muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/29879, Karar No: 2013/19990, Tarih: 12.12.2013

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) temel amacı, insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özgürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken,devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS madde 1'e göre, sözleşmeye taraf devlet, hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altındadır. Madde 2'ye göre, her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Madde 3'e göre, hiç kimse ... aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Madde 8'e göre, herkes özel ve aile yaşamına ... saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile yaşamına, haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir. Geniş manada tanımlanan aile, anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir. Aile yaşamına saygı hakkı, anne-baba arasındaki ilişki sona ermiş artık birlikte yaşamıyor veya boşanmış olsalar bile, çocukla eşler arasında birlikte yaşama ve kişisel ilişki kurma hakkını da içermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin pek çok kararlarında tanımladığı gibi, bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir. Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.

Somut olayda; sanıklar resmi nikahlı evli iken, sanık ...'nın vefat eden babasından yetim maaşını alabilmek için 25/09/1991 tarihinde muvazaalı olarak boşandıkları, ancak aynı evde birlikte yaşamaya devam ettikleri, SGK'dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıkları iddia edilmiş ise de,

Mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bir kararla boşandıktan sonra, eşlerin bir arada yaşamasını engelleyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı, sanıkların eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek, dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa, AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında, bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 12/12/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/17570, Karar No: 2018/9131, Tarih: 16.10.2018

**17. Hukuk Dairesi         2015/17570 E.  ,  2018/9131 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki, trafik kazası nedeniyle maddi tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda, kararda yazılı nedenlerle, davanın kabulüne ilişkin verilen hüküm, davalı vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı ...vekili dilekçesinde özetle; ... ait ... plakalı aracın 35661598 sayılı zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile müvekkili şirkete sigortalı olduğunu, 01/11/2010 tarihinde seyir halinde iken ... Köyünden Türkoğlu ilçesine doğru giderken şarampole düştüğünü yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, kaza sonrası trafik ekiplerince tutulan trafik kaza tespit tutunağında yolun bakım ve onarımından sorumlu olan davalı idare "yolda herhangi bir trafik işaret levhasının olmaması, yol üzerinde bulunan köprünün yolun akış şeridine tam uyumlu olmaması ve köprü işaretlemelerinin olmaması" nedeniyle kazanın meydana gelmesinde % 100 kusurlu bulunduğunu, hasarlı sigortalılarına ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen 2.448,00 TL hasarın müvekkili şirket tarafından ödendiğini, kusuru karşılayan miktarda rücu alacaklarının taraflarına ödenmesi için davalı kuruma bildirimde bulunulduğunu, 23/02/2011 tarihinde verilen cevabi yazıda ise kazanın meydana geldiği yerin ... il Özel idaresi sınırları içinde olduğu gerekçesiyle taleplerini reddettiklerini, bu kez de ...

il özel idaresine yazı yazdıklarını, verilen cevabi yazı da bu kez dava konusu sınırın ... sınarları içinde olduğunun belirtilerek red cevabı verildiğini, gerek ... jandarma komutanlığınca gerek, ... il özel idaresince verilen cevabı yazı gereğince, kazanın meydana geldiği yerin davalı ... idaresinin sınırları içinde olduğunu davalı idarenin kusurlu olduğunu, fazlaya ilişkin talep ve dava açma hakları saklı kalmak kaydıyla; 2.448,00 TL'nin davalıdan alınarak ödeme tarihi olan 10/12/2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın görevsiz mahkemede açıldığını, meydana gelen kazanın ... il özel idaresi sınırları içerisinde bulunduğunu, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, tüm bu nedenlerle görev, yetki ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmişlerdir.

Mahkemece davanın kabulü ile 2.448,00 TL'nin 27.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınmasına karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava hizmet kusuruna dayalı olarak sigortalıya ödenen bedelin rücusuna ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulü ile 2.448,00 TL'nin 27.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınmasına karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava hizmet kusuruna dayalı olarak sigortalıya ödenen bedelin rücusuna ilişkindir.

Davacı, davalıyı hizmet kusuru nedeniyle dava etmiştir. Kamu hizmeti görmekle yükümlü olan idareler, kamu hizmeti sırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi değildirler. Kamu tüzelkişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararlar, niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un 2. maddesi hükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir.

Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden (re'sen) dikkate alınması zorunludur. O halde mahkemece, davanın HMK 114/1-b. maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından HMK 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre davalı ... Belediyesi vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle bozma neden ve şekline göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 16/10/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/614, Karar No: 2022/3235, Tarih: 18.04.2022

**1. Hukuk Dairesi         2022/614 E.  ,  2022/3235 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TERKİN

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve terkin davası sonunda davanın kabulüne dair verilen hükmün kesinleşmesinden sonra davacı tarafça tavzih talebinde bulunulması üzerine, tavzih isteminin reddine ilişkin olarak verilen ek karar, davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı, davalıya ait Akçaabat ilçesi Yenimahalle'de bulunan 1 ada 2 parsel sayılı taşınmazın idarece belirlenen kıyı kenar çizgisi içinde kaldığını ileri sürerek, taşınmazın kıyıda kalan kısmının tapusunun iptaline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

1. Akçaabat 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/11/2015 tarihli ve 2015/378 Esas, 2015/700 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile Trabzon ili Akçaabat ilçesi Yenimahalle Mahallesi Denizsahili mevkii 1 ada, 2 parselde davalı adına kayıtlı bulunan taşınmazın 10/07/2007 tarihli fen bilirkişileri ... ... ve ... ... tarafından tanzim edilen raporda kırmızı renkle gösterilen 404.43 m2'lik kısmının kıyı kenar çizgisi içerisinde kalması nedeniyle tapu kaydının iptali ile sicil kaydının TMK'nın 999. maddesi gereğince tapu kütüğünden terkinine, 10/07/2007 tarihli fen bilirkişileri ... ... ve ... ... tarafından tanzim edilen rapor ve krokinin kararın eki sayılmasına karar verilmiş, taraf vekillerinin temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesince 10/05/2017 tarihinde karar onanmış, davalı vekilinin karar düzeltme istemi Yargıtay 8. Hukuk Dairesince 13/10/2020 tarihli ve 2020/2792 E., 2020/6157 K. sayılı kararı ile reddedilerek karar kesinleşmiştir.

2. Davacı vekili 05/04/2021 havale tarihli dilekçesi ile dava konusu taşınmazların mahkeme kararı ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu ve Kıyı Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri gereğince kıyıda kalan kısımlarının tapuda terkin edilmesi için Trabzon Kadastro Müdürlüğüne (Akçaabat Kadastro Birimi) yazı yazıldığını, Kadastro Müdürlüğünce verilen cevapta krokide kıyı kenar çizgisine ait koordinat değerleri bulunmadığından ayrıca Akçaabat Yenimahalle Mahallesinin 22-A kapsamında yenileme çalışmasına tabi tutulduğu için dava konusu 1 ada 2 parselin, 876 ada 2 parsel olduğunu, açıklanan nedenlerle mahkeme kararının infaz edilemediğini ileri sürerek, tavzih kararı verilmesini istemiş, Mahkemece hükmün yeterli açıklıkta olmaması veya icrasında tereddüt uyandırması veyahut birbirine aykırı fıkralar içermesi hallerinde tavzih istenebileceği, taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçların tavzih yolu ile sınırlandırılamayacağı, genişletilemeyeceği ve değiştirilemeyeceği gerekçesiyle, talebin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

1. Temyiz Yoluna Başvuranlar

IV. TEMYİZ

1. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

2. Temyiz Nedenleri

Davacı vekili, dava konusu taşınmazın mahkeme kararı ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu ve Kıyı Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri gereğince kıyıda kalan kısımlarının tapuda terkin edilmesi için Trabzon Kadastro Müdürlüğüne (Akçaabat Kadastro Birimi) yazı yazıldığını, Kadastro Müdürlüğünce verilen 26/03/2021 tarihli cevapta; mahkeme kararına ekli bilirkişi raporu ekindeki krokide, kıyı kenar çizgisine ait koordinat değerlerinin bulunmadığı, ayrıca Akçaabat Yenimahalle Mahallesi 22-A yenileme çalışmasına tabi tutulduğu için dava konusu 1 ada 2 parselin, 876 ada 2 parsel olduğunun bildirildiğini, bu haliyle hükmün infaz edilemediğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

3. Gerekçe

3.1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; tapu iptali ve terkin hükmünün tavzihi istemine ilişkindir.

3.2. İlgili Hukuk:

3.2.1. Bilindiği üzere; hükmün tashihi ve tavzihi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 304. (1086 sayılı HUMK'un 455.) ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, 6100 sayılı HMK'nın 304. maddesinde "(1) Hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, Mahkemece re'sen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir. Hüküm tebliğ edilmişse hâkim, tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez. Davet üzerine taraflar gelmezse, dosya üzerinde inceleme yapılarak karar verilebilir. (2) Tashih kararı verildiği takdirde, düzeltilen hususlarla ilgili karar, mahkemede bulunan nüshalar ile verilmiş olan suretlerin altına veya bunlara eklenecek ayrı bir kâğıda yazılır, imzalanır ve mühürlenir." şeklindeki hükmün tashihi; 305. maddesinde de "(1) hüküm yeterince açık değilse veya icrasında tereddüt uyandırıyor yahut birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her biri hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykırılığın giderilmesini isteyebilir. (2) hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez." şeklinde hükmün tavzihi müesseseleri düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un 306. maddesinde de "Tavzih, dilekçeye tarafların sayısı kadar nüsha eklenmek suretiyle hükmü veren mahkemeden istenebilir. Dilekçenin bir nüshası, cevap süresi Mahkemece belirlenerek karşı tarafa tebliğ edilir. Cevap, tavzih talebinde bulunan tarafa tebliğ olunur. Mahkeme, cevap verilmemiş olsa bile dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir; ancak gerekli görürse iki tarafı sözlü açıklamalarını yapabilmeleri için davet edebilir. Mahkeme, tavzih talebini yerinde gördüğü takdirde 304. madde uyarınca işlem yapar." düzenlemelerine yer verilmiştir.

3.2.2. Öte yandan, 6100 sayılı HMK’nın 297/2. maddesinde “Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir” düzenlemesi yer almaktadır. Kamu düzeninden olan doğru sicil oluşturma ilkesi gereğince hakimin infazı kabil karar verme yükümlülüğü vardır. Yasa maddesinin bu açık hükmüne göre, mahkemelerce kurulan hükümler infaz sırasında tereddüt ve şüphe yaratmayacak nitelikte olmalıdır.

3.3. Değerlendirme

3.3.1. Tavzihi istenen hükmün 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesi uyarınca infaza elverişli olduğunu söyleyebilme olanağı bulunmamaktadır. Şöyle ki, tavzihi istenen 25/11/2015 tarihli hükmün infazı için, Tapu Kadastro Müdürlüğüne yapılan başvuruya, müdürlükçe verilen 26/03/2021 tarihli cevap yazısı dikkate alındığında ilamın infazının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

3.3.2. 6100 sayılı HMK'nın 304 vd. maddelerinde kesinleşmiş kararların tavzihine engel herhangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Asıl olan hükmün infaz edilebilir olmasıdır. Hâl böyle olunca 304. ve 305. maddeleri gereğince, tavzih isteğinin kabulüne karar verilmesi, lüzumu halinde bilirkişiden ek rapor alınarak hükmün infazı kabil şekilde tavzihi gerekirken, HMK’nın 305/2 maddesine farklı mana yükleyerek uyuşmazlığı çözümsüz, ilamı sonuçsuz bırakacak şekilde tavzih talebinin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

V. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile tavzihe ilişkin ek kararın (6100 sayılı Yasa'nın geçici 3. maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 18/04/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11692, Karar No: 2014/13554, Tarih: 04.12.2014

**6. Hukuk Dairesi         2014/11692 E.  ,  2014/13554 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Marmaris İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 12/06/2014

NUMARASI : 2014/76-2014/273

İcra mahkemesince verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, kira alacağının tahsili için girişilen tahliye istekli takibe vaki itirazın kaldırılması ve tahliye istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile takibe 7.017,75-TL asıl, 7,44-TL faiz üzerinden devam edilmesine, yapılan ödemelerin ilgili takip miktarından mahsubuna, tahliye gerçekleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı alacaklı 03.01.2014 tarihinde başlatmış olduğu icra takibinde 1.12.2012 başlangıç tarihli ve bir yıl süreli kira sözleşmesine dayanmıştır. Bu sözleşmede aylık kiranın 4.000-TL olduğu ve ayın 5’inde peşin olarak ödeneceği kararlaştırılmıştır. Davacı alacaklı takip talebinde; aylık 4.000-Tl den Aralık/2013 ve Ocak/2014 aylarına ilişkin kira bedelleri toplamı 8.000.-TL'nin 63,12-TL yasal faiziyle birlikte tahsilini istemiş, davalı süresinde yaptığı itirazında sözleşmeyi kabul etmediğini, taraflar arasında geçerli olan sözleşmenin 01.04.2012 tarihli sözleşme olduğunu ve borcu olmadığını bildirmiştir. Bunun üzerine davacı icra mahkemesine başvurarak itirazın kaldırılması ve tahliye isteminde bulunmuş, yargılama sırasında; tahliye hususunda davanın konusuz kaldığını, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesini istemiştir. Her ne kadar davacı tarafından kiralananın tahliye edilmiş olduğu belirtilmiş ise de tahliye tarihi bildirilmemiştir. Davacı tarafından kiralananın tahliye edilmiş olduğu iddia edilmiş olmasına göre mahkemece; kiracının hangi tarihte kiralananı tahliye ettiği belirlenip bu tarihe kadarki kira alacağı üzerinden itirazın kaldırılmasına, tahliye tarihinden sonraki kira alacaklarının ise yargılamayı gerektireceği hususu da gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Karar bu sebeple bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davalının temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428 ve İİK.nın 366.maddesi uyarınca kararın BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 04.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2516, Karar No: 2019/360, Tarih: 28.03.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2017/2516 E.  ,  2019/360 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İstanbul 4. İş Mahkemesince mahkemenin görevsizliğine dair verilen 24.12.2013 tarihli ve 2012/483 E.-2013/829 K. sayılı karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 19.03.2014 tarihli ve 2014/7614 E.-2014/9021 K. sayılı kararı ile;

“…A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, 7900297 IMO numaralı BURAK A Gemisinde gemi adamı olarak çalıştığını, geminin donatanının Azak Denizcilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olduğunu, ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle, bu alacağını tahsil edebilmek için davalı aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlattığını, davalının takibe itiraz ettiğini ileri sürerek takibe yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesi ve icra inkar tazminatı taleplerinde bulunmuştur.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, davacının davalı aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluna dayalı takip yolunu seçtiği, takipte rehin hakkına ve TTK nun 1235 ve 1236. maddelerine dayanıldığı, talebin gemi adamı alacağına ilişkin olduğu, davanın TTK nun 4. maddesine göre mutlak ticari dava olduğu bu nedenlerle görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ilişkinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin görevi noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve işçilerine, çalışma konularına bakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

Kanunun 2 nci maddesinde bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmıştır. İşçi ve işveren sıfatları aynı kişide birleşemez.

Yasanın 8 inci maddesinin birinci fıkrasına göre iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Ücret, iş görme ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici öğeleridir.

İş sözleşmesini eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayıran en önemli ölçüt bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede, iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağımlılığı vardır.

İş sözleşmesini eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayıran en önemli ölçüt bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede, iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağımlılığı vardır.

İş sözleşmesini belirleyen ölçüt hukukî-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukukî bağımlılık işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki talimatlara uyma yükümlülüğünü içerir. İşçi edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde yerine getirir. İşçinin işverene karşı kişisel bağımlılığı ön plana çıkmaktadır. İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini, işçinin işverenin talimatlarına göre hareket etmesi ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır. İşin işverene ait işyerinde görülmesi, malzemenin işveren tarafından sağlanması, iş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması, işin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi, işçinin bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi, ücretin ödenme şekli, kişisel bağımlılığın tespitinde dikkate alınacak yardımcı olgulardır. Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin ölçüt teşkil etmez. İşçinin işverenin belirlediği koşullarda çalışırken kendi yaratıcı gücünü kullanması ve işverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi bağımlılık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Çalışanın işyerinde kullanılan üretim araçlarına sahip olup olmaması, kâr ve zarara katılıp katılmaması, karar verme özgürlüğüne sahip bulunup bulunmaması bağımlılık unsuru açısından önemlidir.

İş sözleşmesinde işçi işveren için belirli veya belirsiz süreli olarak çalışır. Vekâlet sözleşmesinde ise vekil kural olarak uzmanlığı bakımından iş sahibinin talimatları ile bağlı değildir. İş sözleşmesinin varlığı ücretin ödenmesini gerektirir. Oysa vekâlet için ücret zorunlu bir öğe değildir. Vekâlet sözleşmesine ilişkin hükümlerde iş sözleşmesinin aksine sosyal nitelikte edimlere ve koruma yükümlülüklerine rastlanmaz. Vekil bağımsız olarak iş görür, bu nedenle faaliyetini sürdüreceği zamanı belirlemede kısmen de olsa serbestliğe sahiptir. Bütün zamanını tek bir müvekkile özgülemek zorunda olmayan vekil, farklı kişilerle vekâlet sözleşmeleri yapabilir. Ekonomik olarak tek bir işverene bağımlı değildir.

Tüzel kişilerde yönetim hakkı ile emir ve talimat verme yetkisi organlarını oluşturan kişiler aracılığıyla kullanılır. Tüzel kişiler yönünden tüzel kişinin kendisi soyut işveren, tüzel kişinin organını oluşturan kişiler ise somut işveren sıfatını haizdir.

Ticaret şirketleriyle tüzel kişilerde somut işveren sıfatını taşıyan organ bir kurul olabileceği gibi tek başına bir kişiye verilen yetki çerçevesinde gerçek kişinin de organ sıfatını kazanması mümkündür.