muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/5908, Karar No: 2023/2289, Tarih: 13.03.2023

3. Dosya kapsamında bulunan, vaka kanaat raporu, izin belgesi, sanığın izin bitiminde süresinde birliğine dönmediğine dair tutanak ve diğer belgeler ayrı ayrı incelenerek değerlendirilmiştir.

4. Sanığa ait güncel adli sicil kaydı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden temin olunarak dava dosyasına eklenmiştir.

IV. GEREKÇE

Bilindiği üzere, 1632 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesinin (b) bendinde düzenlenen izin tecavüzü suçunun oluşması için, kanuni unsur olan maddi olgunun (Kıtasından veya görevini yapmakta olduğu yerden izin, istirahat veya hava değişimi alarak ayrılanlardan dönmeye mecbur bulundukları günden itibaren 6 gün içerisinde dönmemek) gerçekleşmesi yeterli olmayıp, iznin özürsüz olarak geçirilmiş olması da gereklidir. Zira, bu hâliyle izin tecavüzü suçu, bünyesinde mazeret hâline yer veren, beyan olunan mazeretin önlenemez karakter arzetmesi ve geçirilen süre ile çelişmeyen bir orantı taşıması hâlinde sanığı cezadan vareste tutmaya imkân tanıyan bir yapı arzetmektedir. Maddede özrün ne olduğu belirtilmemekle birlikte, (Kapatılan) Askerî Yargıtayın yerleşik kararlarında, özür; kıtaya zamanında gelmeyi zorlaştıran, önceden beklenmesi mümkün olmayan ciddi olaylar şeklinde tanımlanmakta ve TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 57 nci (Başta kendi sıhhi mazereti olmak üzere ailesi fertlerinden birinin ağır hastalığı veya ölümü, kaza, doğum, yangın gibi beklenmeyen felaketler) ve 58 ... maddelerinde sayılan durumların bulunması hâlleri özür olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla, izin süresinin geçirilmesine neden olarak gösterilen olayın özür teşkil edip etmediği, her davada, olayın mahiyeti, tecavüz edilen süre ve sanığın hareket tarzı gibi hususlar göz önünde bulundurularak belirlenmektedir.

1.Bu açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde; sanığın gerek Askerî Savcılık gerekse Askerî Mahkeme huzurunda vermiş olduğu ifade de; babaannesi ve dedesiyle kaldığını, babasını küçüklüğünden beri görmediğini, izindeyken babaannesinin kanser hastası olduğunu öğrendiğini ve babaannesine bakacak başka kimsenin olmadığını beyan etmesi karşısında sanığın ileri sürmüş olduğu hususların mahallinden araştırılarak elde edilecek delil durumuna göre mazeretin kabul edilebilir nitelikte olup olmadığının ve suç kastıyla hareket edip etmediğinin değerlendirilmesi gerekirken, bu hususlar yerine getirilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması,

2. Sanığın izin süresi içerisinde aldığını iddia ettiği raporun aslının ya da onaylı suretinin dosyaya getirtilmeden yazılı şekilde suç tarihi belirlenerek hüküm kurulması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

2. Sanığın izin süresi içerisinde aldığını iddia ettiği raporun aslının ya da onaylı suretinin dosyaya getirtilmeden yazılı şekilde suç tarihi belirlenerek hüküm kurulması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Bakırköy 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 24.01.2017 tarihli ve 2016/696 Esas, 2017/518 Karar sayılı kararına (Kapatılan 3. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin, 24.01.2017 tarihli ve 2016/819 Esas, 2017/16 Karar sayılı kararı) yönelik sanığın temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 ... maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

13.03.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10200, Karar No: 2018/7894, Tarih: 12.12.2018

**4. Hukuk Dairesi         2016/10200 E.  ,  2018/7894 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

BİRLEŞEN DAVA

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Asıl davada davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 30/12/2014 gününde verilen dilekçe ile kişilik haklarına saldırıdan kaynaklanan manevi tazminat istenmesi, birleşen davada davacı ... vekili Avukat ... tarafından davalı ... aleyhine 30/12/2014 gününde verilen dilekçe ile kişilik haklarına saldırıdan kaynaklanan manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine dair verilen 08/03/2016 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalılardan ... vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının birleşen davaya yönelik temyiz itirazları reddedilmelidir.

2) Davalı ...'nın asıl davaya ilişkin temyiz itirazlarına gelince;

Asıl ve birleşen dava, kişilik haklarına saldırıdan kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili ve davalılardan ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili, davalı ...'nın ve davacının ... Üniversitesi Tıp Fakültesinde profesör ünvanıyla görev yaptıklarını, davalı ... tarafından hazırlanan ve mesnetsiz isnatlar içeren bir bildirinin davacı ile birlikte çalışan diğer öğretim üyelerine dağıtılarak davacının itibarsızlaştırılmaya çalışıldığını, bu yazı nedeniyle davacının onur ve şerefinin zedelendiğini, davacının kişilik haklarının davalı tarafından bilinçli bir şekilde ihlal edildiğini, davalının fiilinin davacıya yönelen bir hakaret niteliğinde olduğunu belirterek oluşan manevi zararın tazminini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davalı tarafından kaleme alınan bildiri içeriğinde kullanılan ifadelerin, akademik çevrede kariyeri olan davacının itibarını zedeleyecek ve kişilik haklarına zarar verecek nitelikte itham ve ifadeler içerdiği gerekçesiyle asıl davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davalı tarafından kaleme alınan bildiri içeriğinde kullanılan ifadelerin, akademik çevrede kariyeri olan davacının itibarını zedeleyecek ve kişilik haklarına zarar verecek nitelikte itham ve ifadeler içerdiği gerekçesiyle asıl davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamından; taraflar arasında gerek adli yargıya, gerekse idari yargıya yansıyan ihtilaflar olduğu hususu sabittir. Dava konusu edilen ve taraflarla aynı kurumda görev yapan bir kısım öğretim üyelerine dağılatılan yazıda da davalı tarafından, davacının eylemlerinin kendi bakış açısından değerlendirildiği ve eleştirildiği, bu hususta diğer öğretim üyelerinin de bilgi sahibi olmasının istenildiği ve davacının kişilik haklarının ihlali sonucunu doğuracak bir ibareye yer verilmediği anlaşılmaktadır. Şu durumda; mahkemece davanın tümden reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle kişilik haklarına saldırının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru değildir. Açıklanan nedenlerle kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl dava yönünden davalı yararına BOZULMASINA, davacının birleşen davaya yönelik temyiz itirazlarının ilk bentte gösterilen nedenlerle reddine ve temyiz eden davalı ...'dan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 12/12/2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8761, Karar No: 2016/9300, Tarih: 18.10.2016

**20. Hukuk Dairesi         2016/8761 E.  ,  2016/9300 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... 3. Tüketici ve ... 1. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, hayat sigortası sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

... 3. Tüketici Mahkemesince uyuşmazlığın sigorta poliçesinden kaynaklandığı gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiştir

... 1. Asliye Ticaret Mahkemesince ise davacının tüketici konumunda bulunduğu, dava konusu hayat sigorta sözleşmesinin de tüketici işlemi sayıldığı gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiştir.

Somut olayda; davacılar vekili müvekkillerinin murisi ...'nın 26.12.2014 tarihde vefat ettiğini, 25.06.2013 tarihinde ... Banktan bireysel ihtiyaç kredisi kullandığını ve bu sırada sigorta poliçesi ile birlikte yaşam sigortası yaptırdığını, vefatından sonra müvekkillerinin davalı bankaya başvurarak söz konusu ihtiyaç kredisinin bakiye taksitlerinin yaşam sigortasından tahsilini ve kredi hesabının kapatılmasını ve ölüm anına kadar ödenen taksitlerinde poliçe uyarınca kendilerine ödenmesini talep ettikleri halde davalı şirketçe taleplerinin reddedildiğini ileri sürerek müvekkillerinin murisi ...'nın davalı şirketten almış olduğu bireysel kredi ihtiyaç borçlarının kapatılmasına, sağlığında ödediği ve ölümünden sonra da müvekkilleri tarafından ödenen kredi bedelinin müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini talep etmiş olup, dava 02.02.2015 tarihinde açılmıştır.

28.11.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan ve 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun” (TKHK) 2. maddesinde Kanunun kapsamı “Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar” şeklinde açıklanmıştır. Kanunun “tanımlar” başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde ise tüketici işlemi, “Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekalet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dahil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder” biçiminde tanımlanmıştır.

Buna göre, eldeki uyuşmazlıkta tüketici konumundaki davacılar, banka kredisi sebebiyle yapılan hayat sigorta poliçesi kapsamında dava açarak tazminat talebinde bulunmuş olup, uyuşmazlığın ... 3. Tüketici Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... 3. Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 18/10/2016 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5193, Karar No: 2025/5418, Tarih: 20.03.2025

**4. Ceza Dairesi         2023/5193 E.  ,  2025/5418 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/1699 E., 2022/1627 K.

SUÇ : İmar kirliliğine neden olma

HÜKÜM : Düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Yapılan ön inceleme neticesinde sanık hakkında verilen hükmün temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde yapıldığı, temyiz dilekçesinde temyiz sebebine yer verildiği ve temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanık hakkında imar kirliliğine neden olma suçundan İlk Derece Mahkemesince verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik olarak, Bölge Adliye Mahkemesince karar kaldırılıp sanığın beraatine ve düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan vekilinin temyiz istemi özetle; 6360 sayılı Kanun uyarınca suça konu yerin belediye sınırları içerisinde bulunmasının, suçun oluşması açısından yeterli görülmesi nedeniyle sanığın mahkumiyeti yerine beraatine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğuna ilişkindir.

III. GEREKÇE

Katılan vekilinin belirttiği hukuka aykırılık nedenleri ve 5271 sayılı Kanun'un 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri de gözetilerek maddi ceza hukukuna ilişkin sair yönlerden yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

5237 sayılı Kanun'un 184/4. maddesinde “Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümlerinin ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanacağının” belirtilmiş olması, 06.12.2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ancak uygulanması 30.03.2014 tarihinde yapılacak mahalli idareler genel seçimine kadar ertelenen “6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1/2. maddesindeki düzenleme nedeniyle aralarında Kayseri ilinin de bulunduğu bazı Büyükşehir Belediyelerinin görev ve sorumluluk alanlarının il mülki sınırları olarak belirlenmiş olması, suça konu yapının 30.03.2014 tarihinden sonra yapıldığının sanık beyanı ve bilirkişi raporuyla sabit bulunması, Kayseri il sınırının tümünde imar kirliliğine neden olma suçuna ilişkin kanun maddesinin uygulanacağının anlaşılması karşısında, sanığın beraatine hükmedilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden HÜKMÜN, 5271 sayılı Kanun'un 302/2. maddesi gereği, tebliğnameye uygun olarak, oy çokluğuyla BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304. maddesi uyarınca Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 20.03.2025 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

I)OLAY:

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden HÜKMÜN, 5271 sayılı Kanun'un 302/2. maddesi gereği, tebliğnameye uygun olarak, oy çokluğuyla BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304. maddesi uyarınca Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 20.03.2025 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

I)OLAY:

Sanık ...'e yükletilen İmar kirliliğine neden olma suçundan dolayı İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen mahkumiyet kararının, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi tarafından ''suça konu yapının bulunduğu yerin mücavir alan olması, özel imar rejimine tabi olmaması'' nedeniyle kaldırılarak beraat kararı verilmesinden sonra, söz konusu karara karşı Katılan vekilinin suçun yasal unsurlarının oluştuğu ve yeterli somut delil bulunduğuna yönelik temyizi üzerine, Dairemizce kurulan hükümde bozmayı gerektirecek hukuka aykırılık bulunduğundan İstinaf Dairesinin kararı usul ve yasaya aykırı bulunmakla, Katılan vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden tebliğnameye uygun olarak, CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca temyiz isteminin kabulü ile Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi kararının BOZULMASINA karar verilmiştir.

Yargıtay Yüksek 4. Ceza Dairesinin BOZMA kararına aşağıda belirtilen nedenlerden dolayı katılmıyoruz.

II)DELİLLER:

A-HUKUKSAL DEĞERLENDİRME:

''İmar kirliliğine neden olma" suçu 5237 sayılı TCK’nın 184. maddesinde;

"1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

2) Yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.

3) Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

4) Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümleri ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır.

5) Kişinin, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yaptığı veya yaptırdığı binayı imar planına ve ruhsatına uygun hale getirmesi halinde, bir ve ikinci fıkra hükümleri gereğince kamu davası açılmaz, açılmış olan kamu davası düşer, mahkum olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.

6) İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak uygulanmaz" şeklinde düzenlenmiştir.

Bu hükme göre; yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan ya da yaptıran, yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere su, elektrik veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden, yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişiler maddede yazılı cezalarla cezalandırılacaktır.

Bu hükme göre; yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan ya da yaptıran, yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere su, elektrik veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden, yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişiler maddede yazılı cezalarla cezalandırılacaktır.

Maddenin dördüncü fıkrası uyarınca; üçüncü fıkra dışındaki hükümler, ancak belediye sınırları içinde veya özel infaz rejimine tabi yerlerde uygulanacaktır. Ancak, failin ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yaptığı veya yaptırdığı binayı imar planına ve ruhsatına uygun hâle getirmesi durumunda, maddenin bir ve ikinci fıkra hükümleri gereğince kamu davası açılmayacak, açılmış olan kamu davası düşecek, mahkûm olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkacaktır.

Düzenlemenin dördüncü fıkrasından anlaşılacağı üzere belediye sınırları ile özel imar rejimine tabi yerler haricindeki alanlar bu suç tipiyle korunmak istenen hukuki yararın dışındadır. Kanun koyucu bu suçun ülke sınırları içerisindeki belli yerlerde işlenmesi durumunu cezai yaptırım altına almıştır. Dolayısıyla Kanun’da geçen belediye sınırları ve özel imar rejimine tabi yerler ile bu bağlamda mücavir alan kavramlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Mücavir Alan;

Türk Dil Kurumu Büyük Türkçe Sözlüğüne göre "mücavir" kelimesi; "Yakın komşu olan" anlamına gelmektedir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun tanımlar başlıklı 5 maddesinde ''Mücavir Alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş olan alanlardır.'' şeklinde düzenleme yer almaktadır.

Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar bu Kanun hükümlerine tabidir.' (İmar Kanunu m.2)

Belediye, Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari, malî özerklik ve kamu tüzel kişiliğine sahip yerel yönetimin adıdır. Belediye Sınırı, bir belediyenin idari sınırlarını oluşturur.

Mücavir alan sınırı ise; belediye sınırlarının dışında, imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti adına verilmiş olan sınırdır.

Mücavir alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş alanlardır. Mücavir alan sınırları idari sınırlar olmayıp, iktisadi, sosyal ve kentsel gelişmeleri mekânsal olarak planlı bir şekilde yönetmek ve denetlemek amacıyla imar bakımından belediyelerin yetkisine verilen yerlerdir. Bu nedenle bir belediyenin mücavir alanında bulunan alanların bir kısmı veya tamamının belediye olması durumunda, belediye sınırına dahil edilen yerlerdeki belediyenin mücavir alan sınırı herhangi yeni bir işleme gerek kalmaksızın ortadan kalkar. Ancak belediye sınırı dışında kalan alanlar mücavir statüsünü korumaya devam eder ve yeni bir onaylama yapılıncaya kadar bağlı bulunduğu belediyenin mücavir alanı olur.

Mücavir Alan'ın tarihsel gelişimi;

1956 tarihli ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun 47. maddesinde ilk olarak yer alan ''mücavir alan'' kavramı, bundan önce imar faaliyetlerini düzenleyen 1933 tarihli ve 2290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu’nda benzer bir düzenleme yer almamaktadır.

6785 sayılı Kanunun 47. maddesinde ''Belediye hudutlarına mücavir bulunan ve beldenin müstakbel inkişafı bakımından lüzumlu görülen ve belediyenin teklifi üzerine vilayet idare heyetinin kararı ve Nafıa Vekâletinin tasdiki ile kabul edilen sahalarda da bu kanun hükümleri uygulanır'' denilmektedir.

6785 sayılı Kanun'da sadece belediye sınırları içerisindeki imar faaliyetlerinin düzenlemesine amir hükümlere yer verilmekte ve belediye sınırları dışında kalan alanlarda uygulanabilecek imar ile ilgili hükümler bulunmamaktaydı. Bunun sonucunda şehirlerin çevresinde her türlü denetimden uzak bir şekilde gelişebilecek yapılaşmanın önlenmesi gereği ortaya çıkmıştır.

6785 sayılı Kanun ile bu görev, mücavir alan kavramı getirilerek belediyelere verilmiş, belediye sınırları civarında kalan ve o gün için belediye sınırları içerisine alınmasında yarar görülmeyen alanlarda düzensiz, mevzuata aykırı yapılaşma, çarpık kentleşme ve arsa spekülasyonunun önlenmesi amaçlanmıştır.

1972 yılında 20.7.1970 tarihli ve 1605 sayılı Kanun ile 6785 sayılı İmar Kanunu'nun pek çok maddesi değiştirilmiş bu arada dokuz ek madde getirilmiştir. Mücavir alanlar ile ilgili 47. madde'ye, bu alanların belediye sınırlarına bitişik olmasının gerekmediği ve köyleri de ihtiva edebileceği hakkında bir fıkra daha eklenmiştir.

9.11.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3194 sayılı imar Kanunu, 1605 sayılı Kanun ile değişik 6785 sayılı Kanun'un yerini almıştır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun tanımlar başlıklı 5. maddesinde ''Mücavir Alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş olan alanlardır.'' şeklinde düzenleme yer almaktadır.

Doktirinde Mücavir alanlar;

Toplumsal, ekonomik ve şehirleşmeyle ilgili gelişmeleri belli bir coğrafyaya özgü ve planlı bir şekilde yönetip denetlemek amacıyla imar mevzuatı bakımından belediyelerin yetkisine bırakılan yerlerdir. Mücavir alan belirlenmesindeki amaç, belediyeye yakın çevredeki imar faaliyetlerinin denetimini sağlayıp, rantı ve plansız yapılaşmayı önlemektir (Zeki Hafızoğulları, Muharrem Özen, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler Topluma Karşı Suçlar, 2012, Ankara, s. 72).

İmar Kanun’un 45. maddesinde mücavir alan sınırlarının belediye meclisi ve il idare kurulu kararına dayanarak vilayetlerce Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderileceği, Bakanlığın bunları inceleyerek aynen veya değiştirerek tasdik etmeye veya değiştirilmek üzere iadeye yetkili olduğu, mücavir alandan çıkarılmanın da aynı usule tabi olduğu, Bakanlığın gerekli görmesi halinde mücavir alana alma ve çıkarma hususunda resen karar verebileceği ve ayrıca mücavir alanın ilgili belediye sınırına bitişik olması gerekmediği, bu alanların köyleri de kapsayabileceği belirtilmiştir.