muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/2370, Karar No: 2017/861, Tarih: 26.04.2017

06.07.2004 tarihinde 80. maddede tekrar değişikliğe gidilmiştir. 5198 sayılı Kanunun 11. maddesiyle, 506 sayılı Kanunun 80. maddesinde yapılan değişiklik sonucu Kurumun süresinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanunun 102. maddesinin de uygulanmayacağı öngörülmüştür. Bu durumda Kurumun alacakları 3917 sayılı Kanun ile yapılan ve 08.12.1993 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik öncesinde olduğu gibi genel hükümler uyarınca 10 yıllık zamanaşımı süresine tâbi olacaktır.

Diğer taraftan, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 506 sayılı Kanunun anılan hükmü yürürlükten kaldırılmış ve  devir, temlik, haciz ve kurum alacaklarında zamanaşımı başlıklı 93. maddesinde zamanaşımı yönünden özel bir düzenleme getirilmiştir. 93. maddeye göre Kurumun prim ve diğer alacakları, ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından başlayarak on yıllık zamanaşımına tâbidir. Kurumun prim ve diğer alacakları; mahkeme kararı sonucunda doğmuş ise mahkeme kararının kesinleşme tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğmuş ise rapor tarihinden, kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden doğmuş ise bu soruşturma, denetim ve inceleme sonuçlarının Kuruma intikal ettiği tarihten veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise bilgi ve belgenin Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren zamanaşımı on yıl olarak uygulanır.

5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren “Yersiz Ödemelerin Geri Alınması” başlıklı 96. maddesinde de;

“…Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a)Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b)Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan,  itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır…”

hükmü yer almaktadır.

5510 sayılı Kanunun yürürlüğü ile birlikte Kurum alacaklarının zamanaşımı süresinin tespitinde artık 93. ve 96. maddeler uygulama alanı bulacaktır.

hükmü yer almaktadır.

5510 sayılı Kanunun yürürlüğü ile birlikte Kurum alacaklarının zamanaşımı süresinin tespitinde artık 93. ve 96. maddeler uygulama alanı bulacaktır.

Bu aşamada uyuşmazlığın çözümü için mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 63. vd maddelerinin somut olayda uygulama yeri olup olmadığı hususunun da açıklığa kavuşturulmasında yarar vardır.

Öncelikle belirtilmelidir ki sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir. Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun konuya ilişkin 61 ve devamı maddelerindeki (Benzer hüküm 6098 sayılı TBK’nın madde 77 vd. yer almıştır.) düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir.

Sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanabilmesi için dört şartın bir arada bulunması gerekmektedir.

Birinci şart; taraflardan birisinin malvarlığında bir eksilmenin vuku bulmasına karşı, diğerinin malvarlığında bir çoğalmanın gerçekleşmiş olmasıdır. Bir malvarlığındaki eksilme, aktifin azalması ya da pasifin çoğalması şeklinde olabileceği gibi, aktifin çoğalmasına ya da pasifin azalmasına engel olma yoluyla da gerçekleşebilir.

İkinci şart; sözü edilen eksilme ile çoğalma arasında bir illiyet bağının bulunmasıdır.

Üçüncü şart, yine sözü edilen azalma ile çoğalmanın haklı bir sebebe dayanmamasıdır. Taraflardan biri, diğerine hükümsüz bir sözleşme gereğince misli mahiyette bir şey vermişse muteber olmayan sebebe dayanan bir iktisap söz konusudur. Sözleşmedeki şekil noksanlığı, fiil ehliyetsizliği, imkansızlık, hukuka veya ahlaka aykırılık, muvazaa gibi sebepler, butlan nedeniyle kazandırmayı geçersiz kılan sebepler olduğundan bu durumlarda kazandırma geçerli hukuki sebebe dayanmamaktadır.

Dördüncü şart; vuku bulan iktisabın (çoğalmanın) sebepsiz iktisap kuralları dışında, özel bir hukuk kuralına dayanılarak iadesi mümkün olmamalıdır. Zira böyle bir imkan varsa artık sebepsiz iktisap kuralları değil, sözü edilen özel kurallar uygulanır. (Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7.Baskı, İstanbul 1993, s. 734-738).

Bu genel açıklamalar sonrasında Kurumun prim ve diğer alacakları yönünden sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı hususunun incelenmesine geçilebilir.

Bu genel açıklamalar sonrasında Kurumun prim ve diğer alacakları yönünden sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı hususunun incelenmesine geçilebilir.

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun, geri verilmesi gereken tutarın belirlenmesinde genel hüküm niteliğinde bulunan 63’üncü maddesi uyarınca; iyiniyetli zenginleşen, sebepsiz zenginleşme konusunun kendisinden istendiği tarihten önce elinden çıktığını iddia ve ispat ettiği miktar oranında ret ve geri vermekle yükümlü olmayacaktır. Buna karşın; zenginleşenin, zenginleşme anında veya sonrasında mal varlığındaki artışın geçerli bir hukuki sebebe dayanmadığını biliyor veya bilmesi gerekiyor olması halinde, kötüniyetli sayılacağında da kuşku bulunmamaktadır.

Kurumun sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine sigortalının gerçek dışı beyanı veya hilesi sebep olmuşsa veyahut işlem yok denilebilecek bir illetle malülse yahut sigortalının kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata mevcutsa ve Kurumu haberdar etmemişse artık sigortalının iyi niyetinden söz etmeye imkân yoktur. Sigortalının kesin dönüş şartını yerine getirmemiş olmasına rağmen yaşlılık aylığı alması halinde de iyiniyet söz konusu olmayacaktır. Binaenaleyh bu kararlara dayanılarak yapılan kanunsuz ödemeler sonucu meydana gelen Kurum alacaklarının geri alınmasına yönelik 506 sayılı Kanunda ve 5510 sayılı Kanunda hükümler yer almaktadır.

Bu haliyle 506 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun ile Kurum alacaklarının tahsilinde sebepsiz zenginleşmede geri verme konusunda genel hüküm niteliğindeki mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 63. maddesine nazaran özel bir düzenleme getirilmiştir.

Şu duruma göre, karşımıza aynı konu hakkında bir tarafta genel kanunda kabul edilen yasa kuralı, diğer tarafta da özel bir yasal düzenleme çıkmaktadır.

Bu nedenle sorunun normlar hiyerarşisi kurallarına göre çözümlenmesi gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır.

"Yasaların çatışması" olarak da adlandırılan bu gibi durumlarda sonraki norm, öncekinin yerini alır (Lex Pasterior deraget priori); özel kanun, genel kanundan önce gelir (Lex specialis per generalem non deregatur); açık anlamlı norm, kapalı anlamlı normdan önce gelir biçiminde kabul edilen temel ilkelerden yararlanılmalıdır.

Sonuç itibariyle, Kurumun, süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 506 sayılı Kanun’un 80. maddesinde ve 5510 sayılı Kanun’un 93 ve 96. maddelerinde özel bir düzenleme yer aldığından, normlar hiyerarşisi kuralına göre artık sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanması mümkün olmayacak, zamanaşımı süresinin tespitinde Borçlar Kanunun sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulama alanı bulmayacaktır.

Kaldı ki, Sosyal Güvenlik kamu hukuku niteliğinde olup, bu alana ilişkin davalar kamu düzeni ile ilgilidir. Sosyal güvenliğin kamu hukuku alanına giren niteliği nedeniyle, 506 sayılı Kanunun 80. maddesinde belirtilen prim ve diğer alacaklar, sigortalı ile Kurum arasında yapılan kamu hukuku karakterli bir sözleşmeden kaynaklanmaktadır.

Kaldı ki, Sosyal Güvenlik kamu hukuku niteliğinde olup, bu alana ilişkin davalar kamu düzeni ile ilgilidir. Sosyal güvenliğin kamu hukuku alanına giren niteliği nedeniyle, 506 sayılı Kanunun 80. maddesinde belirtilen prim ve diğer alacaklar, sigortalı ile Kurum arasında yapılan kamu hukuku karakterli bir sözleşmeden kaynaklanmaktadır.

27.01.1973 gün 1972/6 Esas, 1972/2 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtildiği üzere, “sebepsiz zenginleşmenin sonuçlarına Borçlar Kanununun 61 ve sonraki maddeleri hükümlerinin uygulanabilmesi için kamu (idare) hukukunda bu hükümlerin aksine hüküm bulunmaması gerekir. (Fick F., Commentaire du Code Fédéral des Obligations, Cilt I , 1915, Sh. 175).”

Bu nedenle Sosyal Güvenliğin kamu hukuku niteliği ve 506 ve 5510 sayılı Kanunlarda yer alan özel düzenlemeler gözönünde bulundurulduğunda, prim ve diğer alacakların tahsilinde sebepsiz zenginleşme hükümleri ve buna bağlı olarak da zamanaşımı yönünden 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 66. maddesi uygulanamayacaktır.

Son olarak, Kurumun prim alacaklarına ilişkin zamanaşımı yönünden Yargıtay’ın yerleşmiş içtihatları doğrultusunda 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 125. maddesi uygulanırken, Kurumun diğer alacakları yönünden ilgili maddenin uygulanmaması, Kurum alacaklarının tahsilinde farklı uygulamaların ortaya çıkmasına sebebiyet vereceğinden olanaklı değildir.

Yukarıdaki bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı Kurum tarafından davalıya bağlanan yaşlılık aylığının, davalının yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu tarihte ve sonrasında yurda kesin dönüş yapmadığı ve halen yurtdışından işsizlik ve hastalık yardımı almaya devam ettiği gerekçesi ile iptal edildiği, bu haliyle yersiz ödemeler nedeniyle meydana gelen Kurum zararının tahsilinde 22.02.2000 ile 06.07.2004 tarihleri arasında yapılan yersiz ödemeler yönünden 6183 sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca 5 yıllık zamanaşımı, 06.07.2004 tarihi sonrasında 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca 10 yıllık zamanaşımı, 01.10.2008 tarihinden itibaren ise 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesi uyarınca yine 10 yıllık zamanaşımının uygulanmasının gerekeceği, her halükarda Kurumun yersiz ödemelere dair alacağın tahsilinde zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yerel Mahkemenin direnme kararı yerinde değildir.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında, 506 sayılı Kanunun 121. maddesi ile yersiz ödemelerin tahsiline ilişkin hükümlerin düzenlendiği, ancak anılan maddede yersiz ödeme halinde iade yükümlülüğün kapsamını belirleyen bir düzenlemenin yer almadığı, bu nedenle iade yükümlülüğünün 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 63 vd. maddeleri uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği, öte yandan 5510 sayılı Kanun’un 96. maddesinin de sebepsiz zenginleşme nedeniyle yersiz ödemelerin iade yükümünün kapsamını belirleyen özel bir düzenleme olduğu, dolayısıyla 01.10.2008 sonrasında da uyuşmazlığın çözümünde sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanmasının gerekeceği, ne var ki Kurum tarafından yersiz ödemenin tahsili amacıyla 16.12.2010 tarihli yazı ile talimat verildiği ve bu talimat üzerine davacıya 24.12.2010 tarihinde borç yazısı gönderildiği, bu haliyle davanın 08.07.2011 tarihinde açıldığı gözönünde bulundurulduğunda 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 66. maddesinde belirtilen bir yıllık zamanaşımı süresinin henüz dolmadığı, bu durumda yerel Mahkeme kararının ilave gerekçe ile bozulması gerektiği ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

Hal böyle olunca yerel mahkeme direnme kararı yukarıda açıklanan bu değişik gerekçe ile bozulmalıdır.

SONUÇ: Davacı Kurum vekilinin bu temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan bu değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı BOZULMASINA, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 26.04.2017 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6605, Karar No: 2017/2682, Tarih: 14.03.2017

**3. Ceza Dairesi         2016/6605 E.  ,  2017/2682 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, mahkumiyetlere dair

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü.

1) Sanık ... hakkında mağdur ...'ı kasten yaralama eylemi nedeniyle verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yönelik temyiz talebinin incelenmesinde;

Sanık hakkında kasten yaralama suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin karara karşı 5271 sayılı CMK'nin 231/12. maddesi gereğince itiraz kanun yoluna gidilebilecek olup, bu karara yönelik temyiz talebinin itiraz olarak kabulü ile CMK'nin 231/12. maddesince gereğince İnegöl Ağır Ceza Mahkemesi'nce incelenip 21/05/2014 gün ve 2014/212 değişik iş sayılı kararı ile sonuçlandırıldığı anlaşılmakla, dosyanın incelenmeksizin mahalline iadesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na TEVDİİNE,

2) Sanıklar ... ve ... haklarında mağdur ...'ı kasten yaralama suçlarından verilen mahkumiyet kararlarına ilişkin temyiz talebinin incelenmesinde;

Sanıklar hakkında tayin edilen adli para cezalarının tür ve miktarı itibariyle verilen hükümlerin, 14.04.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6217 sayılı Kanunun 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna eklenen geçici 2. madde gereğince kesin nitelikte olup temyizleri mümkün olmadığından, sanıklar müdafiinin temyiz isteğinin 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE,

3) Sanıklar ..., ... ve ... haklarında müşteki ...'i kasten yaralama suçlarından verilen mahkumiyet kararlarına ilişkin temyiz talebinin incelenmesinde;

Aralarında menfaat çatışması bulunan sanıkların ayrı müdafiiler tarafından savunulması gerektiği gözetilmeden, aynı avukatın her üç sanık müdafii olarak oturumlara katılıp esas hakkında savunma yapması suretiyle 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 38 ve 5271 sayılı CMK'nin 152. maddelerine aykırı davranılması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebeplerle 6723 sayılı Kanunun 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Yasanın 8/1 maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 14/03/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/7685, Karar No: 2009/14943, Tarih: 17.11.2009

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2009/7685 E.  ,  2009/14943 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle 50.000.TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan Aktif Otomasyon Tic. AŞ. ile Tam Cam San. Tic. AŞ.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde temyizen incelenmesi davacı ile davalılardan ..., Tam Cam Otocam San. Tic. A.Ş. vekillerince istenilmesi ve davacı vekilince de duruşma talep edilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 17.11.2009 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ile davalılardan Tam Cam San. Tic. A.Ş, Kutaş Dış Tic. A.Ş. ve ... vekilleri Avukat ... geldiler. Diğer davalılar adına kimse gelmedi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan Avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı gün Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere ve temyiz nedenlerine göre, davacı ile davalılar ... ve Tam Oto Cam San. Tic. AŞ’nin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava 30.09.2000 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu % 41,20 oranında meslekte kazanma gücünü kaybeden sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Mahkemece hesap raporunun “Davacının kazancının asgari ücret düzeyinde olduğu” kabul edilerek hesaplama yapılan birinci bölümü karara esas alınarak, maddi zarar sigorta tahsisleri peşin sermaye değeri ile karşılandığından maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat isteminin ise kısmen kabulüne karar verilmiş ve bu karar süresinde davacı ile davalılardan ... ile Tam Oto Cam San. Tic. AŞ avukatları tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, sigortalının, iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik nedeniyle uğramış olduğu zararın giderilmesi istemine ilişkindir. Kusurun aidiyeti ve oranı uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, tazminatın belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.Tazminatın saptanmasında ise; zarar ve tazminata doğrudan etkili olan işçinin net geliri, bakiye ömrü, iş görebilirlik çağı, iş görmezlik ve karşılık kusur oranları, Sosyal Sigortalar tarafından bağlanan peşin sermaye değeri gibi tüm verilerin hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde öncelikle belirlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Öte yandan tazminat miktarının, işçinin olay tarihindeki bakiye ömrü esas alınarak aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluştuğu yönü ise söz götürmez.

Başka bir anlatımla, işçinin günlük net geliri tespit edilerek bilinen dönemdeki kazancı mevcut veriler nazara alınarak iskontolama ve artırma işlemi yapılmadan hesaplanacağı, bilinmeyen dönemdeki kazancının ise; yıllık olarak %10 arttırılıp %10 iskontoya tabi tutulacağı, 60 yaşına kadar (aktif) dönemde, 60 yaşından sonrada bakiye ömrüne kadar (pasif) dönemde elde edeceği kazançların ortalama yöntemine başvurulmadan her yıl için ayrı ayrı hesaplanacağı, hesap raporunun Yargıtay denetimine elverişli olması gerektiği Yargıtay’ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir.

İş kazası sonucu sürekli iş göremezlik nedeniyle sigortalının maddi tazminatının hesaplanmasında, gerçek ücretin esas alınması koşuldur. Öte yandan, gerçek ücretin ise; işçinin kıdemi ve yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre işçiye ödenmesi gereken ücret olduğu, işyeri veya sigorta kayıtlarına geçmiş ücret olmadığı Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Somut olayda, davacı işçinin iş yerinde elektrik işçisi olduğu, satılan elektrik malzemelerinin montajını yaptığı asgari ücretle çalışmasının hayatın olağan akışına ve yaşam deneyimlerine uygun düşmeyeceği, giderek, sigorta müfettişinin işyeri kayıtlarını esas alarak asgari ücret üzerinden yapmış olduğu saptamanın gerçeği yansıtmadığı açık-seçiktir. Hal böyle olunca ilgili meslek odası tarafından bildirilen emsal ve dava dilekçesinde belirtilen ücretle uyumlu olacak biçimde gerçek ücretin tespit edilerek hesaplamanın yapıldığı, hesap raporunun ikinci bölümünün davacının maddi tazminat alacağının belirlenmesinde esas alınması gerekirken, asgari ücret düzeyinde ücretle hesaplamanın yapıldığı hesap raporunun birinci bölümünün esas alınarak karar verilmesi isabetsizdir.

Manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarına gelince; manevi tazminatın takdirinde yanılgıya düşüldüğü, manevi tazminatın fazla takdir edildiği anlaşılmaktadır.

Davacının iş kazası sonucu % 41,20 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı olayda davacının % 5, davalı Tam Oto Cam San. Tic. AŞ’nin %25, davalı işveren Aktif Otomasyon ve Güvenlik Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti’nin % 68, işveren şirket müdürü davalı ...’ın % 2 oranında kusurlu olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarına gelince; manevi tazminatın takdirinde yanılgıya düşüldüğü, manevi tazminatın fazla takdir edildiği anlaşılmaktadır.

Davacının iş kazası sonucu % 41,20 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı olayda davacının % 5, davalı Tam Oto Cam San. Tic. AŞ’nin %25, davalı işveren Aktif Otomasyon ve Güvenlik Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti’nin % 68, işveren şirket müdürü davalı ...’ın % 2 oranında kusurlu olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Borçlar Kanunu’nun 47. maddesi hükmüne göre hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile sigortalıya verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 26.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları tarafların sosyal ve ekonomik durumları paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu olayın ağırlığı davacının sürekli iş göremezlik oranı, işçinin yaşı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması, hükmedilecek tutarın manevi tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda olması gerektiği de söz götürmez.

Bu ilkeler gözetildiğinde davacı yararına 40.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken 50.000,00-TL’sine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki, yukarıda açıklanan yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K.’nun 438/7. maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrasının tümüyle silinerek yerine;

“1-Davalılar Kutaş Dış Tic. Paz AŞ ile ...’ya yönelik davanın reddine,

2-Davalı Tamer Eren’e yönelik dava atiye bırakıldığından karar verilmesine yer olmadığına,

3-11.276,07-TL maddi tazminat ile takdiren 40.000,00-TL manevi tazminat olmak üzere toplam 51.276,07-TL tazminatın olay tarihi olan 30.09.2000 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılar Aktif Otomasyon ve Güvenlik Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti, ..., Tam Oto Cam San. Tic. AŞ’den dayanışmalı olarak alınarak davacıya verilmesine, fazla maddi ve manevi tazminat talebinin reddine,