muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/13761, Karar No: 2013/17274, Tarih: 21.11.2013

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; dava konusu 1061 sayılı parsele ait tapulama tutanağının ve tapu kaydının incelenmesinde; Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki kumluk olarak bulunduğu muhtar ve bilirkişilerin müşterek beyan ve ifadelerinden anlaşıldığı belirtilmek suretiyle 1965 tarihinde yapılan tapulama çalışmaları sırasında, 24.5900 m2 yüzölçümü ile belgesizden, kumluk niteliğiyle Hazine adına tespitinin yapıldığı ve tutanağının itirazsız olarak kesinleşmesi ile 20.04.1965 tarihinde tapuya tescil edildiği, 08.09.2006 tarihinde.........11.07.2006 tarih ve 45 sayılı kararı ile tamamı .......içerisinde kaldığından sicilinden terk edildiği görülmüştür. Mahkemece 27.06.2011 tarihinde yapılan keşfe katılan fen bilirkişi raporunda, davalı işletmenin kullandığı iddia edilen şezlong, gölgelikleri ile büfelerin dava konusu kıyıya terki yapılan 1061 parsel sayılı taşınmaz içerisinde kaldığı belirtilmiştir. Gerçektende, davalı Şirketin, niteliği kıyı olduğu belirlenen yere şezlong, gölgelik, büfe ve wc kurmak suretiyle tasarrufunda bulundurduğu sabittir. Hemen belirtilmelidir ki; kıyıda ne gibi muhtesatların yapılacağı ve prosedörü 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun 6. maddesinde düzenlenmiştir. Yasada belirlenen prosedürün dışında..... tarafından dava konusu yerin kiralanması, davalı Şirketin kıyıya şezlong, gölgelik, büfe ve wc yapmasını haklı kılması mümkün değildir. Müdahaleye konu yerin 3621 sayılı Kıyı Kanunu uyarınca kıyı kenar çizgisi kapsamında kaldığı ve davalı şirketin bu alana şezlong, gölgelik, büfe ve wc suretiyle müdahale edildiği belirlendiğine göre, davacının davasının kabulüne karar vermek gerekirken yazılı şekilde red kararı verilmesi doğru olmamıştır.

Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile yerel mahkeme hükmünün 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK'nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 21.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

.......
Yargıtay — Esas No: 2012/15347, Karar No: 2014/7552, Tarih: 21.04.2014

**15. Ceza Dairesi         2012/15347 E.  ,  2014/7552 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Güveni kötüye kullanma, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Güveni kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için; failin bir malın zilyedi olması, malın iade edilmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere faile rızayla tevdi ve teslim edilmesi, failin kendisine verilen malı, veriliş gayesinin dışında, zilyedi olduğu malda malikmiş gibi satması, rehnetmesi tüketmesi, değiştirmesi veya bozması ve benzeri şekillerde tasarrufta bulunması ya da devir olgusunu inkar etmesi şeklinde, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Somut olayda; sanığın olay tarihinde, katılana ait oto kiralama şirketinden bir günlüğüne kiraladığı aracı süre bitmesine rağmen iade etmediği gibi aracın aynasını kırarak kaportasına da zarar verdikten sonra terk etmesi şeklinde gerçekleştiği iddia olunan olayda, sanığın eyleminin güveni kötüye kullanma ve mala zarar verme suçlarını oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde isabetsizlik görülmemiştir.

Sanık hakkında, sabıkası nedeniyle tekerrüre ilişkin TCK’nın 58. maddesi hükümlerinin uygulanmaması aleyhte temyiz bulunmadığından bozma nedeni sayılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 21/04/2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6564, Karar No: 2012/15387, Tarih: 11.04.2012

**3. Ceza Dairesi         2012/6564 E.  ,  2012/15387 K.**

**"İçtihat Metni"**

Silahla müessir fiil suçundan sanıklar ... ve ...'nın, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 456/2, 457/1, 463, 456/4, 457/1, 463 ve 5275 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanununun 99. Maddeleri uyarınca 1 yıl 5 ay 10 ... hapis cezası ile cezalandırılmalarına dair İzmir 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 27.09.2006 tarihli ve 2001/1510 esas, 2006/570 sayılı kararına karşı Adalet Bakanlığı'nın 21.11.2011 tarih ve 2011/14573-59083 sayılı yazısıyla kanun yararına bozma isteminde bulunulduğundan bu işe ait dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 20.01.2012 tarih ve 2011/393296 sayılı tebliğnamesiyle Dairemize gönderilmekle incelendi.

Mezkur ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre, sanıklar ... ve ... ile diğer sanıklar ... ve ...'nun, müştekiler ... ve ... 'ya yönelik bıçakla yaralama eylemlerinin hangi sanık tarafından meydana getirildiğinin tam olarak tespit edilememesi sebebiyle, haklarında 765 sayılı Kanununun 463. Maddesi uygulanmış ise de,anılan kararın diğer sanıklar ... ve ... yönünden temyiz edilmesi sonucunda, Yargıtay 3.Ceza Dairesinin 18.02.2009 tarihli ve 2008/17722 esas, 2009/2448 sayılı ilamı ile müştekiler ... ve ...'ya yönelik bıçakla yaralama eyleminin sanıklardan ... tarafından gerçekleştirilmiş olduğunun tespit edilmiş olunması karşısında, sanıklar ... ve ...'nın müşteki ...'e yönelik eylemlerinin 765 sayılı Kanunun 456/4. Maddesi kapsamında kalacağı, diğer müşteki ...'e yönelik eylemleri bakımından da, bıçakla yaralamanın sanık ... tarafından gerçekleştirilmiş olması sebebiyle, sanıkların cezalarından aynı Kanununun 457/1. maddesi uyarınca eylemlerin silahla işlenmiş olduğu gerekçesiyle artırım yapılamayacağı gibi, 463. Madde gereğince indirim de uygulanamayacağı gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmediğinden bahisle, 5271 sayılı CMK'nin 309. maddesi gereğince anılan kararın bozulması lüzumunun ihbar olunduğu anlaşıldı.

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma yazısına dayanan tebliğnamede ileri sürülen düşünceler yerinde görüldüğünden İzmir 9.Asliye Ceza Mahkemesinin 27.09.2006 ... ve 2001/1510-2006/570 sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nin 309. maddesi gereğince kanun yararına BOZULMASINA, sonraki işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 11.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/18450, Karar No: 2013/16921, Tarih: 02.12.2013

**17. Hukuk Dairesi         2013/18450 E.  ,  2013/16921 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkiline ait sondajlı kamyona, davalının sürücüsü olduğu aracın çarpması sonucu hasarlandığını, kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün tam kusurlu olduğunu, müvekkiline ait araçta değer kaybı meydana geldiğini, tamir süresince aracın kullanılamaması nedeniyle kazanç kaybının olduğunu belirterek 5.000,00 TL kazanç kaybı ile araçta meydana gelen değer kaybı 10.000,00 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, aracın eski model olması nedeniyle değer kaybı olmayacağını, talep edilen kazanç kaybının fahiş olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kısmen kabulü ile 6.540,00 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranlarının hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkiline ait sondajlı kamyonun tamir süresince kullanılamaması nedeniyle kazanç kaybına uğradığını ileri sürmüştür. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kamyonun tamir süresinin 15 gün olacağı, günlük kazanç kaybının kdv hariç 200,00 TL olduğu kabul edilerek KDV dahil kazanç kaybının toplam 3.540,00 TL olduğu belirtilmiştir. Bilirkişi raporunda, günlük kazanç kaybı belirlenirken hangi verilerin esas alındığı gösterilmemiştir. Davacı tarafça kazanç kaybı hususunda bir belge dosyaya sunulmadığı gibi mahkemece de inceleme ve araştırma yapılmamıştır. O halde mahkemece, Esnaf Sanatkarlar veya Şoförler Odası (Cemiyeti) gibi meslek kuruluşlarından bu nitelikteki bir aracın kaza tarihi itibariyle (sürücü-yardımcı ücretleri, yakıt, bakım v.s. masraf ve amortisman giderleri düşüldükten sonra) günlük ve aylık ortalama net kazancının sorulması, varsa davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarının getirtilmesi, faturaların istenmesi ve toplanan delillerle birlikte bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalının sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 2.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/32867, Karar No: 2017/15641, Tarih: 06.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2015/32867 E.  ,  2017/15641 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 06/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1092, Karar No: 2022/7742, Tarih: 23.06.2022

**12. Hukuk Dairesi         2022/1092 E.  ,  2022/7742 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

... 11. İcra Müdürlüğü'nün 2018/12417 Esas sayılı takip dosyası ile başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibinde, borçlu, aynı alacağın tahsili için daha önce ... 24. İcra Müdürlüğü'nün 2018/9629 Esas sayılı dosyası ile bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapıldığını, alacaklının tercih hakkını bu takipten yana kullandığını ileri sürerek takibin iptali istemiyle icra mahkemesine başvurduğu, İlk Derece Mahkemesince; şikayetin kabulü ile takibin iptaline karar verildiği, hükmün alacaklı tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; aynı alacağa ilişkin olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yanında bu takiple tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçilmesinde yasal engel bulunmadığı gerekçesi ile istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

İİK'nun 45. maddesinde; rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusunun iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklının yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabileceği, poliçe ve emre muharrer senetlerle çekler hakkındaki İİK’nun 167. madde hükmünün mahfuz olduğu, aynı kanunun 167. maddesinde ise; alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede müstenit olan alacaklının, alacak rehinle temin edilmiş olsa bile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte bulunabileceği düzenlenmiştir.

Somut olayın incelenmesinde; 08.08.2018 tarihinde başlatılan ... 24. İcra Dairesi’nin 2018/9629 Esas sayılı takip dosyasında; alacaklı tarafından şikayetçi ... ve dava dışı diğer borçlular hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, bundan sonra 16.10.2018 tarihinde ... 11. İcra Dairesi’nin 2018/12417 Esas sayılı takip dosyası ile borçlu ... hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı icra takibi başlatıldığı, takip talebinde "... 24. İcra Müdürlüğü'nün 2018/9629 Esas sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ödenmesi” ibarelerinin bulunduğu görülmüş olup anılan takip dosyalarında yer alan alacak miktarları tam olarak aynı olmasa da takip talebi ve icra emrinde yazılı ibareler ve alacaklı vekilin cevap dilekçesi ile her iki takip dosyasına konu borcun aynı borç ilişkisinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar yukarıda anılan kanun hükümleri uyarınca borç ipotek ile temin edilmiş olsa bile elinde kambiyo senedi bulunan alacaklı, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapabilirse de tercih hakkını bu takip türünden yana kullanmış ise aynı borca ilişkin olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapamaz. Bu husus süresiz şikayete tabidir. (Prof. Dr. L. ..., Doç. Dr...., Dr. Öğretim Üyesi ... ..., İcra ve İflas Hukuku, Ocak 2022, s. 318, 319).

O halde, İlk Derece Mahkemesince, şikayetin kabulü ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibinin iptaline karar verilmesi yerinde olup, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ:

Borçlunun temyiz isteminin kabulü ile, ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 08.11.2021 tarih ve 2021/634 E. - 2021/2762 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/2.maddeleri uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi’ne gönderilmesine, 23.06.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7742, Karar No: 2016/8616, Tarih: 01.06.2016

**3. Hukuk Dairesi         2016/7742 E.  ,  2016/8616 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

İHBAR OLUNLAR : 1-..., 2-..., 3- T...

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı dava dilekçesinde; davalı kurumca faturaya yansıtılan kayıp/kaçak, perakende satış hizmeti, vs. bedelin, sebepsiz zenginleşme teşkil ettiğini belirterek, bu bedellerin tarafına iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece; tüketici mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık; davacı tarafından, elektrik faturalarına yansıtılan kayıp-kaçak, dağıtım, sayaç okuma, parekende satış hizmeti vs. bedellerin istirdatı için davalı aleyhine açılan davada tüketici mahkemesinin görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 3/l maddesinde tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem, olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 73. maddesinde ise bu kanunun uygulanması ile ilgili her türlü ihtilafa tüketici mahkemelerinde bakılacağı öngörülmüştür.

Somut olayda davacının serbest muhasebeci olduğu, aboneliğin, ticarethane-büro-yazıhane aboneliği olduğu anlaşıldığından, davalının 6502 sayılı Yasa kapsamındaki tüketici tanımına uymadığı ve tüketici olmadığı açıktır.

O halde, uyuşmazlığın çözümü genel mahkemelerin görevi içerisindedir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetilir.

./..

-2-

Hal böyle iken mahkemece; davaya genel mahkeme sıfatıyla bakılması gerekirken tüketici mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

Bozma nedenine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 01.06.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2016/12947, Karar No: 2017/7711, Tarih: 12.10.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/12947 E.  ,  2017/7711 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Asıl dava davacısı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile yeniden bağlanmasına, borçlu olmadığının tespitine,

Birleşen dava davacısı, yersiz ödenen aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar vermiştir.

Hükmün, davalı-birleşen davanın davacısı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca boşandığı eşi ile birlikte yaşadığı tespit edilen davacının, ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ve kesilen maaşın yeniden bağlanması, birleşen dosyada ise yersiz ödendiği iddia olunan aylıkların iadesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; Davacı ...’in eşi ...’tan 07/12/2007 tarihinde boşandığı, 2001 yılında vefat eden babasından dolayı yetim aylığı aldığı, boşanmış olduğu dönem olan 2012 yılında doğan çocuğunun eşi ... tarafından tanındığı, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından tanzim edilen 30/04/2014 tarih ve 75 sayılı rapora göre; davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşamaya devam ettiğinin tespit edildiği, bu rapora dayanılarak Kurumca 22/10/2008-21/06/2014 tarihleri arasında ödenen 11.712,78 TL aylık tutarı ve işlemiş faizinin borç çıkarıldığı, birleşen ... İş Mahkemesinin 2015/188 E. ve 2015/337 K. sayılı dosyasının Kurum tarafından aynı konu ve işleme ilişkin ...’e karşı açılmış alacak davası olduğu anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.