muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/26219, Karar No: 2013/21368, Tarih: 10.10.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2012/26219 E.  ,  2013/21368 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, brüt ücret, ilave tediye, ikramiye, işgüçlüğü tazminatı, bakım tazminatı farkları ile fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin davalıya ait işyerinde teknisyen olarak çalışmakta olduğunu, 15.06.2004 tarihine kadar 31,00 TL gün ücret üzerinden çalışmakta iken oluru alınmaksızın 4857 sayılı İş Kanunu'nun 62., 22. md.’si, Toplu İş Sözleşemsi GLK.'nun 6/2. md.’sine aykırı olarak 24,44 TL’sına düşürüldüğünü, sonraki toplu iş sözleşmesi zamlarının eksik ücret üzerinden uygulandığını, 10.000 TL brüt ücret farkı,1.500,00 TL brüt ilave tediye ücret farkı, 1.750,00 TL brüt ikramiye farkı, 600,00 TL brüt işgüçlüğü tazminatı farkı, 1.100,00 TL brüt bakım tazminatı farkı, 3.000 TL brüt fazla mesai ücreti farkı olmak üzere toplam 18.950,00 TL alacağın hüküm hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının Tes- İş Sendikası üyesi olduğunu, TEDAŞ Genel Müdürlüğü ile üyesi Tes–İş Sendikası arasında 31.05.2004 tarihli bir protokol yapıldığını, bu protokol uyarınca davacının ücretinin sözleşmede ön görülen görev tanımının karşılığı 31,00 TL’den 24,44 TL’ye çekildiğini ve toplu iş sözleşmesi ne uygun olarak ücret ve ücrete bağlı alacaklarının ödendiğini, bu ödemelerle günlük ücretinin 45,26 TL olduğunu, davacının ücretinde azalma değil artış meydana geldiğini, davacının üyelik nedeniyle oluşan yeni durumu bilerek üyeliği kabul ettiğini, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacının işe başladığı 10.11.2003 tarihinde günlük brüt ücreti 31.00 TL dir. Davacı sendikaya üye olmuş üyelik işveren 21.06.2004 tarihinde bildirilmiştir. İşyerinde uygulanan 01.03.2003-28.02.2005 tarihli toplu iş sözleşmesinin eki olarak imzalanan protokol hükümleri gereği davacıla günlük 24,44 TL ücret ödendiği anlaşılmaktadır. Toplu iş sözleşmesinin tarafları arasında imzalanan 15.06.2004 tarihli protokolle sendikaya sonradan üye olan işçilerin toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlandırılmasına ilişkin özel hükümler getirilmiş, bu özel hükümlere göre davacı ve onunla aynı şartlarda çalışan işçilerin ücretleri belirlenmiştir. Dolayısıyla, sadece davacının şahsına ilişkin ücretinin düşürülmesi ./..

veya ücretinin işverence tek taraflı olarak düşürülmesi söz konusu olmamıştır. Bu durum karşısında, davacının toplu iş sözleşmesinin hükümlerinden faydalanmaya başladığında ücretinin 24,00 TL olarak belirlenmesinde, davalı ve davacı adına hareket eden sendika ile işveren arasında imzalan 31.05.2004 tarihli protokol hükümlerinin esas alındığı açıktır. Bu bakımdan ücretin düşürülmesi iddiasının sözleşme dayanağının bulunmadığı yönündeki davacı iddialarına katılmak mümkün olamamaktadır. Davacıya yürürlükte olan toplu iş sözleşmesi gereğince ödenmesi gereken menfaatler davalı tarafça ödenmektedir. Bu şekilde davacının toplu iş sözleşmesinden faydalanmasıyla birlikte toplu iş sözleşmesinin işçiler lehine getirdiği akçalı menfaatlerden (giyim yardımı, gıda yardımı, yemek yardımı, ikramiye, ilave tediye gibi) de yararlanması mümkün olup böylelikle davacının gelirinde artış meydana gelmiştir. Mahkemece bu yönler gözden kaçırılarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

HÜKÜM:Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 10.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6336, Karar No: 2013/11984, Tarih: 15.04.2013

**9. Hukuk Dairesi         2012/6336 E.  ,  2013/11984 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, son altı aylık ücret alacağı, önceki yıllardan kalan eksik ücret alacağı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalıya ait otelda çalıştığını, öncesinde iş yerinin davalının babasına ait olduğunu, 2004 yılında bu iş yerinin çalışanları ile birlikte davalıya devredildiğini, ücretlerinin ödenmemesi nedeni ile iş akdini haklı olarak feshettiğini, iş yerinin yaz-kış açık olması nedeni ile sürekli olarak çalıştığını, fazla çalışma yapmasına, ulusal bayram genel tatillerde çalışmasına rağmen bu ücretlerinin ödenmediğini, yıllık izin kullanmadığını iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatları ile son 6 aylık ücret, önceki yıllardan kalan eksik ücret, fazla çalışma, ulusal bayram genel tatil ve yıllık izin alacaklarını istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacı işçinin halen çalışıyor gözüktüğünü, iş akdinin feshedilmediğini, kıdem ve ihbar tazminatı talep hakkı olmadığını, fazla çalışma,yıllık izin, ulusal bayram genel tatil ve ücret alacağının bulunmadığını, zaman aşımı definde bulunduğunu, davadan haberdar olmadan önce davacıya işçilik alacaklarına istinaden ödeme yapıldığını, haksız çıkılması halinde yapılan bu ödemenin dava toplamından düşülmesini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının ücretlerinin ödenmemesi nedeni ile iş akdini haklı olarak feshettiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacının hizmet süresi başlangıcı SGK hizmet cetveli ve tanıkların ortak değerlendirmesi ile 01.02.1999 tarihi olarak alınmışsa da, davacının bu tarihte işe başladığına ilişkin tanıkların açık beyanları ya da başkaca herhangi bir delil bulunmadığı anlaşıldığından hizmet süresinin başlangıcının SGK kayıtlarında olduğu gibi 15.03.2000 tarihi yerine 01.02.1999 tarihi olarak alınması hatalı olup, hükmün bozulması gerekmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 15.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6517, Karar No: 2012/8077, Tarih: 09.05.2012

**11. Ceza Dairesi         2012/6517 E.  ,  2012/8077 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenlemek

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gerekçeli karar başlığına eksik yazılan suç tarihinin 2003 takvim yılı için 11.12.2003, 2004 takvim yılı için de 02.04.2004 olarak mahkemesince düzeltilmesi olanaklı görülmüştür.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 9. maddeleri hükmü karşısında; sanıklara yüklenen “2003 ve 2004 takvim yıllarında sahte fatura düzenlemek'' suçlarının yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi oldukları, suç tarihlerinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK'nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, 11.12.2003 ve 02.04.2004 suç tarihlerinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, sanıklar müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta aynı Kanunun 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanıklar hakkında açılan kamu davasının 765 sayılı TCK'nun 102/4, 104/2 ve 5271 sayılı CMK'nun 223/8. maddeleri uyarınca DÜŞÜRÜLMESİNE, 09.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/729, Karar No: 2016/658, Tarih: 19.01.2016

**18. Hukuk Dairesi         2016/729 E.  ,  2016/658 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, mahkemenin ek kararıyla davacı vekilinin temyizinin süresinde olmaması gerekçesiyle temyiz talebinin reddine karar verilmiş, bu defa ek karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekilinin mahkemece verilmiş olan ek kararı temyiz ettiği ancak buna ilişkin temyiz karar harcının (maktu) ve temyiz yoluna başvurma harcının yatırılmamış olduğu anlaşıldığından, davacının ek karar temyiz dilekçesinin temyiz defterine kayıt yapılıp yapılmadığı ve temyiz harcının alınıp alınmadığı araştırılarak, bunlara ilişkin bilgi ve belgelerin dosyaya konulması, süresi içinde temyiz defterine kayıt yapılmış ancak harç alınmamış ise HUMK.nun 434. maddesinin 3.fıkrası hükmü uyarınca gerekli tebligat yapılarak harcın süresinde tamamlanması ve belgesinin dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 19.01.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/14866, Karar No: 2023/1767, Tarih: 27.02.2023

**5. Hukuk Dairesi         2022/14866 E.  ,  2023/1767 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Van 1. İdare Mahkemesinin 10.02.2021Tarihli ve 2019/785 Esas, 2021/165 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda yağmur suyu drenaj kanallarının tıkanması sonucunda davacıya ait iş yerinin su basması olayında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan dolayı açılan davanın çözümünde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 110 uncu maddesi gereğince adli yargı merciin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

B. Van 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.11.2021 tarihli ve 2021/411 Esas,2021/819 Karar sayılı Kararı

Davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davalı idare vekili tarafından kararın istinaf edilmesi üzerine Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 22.02.2022 tarihli ve 2022/176 Esas, 2022/125 Karar sayılı kararıyla davalı ... Müdürlüğünün bir kamu kurumu niteliğinde olup eylem ve işlemlerinin de kamusal nitelik taşıdığı, kamu hizmeti görmekle yükümlü olan idarelerin, kamu hizmeti sırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi olmadığı, kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararların, niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un (2577 sayılı Kanun) 2 nci maddesi hükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerektiği ve mahkemece, davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının b alt bendi gereğince yargı yolu caiz olmadığından 6100 sayılı Kanun'un 115 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken davanın

esasına girilerek karar verilmesinin yerinde görülmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; Van 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.11.2021 tarihli ve 2021/411 Esas, 2021/819 Karar sayılı kararının 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 4 üncü alt bendi gereğince resen kaldırılmasına, dava dosyasının 6100 sayılı Kanun'un 353 maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Devam eden yargılama neticesinde mahkemenin 30.06.2022 tarihli ve 2022/301 Esas, 2022/738 Karar Sayılı Kararında;

Devam eden yargılama neticesinde mahkemenin 30.06.2022 tarihli ve 2022/301 Esas, 2022/738 Karar Sayılı Kararında;

Davalı ... Müdürlüğünün bir kamu kurumu niteliğinde olduğu, eylem ve işlemlerinin kamusal nitelik taşıdığı, kamu hizmeti görmekle yükümlü olan idarelerin, kamu hizmeti sırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi olmadığı, kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararların niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak 2577 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin hükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerektiği ve görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinin hizmet kusuru niteliğinde olduğu gerekçesiyle uyuşmazlığın adli yargının görevine girmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) alt bendi gereğince ve 6100 sayılı Kanun'un 115 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince yargı yolu caiz olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, maddi tazminat istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un (2247 sayılı Kanun)

"Olumsuz görev uyuşmazlığı " başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir.

"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir."

2. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15 inci maddesi şöyledir:

"Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra (…) taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."

3. 6100 sayılı Kanun’un "İnceleme yeri" başlıklı 22 nci maddesinin 2 nci fıkrası şöyledir.

"İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir."

C. Değerlendirme

Somut olayda, olumsuz görev uyuşmazlığının idari yargı ile adli yargı ilk derece mahkemeleri arasında olduğu, yukarıda anılan kanun maddeleri gereğince olumsuz görev uyuşmazlığının çözümünde uyuşmazlık mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmaktadır. Görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesi gerekirken, yargı yeri belirlenmesi için Dairemize gönderilmesi yerinde değildir.

III. KARAR

Açıklanan sebeple;

C. Değerlendirme

Somut olayda, olumsuz görev uyuşmazlığının idari yargı ile adli yargı ilk derece mahkemeleri arasında olduğu, yukarıda anılan kanun maddeleri gereğince olumsuz görev uyuşmazlığının çözümünde uyuşmazlık mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmaktadır. Görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesi gerekirken, yargı yeri belirlenmesi için Dairemize gönderilmesi yerinde değildir.

III. KARAR

Açıklanan sebeple;

6100 sayılı Kanun’un 22 nci maddesi uyarınca yargı yeri belirleme koşulları bulunmayan dosyanın MAHALLİNE İADESİNE,27.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/162, Karar No: 2018/1259, Tarih: 14.02.2018

**2. Ceza Dairesi         2018/162 E.  ,  2018/1259 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Seçenek yıptırımın değiştirilmesi

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Hükümlü hakkında 10/03/2014 tarihli kararla hırsızlık suçundan verilen 10 ay hapis cezasının TCK'nın 50/1-c maddesi gereğince 2 yıl süre ile bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmek şeklinde seçenek yaptırıma çevrilmesine karar verildiği ve bu kararın 15/07/2014 tarihinde kesinleştiği, Bursa Denetimli Serbestlik Şube Müdürlüğünün hükümlünün tedbir kararına uygun davranmaması sebebiyle bu hususun değerlendirilmesi için mahkemesine ihbarda bulunduğu, İnegöl 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 16/01/2017 tarihli kararında 10 ay hapis cezasının TCK'nın 50/1-c maddesi uyarınca 6.000 TL adli para cezasına çevrilmesine karar verdiği belirlenerek yapılan incelemede;

Hükümlü hakkındaki tedbir kararlarının, tedbire uyulmaması sebebiyle yeniden değerlendirilmesine ilişkin kararın, infaza ilişkin olması nedeniyle temyiz kabiliyeti bulunmayıp 5275 sayılı Kanun'un 98. ve 101/3. maddeleri gereğince itiraza tabi olduğundan, hükümlünün 16/01/2017 tarihli karara yönelik temyiz dilekçesinin itiraz niteliğinde kabul edilerek merciince incelenerek karar verilmek üzere dosyanın incelenmeksizin mahalline İADESİNE, 14/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6589, Karar No: 2014/16254, Tarih: 26.05.2014

**13. Hukuk Dairesi         2014/6589 E.  ,  2014/16254 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 25/06/2013

NUMARASI : 2006/363-2013/456

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı idarenin 6831 sayılı Orman Yasası'nın 17.maddesi gereğince M.lçesi H. bölgesinin 239 nolu bölmesi içinde 12.000 m² lik alanda 08.02.1988 başlangıç tarihi itibariyle 49 yıllığına turistik tesis yapılması için davacı şirkete izin verildiğini, davalı idare tarafından şirkete gönderilen 13.09.2006 günlü yazı ile 2005 yılı gayri safi hasıla bedelinin %2'si olarak 39.315,17TL ile bu miktarın KDV tutarından 7.076,73TL'nin yatırılmasının istendiğini, ancak bu istemin hukuka aykırı olduğunu belirterek toplam 46.391,90TL borçlu bulunmadığının tespitini ve muarazanın önlenmesini istemiştir.

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacının kesin süreye rağmen gider avansını yatırmadığından davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacının kesin süreye rağmen gider avansını yatırmadığından davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Adil yargılanma hakkı Anayasamızın 36'ıncı maddesinde, AİHS'nin 6'ıncı maddesinde ve HMUK'un 73'üncü maddesi ile HMK'nın 27'inci maddesinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Hukuki dinlenilme hakkı adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Ayrıca HMK'nın 114/g maddesinde gider avansı dava şartı olarak düzenlenmiştir. HMK 115/2 ve 120 maddelerinden ve 30.09.2011 tarihli resmi gazetede yayımlanan HMK gider avansı tarifesinin 1 ve 6 maddelerindeki düzenlemelerden gider avansının davanın açılması sırasında alınmasının şart olmadığı mahkemenin sonradan da bu eksikliği kesin süre vererek ikmal ettirebileceği anlaşılmaktadır. Davanın açıldığı tarihte eksik veya hiç gider alınmamış olsa bile gider avansı dava şartı olmakla hüküm verilinceye kadar ikmal ettirilebilir. Bu durum davanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerekir. Gider avansının yatırılmaması halinde dava usulden red edilir. Tarafların bazı usuli işlemleri belli bir süre içinde yapmaları için hakimin bir tarafa kesin mehil verebileceği HMK'nun 94 ve devamı maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Kesin mehil, davanın en az masrafla ve sürüncemede bırakılmadan bir an evvel sonuçlanmasını temin için hakime tanınan yasal takdir yetkisidir. Ancak kesin mehil verilen işlemin yapılmaması, bir hakkın ortadan kalkması sonucunu doğurduğundan bu konudaki kararın yasaya uygun olması zorunludur. Bu nedenle HMK'da taraflara verilecek kesin süreye ilişkin ara kararlarda, yapılması gereken işlerin neler olduğunun açıklıkla belirtilmesi, tanınan sürenin yeterli ve elverişli olması, süreye uyulmamasının doğuracağı sonuçların açıklanması ve bu konuda tarafın uyarılması gereklidir. Aksi takdirde kesin mehle uymama, hukuki sonuç doğurmaz. (Bkz. HGK 21.9.1983 T. 14/3447-825 sayılı kararı)

Somut olayda mahkemece, davacıya gider avansını yatırması için iki haftalık kesin süre verilmiş ise de, talep edilen giderlere nelerin dahil olduğu, bu giderler içinde delil ikamesine yönelik gider olup olmadığı belirtilmemiştir. Dolayısı ile talep edilen avansın gider avansı veya delil ikamesi avansı olup olmadığı denetlenememektedir. Zira yukarıda açıklandığı gibi gider avansı dava şartı iken delil ikamesi avansı dava şartı olarak nitelendirilemez. Delil ikamesi avansının verilen kesin süre içinde yatırılmaması dava şartı nedeni ile davanın reddini gerektirmez. Taraf belirlenen sürede delil avansı giderini yatırmazsa dayandığı o delilinden vazgeçmiş sayılır. Mahkeme, dava şartı olarak belirlediği gider avansına yönelik ara kararında gider avansını oluşturan harç, tebligat gibi gider gerektiren işlemleri kalem kalem açıklamalı, her kalemin miktarını ayrı ayrı göstermeli, dava şartına yönelik gider avansı ilgili olarak verilen kesin sürede yatırılmamasının sonuçlarını da duruşma zaptına açıkça yazmalıdır. Açıklanan nedenle, soyut olarak verilen kesin süreye dayanılarak dava şartı noksanlığından davanın reddine karar verilmesi HMK 27 ve 294'üncü maddeleri gereğince usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacının yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile usul ve yasaya aykırı hükmün BOZULMASINA, peşin alınan 25.20 TL harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/III-2 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 26.5.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.