muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/5528, Karar No: 2022/245, Tarih: 19.01.2022

5271 sayılı CMK'nın 223. maddesinin âmir hükmü uyarınca; dava zaman aşımı süresi dolmasaydı, davanın esasına girip, işbu kararı bozmamız gerekirdi diyorsak artık; sırf yargılama dava zaman aşımı süresi içinde sonuçlandırılamadı, diye davayı düşüremeyiz, yâni sanığı lekelenmiş durumda bırakamayız.

Bu açıklamalardan sonra somut olay değerlendirildiğinde;

Suça sürüklenen çocuğun, açık bir rızaya gerek duyulmadan herkesin girebileceği otogar içerisinde faaliyet gösteren müştekiye ait iş yerinde, iş yerinin açık olduğu sırada hırsızlık suçunu işlediğinin anlaşılması karşısında, iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçunun unsurları itibariyle oluşmayacağından CMK’nın 223/2-c maddesi uyarınca beraatine dair olarak verilen karar usul ve yasaya uygun olarak değerlendirilmiştir.

Öte yandan 15-18 yaş grubunda bulunan suça sürülenen çocuk ...’a yüklenen fiilin 5237 sayılı TCK’nın 116/2-4 ve 31/3. maddeleri kapsamında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturduğu, aynı Kanun’un 66/1-e, 66/2 ve 67/4. maddeleri uyarınca 5 yıl 4 aylık asli dava zamaşımı süresine tâbi olduğu, suça sürüklenen çocuğun savunmasının alındığı 10/03/2016 tarihinden inceleme tarihine kadar bu sürenin dolduğu anlaşılmış ise de; kararı bozup, dava zamanaşımından düşme kararı vermek yerine, CMK'nın 223/9. maddesinin âmir hükmü uyarınca, suça sürüklenen çocuk yönünden de usul ve yasaya uygun olan beraat kararının onanması gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, kararın dayandığı gerekçeye ve takdire göre, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usûl ile kanuna uygun ve takdire dayalı bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

II- Suça sürüklenen çocuk hakkında nitelikli hırsızlık suçundan kurulan beraat hükmünün incelenmesinde;

Açıklanan nedenlerle;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, kararın dayandığı gerekçeye ve takdire göre, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usûl ile kanuna uygun ve takdire dayalı bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

II- Suça sürüklenen çocuk hakkında nitelikli hırsızlık suçundan kurulan beraat hükmünün incelenmesinde;

Suça sürüklenen çocuğun suç tarihinde geceden sayılan zaman dilimi içerisinde müştekinin otogar içerisinde faaliyet gösteren iş yeri açık olduğu sırada, müştekinin o an iş yerinde bulunmamasını fırsat bilerek iş yerinin içerisinden iki adet cep telefonu çaldığı, olay yerini gösterir güvenlik kamera kayıtlarını izleyen müştekinin 23.09.2015 günü eşgal bilgilerinden tanıdığı suça sürüklenen çocuğu otogarda görerek kolluk görevlilerine ihbarda bulunması üzerine kolluk görevlilerince suça sürüklenen çocuğun yakalandığı iddiasıyla açılan iş bu temyiz incelemesine konu davada; dosya içerisinde yer alan 01.02.2016 tarihli bilirkişi raporuna göre; şüpheli şahsın iş yerinin önüne gelerek çevreyi kontrol ettiği, iş yeri önünde bekleme yaptığı, aynı dakika içerisinde iş yeri içerisine girdiği, 45-50 saniye sonra da şüpheli şahsın iş yerinden çıkış yaptığı, cebine ne olduğu anlaşılamayan bir şeyler koyarak kamera görüş açısından çıktığı, suça sürüklenen çocuğun olayı gerçekleştiren şüpheli şahsa fiziki özellikler bakımından benzerlikler gösterdiği ve hakkında kamu davası açılan suça sürüklenen çocuk olduğu kanaatine varıldığının tespit edildiği, suça sürüklenen çocuğun önceki aşamalarda üzerine atılı suçlamaları kabul etmezken, 10.03.2016 tarihli oturumda, dosya içerisinde yer alan bilirkişi raporu ekindeki kendisine gösterilen fotoğraflardaki şahsın kendisi olduğunu, fotoğraftaki iş yerine girip çıktığını ancak iş yerinden telefon çalmadığı yönündeki kaçamaklı savunmaları karşısında suça sürüklenen çocuğun üzerine atılı nitelikli hırsızlık suçundan mahkumiyeti yerine yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenle 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca, tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 19.01.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/18507, Karar No: 2023/17626, Tarih: 22.11.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/18507 E.  ,  2023/17626 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

SAYISI : 2022/147 E., 2023/259 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulü

TEMYİZ EDENLER : Davalılar vekili

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 13.04.2012 tarihinde ... İnşaat ve Ticaret AŞ (... İnşaat Şirketi) nezdinde güverte görevlisi olarak çalışmaya başladığını, ... sözleşmesi feshedilmeksizin aynı işverene ait diğer işyerine nakledildiğini ve ... ... Turizm ... ve Ticaret AŞ (... ... Şirketi) nezdinde işe girişinin yapıldığını, 26.10.2016 tarihine kadar çalışmaya devam ettiğini, müvekkilinin ... One ve ... ... isimli özel yatlarda güverte elemanı olarak çalıştığını ve çalışma dönemi boyunca yılın altı ayı teknede kaldığı, teknede kaldığı altı ayda günlük çalışma süresinin yirmi dört saat olduğunu, diğer altı ay boyunca sabah 08.00-17.00 saatleri arasında çalıştığını, yaptığı fazla çalışmaların karşılığının ödenmediği, üç öğün yemek yardımı yapıldığı, ... sözleşmesinin haklı sebep bulunmaksızın feshedildiğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili, ... bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık izin ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, ... mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacının talep etmiş olduğu alacakların zamanaşımına uğradığını, işçinin taahhüt ettiği işi ifa etmek dışında işverene saygı göstermek ve onun güvenini kötüye kullanmamak gibi borçlarının söz konusu olduğunu ve bu borca aykırı hareket etmesinin işverenin sözleşmesini sürdürmesini imkânsız hâle getirdiğini, davacının ... sözleşmesinin bu nedenlerle 854 sayılı Deniz ... Kanunu'nun (854 sayılı Kanun) 14 üncü maddesi gereğince ihbar önelsiz ve haklı olarak feshedildiğini, çalıştığı tüm zamanlara ilişkin hak ettiği alacakların davacıya eksiksiz ödendiğini, davacının gemide geçirdiği tüm süreler için kesintisiz çalışma yaptığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, kıdem tazminatı alacağı için talep edilen faiz oranına itiraz ettiklerini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.01.2019 tarihli 2017/23 Esas, 2019/10 Karar kararı ile; davacı çalışmasının da turistik amaçla kullanılan yatta geçtiği anlaşıldığından, olaya 854 sayılı Kanun hükümlerinin değil, 4857 sayılı ... Kanunu (4857 sayılı Kanun) hükümlerinin uygulanması gerektiği kanaatine varıldığı, ... sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinin davalılarca ispatlanamadığı, davacının iddia ettiği fazla çalışma olgusunun tanık anlatımları ile de sübut bulduğu, hafta tatili ile ... bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığının anlaşıldığı, bu çalışmaları karşılığının ödendiğinin davalı tarafından ispatlanamadığı, davacının yıllık izinlerini kullandığına dair imzalı belge de sunulmadığı gerekçesiyle fazla çalışma, ... bayram ve genel tatil ücreti ile hafta tatili ücreti taleplerinde uygun indirim yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 30.12.2021 tarihli kararı ile; İlk Derece Mahkemesince taraflarca gösterilen delillerin toplanmasında, değerlendirilmesinde usul ve esas bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere göre ve özellikle ... sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedene dayanılmaksızın ve ihbar önellerine uyulmaksızın feshedildiği, hesaplamaların kademeli gelir vergisi dilimlerine göre yapıldığı, bordrolarda fazla çalışma tahakkuku bulunmadığı, %30 indirimin hakkın özüne dokunmayacak nitelikte bulunduğu, davacının ... bayram genel tatil günlerinde ve hafta tatillerinde çalıştığını ispat ettiği, karşılıklarının ödendiğini ise işverenin ispat edemediği, davacının yıllık izinlerinin kullandırıldığını veya fesihten sonra kullandırılmayan yıllık izin ücretinin ödendiğini işverenin ispat edemediği bu itibarla, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 30.05.2022 tarihli 2022/5784 Esas, 2022/6684 Karar sayılı ilâmı ile; hükmü temyiz eden davalıların diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek; davacının dava dilekçesinde yıllara göre aldığı ücretleri açıkladığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise davacının banka hesap kayıtlarının incelenmesinde bankaya yatan miktarların davacı beyan ve talebinden farklı tutarlarda tespit edildiği ve hesaplamaların bankaya yatan ücretler dikkate alınarak yapıldığı, ancak davacının dava dilekçesinde ücrete ilişkin açıkladığı miktarlar kendisini bağlayıcı nitelikte olduğundan davacının talebini aşan dönemler bakımından banka kayıtlarının esas alınması hatalı olduğu, talebi aşan dönemler bakımından dava dilekçesindeki açıklamaları, talebi aşmayan dönemler bakımından ise banka kayıtları dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiği gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılamada, bozma ilâmı doğrultusunda alınan bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılamada, bozma ilâmı doğrultusunda alınan bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz başvurusunda; davacı tarafça dosya kapsamına ibraz edilen 03.02.2018 tarihli uzman görüşünün davacı açısından bağlayıcı olduğunu, bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaların davacı talebini aşar mahiyette olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkili şirketlerden ... İnşaat Şirketi yönünden işyeri devrine ilişkin hükümlerin değerlendirilmediğini, zira davacının, müvekkil şirketlerden ... ... Şirketi bünyesinde çalışmaya devam ederken ... sözleşmesinin 29.02.2016 tarihinde diğer davalı Şirkete devredildiğini, bu kapsamda işyeri devrini düzenleyen 4857 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde öngörülen iki yıllık hak düşürücü sürenin geçirildiğini, Yargıtayın konuya ilişkin yerleşik içtihatlarıyla da belirtildiği üzere işyerinin devri hâlinde devreden işverenin sorumluluğu devir tarihindeki ücrete göre belirlenmesi gerektiğini, ayrıca net ücretler hesaplanırken gelir vergisinin %35 oranı üzerinden dikkate alınması gerektiğini, 854 sayılı Kanun kapsamında deniz taşıma işlerinde çalışan işçilere fazla çalışmanın saat başına ödenecek temel ücretin 1,25'inden az olmamak üzere yasal düzenlemeler veya toplu sözleşmelerle belirleneceği belirtildiğini, buna göre hesaplamanın %25 zamlı ücret üzerinden yapılması gerektiğini, ... bayram ve genel tatil ücreti alacağının kış dönemi de dâhil edilerek hesaplandığını, oysaki davacının kış sezonunda ... bayram ve genel tatil günlerinde çalışmadığını, dava dilekçesindeki talebi aşar biçimde hafta tatili alacağı hesaplandığını, davacının yapmış olduğu işi de dikkate alındığında hiç yıllık izin kullanmadığına ilişkin beyanının gerçek dışı olduğunu, davacının bu hususta isticvap edilmesi gerektiğini, ... sözleşmesi haklı nedenlerle feshedilen davacının kıdem ve ihbar tazminatı talep hakkı bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; değişen aylık ücretlerin tespiti ile buna göre alacakların hesaplanması noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 sayılı Kanun'un 17, 25, 32, 41, 44, 46, 47, 59 ve 63 üncü maddeleri ile aynı Kanun'un 120 nci maddesi atfıyla hâlen yürürlükte bulunan mülga 1475 sayılı ... Kanunu'nun 14 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 sayılı Kanun'un 17, 25, 32, 41, 44, 46, 47, 59 ve 63 üncü maddeleri ile aynı Kanun'un 120 nci maddesi atfıyla hâlen yürürlükte bulunan mülga 1475 sayılı ... Kanunu'nun 14 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin davalılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/836, Karar No: 2016/17934, Tarih: 20.12.2016

**5. Hukuk Dairesi         2016/836 E.  ,  2016/17934 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasının kabulüne dair verilen yukarıda tarih ve numaraları yazılı hükmün duruşmalı olarak Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, duruşma için belirlenen 20.12.2016 günü davacı idare vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı duruşmaya başlanarak, taraf vekillerinin sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki kağıtlar okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dosya içeriğinden Muharrem Yılmaz'ın dava konusu taşınmazın üzerinde yapı, muhdesat ve ağaçların kendisine ait olduğunu bildirdiği anlaşıldığından, kendisine bu yapı, muhdesatın ağaçlar yönünden mülkiyetin aidiyeti davası açıp açmadığı hususu meşruhatlı davetiye ile sorularak,

Alınacak cevapla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 20/12/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7011, Karar No: 2013/15242, Tarih: 04.07.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/7011 E.  ,  2013/15242 K.**

**"İçtihat Metni"**

.....

Dava, ..... rant sigortasına giriş tarihinin ......’de sigorta başlangıcı olarak tespiti ile, yapılan borçlanma talebinin 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında değerlendirilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesi uyarınca dosya üzerinden esasa ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanununun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanununun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. ...........

./...

-2-

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

./...

-2-

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun “hukuki dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüzyüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, Ankara 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanununun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşamadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Bu nedenle mahkeme, ön inceleme için bir gün tespit ederek taraflara tebliğ edecektir.

../...

-3-

../...

-3-

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda; ......... rant sigortasına giriş tarihinin ..........’de sigorta başlangıcı olarak tespiti ile, yapılan borçlanma talebinin 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında değerlendirilmesi istemine ilişkin olan davada, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılıp, işin esasına girilerek çözümlenmesi gerekirken; Mahkemenin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 04.07.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.

......
Yargıtay — Esas No: 2011/6855, Karar No: 2012/18625, Tarih: 30.05.2012

**8. Ceza Dairesi         2011/6855 E.  ,  2012/18625 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanıklar hakkında hazineye ait taşınmaza bungalov tipi odalar ve bahçe yapmak suretiyle tecavüz ettiklerinden bahisle dava açılmış ise de; dosyada tapu kaydı, ayrıntılı kroki, ada ve parseli gösteren pafta örneği bulunmadığından, tecavüze konu taşınmazın varsa tapu kaydı, pafta örneği getirtilerek gerektiğinde refakate inşaat mühendisi bilirkişide alınarak yeniden keşif yapılıp taşınmazın niteliği, bina vasfında olup olmadığı, yapımı için ruhsat gerekip gerekmediği, İmar mevzuatı içinde kalıp kalmadığı belirlenmek suretiyle sanıkların tecavüz ettiği iddia olunan taşınmazın Kıyı Kanunu'na göre kıyıda veya uygulama imar planı varsa sahil şeridinde kalıp kalmadığı, tecavüze konu binanın belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerde olup olmadığı, binanın yapım tarihi de araştırılarak sonucuna göre TCK.nun 184 ve Kıyı Kanunu'nun 15. maddeleri uyarınca sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan hazine vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5230 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken CMUK.nun 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), 30.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.