muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/20909, Karar No: 2014/13950, Tarih: 10.07.2014

**15. Ceza Dairesi         2012/20909 E.  ,  2014/13950 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Beraat, mahkûmiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp,onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı,sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi,nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı, o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için,eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir. Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak yada bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir. Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır. Dolandırıcılık suçunun kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

Sanıklardan ...'nin, sanık ...'ın teşviki ve suçun nasıl işleneceği hususunda yardım etmesi sonucu sanık ...'a kardeşi olan sanık ... adına .... seri numaralı yeşil kart sağlık cüzdanını sahte olarak tanzim ettirdiği, akabinde sanık ...'un suça konu yeşil kartı çeşitli hastahanelerde kullanarak tedavi gördüğü, bunun sonucunda katılan kurumun 78,43 TL zarara uğradığı, bu şekilde sanıkların birlikte hareket ederek nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işlediklerinin iddia edildiği olayda,

1- Sanık ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan verilen beraat kararı ile sanık ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan verilen mahkumiyet kararına yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;

1- Sanık ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan verilen beraat kararı ile sanık ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan verilen mahkumiyet kararına yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;

Mahkemenin sanık ...'ın diğer sanıkların eylemlerine iştirak ederek atılı suçu işlediğine dair mahkumiyetine yeterli delil bulunmadığı gerekçesine dayanan beraat kararı ile sanık savunması, ekspertiz raporu, teşhis tutanağı,... Valiliği Sağlık Müdürlüğüne ait yazı içeriği ile tüm dosya kapsamına göre, sanık ...'ın resmi belgede sahtecilik suçunu işlediği sabit olmakla bu gerekçelere dayanan mahkumiyet kararında bir isabetsizlik bulunmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekili ve sanığın temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

2- Sanık ... hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;

Sanık savunması, ekspertiz raporu, teşhis tutanağı, ....Valiliği Sağlık Müdürlüğüne ait yazı içeriği ve tüm dosya kapsamına göre suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmakla bu gerekçelere dayanan mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

5237 sayılı Kanunun'da 765 sayılı Kanun’dan farklı olarak “gün para cezası sistemi” kabul edildiği için bu sistemde nispi para cezasına yer verilmemiştir. İlgili maddelerin gerekçe bölümlerinde de 5237 sayılı TCK sisteminde nispi para cezasının öngörülmediği açıkça belirtilmektedir. Ancak, 5237 sayılı Kanunun 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra 29.06.2005 gün ve 5377 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik TCK'nın 158/1. fıkrasına eklenen “... ancak, (e), (f) ve (j) bentlerinde sayılan hallerde hapis cezasının alt sınırı üç yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katında az olamaz.” cümlesi ile getirilen yeni değişikliğe ilişkin gerekçede de belirtildiği üzere, 158. maddenin 1. fıkrasına eklenen son cümledeki “…adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.” hükmünün uygulanabilmesi için öncelikle suçtan elde edilen haksız menfaat miktarının belli olması gerekmektedir. 5237 sayılı TCK'nın 52. maddesinin 1.fıkrası “Adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yedi yüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan paranın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.” şeklindeki adli para cezasının tanımı yapıldıktan sonra aynı maddenin 3. fıkrasında “Kararda, adli para cezasının belirlenmesinde esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ayrı ayrı gösterilir.” ve aynıKanunun 61. maddesinin 8. fıkrasında ise “Adli para cezası hesaplanırken, bu madde hükmüne göre cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesine yönelik artırma ve indirimler, gün üzerinden yapılır. Adli para cezası, belirlenen sonuç gün ile kişinin bir gün karşılığı ödeyebileceği miktarın çarpılması suretiyle bulunur.” hükümleri ile yasa koyucu adli para cezasının mutlaka gün üzerinden tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir. 5237 sayılı TCK'nın 158. maddesinin 1. fıkrasının (e), (f) ve (j) bentlerinde sayılan hallerde adli para cezasının tayininde öncelikle suçtan elde edilen haksız menfaat miktarının belli olup olmadığına bakılacaktır. Eğer suçtan elde edilen haksız menfaat miktarı belli değil ise, 5 ila 5.000 tam gün arasında TCK'nın 61. maddesi hükmü göz önünde bulundurularak takdir edilen gün sayısı üzerinden arttırma ve eksiltmeler yapıldıktan sonra ortaya çıkacak sonuç gün sayısı ile bir gün karşılığı aynı kanunun 52. maddesi uyarınca, 20-100 TL arasında takdir olunacak miktarın çarpılması neticesinde sonuç adli para cezası belirlenecektir. Eğer suçtan elde edilen haksız menfaat miktarı belli ise;o takdirde tespit olunacak temel gün,suçtan elde olunan haksız menfaatin iki katından az olmayacak şekilde asgari bu miktara yükseltilerek belirlenecek gün sayısı üzerinden arttırma ve eksiltmeler yapıldıktan sonra ortaya çıkacak sonuç gün sayısı ile bir gün karşılığı aynı kanunun 52

. maddesi uyarınca, 20-100 TL arasında takdir olunacak miktarın çarpılması neticesinde sonuç adli para cezası belirlenecektir. Eğer suçtan elde edilen haksız menfaat miktarı belli ise;o takdirde tespit olunacak temel gün,suçtan elde olunan haksız menfaatin iki katından az olmayacak şekilde asgari bu miktara yükseltilerek belirlenecek gün sayısı üzerinden arttırma ve eksiltmeler yapıldıktan sonra ortaya çıkacak sonuç gün sayısı ile bir gün karşılığı aynı kanunun 52. maddesi uyarınca, 20-100 TL arasında takdir olunacak miktarın çarpılması neticesinde sonuç adli para cezası belirlenecektir.

Bu açıklama kapsamında, nitelikli dolandırıcılık suçundan sanık ... hakkında sonuç adli para cezası belirlenmesi gerekirken, yazılı şekilde temel gün adli para cezası belirlenip, bu miktar üzerinden TCK'nın 43. maddesi uyarınca artırım yapılarak çıkan sonucun TCK 52/2. maddesi gereğince adli para cezasına çevrilmesinden sonra TCK 62. maddesi uyarınca indirim yapılmak suretiyle 2.083 TL olarak sanığa fazla ceza tayini,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu durum aynı Kanunun 322.maddesi gereğince yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, sanığın 2083 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin bölümlerin hüküm fıkrasından çıkartılarak yerine, '' sanığın, 5237 sayılı TCK' nın 158/1-e, son maddesi gereğince 100 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, aynı yasanın 43/1 maddesi gereğince 1/4 oranında artırım yapılarak 125 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, aynı yasanın 62. maddesi gereğince 1/6 oranında indirim yapılarak 104 gün karşılığı, 52/2 maddesi gereğince günlüğü 20.00 TL den hesap edilerek sonuç olarak 2.080 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına'' denilmek suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3-Sanıklar ... ve ... hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen mahkumiyet kararlarına yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;

Sanıkların, sahte yeşil kartı düzenleyip sanık ...'a verdikleri, sanık ...'un da, söz konusu belgeyi kullanarak kamu kurumu zararına dolandırıcılık suçunu işlediği, sanıklar ... ve ...'nin, sanık ...'un dolandırıcılık eylemine iştirak ettiklerine ve aralarında eylem ve fikir birliği bulunduğuna dair mahkumiyetlerine yeter kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı dikkate alınarak, 5271 sayılı CMK'nın 223/2-e maddesi gereğince atılı suçtan sanıkların beraatine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi,

4-Sanıklar ... ve ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan verilen mahkumiyet kararlarına yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre sanıkların yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanık ...'nin, suça konu sahte yeşil kartı farklı zamanlarda kullanmasının zincirleme suç kapsamında kalmayacağı, bu nedenle sanıkların eylemlerinin tek bir resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturduğunun anlaşılması karşısında, sanıklar hakkında TCK'nın 43. maddesinin uygulanması suretiyle fazla ceza tayini,

Sanık ...'nin, suça konu sahte yeşil kartı farklı zamanlarda kullanmasının zincirleme suç kapsamında kalmayacağı, bu nedenle sanıkların eylemlerinin tek bir resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturduğunun anlaşılması karşısında, sanıklar hakkında TCK'nın 43. maddesinin uygulanması suretiyle fazla ceza tayini,

Bozmayı gerektirmiş, sanıkların temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 10.07.2014 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1121, Karar No: 2016/5765, Tarih: 07.12.2016

**20. Ceza Dairesi         2016/1121 E.  ,  2016/5765 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Mahkumiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Sanık ...'den uyuşturucu satın alan ...'in babası olan ...'ın kolluk görevlilerinin yerine geçerek sanığı yakalayıp polis karakoluna götürmesi hukuka aykırı ise de, oluş, sanıkta ele geçirilen uyuşturucu maddeler ve dosyadaki bilgi ve belgelere göre yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlerin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; sanık müdafıinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 07.12.2016 tarihinde Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY;

08.11.2015 Günü 00.50 sıralarında Polis Merkezi Amirliği'ne müracaat eden ..., ... ... ve ..., yanlarında getirdikleri ... isimli şahsı görevlilere teslim ederek, ...'ın 07.11.2015 günü 23.30 sıralarında oğlu ... ile cep telefonu ile yaptığı görüşmede, oğlunun uyuşturucu madde etkisi altında olduğunu anlayınca, arkadaşı ... ile birlikte oğlu ...'in bulunduğu kafe'ye gittiği; ...'un, ...'in konuşmakta ve yürümekte zorluk çektiğini görmesi ve bonzai kullandığını söylemesi üzerine oğlunun bonzai aldığı kişiyi yakalamak için o kişiyi telefonla aramasını ve yeniden uyuşturucu madde getirmesini istediği, oğlunun da şahsı aradığı, buluşma yeri olan ... parkı köşesine ...ve ...'in gizlenip, 08.11.2015 günü 00.10'da olay yerine buluşmaya gelen ...'i yakalamaya çalıştıkları, ... kaçmak isteyince kaçmasını engellemek için zor kullandıkları, ...'den jelatine sarılı 0,2 gram gelen uyuşturucu maddeyi elde edip, şahsı kendilerinin aracıyla polis merkezine getirerek polise teslim ettikleri, polis merkezinde ...'in üst aramasında cebinde sigara paketi içinde 7 adet jelatine sarılı uyuşturucu madde ele geçirilmesi şeklinde gerçekleşen olay, CMK'nın 90. maddesinde yer alan yakalama ile doğrudan ilgilidir.

Yakalama, bir suçun işlendiği şüphesi ile şüphelinin hakim kararı olmaksızın Cumhuriyet Savcısı tarafından gözaltına alınması ya da serbest bırakılmasına kadar kişi özgürlüğünü sınırlamaktır.

CMK'nın 90. maddesinin 1. fıkrasında herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabileceği belirtilmiş, herkes tarafından yakalama yapılabilmesi için ise;

a)Kişiye suç işlerken rastlanması,

Yakalama, bir suçun işlendiği şüphesi ile şüphelinin hakim kararı olmaksızın Cumhuriyet Savcısı tarafından gözaltına alınması ya da serbest bırakılmasına kadar kişi özgürlüğünü sınırlamaktır.

CMK'nın 90. maddesinin 1. fıkrasında herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabileceği belirtilmiş, herkes tarafından yakalama yapılabilmesi için ise;

a)Kişiye suç işlerken rastlanması,

b)Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması zorunlu olup, ayrıca yaklanan kişinin aranması, eşyasına el konulması ona karşı zor kullanılması mümkün değildir. Arama ve zor kullanma yetkisi sadece jandarma ve polise aittir, özel kişiler bu yetkiyi kullanamaz.

... Ağır Ceza Mahkemesinin 30.12.2015 tarihli duruşma tutanağında ...'ın sanık ...'i dövüp, emniyete teslim ettiğini beyan ettiği görülmüştür.

Sanık ... ise aşamalardaki savunmalarında, ... ile ara sıra akşamları görüşüp birlikte uyuşturucu madde kullandıklarını, yakalanan uyuşturucuları içmek için bulundurduğunu ve yakalanmadan önce ...'i uyuşturucu içmeye çağırdığı için buluşmaya gittiğini beyan ettiği anlaşılmıştır.

Somut olayda sanık ...'e suç işlerken rastlanmamıştır. Baba ...'un üzüntü ve hissettiği acı nedeniyle de olsa kamu görevlilerinin yerine geçerek işlem yapması kamu düzenine ve hukuka aykırıdır.

Ancak belirtilen hukuka aykırılıklar dışında; sanığın kovuşturma aşamasında özgür iradesine dayalı ikrarı karşısında; eyleminin kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturduğu gerekçesi ile hükmün bozulması düşüncesindeyim. 07.12.2016
Yargıtay — Esas No: 2023/5228, Karar No: 2024/7644, Tarih: 13.05.2024

**2. Ceza Dairesi         2023/5228 E.  ,  2024/7644 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Çocuk Mahkemesi

SUÇLAR: Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlâli

HÜKÜMLER: Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Düşme, onama

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1- Suça sürüklenen çocuk hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlâli suçundan kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Suça sürüklenen çocuğun olay tarihinde gece vakti şikâyetçinin iş yerine girmesi şeklinde gerçekleşen olayda, suç tarihinde 15-18 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuğun eyleminin TCK’nın 116/2-4 ve 31/3. maddelerinde düzenlenen iş yeri dokunulmazlığının ihlâli suçunu oluşturduğu, bu suçun gerektirdiği cezanın üst sınırına göre aynı Kanun’un 66/1-e ve 66/2. maddelerinde öngörülen 5 yıl 4 aylık asli zamanaşımının, 20.10.2015 olan birinci mahkûmiyet kararı ile 25.02.2021 olan ikinci mahkûmiyet kararı arasında gerçekleştiği gözetilmeden yargılamaya devamla yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davasının, 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi gereğince zamanaşımı nedeniyle istem gibi DÜŞÜRÜLMESİNE,

2- Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

5237 sayılı TCK'nın 142. maddesinde 6545 sayılı Kanun'un 62. maddesi ile yapılan ve 28.06.2014 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik uyarınca, sanığa yüklenen TCK'nın 142/2-h ve 143/1. maddelerinde düzenlenen suçun gerektirdiği cezanın alt sınırının 5 yıldan fazla olması ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.10.2021 tarihli, 2021/35 Esas, 2021/473 Karar sayılı kararı dikkate alınarak, 5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca suça sürüklenen çocuğa zorunlu müdafii atanması gerektiği, her ne kadar suça sürüklenen çocuk birinci celseden sonra müdafii ile duruşmaya katılmışsa da, esas hakkında savunmasının alındığı 13.01.2020 tarihli birinci celsede müdafiinin huzurunda ve tüm yasal hakları yeniden hatırlatılarak ifade vermesi gerektiği gözetilmeden yargılamaya devam edilerek aynı Kanun’un 188/1 ve 289/1-e-h maddelerine aykırı davranılması suretiyle savunma hakkının kısıtlanması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 13.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2049, Karar No: 2013/8523, Tarih: 23.05.2013

**11. Ceza Dairesi         2013/2049 E.  ,  2013/8523 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi usul kanununa muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Kovuşturmanın her aşamasında müdahale yoluyla kamu davasına katılma hakkı bulunan ve suçtan zarar gören Diyarbakır Vergi Dairesi Başkanlığına gerekçeli kararın usulünce tebliğ edilerek, buna dair belge ile verilmesi halinde temyiz dilekçelerinin de eklenerek ek tebliğname düzenlendikten sonra iadesinin temini için mahalline iletilmek üzere dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.05.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/4552, Karar No: 2014/7143, Tarih: 15.04.2014

**15. Ceza Dairesi         2014/4552 E.  ,  2014/7143 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı, o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için, eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak ya da bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir. Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır. Dolandırıcılık suçunun kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 90. maddesinin 5. fıkrasına göre; usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne başvurulamaz (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md). Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.

Buna göre iç hukukta doğrudan hukuksal sonuçlar yaratan uluslararası sözleşmeler; yasalar üstü bir konumda olduğundan iç hukukun bir parçası olarak yürütmeyi ve yargıyı bağlamaktadır.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) temel amacı; insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özğürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken, devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

İç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) temel amacı; insan haklarının korunması ve bu haklara yönelik ihlallerin engellenmesidir. İnsan hakları, insan onurunu korumayı, insanın maddi ve manevi gelişmesini sağlamayı amaçlayan haller olup, insanın doğuştan var olan hak ve özğürlükleridir. Bu haklar, hak sahiplerini yetkili bir konuma getirirken, devleti ve diğer üçüncü kişileri o kişinin hakkına saygılı olma yükümlülüğü altına sokar.

AİHS’nin 1. maddesine göre, sözleşmeye taraf devlet, hangi yolla olursa olsun sözleşmede öngörülen haklara riayet yükümlülüğü altında altındadır. Sözleşmenin 2. maddesi uyarınca da, her ferdin yaşama hakkı kanunun himayesi altındadır. Anılan sözleşmenin 3. maddesine göre, hiç kimse ... aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. Aynı sözleşmenin 8. maddesine göre de, herkes özel ve aile yaşamına...saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

AİHS, özel ve aile yaşamına, haksız ve keyfi müdahalelere karşı, bireyi korumaktadır. Özel yaşam, bireyin içinde kişiliğini oluşturabileceği ve geliştirebileceği bir alanın garanti edilmesidir. Geniş manada tanımlanan aile, anne-baba ister meşru isterse gayrı meşru olsun bunların çocukları ile olan ilişkilerini içermektedir. Aile yaşamına saygı hakkı ise, anne-baba arasındaki ilişkinin sona ermesinden sonra birlikte yaşamamaları ile boşanmış olsalar bile, eşler arasında birlikte yaşama ve çocukla kişisel ilişki kurma hakkını içerir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin pek çok kararlarında tanımladığı gibi, bir davranış eğer kişilerde aşağılık duygusu yaratıyorsa ve onları küçük düşürecek veya alçaltacak nitelikte ise aşağılayıcı muameledir. Bu muamelenin kamuya açık olarak yapılması onun aşağılayıcı nitelikte olup olmamasında rol oynamakla beraber kişinin kendi gözünde küçük düşmesi yeterli sayılmaktadır.