muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2006/8764, Karar No: 2006/10972, Tarih: 09.11.2006

Bilindiği ve Türk Medeni Yasasının 683.maddesinde düzenlendiği üzere, bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir.

Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir.

Öte yandan, Türk Medeni Yasasının 194.maddesinde aile konutu ile ilgili hükümler getirilmiştir. 194.maddesinin gerekçesinde yapılan tanımlamadan da anlaşılacağı üzere aile konutu, eşlerin ve varsa çocuklarının bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdiği, yaşantısına buna göre yön verdiği acı ve tatlı günleri içinde yaşadığı, anılarla dolu bir alandır.

Bu durumda, davacının mülkiyet hakkına değer verme yanında, davalının taşınmazın aile konutu olduğu ve davacıya muvazaalı biçimde temlik edildiği savunmasının irdelenmesinde zorunluluk vardır.

Hal böyle olunca, davalı M. e, çekişmeli taşınmaz bakımından aile konutundan kaynaklanan haklarını kullanması ve bu yönde dava açması için önel verilmesi açıldığı taktirde sonucunun belirlenmesi ve varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken, mülkiyet hakkını bertaraf eder nitelikte yazılı biçimde hüküm kurulması doğru değildir.

Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK'nun 428.maddesi uyarınca BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine,  9.11.2006 tarihinde kararda oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi

.-KARŞI OY YAZISI-

Dava, çaplı taşınmazdaki bağımsız bölüme elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davalılardan M. hakkındaki davanın kısmen kabulüne M.  hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden, . Parsel sayılı taşınmaz üzerindeki kat mülkiyeti kurulmuş ana binanın 20/110 arsa paylı ve mesken nitelikli çekişme konusu .  nolu bağımsız bölümünün davalı M. ’in eşi olan diğer davalı M. ’ya ait iken 7.1.2005 tarihinde satılarak mülkiyetinin davacıya intikal ettirildiği, karı-koca olan davalıların çekişmeli yerde kayıt ve mülkiyetten kaynaklanan bir haklarının bulunmadığı, ancak, davalı M. ’in M.  ile evliliklerinden olan üç çocuğu ile birlikte taşınmazı tasarruf ettiği anlaşılmaktadır. Öte yandan, M. ’nın eşi M. aleyhine açtığı boşanma davasının da, reddedildiği Kadıköy 2.Aile Mahkemesinin 28.12.2005 tarih ve 119/1306 sayılı kararı ile sabittir.

Davacı Ha.  Türk Medeni Kanununun 683.maddesi gereğince mülkiyet hakkına dayanarak davalının haksız işgalci konumunda bulunduğunu ileri sürmek suretiyle eldeki davayı açmış, davalı M. İse, savunmasında eşi olan diğer davalı M. ’nın kendisini zararlandırmak kastıyla hareket ederek çekişmeli yeri davacıya sattığını, satışın geçersiz olduğunu, esasen çekişmeli yerin “Aile Konutu” olduğunu bildirerek davaya karşı koymuştur.

Davacı Ha.  Türk Medeni Kanununun 683.maddesi gereğince mülkiyet hakkına dayanarak davalının haksız işgalci konumunda bulunduğunu ileri sürmek suretiyle eldeki davayı açmış, davalı M. İse, savunmasında eşi olan diğer davalı M. ’nın kendisini zararlandırmak kastıyla hareket ederek çekişmeli yeri davacıya sattığını, satışın geçersiz olduğunu, esasen çekişmeli yerin “Aile Konutu” olduğunu bildirerek davaya karşı koymuştur.

Mahkemece, çekişmeli bağımsız bölümün sicil kaydında şerh olmasa bile “aile konutu” olduğu Türk Medeni Kanununun 194/1.maddesi hükmüne göre, eşin izni olmaksızın devredilemeyeceği halde, muvazaalı olarak devredildiği ve davacının Türk Medeni Kanununun 1023.maddesinin koruyuculuğundan yararlanamayacağı gerekçesiyle davalı M. ’in savunmasına değer verilerek davanın reddine karar verilmiştir. Ayrıca, redle sonuçlanan boşanma kararı, gerekçesinde de, çekişme konusu taşınmazın “aile konutu” olduğuna değinilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, 1926 tarihli 743 Sayılı Kanuni Medeni de “aile konutu” ile ilgili olarak herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiş iken, 1.1.2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 194, 240, 254, 279 ve 652 nci maddeleriyle de “aile konutu” adı altında yeni bir hukuki kavram kabul edilmiştir. Bilindiği üzere, Türk Medeni Kanununun 194.maddesi evliliğin genel hükümleriyle 240, 254 ve 279.maddeleri eşler arasındaki mal rejimleri ve malların tasfiyesi aşaması keza 652.maddesi ise, miras hükümleri gereğince “aile konutu” hakkındaki düzenlemelerle ilgili olup, anılan 194, 240, 254, 279.maddeleri Türk Medeni Kanununun 2.kitabının -Birinci Kısımında- yer almaktadır.

18.1.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş Görev ve Yargılama Usullerine Dair Yasanın 4.maddesinde; 8.7.2003 tarihinde faaliyete geçen Aile Mahkemelerinin görev kapsamı belirlenmiş ve 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 2.kitabının üçüncü kısım hariç ilk iki kısmında yeralan (118 ila 395.maddeleri arası) hükümleriyle ilgili çıkan uyuşmazlıklar bu mahkemelerin görevleri arasında kabul edilmiş ve çekişmenin Aile Mahkemeleri tarafından çözüme kavuşturulacağı hükme bağlanmıştır.

Öyleyse, değinilen Türk Medeni Kanununun 194, 240, 254 ve 279.maddelerinde öngörülen “Aile Konutu” ile ilgili iddiaları içeren çekişmelerde görevli mahkemenin 4787 Sayılı Yasanın 4.maddesi hükmü gereğince Aile Mahkemeleri olduğu açıktır. Nitekim malik olmayan eşin “aile konutu” olduğunu ileri sürdüğü taşınmazın muvazaalı olarak üçüncü kişiye devri nedeniyle açtığı satışın iptali (tapu iptali ve tescil) ve “aile konutu” olduğunun tespiti istekli davaların (a), keza eşler arasındaki aile konutuna elatmanın önlenmesi istekli davaların (b), ayrıca, eşin sattığı taşınmazın sicil kaydında yeralan “aile konutudur” şerhinin kaldırılması için taşınmazı edinen 3.kişinin mülkiyet hakkına dayanarak açtığı şerhin silinmesi istekli davaların (c), Aile Mahkemesinde çözümleneceği ( a- 26.1.2005 tarih 2004/14960 E, 2005/740K., 5.7.2004 tarih 7861/8887 E.K, 8.12.2004 tarih 14329/14721 E.Sayılı b- 8.7.2004 tarih 7859/9172 E.K, c-28.3.2005 tarih, 3175/4968 sayılı ) Yüksek 2.Hukuk Dairesinin kararları ile kabul edilmiştir. Anılan iddialarla açılan davaların tümünde, çekişmenin Aile Mahkemesinde görülmesinin hukuki dayanağının, taşınmazın aile konutu olup olmadığının tespitinde, taşınmazın devrinin Türk Medeni Kanununun 194, 199.maddelerindeki düzenlemeler gereğince yasal nitelik taşıyıp taşımadığının araştırılması ve değerlendirilmesinde yattığı ve bu nedenle görevin Aile Mahkemesinde olduğu tartışmasızdır. Kaldı ki, 17.1.1998 tarihinde yürürlüğe giren Ailenin Korunmasına dair 4320 Sayılı Kanun ile açıkça aileyi koruyucu tedbirlerin, özellikle, 4787 Sayılı Yasanın 6/1-b maddesinde öngörülen, ailenin ekonomik varlığının korunmasına ilişkin tedbirlerin Aile Mahkemesi Hakimi tarafından (4787 Sayılı Kanunun 9/1.maddesi) res’en alınması hükme bağlanmak suretiyle konuya duraksamaya yer bırakmayacak biçimde açıklık getirilmiştir.

O halde, değinilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar çerçevesinde somut olayın değerlendirilmesi suretiyle çekişmenin çözüme kavuşturulacağı kuşkusuzdur.

Buna göre, üçüncü kişi konumunda olan davacı H. , davalı M. ’in eşi M. ’dan satın almak suretiyle malik olduğu çekişme konusu bağımsız bölümde davalı M. İn haksız işgalci olduğunu ileri sürerek elatmasının önlenmesi ve ecrimisil isteğiyle eldeki davayı açmış, davalı M. İse, çekişmeli taşınmazın “aile konutu”  (Türk Medeni Kanununun 194.maddesi) olduğunu, müşterek evlilikten olan çocukları ile birlikte taşınmazda oturduklarını, buna karşın kocası M. ’nın taşınmazı kendilerini zararlandırmak amacıyla davacı H. ’ye sattığını, satışın muvazaalı olduğunu ve Türk Medeni Kanununun 194.maddesi hükmü karşısında geçersiz olduğunu savunma yoluyla ileri sürmüştür.

Öncelikle şu vurgulanmalıdır ki, davalının ayrı bir dava konusu yapabileceği savunmasında ileri sürdüğü hususların, kendisine karşı açılan davada def’an ileri sürmesine yasal bir engel bulunmamaktadır. Esasen, bu kural Hukuk Genel Kurulunun 22.6.1983 tarih 1981/1-497, 1983/719 Sayılı Kararında aynen “… muvazaalı işlemin hiçbir hüküm doğurmayacağı (butlanı) konusu gerek uygulamada ve gerekse bilimsel görüşlerde oybirliğiyle benimsenmiş bulunduğuna, bu nedenle hakimin muvazaayı istek olmaksızın res’en gözönünde tutması gerektiğine, muvazaa sebebinin ortadan kalkması veya bir zamanın geçmesi ile görünüşteki işlemin geçerli hale gelmeyeceği kuşkusuz bulunduğuna, muvazaanın gerek def’an ve gerekse dava yoluyla her zaman ileri sürülebileceğine…” denilmek suretiyle benimsenmiştir.

Öyleyse, davalının kendisine karşı açılan davada Türk Medeni Kanununun 194.maddesinden kaynaklanan haklarını def’an dermeyan etmesi ve savunmaya esas teşkil eden hususlarında iddiayla birlikte aynı dava içerisinde değerlendirilmesi dava ekonomisinin bir gereğidir. Bu sebeple, savunma doğrultusunda davalının ayrı bir dava açması ve elatmanın önlenmesi davası yönünden bekletici mesele kabul edilmesi düşüncesinde olan çoğunluk görüşüne katılamıyoruz.

Öte yandan, mülkiyet hakkına dayanılarak açılan bu davaya değinilen savunma karşısında hangi mahkeme bakacak, bir başka ifadeyle çekişmenin Asliye Hukuk Mahkemesinin mi, Yoksa Aile Mahkemesinin mi görevine girdiği hususu önem ifade etmekte olup, açıklığa kavuşturulmasında zorunluluk olduğu kuşkusuzdur.

Somut olayda, çekişmeli taşınmazı satın almak suretiyle davacının edindiği kayden sabittir. Bu hususta davanın tarafları arasında bir çekişme yoktur. Ancak, davalının savunmasında def’an ileri sürdüğü hususlar bakımından, özellikle, “aile konutu” ve satışın muvazaalı olduğu  iddiası karşısında, davacının edinmesinin yasal olup, olmadığının, değişik ifadeyle Türk Medeni Kanununun 194.maddesi hükmünden kaynaklanan savunmanın araştırılması, incelenmesi, soruşturulması ve neticeten değerlendirilmesinin 4787 Sayılı Yasanın 4/1, 4320 Sayılı Yasanın 1.maddesi hükmü gereği olup, bununda Aile Mahkemesinin görevi kapsamında bulunduğu şüphesizdir.

Yukarıda tarih ve numarası belirtilen Yüksek 2.Hukuk Dairesinin içtihatlarına konu olan olaylarda olduğu gibi bir taraftan, “aile konutu” dur, satışı muvazaalıdır iddiasıyla, eşin, Türk Medeni Kanununun 194, 199 maddeleri gereğince kayıt maliki üçüncü kişiye karşı açtığı iptal ve tescil, ayrıca kayıt maliki eşin kayıt maliki olmayan eşe yönelik mülkiyet hakkına dayalı açtığı elatmanın önlenmesi keza, kayıt maliki 3.kişinin taşınmazın sicil kaydındaki “Aile Konutu”dur şerhinin iptaline ilişkin açtığı davada Aile Mahkemesinin görevli olduğu kabul edilirken, bu defa somut olayda olduğu gibi kayıt maliki üçüncü kişinin mülkiyet hakkına  dayanarak açtığı elatmanın önlenmesi davasında Aile Mahkemesinin görevinde kaldığı yasaca sabit olan savunma göz ardı edilerek davanın mülkiyet hakkından kaynaklandığı ve dayanılan hukuki sebebin Türk Medeni Kanununun 2.kitabı kapsamında mütalaa edilemeyeceği düşüncesiyle davanın  Genel Mahkemelerde görüleceği şeklindeki görüşe katılma olanağı yoktur. Zira, aynı davaya karşı yapılan savunmanın Türk Medeni Kanununun 2.kitabında yer alan 194, 199.maddesinden kaynaklanmakta olduğu ve bu savunmanın değerlendirilmesinin ise Aile Mahkemesinin görevinde bulunduğu açıktır.

Açıklanan nedenlerle, çekişmenin tümü itibariyle çözümünün Aile Mahkemesinin görevinde olduğu gözetilerek, davanın görev nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken işin esası bakımından yazılı olduğu üzere hüküm kurulmasının doğru olmadığı düşüncesi ile sayın çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Yargıtay — Esas No: 2023/6314, Karar No: 2023/7531, Tarih: 05.07.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/6314 E.  ,  2023/7531 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1584 E., 2022/1559 K.

KARAR : Esastan Red

İLK DERECE MAHKEMESİ : Merzifon 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2020/251 E., 2021/442 K.

Taraflar arasındaki 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1997 tarihinde, metallerin makinede işlenmesi faaliyet konusu ile işletmecisi olarak ....., ili, ....., ilçesinde .....,sanayi sitesi 6. Blok no:7/1 .....,/...... adresinde faaliyet gösteren 1997 de mesleki faaliyetine başladığını, söz konusu faaliyetini 01.10.1997 ile 01.10.2005 tarihleri arasında da sürdürdüğünü, müvekkilinin halihazırda hala daha bu işle uğraştığını, şuanda faal bir şekilde çalışmakta olmasına rağmen 01.10.1997 ile 01.10.2005 tarihleri arasında çalışma süreleri olarak Bağ-Kur'da var olması gereken kayıtların bulunmadığını tesadüfen öğrendiğini, müvekkilinin bu tarihler arasında Bağ-Kur'lu olduğunun tespit edilip aradaki borçlanmayı ödeyerek emekli olmak istediğini, müvekkilinin çalıştığı süreler olarak tespiti istenen 01.10.1997 ile 01.10.2005 tarihleri arasında mesleki faaliyeti sürdürmeye devam ederek mükellef olduğu vergilerini düzenli olarak ödediğini beyanla müvekkilinin çalıştığı süreler olarak belirtmiş oldukları 01.10.1997 ile 01.10.2005 tarihleri arasında Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; 02.08.2003 tarihli Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanun'un 4956 sayılı Kanun'la yürürlüğe giren geçici 18 inci maddesine göre "Bu Kanun'a göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetleri 04.10.2000 tarihinden başlar. Ancak, bu kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıkları, bu Kanun'un yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde Kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 01.09.1987-10.02.1993 tarihleri arasındaki Vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak 49 uncu ve ek 15 inci maddelere göre hesaplanacak prim borçlarının tamamını, tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemek kaydıyla, bu sürerler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir." Hükmünün amir olduğunu, 01.10.2008 tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların, 5510 sayılı Kanun'un geçici 8 inci maddesine göre 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi tarımsal faaliyette bulunan sigortalılar hariç, 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde, 1479 sayılı Kanun gereğince 01.10.2008 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmayanların sigortalılıkları 01.10.2008 tarihinden itibaren başlatılacağını, davacının; Merzifon Vergi Dairesinde 01.10.1997-31.12.1998 tarihleri arasında kaydının bulunduğunu, bu mükellefiyet süresini, Kanun'un belirlediği süre içinde Kuruma bildirmediğini, ilgilinin tekrar 01.04.2001 tarihinde Metal işinden dolayı yeniden Vergi mükellefi olduğu ve Kurumca 22.04.2002 tarih, 28096 sayılı evrak kayıt numarası ile resen tescilinin 01.04.2001 tarihi itibariyle Kanun gereği yapıldığını, 01.10.1997-31.03.2001 tarihleri arasının belirtilen hüküm gereğince 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanılan delillere, davacının 01.10.1997 ile 01.10.2005 tarihleri arasında kendi iş yerinde "Materyallerin makinede işlenmesi" alanında çalışıldığı iddia olunmuş ise de; davacının; Merzifon Vergi Dairesinde 01.10.1997-31.12.1998 tarihleri arasında kaydının bulunduğu, bu mükellefiyet süresini Kanunun belirlediği süre içinde Kuruma bildirmediği, ilgilinin tekrar 01.04.2001 tarihinde Metal işinden dolayı yeniden Vergi mükellefi olduğu ve Kurumca 22.04.2002 tarih, 28096 sayılı evrak kayıt numarası ile resen tescilinin 01.04.2001 tarihi itibariyle kanun gereği yapıldığı, davanın 22.09.2020 tarihinde açıldığı, davacının zorunlu sigortalılık koşullarına sahip olduğu 01.10.1997-31.03.2001 tarihleri arası dönem ile ilgili 1479 sayılı Kanun'un Geçici 18 inci maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un Geçici 8 inci maddesinde belirtilen sürede zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olarak tescili yönünde herhangi bir talebi bulunmadığı ve davacının zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil kaydının olmadığı ve prim ödemesine rastlanmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, davacının 01.10.1995-01.10.2005 yılları arasında esnaflık mesleği yaptığını vergi mükkellefi olup vergilerini düzenli olarak ödediğini, davanın altı aylık süre içerisinde kuruma başvuru yapılmaması sebebi ile reddinin hatalı olduğunu, davacının belirtilen tarihleri arasında Bağ-Kur'lu olmadığını bilmediğini, öğrendiği zamanda da dava açtığını davanın kabulü gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "somut olayda, davacının 01.10.1997-31.12.1998 tarihleri arasında vergi kaydının olduğu anlaşılmakla birlikte davacının zorunlu sigortalılık koşullarına sahip olduğu dönemde, 1479 sayılı Kanun'un Geçici 18 inci maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un geçici 8 inci maddesinde belirtilen sürede zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olarak tescili yönünde herhangi bir talebinin bulunmadığı anlaşılmakla dava konusu dönem yönünden Mahkemece verilen red kararı isabetlidir." gerekçesi ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık,1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık,1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanun'un 24, 25 inci ve Geçici 18 inci maddeleri

2.1479 sayılı Kanun'un Geçici 18 inci maddesinde; bu Kanun'a göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı, ancak bu Kanun'a göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıklarının, bu Kanun'un yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.04.1982 - 04.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak prim borçlarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemek kaydıyla bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir.

4956 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 02.08.2003 tarihine kadar tescilleri, prim ödemeleri veya tescil başvuruları yoksa aynı tarihten sonra sadece aynı yasa ile 1479 sayılı Kanun'a eklenen geçici 18 inci maddeye göre vergide kayıtlı olan süreleri için borçlanma haklarını kullanarak sigortalılık süresi elde edebilirler. Geçmişe yönelik hizmetlerini tespit ettiremezler. 02.08.2003 tarihinden önceki tarihte Kuruma tescil edilmiş, giriş bildirgesi vermiş veya bir şekilde kendi adına tescil isteği yerine geçecek şekilde prim ödemiş olan ve 1479 sayılı Kanun kapsamında kendi adına veya hesabına bağımsız çalışanlar, 20.04.1982 tarihinden itibaren vergi kaydına dayalı olarak, 22.03.1985 tarihinden itibaren de vergi, esnaf sicili veya meslek kuruluşu kayıtlarına dayalı olarak sigortalılıklarının tespitini isteyebilirler.

Aynı şekilde, 5510 sayılı Kanun'un geçici 8 inci maddesine göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 01.10.2008 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin 01.10.2008 tarihinden itibaren başlayacağı belirtilmiş; aynı maddede, Kanun'un yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde Kuruma yazılı olarak başvurmak şartıyla, 01.10.2008 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmayanlara, 04.10.2000 - 01.10.2008 tarihleri arasında vergiye kayıtlı oldukları süreyi borçlanma imkanı getirmiştir.

Geçici 8 inci maddesinde belirtilen "yazılı başvuru" şartı, şekil şartı olmayıp; sigortalının, 01.10.2008 tarihi öncesi döneme ilişkin vergiye kayıtlı olduğu süreyi, Kanun'da belirtilen 6 aylık sürede, Kurum'a başvurarak veya borçlanmaya ilişkin prim ödeyerek, borçlanma iradesini ortaya koyması, yasadan yararlanmak için yeterli sayılmalıdır. Anılan Kanun da belirtilen 6 aylık sürenin geçmesinden sonra, 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin sürenin, 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

3. Değerlendirme

Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile Dairemiz geri çevirme sonrası gönderilen Bağ-Kur sicil dosyasının incelenmesinde; davacının 22.04.2002 tarihli Kuruma intikal eden giriş bildirgesi ile resen tescilinin 01.04.2001 tarihi itibariyle yapıldığı ve Bağ-Kur kapsamındaki devam eden tescilinin bulunması nedeniyle esasa girilip karar verilmesi gerekirken aksi düşünce ile hüküm kurulması bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.