muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/6988, Karar No: 2019/6517, Tarih: 30.04.2019

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece sanık hakkında hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suçların tarihine göre dosya görüşüldü:

1-Müştekiye ait pastanenin camının zorlanarak açıldığı ve içeriden müzik seti ile 1 adet börek bıçağının çalındığı olayda; dosya arasında yer alan görüntü izleme ve tespit tutanağına göre, güvenlik kamera saatinin güncel saate göre 43 dakika ileride olduğu, buna göre eylemin 02.22 ile 03.31 aralığında meydana geldiği; 25.03.2014 tarihli olay, yakalama, üst arama ve muhafaza altına alma tutanağında, suça karışan ... plakalı aracın G.P.R.S sinyalinin kesildiği, 4498 sokak civarında saat 02:30 sıralarında araştırma yapıldığı sırada temyiz dışı sanık ... ile ...’ın görüldükleri, Hakan Aras’ın bir suça karıştığını şifahi olarak beyan etmesi üzerine emniyet amirliğine getirildiği, ...’ün ise aranılan şahıslardan olmaması nedeniyle saat 04.30 sıralarında serbest bırakıldığı, saat 06:00 sıralarında ...plakalı aracın G.P.R.S sisteminin aktif olması üzerine aracın bulunduğu 4856 sokağa gidildiğinde ... ile sanık ...’ın yakalandıklarının belirtildiği, sanık ...’ın tüm aşamalardaki savunmalarında suçlamaları kabul etmediği, olayın gerçekleştiği saat diliminden hemen sonra yakalanan kişiler arasında Adnan’ın olmadığı, sanığa ait olay yerinde parmak izi, DNA analizine cevap verecek vücut izi raporu, kamera görüntüsü bulunmadığı, yine olay anına ilişkin yeminli tanık anlatımı ve benzeri somut delilin olmadığı göz önüne alındığında; sanığın dosyada mevcut savunmalarında belirttiği cep telefon numaraları ile üzerine kayıtlı başkaca telefon numaraları bulunup bulunmadığı tespit olunup tespit olunan tüm bu cep telefon numaralarına ilişkin olarak suç tarihi ile bir gün öncesi ve bir gün sonrasını kapsar şekilde aranan, arayan numaralar ile görüşme sürelerini ve baz istasyonlarını gösterir ayrıntılı HTS kayıtlarının ilgili GSM operatörlerinden temin edilerek, mezkur kayıtların bilirkişiye incelettirilmesi ve sanığa ait cep telefonlarının olay mahallinde sinyal verip vermediği; vermiş ise sürelerinin tespit edilmesi; ayrıca suçun işlenmesinden hemen sonra yakalanan Hakan Aras’ın CMK’nun 48/1. maddesi uyarınca tanıklıktan çekilme hakkı hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenilmesi; 25.03.2014 tarihli tutanağı tanzim eden tutanak tanıklarının ifadelerinin alınması; olay anını gösteren kamera görüntüleri ile sanığın çeşitli cephelerden çekilmiş teşhise elverişli fotoğraflarının Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi, Polis veya Jandarma Kriminal Laboratuvarlarına gönderilmesi ve gerekirse görüntü iyileştirilmesi de yapılarak görüntülerdeki şahıslardan birisinin sanık olup olmadığı hususunda rapor aldırılması ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdiri gerekirken eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hükümlerin tesisi,

Kabule ve uygulamaya göre de;

Kabule ve uygulamaya göre de;

2-UYAP'tan alınan güneşin doğuş-batış çizelgesine göre suç tarihinde kış saati uygulamasına göre güneşin 06.03'de doğduğu, 5237 sayılı TCK'nun 6/1-e maddesi uyarınca saat 05.03'den önceki zaman diliminin gece vakti olduğu; görüntü izleme ve tespit tutanağına göre suçların 02.22 ile 02.31 aralığında gece vakti işlendikleri, mahkemenin de suçların gece vakti işlediklerini kabul etmesine ve iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan 5237 sayılı TCK’nun 116/4. maddesini uygulamasına rağmen, hırsızlık suçundan aynı Kanun’un 143. maddesini uygulamaması suretiyle sanık hakkında eksik ceza tayini,

3-T.C. Anayasa Mahkemesi'nin, 5237 sayılı TCK'nun 53. maddesine ilişkin olan, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının, 24.11.2015 tarihli ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle iptal kararı doğrultusunda 5237 sayılı TCK'nun 53. maddesindeki hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

4-T.C. Anayasa’sının 90. maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6/3-c maddesi ışığında, 5271 sayılı CMK'nun 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasa'nın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, baro tarafından görevlendirilen zorunlu müdafii ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretlerin Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeden, yazılı şekilde zorunlu müdafii ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafiinin temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, aleyhe temyiz bulunmadığından yeniden hüküm kurulurken 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi aracılığı ile 1412 sayılı CMUK'nun 326/son maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkının korunmasına, 30/04/2019 günü oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2022, Karar No: 2020/4637, Tarih: 05.03.2020

**3. Ceza Dairesi         2020/2022 E.  ,  2020/4637 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Kasten yaralama

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık müdafiinin 22.06.2015 tarihli dilekçesi ile hem eski hale getirme hem de temyiz isteminde bulunduğu ve eski hale getirme hususunda karar verme yetkisinin temyiz aşamasında Dairemize ait olduğu anlaşılmakla, hukuki değerden yoksun Büyükçekmece 16. Asliye Ceza Mahkemesinin 25.05.2015 tarih, 2014/704 Esas ve 2015/101 Karar sayılı ek kararının kaldırılmasına karar verilerek yapılan incelemede;

Sanığın yokluğunda verilen kararın bilinen en son adresine usulüne uygun bir şekilde 11.03.2015 tarihinde tebliğ edildiği, CMUK'un 310/1. maddesinde öngörülen bir haftalık yasal süreden sonra 22.06.2015 tarihinde geçerli mazereti olmaksızın sanık müdafiinin temyiz etmesi nedeniyle, yerinde görülmeyen eski hale getirmeye dair talebinin ve temyiz isteminin 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 317. maddesi uyarınca REDDİNE, 05.03.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/320, Karar No: 2021/1394, Tarih: 11.11.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2018/320 E.  ,  2021/1394 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla)

1. Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesince Tüketici Mahkemesi sıfatıyla verilen davanın reddine ilişkin karar davacı vekilinin karar düzeltme talebi üzerine Yargıtay (kapatılan) 13. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili; kanunların engellilere sağladığı özel tüketim vergisi (ÖTV) istisnasından faydalanmak isteyen davalının istisna kapsamında olup olmadığı konusunda Muğla Vergi Dairesince yapılan inceleme sonrasında vergi istisnasından yararlanabileceğine karar verildiğini, bunun üzerine 2010 Model Toyota marka Corolla aracın ÖTV indirimli olarak davalıya satıldığını, satış işleminin tamamlanmasından yaklaşık üç yıl sonra vergi dairesinin 07.02.2012 tarihli takdir komisyon kararı ile “...Araçta sinyal lambası soldan sağa kumanda edilir hale getirildiğinden ÖTV istisnasından faydalanmaması gerektiğinden 29.250TL dönem matrahının takdirine” şeklinde karar verilerek müvekkili şirkete eksik ödenen ÖTV yanında vergi ziyaı cezası, gecikme faizi ve KDV tahakkuk ettirildiğini, müvekkilinin vergi dairesi ile uzlaşma yoluna giderek ödeme yapmak zorunda kaldığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla müvekkili tarafından bu sebeple ödenen toplam 21.355,13TL'nin 27.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili; açılan davanın hukukî dayanaktan yoksun ve haksız olduğunu, dava dilekçesinde müvekkilinin sanki vergi istisnası kapsamında olmamasına rağmen ÖTV indiriminden faydalanarak kusurluymuş gibi gösterilmeye çalışıldığını, oysa bir kusur varsa bundan davacı satıcı ve vergi dairesinin sorumlu olduğunu, müvekkilinin yüzde kırk beş oranında engelli olduğunu ve alınan sağlık raporunda otomatik şanzımanlı ve direksiyondan topuzlu araç kullanabileceğinin mütalaa edildiğini, buna göre satılan aracın 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7/2-b bendindeki istisna kapsamında kaldığını, aracı özel projeyle tadil ederek satan davacının ÖTV indiriminden faydalanıp faydalanılamayacağını denetlemesi gereken kişi konumunda bulunduğunu, idari yargıya başvursa idi muhtemelen iptalini sağlayacağı bir vergi cezası için bu yola başvurmadan uzlaşma yoluna giderek ödeme yapan davacının idari yargıda aracın vergi istisnası kapsamında kaldığını dava konusu yapmamakla kusurlu olduğunu ve bu nedenle ödediği bedeli müvekkilinden rücuen tahsil etmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

6. Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen ilk karar Özel Dairece davada tüketici mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle bozulmuş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda Tüketici Mahkemesi sıfatıyla verilen 27.05.2014 tarihli, 2013/887 E., 2014/266 K. sayılı kararla davalının araçta yapılan işlemin mahiyetini bilebilecek durumda olmadığı, davacının vergi dairesince yapılan işleme karşı idari yargıda dava açma ve işlemi iptal ettirme yolu varken uzlaşma yolunu tercih edip ödeme yapmasının davacıyı haklı göstermeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 28.01.2016 tarihli ve 2014/45431 E., 2016/2104 K. sayılı kararı ile davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmeyerek karar onanmıştır.

9. Onama kararına karşı davacı vekilince karar düzeltme talebinde bulunmuş; Özel Dairece bu kez 17.04.2017 tarihli, 2016/8967 E., 2017/4616 K. sayılı karar ile “…Her ne kadar mahkemece, davacı tarafından gündeme getirilen ÖTV vb. vergi muafiyeti sebebiyle davalının haksız zenginleştiği iddiası yönünden toplanan deliller itibariyle karar verildiği açıklanmış ise de; mahkemece vergisel mevzuat ve teknik konular yönünden gerekli inceleme ve özellikle bilirkişi incelemesi yapılmadan yukarıda belirtilen şekilde davanın reddi yönünde sonuca ulaşılması eksik incelemeye dayalı olup bu hali ile tarafların iddia ve savunmaları tam olarak karşılanmamıştır.

Tarafların ve özellikle davacının iddiası yönünden konusunda uzman bilirkişi veya bilirkişi kurulu oluşturarak denetime elverişli rapor alınıp, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, Mahkemece değinilen bu yön göz ardı edilerek yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, kararın bu nedenle bozulması gerekirken onandığı, bu kez yapılan inceleme ile anlaşıldığından, davacının bu yöne ilişkin karar düzeltme talebinin kabulü ile Dairemizin onama kararının kaldırılarak mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir…” şeklindeki gerekçeyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

10. Mahkemece 23.11.2017 tarihli ve 2017/371 E., 2017/595 K. sayılı karar ile; ilk karar gerekçesinin yanında, hâkim olarak vergi mevzuatı hakkında bilgi sahibi olunmasının tabii olduğu, dosya kapsamına göre teknik inceleme yapılmasını gerektirir bir zorunluluğun bulunmadığı belirtilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

11. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

Direnme Kararı:

10. Mahkemece 23.11.2017 tarihli ve 2017/371 E., 2017/595 K. sayılı karar ile; ilk karar gerekçesinin yanında, hâkim olarak vergi mevzuatı hakkında bilgi sahibi olunmasının tabii olduğu, dosya kapsamına göre teknik inceleme yapılmasını gerektirir bir zorunluluğun bulunmadığı belirtilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

11. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

12. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; ÖTV istisnasıyla satılan araçla ilgili olarak vergi ve vergi ziyaı cezası ile muhatap olan davacı satıcının bu kapsamda uzlaşma ile ödediği bedeli alıcı tüketiciye rücu etmek istediği davada mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

13. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller” başlıklı, 03.11.2016 tarihli, 6754 sayılı Kanun ile değişik 266. maddesine göre

“Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez”.

14. Eldeki davada ilk kararın verildiği tarihten sonra 24.11.2016 tarihli ve 29898 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nun 3. maddesinin iki ve üçüncü fıkralarında;

“(2) Bilirkişi, raporunda çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.

(3) Genel bilgi ve tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz” hükümleri bulunmaktadır.

15. 03.08.2017 tarihinde yürürlüğe giren Bilirkişilik Yönetmeliği’nin 5. maddesinin iki ve üçüncü fıkraları ise;

“(2) Bilirkişi, raporunda çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.

(3) Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz” şeklinde düzenleme içermektedir.

15. 03.08.2017 tarihinde yürürlüğe giren Bilirkişilik Yönetmeliği’nin 5. maddesinin iki ve üçüncü fıkraları ise;

“(2) Bilirkişi, raporunda çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.

(3) Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz” şeklinde düzenleme içermektedir.

16. Hukuk Genel Kurulunun 26.03.2019 tarihli ve 2017/12-367 E., 2019/350 K. sayılı kararında da işaret edilen Anayasa Mahkemesinin 2015/10393 Esas sayılı başvuru üzerine verdiği 09.01.2019 tarihli kararında belirtildiği üzere; genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konular dışında özel veya teknik bilgiyi içeren uzmanlık gerektiren konularda bilirkişiye başvurulması adil yargılanma hakkının gereği olarak değerlendirilmelidir. Çünkü hâkim, bir delil değerlendirme vasıtası olan bilirkişi incelemesinden de yararlanarak önüne gelen sorunu çözerek adaletin gerçekleşmesini temin etmektedir. Bununla birlikte hukuk kurallarını re'sen araştırarak bulmak, yorumlamak ve olaya uygulamak zaten hâkimin işidir. Nitekim hukukî sorunları hâkimin mesleki bilgi ve deneyimleriyle çözmesi gerektiğinden bu sorunların en yetkin kişisi hâkim olup Anayasanın 138. maddesinde de hukuka uygun olarak hüküm verme yetkisi hâkime tanınmıştır. Bilirkişi görüşü, hâkimin uyuşmazlığı çözerken dikkate alacağı takdiri bir delilden ibarettir. Hâkimin hukukî bilgisiyle aydınlatılamayan bilimsel ve teknik meseleleri açıklığa kavuşturmak, bu tür meselelerde mahkemeyi bilgilendirmek amacıyla görüşüne başvurulan uzman kişi olan bilirkişi görüşünün mahkemeyi bağlamayacağı kuşkusuzdur. Hâkim; bilirkişi görüşünü içeren raporun yeterliliğini, raporda açıklanan görüşün itibar edilebilirliğini, dayandığı olguları göz önünde bulundurarak hükme esas alınıp alınmayacağını serbestçe değerlendirir ve taktir eder. Bu bağlamda hâkim, bilimsel ve teknik bakımdan yetersiz ve çelişkili bulduğu bilirkişi raporlarını hükme esas almak zorunda değildir. Bu durum, karar verme ve hüküm kurma yetkisinin hâkime ait olmasının doğal bir sonucudur. Aksi taktirde şekil olarak hükmü kuran hâkim olsa da gerçekte hüküm bilirkişi tarafından verilmiş olur ki bu durum yargı yetkisinin devri anlamına gelir.

17. Nitekim bilirkişi görüşüne başvurulması meselesi, kanun koyucunun da gündemine gelmiş; Bilirkişilik Kanunu ile konu hakkında bazı düzenlemeler yapılmıştır. Bu çerçevede 6754 sayılı Kanun’un 42. maddesi ile 5271 sayılı Kanun’un 63/1. maddesine, hukuk öğrenimi görmüş kişilerin, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemeyeceği yönünde bir hüküm eklenmiştir. Ayrıca aynı düzenlemeyle “Ancak, genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz” hükmü de getirilmiştir. Bu bağlamda 6754 sayılı Kanun’un gerekçesinde düzenlemenin amacının hâkime verilen mutlak yargı yetkisinin bilirkişi vasıtasıyla dahi olsa bir başkasına devrini önlemek olduğu, hukuk kurallarını re'sen araştırmak, yorumlamak ve uygulamak hâkimin görevi kapsamında kaldığından uyuşmazlık hakkında bir de bilirkişi atanmasının gereksiz yere yargılama giderlerinin artmasına ve buna bağlı olarak yargılama sürelerinin uzamasına sebebiyet vereceği, salt hukukî konularda bilirkişiye ihtiyaç bulunmadığı belirtilmiştir. Bunun yanında kimi durumlarda ancak bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra bu incelemeye gerek duyulmadığı anlaşılabileceği gibi makul gerekçelerle bilirkişi görüşüne itibar edilmeyerek hüküm de tesis edilebilir.

18. Uyuşmazlığın çözümünün özel veya teknik bir inceleme gerektirdiğini değerlendiren mahkeme, hukuken neticeye varabilmek için hangi teknik hususların aydınlatılmasına ihtiyaç duyduğunu açıkça belirtmeli, gerekirse tarafların söz konusu teknik meseleyle ilgili iddia ve savunmalarını açıkça ortaya koyarak bunların bilirkişilerce karşılanmasını sağlamalıdır. Nitekim HMK’nın 273. maddesinin 1/a ve b bentleri gereği, tarafların da görüşü alınmak suretiyle bilirkişinin görevlendirilmesine ilişkin kararda inceleme konusunun bütün sınırlarıyla ve açıkça belirlenmesi ve bilirkişinin cevaplaması gereken soruların neler olduğunun açıklığa kavuşturulması şarttır.

19. Bilirkişi de görüşünü bildirirken, uzmanı olduğu konuda dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ışığında vardığı sonucu belirtmekle yetinmemeli, bu sonuca varılmasını gerektirir gerekçelerin neler olduğunu da açıklamalıdır. Bu husus, HMK’nın 279/2 maddesinin de bir gereğidir. Zira ancak bu şekilde hâkim, bilirkişinin teknik olarak ulaştığı kanaatin hukukî sorumluluğa etkisinin ne olacağını değerlendirebilecektir.

20. Eldeki davada uyuşmazlık konusu davacının ÖTV istisnasıyla sattığı araç yönünden sonradan bu vergiyi cezasıyla birlikte ödemesinden kaynaklandığından ÖTV ile ilgili mevzuat hükümlerine değinmekte fayda vardır.

20. Eldeki davada uyuşmazlık konusu davacının ÖTV istisnasıyla sattığı araç yönünden sonradan bu vergiyi cezasıyla birlikte ödemesinden kaynaklandığından ÖTV ile ilgili mevzuat hükümlerine değinmekte fayda vardır.

21. Özel tüketim vergisi, belirli mal veya ürünler üzerinden maktu veya oransal olarak alınan bir harcama vergisidir. İlk olarak Avrupa Birliği ile uyum çerçevesinde yapılan kanun değişiklikleriyle gündeme gelmiş ve yine aynı amaçla 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu 24783 sayılı, 12.06.2002 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

22. Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 4. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde, (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanlar bakımından mükellefler sayılmaktadır. Buna göre, kayıt ve tescile tabi olmakla birlikte henüz kayıt ve tescil edilmemiş taşıtların; motorlu araç ticareti yapanlardan kullanılmak üzere alımında, motorlu araç ticareti yapanlar, kullanılmak üzere ithalinde, ithalatı yapanlar, kullanılmak üzere müzayede yoluyla alımında, müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler ÖTV’nin mükellefidir. Bu çerçevede, Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olan taşıtların kullanılmak üzere satışını yapan fabrika, ana bayi, bölge bayi, bayii, yetkili satıcı ve acenteler, Maliye Bakanlığınca motorlu araç ticareti yapanlar kapsamında değerlendirilenler ile bu taşıtların müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler söz konusu verginin mükellefidirler.

23. Kanun’un 5 ve devam maddelerinde ÖTV den istisna tutulmuş hâller düzenlenmiştir. Uyuşmazlık noktası özelinde söz konusu düzenlemeye bakıldığında, 7/2.c maddesine göre; (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi malın; “87.03 (hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 200.000 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından” beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı hâli vergiden müstesnadır.

24. Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Listesi Uygulama Tebliğinde de konuyla ilgili uygulamanın ne suretle yapılacağı düzenlenmiş, taşıtın niteliği, motor ve silindir gücü, engele göre yapılan tertibatın taşıması gereken unsurlar ve istisnadan yararlanmak için mükellefin takip etmesi gereken süreç açıklanmıştır.