muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/1485, Karar No: 2014/4604, Tarih: 04.03.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/1485 E.  ,  2014/4604 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Mudurnu Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Tarihi : 05.11.2013

No : 2012/125-2013/90

Dava, hak sahibi konumundaki davalıya yersiz ödenen ölüm aylığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2010 yılında kesinleşen hak sahibi kız çocuğuna, 1979 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle Kurumca 2012 yılında Nisan ayında gerçekleştirilen işlemle 26.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 26.10.2010-25.03.2012 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiş olup, hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanununun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davalı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; özellikle dava konusu dönem yönünden muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanılan eş 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta ise adına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölgeler yönünden geniş kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, uyuşmazlık konusu dönemde boşanan eşlerin kayıtlı oldukları yerde görev yapmış/yapmakta olan, mahalle/köy muhtar ve azalarından kanaat edinmeye yetecek kadarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, talep konusu dönemde Medula sisteminde tarafların bildirdikleri adresler tespit edilmeli, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde; öncelikle, Kurum işlemine dayanak olan rapor celbedilmeli, hak sahibi ile boşandığı eşinin fiili beraberliğinin ortaya konulmasına ilişkin olarak yargılamada ortaya çıkan çelişki ve belirsizliğin giderilmesi için, az yukarıda yazılı hususlar araştırılarak, “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten, sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin,yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 04.03.2014 gününde oy birliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2007/9945, Karar No: 2008/5295, Tarih: 03.04.2008

**21. Hukuk Dairesi         2007/9945 E.  ,  2008/5295 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi     :  Düzce 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Tarih               :  4.4.2006

Davacı  davalı işveren nezdinde 1990-2002 tarihleri arası çalıştığının tesbitine  karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin  reddine  karar vermiştir.

Hükmün  davacı  vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Dava, davacının 1990-2002  tarihleri arasında eğitim ve öğretim dönemlerinde davalı okul aile birliğinin işçisi olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tesbiti istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin reddine karar verilmiştir.

1-A. İlköğretim Okulu Müdürlüğü ve A. İlköğretim Okulu Aile Birliğinin taraf sıfatı bulunmadığından  bu davalılar aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken esastan davanın reddine karar verilmiş olması nedeniyle bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

2-Davanın D. Milli Eğitim İl Müdürlüğüne yöneltilmesi temsilde hata olup Milli Eğitim Bakanlığına yöneltilmesi gerekir.Nevarki hazine vekili davayı takip etmekle Bakanlık adına husumeti kabullendiğinden  karar başlığında Milli Eğitim Bakanlığı yazılması gerekirken Milli Eğitim Müdürlüğünün yazılması da doğru değildir.

3-Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti  davaları için özel  bir  ispat yöntemi öngörmemiş  ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş  içtihadı gereğidir.  Bu tür davalarda  öncelikle  davacının  çalışmasına ilişkin belgelerin  işveren tarafından verilip  verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa  işyerinin gerçekten var olup olmadığı  kanun kapsamında  veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı  eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir  duyarlılıkla araştırılmalıdır.  Çalışma olusu her türlü delille ispat  kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş  tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan  seçilmesine özen gösterilmelidir.  Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu  hiçbir kuşku ve duraksamaya  yer vermeyecek şekilde  belirlenmelidir. Yargıtay  Hukuk Genel  Kurulunun  16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da  bu doğrultudadır.

Somut olayda  dinlenen tanıkların beyanlarından davacının söz konusu okulda zaman zaman çalışmalarının bulunduğu anlaşılmakta ise de  tesbiti istenilen sürenin uzunluğu dikkate alındığında çalışma süresi yönünden kesin saptamaları içermediğinden bu tanık beyanları ile sonuca gidilmesi, eksik inceleme ve araştırma ile istemin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Yapılacak iş; davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınarak, davacının tesbitini istediği döneme ait okulda çalışan idareci, öğretmen, hizmetli gibi  personelin kayıtlarını İl Milli Eğitim Müdürlüğünden getirterek davacı ile aynı dönemlerde okulda çalışmış ve resmi kayıtlara geçmiş  tanıkları yada komşu işverenlerin bordrolarına, resmi kayıtlarına geçmiş  çalışanlarını tesbit edip beyanlarına başvurmak ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde  temyiz edene iadesine, 03.04.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/28112, Karar No: 2014/19379, Tarih: 02.10.2014

**12. Ceza Dairesi         2013/28112 E.  ,  2014/19379 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle Yaralama

Hüküm : TCK'nın 89/4, 62/1, 50/1-a, 52/4, 53/6. Maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

Sanığın idaresindeki otomobille, hafif eğimli bölünmemiş iki yönlü devlet yolunda seyri sırasında direksiyon hakimiyetini kaybederek sağ şeritten sola yönelen 45 metre lastik izi ile yolun solundan yoldan çıkıp, solda bulunan su kanalı içindeki yol yapım çalışmasında görevli mağdurlara aracının önü ile çarptığı olayda, her ne kadar sanık karşı istikametten seyreden plaka, marka ve modelini alamadığı başka bir aracın kendi üzerine doğru geldiğini düşenerek ani manevra yapması sonucu olayın meydana geldiğini iddia etmiş ise de, dosya kapsamının sanığın beyanını doğrulamadığı, olay yerinde asfaltlama çalışmalarında görevli olan tanık ...'ın olay sırasında, ..yönüne seyreden sanığın aracının aniden kendilerinin bulunduğu şeride girdiğini ve aracın süratli olduğunu beyan etmesi karşısında, tamamen kusurlu olduğu anlaşılan sanık hakkında, iki sınır arasında temel ceza belirlenirken suçun işleniş biçimi, failin taksire dayalı kusurunun yoğunluğu,meydana gelen zararın ağırlığı, maddede öngörülen cezanın alt sınırı da nazara alınmak suretiyle, uygun bir cezaya hükmedilmesi gerektiği nazara alınmadan, tamamen kusurlu olarak meydana getirdiği kaza sonucu iki kişinin yaralanmasına neden olan sanık hakkında adalet ve hakkaniyet kuralları uyarınca alt sınırdan uzaklaşmak suretiyle ceza tayini gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurularak sanık hakkında eksik cezaya hükmolunması aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya toplanıp karar yerinde gösterilen delillere mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine incelenen dosya kapsamına göre, sanığın kusura, atılı suçu işlemediğine, lehine olan hükümlerin uygulanmadığına ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA; 02.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/7471, Karar No: 2022/8680, Tarih: 17.05.2022

**11. Ceza Dairesi         2021/7471 E.  ,  2022/8680 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Sanık hakkında “2009 ve 2010 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” suçlarından kamu davaları açıldığı, temyize konu kararın gerekçesinde de sanığın 009 ve 2010 takvim yıllarında sahte fatura düzenlediği ve bu şekilde vergi kaçakçılığı suçunu işlediği kabul edildiği hâlde, maddi hata sonucu hüküm fıkralarında “vergi döneminde sahtecilik" şeklinde yazılmasının mahallinde düzeltilebilir maddi hata olduğu kabul edilmiştir.

Hükümden sonra 15.04.2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7394 sayılı Kanun’un 4 ve 5. maddeleriyle değişik 213 sayılı Kanun’un 359. maddesinin 3, 4, 5 ve 6. fıkra hükümleri uyarınca 5237 sayılı TCK’nin 7/2. maddesi de gözetilerek sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafisinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 17.05.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/11982, Karar No: 2013/16208, Tarih: 19.11.2013

**1. Hukuk Dairesi         2013/11982 E.  ,  2013/16208 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : GAZİOSMANPAŞA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 22/11/2012

Yanlar arasında görülen tapu iptali-tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalılar tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacılar vekili, miras bırakan M.G.'nin, 806 ada 6 parsel sayılı taşınmazdaki 28/231 payını 25.01.2001 tarihinde oğlu Eyüp'e, 24/231 payını ise 19.09.2001 tarihinde diğer oğlu Yusuf'a satış yoluyla temlik ettiğini, yapılan temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı, muvazaalı olduğunu ileri sürerek, müvekkillerinin miras payları oranında tapu iptal ve tescile karar verilmesini istemiş yargılama sırasında davacılar vekili 16.04.2009 havale tarihli dilekçesi ile miras bırakanın 1998 yılında beyin kanaması sebebiyle felç geçirdiğini, beyin kanaması ve felç sebebiyle temyiz kudretini kaybettiğini, davalılara temlik yapıldığında temyiz kudretinin olmadığını belirtmiş ise de ehliyetsizlik iddiası ile usulüne uygun olarak açılmış dava bulunmadığından bu yöndeki iddia inceleme konusu yapılmamıştır.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; miras bırakan M. G.'nin kayden malik olduğu 806 ada 6 parsel sayılı taşınmazda 1994, 1995, 1998 yıllarında dava dışı üçüncü kişilere pay satışı yaptığı, 25.01.2001 tarihinde üzerine kayıtlı 200/231 paydan 28/231 payı oğlu Eyüp'e, 28/231 payı dava dışı üçüncü kişi İrfan Şahin'e, 24/231 payı 19.09.2001 tarihinde diğer oğlu Yusuf'a, 09.09.2002 tarihinde ise 30/231 payı dava dışı üçüncü kişi H.Ş.'e satış yoluyla temlik ettiği, miras bırakanın 02.02.2003 tarihinde, eşi N.'nin ise eldeki davanın devamı sırasında 29.08.2010 tarihinde öldüğü, geride davanın tarafları ile dava dışı M., N. ve M.'in kaldıkları, miras bırakanın ölümünden sonra kalan paylarında ırsen mirasçılarına intikal ettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunun 706., Türk Borçlar Kanunun 237. (Borçlar Kanunun 213.) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; davalılar tanıkları olarak dinlenen anne N.ile kız kardeş M. ; miras bırakanın çekişmeli yerin üzerine apartman yaptırmak için yükleniciyle sözleşme yaptığını, ancak yüklenicinin inşaatı yarım bırakıp kaçtığını, davalıların inşaatta bizzat çalıştıklarını, birikmiş paralarını ve arkadaşlarından aldıkları borç paraları inşaatın tamamlanması için miras bırakana verdiklerini, miras bırakanın da karşılığında çekişmeli taşınmazdaki bir kısım paylarını davalılara temlik ettiğini, miras bırakanın aynı tarihlerde üçüncü kişilere de pay satışları yaptığını, muvazaanın söz konusu olmadığını bildirmişlerdir.

Bu durumda temlikin mal kaçırma amacı ile yapılmadığı, davalıların parasal katkıları yanında inşatta fiilen çalışmaları karşılığı anılan payların devredildiği sonucuna varılmaktadır. Nitekim, eldeki davanın kabulü halinde mirasçı olarak hak sahibi olacak anne ve kızkardeşin beyanları da bu hususu doğrulamaktadır. Öte yandan salt bedeller arasındaki oransızlık tek başına muvazaanın kanıtı değildir.

Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi düşünce ile yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

Davalıların, temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile yerel mahkeme kararının (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 19.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/4054, Karar No: 2014/7164, Tarih: 14.04.2014

**8. Hukuk Dairesi         2014/4054 E.  ,  2014/7164 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Akşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 25/02/2010

NUMARASI : 2008/286-2010/202

Hazine ile E.. Ş.. aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının reddine dair Akşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 25.02.2010 gün ve 286/202 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı Hazine temsilcisi tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı Hazine vekili, asıl ve birleşen davalarda mülkiyeti davalılara ait olan ve parsellerde kayıtlı taşınmazların, 3621 sayılı Kıyı Kanunu'na göre Akşehir Gölü kıyı kenar çizgisi kapsamında kaldıklarını, özel mülkiyete konu olamayacaklarını ileri sürerek, tapu kayıtlarının iptali ile kıyı olarak kamuya terkinine karar verilmesini istemiştir.

Davalılara dava dilekçesi ve duruşma günü yöntemine uygun biçimde tebliğ edildiği halde, yargılama oturumlarına katılmamış ve davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece; uyulan bozma ilamı sonrasında hak düşürücü süreden davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Davanın, ve sayılı parseller yönünden kısmen, ve sayılı parseller yönünden ise tamamen kıyı kenar çizgisi kapsamında bulundukları gerekçesiyle davanın kabulüne dair önceki hüküm Hazine vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 20.02.2008 tarih 2007/12806 Esas sayılı ilamına özet olarak “ ...çekişme konusu taşınmazlardan bazılarının tamamının, bazılarının da bir bölümünün 28.11.1997 tarih 5/3 sayılı İnançları Birleştirme Kararı uyarınca yapılan inceleme sonucu saptanan kıyı-kenar çizgisine göre kıyıda kaldığı anlaşıldığından, yazılı olduğu üzere karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı, ancak, davanın kısmen kabulle sonuçlandığı, HUMK’nun 94 ve 418. maddelerinde açıklanan istisnaların da davada bulunmadığı dikkate alınarak, kabul ve ret oranına göre davacı yararına yargılama gideri ve avukatlık ücretine hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması doğru olmadığı” gereğine işaret edilmek suretiyle bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamına uyularak, yukarıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

Mahkemenin kararı 5841 sayılı Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 14.03.2009 tarihinden sonra verilmiş olup; bu Kanun'un 2. ve 3.maddeleri ile getirilen yeni düzenlemelere dayanılarak oluşturulmuştur.

Mahkemenin kararı 5841 sayılı Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 14.03.2009 tarihinden sonra verilmiş olup; bu Kanun'un 2. ve 3.maddeleri ile getirilen yeni düzenlemelere dayanılarak oluşturulmuştur.

14.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren 25.02.2009 günlü 5841 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 2.maddesi ile 3402 sayılı Kanun'un 12.maddesinin 3.fıkrasına eklenen cümlede: “bu hüküm iddia ve taşınmazın niteliğine yahut Devlet ve diğer Kamu Tüzel Kişileri dâhil tarafların sıfatına bakılmaksızın" ve 3.maddesi ile aynı Kanuna eklenen geçici 10.maddesinde ise; “Bu Kanun'un 12.maddesinin 3. fıkrası hükmü devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu iddiası ile yürürlük tarihinden önce açılmış ve henüz kesin hükme bağlanmamış olan davalarda dahi uygulanır.” şeklindedir. Bu değişiklik nedeniyle bu yasanın yürürlük tarihinden sonra Hazine'nin açtığı davalarda da 10 yıllık hak düşürücü süre uygulanmaya başlanmıştır.

Ne var ki, Yerel Mahkeme kararının temyizi aşamasında Anayasa Mahkemesi’nin 12.05.2011 gün ve 2009/31 E. 2011/77 K. sayılı kararıyla; “25.02.2009 gün ve 5841 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 2. maddesiyle 21.06.1987 günlü 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 12. maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen cümlenin ve 3.maddesiyle 3402 sayılı Yasa’ya eklenen Geçici 10. maddenin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline” karar verilmiş ve bu iptal kararı 23.07.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile idari makamlar, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı açıktır.

Diğer taraftan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 33.maddesinde yer alan “Hâkim, Türk hukukunu resen uygular” hükmü ile ifadesini bulan yasal ilke gözetildiğinde; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının derdest dosyalar yönünden uygulanmasının zorunluluğu ortadadır.

Öyle ise, kesin hüküm halini almamış ve kazanılmış hakkın istisnasını teşkil eden bu durum karşısında 5841 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davanın reddine ilişkin olarak kurulan hükmün, verildiği tarih itibarıyla doğru olduğu düşünülse ve ayrıca Anayasa'nın 153. maddesine göre iptal kararı geriye yürümezse de 10.03.1969 gün ve 1/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçe bölümünde belirtildiği üzere iptal, kesin şekilde çözüme bağlanmış uyuşmazlıkları etkilemez ve henüz anlaşmazlık hali devam ediyorsa iptalin kapsamına girer. Bu durumda davanın hak düşürücü süreden reddine ilişkin kurulan kararın Anayasa Mahkemesi’nin anılan iptal kararından sonra doğru olduğu söylenemez. Zira kamu düzeninin söz konusu olduğu bütün haller istisnanın kapsamına girer.