muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1494, Karar No: 2017/2834, Tarih: 24.10.2017

**23. Hukuk Dairesi         2017/1494 E.  ,  2017/2834 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen sözleşmenin feshi, menfi tespit, istirdat davası sonucunda verilen hükmün düzeltilerek onanmasına ilişkin Dairemizin 15.02.2017 gün ve 2015/1420 Esas, 2017/417 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü.

- KARAR -

Davacılar vekili, müvekkilleriyle davalı arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, davalıya inşaat işleri yönünden vekalette verildiğini, ancak davalının sözleşmeye aykırı bir proje çizdirerek Belediye'ye teslim ettiğini, yeni projeye göre, müvekkillerine kör cepheden daireler verip, ekonomik değeri ve alanı fazla olan bağımsız bölümleri almak istediğini, bunun davacılarca kabul edilmediğini bildirerek, 24.01.2012 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshine, davacı ... ve ...'ın ödediği 5.000,00'er TL bedelin istirdatına, sözleşme uyarınca verilen senetlerden ötürü borçlu olmadığının tespitine ve senetlerin bedelsiz olması nedeniyle iptallerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, inşaata hazırlık işlemlerini tamamladığını, edimini yerine getirdiğini, proje çizimi ve belediyede takibi için mimara verdiği 15.000,00 TL, noter masrafı olan 3.584,00 TL, belediyede iş takibi için 1.147,00 TL ve emlak komisyon bedeli olan 15.000,00 TL toplamı 36.231,00 TL'nin mahsubuna karar verilmesini ve davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalıya, sözleşmeye uygun bir bağımsız bölüm dağılımını içeren proje hazırlatması için makul süre verildiği, sunulan projenin davalıya ait olmayan ve kentsel dönüşümle ilgili bir proje olduğu, davalının sözleşmeye uygun bir proje hazırlamadığı, hazırlanan projeyle de inşaatı yapmasının katlanılmaz olacağı gerekçesiyle, 24.01.2012 tarihli gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin iptaline, 5.000,00'er TL alacak taleplerinin kabulüne sözleşme uyarınca verilen 45.000,00 TL bedelli senet yönünden; ...'ın ...'a borçlu olmadığının tespitine, dahili davalı ... aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiş, mahkemece verilen karar Dairemizin 15.02.2017 günlü, 2015/1420 E., 2017/417 K. sayılı ilamı ile düzelterek onanmıştır.

Bu kez, davalı vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

Geriye etkili fesih halinde, yüklenici, arsa sahibinin yararlanabileceği imalatların bedelini sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince talep edebilir. Arsa sahibinin malvarlığında bir çoğalmadan (zenginleşmeden) söz edilebilmesi için, yapılan işlerin onun işine yaraması gerekir. Yüklenici tarafından bedeli ödenen zemin etüt raporu gibi harcamalar

Bu kez, davalı vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

Geriye etkili fesih halinde, yüklenici, arsa sahibinin yararlanabileceği imalatların bedelini sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince talep edebilir. Arsa sahibinin malvarlığında bir çoğalmadan (zenginleşmeden) söz edilebilmesi için, yapılan işlerin onun işine yaraması gerekir. Yüklenici tarafından bedeli ödenen zemin etüt raporu gibi harcamalar

talep edilebilir. Somut olayda sözleşmenin geriye etkili feshine karar verilmiş, ancak arsa sahibinin yararlanabileceği zemin etüt raporu bedeli nedeni ile davacı tarafın takas, mahsup talebi mahkemece değerlendirilmemiştir. Bu nedenle davalı vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile Dairemizin 15.02.2017 tarih ve 2015/1420 E., 2017/417 K. sayılı düzelterek onama kararı kaldırılarak, açıklanan nedenlerle bozulmasına karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 15.02.2017 tarih ve 2015/1420 E., 2017/417 K. sayılı ilamının kaldırılmasına, hükmün BOZULMASINA, peşin alınan karar düzeltme harcının istek halinde iadesine, 24.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7488, Karar No: 2017/9925, Tarih: 21.11.2017

**19. Ceza Dairesi         2016/7488 E.  ,  2017/9925 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığın üzerine atılı bulunan İİK'nın 331. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen takibi şikayete bağlı olan seçimlik hareketli bu suçun; "Haciz yolu ile takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde borçlu; alacaklısını zarara sokmak maksadıyla,

“1-)Mallarını veya bunlardan bir kısmını mülkünden çıkararak,

2-)Telef ederek

3-)Kıymetten düşürerek,

4-)Hakiki surette yahut gizleyerek muvazaa yoluyla başkasının uhdesine geçirerek,

5-) Asıl olmayan borçlar ikrar ederek;

Mevcudunu suni surette eksiltirse” şeklinde sıralanan seçimlik hareketlerden herhangi birisinin işlenmesiyle, diğer koşulların da (alacaklının, borçlu aleyhine aciz belgesi aldığını veya alacağını alamadığını ispat ettiği takdirde) gerçekleşmesi halinde oluşacağının yerleşik uygulamalarda benimsenmiş olması, somut olayımızda; şikayetçi tarafın, sanık ...’ün, kuyumcu dükkanını ve üzerine kayıtlı taşınmazı, alacaklılarını zarara uğratmak amacıyla devrettiğini, sanığın ise bankalara olan borçlarını ödemek amacıyla dükkanını ve taşınmazını devrettiğini savunması karşısında, sanığa isnat edilen suç kastının oluşup oluşmadığının tespiti açısından, satışı yapılan taşınırlardan ve taşınmazdan elde edilen paranın akibetinin ne olduğu, borç ödenmesinde kullanılıp kullanılmadığı, borç ödenmişse ilgili takip dosyaları getirtilerek borcun muvazaalı ya da hayali borç ikrarına dayalı olup olmadığı, bankalara olan borcun ödenmesine sarfedilmişse, bu durumun ilgili kurumlara sorularak, sonucuna göre şikayete konu eylemlerin alacaklıyı zarara sokmak kastiyle yapılıp yapılmadığı hususunda sanığın hukuki durumunun tayini gerekirken eksik kovuşturmayla yetinilerek yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi,

Kabule göre de,

Kabule göre de,

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 331 maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaştırmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 21.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16300, Karar No: 2017/17726, Tarih: 06.07.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/16300 E.  ,  2017/17726 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm,taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

... mahallesi 110 ada 47 parsel sayılı taşınmaz arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanunu'nun kıymet takdir esaslarını belirten 11.maddesinin 1.fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca, arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Bu itibarla, emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tespiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle değer biçilmesi gerekir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmadan piyasa araştırmasından söz edilerek soyut ifadelerle değer biçildiğinden, bu rapora göre hüküm kurulması mümkün değildir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve

değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine,06/07/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/20360, Karar No: 2017/5768, Tarih: 23.01.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/20360 E.  ,  2017/5768 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 23/01/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/17831, Karar No: 2016/7208, Tarih: 14.06.2016

**1. Hukuk Dairesi         2014/17831 E.  ,  2016/7208 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen tapu iptal tescil-tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal tescil olmadığı takdirde tenkis istemine ilişkindir.

Davacılar, ortak mirasbırakan babalarının 260 ada 4 parsel sayılı taşınmazı davalının kendisini kandırıp, akıl hastalığı ve zayıflığından da yararlanarak üzerine geçirdiğini, taşınmazın kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile yükleniciye verilerek paya düşen iki bağımsız bölümün davalı adına tescil edildiğini, halen onun tasarrufunda bulunduğunu, mirasbırakan ve davalının danışıklı hareket ettiklerini, yapılan işlemlerin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile miras payları oranında adlarına tescili, olmadığı takdirde tenkisi, aşamada diğer mirasçının muvafakatını sağlayamadıklarından ehliyetsizlik iddiasının incelenmemesini istemişlerdir.

Davalı, mirasbırakan tarafından kendisine temlik edilen bir gayrimenkul bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, olayda 01/04/1974 tarih ½ sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararının uygulama yeri olmadığı, tenkis açısından davacıların saklı payına tecavüzün bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, 260 ada 4 parsel sayılı arsa vasıflı taşınmazın mirasbırakan tarafından 21/12/2009 tarihli satış işlemi ile yüklenici ...’ya temlik edildiği, ...’nın 11/03/2010 tarihinde kurulan ve aynı zamanda ortağı olduğu ...’ye 20/05/2010 tarihinde taşınmazı devrettiği, 05/04/2011 tarihinde taşınmaz üzerinde kat irtifakı tesis edildiği, oluşan 3 ve 4 nolu bağımsız bölümlerin şirket tarafından 14/06/2011 tarihli satış işlemi ile davalı ...’e temlik edildiği, mirasbırakan ...’ın 16/07/2011 tarihinde öldüğü, mirasçı olarak geriye eşi Hanife, davacı çocukları ... ile davalı oğlu ...’i bıraktığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; mirasbırakanın davalı oğlu ile birlikte oturduğu, taşınmazı yükleniciye temlik ettiği 21/12/2009 tarihinde davalı adına daire bedeli olarak 60.000-TL’nin yatırıldığı, yine 30/09/2011 tarihli şirket makbuzundan davalı tarafından 3 ve 4 nolu bağımsız bölümler için 58.600-TL ödeme yapıldığının anlaşıldığı, dinlenen davacı tanığı ...’nin mirasbırakanın yerini kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile verdiğini beyan ettiği, mirasbırakanla yüklenici arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi nedeni ile taşınmazın mirasbırakanın mameleki dışına çıkmadığı, mirasbırakanın talimatı ile davalı oğluna devredildiği, satış bedeli 60.000-Tl ve devir bedeli 58.600-TL olması nedeni ile yüklenicinin ara malik olarak kullanıldığı hayatın akışına ve dosya kapsamına uygun düşmektedir.

Bu durumda 1974 tarih ½ sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararının olayda uygulama yerinin bulunduğu açıktır.

Hâl böyle olunca, yukarıda değinilen açıklamalar ve ilkeler doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken farklı düşünce ve yazılı gerekçe ile gizli bağış olarak kabul edilerek davanın reddedilmesi yerinde değildir.

Bu durumda 1974 tarih ½ sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararının olayda uygulama yerinin bulunduğu açıktır.

Hâl böyle olunca, yukarıda değinilen açıklamalar ve ilkeler doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken farklı düşünce ve yazılı gerekçe ile gizli bağış olarak kabul edilerek davanın reddedilmesi yerinde değildir.

Davacıların temyiz itirazı açıklanan nedenlerden ötürü yerindedir. Kabulüyle, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 14.06.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15895, Karar No: 2017/8996, Tarih: 09.11.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/15895 E.  ,  2017/8996 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, borçlu olmadığının tespitine, ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline, sosyal güvenlik haklarından yeniden yararlandırılmasına, karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ve kuruma borçlu olmadığının tespiti, kesilen aylığının kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanmasına karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; Davacı ...'ın eşi ...’dan 13/05/2005 tarihinde boşandığı, 23/05/1986 tarihinde vefat eden babasından dolayı yetim aylığı aldığı, ....tarafından tanzim edilen 18/05/2015 tarihli rapora göre davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, bu rapora dayanılarak davacının aylığının kesilerek, 23/10/2008 tarihi itibariyle aylıklarının borç çıkarıldığı , borç dönemi ve miktarına ilişkin dosyada bilgi olmadığı, anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.