muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/8102, Karar No: 2025/6643, Tarih: 24.04.2025

.'ın beyanını esas alarak kusur oranı belirlemesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, bilirkişi kusur raporunun müvekkili siteye kusur atfedilen kısımlarının kabulünün mümkün olmadığını, müvekkili sitenin çalışanlarına güvenli ekipman ve çalışma yöntemlerini eksiksiz sunduğunu, kullanılan merdiven yeterli yüksekliğe uygun platform olmakla birlikte, site işleri için yeterli sağlamlık ve genişliğe sahip olduğunu, merdivenlerin ayakları kaymaz malzemeden üretildiğini, davalının kazanın meydana geldiği bölgede tüm iş güvenliği tedbirlerini alıp uyguladığını, bilirkişi kusur raporunda davacının olayın meydana gelmesine neden olan eylemlerinin anlatıldığını, ancak kusur oranı bakımından davalıya yüklenen kusuru kabul etmediklerini, kaza tarihinde 42 yaşında olan davacının yaşı itibariyle işi nedeniyle ortaya çıkabilecek tehlike ve riskleri görebilecek yaşta olduğunu, davacının merdiven kurulum şartlarını kontrol etmediğini, merdivene destek talep etmediğini, merdiven üzerinde dengesini bozacak davranış ve hareketlerden kaçınmadığını, sitede bulunan bareti kullanmadığını, şahsi güvenliğini yeterince korumadığını, davacının kusurlu davranışları nedeniyle kazanın meydana geldiğini, davacının kullanılan araç ve gereçlerde sağlık ve güvenlik yönünden eksiklik bulunduğuna ilişkin müvekkiline bildirim yapmadığını, kazanın gerçekleştiği gün site çalışanlarının baretleri kullanmadığının beyanlar ile sabit olduğunu, bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, çelişkili beyanlar, fotoğrafsız olay yeri inceleme tutanağı ve keşif yapılmadan ortaya konulmuş tespitlerin gerçeği yansıtmadığını, bilirkişi kusur raporunun bu haliyle hükme dayanak olamayacağını, hükme dayanak teşkil eden bilirkişi raporunda davacı lehine hesaplama yapılan işlemiş kazanç dönemi, iskontolu kazanç dönemi, iskontolu pasif dönemi hesaplamaları gerçeği yansıtmaktan uzak olduğunu, davacının iddialarını kabul etmemekle birlikte, davacının yargılamaya konu kaza sonrası dönemlerde çalışmasının bulunup bulunmadığı, güncel SGK kayıtlar dosya içine alınmadan davacının hiç çalışmadan hayatını sürdürdüğü düşünce ve ihtimali göz önünde bulundurularak yapılan hesaplamanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bilirkişi raporununda yapılan hesaplamaların davacının çalışma hayatının bittiği, bir daha çalışma ihtimalinin bulunmadığı düşüncesiyle yapıldığını, davacının pasif döneminde elde etmesi gereken kazançların dayanağının bilirkişi raporunda tespit edilemediğini, pasif dönemde asgari ücretin altında bir kazanç elde etmesi ihtimalinin değerlendirilmediğini, hükme dayanak bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, aktif- pasif dönem kazançlarının belirlenmesine yönelik Yargıtay kararları, asgari artış oranı ve peşin ödeme nedeniyle yapılacak iskontonun %5 olarak belirlenmesi mantıklı bulmasına ilişkin dayanaksız yorumlara yer verildiğini, "TRII 2010" tablosunun dosyada yanlış uygulanıp, müvekkili sitenin mağdur edildiğini, iş kazası tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesinin

bir kazanç elde etmesi ihtimalinin değerlendirilmediğini, hükme dayanak bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, aktif- pasif dönem kazançlarının belirlenmesine yönelik Yargıtay kararları, asgari artış oranı ve peşin ödeme nedeniyle yapılacak iskontonun %5 olarak belirlenmesi mantıklı bulmasına ilişkin dayanaksız yorumlara yer verildiğini, "TRII 2010" tablosunun dosyada yanlış uygulanıp, müvekkili sitenin mağdur edildiğini, iş kazası tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiğini, maddi ve manevi tazminatın davacı açısından kabulü nedenleri açık ve net şekilde belirtilmediğini, davacının maddi zararını belirten hiçbir açıklama veya delilin dosyada bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep ettiklerini bildirmiştir

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, manevi tazminatın amacının kişilik haklarına yöneltilen saldırı sonucunda, saldırıya uğrayanın manevi zararını, çektiği üzüntüyü ve uğradığı ruhsal sarsıntıyı gidermeye yardımcı olacak tatmin yolu olduğu, emsal Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında manevi tazminatın amacının sadece rahatlatmak duygusu vermek olmadığını aynı zamanda zarar veren yanı da dikkat ve özen göstermek konusunda etkileyecek bir yaptırımla caydırıcılığı sağlayabilmek olduğunun bildirildiğini, dava konusu olayda müvekkili 26.06.2013 tarihinde davalı bünyesinde çalışırken iş kazası geçirdiğini, %21 oranında malul kaldığını, bilirkişi incelemeleri ile davalının asli kusurlu olduğunun ortaya konulduğunu, 2019 yılında açılan dava ile 50.000 TL manevi tazminat talep edilmişse de Mahkemece, yalnızca 20.000 TL manevi tazminata hükmedilmesinin haksız ve Yargıtay kararlarına aykırı olduğunu, manevi tazminatın takdirinde kaza tarihi gibi olguların da dikkate alınması gerektiğini, tazminat miktarının, manevi huzuru tatmine yeterli olması gerektiğini, talep edilen 50.000 TL tutarındaki manevi tazminat miktarının olayın oluşumu ve tarihi, ortaya çıkan maluliyet, tarafların sosyal-ekonomik durumu ve paranın alım gücü gözetildiğinde makul hatta hakkı olanın dahi altında denecek düzeyde olduğundan davanın tam kabulüne karar verilmesi gerektiğini bildirerek kararın kaldırılmasını talep ettiklerini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacının yaralanması sebebiyle kişilik haklarının da zarar gördüğü, maddi ve manevi tazminat isteme koşullarının oluştuğu, davacının maluliyet oranı, kusur durumu, kaza tarihi ve paranın alım gücü ve maluliyet oranı gözönünde bulundurulduğunda manevi tazminatın 30000 TL olarak kabul edilmesi gerekirken 20000 TL olarak kabul edilmesinin, yine davacı için yargılama sırasında taktir edilen geçici ödemenin hesap edilen maddi tazminattan mahsubu yerine, mahsup işleminin infaz aşamasına bırakılmasının hatalı olduğu, kararın bu açılardan düzeltilmesi gerektiği, her ne kadar Kurum'un 19.03.2024 tarihli yazısında, davacıya gelir bağlandığında yaşlılık aylığı aldığından peşin sermaye değerinde değişiklik olmadığı bildirilmişse de davacıya geriye dönük gelir bağlandığı, yaşlılık aylığı daha sonra bağlandığından birikmiş gelir ödemesinde 5510 Sayılı Kanun'un 54. maddesinin gözetildiği, hesap bilirkişi raporunda da buna göre hesaplama yapıldığı, hükmedilen tazminatlara kaza tarihinden itibaren faiz işletilmesinde hata olmadığı, davacının hesaplamaya göre maddi tazminat alacağının 486.223,53 TL olduğu, davacıya ödenen 50000 TL geçici ödeme mahsup edildiğinde maddi tazminat alacağının 436.223,53 TL olacağı anlaşıldığından..." gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yeniden esas hakkında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371'inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21. maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi,

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/33039, Karar No: 2013/20316, Tarih: 17.12.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2013/33039 E.  ,  2013/20316 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi, nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı, o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için, eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak yada bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir. Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır.

Dolandırıcılık suçunun kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 90. maddesininin 5. fıkrasına göre; usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla, kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.

Buna göre, iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan Uluslararası Sözleşmeler, yasalar üstü bir konumdadır ve iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS madde 1'e göre, sözleşmeye taraf devlet, hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altındadır. Madde 2'ye göre, her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Madde 3'e göre, hiç kimse ...aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Madde 8'e göre, herkes özel ve aile yaşamına...saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile yaşamına, haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir. Geniş manada tanımlanan aile, anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir. Aile yaşamına saygı hakkı, anne-baba arasındaki ilişki sona ermiş artık birlikte yaşamıyor veya boşanmış olsalar bile, çocukla eşler arasında birlikte yaşama ve kişisel ilişki kurma hakkını da içermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin pek çok kararlarında tanımladığı gibi, bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir. Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup

olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Somut olayda; sanıklar resmi nikahlı evli iken, sanık ... İdiz'in vefat eden babasından yetim maaşını alabilmek için 06.09.1999 tarihinde muvazaalı olarak boşandıkları, ancak aynı evde birlikte yaşamaya devam ettikleri, SGK'dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıkları iddia edilmiş ise de,

Mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bir kararla boşandıktan sonra, eşlerin bir arada yaşamasını engelliyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı,sanıkların eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek, dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa, AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında, bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 17.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/341, Karar No: 2021/1290, Tarih: 21.10.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2018/341 E.  ,  2021/1290 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “maddi ve manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Bakırköy 30. İş Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar davacı ve davalılardan T.C. Başbakanlık (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı T.C. Başbakanlık (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalılara ait İstanbul İli Küçükçekmece İlçesi Ayazma Mevkii 364 konut inşaatında kalıp ustası olarak çalışmakta iken 07.09.2008 tarihinde geçirdiği iş kazasında yaralandığını, davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) kendisine ait inşaatın kaba inşaat işini ihale ile diğer davalı şirkete verdiğini, bu nedenle 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca asıl işveren konumunda olduğunu, davalıların gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almadıklarını ileri sürerek manevi tazminata ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000TL maddi tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiş, 12.03.2013 harç tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat miktarını 118.234,23TL’ye çıkarmış ayrıca 50.000TL manevi tazminatın da hüküm altına alınmasını istemiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı T.C. Başbakanlık (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; İstanbul İli Küçükçekmece İlçesi Ayazma Mevkiinde Yapılacak 364 Konut, Adaiçi ve Genel Altyapı ile Çevre Düzenlemesi İnşaatı işinin 13.09.2007 tarihli Anahtar Teslimi Götürü Bedel İnşaat Sözleşmesi (Sözleşme) ile diğer davalı şirket tarafından yapıldığını, işin tamamının ihale edilmesi nedeniyle müvekkilinin asıl işveren olmadığını, bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığını ayrıca Sözleşmenin 29. maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin (Şartname) 9. ve 37. maddeleri uyarınca tüm sorumluluğun yüklenici şirkete ait olduğunu ileri sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

6. Davalı ... Uluslar arası İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi davaya cevap vermemiştir.

7. İhbar olunan Işık Sigorta Anonim Şirketi vekili beyan dilekçesinde; ilgililerin başvurması hâlinde değerlendirme yapılarak poliçe kapsamında kalan sorumluluğun yerine getirileceğini belirtmiştir.

Mahkeme Kararı:

6. Davalı ... Uluslar arası İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi davaya cevap vermemiştir.

7. İhbar olunan Işık Sigorta Anonim Şirketi vekili beyan dilekçesinde; ilgililerin başvurması hâlinde değerlendirme yapılarak poliçe kapsamında kalan sorumluluğun yerine getirileceğini belirtmiştir.

Mahkeme Kararı:

8. Bakırköy 30. İş Mahkemesinin 13.03.2014 tarihli ve 2013/221 E., 2014/111 K. sayılı kararı ile; Sözleşmenin 13 (3). maddesinde işin adı, türü ve niteliğinin açıklandığı, 22. maddesinde yapı denetim görevlisi ile ilgili düzenlemelere yer verildiği, 24. maddesinde davalı şirketin pozisyonu ve meslek unvanları belirtilen teknik personeli işyerinde devamlı olarak bulundurması ve istihdam etmesi gerektiğinin hükme bağlandığı, 22. maddede sözü edilen yapı denetim görevlisinin yapı denetimine ilişkin kanun kapsamında görev yapacak kişi olmayıp davalı ...’nin hizmet akdi ile çalışan kendi personeli olduğu, bu nedenlerle davalı ...’nin asıl işveren konumunda bulunduğu, öte yandan iş kazasının meydana gelmesinde davalı ...’nin %20, davacının %20 ve davalı şirketin ise %60 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle hesap raporu ve ıslah dilekçesi doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile maddi ve manevi tazminatların davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

9. Bakırköy 30. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

10. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 04.02.2016 tarihli ve 2015/16433 E., 2016/1155 K. sayılı kararı ile; “… Somut olayda, davalı T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, İstanbul İli Küçükçekmece İlçesi Ayazma Mevkiinde Yapılacak 364 Konut, adaiçi ve genel altyapı ile çevre düzenlemesi inşaatı işini davalı ... Uluslararası İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'ye verildiğinin, davacının bu davalı şirketin kalıp işçisi olarak inşaatın altıncı katında iki şaft boşluğu arasında beton üzerinde kalıp sökerken betonun kısmen çökmesiyle dengesini kaybetmesi sonucu üstü açık olan şaft boşluğuna düşerek kazalandığının anlaşılması karşısında, davalı T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın anahtar teslimi götürü bedel sözleşme ile davalı ... Uluslararası İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'ye vermesi ve ihale makamı konumunda bulunması nedeniyle hakkında davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazalı şekilde müteselsil sorumluluğuna karar verilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…” gerekçesi ile temyiz edenlerin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığı belirtilerek karar oy çokluğuyla bozulmuştur.

Direnme Kararı:

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…” gerekçesi ile temyiz edenlerin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığı belirtilerek karar oy çokluğuyla bozulmuştur.

Direnme Kararı:

11. Bakırköy 30. İş Mahkemesinin 18.01.2017 tarihli ve 2016/361 E., 2017/4 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun 1. ve 2. maddelerine göre davalı ...’nin kuruluş amacının konut üretmek olduğu, asıl işinin bir bölümünü taşerona verdiği, bu nedenle asıl işveren konumunda bulunduğu, ayrıca Sözleşme hükümleri dikkate alındığında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması ve denetlenmesindeki sorumluluğunu yerine getirmemesi sebebiyle kusurunun mevcut olduğu belirtilerek direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

12. Direnme kararı süresinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

13. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davalı T.C. Başbakanlık (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) Toplu Konut İdaresi Başkanlığının asıl işveren mi yoksa ihale makamı mı olduğu; buradan varılacak sonuca göre hakkındaki davanın reddinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

14. Öncelikle uyuşmazlık konusu ile ilgili yasal düzenlemelere kısaca değinilmelidir.

15. 4857 sayılı İş Kanunu’nun (İş Kanunu) 8. maddesinde, “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.” şeklinde tanımlanmıştır.

16. Bu tanım çerçevesinde iş sözleşmesinin; bir yandan işçinin iş görme borcunu, öte yanda işverenin ücret ödeme borcunu ihtiva eden, taraflardan her birinin öteki tarafın edimine karşı borç yüklendiği bir sözleşme olduğunu söylemek mümkündür. Bu sözleşmeden kaynaklanan iş ilişkisi ise, işçi yönünden işverene içten bağlılık (sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar. Gerçekten işçi, işverenin işi ve işyeri ile ilgili çıkarlarını korumak, çıkarlarına zarar verebilecek davranışlardan kaçınmak, buna karşı işveren de işçinin kişiliğine saygı göstermek, işçiyi korumak, işyeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak, işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve davranışlarda bulunmak, işçinin çıkarına aykırı davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.

17. İşveren gözetme borcu gereği çalıştırdığı işçileri işyerinde meydana gelen tehlikelerden korumak, onların yaşamını, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için teknik ve tıbbi önlemler dâhil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı tüm önlemleri almak zorundadır.