uyuşmazlığın TMK.nun 974 ve devamı maddelerine göre çözümlenmesi gerekir. Mahkemece bu husus dikkate alınmadan ve tarafların gösterdikleri deliller toplanıp üstün zilyetliğin kimde olduğu belirlenmeden eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.

Davacılar vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerindedir. Kabulü ile hükmün 6100 sayılı ...nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK. nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA ve 18,40 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davacılara iadesine 08.03.2012 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Davanın reddine ilişkin, yerel mahkeme hükmünün davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yüksek Daire çoğunluğunca taraflar arasındaki uyuşmazlığın TMK.nun 979 ve devamı maddeleri gereğince “zilyetliğin korunması” davası olduğu gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

KARŞI OY

Davanın reddine ilişkin, yerel mahkeme hükmünün davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yüksek Daire çoğunluğunca taraflar arasındaki uyuşmazlığın TMK.nun 979 ve devamı maddeleri gereğince “zilyetliğin korunması” davası olduğu gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yerel mahkemece, 547 sayılı parselin kayıt malikleri arasında tarafların yer almadığı ve mülkiyet sahibi olmadıkları gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacılar vekili dava dilekçesiyle, yargılama oturumlarındaki beyanlarında, verdiği dilekçelerde ve temyiz dilekçesinde; 547 sayılı parselin içerisinde 40 dönümlük yer üzerinde bulunan yaklaşık 300 adet zeytin ağacının vekil edenleriyle davalıların ortak miras bırakanı ... ...’den kaldığını, tereke malı olduğunu, davalıların zeytinlerden vekil edenlerinin yararlanılmasını engellediklerini tüm tarafların miras payları oranında zeytinlerden ve köy içinde bulunan murise ait evden yararlanmaları gerektiğini çünkü, zeytin ağaçları ve bina enkazının arzın üstünde olması sebebiyle mülkiyete bağlı olarak çözüme tabi tutulmasının doğru olmadığını belirterek davalılar tarafından yapılan çekişmenin giderilmesine, ecrimisilden kaynaklanan haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini istemiştir.

Gerçekten dosya arasında bulunan 547 sayılı parselin kayıt malikleri arasında davacı ve davalıların yer almadıkları ancak, taşınmazın toplamının 8000 dönüm olduğu, Avşar köylüleri tarafından eylemli olarak taşınmazı ayrı bağımsız bölümler halinde kullandıkları, davacılar ile davalıların miras bırakanları ... ...’nin de anılan parsel içerisinde kendisine ait 40 dönümlük yer üzerinde bulunan 300 adet mahsuldar zeytin ağacından yararlandığı ve bu zeytinler üzerinde tasarrufta bulunduğu, muris ...’nin Söke Sulh Hukuk Mahkemesince verilen 1.4.2009 gün ve 2009/324 Esas, 2009/318 Karar sayılı veraset belgesine göre mirasçılarının davacılar ile davalılar olduğunun saptandığı, köy içindeki meskeninde muristen kaldığının dosya kapsamıyla sabit olduğu, ancak, davalıların, davacıların mahsuldar zeytinlerden ve evden yararlanmalarına engel oldukları gerekçesiyle çekişmenin giderilmesine yani müdahalenin önlenmesine karar verilmesini istedikleri anlaşılmaktadır.

Saptanan bu durum karşısında, taraflar arasındaki uyuşmazlığın 547 sayılı parselin zemini ile ilgisi olmayıp, bu parsel içerisinde 40 dönüm üzerinde ortak miras bırakanları tarafından dikilen veya aşılanan zeytin ağaçlarından ve evden yararlanmaya ilişkin bulunduğu ve buna bağılı olarak davalıların, davacıların yararlanmasına engel olup olmadığı hususunun uyuşmazlık konusu teşkil ettiği açıktır. Diğer bir söyleşiyle, somut olayda, intifadan men olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılıp belirlenmesi gerekmektedir.

Belirlenen bu somut ve hukuki olgu karşısında uyuşmazlık; muristen intikal eden terekeden kaynaklanan ayni hakka ilişkin olup, zilyetliğin korunması olarak nitelendirilmesi olanağı bulunmamaktadır. (TMK.nun 981 ve devamı maddeleri)

Belirlenen bu somut ve hukuki olgu karşısında uyuşmazlık; muristen intikal eden terekeden kaynaklanan ayni hakka ilişkin olup, zilyetliğin korunması olarak nitelendirilmesi olanağı bulunmamaktadır. (TMK.nun 981 ve devamı maddeleri)

Şu halde taraflar arasında görülen dava, TMK.nun 683. maddesi çerçevesinde çözümlenmesi gereken ayni hakka ilişkin müdahalenin önlenmesi olduğunun kabulü gerekmektedir.

Mahkemece de, kabul edilen evin, dosyadaki bilgi ve belgelere göre 547 sayılı parselin içinde kalmadığı, köy içinde olduğu anlaşıldığından, bu istek açısından da davanın reddine karar verilmesi ve zilyetliğin korunması davasına konu edilmesi yönündeki yerel mahkeme ve Daire çoğunluğunun görüşlerine katılma olanağı bulunmamaktadır. Öte yandan uyuşmazlık açıkça taşınmaz üzerinde bulunan zeytin ağaçları ile köy içinde bulunan eve ilişkin olduğu halde, mahkemece davacı tarafı tapu iptali ve tescil davası açmaya zorlaması ve bu tür davayı açma olanaklarının bulunduğunun ileri sürülmesine karşın davanın reddine karar verilmesi Anayasanın 90. maddesi ile A.İ.H.S’nin mülkiyet ve mal varlığı hakkına saygı ile adil yargılama hakkına aykırı düştüğü bir gerçektir. (AİHS m.6, İhsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmeye, Paris, 20.11.1952 tarihli Ek protokolün 1. maddesi ile devamı maddeleri) hiç kimsenin bir diğer kimseyi istek dışında başka bir davayı açmaya zorlayamayacağı kuralı, genel beklenti gören bir hukuk kuralı olduğu gözden uzak tutulmamalıdır.

Mahkemece, iddia ve savunma çerçevesinde taraf delilleri değerlendirilerek buna göre bir karar verilmesi gerekirken, davacıların kayıt maliki olmadıkları gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.

Davanın, TMK.nun 683. maddesi uyarınca ayni hakka yönelik müdahalenin önlenmesi davası olduğunun kabulüyle hükmün bu nedenle bozulması gerekirken, Sayın Daire çoğunluğunca, davanın zilyetliğin korunması davası olarak nitelendirilmesi ve bu gerekçeyle hükmün bozulması yönündeki görüşlerine açıklanan nedenlerle katılmıyorum. 08.03.2012
Yargıtay — Esas No: 2011/10290, Karar No: 2012/29224, Tarih: 02.10.2012

**8. Ceza Dairesi         2011/10290 E.  ,  2012/29224 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık hakkında hazineye ait taşınmaza jenaratör yeri, bar yeri ve gölgelik yapmak suretiyle tecavüz ettiğinden bahisle dava açılmış ise de; dosyada ayrıntılı kroki, ada ve parseli gösteren pafta örneği bulunmadığından, tecavüze konu taşınmazın pafta örneği getirtilerek gerektiğinde keşif yapılıp taşınmazın niteliği ve bina vasfında olup olmadığı belirlenmek suretiyle sanığın jenaratör yeri, bar yeri ve gölgelik yapmak suretiyle tecavüz ettiği iddia olunan taşınmazın Kıyı Kanunu'na göre kıyıda veya uygulama imar planı varsa sahil şeridinde kalıp kalmadığı, tecavüze konu yerin belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerde olup olmadığı ve yapım tarihi de araştırılarak sonucuna göre TCK.nun 184 ve Kıyı Kanunu'nun 15. maddeleri uyarınca sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan hazine vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZULMASINA), 02.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1253, Karar No: 2018/8972, Tarih: 17.09.2018

**19. Ceza Dairesi         2018/1253 E.  ,  2018/8972 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Ticareti terk eden tacir açısından; muhatapların haklarını korumaya yönelik olarak İİK’nın 44. maddesi ile, ticareti terk eden bir tacire; 15 gün içerisinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirme ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunma, keyfiyet Ticaret Sicili Memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazete de ve alacaklarının bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan etme ve ilam masraflarını da ödeme yükümlülükleri yüklenmiş, bu yükümlülüklere aykırı davranmanın yaptırımı olarak İİK’nın 337/a maddesinde düzenlenen takibi şikayete bağlı olan seçimlik hareketli bu suçun;

1-)İİK’nın 44. maddesine göre mal beyanında bulunulmaması,

2-)Mal beyanın da mevcudun eksik gösterilmiş olması

3-)Aktifte yer alan malın veya yerine kaim olan değerin haciz veya iflas sırasında gösterilmemesi,

4-)Mal beyanından sonra, beyan edilen bu mallar üzerinde tasarruf edilmesi, şeklinde sıralanan seçimlik hareketlerden her hangi birisinin işlenmesiyle, diğer koşullarında (alacaklının zarar görmesi ve borçlunun tacir olması) gerçekleşmesi halinde oluşacağı konusunda gerek uygulamada gerek öğretide herhangi bir duraksamanın mevcut olmaması ve somut olayımızda bu eylemden dolayı şikayetçinin zarar gördüğünün dosya içeriğinden anlaşılması karşısında;

Sanıkların şirket adreslerini değiştirdikleri ve buna ilişkin kira sözleşmesi ile birlikte vergi beyannameleri de ibraz etmeleri karşısında kira sözleşmesinde belirttikleri adresle ilgili olarak muhtarlıkça düzenlenmiş tutanak birlikte değerlendirildiğinde beraatleri yerine mahkumiyetlerine karar verilmesi,

Kabule göre de;

Sanıkların şirket adreslerini değiştirdikleri ve buna ilişkin kira sözleşmesi ile birlikte vergi beyannameleri de ibraz etmeleri karşısında kira sözleşmesinde belirttikleri adresle ilgili olarak muhtarlıkça düzenlenmiş tutanak birlikte değerlendirildiğinde beraatleri yerine mahkumiyetlerine karar verilmesi,

Kabule göre de;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 337/a maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaştırmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanıklar hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve sanıklar müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden tebliğnameye uygun olarak HÜKÜMLERİN, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 17.09.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2973, Karar No: 2018/3693, Tarih: 14.05.2018

**20. Hukuk Dairesi         2017/2973 E.  ,  2018/3693 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

DAVALILAR : ... ve Ark.

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu taşınmazın ...,..., ... mah., E:171 Y:15354 ada 14 sayılı parselde kayıtlı 2 nolu bağımsız bölüm maliki olduğu, taşınmazda kurulu olan arsa paylarının kullanım alanları ile orantısız olduğu, hakkaniyet kurallarına uygun olarak yeniden düzenlenmesi gerektiği sebebiyle arsa paylarının yeniden belirlenmesi istenilmiştir.

Mahkemece; bağımsız bölümlerin değerleri ile arsa payı arasında açık bir oransızlık tespit edilemediği ve Kat Mülkiyeti Kanununun 3. maddesi kapsamında bağımsız bölümlerden her birine bu fıkra uyarınca tahsis edilen arsa payı, o bölümlerin değerinde sonradan meydana gelen çoğalma veya azalma sebebiyle değiştirilemeyeceğinden; KMK'nın 44. maddesi kapsamında ve 5711 sayılı Kanunla değişik 3. maddesi çerçevesinde yasal koşulları oluşmayan ve kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, arsa paylarının düzenlenmesi istemine ilişkindir.

SONUÇ: Mahkeme kararı davacı vekili tarafından yasal süresi içinde temyiz edilmiş ise de, davacı vekilinin 28.06.2017 tarihli dilekçesi ile davadan feragat edildiğini bildirdiği ve vekaletnamede de bu yolda yetkilendirildiği anlaşıldığından, feragat konusunda bir karar verilmek üzere mahkeme kararının BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde iadesine 14/05/2018 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8161, Karar No: 2014/2821, Tarih: 17.02.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/8161 E.  ,  2014/2821 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İskenderun 1. İş Mahkemesi

Tarihi : 25.02.2013

No : 2012/675-2013/248

Dava, ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586).

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, Ankara 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşmadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Bu nedenle mahkeme ön inceleme için bir gün tespit ederek taraflara tebliğ edecektir.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda; eldeki davada, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılıp, işin esasına girilerek çözümlenmesi gerekirken; Mahkemenin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 17.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.