muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/7524, Karar No: 2019/481, Tarih: 23.01.2019

Davalı ... vekili tarafından,hüküm başlığında davalı taraf olarak ...'ın gösterilmesinin maddi hata olduğu belirtilerek kararın tashihine yönelik talepte bulunulmuş, mahkemece talebin reddine karar verilmiş, verilen red kararı da davalı ... vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

6100 sayılı HMK'nun hükmün tashihi başlıklı 304.maddesinde; “Hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece re'sen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir. Hüküm tebliğ edilmişse hâkim, tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez. Davet üzerine taraflar gelmezse, dosya üzerinde inceleme yapılarak karar verilebilir. Tashih kararı verildiği takdirde, düzeltilen hususlarla ilgili karar, mahkemede bulunan nüshalar ile verilmiş olan suretlerin altına veya bunlara eklenecek ayrı bir kâğıda yazılır, imzalanır ve mühürlenir.", hükmün tavzihi başlıklı 305. maddesinde ise; “Hüküm yeterince açık değilse veya icrasında tereddüt uyandırıyor yahut birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her biri hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykırılığın giderilmesini isteyebilir. Hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez.", tavzih talebi ve usulü başlıklı 306.maddesinde de; “Tavzih, dilekçeye tarafların sayısı kadar nüsha eklenmek suretiyle hükmü veren mahkemeden istenebilir. Dilekçenin bir nüshası, cevap süresi mahkemece belirlenerek karşı tarafa tebliğ edilir. Cevap, tavzih talebinde bulunan tarafa tebliğ olunur. Mahkeme, cevap verilmemiş olsa bile dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir; ancak gerekli görürse iki tarafı sözlü açıklamalarını yapabilmeleri için davet edebilir. Mahkeme tavzih talebini yerinde gördüğü takdirde 304 üncü madde uyarınca işlem yapar." hükmüne amir bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinde; mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın sadece davalı ... vekili tarafından temyiz edildiği, davalının bu temyizi üzerine Dairemizin 20.05.2015 tarihli ve 2014/20879 Esas, 2015/9071 Karar sayılı ilamı ile kararın onandığı, daha sonra davalı ... vekili tarafından hüküm başlığında davalı taraf olarak Yedaş'ın gösterilmesinin maddi hata olduğu belirtilerek kararın tashihi talep edildiği, mahkemece 07/09/2018 tarihli ek kararla talebin reddedildiği görülmektedir.

Yine, dava dosyasında davacı ... vekili tarafından, ... Elektrik Dağıtım A.Ş. Aleyhine maddi ve manevi tazminat talepli dava açıldığı, yargılama devam ederken Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen ihale sonucunda şirketin % 100 hissesinin 07/06/2010 tarihinde ... Elektrik dağıtım A.Ş. tarafından devralındığı, ... ve ... arasında 24/07/2006 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesi imzalandığı anlaşılmaktadır.Bunun üzerine yargılama sırasında davacı tarafça 19.12.2013 tarihli ıslah dilekçesi ile HUMK'nun 186.(HMK 'nu 125.madde) madde kapsamında taraf değişikliği cihetine gidilmekle , davalı ... gösterilmiş olup,davalı ... vekili tarafından davalı sıfatıyla davaya devam olunmuş olmasına, mahkeme kararının da ... vekiline tebliğ edilmiş olmasına rağmen, mahkemece; karar başlığında zuhulen davalı Yedaş'ın davalı olarak gösterildiği ve bu yanlışlığın maddi hataya müstenit olduğu anlaşılmıştır.

Maddi hatanın düzeltilmesi her zaman mümkün olmakla, davalı ... vekilinin karar tashihi talebi yerinde görülerek mahkemenin redde ilişkin ek kararının kaldırılmasına; mahkemenin gerekçeli karar başlığında yer alan "Davalı ..." ifadesinin çıkarılarak yerine “ Davalı ...” ifadesinin yazılmak suretiyle hükmün düzeltilmesine ve düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, mahkemenin gerekçeli karar başlığında yer alan "Davalı; ..." ifadesinin çıkarılarak yerine "Davalı: ..." ifadesinin yazılması suretiyle hükmün düzeltilmesine ve düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 23.01.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi .
Yargıtay — Esas No: 2016/16377, Karar No: 2017/26605, Tarih: 20.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/16377 E.  ,  2017/26605 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 20/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/492, Karar No: 2023/563, Tarih: 31.05.2023

**Hukuk Genel Kurulu         2021/492 E.  ,  2023/563 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/334 E., 2021/76 K.

KARAR : Davalı ... hakkındaki davanın husumet nedeniyle

reddine, davalı ... hakkındaki davanın ise kabulüne

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı ... hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddine, davalı ... hakkındaki davanın ise kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının esasa ilişkin istinaf talebinin reddine, ancak davalı aleyhine fazla miktarda vekâlet ücretine karar verildiğinden, İlk Derece Mahkemesi kararının vekâlet ücreti yönünden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353/(1)-b-2 maddesi gereğince düzeltilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı adı geçen davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından usule ilişkin bozma kararı doğrultusunda yeniden direnme kararı verilmiştir.

İlk Derece mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılardan ...'ın kardeş olduklarını, babaları ...’ın sağlığında kendi adına kayıtlı olan ... ili, Ümraniye ilçesi, 168 ada 12 parsel sayılı arsayı ve üzerindeki 3 katlı binayı oğluna vermek amacıyla oğlunun yakın arkadaşı olan diğer davalı ...’na 10.04.2011 tarihinde satış suretiyle devrettiğini, yapılan muvazaalı işlemin murisin vefatından sonra öğrenildiğini, davalı ...’nun bir fabrikada çalıştığını ve taşınmazı satın alacak mali gücünün bulunmadığını, taşınmazı daha sonra iade etmek üzere devraldığını, tapuda gösterilen bedelin rayicin çok altında olduğu gibi murisin de taşınmaz satmaya ihtiyacının bulunmadığını ileri sürerek, muris muvazaası nedeniyle taşınmazın tapu kaydının iptaliyle 1/2 payın müvekkili davacı adına, 1/2 payın ise davalı ... adına tapuya tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; olayda muris muvazaasına ilişkin şartların oluşmadığını, murisin dava konusu taşınmaz dışında Sakarya ilinde oldukça değerli başka taşınmazları da bulunduğunu, iddianın gerçek dışı olduğunu, dava konusu taşınmazın müvekkili adına kayıtlı olmadığını, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın öncelikle husumet nedeniyle, aksi takdirde ise esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin herhangi bir muvazaanın tarafı olmadığını, davacının satış işleminden baştan beri haberdar olduğunu, hatta davacının eşi ile birlikte 2012 yılının Nisan ayına kadar dava konusu taşınmazda oturduğunu ve eşi tarafından kira ödemesi yapıldığını, ödemelerin aksaması üzerine ihtar çekilip tahliye için takip yapıldığını, ayrıca iddia edilenin aksine müvekkilinin satın alma gücünün bulunduğunu, sigortalı çalıştığı gibi fındık bahçelerinden gelir elde ettiğini, murisin de davalıya güven duysa dahi senet almadan böyle bir devir yapmayacağını, ispat yükünün davacıda bulunmasına rağmen iddialarını ispat edecek bir belge sunulmadığını, diğer taraftan müvekkilinin taşınmazı satın aldığı tarihten itibaren diğer davalı ...’dan da kira bedeli tahsil ettiğini, kiraların Akbank ... Şubesine yatırıldığını, kira ödemlerini gösterir hareketlerinin celbi ile bu durumun anlaşıcağını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... Anadolu 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.12.2016 tarihli ve 2014/287 Esas, 2016/364 Karar sayılı kararı ile; toplanan deliller ve ayrıntılı inceleme içerir bilirkişi raporuna göre taşınmazın gerçek değerinin çok altında bir değer gösterilmek suretiyle diğer davalının yakın arkadaşı olan ...’na devredildiği, bu durumun işlemin muvazaalı olduğu ve davacıdan mal kaçırmak için yapıldığı kanaatini doğurduğu, ancak davalı ...’ın taşınmazda malik sıfatının bulunmadığı gerekçesiyle adı geçen davalı bakımından husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... bakımından ise davanın kabulü ile taşınmazın 1/2 payına ait tapu kaydının iptaliyle davacı adına tesciline, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 27.595,00 TL avukatlık ücretinin davalı ...'ndan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.04.2017 tarihli ve 2017/289 Esas, 2017/329 Karar sayılı kararı ile; murisin davacı kızı ve davalı oğlu dışında başka mirasçısının bulunmadığı, dosya kapsamı ve toplanan delillere göre temlikteki asıl irade ve amacının davacı kızından mal kaçırmak olduğu, davalı ...’nun ise emanetçi konumunda bulunduğu, dolayısıyla muris muvazaası koşullarının oluşmadığına ilişkin istinaf talebinin yerinde olmadığı, ancak davalı aleyhine hükmedilen vekâlet ücretinin fazla olduğu gerekçesiyle esasa ilişkin istinaf talebinin reddine, vekâlet ücretine ilişkin istinaf talebinin ise kabulüyle kararın hüküm fıkrasında yer alan; “Av.As.Üc.Trf.ne göre 27.595,00 TL avukatlık ücretinin davalı ...'ndan alınıp davacıya verilmesine,” hükmünün tamamen çıkartılarak, yerine “Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 5.850,00-TL vekalet ücretinin davalı ... Beşiroğlu'ndan alınıp davacıya verilmesine” yazılarak, hükmün 6100 sayılı HMK’nın 353/(1)-b-2 maddesi uyarınca düzeltilmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"..Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, muvazaa iddiasına dayalı davalarda mirasbırakanın kastının açık bir şekilde saptanması gerekmektedir. Bu kapsamda HMK 190. madde ve TMK 6. madde gereğince davacı iddiasını ispatla mükelleftir.

Öte yandan, muvazaa iddiasına dayalı davalarda mirasbırakanın kastının açık bir şekilde saptanması gerekmektedir. Bu kapsamda HMK 190. madde ve TMK 6. madde gereğince davacı iddiasını ispatla mükelleftir.

Somut olaya gelince, tapu kaydında arsa vasıflı çekişme konusu 12 parsel sayılı taşınmazda 3 katlı binanın bulunduğu, binanın 1. katında 2012 yılına kadar davacı ve ailesinin, 2. katta dava dışı ...'ın, 3. katında ise davalı ...'nün oturduğu, davalı ...'in dava konusu taşınmazı temellük ettikten sonra, 04.05.2011 tarihinde, davacının dava dışı eşi Faik, davalı ... ve dava dışı Hikmet Kaymak'a mülkiyet durumunu ve kira paralarının banka hesabına yatırılması gerektiğini bildirir ihtarname gönderdiği, davacının eşi Faik'in 2011 Mayıs ayından itibaren davalı ...'in banka hesabına kira açıklaması olduğunu belirterek 600,00 TL para yatırdığı, ayrıca davalı ...'nün de 2012, 2013, 2014 yıllarında bankamatikten kartsız işlemle açıklamasında “kira bedeli” olduğu belirtilen paraları davalı ...'in hesabına yatırdığı, tarafların ortak tanığı ve dava konusu taşınmazın 2. katında kiracı olarak oturan ...'ın kira paralarını davalı ...'ye ödüyorken kendisi ile davacı ve davalıya davalı ...'in taşınmazı satın aldığını ve kira paralarının ödenmesi yönünde ihtarname gönderdiğini ve o tarihten sonra da kira paralarını davalı ...'in banka hesabına yatırdığını, ayrıca davacının ve davalı ...'nün de anılan davalıya kira bedeli ödediklerini belirtmesi karşısında davalı ...'in taşınmazı tasarrufunda bulundurduğu mirasbırakanın temlikinin mal kaçırma amaçlı olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca; davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.

Davalı ... vekilinin yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373/1. maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda yazılı nedenlerden dolayı 6100 sayılı HMK’nın 371/1-a maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın kararı veren ... Anadolu 10. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne, kararın bir örneğinin ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi’ne gönderilmesine, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 22.11.2018 tarihinde oybirliğiyle..." karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 03.12.2019 tarihli ve 2019/114 Esas, 2019/426 Karar sayılı kararı ile; önceki karar gerekçesi tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

C. Hukuk Genel Kurulunca Verilen Usul Bozması Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.11.2020 tarihli ve 2020/1-332 Esas, 2020/ 884 Karar sayılı kararı ile; direnmeye ilişkin kısa kararın usulün öngördüğü niteliklere haiz olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. Usul Bozması Sonrasında İlk Derece Mahkemesince Verilen Karar

C. Hukuk Genel Kurulunca Verilen Usul Bozması Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.11.2020 tarihli ve 2020/1-332 Esas, 2020/ 884 Karar sayılı kararı ile; direnmeye ilişkin kısa kararın usulün öngördüğü niteliklere haiz olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. Usul Bozması Sonrasında İlk Derece Mahkemesince Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Hukuk Genel Kurulunun bozma kararında değinilen usule ilişkin eksiklik giderilmek ve önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle yeniden direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; muris muvazaasına dayanan iddianın kanıtlanamadığını, müvekkilinin taşınmazı satın aldığını, mahkemece eksik inceleme ile verilen kararın usul ve esas yönünden hatalı olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Ön Sorun

Bölge adliye mahkemesince, ilk derece mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 353/(1)-b-2 nci maddesine göre vekâlet ücreti yönünden düzeltilmesine karar verilmiş olması karşısında, bozma kararı sonrasında dosya ilk derece mahkemesince gönderilmiş ise de Kanun'un 373/2 nci maddesi hükmüne göre ilk derece mahkemesi tarafından direnme kararı verilip verilemeyeceği hususu ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 inci maddesinin birinci fıkrası, 352, 353, 355, 359, 361, 373 vd. maddeleri

2. Değerlendirme

1. Ön sorunun çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler yanında hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.

2. 6100 sayılı Kanun'un 341 inci maddesinde hangi kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvurabileceği, hangi hâllerde bu kanun yolunun kapalı olduğu ayrıntıları ile düzenlenmiş, 352 nci maddesinde ise, bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince dosya üzerinde yapılacak ön inceleme sonunda incelemenin başka bir dairece veya bölge adliye mahkemesince yapılmasının gerekli olması, kararın kesin olması, başvurunun süresi içinde yapılmaması, başvuru şartlarının yerine getirilmemesi, başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi hâllerinden birinin tespiti durumunda öncelikle gerekli kararın verileceği, eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelemeye alınacağı belirtilmiştir.

3. 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesine göre; istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir. Kanun'un 356 ncı maddesi ise 353 üncü maddede belirtilen hâller dışında incelemenin duruşmalı olarak yapılacağını hükme bağlamış, maddenin 7251 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesi ile eklenen ikinci fıkrasında da duruşma sonunda bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu esastan reddetmek veya ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurmak dâhil gerekli kararları vereceği belirtilmiştir.

4. Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde genel olarak ilk derece mahkemesinin vakıalar, vakıaların ispatı için ileri sürülen ve toplanan delillerin değerlendirilmesi, yargılama usulü ve hukukun uygulanması ile ilgili noktalardaki kabulüne ilişkin eksiklik ya da yanlışlıklar sebebi ile istinaf kanun yoluna başvurulabileceği sonucu çıkmaktadır. Başka bir anlatımla, vakıaların tespit ve değerlendirilmesindeki hatalar ile hukukun uygulanmasından kaynaklanan yanlışlıklar istinaf sebebi olacaktır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.11.2018 tarihli ve 2016/22-388 Esas, 2018/1607 Karar sayılı kararı).

5. İstinaf bir kanun yolu olmakla birlikte temyiz kanun yolundan farklı olarak ilk derece mahkemesi kararının denetlenmesi yanında aynı zamanda gerektiğinde yeni bir yargılama yapılması ve hüküm mahkemesi gibi karar verilmesi söz konusudur.

6. İlk derecedeki tahkikatın amacı, uyuşmazlıkla ilgili tarafların delillerini toplayıp değerlendirdikten sonra uyuşmazlığı çözüp karar bağlamak iken temyiz incelemesinin amacı denetimdir. İstinafta ise, hem ilk derece mahkemesinin gerçekleştirdiği tahkikat denetlenir, hem de gerekirse yeniden inceleme yapılarak karar verilir. Zira istinaf yolunda sadece hukuki denetim değil, aynı zamanda maddi vakıa denetimi de yapılmaktadır. Bu açıdan istinaf incelemesi ne ilk derece yargılamasının ne de temyizin özelliklerini tam olarak taşımaktadır.

7. Yeri gelmişken belirtilmelidir ki, istinaf ile ilgili dar ve geniş istinaf sistemi olmak üzere iki sistem öngörülmüş olup, geniş anlamda istinaf sisteminde ilk derece yargılamasındaki gibi yeniden inceleme yapılmakta, maddi mesele, ortaya çıkan değişiklikler herhangi bir sınırlamaya tâbi olmaksızın ileri sürülen yeni delil ve olaylar yeniden ele alınarak incelenmektedir. Dar anlamda istinaf sisteminde ise; ilk yargılamadaki her şey yenilenmemekte, ilk yargılama baştan sona aynen tekrarlanmayarak maddi olay incelemesi yapılmakta ve kural olarak özellikle ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen hususlar incelenmemektedir. Yani dar anlamda istinaf sisteminde verilen kararın ileri sürülen hususlar çerçevesinde maddi ve hukuki denetimi yapılmaktadır.

8. Hukukumuzda dar anlamda istinaf sistemi kabul edilmiş olup istinaf incelemesinin kapsamını 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesi belirlemiştir. Bu madde hükmü dikkate alındığında kamu düzenine aykırılık hâlleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak inceleme yapılır; istinaf sebebi ile bağlı kalınmak kaydı ile bu konudaki delillerin toplanması ve incelenmesi söz konusu olur. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama tümüyle tekrarlanmayıp sadece yanlışlık ya da eksiklik tespit edilen noktalarda yargılama yapılarak deliller toplanıp değerlendirildikten sonra kararın düzeltilmesi sağlanmaktadır. Nitekim Kanun'un 357 nci madde hükmüne göre, bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacak hususlar ile ilk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen veya mücbir bir sebeple gösterilmesine olanak bulunmayan deliller dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz.

9. Bölge adliye mahkemesince yapılacak istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu kanaatine varılması hâlinde istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilecektir (HMK md. 353/b-1). Duruşma yapılmasına gerek olmayan, HMK’nın 353 üncü maddesinin (a) fıkrasının 1 ilâ 6 ncı bentleri arasında düzenlenen usuli hataların bulunduğu durumlarda bölge adliye mahkemesi ilk derece mahkemesinin kararını kaldırıp dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verir.

10. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunda ileri sürülen sebeplerin doğru olduğuna kanaat getirirse bu durumda ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden esas hakkında hüküm kurar. Ayrıca yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında karar verecektir.

11. Gelinen bu aşamada temyiz kanun yolu üzerinde durulmasında da yarar bulunmaktadır. Temyiz kanun yolu 6100 sayılı Kanun'un 361 inci maddesine göre kural olarak bölge adliye mahkemelerinin kararlarına karşı başvurulabilen bir kanun yoludur. 362 nci maddesinde ise temyiz edilemeyen kararlar hakkında düzenleme yapılmıştır.