muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/6279, Karar No: 2018/1382, Tarih: 19.02.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/6279 E.  ,  2018/1382 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Yasasına Muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gerekçeli karar başlığında “15.01.2007” şeklinde yanlış yazılan suç tarihinin, suça konu faturaların KDV indiriminde kullanılmalarından dolayı, 2006 takvim yılı için “21.01.2007“, 2007 takvim yılı için “21.04.2007“ olarak mahallinde düzeltilmesi mümkün görülmüş ve sanık tarafından aynı takvim yılı içerisinde birden fazla sahte fatura kullanılmış olması nedeniyle, eyleminin zincirleme suç oluşturduğu cihetle, sanık hakkında TCK'nın 43. maddesi hükümlerinin uygulanmasında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, 2006 takvim yılında kullanılan faturaların aynı tarihte deftere kaydedilmeleri nedeniyle, aynı tarihte kullanıldıklarından bahisle zincirleme suç hükümlerinin uygulanamayacağına ilişen tebliğname düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Bozmaya uyularak yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma neticelerine uygun şekilde olaşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre sanık müdafii ve katılan vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine; ancak:

Mahkum olduğu uzun süreli hapis cezaları ertelenen sanık hakkında, 5237 sayılı TCK‘nın 53/3. maddesi uyarınca kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkilere açısından aynı maddenin 1. fıkrasının c bendindeki hak yoksunluğunun uygulanamayacağının gözetilmemesi,

Yasaya aykırı, sanık müdafii ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerde dolayı 5320 sayılı 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden duruşma yapılmasını gerektirmeyen bu hususun aynı Yasanın 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkralarındaki TCK‘nın 53. maddesinin tatbikine ilişkin kısımlar çıkartılarak yerine "Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas-2015/85 Karar sayılı iptal kararı da gözetilmek suretiyle, sanığın 5237 TCK‘nın 53/1. maddesi uyarınca, aynı maddenin 1. fıkrasının (a-b-c-d-e) bentlerinde yer alan haklardan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılmasına, ancak TCK‘nın 53/3. maddesi gereğince hapis cezası ertelenen sanığın kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık haklarından yoksun bırakılmasına yer olmadığına" ibaresi eklenmek suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükümlerin kısmen istem gibi DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 19.02.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/37310, Karar No: 2017/16481, Tarih: 06.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2015/37310 E.  ,  2017/16481 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 06/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/600, Karar No: 2022/1019, Tarih: 22.06.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/600 E.  ,  2022/1019 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “Maddi ve manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Erzurum 2. İş Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karar davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin murisi...’ın davalı ... ile ... arasında yapılan hizmet alım sözleşmesi kapsamında şehir şebekesi bakım onarım işinde çalışmaktayken elektrik akımına kapılıp direkten düşerek vefat ettiğini, alt işveren ... Elektrik İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketinin işin yapımı sırasında yeterli ekip ve teçhizat bulundurmaması ve davalı asıl işveren Aras Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin denetim yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle meydana gelen iş kazası sebebiyle müvekkillerinin destekten yoksun kaldıklarını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 20.000TL maddi ve 35.000TL manevi tazminatın davalı ... Şirketinden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı süresinin geçtiğini, müvekkilinin denetim yükümlülüğünü yerine getirdiğinden sorumluluğunun bulunmadığını, sigortalı kazalı işçi...’ın kendi kusuru sebebiyle iş kazasının meydana geldiğini, güvenli malzeme kullanılmamasının da alt işverenin sorumluluğunda olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemenin Birinci Kararı:

6. Erzurum İş Mahkemesinin 30.12.2010 tarihli ve 2009/577 E., 2010/1282 K. sayılı kararı ile; davacının delil olarak dayandığı Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 23.10.2007 tarihli ve 2007/2125 E., 2007/19017 K. sayılı kararıyla onanan Kars 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş mahkemesi sıfatıyla) 2005/249 E., 2006/401 K. sayılı kararı ile iş kazasının meydana gelmesinde tüm kusurun ... Elektrik İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketine ait olduğunun kabul edildiği, bu nedenle davalı ... Şirketinin kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı:

7. Erzurum İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı:

7. Erzurum İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 11.09.2012 tarihli ve 2011/5234 E., 2012/14163 K. sayılı kararı ile; Kars 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş mahkemesi sıfatıyla) 2005/249 E., 2006/401 K. sayılı kararında Aras Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin taraf sıfatının bulunmadığından hakkında hüküm kurulmadığı, eldeki davada davalı olan Aras Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin asıl işveren konumunda olduğu, işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemenin İkinci Kararı:

9. Bozma kararı sonrası dosyanın tevzi edildiği Erzurum 2. İş Mahkemesince bozmaya uyulduktan sonra yapılan yargılama sırasında davacı vekilinin talebi üzerine ... Elektrik İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketinin dâhili davalı olarak davaya katılması için yapılan 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 35. maddesine göre yapılan tebligat sonrası dâhili davalı ... davaya cevap vermemiştir.

10. Erzurum 2. İş Mahkemesinin 20.06.2018 tarihli ve 2016/18 E., 2018/296 K. sayılı kararı ile; kazalı işçi...’ın hizmet alım sözleşmesi kapsamında bulunmayan askeri sahadaki enerji nakil hattında çalışırken elektrik akımına kapılıp vefat ettiği, kendisine verilen işin dışına çıktığı, bu nedenle kazanın iş sözleşmesi kapsamındaki işin ifası sırasında meydana gelmediğinin anlaşıldığı, Kars 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) 2005/249 E. sayılı dosyasında bulunan kusur bilirkişi raporunun varsayıma dayalı olması nedeniyle itibar edilmesinin mümkün olmadığı, ayrıca kusur bakımından bilirkişi raporu alınmasına da gerek görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin İkinci Bozma Kararı:

11. Erzurum 2. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

12. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 11.06.2019 tarihli ve 2018/6060 E., 2019/4165 K. sayılı kararı ile; davacıların sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra “…Dosya kapsamı incelendiğinde; aynı davacıların açtığı Kars 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2005/249-2006/401 sayılı dosyasında, davalılarının Tedaş AŞ. ve ... Elektrik Limited Şirketi olduğu, davacılar murisi sigortalının 14/12/1999 tarihinde ... Elektrik Ltd. Şti.'nin işçisi olarak bu işverenin Kars Elektrik Dağıtım AŞ. yeni adı ile Aras AŞ.'den aldığı şebeke hattı yapım işinde çalışırken direkten düşerek öldüğü, Kars Elektrik Dağıtım AŞ.'nin ayrı bir tüzel kişiliği bulunduğundan TEDAŞ AŞ. hakkında açılan davanın husumetten reddine, bir kısım maddi ve manevi tazminatların da işveren ... Elektrik Ltd. Şti.'den tahsile karar verildiği ve ilamın kesinleştiği anlaşılmıştır.

Dairemizin 11/09/2012 tarihli, 2011/5234 esas ve 2012/14163 karar sayılı Bozma ilamı öncesinde; Mahkemece, davacıların Kars 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2005/249 Esas-2006/401 Karar sayılı 23/10/2007 tarihinde onanarak kesinleşen dava dosyasında hakkında husumetten red kararı verilen TEDAŞ AŞ.'nin ilam gerekçesinde aynı zamanda kusursuz da kabul edilmesi ve aynı olaya ilişkin dayanılan bu dava dosyasının gerekçesi ile de Mahkemenin bağlı kalacağından davalı ... AŞ.'nin de olayda herhangi bir kusuru bulunmadığının kabulü ile istemin reddine karar verilmiştir.

Dairemizin 2011/5234 esas ve 2012/14163 karar sayılı Bozma ilamında ise; Aras Elektrik Dağıtım AŞ. nin (Eski Ünvanı, Kars Elektrik Dağıtım AŞ.) tüzel kişiliğine sahip bir kuruluş olduğu, hakkında açılan bu davada davalı taraf sıfatının bulunduğu murisin, işvereni ile sözleşme imzalayan üst işveren konumunda olduğunun açık olduğu, kesinleşen ilk hükümde taraf olmadığı ve hakkında hüküm kurulmadığı, ilk hükmün dava dışı Tedaş AŞ.'ye ait olduğu dikkate alınmaksızın yerinde olmayan gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı, yapılacak işin davanın esasına girilerek oluşacak sonuç gereğince bir karar verilmesi olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalar ışığında, Mahkemece yapılacak iş, davalı ... AŞ. nin (Eski Ünvanı, Kars Elektrik Dağıtım AŞ.) asıl işveren konumunda olduğunun kabulü ile davacılar lehine - tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla - hükmedilecek tazminatlardan sorumlu tutularak karar verilmesinden ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davacıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

13. Erzurum 2. İş Mahkemesinin 06.03.2020 tarihli ve 2019/271 E., 2020/91 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçe tekrar edilerek direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

14. Direnme kararı süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

15. Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemli, mahkemece sigortalı...’ın kendisine verilen işin dışına çıktığı bu nedenle kazanın iş sözleşmesi kapsamındaki işin ifası sırasında meydana gelmediğinden davalı ... Şirketinin kusuru olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilen eldeki davada, davacılar lehine tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla asıl işveren davalı ... Şirketinin hükmedilecek maddi ve manevi tazminatlardan sorumlu tutulmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

16. Öncelikle uyuşmazlık konusu ile ilgili yasal düzenlemelere kısaca değinilmelidir.

III. GEREKÇE

16. Öncelikle uyuşmazlık konusu ile ilgili yasal düzenlemelere kısaca değinilmelidir.

17. İş kazası, sigortalının işyerinde iş dolayısıyla ya da işverence yürütülmekte olan işyeri dışındaki çalışması sırasında ortaya çıkan, sigortalının hemen ya da sonradan sakatlığına neden olan olay olarak tanımlanabilir (Türk Hukuk Lûgatı, Cilt I, Ankara 2021, s.605).

18. Olay tarihinde yürürlükte bulunan ve davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun (506 sayılı Kanun) “İş Kazası ve Meslek Hastalığının Tarifi” başlıklı 11. maddesinin (A) fıkrasında aynen;

“..A) İş kazası aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.

a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,

c) Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmeleri sırasında…” denilmektedir.

19. Açıklanan bu madde hükmüne göre iş kazası, maddede sayılı olarak belirtilmiş hâl ve durumlardan herhangi birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.

20. Gerek uygulama ve gerek öğretide açıkça kabul edildiği ve madde metninden de anlaşıldığı üzere bu hâllerden birine girmeyen sigorta olayı iş kazası sayılamaz. Sayılan bu hâllerin birlikte gerçekleşme koşulu bulunmayıp herhangi birinin gerçekleşmiş olması gerekli ve yeterlidir.

21. Başka bir deyişle iş kazası hukuksal nitelikte bir olay olup bu olayın yukarıda açıklanan yasa maddesinde sınırlandırılan ve belirtilen hâllerden herhangi birinin oluşmasıyla ortaya çıkması gerekir.

22. Yeri gelmişken, iş kazasının unsurları üzerinde de kısaca durulmalıdır. Bunlar şöyle sıralanabilir: Kazaya uğrayan sigortalı sayılmalı; bu sigortalı bir kazaya uğramalı ve uğranılan kaza 506 sayılı Kanun'un yukarıda ayrıntısı açıklanan 11. maddesinin (A) fıkrasında sayılan hâl ve durumlardan birinde meydana gelmeli; sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan bir olay biçiminde gerçekleşmeli; bu olay ile sigortalının uğradığı zarar arasında uygun illiyet (nedensellik) bağı bulunmalıdır.

23. Hemen ifade etmek gerekir ki, Kanunun iş kazasını sigortalıyı zarara uğratan olay biçiminde nitelendirmiş olması illiyet (nedensellik) bağını iş kazasının bir unsuru olarak ele almayı gerektirmiştir. Ne var ki, burada aranan “uygun illiyet (nedensellik) bağı” olup bu da Kanunun aradığı hâl ve durumlardan herhangi birinde gerçekleşme olgusu ile sonucun birbiriyle örtüşmesi olarak anlaşılmalı, Kanun’da olmadığı hâlde herhangi başkaca kısıtlayıcı bir koşulun varlığı aranmamalıdır.

23. Hemen ifade etmek gerekir ki, Kanunun iş kazasını sigortalıyı zarara uğratan olay biçiminde nitelendirmiş olması illiyet (nedensellik) bağını iş kazasının bir unsuru olarak ele almayı gerektirmiştir. Ne var ki, burada aranan “uygun illiyet (nedensellik) bağı” olup bu da Kanunun aradığı hâl ve durumlardan herhangi birinde gerçekleşme olgusu ile sonucun birbiriyle örtüşmesi olarak anlaşılmalı, Kanun’da olmadığı hâlde herhangi başkaca kısıtlayıcı bir koşulun varlığı aranmamalıdır.

24. Kısacası anılan yasal düzenleme, sosyal güvenlik hukuku ilkeleri içinde değerlendirilmeli; maddede yer alan herhangi bir hâle uygunluk varsa zararlandırıcı sigorta olayının kaynağının işçi olup olmaması ya da ortaya çıkmasındaki diğer etkenlerin değerlendirilmesinde dar bir yoruma gidilmemelidir.

25. Ayrıca somut olayda iş kazasının gerçekleştiği tarihten sonra yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 13. maddesine göre iş kazası;

" a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b) (Değişik bend:17.04.2008-5754 S.K./8.mad) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d)…

e)…

meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır." şeklinde tanımlanarak 506 sayılı Kanun’da belirtilen iş kazası kavramı genişletilmiştir.

26. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu bakımından inceleme yapıldığında sosyal güvenlik hukuku anlamında iş kazası unsurları kazaya uğrayanın 5510 sayılı Kanun anlamında sigortalı sayılması, sigortalının kazaya uğraması, sigortalının kaza sonucu bedensel veya ruhsal bir zarara uğraması ve kaza ile sigortalının uğradığı bedensel zarar arasında uygun nedensellik bağının bulunmasıdır (Güzel, Ali/Okur, Ali Rıza/Caniklioğlu, Nurşen: Sosyal Güvenlik Hukuku, 18. Baskı, İstanbul 2020, s. 362-377). 5510 sayılı Kanun'da iş kazası sayılan hâllerden (b) bendi dışında kazanın yapılan işle ilgisini aramamaktadır. İş kazası kavramının kanunda bu şekilde geniş düzenlenmesinin sebebi sosyal güvenlik hakkının koruyucu kapsamının mümkün olduğunca genişletilmesinin amaçlanmasıdır (Süzek, Sarper: İş Hukuku, İstanbul 2015, s. 449).

27. 30.06.2012 yürürlük tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun (6331 sayılı Kanun) 3. maddesinin (g) bendinde de iş kazasının, "işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı" ifade edeceği hükme bağlanmıştır.

28. Bireysel iş hukuku yönünden ise iş kazası işverenin işçiye karşı tazminat sorumluluğunu doğuran olay olarak kabul edilmekle birlikte sosyal güvenlik hukuku anlamındaki iş kazasından farklılık arz etmektedir.

28. Bireysel iş hukuku yönünden ise iş kazası işverenin işçiye karşı tazminat sorumluluğunu doğuran olay olarak kabul edilmekle birlikte sosyal güvenlik hukuku anlamındaki iş kazasından farklılık arz etmektedir.

29. Konuyla ilgisi nedeniyle iş kazasının unsurlarından olan "işyeri"nden ne anlaşılması gerektiği konusuna gelince; 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denileceği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve meslekî eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçların da işyerinden sayılacağı ayrıca işyerinin, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütün olduğu belirtilmiştir. Aynı yöndeki tanımlamaya 5510 sayılı Kanun'un 12. maddesinde de yer verilmiştir.

30. Uyuşmazlıkla ilgisi nedeniyle irdelenmesi gereken "işçi" kavramına bakıldığında; işçi kavramının tanımında hizmet sözleşmesinden hareket edilmekteyse de mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nda bu sözleşmenin tanımına ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 8. maddesinde, “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.” tanımı yapılmıştır.

31. Hizmet akdi, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 313/1. maddesinde “Hizmet akdi, bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeyi ve iş sahibi dahi ona bir ücret vermeği taahhüt eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanımda sadece hizmet ve ücret unsurları belirgin iken 4857 sayılı İş Kanunu’nda, daha önce Anayasa Mahkemesi ve öğretinin de kabul ettiği gibi “bağımlılık” unsuruna da yer verilmiştir.

32. 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 393/1. maddesinde ise hizmet sözleşmesi “işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle işgörmeyi, işverenin de ona zamana ve yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme” olarak tanımlanmıştır.

33. Bu hâliyle denilebilir ki, hizmet sözleşmesi bir yanda işçinin iş görme borcunu, öte yanda işverenin ücret ödeme borcunu ihtiva eden, taraflardan her birinin öteki tarafın edimine karşı borç yüklendiği, iki taraflı bir sözleşmedir.

33. Bu hâliyle denilebilir ki, hizmet sözleşmesi bir yanda işçinin iş görme borcunu, öte yanda işverenin ücret ödeme borcunu ihtiva eden, taraflardan her birinin öteki tarafın edimine karşı borç yüklendiği, iki taraflı bir sözleşmedir.

34. Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan iş ilişkisi ise işçi yönünden işverene içten bağlılık (sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar. Gerçekten işçi, işverenin işi ve işyeri ile ilgili çıkarlarını korumak, çıkarlarına zarar verebilecek davranışlardan kaçınmak, buna karşı işveren de işçinin kişiliğine saygı göstermek, işçiyi korumak, işyeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak, işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve davranışlarda bulunmak, işçinin çıkarına aykırı davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür. İşveren gözetme borcu gereği çalıştırdığı işçileri işyerinde meydana gelen tehlikelerden korumak, onların yaşam, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için işyerinde teknik ve tıbbi önlemler dâhil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı tüm önlemleri almak zorundadır.

35. Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332. maddesinde; "İş sahibi, aktin özel hâlleri ve işin mahiyeti noktasından hakkaniyet dairesinde kendisinden istenebileceği derecede çalışmak dolayısıyla maruz kaldığı tehlikelere karşı icap eden tedbirleri ittihaza ve münasip ve sıhhi çalışma mahalleri ile işçi ile birlikte ikamet etmekte ise sıhhi yatacak bir yer tedarikine mecburdur.

İş sahibinin yukarıdaki fıkra hükmüne aykırı hareketi neticesinde işçinin ölmesi hâlinde onun yardımından mahrum kalanların bu yüzden uğradıkları zararlara karşı isteyebilecekleri tazminat dahi akde aykırı hareketten doğan tazminat davaları hakkındaki hükümlere tabi olur." düzenlemesine yer verilmiştir.

36. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "İşverenlerin ve işçilerin yükümlülükleri" kenar başlıklı 77. maddesinin 1. fıkrasında da benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir. Buna göre, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.

37. Mevzuatta bulunan bir kısım boşluklar kanun koyucu tarafından 6331 sayılı Kanun ile doldurulmaya çalışılmıştır. 6331 sayılı Kanun'un 37. maddesiyle 4857 sayılı Kanun'un 77 ve devamındaki bir kısım maddeler yürürlükten kaldırılarak iş sağlığı ve güvenliği konusunda yeni düzenlemeler getirilmiştir. 6331 sayılı Kanun ile işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerinin düzenlemesi amaçlanmıştır.