muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/979, Karar No: 2024/9635, Tarih: 12.12.2024

**8. Ceza Dairesi         2023/979 E.  ,  2024/9635 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2022/779 E., 2022/932 K.

SUÇ : Kara ulaşım araçlarını kaçırma veya alıkoyma

HÜKÜM : Mahkûmiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Tavşanlı Cumhuriyet Başsavcılığının 03.03.2015 tarihli iddianamesi ile sanık ... hakkında, başka suçla birlikte kara ulaşım araçlarını kaçırma veya alıkoyma suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun (5237 sayılı Kanun) 223 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır.

2. Tavşanlı 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.03.2016 tarihli kararı ile sanık hakkında kara ulaşım araçlarını kaçırma veya alıkoyma suçundan, 5237 sayılı Kanun' un 223 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi uyarınca 10 ay 25 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiştir.

3. Sanığın denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlemesi nedeniyle yapılan ihbar sonucu açıklanması geri bırakılan hükmün açıklanarak Tavşanlı 1. Asliye Ceza Mahkemesinin, 14.12.2022 tarih ve 2022/779 Esas, 2022/932 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında kara ulaşım araçlarını kaçırma veya alıkoyma suçundan, 5237 sayılı Kanun' un 223 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 53 üncü maddesi uyarınca 10 ay 25 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri; kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, sanığın herhangi bir kusuru bulunmadığına, sübuta, yasal unsurları oluşmayan suçtan beraat kararı verilmesi gerektiğine, re'sen tespit edilecek nedenlerle haksız kararın bozulması gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Dava konusu olay, sanık ... ve temyiz dışı sanık ...'in, araçlarıyla katılanların aracının ikametlerinin önünden ayrılmasına engel olacak şekilde katılanların aracının çevresini kapatmaları eyleminin hukuka aykırı bir davranışla kara ulaşım aracının hareket etmesini engelleme suçunu oluşturduğu ve nakliye hürriyetini kısıtlayan bir eylemin olduğu iddiasına ilişkindir.

IV. GEREKÇE

III. OLAY VE OLGULAR

Dava konusu olay, sanık ... ve temyiz dışı sanık ...'in, araçlarıyla katılanların aracının ikametlerinin önünden ayrılmasına engel olacak şekilde katılanların aracının çevresini kapatmaları eyleminin hukuka aykırı bir davranışla kara ulaşım aracının hareket etmesini engelleme suçunu oluşturduğu ve nakliye hürriyetini kısıtlayan bir eylemin olduğu iddiasına ilişkindir.

IV. GEREKÇE

Ulaşım araçlarının kaçırılması ve alıkonulması suçunun oluşması için başkasına ait aracın cebir ve tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmesi, durdurulması ya da gitmekte olduğu yerden başka yere götürülmesi gerektiği, somut olayda; sanık ... ile katılan ...'in aynı apartmanda ikamet ettikleri, olay tarihinde sanık ...' ın 43 UT... plakalı aracı katılanların aracının yanına park ettiği ve temyiz dışı sanık ... Sarı'nın da sanık ...'ün çalışanı olduğu ve olay gecesi, 43HR... plakalı kamyoneti ...'ın ikametine getirdiği, ikametin araç park yerinde ise katılan ...'e ait 43UT.... plakalı aracın çarpraz şekilde park edilmiş olması nedeniyle park yeri kalmamasından dolayı aracını katılana ait aracın arkasına park etmesi şeklinde gerçekleşen olayda, sanığın park ettiği aracın bir kara aracını durdurması, hareket etmesini engellemesi veya başka bir yere götürmesinin söz konusu olmadığı anlaşılmakla suçun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Tavşanlı 1.Asliye Ceza Mahkemesinin, 14.12.2022 tarih ve 2022/779 Esas, 2022/932 Karar sayılı kararına yönelik sanık ... müdafiinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden, hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 12.12.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/177, Karar No: 2019/709, Tarih: 11.02.2019

**6. Ceza Dairesi         2018/177 E.  ,  2019/709 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm sanık ... savunmanları tarafından duruşmalı olarak da temyiz edilmekle;

Sanık ve savunmanlarının duruşma gününden usulen haber edildikleri halde geçerli mazeretleri bulunmadan duruşmaya gelmedikleri anlaşılmakla, adı geçen sanık yönünden duruşmasız olarak yapılan inceleme sonunda; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

24.11.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün, 2014/140-2015/85 Esas ve Karar sayılı kararına göre TCK'nin 53. maddesi uygulamasının infazda gözetilmesi olanaklı görülmüştür.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre, sanıklar ..., ... ve savunmanları ile sanık ... savunmanının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan hükmün istem gibi ONANMASINA, 11.02.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13942, Karar No: 2017/6503, Tarih: 07.06.2017

**17. Hukuk Dairesi         2016/13942 E.  ,  2017/6503 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili dava dilekçesinde; 06/03/2015 tarihinde müvekkilinin sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı araç ileseyir halinde iken aynı cadde üzerinde seyredip 66. Sokağa dönmek isteyen... plakalı aracın sürücüsü ... ile çarpışmaları neticesinde hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, tramer raporunda müvekkilinin bir kusurunun bulunmadığı buna karşılık davalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunun saptandığını, müvekkilinin aracında oluşan 8.190,24TL değerindeki hasarın kendi sigorta şirketi olan ... Sigorta tarafindan karşılandığını, müvekkilinin maliki olduğu... markalı aracın değişen parçalarının bir otomobilin en önemli parçaları oluğunu, bu parçaların kaza neticesinde orijinalliğini yitirmeleri sebebiyle sözkonusu aracın ikinci el piyasasında değer kaybetmesine sebep olduğunu, aracın kasko değerinin 105.444,00 TL olmasına rağmen 60.000,00 TL'na satıldığını, ... Sigorta ile yaptıkları kasko sözleşmesinin sadece hasarlı kazalar sonucunda oluşan hasarları karşılamaya yönelik bir sözleşme olduğunu, söz konusu poliçenin kaza sonucunda aracın kendi piyasasında düşen değerini karşılamadığını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkiline ait araçta meydana gelen değer kaybına ilişkin şimdilik 5.000,00 TL’nın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; meydana gelen dava konusu kaza sonucu kazanın tutanak altına alındığını ve araçlarda oluşan hasar bedellerinin sigorta

şirketleri tarafından karşılandığını, kaza sonrası oluşturulan ekspertiz raporunun hiçbir yasal dayanağı olmayan bir şirket tarafından kendi lehine olacak şekilde hazırlanan bir rapor olduğunu ve bu raporu kabul etmenin mümkün olmadığını,davacının kaza sonrası aracı 60.000,00TL'na sattığını beyan ettiğini, bu bakımdan davacının aracın değerini kat ve kat düşük göstererek değer kaybının yüksek olmasını sağlamaya çalıştığını beyanla, davanın reddini savunmuştur.

Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde;... plakalı aracın müvekkili sigorta şirketi nezdinde ... numaralı poliçe ile sigortalı bulunduğunu, bu poliçeden dolayı müvekkili şirketin sorumluluğunun sigortalının kusuru oranında olmak üzere maddi zarar halinde azami 29.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, araç değer kaybı taleplerinin dolaylı zarar olması nedeniyle poliçe teminatı kapsamı dışında olduğunu, araçtaki değer kaybının tespit edilebilmesi için aracın önceki hasarlarının da incelenmesi ve buna göre bir değerlendirme yapılması gerektiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; kazasının meydana gelmesinde davalı ...'ın %75 oranında asli kusurlu olduğu, davacının %25 oranında tali kusurlu olduğu, kaza sonucu davacının aracında meydana gelen değer kaybından... plakalı aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesini temin eden davalı ...Ş'nin diğer davalı sürücü ile birlikte 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 85/1 maddesi uyarınca kusur oranında ve davalı ... şirketinin poliçe limiti dahilinde müştereken ve müteselsilen sorumluluklarının bulunduğu, davacının değer kaybı talebinde haklı olduğu sonuç ve kanaatiyle davanın kabulü ile, 6.000,00TL araç değer kaybı tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, dair karar verilmiş, hüküm davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ...Ş vekili ile davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm

temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 307,39 TL kalan onama harcının temyiz eden davalılardan alınmasına 07/06/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1748, Karar No: 2022/12369, Tarih: 15.06.2022

**2. Ceza Dairesi         2021/1748 E.  ,  2022/12369 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

I-Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA,

II-Suça sürüklenen çocuk hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-İddianamede işyeri dokunulmazlığının ihlali suçuyla ilgili olarak sevk maddeleri arasında 5237 sayılı TCK'nın 119/1-c maddesinin yer almadığı halde suça sürüklenen çocuk hakkında söz konusu maddenin uygulanmasından önce 5271 sayılı CMK'nın 226. maddesi uyarınca ek savunma hakkı tanınması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulmak suretiyle suça sürüklenen çocuğun savunma hakkının kısıtlanması

2-Geceleyin iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan temel cezanın doğrudan 5237 sayılı TCK'nın 116. maddesinin 4. fıkrası gereğince belirlenmesi gerekirken, önce aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca 10 ay hapis cezasına hükmedildikten sonra TCK' nın 116/4 maddesi uyarınca 1 yıl 4 ay hapis cezasına hükmedilmesi suretiyle uygulama yapılması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle istem gibi BOZULMASINA, 15.06.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/209, Karar No: 2013/399, Tarih: 27.03.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2013/11-209 E.  ,  2013/399 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ                         : Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ                                       : 24/02/2011

Taraflar arasındaki “tazminat “ davasından dolayı yapılan yargılamadan dolayı, bozma üzerine direnme yoluyla; Ankara 2. FSHH Mahkemesinden verilen 24.02.2011 gün ve 2011/15 E., 2011/51 K. sayılı kararın bozulmasını kapsayan ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’ndan çıkan 17.10.2012 gün ve 2012/11-236 E., 714 K. sayılı ilamın, karar düzeltilmesi yoluyla incelenmesi davacı vekili tarafından verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla; Hukuk Genel Kurulu’nca dilekçe, düzeltilmesi istenen ilam ve dosyadaki ilgili bütün kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Dava, davalı tarafın endüstriyel tasarım tescilinin kötüniyetli olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmini istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkilinin üç yılı aşkın bir süredir yağmur oluk borularının duvara bağlantı yapılmasına yarayan PVC kelepçelerinin üretimini yaptığını, davalının  yenilik ve ayırt edicilik niteliği bulunmayan PVC kelepçesini TPE nezdinde adına 23.05.1997 tarihinde tescil ettirdiğini, müvekkili hakkında şikâyette bulunup arama ve zabıt kararları aldığını, müvekkilinin işyerinde 06.08.2004 tarihinde yapılan arama ve zabıt işlemi sonunda üretimini gerçekleştirdiği PVC kelepçe ürünleri ile bu ürünleri üretmeye yarar kelepçe kalıplarına el konulup yediemine verildiğini, hakkında tasarım hakkına tecavüz suçlaması ile Ankara Fikri ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi’nin 2005/591 ve 2005/439 esas sayılı dosyalarında kamu davaları açıldığını, daha sonra anılan yargılamalardan beraat ettiğini, davalı adına tescil edilmiş bulunan tasarımın öteden beri piyasada genel kullanımı olan davalı ve birçok firma tarafından üretim ve satışa konu edilip eski tarihli kataloglarda tanıtımının yapılmış olması karşısında yenilik ve ayırt edicilik vasıflarının bulunmadığı tespit edilerek İstanbul 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2005 gün 2004/284-2005/132 sayılı kararı ile hükümsüzlüğüne karar verildiğini, davalının haksız ve hukuka aykırı tescilinin arkasına sığınarak müvekkilinin ticari itibarını zedelediğini ve üretim araçlarına el konulması sebebiyle üretim yapamaması ve buna bağlı taahhütlerini yerine getirememesi nedeniyle ciddi mağduriyete uğradığını ileri sürerek, üretim kalıplarının iadesine, müvekkilinin uğradığı zararlar karşılığı ıslah dilekçesiyle birlikte toplam 40.000,00 TL maddi tazminat ve 30.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin yasal tasarım tescilinden kaynaklanan haklarını kullandığını, kötü niyetli olmadığını ve davacıya karşı Anayasal şikâyet hakkının kullanıldığını, müvekkili tasarımının hükümsüz kılınmasının önceye yönelik haklarını  ortadan kaldırmayacağını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir

Davalı vekili, müvekkilinin yasal tasarım tescilinden kaynaklanan haklarını kullandığını, kötü niyetli olmadığını ve davacıya karşı Anayasal şikâyet hakkının kullanıldığını, müvekkili tasarımının hükümsüz kılınmasının önceye yönelik haklarını  ortadan kaldırmayacağını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir

Mahkemece, PVC sektöründe bulunan davalının yeni olmayan harcı alem ürünü incelemesiz sistemden istifade ederek adına tescil ettirmesinin hakkın kötüye kullanılması olduğu, davacı gibi üçüncü kişilere yasaklayıcı eylemlere girişilmesinin tasarım hakkı sahipliğinin kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, 554 sayılı KHK’nin 45. maddesi uyarınca tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde kararın sonuçlarının geçmişe etkili olacağı, davacının üretim araçlarına el konulması nedeniyle davacının 4.452,14 TL maddi zararının olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 4.452,14 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından temyizi üzerine Özel Daire’ce; “…tasarım tescil belgesinden kaynaklanan hakların kullanılması, bu belge ile sağlanan koruma kapsamında olup, tescilli bir tasarımın haksız kullanımından söz edilemez. Ancak, tasarım tescil belgelerinin hükümsüzlüğü yolundaki kararlar ile sicilden terkinleri sağlandıktan sonra korumaları kalkacak ve bu tarihten itibaren kullanımlarının haksız olduğu ileri sürülebilecektir. Tescilli endüstriyel tasarım sahibi, bu tescil hükümsüz kılınmadıkça tasarımını kullanabilir. Somut uyuşmazlıkta da davalı, usulüne uygun şekilde tescil ettirmiş bulunduğu tasarım tescil belgesine dayanarak, yasal şikâyet hakkını kullanmıştır. Tasarım tescil belgesi hükümsüz kılınana kadar şikâyet hakkının kötüye kullanılmasından söz edilemez. Mahkemece, anılan hususlar nazara alınmadan, davacının harcı alem olan pis su kelepçesini kendisine ait olmadığını ve bir tasarım olarak korunmasının mümkün olmadığını, bilerek adına tescil ettirdiği, bu tasarım belgesine dayanarak basiretli bir tacirden beklenemeyecek ve haksız rekabet oluşturacak ve tasarım hakkının kötüye kullanılması niteliğinde olacak şekilde eylemlere giriştiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş; Yerel Mahkeme, önceki hükümde direnmiştir.

Direnme hükmünü davacı vekilinin temyizi üzerine, Hukuk Genel Kurulu; Özel Daire bozma ilamındaki gerekçeleri benimsemek suretiyle sonuçta, Özel Daire bozma kararı doğrultusunda direnme kararının bozulmasına karar vermiş; davacı  vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

Direnme hükmünü davacı vekilinin temyizi üzerine, Hukuk Genel Kurulu; Özel Daire bozma ilamındaki gerekçeleri benimsemek suretiyle sonuçta, Özel Daire bozma kararı doğrultusunda direnme kararının bozulmasına karar vermiş; davacı  vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; endüstriyel tasarım tescilinden kaynaklanan hakların kullanılmasının mutlak olarak hukuka uygun kabul edilip edilmeyeceği, bu bağlamda durumun özelliklerinden hareketle TMK’nın 2. maddesi anlamında hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığı araştırılarak kötüniyetli tescillerden dolayı zararı ispatlananlar için tazminata hükmedilmesine yasal imkân bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle endüstriyel tasarım hukukuna ilişkin açıklama yapılması gereklidir.

Tasarım hukuku ilk olarak 16. yüzyılda Fransa’da tekstil ürünlerindeki desenlerin başkaları tarafından taklit edilmesinin önüne geçmek için geliştirilmeye başlanmıştır.  Ülkemizde ise, 1995 yılına kadar 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda yer alan hükümler ile (FSEK m.2, m.4) koruma sağlanırken, 24.06.1995 tarihinde 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (554 sayılı KHK) çıkartılmıştır.

Anılan Kararname ile koruma altına alınmak istenen tasarım, kavram olarak; bir ürün veya ürün parçasının görünümüdür (Ünal Tekinalp, Fikri Mülkiyet Hukuku, ,İstanbul 2012, Beşinci Bası, s.661).

554 sayılı KHK’nin 3. maddesindeki tasarım tanımı ise;  “bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü” şeklindedir.

Kararnamede “endüstriyel” kelimesinin kullanılmasının sebebi ise; endüstriyel yolla üretilen ürün tasarımlarına endüstriyel tasarım denmesidir. Bunlar seri imalata konu ürünlerdir.

AB ve Türk Hukukunda hem endüstriyel hem de endüstriyel olmayan, yani elle üretilen tasarımlar korunur (Sami Karahan/Cahit Suluk/Tahir Saraç/Temel Nal; Fikri Mülkiyet Hukukunun Esasları, Ankara 2012, s. 269 ) Korumanın kapsamı, ürünün görünüm özellikleriyle sınırlıdır (Karahan/Suluk/Saraç/Nal; y.a.g.e.; s. 285).

Bir endüstriyel tasarımın 554 sayılı KHK hükümlerine göre korunabilmesi için tasarımın tescil edilmesi gereklidir. Bu tescil ilkesi, tescilsiz tasarımların korunmayacağı anlamına gelmez. Tescilsiz tasarımlar genel hükümlere göre korunacaktır (Tekinalp, y.a.g.e. s.674).

Ülkemizde tasarım tescilleri, TPE tarafından yapılmaktadır.

Tescilli bir tasarımın, hukuken korumadan yararlanabilmesi için bazı özelliklere sahip olması gerekir ki; bunların en başında  Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı  olmama hali gelir (m.9). 554 sayılı KHK’de, yeni ve ayırt edici nitelikteki tasarımlar korunmaktadır.

Ülkemizde tasarım tescilleri, TPE tarafından yapılmaktadır.

Tescilli bir tasarımın, hukuken korumadan yararlanabilmesi için bazı özelliklere sahip olması gerekir ki; bunların en başında  Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı  olmama hali gelir (m.9). 554 sayılı KHK’de, yeni ve ayırt edici nitelikteki tasarımlar korunmaktadır.

Yenilik ve ayırt edicilik incelemesi, önceden mevcut bulunan tasarımlar ile ihtilaf konusu olan tasarımın kıyaslanarak değerlendirilmesi işlemidir. Yenilik (m.6) unsurunun belirlenmesinde, tasarımının, önceki mevcut bir tasarımın aynısı olup olmadığı incelenir.

Ayırt edicilik (m.7) ise; yeni olan bir tasarımın ortak özelliklerinin dışında ve bilgilenmiş kullanıcı gözüyle kıyaslanan diğer tasarımlardan farklı kılan özelliklerdir.

554 Sayılı KHK’nin 6. maddesinde; tasarımın aynısının başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması, bir başka deyişle mutlak yenilik koşulu kabul edilmiştir. Mutlak yenilikten söz edilebilmesi için de,  tasarım tescil başvurusu yapılan ürünün görünümünün, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulan tasarımlardan yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi sınırları içinde kalmak kaydıyla, küçük ayrıntıların ötesinde farklı özelliklere sahip olması gerekli ve yeterlidir. Burada bahsi geçen kamu, dünyanın herhangi bir yerinde, dar veya geniş, belirli veya belirsiz üçüncü kişilerdir.

Bahsi geçen ‘kamu’ kavramına örnek olarak; konferans, seminer vs. katılımcıları, TV seyircileri, yazılı basın okuyucuları, internet kullanıcısı vd. verilebilir (Tekinalp, y.a.g.e.; s. 285)

TPE, başvuruya konu tasarımın yeni ve ayırt edici nitelik taşıyıp taşımadığını incelememektedir (Esas İnceleme). TPE, sadece, başvuruda gerekli evrakın verilip verilmediği, başvuru ücretinin yatırılıp yatırılmadığı gibi şekli hususları inceler (Şekli İnceleme). Şekli eksikliği bulunmayan ya da eksikleri giderilen bir başvuru, aylık periyotlarla çıkan Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde yayımlanır. (Başvuru sahibi, pazara henüz çıkarmadığı ürüne ait tasarımın rakiplerce taklit edileceği endişesini taşıyorsa yayın ertelemesi talep edebilir. Bu durum özellikle moda sektörü bakımından önem taşımaktadır.) Yayını takip eden üçüncü kişiler, başvuruya itirazda bulunabilir. İtiraz, yayın tarihinden itibaren 6 ay içinde yapılabilir. İtiraz sahibi, başvuruya konu tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığını ispatlamalıdır. İtiraz dilekçesi ile birlikte TPE'ye bilgi ve belge sunulmalıdır. TPE'nin Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK), itiraz sahibinin dosyaya sunduğu bilgi ve belgelerle sınırlı bir inceleme yapar. İtiraz üzerine YİDK, başvuruyu esas incelemeye alır. Yani başvuruya konu tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını taşıyıp taşımadığını inceler. 6 aylık askı süresince itiraz yapılmamışsa, başvurusu esas incelemeye tabi tutulmaksızın başvuru sahibine tasarım belgesi verilir.