muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/9286, Karar No: 2016/7901, Tarih: 30.03.2016

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının iddia ettiği alacaklarının bulunmadığını, zira iş aktinin davacı tarafından feshedilmesinden sonra davacının şirket merkezine çağırılarak kendisine kıdem tazminatı, fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti alacağına karşılık olarak 06/10/2007 tarihinde toplam 23832,51 TL. ödendiğini, zamanaşımı olduğunu, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece uyulan bozma kararı üzerine yapılan yargılama sonunda, sunulan kayıtlara ve rapora göre yevmiye defterinin 2598. Sayfasında, 06/10/2007 tarihli 6112 yevmiye kayıt numarası ile davacıya kasadan toplam 23.832,51 TL.; 16.942,51 kıdem tazminatı, 6.400,00 TL. fazla çalışma ücreti ve 490,00 TL. yıllık izin ücreti ödemesi olarak ödeme yapıldığının tespit edildiği, vergi dahil tamamının davacıya ödendiği, ibranamede yazılan tazminat ve alacakların davalı şirketin onaylı ticari defterlerinde gösterildiği, söz konusu ibranameye geçerlilik tanındığı, sözü edilen miktarların davacıya ödendiğinin anlaşıldığı, ancak bilirkişi raporunda hesap edilen 1789,90 TL. izin ücretinden ödenen 490 TL.'nın mahsubundan sonra bakiye izin alacağı bulunduğu sonucuna varıldığı, davacının kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti ve bir kısım izin ücreti alacaklarının ödendiği, bakiye izin ücreti kaldığının anlaşıldığı gerekçesi ile kıdem tazminatı ve fazla mesai ücreti alacağı taleplerinin reddine, yıllık izin ücreti talebinin kabulüne karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Dairemizin 2012/9652 Esas sayılı, 01/04/2014 tarihli bozma ilamında yerel mahkemenin ilk kararı "Davacı vekilinin 27.01.2012 havale tarihli dilekçesinde ibranamede miktarı belirtilen ödemelerin yapılıp yapılmadığının davalı işverenin 2007 yılı defterleri üzerinden araştırılması gerektiğini açıkladığı, davalı vekilinin de bu yönde talebi olmakla somut olay bakımından ibranamede yazılı tazminat ve alacakların işverenin onaylı ticari defterlerinde gösterilip gösterilmediği ve ödeme üzerine vergilerin ilgili vergi dairesine yatırılıp yatırılmadığının araştırılması gerektiği" gerekçesi ile bozulmuştur.

Bozma üzerine yaptırılan bilirkişi incelemesinde, defterler yerinde incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda;

2007 yılı yevmiye defterinin 3500 sayfa olarak, tarafından 28890 Yevmiye numarası ile 21/12/2006 tarihinde tasdikinin yapıldığı,

2007 yılı yevmiye defterinin, tarafından 2315 Yevmiye numarası ile 28/01/2008 tarihinde kapanış tasdikinin yasal süre içinde yapıldığı,

Bozma üzerine yaptırılan bilirkişi incelemesinde, defterler yerinde incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda;

2007 yılı yevmiye defterinin 3500 sayfa olarak, tarafından 28890 Yevmiye numarası ile 21/12/2006 tarihinde tasdikinin yapıldığı,

2007 yılı yevmiye defterinin, tarafından 2315 Yevmiye numarası ile 28/01/2008 tarihinde kapanış tasdikinin yasal süre içinde yapıldığı,

2007 yılı kebir defterinin 3500 sayfa olarak, tarafından 28889 Yevmiye numarası ile 21/12/2006 tarihinde tasdikinin yapıldığı, bilirkişi raporunda belirtilmiştir. Ancak bilirkişi raporunda kebir defterinin kapanış tasdikinden bahsedilmemiştir.

Bilirkişi raporunda, yevmiye defterinde 16.942,51 TL. kıdem tazminatı, 6.400,00 TL. fazla mesai ücreti, 490,00 TL. yıllık izin ücreti olmak üzere toplam 23.832,51 TL. ödeme yapıldığının tespit edildiği belirtilmiştir.

Bilirkişi raporunda, kıdem tazminatı için damga vergisinin 102,27 TL. olarak yasal defterlere işlendiği belirtilmiştir. Ancak, bilirkişi raporunda belirtilen 0,0066 oranına göre ve ödendiği savunulan miktar üzerinden kıdem tazminatının damga vergisinin nasıl ve ne şekilde 102,27 TL. olarak hesaplandığı anlaşılamamıştır. Bu durum, bilirkişi raporunun bu açıdan ya hatalı, ya da denetime elverişsiz olduğunu göstermektedir.

Bilirkişi raporunda, fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti alacakları için vergi kesintisi yapılmadığı, yani davacıya ya vergi dahil ödendiği ya da sehven vergi kesintisi yapılmadığı da belirtilmiştir.

Davalının yevmiye defterinde yer alan fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti ödemelerinin vergilerinin Devlet’e ödenmediği anlaşılmaktadır. Davacıya vergi dahil ödendiği karar yerinde belirtilmiş ise de, iddia, savunma ve dosyadaki deliller kapsamında bu sonuca nasıl ve nerden ulaşıldığı karar yerinde etraflı şekilde açıklanmamıştır. Bu nedenle bozma gerekleir tam olarak yerine getirilmemiştir.

Diğer taraftan, davacı vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde ve temyiz dilekçesinde, ile yaptıkları şifahi görüşmede, bilirkişi raporunda belirtilenin aksine, onayların usulüne uygun yapılmadığını öğrendiklerini belirtmiş ve Noterlik’e yazı yazılıp, tasdikler hakkında araştırma yapılmasını istemiştir. Davacı vekilinin talebi gibi yazı yazılarak davalının 2007 yılı kebir defteri ve yevmiye defterinin açılış ve kapanış tasdikleri sorulmalıdır.

Diğer taraftan, davacı vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde ve temyiz dilekçesinde, ile yaptıkları şifahi görüşmede, bilirkişi raporunda belirtilenin aksine, onayların usulüne uygun yapılmadığını öğrendiklerini belirtmiş ve Noterlik’e yazı yazılıp, tasdikler hakkında araştırma yapılmasını istemiştir. Davacı vekilinin talebi gibi yazı yazılarak davalının 2007 yılı kebir defteri ve yevmiye defterinin açılış ve kapanış tasdikleri sorulmalıdır.

Davalının 2007 yılı kebir defteri ve yevmiye defterinin asılları, Mahkeme tarafından celbedilmeli, bu defterlerin onayları ve içinde dava konusuna ilişkin yer alan bilgiler Mahkeme tarafından incelenerek tutanak tutulup yargılama sırasında dosyaya alınmalı ve gerekirse tutanaktaki hususlar taraflardan sorularak açıklatılmalı, bilahare, evvelce dosyada görev almamış bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetine, Dairemizin 2012/9652 Esas sayılı bozma ilamındaki hususlar, Dairemiz’in iş bu eldeki 2. bozma ilamındaki hususlar, tarafların defterler ve alacaklar hakkındaki iddiaları, savunmaları yeniden incelettirilerek bilirkişi heyeti raporu alınmalıdır. Bilirkişi heyeti raporunda kıdem tazminatının ve diğer işçilik alacaklarının vergisinin gerektiği miktarlar üzerinden tahakkuk ettirilip ettirilmediği ödenip ödenmediği, nereye/kime ödendiği irdelenmeli, ilgili kurumlardan ve vergi dairesinden bu vergilerin ödenip ödenmediğine dair belgeler getirtilmelidir.

Dairemizin bozma ilamında vergilerin vergi dairesine yatırılıp yatırılmadığının araştırılması gerektiğinin belirtilmesi, fazla mesai ücreti ile yıllık izin ücretinin vergilerinin yatırılmadığının anlaşılması, kıdem tazminatı için bilirkişi raporunda belirtilen %0,0066 oranındaki damga vergisi miktarının ise yevmiye defterine ne sebeple 102,27 TL. işlendiğinin irdelenmemesi, kebir defterinin kapanışından bilirkişi raporunda bahsedilmemesi, davacının 3 tanığının açığa imza alındığı yönündeki beyanları karşısında, Dairemizin 2012/9652 Esas sayılı bozma ilamının gerekleri yerine getirilerek bilirkişi raporundaki eksikler ve çelişkiler işyeri defter ve kayıtları yeniden incelenerek giderilmeli, deliller bir bütün olarak tartışılmalı, yukarda açıklanan hususlar karar yerinde denetime elverişli şekilde gerekçelendirilerek sonuca gidilmelidir.

3-Davacı tarafından davalı aleyhine İcra İflas Müdürlüğü’nün 2012/12745 Esas sayılı dosyasında, ilk derece Mahkemesinin bozulan ilk kararı olan 2007/770 Esas sayılı bozma ilamına dayanılarak icra takibi yapılmıştır. Bu icra dosyasına davalı tarafından 27/02/2012 düzenleme tarihli yeni bir ibraname ibraz edilmiştir. Haciz tutanağında, işyeri çalışanı nin, “bu dosya borcu için alacaklıya ödeme yaptık ve ibraname aldık, ayrıca vekalet ücreti için de dosyaya ödeme yaptık ve tehir-i icra kararı aldık” şeklinde beyanda bulunmuştur. Bu durumda bu ibraname yargılama sırasında alacağın icra yolu ile ödenmesine ilişkin olup, infaz ile ilgilidir. Dolayısı ile infaz sırasında dikkate alınması gereken ve kararda bu şekilde belirtilmesi gerekirken mahsup edilmesi doğru değildir. Kaldı ki ikinci bir ibranamenin yani icra dosyasındaki 27/02/2012 düzenleme tarihli ibranamenin düzenlenmesi, davalının önceki savunması ile çelişiktir. Bu çelişkinin de değerlendirilmesi gerekir.

5- Kabule göre; 2.279,90 TL. yıllık izin ücreti alacağından ibranameye göre 490 TL.’sının ödendiği Mahkeme tarafından kabul edilmiştir. Buna göre, 2279,90 TL.- 490 TL. = 1.789,90 TL.‘na hükedilmesi gerekir iken, 2.279,90 TL.’na hükmedilmiştir. Mahkeme gerekçesinde ise 1789,90 TL. izin ücretinden 490 TL.’nın mahsup edileceği yönünde yanlış ve çelişik açıklama yazılmıştır. Bu hususlar da hatalıdır.

F)SONUÇ:

Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 30/03/2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16815, Karar No: 2017/26700, Tarih: 20.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/16815 E.  ,  2017/26700 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 20/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13123, Karar No: 2018/14453, Tarih: 29.11.2018

**2. Ceza Dairesi         2016/13123 E.  ,  2018/14453 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesinin 24/11/2015 tarihinde yürürlüğe giren 08/10/2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı kararı da nazara alınarak bu maddede öngörülen hak yoksunluklarının uygulanmasının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüş, dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1- Sanığın hüküm tarihinde farkı yargı çevresi içerisinde bulunan Tomarza K 1 Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda başka bir suçtan hükümlü olduğunun UYAP kayıtlarından anlaşılması karşısında; duruşmadan bağışık tutulmak istediğine dair bir talebi olmadan ve bu hususta bir karar alınmadan, hükmün açıklandığı 22.04.2014 tarihli duruşmada hazır edilmeyerek mahkûmiyetine karar verilmesi suretiyle, CMK’nın 196. maddesine aykırı olarak savunma hakkının kısıtlanması,

2- Dosya kapsamına göre; 21/01/2014 tarihli CD İnceleme Tutanağı'da kamera saatine göre saat 18.06.51 'de sanığın şikayetçiye ait iş yeri önünde bulunan suça konu elektrik sobasını alıp gittiğinin anlaşılması ve suç tarihinde kış saati uygulaması da dikkate alınarak UYAP'tan alınan çizelgeye göre gece vaktinin saat 17.39 başladığının ve eyleminin gece gerçekleştirildiğinin kabulü gerektiği gözetilmeden, sanık hakkında hükmolunan cezada aynı Kanun’un 143. maddesi gereğince artırım yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,

3- Şikayetçinin mahkemedeki ifadesinde; suça konu elektrik sobasının fiyatının 100 TL olduğunu belirttiğinin anlaşılması karşısında; hırsızlık konusunu oluşturan malın değerinin az olması nedeniyle 5237 sayılı TCK'nın 145. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağının karar yerinde tartışılmaması,

Bozmayı gerektirmiş sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin açıklanan sebepten dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, bozma sonrası kurulacak hükümde 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesinin gözetilmesine, 29/11/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14178, Karar No: 2014/9630, Tarih: 29.04.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/14178 E.  ,  2014/9630 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İstanbul Anadolu 16. İş Mahkemesi

Tarihi : 19.03.2013

No : 2013/418-2013/87

Dava, davacının boşanmış olduğu dönemde boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle o dönemde kurumca yapılan tüm ödemelerin iadesi amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2003 tarihinde kesinleşen davacıya, hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla 506 sayılı Kanun kapsamında bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca kesildiği anlaşılmakta olup, Mahkemece yapılan yargılama sonunda yazılı biçimde hüküm tesis edilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun'un 56/son maddesi uyarınca kesilmesine ilişkin Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Düzenleme ilk defa anılan kanunla getirilmiş olup, 01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatını teşkil eden herhangi bir kanunda benzer düzenleme yer almamaktaydı. Söz konusu madde “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşımakta olup, madde ile:

“(Değişik birinci fıkra: 17.4.2008–5754/36 md.) Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malûl duruma getirdiği,

b)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları, hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi getirilmiştir.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi getirilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

Gerçekten, ölüm aylığı almak üzere boşanılıp, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşamaya kişiyi sürükleyen etkenin niteliği ve türü, hukuk düzeni açısından önem taşımamaktadır. Çünkü hakkın kötüye kullanılması hangi dürtüyle (saikle) ortaya çıkarsa çıksın, sonuçta hukuk bakımından sadece ve sadece “kötüye kullanma” olup, hukuk düzeni tarafından korunmamaktadır (Centel Tankut, Boşandığı Eşiyle Birlikte Yaşayanın Aylığının Kesilmesi, MESS Sicil Dergisi, Mart 2012, Sy:195).

Öncelikle belirtilmelidir ki, hak sahibinin boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşaması her ne saikle olursa olsun, Anayasal bireysel özgürlük kapsamında kalmakta ise de Devlet, sosyal görevlerini mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesine ilişkin Anayasa’nın 65. maddesi uyarınca sosyal sigorta yardımlarına hak kazanma koşullarını düzenleme yetkisine sahip olduğu gibi, Devletin boşanan eşlerin birlikte yaşamasına yasak getirmesi mümkün değil ise de bu durumda olan kişileri sosyal sigorta yardımları kapsamı dışında bırakması mümkündür.

Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanun'un 56/2’nci maddesinin T.C. Anayasası’nın 2, 5, 10, 11, 12, 17, 20, 35, 60 ve 138’inci maddelerine aykırılığı iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne maddenin iptali talebi ile başvurular yapılmıştır.

Anayasa Mahkemesi yapılan başvurular üzerine yaptığı değerlendirme sonucunda, 28.04.2011 gün ve 2009/86 E. 2011/70 K. sayılı kararında bahsi geçen hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65’inci maddelerine aykırı olmadığı; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138’inci maddeleri ile ilgisinin olmadığını belirtilerek başvuruların oyçokluğu ile reddine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi yapılan başvurular üzerine yaptığı değerlendirme sonucunda, 28.04.2011 gün ve 2009/86 E. 2011/70 K. sayılı kararında bahsi geçen hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65’inci maddelerine aykırı olmadığı; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138’inci maddeleri ile ilgisinin olmadığını belirtilerek başvuruların oyçokluğu ile reddine karar verilmiştir.

Sonuç olarak, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasının, ölüm aylığından yararlanma hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla düzenleme getirmiş olması ve düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığının tespitine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı karşısında, yürürlükteki kanunları uygulamakla yükümlü olan yargı organlarınca uygulanmasının zorunlu olması nedeniyle, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen hak sahiplerine gelir veya aylık tahsisi yapılmaması ile bağlanan gelir veya aylığın kesilmesine ilişkin Kurum işlemi usul ve yasaya uygundur.

Bu kabul doğrultusunda, gelirin veya aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım hakkının kapsamına ilişkin olarak; fiilen birlikte yaşama olgusunun başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibariyle gelir veya aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun ve yersiz kabul edilmeli ancak söz konusu madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girdiğinden, fiili birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli; 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı ve bu şekilde belirlenecek yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96’ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır.

5510 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin uygulanmasında üzerinde durulması gereken bir diğer husus da, maddede yer alan “boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” unsurunun, diğer bir ifade ile boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusunun nasıl kanıtlanması gerektiğidir.

Bilindiği üzere, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “İspat yükü” başlıklı 6’ncı maddesinde, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlü olduğu belirtilmiş olup, ispat yükünün kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi yararına hak çıkaran tarafa ait olduğu, yasal bir karineye dayanan tarafın, sadece karinenin tarafını oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altında olduğu, kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı tarafın yasal karinenin aksini ispat edebileceği kabul edilmektedir.

Uyuşmazlığın çözümü açısından özellikle belirtilmelidir ki, 5510 sayılı Kanunun 59 ve 100’üncü maddeleri uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerlidir, diğer bir anlatımla; yetkili kişilerce düzenlenen ve tarafların ihtirazı kayıt koymaksızın imzaladığı tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olup, aksi ancak yazılı delille kanıtlanabilir.

Ne var ki, aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olan tutanaklar ile ifade edilen tutanaklar: Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından belgelere dayalı olarak düzenlenmiş olanlar ile belgeye dayalı olmamakla birlikte düzenlenmesinde hazır bulunan işveren, işçi veya üçüncü kişi beyanları uyarınca düzenlenerek doğruluğu ilgili kişilerin imzaları ile tasdik edilen ve imza inkârına konu olmayan tutanaklardır.

Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından yapılan incelemelere dayalı tutanakların değerlendirildiği ve varılan sonucun yazıya geçirildiği raporların, sadece memur veya müfettiş tarafından düzenlenmiş olmaları, anılan raporların 4857 sayılı İş Kanunu’nun 92/son maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 59 ve 100’üncü maddeleri kapsamında aksinin yazılı delille kanıtlanması gereken belgeler olarak kabulleri için yeterli değildir.

Buna göre, özellikle, rapor veya ekli tutanaklarda imzası bulunmayanlar yönünden, söz konusu tutanakların aksinin yazılı delille kanıtlanması yükümünden söz etmek mümkün değildir.

Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları ve iş müfettişi raporlarının, rapora dayanak alınan tutanaklar ile birlikte değerlendirilmesi ve ancak belirtilen nitelikteki ekli tutanakların anılan Kanun kapsamında aksi sabit oluncaya kadar geçerli belge olduğunun kabulü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 92/son maddesinin açık hükmü karşısında zorunludur.

Bu kapsamda fiilen birlikte yaşama olgusunun kanıtlanması yönünden anılan genel kurallar çerçevesinde tarafların delilleri toplanarak, araştırma ve değerlendirme yapılmak suretiyle boşanılan eşle kurulan ilişkinin fiili olarak birlikte yaşama kapsamında yer alıp almadığı saptanmalıdır.

Öte yandan maddenin zaman bakımından uygulanması yönünden 5510 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesinin değerlendirilmesinde de zorunluluk bulunmaktadır.

5510 sayılı Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlıklı 17.04.2008 tarihinde yayınlanan 5754 sayılı Kanunun 68’inci maddesi ile değişik Geçici 1’inci maddesi: