muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/9980, Karar No: 2013/13833, Tarih: 09.09.2013

...

Davaya konu edilen dilekçe içeriği incelendiğinde, davalılar tarafından davacının şizofreni hastası olduğundan ve ... tedavi gördüğünden bahsedilmekle davacıya vasi tayin edilmesinin istendiği, davalıların dilekçede yer alan açıklamalara somut bir takım olaylara dayanarak davacının dava ehliyetinin incelenmesi yönünden savunma hakkı sınırları içerisinde yer verdikleri anlaşılmaktadır.

Şu durumda, mahkemece açıklanan olgular gözetilerek işin esası incelenip varılan karar dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan kararın onanmasına karar verilmesi gerekirken bozulmuş olduğu anlaşıldığından davalılar ..., ..., ... ve ...'un karar düzeltme istemi kabul edilmeli, Dairemizin bozma kararı kaldırılmalı ve karar açıklanan nedenlerle onanmalıdır.

SONUÇ: Davalılar ..., ..., ... ve ...'un karar düzeltme isteminin HUMK'nun 440-442 maddeleri uyarınca kabulüne; Dairemizin 13/03/2013 gün ve 2012/5148-2013/4583 E-K sayılı bozma ilamının kaldırılmasına ve kararın yukarıda gösterilen gerekçe ile davalılar ..., ..., ... ve ... yönünden ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının önce temyiz eden davacıya yükletilmesine, karar düzeltme talep eden davalılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 09/09/2013 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

(M) (M)

...

Temyiz ilamında bildirilen gerektirici nedenler karşısında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun değişik 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin reddine karar verilmesi gerektiğini düşündüğümüzden çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. 09/09/2013
Yargıtay — Esas No: 2009/6509, Karar No: 2009/9669, Tarih: 05.11.2009

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2009/6509 E.  ,  2009/9669 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm müdahil vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

1-2942 Sayılı Yasanın 4650 Sayılı Yasa ile değişik 11.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendi uyarınca bilirkişi kurulu, arazi niteliğindeki taşınmaz malın kamulaştırma tarihindeki mevki ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini esas tutarak düzenleyeceği raporda, bedelin tespitinde etkili olacak bütün nitelik ve unsurları ve her unsurun ayrı ayrı değerini belirtmek suretiyle ve ilgililerin de beyanını dikkate alarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerini tespit etmelidir. Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarında ise özel ve dikkate alınması gereken haklı bir neden bulunmadıkça tarım arazilerinin olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden bilimsel yöntemle yapılacak değerlendirmede münavebeye alınacak ürünler için dekar başına elde edilecek ortalama verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatına ilişkin olarak ciddi istatistiki bilgilere dayalı olduğu bilinen o yerdeki Tarım Müdürlüğü verilerinin esas alınması aranmaktadır.

Somut olayda; dosya içerisinde bulunan Tarım İlçe Müdürlüğünün bildirdiği 2005 yılına ait şeker pancarı verileri esas alınarak dava konusu taşınmazın değeri belirlenmesi gerekirken, bilirkişi kurulunca şeker fabrikası tarafından bildirilen ve değerlendirme tarihinden önceki bir tarih olan 1996 ve 1999 yıllarına ait verilerin ortalamasının alınması suretiyle taşınmazın değerinin belirlenmiş ve mahkemece de bu rapora göre hüküm kurulmuş olması,

2-Bilirkişi kurulu raporuna göre dava konusu taşınmazda kesim çağına gelmiş 40 adet kavak ağacı bulunmaktadır. Kesim çağına gelmiş olan bu ağaçlar zaten davalı tarafından kesilip nakledileceğinden ve ayrıca bu ağaçların enkaz değerleri nihai net üretim gelirine eşit olduğundan zemine artı değer katkıları yoktur. Bu nedenle sözü edilen kavak ağaçlarına herhangi bir değer verilmesinin söz konusu olamayacağı gözetilmeden kesim ve nakliye değeri adı altında bir değer takdir edilerek zemin değerine eklenmesi,

Doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 05.11.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5664, Karar No: 2016/3983, Tarih: 14.03.2016

**12. Ceza Dairesi         2015/5664 E.  ,  2016/3983 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Karar Tarihi : 02/06/2014

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : Beraat

Taksirle öldürme suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, incelenen dosya kapsamına göre; katılan vekilin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Akşam saatlerinde, sanığın idaresindeki aracıyla meskun mahal dışında bulunan bölünmüş yolun virajsız ve eğimsiz olduğu kesiminde seyir halinde iken sağında bulunan petrol istasyonundan yola çıkarak orta refüj üzerinden bölünmüş yolun diğer tarafına geçmek isteyen ölenin sürücülüğünü yaptığı, katılan ...'in yolcu olarak bulunduğu araca şerit çizgisi üzerinde frensiz olarak yandan çarpması sonucu meydana gelen olayda, katılan ...'in aşamalarda tutarlı olarak yola çıkış yapmadan önce ölen sürücünün yolun kenarında durarak yolu kontrol ettikten sonra yola giriş yaptığını, sanığın çok yüksek hızda seyir ederek kendilerine çarptığını belirtmesi, olay yeri fotoğraflarına göre de petrol istasyonu ile yol arasında geniş bir alan bulunup bu alanın gerek yola çıkış yapan ölenin, gerekse yolda seyir eden sanığın birbirlerini görmeye imkan sağlar durumda olması, sanığın ve ölenin kullandığı araçlarda meydana gelen hasar durumları ve araçların teknik düzeyleri, olay akabinde tanzim edilen trafik kaza tutanağındaki sanığın mahal şartlarının gerektirdiği hızdan daha fazla hızla seyir ettiğine ilişkin değerlendirmeler dikkate alındığında, sanığın yol koşullarının gerektirdiği hızdan daha fazla bir hızla seyir ettiği, yolun sağından çıkış yapmak isteyen aracı zamanında farkedip gerekli fren ve direksiyon manevra tedbirlerini uygulayabilecek şekilde müteyakkız bulunmadığı, bu nedenlerle de meydana gelen kazada tali derecede kusurlu olduğu gözetilip yüklenen suçtan mahkumiyeti yerine beraatine hükmolunması,

Kanuna aykırı olup, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince isteme uygun olarak BOZULMASINA, 14/03/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/10097, Karar No: 2018/3843, Tarih: 19.02.2018

**22. Hukuk Dairesi         2017/10097 E.  ,  2018/3843 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili müvekkilinin iş sözleşmesinin davacı tarafça emeklilik sebebine dayalı olarak haklı nedenle feshedildiğini belirterek kıdem tazminatı ile fazla mesai ücreti, genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti ve yıllık izin ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının tüm alacaklarının ödendiğini ayrıca davalı Belediyenin husumeti bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, süresi içerisinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık ıslaha karşı ileri sürülen zamanaşımı definin değerlendirilmesi gerekip gerekmediği ve ıslah dilekçesi ile artırılan alacak kısımlarına uygulanması gereken faiz konusundadır.

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

Uygulamada, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, dava açma tekniği bakımından, tümü ihlal ya da inkâr olunan hakkın ancak bir bölümünün dava edilmesi, diğer bölümüne ait dava ve talep hakkının bazı sebeplerle geleceğe bırakılması anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca benimsenmiş ilkeye göre, kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olması, saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmez, zamanaşımı, alacağın yalnız kısmi dava konusu yapılan miktar için kesilir.

Uygulamada, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, dava açma tekniği bakımından, tümü ihlal ya da inkâr olunan hakkın ancak bir bölümünün dava edilmesi, diğer bölümüne ait dava ve talep hakkının bazı sebeplerle geleceğe bırakılması anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca benimsenmiş ilkeye göre, kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olması, saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmez, zamanaşımı, alacağın yalnız kısmi dava konusu yapılan miktar için kesilir.

Somut olayda, dava kısmi alacak davası olarak açılmış ve sonuçlandırılmıştır. Davalı vekili, davacının ıslah dilekçesine karşı kanuni süre içerisinde zaman aşımı def'inde bulunmuştur. Bu durumda, davacının hak kazandığı alacaklarının miktarının yöntemine uygun biçimde ileri sürülen ıslaha karşı zamanaşımı def'i değerlendirilerek belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca davacı tarafça davalı işverenin dava tarihinden önce temerrüde düşürülmesi söz konusu olmadığından kıdem tazminatı dışında ıslahla artırılan alacak miktarlarına ıslah tarihinden itibaren faiz uygulanması gerekirken, tüm alacaklar için dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesi de hatalı olup bozma sebebidir.

3-Davacı işçinin fazla çalışma ve hafta tatili çalışması yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma ve hafta tatili çalışması yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma ve hafta tatili çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışma ve hafta tatili çalışmasının ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma ve hafta tatili çalışması olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ve hafta tatili günlerinde çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma, hafta tatili çalışması ve ulusal bayram genel tatil günlerinde çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma, hafta tatili çalışması ve ulusal bayram genel tatil günlerinde çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ve hafta tatili günlerinde çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Somut olayda, davacı iş yerinde sürekli fazla mesai yaptığını ve her hafta tatilinde çalıştığını iddia etmiş olup hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı tanık beyanlarına göre davacının kış aylarında fazla mesai yapmadığı, yaza ayları olan 6, 7 ve 8. aylarda 3'lü vardiya sistemi ile çalışıldığı günlük 4 saat fazladan çalışılarak günlük çalışma saati olan 8 saate fazladan çalışılan 4 saatin eklenmesi ile günde toplam 12 saat çalışıldığı ve 1,5 saat ara dinlenme ile haftada 6 günde 63 saat çalışarak 18 saat fazla mesai yaptığı ve ayda 2 hafta tatili gününde çalışma yaptığı tespit edilmiştir. Davacı tanıklarından ... “Davacı ile benim çalıştığım birimde 3 vardiya vardı. Birinci vardiya 07:15-15:30 arasında, ikinci vardiya, 15:30-23:30 arasında, 3 vardiya 23:30-07:15 arasında idi. Vardiyalar haftada bir değişirdi. Haftada bir gün dinlenme yoktu. Ayda iki tane pazar günü dinlenme izni vardı. Geri kalan diğer iki pazarda ise aynı vardiya sistemi ile çalışılırdı. “ şeklinde, ... “Birimde çalışma 3 vardiya şeklinde idi. Birinci vardiya 07:15-15:30 arasında, ikinci vardiya, 15:30-23:30 arasında, 3 vardiya 23:30-07:15 arasında idi. Vardiyalar hafta bir değişirdi. Pazar günleri çalışmamız olurdu. Ayda iki pazar dinlenir iki pazar zorunlu çalışıyordu. Bazen ayda 3-4 pazar çalıştığımızda oluyordu. Pazar dışındaki haftada 6 gün de belirttiğim vardiya şeklinde çalışılıyordu. vardiyalı sistemde mesaiye kalındığı oluyordu. Yaz günleri yaptığımız çalışmaya ek olarak her gün 4 saat fazladan mesai yapılıyordu. Bu yaz döneminde 3-4 ay bu şekilde devam ediyordu. Diğer dönemde de ayda 3-4 defa fazla mesai oluyordu. Her fazla çalışmamız en az 4 saat sürüyordu. “ şeklinde ... ise “Bizim çalıştığımız birimde 3 vardiya şeklinde çalışıyorduk. Birinci vardiya 07:15-15:30 arasında, ikinci vardiya, 15:30-23:30 arasında, 3 vardiya 23:30-07:15 arasında idi. Bir ayda 2 pazar çalışır iki pazar istirahat ederdik. Fakat bazı zamanlar 3 pazar 4 pazar çalışıldığı da oluyordu. Bu şekilde yılda 8-10 haftada 3. pazar olarak çalıştığımız olurdu. Normal mesainin dışında ek olarak yaz dönemlerinde sabah vardiyası için 4-5 ay devam eder şekilde fazladan 4 saat çalışılıyordu. Ağustos tan itibaren bu 4 saatlik çalışma 3 saate inerdi. Kış döneminde fazladan çalışma olmuyordu” şeklinde beyanda bulunmuştur. Dinlenen üç davacı tanığının işverene karşı husumetleri bulunduğu ve işyerinde 3'lü vardiya yapıldığının ve bu çalışma sisteminin uygulandığı işyerinde fazla çalışma yapılmasının mümkün olmaması karşısında beyanlarının çelişkili ve soyut nitelikte kaldığı anlaşıldığından davacı tarafça ispatlanamayan fazla mesai ve hafta tatili ücret talebinin reddi yerine kabulü hatalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 19/02/2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17564, Karar No: 2014/12590, Tarih: 26.05.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/17564 E.  ,  2014/12590 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İzmir 12. İş Mahkemesi

Tarihi : 13.05.2013

No : 2013/102-2013/263

Dava, ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nda; yazılı, sözlü, basit ve seri olmak üzere dört yargılama usulü düzenlenmiş iken 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yazılı ve basit yargılama usulleri düzenlenmiştir.

Bir davada hangi yargılama usulünün uygulanacağı uyuşmazlığın niteliği veya davanın görüleceği mahkemeye göre belirlenmektedir. Bu bağlamda; 5510 sayılı Kanunun 101’inci maddesinde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde İş Mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7’nci maddesinde ise, İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulünün uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447’nci maddesindeki diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hallerde bu Kanunun basit yargılama usulü ile ilgili hükümlerinin uygulanacağına ilişkin hüküm karşısında; artık, iş mahkemelerinde basit yargılama usulünün uygulanması gerekecektir.

Yazılı yargılama usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda ayrıntılı olarak düzenlenmiş, basit yargılama usulü ise temel özellikleriyle kaleme alınmış, 322/1’inci maddesinde basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekeş, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.586)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 320’nci maddesinin birinci fıkrasında “mümkün olan hallerde” mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceği öngörülmüş, ancak “mümkün olan haller”in neler olduğu madde metninde sayılmamıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Hukuki Dinlenilme” başlıklı 27’nci maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36’ncı maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6’ncı maddesi nazara alındığında “bir dava hakkında karar verilirken duruşma yapılması esastır.” Gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ve gerekse Yargıtay ve doktrinin kabulü de bu yöndedir. Duruşma yapılmasında amaç, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı beyanlar dışında bir kez de sözlü olarak hâkime aktarmalarına imkan tanıyarak, hâkime de bu iddia ve savunmalarda açık olmayan, tereddüt oluşturan konularda soru sormasını sağlamaktır. Tecrübeler bu uygulamanın uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için büyük önem taşıdığını, taraflar ve hâkimin yüz yüze gelmesinin gerçeğe erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. (Ejder Yılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, C1, Ankara 2001, s. 888) (Cenk Akil, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, Kasım 2012, s.17).

Ayrıca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır.

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi ise istisna olup, ancak bu konuda kanuni dayanak bulunması halinde mümkündür. Eş deyişle; ancak hukukun izin verdiği “ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, İcra ve İflas Kanunu'nun 17 ve 18’inci maddelerinde öngörülen şikâyet davaları” gibi durumlarda dosya üzerinden karar verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 320/1’inci maddesi hükmünün de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan; Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk yargılama usulüne önemli bir yenilik olarak “ön inceleme” müessesesini getirmiştir. Kanun gerekçesinden “...yargılamanın gecikme sebebi olarak gösterilen, mahkemelerce tam hazırlık yapılmadan tahkikata başlanılmasını” engellemek amacına yönelik olduğu anlaşılan bu müessese ile; tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin dilekçelerin verilmesinin ardından, ancak tahkikat aşamasına geçilmeden önce, ama bu aşamaya hazırlık niteliğinde tarafların sulhe teşviki, delillerin toplanması ve sunulması için gerekli işlemlerin yapılması, tarafların anlaştıkları ya da uyuşmadıkları konuların tespiti ve dava şartları ile ilk itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması ön incelemenin kapsamını oluşturmaktadır. Bu nedenle mahkeme ön inceleme için bir gün tespit ederek taraflara tebliğ edecektir.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda; eldeki davada, ön inceleme ve tahkikata ilişkin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar verilmiş olması isabetsizdir.

O hâlde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 26.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.