muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1386, Karar No: 2019/7128, Tarih: 25.09.2019

Somut olayda, davacı tarafın dava açıldığı tarihteki mevzuat, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları gereği içtihat durumuna göre dava açmakta haklı olduğu, bu kapsamda kayıp kaçak ve diğer bedellerin tahsilini talep edebileceği dikkate alındığında, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliği ya da içtihadı birleştirme kararı gereği davanın kabul edilmemesi nedeniyle haksız çıkmasına rağmen yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca mahkemece; davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davalıdan tahsiline karar verilmesi doğru olmakla birlikte, yargılama sırasında yürürlüğe giren yasa değişiklikleri nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davacının sair temyiz itirazlarının reddine; ikinci ve üçüncü bentte açıklanan nedenlerle 6100 sayılı HMK'nın 373/1 maddesi uyarınca temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA, aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.09.2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/3323, Karar No: 2006/4510, Tarih: 30.05.2006

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2006/3323 E.  ,  2006/4510 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde eğitim ve öğretim giderini ödemeyen davalı hakkında yapılan icra takibine karşı ileri sürülen itirazın iptali istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı ...’ın Astsubay Hazırlık Okulu ve Astsubay Sınıf Okulunda öğrenim görerek Kara Kuvvetleri Komutanlığı emrinde göreve başladığını, 07.08.2002 tarihinde ise Yüksek Askeri Şura kararı ile disiplinsizlik sebebiyle Silahlı Kuvvetlerden ilişiğinin kesildiğini, askeri okula kayıt olurken taahhütname verildiğini, bu taahhütname gereğince eksik kalan hizmet süresi ile orantılı olarak 15.688.179.808 TL borcu bulunduğunu, alacağın tahsili için Kırşehir İcra Müdürlüğünün 2003/3954 sayılı dosyası ile takip yapıldığını, itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek davalının itirazının iptali ile dava konusu alacak olan 15.668.200.000 TL’yi ödemeye mahkum edilmesi ve alacağa davalının ilişiğinin kesilmesi tarihi olan 07.08.2002 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi, alacağın %40’ı oranında inkar tazminatına mahkum edilmesi talep edilmiştir. Yargılama aşamasında davalının sorumlu olduğu miktarın belirlenmesi için mahkemece alınan bilirkişi raporunda, yüklenme senedinde gösterilmeyen amortisman ve personel giderlerinden davalının sorumlu olmayacağı, bu kaleme ait masrafların belirlenen harcamalardan düşülmesi ve buna göre değerlendirmenin yapılması gerektiği ileri sürülerek bu kalemlere ait masraflar düşüldükten sonra hesaplama yapılmış ve davalının asıl borç ve sarf tarihinden takip tarihine kadar işlemiş faiz tutarı toplamı 1.424.498.035 TL borcu olduğu belirtilmiş, mahkemece de bu rapor esas alınarak hüküm kurulmuş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

1-Dosya içerisinde bulunan ve Kırşehir 2. Noterliğince 16.08.1993 tarihinde 08107 yevmiye ile düzenlenen, davalı öğrencinin velisi tarafından da imzalanan yüklenme senedinde “Silâhlı Kuvvetler adına öğrenci olarak okulun giriş şartlarına uygun şekilde kayıt ve kabulüm yapıldığı takdirde Subay/Astsubay çıkıncaya kadar, yürürlükte bulunan veya öğrenim süresi içerisinde çıkacak kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve sair mevzuat hükümlerini kabul ettiğimi, bunlara aynen uyacağım...” şeklinde taahhüt verilmiştir.

5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Göstermeyenler Hakkındaki Yasanın 3.maddesine göre; “sağlık sebepleri dışında okullarla yüksek öğrenim kurumlarından çıkarılan öğrencilere Devlet tarafından yapılan bilumum masraflar faizi ile birlikte mukavelesi gereğince ödettirilir.” Askeri Okullara Alınan Öğrenciler İle Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte Ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine Ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere Veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelik’e 13.02.1992 tarih 21141 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak eklenen değişiklik gereğince askeri okullardan başarısızlık nedeniyle ilişiği kesilen öğrencilerin sorumlu oldukları masraflar belirtilmiş, bu durumdaki öğrencilerin sorumlu olduğu masraf kalemleri arasında personel ve amortisman giderleri de sayılmıştır.

Somut olayda; davalı adına velisi tarafından askeri okula giriş esnasında verilen yüklenme senedinin düzenlendiği tarihte yukarıda sözü edilen yasa ve yönetmelik hükümleri yürürlüktedir ve bunlar bilinerek yüklenme senedi düzenlenip imzalanmıştır. Yüklenme senedi içeriğinde ise yasa ve yönetmelik hükümlerine uyulacağı taahhüt edildiğine göre, davalının sorumlu olacağı masraflar arasında personel ve amortisman giderlerinin de dahil edilmesi gerekirken, yerinde olmayan bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulması,

2-Davacı vekili dava dilekçesinde talep edilen miktar için 07.08.2002 ilişik kesme tarihinden itibaren faiz talep etmiş olmasına rağmen talep aşılarak asıl alacağın sarf tarihinden takip tarihine kadar faiz toplamı olan 1036.92 YTL’nin de hüküm altına alınması ve ayrıca hüküm altına

alınan bu miktar işlemiş faiz olmasına göre bu miktara dava tarihinden faiz yürütülerek, faize faiz yürütülmesi sonucunu doğuracak şekilde hüküm kurularak Borçlar Yasasının 104/son maddesinin de ihlal edilmiş olması,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece, yukarıda 1. maddede belirtilen husus doğrultusunda davalının personel ve amortisman giderlerinden de sorumlu olacağı dikkate alınarak yeniden bilirkişiden ek rapor alınmalı, raporun bozmaya uygunluğu denetlenmeli, 2. maddede belirtilen hususlarda dikkate alınarak hüküm kurulmalıdır.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edenlerden davalı tarafa iadesine, 30.5.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/22901, Karar No: 2007/730, Tarih: 22.01.2007

**12. Hukuk Dairesi         2006/22901 E.  ,  2007/730 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kozaklı İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 30/10/2006

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlu belediye şikayetinde 28229860-5001-------5006 sayılı hesaplarına haciz konulduğunu, belediyelerin gelirleri havuz niteliği taşıyan tek bir hesapta toplandığından ve ödemelerde bu hesaptan yapıldığından fiilen bu hesaptaki haczi mümkün olan ücret ve kira gelirlerinden oluşan kısmı tespit etmek mümkün bulunmadığından hesaplara haciz konulamayacağını belirtip haczin kaldırılmasını istemiştir.

Haciz tarihi itibariyle olaya uygulanması gereken 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/son maddesinde belediyenin (...kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez). düzenlemesine yer verilmiştir.

Mahkemenin gerekçesinde de yasaya uygun olarak açıklandığı gibi, haczedilmezlik şikayetinin kabul edilebilmesi için mahcuzların kamu hizmetinde fiilen kullanılması zorunludur.

Ancak, 277 sayılı Kanun'un 1.maddesine göre 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve diğer Kanunlarla belediyelere verilmekte olan paylar vergi ve resim hükmünde olup, bu paylar, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsili gereken borçlar dışında haczedilemez. 5393 sayılı Yasa'nın 15/son maddesinde belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirlerinin haczedilemeyeceği vurgulandığına ve Kanun gereğince belediyeye bırakılan payların vergi ve resim hükmünde sayılacağına göre mahkemece bu ilkeler ışığında bir araştırma yapılmadığı saptanmıştır.

Dosyaya celbedilen hesap ekstrelerinde yukarıda açıklanan nitelikte olan İller Bankası payları haricinde hakiki ve hükmi şahıslarca yapılan ödemelerinde bulunduğu gözlenmektedir. Bu nedenle mahkemece gerektiğinde bilirkişiye başvurmak suretiyle hesaptaki paralardan vergi, resim harç niteliğinde olanlar belirlenmeli, şahıslarca yatırılan paraların 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/son maddesi gereği fiilen kamu hizmetinde kullanılıp kullanılmadığı araştırıldıktan sonra sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bu hususlarda yöntemince inceleme yapılmadan hesapların tümü üzerinden hacizlerin kaldırıllması isabetsizdir.

SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 22.01.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1210, Karar No: 2017/2794, Tarih: 03.04.2017

**10. Hukuk Dairesi         2017/1210 E.  ,  2017/2794 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, rücûan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum ve davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı Kurum, 14.01.2010 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu %12.2 oranında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalıya bağlanan gelir ve yapılan harcamalardan oluşan Kurum zararının rücûan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin tüm, davacı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davalı işverene ait yer altı kömür ocağı işyerinde tahkimat yapılması için kullanılan ahşap direğin taşınması sırasında, kazalının kolunun taşınan direk ve domuzdamı direği arasına sıkışması sonucu sürekli iş göremezliğe uğradığı,

Mahkemece, yapılan yargılamada; hükme esas alınan 02.09.2014 tarihli bilirkişi raporuna göre davalı ... Müdürlüğü % 50 oranında, kazalı işçi % 20 oranında, ... % 10 oranında, ... % 10 oranında kusurlu oldukları ve % 10 oranında kaçınılmazlığın olduğu belirtilmiştir.

Mahkemece, yapılan yargılamada; hükme esas alınan 02.09.2014 tarihli bilirkişi raporuna göre davalı ... Müdürlüğü % 50 oranında, kazalı işçi % 20 oranında, ... % 10 oranında, ... % 10 oranında kusurlu oldukları ve % 10 oranında kaçınılmazlığın olduğu belirtilmiştir.

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanunun 21. maddesinde; " İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır." cümlesi gereğince, iş kazalarında ilgililerin kusur durumları belirlenirken kaçınılmazlığın da göz önünde bulundurulması ve belirlenen kaçınılmazlık payından işverenin sorumlu tutulmaması gerekmektedir. Kaçınılmazlık olgusundan ise, işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda geçerli mevzuat hükümleri çerçevesinde, doğabilecek olası zararlı sonuçların önlenmesi yönünde, duruma ve koşullara göre ilgililerden beklenebilecek tüm özenli ve dikkatli çabaya karşın sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan iş kazasının meydana gelmesi durumunda söz edilebilir. Günümüz teknolojisinde bir takım olayların sonuçlarının kısmen kaçınılmazlık/kötü rastlantılarla açıklanması, alınabilecek önlemler düşünüldüğünde olanaksızdır. Kaçınılmazlık/kötü rastlantı olarak adlandırılan olguların birçoğunun temelinde insan yanılgı ve savsamaları, özen eksikliği bulunduğu bir gerçektir. Unutulmamalıdır ki, her birey, zararlı sonuçların önlenmesi için durum ve koşulların kendisine yüklediği özen ve dikkat yükümünü göstermek zorundadır. Öngörülebilir sonuçlar karşısında kaçınılmazlık/kötü rastlantı yönünde değerlendirme yapılamaz.

Ayrıca, “kaçınılmazlık, sosyal sigortalar uygulamasında, hukuksal ve teknik anlamda, olayın meydana geldiği tarihte geçerli olan bilimsel ve teknik tüm önlemlere rağmen zararın meydana geldiği ve önlenemediği durumları anlatan bir kavram …” (Prof. Dr. A.Can Tuncay, Kurumun işverene Rücuu - Olayda Kaçınılmazlık Durumu, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 185) olup, bu olgunun kabulünün koşulu, “ … vuku bulan olaya karşı koyulmazlık hali ve her türlü tedbirin alınmasına rağmen gerçekleşmesi önlenemeyen ve objektif bir kaçınılmazlık durumunun söz konusu olmasıdır. Umulmadık bir hal kaçınılmazlık olarak nitelenemeyecektir. Ummamak, ummayı düşünmemek ve zarar verici olay ile karşılaşmak, kaçınılmazlık olarak değerlendirilemez.” (Prof. Dr. Berin Engin, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İşverene Rücuya Nasıl Bakıyor?, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 139).

Anayasanın “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında, herkesin, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra “yaşama hakkı” güvence altına alınmış, bu yasal güvencenin yaşama geçirilmesinde, iş ve ... mevzuatında da işçilerin korunması, işin düzenlenmesi, iş güvenliği, sosyal düzen ve adaletin sağlanması düşüncesi ile koruyucu bir takım hükümler getirilmiştir. Kamu düzeni düşüncesi ile oluşturulan işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuat hükümleri; işyerleri ve eklerinde bulunması gereken sağlık koşullarını, kullanılacak alet, makineler ve hammaddeler yüzünden çıkabilecek hastalıklara engel olarak alınacak önlemleri, aynı şekilde işyerinde iş kazalarını önlemek üzere bulundurulması gerekli araçların ve alınacak güvenlik tedbirlerinin neler olduğunu belirtmektedir. Burada amaçlanan, yapılmakta olan iş nedeniyle işçinin vücut tamlığı ve yaşama hakkının önündeki tüm engellerin giderilmesidir. Uygulamada önemli olan, işverenin iş kazasına neden olmuş hareketinin işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bulunup bulunmadığının belirlenmesi işidir. Bu konuda yapılacak ilk yargı işlemi, mevcut hükümlere göre alınacak önlemlerin neler olduğunun saptanmasıdır. Mevzuat hükümlerince öngörülmemesine karşın, alınması gerekli başkaca bir tedbir varsa, bunların da tespiti zorunluluğu açıktır. Anılan önlemlerin işverence tam olarak alınıp alınmadığı (=işverenin koruma tedbiri alma ödevi), alınmamışsa zararın bundan doğup doğmadığı, duruma işçinin önlemlere uymamasının etkili bulunup bulunmadığı (=işçinin tedbirlere uyma yükümlülüğü) ve bu doğrultuda tarafların kusur oranı belirlenecektir. Sorumluluğun saptanmasında kural, sorumluluğu gerektiren ve kanunda belirlenmiş bulunan durumun kendi özelliğini göz önünde bulundurmak ve araştırmayı bu özelliğe göre yürütmektir

İşçi sağlığı, iş güvenliği ve yapılmakta olan iş nedeniyle işçinin eğitimi, bir kısım mevzuat hükümlerini içerir belgelerin kendilerine verilmesini değil,

eylemli olarak, bu bilgilerin aktarımı ve öneminin kavratılması ile sağlanabilir. Eğitimden sonraki aşama ise, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili önlemlerin alındığının ve uygulandığının denetlenmesidir. İşverenlerce, iş güvenliği açısından yaşamsal öneme sahip bulunan araç ve gereçlerin sigortalılar tarafından kullanılması sağlandığında, kazalanma olasılığının tamamen ortadan kaldırılabileceği de yadsınamaz bir gerçektir.

Bu açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde; tüm dosya içeriği ve olayın oluş şekline göre, kaçınılmazlığın olmadığının kabulü ile ... ve ...'nın görevleri ile somut olaydaki fiilleri de irdelenmek suretiyle yeniden kusur raporu alınarak elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma sebebidir.

Bu açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde; tüm dosya içeriği ve olayın oluş şekline göre, kaçınılmazlığın olmadığının kabulü ile ... ve ...'nın görevleri ile somut olaydaki fiilleri de irdelenmek suretiyle yeniden kusur raporu alınarak elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma sebebidir.

O hâlde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 03.04.2017 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3762, Karar No: 2011/5810, Tarih: 29.04.2011

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2011/3762 E.  ,  2011/5810 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 29.07.2003 ve 27.03.2009 gününde verilen dilekçeler ile geçit hakkı istenmesi üzerine bozmaya uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne dava değeri duruşmalı işler için belirlenen değerden az olduğundan duruşma isteminin reddine karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılardan 4164 parsel maliki ..., 4163 parsel maliki ..., 4249 parsel maliki ... ve 4162 parsel maliki ... maliki oldukları taşınmazların genel yola bağlantısı bulunmadığını ileri sürerek, davalılara ait taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Birleştirme kararı verilen Kayseri 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2010/150-126 sayılı dosyası ile de, 4161 parsel maliki davacı Şükriye Kuş, taşınmazının genel yola bağlantısı bulunmadığını ileri sürerek, davalı ...’e ait taşınmazdan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Mahkemece, 4161, 4163, 4164 ve 4249 parsel sayılı taşınmazlar yararına, 4248 parsel sayılı taşınmaz aleyhine krokisinde (A-2) ile işaretli bölümden geçit kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü, 4248 parsel maliki davalı ... ... vekili temyiz etmiştir.

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı

sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergâh saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi olanaklı değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin saptanmasından sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Somut olayda, davacılara ait 4164, 4163, 4249, 4162 ve 4161 parsel sayılı taşınmazların genel yola bağlantısı bulunmadığından mutlak geçit ihtiyacı içinde bulundukları sabittir. Hükme esas alınan 03.12.2010 tarihli fen bilirkişi raporunun eki krokide, mavi boyalı, (A-2) ile işaretli olarak gösterilen bölümden geçit kurulmasına karar verilmiştir. Davacı ...’a ait 4249 parselde bulunan bina geçit ile yükümlendirilen taşınmaza taşkın halde bulunduğundan geçit, taşınmazı iki parçaya bölecek biçimde kurulmuştur.

Davalı 4248 parsel maliki tarafından, 4249 parsel malikine karşı Kayseri 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde elatmanın önlenmesi ve kal istemi ile açılan davanın kabulüne karar verilmiştir. Geçit davalarında uygun güzergah saptanırken, komşuluk hukuku ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkeleri yanında taşınmazın kullanım şekli ile bütünlüğünün de bozulmaması gerekir. Eldeki davada, geçidin, elatmanın önlenmesi ve kal davası sonucu beklenilmeden geçit ile yükümlendirilen taşınmazın bütünlüğünü bozacak biçimde kurulması doğru görülmemiştir.

Ayrıca, davanın açıldığı 29.07.2003 tarihi dikkate alınarak belirlenen geçit bedelin depo ettirilmesine karar verilmiştir. Davanın açıldığı tarih ile hüküm tarihi arasında 7 yıldan fazla bir süre geçmiştir. Mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti gerekirken, dava tarihi dikkate alınarak belirlenen bedelin depo ettirilmesi de doğru değildir.

Ayrıca, geçit ihtiyacı içindeki taşınmaz ile genel yol arasında kesintisiz bir biçimde geçit kurulması gerekir. Somut uyuşmazlıkta, geçitle yükümlendirilen 4248 parsel sayılı taşınmaz ile yararına geçit kurulan 4163 ve 4164 parsel sayılı taşınmazlar arasında 4161 parsel sayılı taşınmaz bulunmaktadır. Mahkemece, geçitin kesintisiz olması gerektiği ilkesine aykırı biçimde 4161 parsel sayılı taşınmazdan geçit kurulmadan davanın kabulüne karar verilmesi de doğru bulunmamıştır.