muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/1770, Karar No: 2016/2135, Tarih: 23.02.2016

**20. Hukuk Dairesi         2016/1770 E.  ,  2016/2135 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Sulh Hukuk Mahkemesi

Kısıtlı adayı hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada Antalya 5. Sulh Hukuk ve Çankırı Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, 4721 sayılı TMK'nın 408. maddesi uyarınca vasi atanmasına ilişkindir.

Antalya 5. Sulh Hukuk Mahkemesince, UYAP sisteminden yapılan araştırmaya göre kısıtlı adayının adrese dayalı kayıt sisteminde kayıtlı adresinin “... ... Mah. ... Sok No :... .../..." olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Çankırı Sulh Hukuk Mahkemesince ise, kısıtlı adayının UYAP ortamından temin edilen kayıtlarında resmi makamlarca kayıtlı en son yasal ikamet adresinin “... mah. ... Cad. No:..., İç Kapı No: ... .../...” olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanununun 411. maddesine göre, “Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.” Aynı Kanunun 19/1. maddesi uyarınca “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

Davacının dava dilekçesinden ve kısıtlı adayının adrese dayalı kayıt sisteminde kayıtlı adresinden kısıtlı adayının “... Mah. ... Cad. No: ..., İç Kapı No: ... .../...” adresinde ikamet ettiği anlaşıldığından uyuşmazlığın Antalya 5. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Antalya 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 23.02.2016 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/39787, Karar No: 2022/8133, Tarih: 22.03.2022

**4. Ceza Dairesi         2021/39787 E.  ,  2022/8133 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Mahkumiyet

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir

Ancak;

1-Ancak;

1-TCK’nın 128. maddesinde düzenlenen ve Anayasanın 36. maddesiyle de güvence altına alınan iddia ve savunma dokunulmazlığı; şahısların yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde, serbestçe ve hiçbir endişenin etkisi altında kalmaksızın haklarını özgürce iddia edebilmeleri veya kendilerini savunabilmeleri imkanının sağlanmasını ifade eder. Eğer böyle bir hak olmazsa, iddia ve savunma serbestçe yapılamayacak ve söylenmesi gereken, cezai yaptırıma maruz kalma korkusuyla ifade edilemeyeceğinden, yapılan yargılama sonucunda hedeflenen, “gerçeğe ulaşma” ve “adaletin gerçekleşmesi” de söz konusu olamayacaktır.

Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere; iddia ve savunma hakkının kullanılması bağlamında, kişiler açısından somut isnat ifade eder nitelikte maddi vakıaların ortaya konulması ya da kişilerle ilgili olumsuz değerlendirmelerde bulunulması mümkündür. Bu somut isnatlar veya olumsuz değerlendirmeler, iddia ve savunma hakkının kullanılmasıyla ilişkilendirilememesi durumunda, hakaret ve hatta iftira suçu oluşturur.

İddia ve savunma kapsamında, kişilerle ilgili olarak bulunulan somut isnatların yapılan olumsuz değerlendirmelerin uyuşmazlıkla ilişkili olması lazımdır ancak, uyuşmazlığın çözümü açısından faydalı olması aranmamalıdır. Uyuşmazlıkla bağlantılı olmayan isnatlar gerçek olsa bile iddia ve savunma dokunulmazlığının varlığından bahsedilemez.

İncelenen somut olayda; sanığın, mahkemeye sunduğu dava dilekçesinde mahkemeye hitaben yazdığı sözlerin bir bütün halinde TCK'nın 128. maddesinde düzenlenen iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamında kalması nedeniyle hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden, yasal olmayan ve yerinde görülmeyen gerekçeyle mahkumiyet kararı verilmesi,

Kabule göre de;

2)17/10/2019 gün ve 7188 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 251. maddesinde Basit Yargılama Usulü düzenlenmiş olup, bu düzenlemenin uygulanmasıyla ilgili olarak, CMK’ya 7188 sayılı Kanunla eklenen geçici 5. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “hükme bağlanmış” ibaresinin, Anayasa Mahkemesinin 14/01/2021 tarihli ve 2020/81 esas, 2021/4 sayılı kararıyla "basit yargılama usulü" yönünden Anayasa'nın 38. maddesine aykırı görülerek iptaline karar vermesi karşısında, temyiz incelemesi yapılan ve CMK'nın 251/1. maddesi kapsamına giren suç yönünden; Anayasa'nın 38. maddesi ile 5237 sayılı TCK'nın 7 ve 5271 sayılı CMK'nın 251 vd. maddeleri gereğince yeniden değerlendirme yapılması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... ve müdafisinin temyiz nedenleri yerinde görülmekle, tebliğnameye aykırı olarak, HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 22/03/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/23039, Karar No: 2015/12095, Tarih: 18.06.2015

**10. Hukuk Dairesi         2014/23039 E.  ,  2015/12095 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, iş kazası sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranının yeniden tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı taraflar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usûl ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının davalı ...'den alınmasına, 18.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/16871, Karar No: 2022/14007, Tarih: 05.09.2022

**2. Ceza Dairesi         2021/16871 E.  ,  2022/14007 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

1-Suça sürüklenen çocuk hakkında müştekiler ..., ... ve ...’a yönelik iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

14.04.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 31.03.2011 tarih ve 6217 sayılı Yasa'nın 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a eklenen geçici 2. maddesi gereğince doğrudan hükmolunan 3.000 TL dahil adli para cezasına ilişkin mahkumiyet hükümlerinin temyizi mümkün olmadığından, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteğinin 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE,

2-Suça sürüklenen çocuk hakkkında müşteki ...’a yönelik iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Suç tarihinde 15-18 yaş grubunda suça sürüklenen çocuğun müştekiye ait iş yerine suç tarihinde gece vakti sayılan saat 04.30 sıralarında hırsızlık amaçlı girmesi şeklindeki eylemine uyan ve TCK’nın 116/4 ve 31/3 maddelerinde düzenlenen iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçu için öngörülen cezanın üst sınırına göre aynı Kanun’un 66/1-e ve 66/2 maddelerine göre hesaplanan 5 yıl 4 aylık zamanaşımı süresinin ilk karar tarihi olan 08/04/2015 ile ikinci karar tarihi olan 14/10/2020 arasında gerçekleştiği gözetilmeden yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması, Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma sebebi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi aracılığıyla 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında müşteki ...’a yönelik iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan açılan kamu davasının 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi uyarınca zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE,

3-Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Bozmaya uyularak yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hâkimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazı yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA, 05/09/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/346, Karar No: 2025/7754, Tarih: 28.04.2025

**4. Ceza Dairesi         2024/346 E.  ,  2025/7754 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2023/993 E., 2023/1415 K.

SUÇ : Fuhuş

HÜKÜMLER : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Yapılan ön inceleme neticesinde;

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 286/2-a maddesinde yer verilen "İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları"nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile incelemeye konu suçun aynı Kanun'un 286/3. maddesi kapsamında da bulunmadığı anlaşılmakla, sanık müdafiinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun'un 298/1. maddesi uyarınca, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy çokluğuyla REDDİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304. maddesi uyarınca Taşova Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

28.04.2025 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

Sayın çoğunluk ile aramızdaki uyuşmazlık; fuhuş suçundan kurulan hükümlerin temyizinin mümkün olup olmadığı noktasındadır.

Sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince fuhuş suçundan 17.12.2020 tarihinde beraat kararı verilmiştir. Beraat kararının istinaf edilmesi üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi tarafından hükümler bozularak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Bunun üzerine ilk derece mahkemesinin direnme hakkı bulunmadığından bozma kararı doğrultusunda sanık hakkında sonuç olarak (2 kez) 2 yıl 1 ay hapis cezalarına hükmetmiş ve bu kararın istinaf edilmesi üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi tarafından istinaf başvusurunun esastan reddine karar vermiştir.

Sayın çoğunluk, CMK 286/2-a bendi uyarınca ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararı kabul ederek temyiz talebinin reddine karar vermiştir.

CMK 280/1-e bendi Bölge Adliye Mahkemesinin hangi hallerde ilk derece mahkemesi kararını bozarak dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere ilk derece mahkemesine gönderebileceğini açık bir şekilde düzenlemiş, bu hallerin CMK 289. maddenin birinci fıkrasının (g) ve (h) bentleri hariç diğer bentlerdeki hukuka aykırılık nedenlerinin bulunması halinde ilk derece mahkemesine gönderilebileceğini belirtmiştir.

Somut olayımızda, Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairesinin bozma nedeni CMK 280/1-e bendinde ve CMK 289. maddede belirtilen bozma nedenlerinden biri değildir.

Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesinin CMK 280/1-g bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine ve 280/2 fıkrası uyarınca duruşma sonucunda ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurması gerekirdi.

Somut olayımızda, Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairesinin bozma nedeni CMK 280/1-e bendinde ve CMK 289. maddede belirtilen bozma nedenlerinden biri değildir.

Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesinin CMK 280/1-g bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine ve 280/2 fıkrası uyarınca duruşma sonucunda ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurması gerekirdi.

Yukarıda belirtilen ilkeler gerekçesinde somut olayı değerlendirirsek; fuhuş suçundan ilk derece mahkemesince verilen beraat kararının istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairesinin kararı bozarak ilk derece mahkemesine göndermesi yerine kendisinin duruşma açarak mahkumiyet kararı vermesi gerekirdi.

Temyiz incelemesi yönünden doğru uygulama yapılsaydı temyizi kabil olup olmayacağını belirlemek gerekir. Sonuçta üst sınırı 2 yılın üzerinde olan fuhuş suçundan ilk derece mahkemesinin verdiği hükümler değiştirildiği için temyizi kabil olduğunu kabul etmek gerekir. Bu nedenle temyiz isteminin reddi yönündeki sayın çoğunluk kararına karşıyız.

... ...
Yargıtay — Esas No: 2022/7121, Karar No: 2022/13175, Tarih: 04.10.2022

**7. Ceza Dairesi         2022/7121 E.  ,  2022/13175 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

1-Sanıkta ele geçen 18 karton gümrük kaçağı sigara yönünden dosya arasında bulunan ve Gümrük İdaresi tarafından hesaplanan KEMT varakasında suça konu eşyanın toplam CIF değerinin 180,00-TL, gümrük vergilerinin ise 978,85 TL olduğunun belirtilmesine karşın, alınan bilirkişi raporunda toplam CIF değerinin 134,71-TL, gümrük vergilerinin ise 954,29 TL olarak belirtildiği anlaşılmakla;

a)Suça konu sigaralar yönünden hesaplanan CIF değerlerine yönelik çelişki giderilmeden, 5607 sayılı Yasanın 5/2.maddesi uyarınca yapılan ihtaratta sanık aleyhine olan CIF değeri esas alınarak hesaplanan gümrüklenmiş değerin bildirilmesi,

b)Suça konu sigaralar yönünden hesaplanan gümrük vergilerine yönelik çelişki giderilmeden, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun uygulanabilmesi bakımından yapılan ihtaratta sanık aleyhine olan gümrük vergileri toplamının bildirilmesi,

2-Sanık hakkında 6455 sayılı Kanun ile değişik 5607 sayılı Kanunun 3/18. madde ve fıkraları uyarınca cezalandırılması istemi ile dava açıldığı halde, 5271 sayılı CMK'nun 226. maddesi uyarınca ek savunma hakkı tanınmadan 6545 sayılı Kanun ile değişik 5607 sayılı Kanunun 3/18. maddesi yollaması ile 3/5, 3/10. maddeleri uyarınca mahkumiyetine karar verilmesi,

Yasaya aykırı ve sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 04/10/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/164, Karar No: 2007/204, Tarih: 11.04.2007

Hukuk Genel Kurulu 2007/3-164 E., 2007/204 K.

**Hukuk Genel Kurulu 2007/3-164 E., 2007/204 K.**

**- HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE

- İSTİRDAT DAVASI**- 2004 S. İCRA VE İFLAS KANUNU [ Madde 72 ]

- 2709 S. 1982 ANAYASASI [ Madde 46 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki "istirdat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; (Polatlı Asliye İkinci Hukuk Mahkemesi)'nce davanın reddine dair verilen 02.06.2005 gün ve 2005/123-344 sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinin 22.06.2006 gün ve 8400-8264 sayılı ilamı ile; (...Davacı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, kurum aleyhine açılan kamulaştırma bedelinin artırılmasına ilişkin davada 52.706.350.000 lira bedelin dava tarihi itibarıyla başlayacak yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verildiği halde, tahsil için başlatılan takipte Yargıtay Onikinci Hukuk Dairesinin içtihatları doğrultusunda Anayasa'nın 46. maddesi uygulanarak dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek oranda faiz uygulandığını, içtihadın kamu alacakları için öngörülen en yüksek oranda faizin kararın kesinleşme tarihinden itibaren başlatılacağı yönünde değişmesi nedeniyle, dava tarihi ile kesinleşme tarihi arasındaki süre için fazla ödenen 7.872.584.160 lira faiz alacağının istirdaden tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece "ödemenin o tarihteki usul ve yasaya uygun olduğu, kapatılmış takip nedeniyle fazla ödemenin geri istenemeyeceği" gerekçesiyle

davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Anayasa'nın 4709 sayılı Kanun'la değişik 46. maddesine göre: "...kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Ancak, tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, tak-sitlendirme süresi beş yılı aşamaz. Bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir. Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanların bedeli, her halde peşin ödenir. İkinci fıkrada gösterilen taksitlen-dirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı uygulanır..." hükmünü getirmiştir.

Somut olayda; Polatlı Asliye Hukuk Mahkemesine açılan tezyidi bedel davası kısmen kabul edilerek, "...bedelin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili" kararı ile sonuçlanmış, hüküm 08.07.2003 tarihinde kesinleşmiştir.

Somut olayda; Polatlı Asliye Hukuk Mahkemesine açılan tezyidi bedel davası kısmen kabul edilerek, "...bedelin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili" kararı ile sonuçlanmış, hüküm 08.07.2003 tarihinde kesinleşmiştir.

Ancak bu ilam, dava tarihinden başlatılacak yasal faiz yerine kamu alacakları için öngörülen en yüksek oranda faiz talebi ile takibe konulmuş, davacı kurum, o tarihteki Yargıtay Onikinci Hukuk Dairesinin uygulaması doğrultusunda ödemeyi yapmış, ancak ilgili Dairenin görüş değiştirmesi üzerine fazla ödediği kısım için bu davayı açmıştır.

Kamu alacakları için en yüksek oranda faiz uygulanmasını öngören hüküm 17.10.2001 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu durumda, kesinleşen ilam ve yürürlükteki yasa nazara alınarak, dava tarihinden itibaren yasal faiz, hükmün kesinleştiği tarihten sonrası için en yüksek oranda faiz uygulanması gerektiği gözetilerek sonucuna göre karar vermek gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Temyiz Eden: Davacı vekili

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Davacı vekili 29.03.2005 tarihli dava dilekçesinde; davalılar tarafından açılan kamulaştırma bedelinin arttırılması davasında müvekkili idare aleyhine hükmedilen kamulaştırma bedel farkına, dava ve ferağ tarihlerinden itibaren yasal faiz yürütülmesine karar verildiği halde; tahsil için başlatılan icra takibinde Yargıtay Onikinci Hukuk Dairesinin içtihatları doğrultusunda, dava ve ferağ tarihlerinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek oranda faiz uygulandığını ve müvekkili idare tarafından 11.12.2003 tarihinde buna göre ödeme yapıldığını; ancak sonradan Yargıtay Onikinci Hukuk Dairesinin, diğer Yargıtay Dairelerinin uygulamasını da esas alarak, kamu alacakları için öngörülen en yüksek oranda faizin, bedel artırma kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlatılacağı yönünde görüş değiştirdiğini ileri sürerek; dava ve ferağ tarihleri ile kesinleşme tarihi arasındaki süre için fazla ödenen 7.872.584.160 lira faiz alacağının davalılardan istirdaden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili; Yargıtay'ın görüş değiştirmesinin geriye dönük bir etkisi bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini cevaben bildirmiştir.

Mahkemenin, "Yargıtay içtihatlarının geriye yürütülemeyeceği, bu nedenle değişen içtihat tarihinden önce yapılan ödeme nedeniyle istirdat talebinde bulunulmayacağı" gerekçesiyle "davanın reddine" dair verdiği karar, Özel Dairece yukarıda yazılı gerekçeyle bozulmuş; Yerel Mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Davalılar vekili; Yargıtay'ın görüş değiştirmesinin geriye dönük bir etkisi bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini cevaben bildirmiştir.

Mahkemenin, "Yargıtay içtihatlarının geriye yürütülemeyeceği, bu nedenle değişen içtihat tarihinden önce yapılan ödeme nedeniyle istirdat talebinde bulunulmayacağı" gerekçesiyle "davanın reddine" dair verdiği karar, Özel Dairece yukarıda yazılı gerekçeyle bozulmuş; Yerel Mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Bilindiği üzere; kendisine karşı ilamsız icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz etmemiş veya itiraz etmiş olup da, itirazının icra mahkemesince kaldırılmış olması sonucu kesinleşen icra takibi ile; menfi tespit davası da açmaması nedeniyle, gerçekte borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kalırsa, ödemiş olduğu paranın kendisine geri verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (İİK m. 72/VII).

Öte yandan, borçlunun menfi tespit davası açmış olması halinde, bu dava sırasında ihtiyati tedbir kararı verilmemesi nedeniyle borç alacaklıya ödenmiş olursa, artık menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir (İİK m. 72/VI).

İstirdat davası, İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenmiş olmasına rağmen, uyuşmazlığı maddi hukuk bakımından sona erdirme amacına yönelik bir davadır. İstirdat davası, normal bir eda davası olup, bununla icra takibi sırasında sebepsiz olarak ödendiği iddia edilen paranın geri verilmesi istenir.

İstirdat davasının biri takip hukukuna, diğeri maddi hukuka ilişkin olmak üzere iki şartı vardır. İstirdat davası açılması için ilk şart, geri verilmesi istenen paranın icra takibi sırasında ödenmiş olmasıdır. Borçlunun, ödeme emrine itiraz etmemesi veya itiraz etmiş olmasına karşın itirazının kesin kaldırılması nedeniyle, kesinleşmiş olan icra takibi dolayısıyla, bu parayı gerek nakden, gerek mallarının haczedilip satılması suretiyle cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalmış olması gerekir.

İstirdat davasının açılmasının ikinci şartı ise, maddi hukuk bakımından, aslında borçlu olmadığı bir parayı cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalmış olmasıdır (İİK m. 72/VII). Borçlar Kanunu'nun 62. maddesinin aksine, burada davacı (borçlu), yalnız borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kaldığını ispat etmekle yükümlü olup; bu parayı hataen, kendisini borçlu sanıp ödemiş olduğunu ispat etmek zorunda değildir.