muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/10053, Karar No: 2011/11699, Tarih: 05.07.2011

**3. Hukuk Dairesi         2011/10053 E.  ,  2011/11699 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde kira parasının 01.01.2011 gününden başlayarak aylık 2000 TL olarak tesbiti istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davada, 1.1.2011 tarihinden itibaren aylık kiranın 2000 TL. olarak tespitine karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.

Mahkemece, davada 1.1.2011 tarihinden itibaren kira tespitinin istenildiği, bu durumda kiralayanın kira dönemi bitmeden çok önce tespit davası açtığı, dava açmakta bu nedenle hukuki yararının bulunmadığı, tespiti istenilen dönemin ekonomik koşullarının henüz oluşmadığı, yeni dönemde kira sözleşmesinin yenilenip yenilenmeyeceğinin belli olmadığı, taraflar arasında yeni dönemde anlaşma sağlanmasının da mümkün bulunduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Her ne kadar mahkemenin gerekçesindeki saptamalar doğru ise de, ancak temyiz incelemesi sırasında, tespiti talep edilen dönemin ekonomik koşullarının oluştuğu, bu nedenle de tespit yapılabileceği dikkate alınarak, yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 05.07.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/8984, Karar No: 2024/12089, Tarih: 19.09.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/8984 E.  ,  2024/12089 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2023/454 E., 2024/182 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davalı BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı BOTAŞ vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı BOTAŞ vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 30.03.2006 tarihinden itibaren davalı BOTAŞ'a ait ve envanterinde kayıtlı römorkörlerde çalıştığını, dava tarihi itibarıyla çalışmaya devam ettiğini, BOTAŞ'ın bu römorkörleri çalıştırma işini başka firmalara ihale ettiğini, işçilerin aynı yerde çalışmaya devam ettiklerini, asıl işverenin BOTAŞ olduğunu, diğer davalı ... İnşaat Denizcilik AŞ (... Şirketi) ile Liman İş Sendikası arasındaki toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkması üzerine Sendikanın başvurması ile Yüksek Hakem Kurulunun 03.07.2019 tarihli ve 2019/150 Esas, 2019/258 Karar sayılı kararının verildiğini, 01.06.2018 tarihinde yürürlüğe giren Yüksek Hakem Kurulu kararına göre toplu iş sözleşmesinin 38 inci maddesinde öngörülen birinci yıl birinci altı ay %6 ve birinci yıl ikinci altı ay %4 ücret zammının yapılmadığını, 39 uncu maddesinde fazla çalışma ücretinin %30 zamlı olarak ödeneceğinin belirtildiği hâlde buna uyulmadığını, 42 nci maddesinde saat 20.00-06.00 arası gece çalışmalarında ücretin %10 zamlı ödeneceğinin belirtildiğini, yakacak yardımı, sosyal yardım, ... yardımı alacaklarının ödenmediğini, birinci altı ayda 10 gün olması gereken ikramiyenin 8 gün olarak ödendiğini, ikinci altı ayda hiç ikramiye ödenmediğini, davacı vekili ayrıca müvekkili ile yaptığı avukatlık ücret sözleşmesine göre karar verilecek tutarın %10'u kadar vekâlet ücretinin de davalılardan tahsilini talep ettiklerini ileri sürerek ücret farkı, fazla çalışma ücreti farkı, gece çalışma ücret farkı, çocuk yardımı, öğrenim yardımı, yakacak yardımı, ... yardımı, ikramiye alacağı ve takdir edilecek tutarların %10'u kadar vekâlet ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

1. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacı ile devam eden bir iş sözleşmesinin mevcut olmadığını, davaya konu iş sözleşmesine ilişkin asıl işveren olmadığı gibi son işveren sıfatı da bulunmadığını, husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını, davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, alacakların zamanaşımına uğradığını, somut davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını, davacının müvekkili Şirketten hiçbir alacağının olmadığını, davacı vekilinin davacı asıl ile arasındaki akdi vekâlet ücreti bedelinin müvekkil Şirkete yükletilmesi talebinin kabul edilemeyeceğini, davacının faiz talebinin yerinde olmadığını, asıl işveren BOTAŞ tarafından toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçi alacaklarının ödenmesi gerekçesi ile müvekkili Şirketin hak edişlerine bloke konulduğunu, davacılara ödenmeyen veya geciken bir alacak tespit edildiği takdirde Şirketin bu nedenle de sorumlu olmadığı savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı BOTAŞ vekili cevap dilekçesinde; müvekkili kuruluş BOTAŞ ile diğer davalı ... Şirketi arasında davacının iddiasının aksine herhangi bir asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunmadığını müvekkilinin taraf sıfatının olmadığını, davanın BOTAŞ'ın ihale makamı olması ve ayrıca 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nda (854 sayılı Kanun) asıl işveren alt işveren ilişkisinin düzenlenmemiş olması nedeniyle husumetten reddi gerektiğini, davada talep edilen ücret zammı, fazla çalışma ücreti, gece çalışması ücreti, çocuk yardımı, yakacak yardımı, ... yardımı, yıllık sosyal yardım, ikramiye kalemlerinden oluşan alacakların tamamının müvekkilinin tarafı olmadığı toplu iş sözleşmesine dayanan alacaklar olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 11.11.2021 tarihli kararı ile; davacının davalı işyerinde dava tarihinde çalışmaya devam ettiği, davacı 01.06.2018 tarihinde yürürlüğe giren 03.07.2019 tarihli ve 2019/150 Esas, 2019/258 Karar sayılı Yüksek Hakem Kurulu kararı kapsamında ödenmesi gereken ücret ve yardımların tahsilini talep ettiğinden 25.09.2020 olan dava tarihi itibarıyla zamanaşımının gerçekleşmediği, Dairemizin 2020/6133 Esas, 2020/17010 Karar sayılı kararı ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun (4857 sayılı Kanun) 2 nci maddesinde düzenlenen asıl işveren alt işveren ilişkisinin 854 sayılı Kanun kapsamında bulunan iş ilişkilerine uygulanamayacağı ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 19 uncu maddesi bağlamında muvazaa bulunmadığı takdirde gemiadamının işvereni ile imzalanan iş alım sözleşmesinin karşı tarafı olan gerçek veya tüzel kişinin gemiadamının işçilik alacaklarından müteselsilen sorumluluğunun bulunmadığına karar verildiği, somut olayda dava konusunun davacının üyesi olduğu Liman-İş Sendikası ile davalı ... Şirketi arasında bağıtlanan toplu iş sözleşmesine göre yapılması gereken zamların yapılmayarak eksik ücret ödendiği iddiasıyla hesaplanacak ücret farklarının tahsili istemi olduğu, davalılar ... Şirketi ile BOTAŞ arasında iş alım ilişkisi mevcut olduğu, davacının iş alım sözleşmesi kapsamında 854 sayılı Kanun'a tâbi olarak davalı BOTAŞ envanterindeki römorkörlerde gemiadamı sıfatıyla çalıştığı, asıl uyuşmazlığın 854 sayılı Kanun kapsamında çalışan gemiadamının iş sözleşmesinden ve toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarından davalı ... Şirketinden iş alımı yapan davalı BOTAŞ’ın sorumlu olup olmadığı noktasında toplandığı, 17 Nisan 1995 tarihli ve 22261 sayılı Resmî Gazete'de davalı BOTAŞ'ın ana statüsü başlığı altında Şirketin amaç ve faaliyet konularının sıralandığı, 4 üncü maddede Şirketin bu amaca ulaşabilmek için kılavuzluk, römorkörcülük, palamarcılık vs. hizmetleri ile her türlü liman işletmeciliğini yapabileceğinin düzenlendiği, diğer taraftan davalı BOTAŞ'ın internet sitesinde kılavuzluk (pilotaj), römorkaj ve palamar hizmetlerine dair ücret tarifesinin yer aldığı, tüm bu açıklamalar çerçevesinde Devlet tarafından davalı BOTAŞ'a ana statüsü kapsamında ruhsat verilen liman, rıhtım ve iskeleler ile diğer kıyı tesislerinde yapılacak kılavuzluk, römorkörcülük ve palamarcılık faaliyetlerinin yine davalı BOTAŞ'a ait römorkör ve pilot botlar vasıtasıyla yerine getirilmesi ve tanık anlatımlarından da anlaşılacağı üzere diğer davalı ... Şirketine ait bordrolu işçilerin çalıştığı bu deniz araçları ile Opet, Milangaz ve Marmara Depoculuk gibi harici işyerlerine yakıt nakli yapacak gemilere kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin BOTAŞ tarafından satılmak suretiyle sağlanması nedenleriyle davalılar ... Şirketi ile BOTAŞ arasındaki 18.05

... Şirketine ait bordrolu işçilerin çalıştığı bu deniz araçları ile Opet, Milangaz ve Marmara Depoculuk gibi harici işyerlerine yakıt nakli yapacak gemilere kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin BOTAŞ tarafından satılmak suretiyle sağlanması nedenleriyle davalılar ... Şirketi ile BOTAŞ arasındaki 18.05.2018 tarihli LNG İşletme Müdürlüğü Deniz Vasıtaları İşletmeciliği ve Palamar Hizmeti Alımına Dair Sözleşme ile esasen BOTAŞ'ın envanterindeki deniz araçlarıyla, yine BOTAŞ'ın faaliyetine ruhsat verilen bir alanda sürdürülen iş kapsamında çalışacak işçilerin temininin ihale edildiği, her ne kadar davalılar arasında 854 sayılı Kanun kapsamında bir iş alım sözleşmesi bulunsa da iş alım amacı olmaksızın yapılan sözleşmenin işçi temini amacı taşıdığı ve muvazaalı olduğu, gemi adamları tarafından işçilik alacaklarının hem görünüşteki işveren ... Şirketinden hem de gerçek işveren olan davalı BOTAŞ'tan talep edilebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı BOTAŞ vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesinin 22.12.2022 tarihli kararı ile; davacının davalının faaliyet gösterdiği limanlarda bulunan römorkörlerinde çalışan gemiadamı olduğu, davacının yaptığı işin niteliği gereği işyerindeki asıl iş olduğu, asıl işin bölünerek yükleniciye verilmesi mümkün olmadığından karar yerinde gösterilen tüm gerekçelerle muvazaa olgusunun tespit edilmesinin yerinde olduğu, hüküm altına alınan alacakların zamanaşımına uğramadığı gerekçesiyle davalı BOTAŞ vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı BOTAŞ vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 25.05.2023 tarihli kararı ile; dava konusu işyeri ve çalışma ilişkileri 4857 sayılı Kanun kapsamında değil ise de, davalılar arasındaki ilişkinin 6098 sayılı Kanun’un 19 uncu maddesi kapsamında muvazaaya dayanıp dayanmadığının değerlendirilmesinde, verilen işin yardımcı iş olup olmadığı tespitinin önem taşıdığı, nitekim 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun (4734 sayılı Kanun) 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) alt bendinin 20.11.2017 tarihli değişiklikten önceki metninde; idarelerce kanun, tüzük ve yönetmeliklere göre istihdam edilen personelin yeterli nitelik veya sayıda olmaması hâlinde personel çalıştırılmasına dayalı yardımcı işlere ilişkin hizmetler için ihaleye çıkılabileceğinin düzenlendiği, kanun metninin 20.11.2017 tarihli değişikliğinden sonraki ifadeleri incelendiğinde kamu iktisadi teşebbüslerinin bu kapsama dâhil edilmediğinin anlaşıldığı, davalı BOTAŞ'ın bir kamu iktisadi teşebbüsü olduğu ve değişiklikten önceki uygulamanın davalı BOTAŞ için geçerli olduğu, şu hâlde İlk Derece Mahkemesince belirtilen yönde bir araştırma yapılıp alanında uzman bilirkişilerden oluşan bir heyetten bilirkişi raporu alındıktan ve dosya kapsamındaki tüm deliller hep birlikte değerlendirildikten sonra, davacının yaptığı işin yardımcı iş kapsamında kaldığının belirlenmesi durumunda davanın BOTAŞ yönünden reddi gerektiği, asıl iş kapsamında olduğu tespit edilirse davalıların birlikte sorumlu tutulması gerektiği şeklindeki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma kararı doğrultusunda yapılan yargılamada; her ne kadar davalılar arasında 854 sayılı Kanun kapsamında bir hizmet alım sözleşmesi bulunsa da hizmet alım amacı olmaksızın imzalanan sözleşmenin işçi temini amacı taşıdığı ve muvazaalı olduğunun değerlendirildiği, Yargıtay kararında işaret edildiği üzere Mahkemece yapılan keşif neticesinde bilirkişi heyeti tarafından yapılan incelemeler sonucu davacının yaptığı işin asıl iş kapsamında kaldığının tespit edildiği, bozma gerekçesi de gözetilerek, gemiadamları tarafından işçilik alacaklarının hem görünüşteki işveren ... Şirketinden hem de gerçek işveren olan BOTAŞ'tan talep edilebileceği gerekçesiyle hüküm altına alınan alacakların davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı BOTAŞ vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı BOTAŞ vekili; müvekkili Şirketin kılavuz, palamar, romörkör hizmetleri bakımından hizmet alımı yoluna gitmesinin, tâbi olduğu ihale mevzuatına uygun olduğunu ve aynı zamanda, Kamu İhale Kurumunun bilgisi ve izni dâhilinde gerçekleştirildiğini, Kamu İhale Kurumu tarafından gönderilen 02.07.2018 tarihli ve 17539 sayılı yazı ve eki listede kılavuz/palamar/römorkör hizmetlerinin ihale yoluyla temin edilebileceğinin ifade edildiğini, davanın asıl iş yardımcı iş ayrımına girilmeden reddi gerektiğini, bilirkişi heyetinin konunun uzmanı olmadığını, petrol ve doğalgaz mühendisliği alanında uzman bilirkişi heyeti marifetiyle yeniden inceleme yapılması gerektiğini, liman işlerinin petrol ve doğalgaz LNG faaliyetlerinin asli parçası olamayacağını, kılavuzluk römorkorcülük ve palamarcılığın yardımcı iş olduğunu, LNG gemisinin yüklenici tarafından iskeleye yanaştırılmasının ardından, yüklenici firmanın işinin bittiğini, geminin bağlanması akabindeki teknik tüm proses sürecinin BOTAŞ personellerince yapıldığını, gemide yer alan LNG'nin depolama tanklarına boşaltım sürecinin tamamlanması akabinde, yine BOTAŞ personelince boşaltım kolları sökülerek gemi iskeleden ayrılmaya uygun hâle getirildiğini, bu hizmetlerin tesiste yürütülen teknik faaliyetin bir parçası olmadığını, söz konusu işin asıl işverenin işyerinde yürüttüğü mal ve hizmet üretimine ilişkin olmayıp ayrı bir uzmanlık gerektiren bir iş olduğunu ve BOTAŞ'ın bu amaçla oluşturulmuş ayrı bir organizasyonunun/uzmanlığının bulunmaması nedeniyle, kamu ihale mevzuatının izin verdiği şartlar dâhilinde ihale edilerek hizmet alımı yoluyla temin edildiğini, dolayısıyla BOTAŞ'ın ayrı bir uzmanlık gerektiren liman hizmetlerinin ihale edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının yaptığı işin niteliği ile dava konusu işçilik alacaklarından davalı BOTAŞ'ın sorumluluğu bulunup bulunmadığı noktalarındadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi.

2. 854 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin (B) bendi, 6098 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesi.

3. 4734 sayılı Kanun'un 2 nci maddesine göre; bu Kanun kapsamında olan idarelerin mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce uymaları zorunlu hususlara, Kanun'un 62 nci maddesinde yer verilmiş olup maddenin birinci fıkrasının (e) bendi aşağıdaki şekildedir:

"(Değişik: 20/11/2017-KHK-696/83 md. Aynen kabul: 1/2/2018-7079/78 md.)

1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatları, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler; merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü, mahalli idare ve şirket bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümleri uygulanmaz.

2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder. Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir. Hizmet alım sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez.

3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir."

3. Değerlendirme

1. Davalı ... Şirketi ile Liman İş Sendikası arasında yapılmak istenen toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkması üzerine, Yüksek Hakem Kurulunun 03.07.2019 tarihli ve 2019/150 Esas, 2019/258 Karar sayılı kararı kapsamında şartları düzenlenen toplu iş sözleşmesinden kaynaklı alacak talepleri dava konusu edilmiş olup davacı vekili; davalı Şirketler arasında yapılan iş alımına ilişkin sözleşmenin gerçek bir iş alımını içermediğini, bu ilişkinin işçi teminine yönelik olduğunu, bu nedenle taraflar arasında tesis olunan iş alım sözleşmesinin muvazaalı olması nedeniyle davalı BOTAŞ'ın diğer davalı Şirket ile birlikte sorumluluğu bulunduğunu ileri sürmüştür. Davalı BOTAŞ vekili ise 854 sayılı Kanun'da asıl işveren alt işveren ilişkisinin düzenlenmediğini ve davalılar arasında 4734 sayılı Kanun çerçevesinde tesis edilen usule ve mevzuata uygun bir iş alım ilişkisi bulunduğunu, bu nedenle davalı Naturel Alt Yapı Şirketi çalışanlarının işçilik alacaklarından müvekkili Kurumun sorumlu olmadığını savunmuştur.

2. İlk Derece Mahkemesince; davalılar arasında 854 sayılı Kanun kapsamında bir iş alım sözleşmesi bulunsa da iş alım amacı olmaksızın yapılan sözleşmenin işçi temini amacı taşıdığı ve muvazaalı olduğu, gemiadamları tarafından işçilik alacaklarının davalı BOTAŞ'tan da talep edilebileceği kabul edilerek karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de kararın isabetli bulunması sonrası davalı BOTAŞ vekilinin temyiz talebi üzerine Dairemizce; gemiadamı davacının yaptığı işin yardımcı iş olup olmadığı tespitinin önem taşıdığı, Mahkemece alanında uzman bilirkişilerden oluşan bir heyetten bilirkişi raporu alındıktan ve dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildikten sonra sonuca gidilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. Bozma sonrasında İlk Derece Mahkemesince alınan heyet raporu doğrultusunda davacının yaptığı işin asıl iş kapsamında olduğu ve dava konusu alacak kalemlerinden davalı BOTAŞ'ın da sorumlu olduğu kabul edilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

3. Dairemizin bozma gerekçesinde açıklandığı üzere; 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) alt bendinin 01.02.2018 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikten önceki metninde; idarelerce kanun, tüzük ve yönetmeliklere göre istihdam edilen personelin yeterli nitelik veya sayıda olmaması hâlinde personel çalıştırılmasına dayalı yardımcı işlere ilişkin hizmetler için ihaleye çıkılabileceği düzenlenmiştir. 01.02.2018 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikten sonra da 4734 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi kapsamında kamu iktisadi teşebbüsü olan davalı BOTAŞ'ın, aynı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapabilmesi mümkündür.

4. Gemiadamı davacının yaptığı iş nazara alındığında; LNG gemisinin davalı ... Şirketi (yüklenici) çalışanları (gemiadamı davacı) tarafından iskeleye yanaştırılmasının ardından, yüklenici firmanın işinin sona erdiği, geminin bağlanması akabindeki teknik sürecin BOTAŞ personellerince yapıldığı, gemide yer alan LNG'nin depolama tanklarına boşaltım sürecinin tamamlanması sonrasında, yine BOTAŞ personelince boşaltım kolları sökülerek geminin iskeleden ayrılmaya uygun hâle getirildiği ve yüklenici firma yeniden devreye girerek palamar personellerince halatlar yerinden çıkarılarak, gemi römorkörler vasıtası ile iskelenin açığına alınıp geminin limandan ayrılma manevrasının tamamlandığı, dolayısıyla kılavuzluk, romorkorcülük ve palamarcılık hizmetlerinin yalnızca LNG'nin depolama tanklarına boşaltım sürecinin başlamasından önce ve tamamlanmasından sonra gerçekleştirilen hizmetler olduğu, bu hizmetlerin tesiste yürütülen boşaltma, depolama, gazlaştırma, geri yükleme işlemlerinin bir parçası olmadığı, hammadde yüklü bir geminin yanaştırılması ve uzaklaştırılmasının BOTAŞ'ın anılan tesiste yürüttüğü faaliyetin asli parçası olmadığı, sonuç itibarıyla gemi adamı davacının yaptığı işin asıl iş değil, yardımcı iş olduğu kanaatine varılmıştır.