muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/11, Karar No: 2021/529, Tarih: 04.11.2021

'… Sanığın savunmasında katılan ile rızası dâhilinde cinsel ilişkide bulunduğunu ifade etmesi, katılanın vücudunda ve cinsel bölgelerinde herhangi bir darp cebir izinin bulunmaması, gece yarısı bir erkeğin bir kadına toki konutlarındaki evini göstermek istemesi şeklindeki teklifinin, sosyo/ kültürel yapıları ve yaptıkları işler gereği sanık ve katılan tarafından ne anlama geldiğinin bilindiğinin kabul edilmesi gerekmesi, sanık ve katılanın başkaca apartman sakinlerinin yaşadığı 2. Kattaki daireye birlikte girip birlikte çıkmaları, katılanın iddia ettiği zorla cinsel ilişki sırasında sanığa direnç gösterdiğine dair ne sanıkta ne de katılanda darp cebir izi / emaresi bulunmaması, katılanın elbiselerinde bu anlamda bir yırtık veya dağınıklık olmaması, katılanın merdivenlerden inerken bağırıp çağırmaması, komşulardan yardım istememesi, elinde telefon olduğu halde polis veya jandarmayı aramaması, evden çıkınca yine özgür iradesi ile sanığın kullandığı araca binerek birlikte çalıştığı gazinoya geri dönmeleri, katılanın kendi özgür iradesi ile alkol alması, katılana rızası hilafına iradesini fesada uğratacak, direncinin kırılmasına neden olacak şekilde sanık veya başkalarının zorla veya kendisinden habersiz olarak içki içirmelerinin söz konusu olmaması, sanığın, katılanın çağırdığı taksiye binmesine izin vermesi, taksi şoförünün katılanın sadece ağladığını, bu işi yapan kadınların genelde araçlarına bindiklerinde zaman zaman ağladıklarına tanık olduğunu, katılanın zorla tecavüze uğradığından bahsetmediğini, görünüşünden de böyle bir izlenim edinmediğini ifade etmesi, katılanın mahkeme huzurunda ifadesinin ve şikâyetinin samimiyetinin gözlemlenememesi…' gibi hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde,

Sanık ile katılanın rıza ile cinsel ilişkide bulundukları, sanığın katılana zorla tecavüz ettiğine dair mahkûmiyetine yeterli her türlü şüpheden uzak katılanın soyut iddiası dışında delil bulunmadığı, ancak katılanın belirlenemeyen bir nedenle sanığın kendisine zorla tecavüz ettiğini iddia ederek şikâyetçi olduğu, dolayısıyla sanığın atılı suçtan beraati yönündeki ilk derece mahkemesi kararının onanmasına dair özel daire kararı yerinde olup, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının suçun sübutuna dair itirazının reddi gerekirken, itirazın kabulü doğrultusundaki sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum. " düşüncesiyle,

Çoğunluk görüşüne katılmayan yedi Ceza Genel Kurulu Üyesi de; benzer düşüncelerle itirazın reddedilmesi gerektiğinden bahisle karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay (Kapatılan) 14. Ceza Dairesinin 17.04.2017 tarihli ve 8662-2099 sayılı onama kararının KALDIRILMASINA,

3- Salihli Ağır Ceza Mahkemesinin 17.09.2013 tarihli ve 71-271 sayılı hükmünün mağdurenin sanığın eylemine rızası bulunmadığından sanığa atılı nitelikli cinsel saldırı suçunun unsurları itibarıyla oluştuğunun gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay (Kapatılan) 14. Ceza Dairesinin 17.04.2017 tarihli ve 8662-2099 sayılı onama kararının KALDIRILMASINA,

3- Salihli Ağır Ceza Mahkemesinin 17.09.2013 tarihli ve 71-271 sayılı hükmünün mağdurenin sanığın eylemine rızası bulunmadığından sanığa atılı nitelikli cinsel saldırı suçunun unsurları itibarıyla oluştuğunun gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

3- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 23.09.2021 tarihinde yapılan birinci müzakerede yeterli çoğunluk sağlanamadığından, 04.11.2021 tarihinde yapılan ikinci müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10929, Karar No: 2016/16318, Tarih: 26.12.2016

**3. Hukuk Dairesi         2016/10929 E.  ,  2016/16318 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TÜKETİCİ MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak + çekişmenin giderilmesi davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, elektrik abonesi olduğunu, kayıp kaçak, sayaç okuma, iletim bedeli gibi bedellerin alınmasının haksız şart oluşturduğunu ileri sürerek söz konusu bedellerin haksız şart olduğunun tespitine ve iptaline, bundan sonra bu bedellerin alınmamasına, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 500,00 .- TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ,cevap vermemiştir.

Mahkemece; dava konusu edilen değerin 6502 Sayılı Kanunun 68. Maddesinde gösterilen hakem heyetine zorunlu başvuru sınırının altında kaldığı , dava tarihi itibari ile değeri 3.480,00 TL nin altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılmadan tüketici mahkemesinde dava açılamayacağı, hakem heyetine başvurunun dava şartı olduğu gerekçesi ile davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiş,hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir . Mahkemece kararın kesin olduğu gerekçesi ile temyiz talebinin reddine dair ek karar verilmiş, davacı ek kararı da temyiz etmiştir .

1- Davacı, dava dilekçesinde haksız şartın tespitini ve iptalini, bu bedellerin alınmamasını ve şimdilik 500.00.- TL nin faizi ile tahsilini talep etmiş, mahkeme ise ek kararında talebin 500.00.- TL olduğu , kararın kesin olduğu gerekçesi ile davacının temyiz talebini reddetmiştir . Kesin olmayan bir kararın mahkemece kesin olarak verildiğinin belirtilmesi, gerçekte kesin olmayan bir karara ilişkin olarak mahkemece kararın kesin olduğunun yazılması, bu kararın temyizine ilişkin dilekçenin kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmesi yok hükmünde olup, hukuki sonuç doğurmaz. Mahkeme kararında ve ek kararda davacının alacak dışındaki diğer talepleri değerlendirilmediğinden ve talep edilen alacak da 500.00.- TL ile sınırlı olmadığından temyiz talebinin reddine ilişkin ek karar isabetli bulunmamıştır, anılan nedenle ek kararın kaldırılmasına karar verilmiş , temyiz isteminin esastan incelenmesine geçilmiştir .

2- 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 68/1.maddesinde; "Değeri 2.000 TL'nin altında bulunan uyuşmazlıklarda ilçe tüketim hakem heyetlerine, 3.000 TL'nin altında bulunan uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine, büyükşehir statüsünde bulunan illerde ise 2.000 TL ile 3.000 TL arasındaki uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz.", aynı maddenin 4.bendinde "Bu madde de belirtilen parasal sınırları her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere, o yıl için 04.01.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298.maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır" hükmü getirilmiştir.

Davacı dava dilekçesinde; abone sözleşmesinde yer alan kayıp-kaçak, sayaç okuma vb bedelinin haksız şart olduğunun tespiti ile iptalini , ileriye dönük olarak bu bedellerin alınmamasını istemiş, ödenen bedeller için de fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500.00.- TL'nin faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davacının bu talepleri bütün olarak değerlendirildiğinde; taraflar arasında kurulan abonelik sözleşmesi ilişkisinde kayıp-kaçak ve diğer bedelleri davacının ödeme yükümlülüğü bulunup bulunmadığı konusunda yaratılmış bir muaraza(çekişme) olduğu, davada da muarazanın(çekişmenin) giderilmesinin talep edildiği açıktır.

Hukuk Genel Kurulunun 29.09.2004 tarih, 2004/13-417 E.-2004/442 K.sayılı ilamında da açıklandığı üzere; muarazanın men'i(çekişmenin önlenmesi) davaları, usul hukuku anlamında tespit değil, eda davası niteliğindedir. Bu tür davalarda hem muarazanın(çekişmenin) varlığının tespiti ve hem de onun önlenmesi(men'i) talep edilir.

Bu durumda, davacı sözleşme ilişkisinde muaraza ( çekişme ) bulunduğunu ileri sürdüğüne , sözleşmede yer alan haksız şartların tespitini, iptalini istediğine , ileriye yönelik düzenleme talep ettiğine , bu durumda dava değerinin 3.480.00.-TL'den az olmadığı anlaşıldığına göre, davanın Tüketici Hakem Heyetine başvurulmadan doğrudan Tüketici Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir, dava şartı oluşmuştur.

Mahkemece; davacının talepleri ile ilgili davanın esası hakkında inceleme yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

3-) Bozma nedenine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenle mahkemece verilen 06/04/2016 tarihli ek kararın kaldırılmasına, ikinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, üçüncü bentte açıklanan nedenle davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, HUMK'nun 440/I maddesi uyarınca karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26.12.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/25084, Karar No: 2013/24864, Tarih: 10.10.2013

**8. Ceza Dairesi         2012/25084 E.  ,  2013/24864 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Genel güvenliği tehlikeye sokacak şekilde kasten yangın çıkarma

HÜKÜM : Hükümlülük

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Müdahilin bahçesindeki çit ve ağaçlara zarar verme kastıyla hareket ettiğine dair dosya kapsamında yeterli delil bulunmayan ve sulama birliği başkanı olan sanığın, olay günü işçilerin kanaldan çıkarttığı pislikleri yaktığı, ateşin müdahilin bah- çesindeki çit ve ağaçlara sıçrayarak zarar vermesi şeklindeki eyleminin taksirle yangına neden olma suçunu oluşturacağı gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde gö- rülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gere- ğince uygulanması gereken CMUK.nun 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), 10.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/20477, Karar No: 2017/3351, Tarih: 19.04.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/20477 E.  ,  2017/3351 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, çalışma gücünü kaybettiğinin ve 28/05/2008 tarihinden itibaren maluliyet aylığı almaya hak kazandığının tesbitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde,davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.

Davacı vekili 19/08/2016 tarihli dilekçesiyle "davalı lehine vekalet ücreti takdirine ilişkin" hüküm kısmının tavzihen düzeltilmesini talep etmiştir. Mahkeme, 02/11/2016 tarihli ek kararıyla tavzih talebinin reddine karar vermiştir.

Mahkemenin 02/11/2016 tarihli ek kararının ve gerekçeli kararının, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Davacı vekilinin Mahkeme'nin 02/11/2016 tarihli ek kararına karşı yöneltmiş olduğu temyiz itirazı bakımından yapılan incelemede;

... 3. İş Mahkemesi'nce verilen 21/07/2016 tarihli hükmün davacı vekili tarafından temyiz harcı yatırılarak 25/08/2016 tarihinde harçlandırılmak suretiyle temyiz edildiği, davacı vekilince 19/08/2016 tarihinde Mahkemenin hükmüne karşı “vekalet ücreti takdiri”ne ilişkin tavzih isteminde bulunulduğu, Mahkemece 02/11/2016 tarihli ek karar ile adı geçen davacı vekilinin tavzih isteminin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı vekilince tavzih isteminin reddine dair ek karara karşı süresinde temyiz edilmekle birlikte 6100 sayılı HMK'nın 366.maddesi delaletiyle aynı Kanun'un 344. maddesi gereğince temyiz harcının ödenmediği dosya içeriğinden anlaşılmakla; davacı vekilinin yerinde bulunmayan 02/11/2016 tarihli ek kararına yönelik temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Davacı vekilinin Mahkeme'nin 21/07/2016 tarih ve 2015/271 Esas ve 2016/362 Karar no lu hükmüne karşı yöneltmiş olduğu “vekalet ücreti takdiri”ne ilişkin temyiz itirazına gelince,

Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekilinin yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının davacıya yükletilmesine, 19.04.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1896, Karar No: 2021/71, Tarih: 18.01.2021

**23. Hukuk Dairesi         2018/1896 E.  ,  2021/71 K.**

**"İçtihat Metni"**

İnegöl 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

Taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın esastan reddine yönelik verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacılar vekili; müvekkillerinin murisinin vefatından sonra kooperatif tarafından verilen ihraç kararının mirasçılara tebliğ edilmediğini ileri sürerek ihraç kararının iptali ile davacıların murisinden miras yolu ile intikal eden hissenin davacılara aidiyeti ve tahsisi ile üyeliğin devam ettirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davanın süresinde açıldığı, davacıların murisinin davalı kooperatiften ihraç kararı şekil şartlarına uygun şekilde yapılmadığından murisin ihraç kararının henüz kesinleşmediği, yasal mirasçılarının üyeliğinin devam ettiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince; kooperatif tarafından ölen kooperatif ortağının mirasçılarına Kooperatif Kanunu'nun 14. ve ana sözleşmenin 16. ve 10. maddelerindeki haklarının yazılı olarak bildirilmesi gerektiği, bunun yanında davacıların murisinin ölüm nedeni ile kooperatif ortaklığının son bulduğu yönündeki yönetim kurulu kararının da davacılara tebliğ edilmesi gerektiği, kooperatifçe bu hususların yerine getirilmediği, davacıların, murislerinden kaynaklı kooperetif üyelikleri devam ettiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı gerektirici sebeplere delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi kararına ilişkin davalı vekilinin tüm temyiz sebeplerinin reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğininde Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 18.01.2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/14386, Karar No: 2015/13022, Tarih: 25.06.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/14386 E.  ,  2015/13022 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İş Mahkemesi

Dava Türü : Alacak

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1.Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının aşağıdaki aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı, davalı ..'nde en uzunu 1 yıl ve daha kısa süreli hizmet alım sözleşmeleri ile alt işverenler nezdinde otomasyon görevlisi adı altında asıl işin bir bölümü olan veri giriş, hasta kayıt, doktorlara ait tüm tıbbi kayıt ve veri işlemlerinde yardımcı olarak çalıştırıldığını, kayıt işlemlerini tutup röntgen ve kan tahlili işlemlerini yaptığını, röntgen teknisyeninin işini yaptığını, çekilen röntgenin çıktısının alınıp okutulması, doktorun uygulayacağı enjeksiyonun hazırlanması, ilaçların girilmesi, enjeksiyona çekimi, doktor hasta tanı giriş işleminin yapılması, doktor gözetiminde rapor yazılması ve okunması, bazı raporların teknisyenlerle birlikte hazırlanması, tansiyon ölçümü raporlar ve sevk işlemlerinin medulaya girilmesi gibi hastanenin asıl işleri yaptığını her sabah 7.30'dan 8.30'a kadar hastalara sıra verme işlemlerini yaptığını acilde çalıştığı dönemde acil nöbeti tuttuğunu emir ve talimatları hastane yetkilisinden aldığını, hastane memurlarıyla aynı işi yaptıklarını tüm bu işleri hastanede çalışan kadrolu memurlarla beraber yerine getirdiğini, tüm emir ve talimatı hastane yöneticilerinden aldığını, işe alınırken dahi hastane yönetimince sınava tabi tutulduklarını, her alt işveren ile en uzunu 1 yıl olmak kaydıyla 1'den fazla iş sözleşmesi yapılarak, girdi-çıktı yapıldığını, alt işverenler değişmesine rağmen çalışmaya devam ettiklerini, hastanedeki devlet memurlarının çalışma saatleriyle davacının çalışma saatlerinin farklı olduğunu, davacıya ödenen ücretin Anayasaya, İş Kanununa ve ilgili yasalara aykırılık teşkil ettiğini, davalı kurum ile dava dışı şirketler arasında yapılan sözleşmelerin muvazaaya dayandığını, muvazaanın tespiti ile davacının işe giriş tarihinden itibaren .... personeli sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı .... vekili davaya karşı husumet itirazında bulunduklarını, ..'nun taraf ehliyetine hâiz olduğunu, kamu kurumu olan hastanelerde çalışan memur, sözleşmeli personel ve geçici ya da sürekli işçilerin işe alımları ya da çalıştırılmalarının başta 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olmak üzere daha sıkı hukuki düzenlemelere tabi tutulduğunu, uyuşmazlığa konu olan alt işveren şirketlerden hizmet satın alınarak, kamu hastanelerinde işçi çalıştırılmasının tamamen kanun ve mevzuata uygun bir şekilde yapıldığını, ayrıca İş Kanunu 'nun 2. maddesinin 8 ve 9. fıkralarındaki düzenlemeler gereği kamuda alt işveren ilişkisi altında çalıştırılan işçilerin daimi kadro ve pozisyonlara ilişkin hakları isteyemeyecekleri, konuya ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin bu fıkralarla ilgili eşitlik ilkesi ve işçi lehine koruma ilkesini ihlal ettiği ile ilgili iptal isteğini reddettiğini, tüm bunlardan dolayı alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğuna dair davacı tarafın dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaların yersiz ve hukuka aykırı olduğunu belirterek haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddini istemiştir.

Mahkemece "Otomasyon Sistemine Yönelik Bilgisayar Kullanıcısı Hizmet Alım " işine ilişkin hizmet Alım Sözleşmesinde ve sözleşme eki teknik şartnamesinde belirtilen işlerin Hastane işyeri bakımından yardımcı işlerden olması, davacı işçinin veri giriş ve otomasyon işi dışında Hastane'nin asıl işlerinde çalıştığına ilişkin dosya içerisinde herhangi bir beyan, bilgi ve belge olmaması, Davalı .. yetkilileri tarafından işçilere emir ve talimat verilmesi ve alt işverenlerin değişmesine rağmen işçinin ara vermeden yine alt işverene bağlı olarak çalışmış olmasının alt işverenlik ilişkisinin muvazaalı olduğunu kanıtlamaya yeterli olmaması nedenleri birlikte değerlendirildiğinde açılan davanın reddine karar vermek gerektiği kanaatine varılmıştır.' gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2 nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2 nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Yasa ile İş Kanununun 2 nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, İş Kanununun 5 inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır.