muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/7935, Karar No: 2011/11730, Tarih: 18.10.2011

6831 sayılı Yasanın 1/D bendinde (Şehir mezarlıklarıyla kasaba ve köylerin hudutları içerisinde bulunan eski (kadim) mezarlıklardaki ağaç ve ağaçlıklarla örtülü yerlerin) orman sayılmayacağı hükme bağlandığından, yapılan uygulama sırasında çekişmeli taşınmazın kadim mezarlık olup olmadığı fiilen de mezarlık olarak kullanılıp kullanılmadığı komşu köylerden seçilen yerel bilirkişi, tanık ve haritadaki konumlarına göre belirlenerek 6831 sayılı yasanın 1/D bendinde tanımlanan yerlerden olup olmadığı tartışılmalı, çekişmeli taşınmazın, kadim mezarlık olduğu saptandığı takdirde, öncesi ve fiili durumu itibarıyla orman niteliğinde olsa dahi 6831 sayılı Yasanın 1/D bendine göre devlet ormanı sayılmayacağı düşünülmeli ve mezarlık dava konusu taşınmazın bir bölümünü kaplıyorsa hangi bölümünde bulunduğuna dair fen bilirkişisinden krokili rapor alınmalıdır.

Yukarıda açıklanan yöntemle yapılacak araştırma sonucu taşınmazın orman ve kadim mezarlık olmadığı veya taşınmazın bir bölümünün kadim mezarlık olmadığının belirlenmesi dava konusu taşınmazın davalı köy tüzel kişiliği adına tescili için yeterli olamayacağından, bu kez, zilyetlik yolu ile kazanma koşullarının araştırılması gerekir. Bu cümleden olarak; yapılacak keşifte tarım uzman bilirkişi olarak ziraat mühendisine inceleme yaptırılıp, zilyetlikle kazanılabilecek kültür arazisi olup olmadığı belirlenip, bu yolda rapor alınmalı; komşu parsellerin tutanak ve dayanakları getirtilip uygulanmalı, bu taşınmazı sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı, çekişmeli taşınmazın zilyetlik tanıkları taşınmaz başında dinlenmeli; zilyetliğin ne zaman başladığı, kaç yıl, ne şekilde devam ettiği sorulup, kesin tarih ve olgulara dayalı, açık yanıtlar alınıp; tesbit tarihine kadar davalı köy tüzel kişiliği yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı, komşu köylerden seçilecek yerel bilirkişiler ve zilyet tanıkları dinlenerek, taşınmazın öncesinin ne olduğu, bitişik parselleri birbirinden ayıran doğal ya da yapay sınırların ne olduğu ve köy tüzel kişiliğinin taşınmazı hangi amaçla ne zamandan beri nasıl kullanıldığı saptanmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri tutanak içeriği ile çeliştiği taktirde 3402 sayılı Yasanın 30/1. maddesi gereğince tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenerek çelişkinin giderilmesine çalışılmalı ve tesbit tarihine kadar davalı köy tüzelkişiliği yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenmeli, keşif sırasındaki hakim gözlemi de keşif tutanağına geçirilmeli ve oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir.

Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA 18/10/2011 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16238, Karar No: 2017/624, Tarih: 25.01.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/16238 E.  ,  2017/624 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10.maddesi uyarınca kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş ise de dosyada davetiye gideri bulunmadığından, duruşma isteminin reddi ile incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilerek dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10.maddesi uyarınca kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma ilamı uyarınca inceleme ve işlem yapılarak davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz nedenleri bozma ile kesinleşen yönlere ilişkin olduğundan yerinde değildir.

Davalı vekilinin temyizine gelince;

Dava konusu taşınmazın acele el koyma dosyasında takdir edilen m2 bedeli ile idare tarafından takdir edilen m2 değerinin 725 TL olduğu anlaşılmakla, bozmadan önceki bilirkişi raporunda m2 değerine 820 TL, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise m2 değerine 410 TL değer biçildiğinden alınan raporlar arasında çelişki olduğundan inandırıcı olmayan bu rapora göre hüküm kurulması mümkün değildir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve

değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, davacıdan peşin alınan temyiz ve tarafların temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 25/01/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/24323, Karar No: 2023/608, Tarih: 18.01.2023

**4. Hukuk Dairesi         2021/24323 E.  ,  2023/608 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/157 E. 2019/58 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın reddi

Taraflar arasındaki haksız eyleme dayalı maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili ile davalının 2001 yılında evlendiklerini, evlilik birliği kurulmadan önce davalının baskısı ile müvekkilinin çalıştığı işten ayrıldığını, evlilik süresi içerisinde de davalının çalışmasına izin vermediğini, Ümraniye Aile Mahkemesinin 2004/432 E. 2005/720 sayılı kararı ile boşanmalarına karar verildiğini, müvekkilinin işten ayrılmasına bağlı zararının olduğunu beyan ederek, şimdilik 25.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının kendi isteği ile evlenmeden önce işten ayrıldığını, baskı iddiasının doğru olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Davacının evlenmesi sebebiyle işi bırakmasının ve evlendikten sonrada çalışmamasının kendi özgür iradesine dayalı olduğu, davanın ispatlanamadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dosyaya sunulan, müvekkilinin evlendiği için işten ayrıldığına dair çalıştığı şirket tarafından düzenlenen yazı ve dinlenen tanık beyanları ile davanın ispatlandığını, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davacının, olay tarihinde evlilik hazırlığı içerisinde olduğu davalının baskısı ile işten ayrıldığı ve evlilik birliği içerisinde çalışmasına izin vermediği iddiası ile uğranılan zararın giderilmesine ilişkin maddi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41 inci maddesi

3. Değerlendirme

Uyuşmazlık; davacının, olay tarihinde evlilik hazırlığı içerisinde olduğu davalının baskısı ile işten ayrıldığı ve evlilik birliği içerisinde çalışmasına izin vermediği iddiası ile uğranılan zararın giderilmesine ilişkin maddi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41 inci maddesi

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere; davacının, olay tarihinde evlilik hazırlığı içinde olup akabinde resmi nikahlı eşi olan davalının baskısı ile işten ayrıldığı ve maddi zarara uğradığı hususunun somut delillerle ispatlanamadığının anlaşılmasına göre; karar, usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1966, Karar No: 2012/3986, Tarih: 13.03.2012

**4. Hukuk Dairesi         2011/1966 E.  ,  2012/3986 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... vd. aleyhine 22/03/2004-05/10/2004 gününde verilen dilekçe ile çevre zararı nedeniyle tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece asıl ve birleşen davanın reddine dair verilen 01/04/2010 günlü kararın Yargıtay’da duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili ve duruşmasız olarak davalı ... vekili taraflarından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 13/05/2012 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Avukat ... ve karşı taraf davalılardan ... adına hazine vekili Avukat ... ve diğer davalı ... vekili Avukat ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

1-Davacının davalı ... Bakanlığına yönelik temyizi yönünden;

Dava, çevre zararı nedeniyle tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece istem reddedilmiş, kararı davacı ... davalılardan ... temyiz etmiştir.

Davacı, narenciye bahçesindeki ağaçların yılda ortalama kırkbeş ton ürün vermekteyken 1994 yılından itibaren yıllık meyve rekoltesinin on-on iki tona kadar düştüğünü, bunun sebebinin davalı şirkete ait ... (...) Termik Santralinin faaliyetleri olduğunu belirterek asıl davada 2003 yılı ürün zararının davalı şirketten tahsilini; birleşen davada ise 2004 yılı ürün zararının şirket yanından santralin çevreye zarar vermesini önleyici tedbirleri almadığı iddiasıyla ...’ndan tahsilini istemiştir.

Mahkemece, zararla davalı santralin faaliyetleri arasında uygun illiyet bağı kurulmadığından bahisle istem esastan reddedilmiştir.

Davacı, davalı bakanlığın davalı santral ile diğer termik santrallerin çevreye zarar vermelerini önlemek için gerekli tedbirleri almadığını iddia ederek tazminat isteminde bulunduğuna göre hizmet kusuru iddiasında bulunmaktadır. Hizmet kusuru olup olmadığını inceleme görevi idari yargı yerine ait olduğundan davacının davalı bakanlığa yönelik dava dilekçesinin görev yönünden reddi gerekir. Mahkemenin bu yönü gözetmeyerek istemi esastan reddetmesi usul ve yasaya aykırı olup kararın bozulmasını gerektirmiştir.

2-Davacının davalılardan ... Köy Elektrik Üretim A.Ş.’ye yönelik temyizine gelince;

Davacı, narenciye bahçesindeki 2003 yılı ve 2004 yılı ürün kayıplarının davalı şirkete ait termik santralinin bacasının bahçeye iki kilometre uzaklıkta, kömür öğütme sahasının iki buçuk kilometre, kömür taşıma yolunun ise beş altı yüz metre uzaklıkta olduğundan yaptırılan tespit uyarınca davalı termik santralin faaliyetinden kaynaklandığını belirterek 2003 ve 2004 yılları ürün kayıplarının giderimini istemiştir.

Davacı, narenciye bahçesindeki 2003 yılı ve 2004 yılı ürün kayıplarının davalı şirkete ait termik santralinin bacasının bahçeye iki kilometre uzaklıkta, kömür öğütme sahasının iki buçuk kilometre, kömür taşıma yolunun ise beş altı yüz metre uzaklıkta olduğundan yaptırılan tespit uyarınca davalı termik santralin faaliyetinden kaynaklandığını belirterek 2003 ve 2004 yılları ürün kayıplarının giderimini istemiştir.

Davalı şirket cevabında, davalı santralin en modern termik santrallerden olduğunu ve olumsuz etki yapmaması için her türlü tedbirin alındığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece dosya üzerinden alınan İTÜ heyet raporu esas alınarak davalı santralin bulunduğu yöredeki etki alanı içinde ne şekilde olumsuz etkiler meydana getirdiğinin tespit edilemediği ve illiyet bağı kurulamadığı gerekçesiyle istem reddedilmiştir.

Dosya kapsamında bulunan ve mahallinde yapılan tespit ve keşifler sonucu hazırlanan 2004/9 D.iş 2005/2 D.iş. sayılı dosyalardaki ziraatçi bilirkişi raporları ile ... Üniversitesi öğretim üyelerince hazırlanan ve ziraat mühendisi ve çevre mühendislerinden oluşan heyet tarafından düzenlenen bilirkişi raporlarında, davalı santralin baca gazı arıtma tesislerinden birinci ünitenin 22/11/2002, ikinci ünitenin 14/03/2003 ve üçüncü ünitenin ise 20/12/2003 tarihinde tam olarak çalışmaya başladığı, turunçgillerde çiçek sürgünü oluşumunun bir önceki sene yaz aylarında başladığı, ünitelerin 2003 yılını ürününü oluşturacak dönemde daha devrede olmadığı, çiçeklenme döneminde (nisan) ikinci ünitenin tam devrede olmadığı, ayrıca yeni ünitelerin ilk devreye alınmaları sırasında teknik nedenler ile elektrofiltrelerin çalıştırılamayacağı hususları ile yapılan bilimsel çalışmalar ışığında baca gazı arıtma tesisinin üç ünitesinin etkili bir şekilde çalışmaya başlamasının Aralık 2003 tarihli olmasının dava konusu 2003-2004 yılı ürün ve verim kayıplarına yol açtığının düşünüldüğü belirtilmiş ve ... Üniversitesi öğretim görevlilerinden oluşan heyet raporunda zarar miktarları usulüne uygun şekilde hesaplanmıştır. Şu durumda, mahkemece Ege Üniversitesi heyet raporu esas alınarak davacının ürün kaybı istemleri kısmen kabul edilmelidir. Mahkemenin bu yönü gözetmeden istemi reddetmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın (1) nolu bentte gösterilen nedenle davacının davalı bakanlığa yönelik temyizi yönünden BOZULMASINA; bu bozma nedenine göre davalı ...’nın temyizinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına; (2) nolu bentte gösterilen nedenle davacının davalı şirkete yönelik temyizi yönünden kararın BOZULMASINA ve temyiz eden davacı yararına takdir olunan 900,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davalılara yükletilmesine ve davacıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 13/03/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/12238, Karar No: 2025/1298, Tarih: 05.02.2025

**6. Ceza Dairesi         2023/12238 E.  ,  2025/1298 K.**

**"İçtihat Metni"**

B O Z M A Ü Z E R İ N E

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2022/212 E., 2022/441 K.

SUÇLAR : Tehdit, kişilerin huzur ve sükununu bozma

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

Sanık hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun'un 310 uncu maddesi uyarınca temyiz isteğinin süresinde olduğu, 1412 sayılı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

Sanığın yargılama konusu olan eylemi için, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 106 ncı maddesinin birinci fıkrası ve 123 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirlenecek cezaların türü ve üst hadlerine göre, aynı Kanun'un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği 8 yıl olağan dava, 12 yıl olağanüstü dava zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmış ve suç tarihi olan 15.07.2012 tarihinden inceleme tarihine kadar 12 yıllık olağanüstü dava zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenle İnegöl 5. Asliye Ceza Mahkemesinin kararıyla ilgili sanığın temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun'un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun'un 322 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davalarının 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle ayrı ayrı DÜŞMESİNE,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,

05.02.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3218, Karar No: 2013/8260, Tarih: 18.04.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/3218 E.  ,  2013/8260 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, ... ... sigortasına giriş tarihinin ...’de sigorta başlangıcı olarak tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden esasa ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir. Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, ... 2011, s.586) Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır. Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, ... ...nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, ... 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17). Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır. Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “..

. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşamadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Bu nedenle mahkeme, ön inceleme için bir gün tespit ederek taraflara tebliğ edecektir.