muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/252, Karar No: 2023/1748, Tarih: 01.06.2023

**3. Hukuk Dairesi         2023/252 E.  ,  2023/1748 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1781 E., 2022/1703 K.

DAVA TARİHİ : 18.10.2018

KARAR : Davanın kısmen kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/811 E., 2021/99 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; TCDD Alsancak-Eğirdir hattı km 252+275, km:255+519, km:259,435 ve km:260+358 de bulunan hemzemin geçitte meydana gelebilecek kazaların önlenmesi ile can ve mal

güvenliğinin sağlanması ve karayolu araçlarının hemzemin geçitlerden geçiş konforunun artırılması amacıyla bekçili bariyerli hemzemin geçitlerde 2008, 2009 ve 2010 yıllarının son ayları dönemlerindeki bekçilik hizmetlerinden sorumlu Denizli Belediye Başkanlığı tarafından yerine getirilmemesi üzerine bu hizmetin teşebbüsü tarafından ihale yöntemi ile hizmet alınarak Borçlar Kanunu'nun 526 ve devamı maddelerindeki vekaletsiz iş görme hükümlerine istinaden yerine getirildiğini, bekçilik hizmeti için harcanan KDV dahil toplam 506.914,41 TL alacağın 04/07/2011 tarih, 105293 sayılı yazı ile Denizli Belediye Başkanlığı'ndan talep edildiğini, 19/07/2011 tarihli ihtarnamesinde bu borçlardan sorumlu olmadıklarına dair itiraz ettiğini ve ödeme yapmadığını belirterek; 506.914,41 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, bu iş ile ilgili herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, 18.04.2014 tarih ve 211 sayılı Denizli Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararından anlaşılacağı üzerine görev ve yetki paylaşımı kapsamında km:252+275 ve 255+519 de bulunan hemzemin geçitlerin Pamukkale Belediyesi Başkanlığı'nın sorumluluk alanına girdiğini ileri sürerek; davanın öncelikle husumet yönünden ve esastan reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; belediye sınırları içerisindeki yolların yapım ve bakımında görevli olan belediyelerin, bu yolların trafik düzeni ve güvenliğini de sağlamakla yükümlü oldukları, bu yükümlülükler içinde yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolların demiryolu ile kesiştiği yerlerde alt ve üst geçit yapma, hemzemin geçidi bekçili bariyerli hale getirme, otomatik koruma tesisini kurma ve diğer emniyet tedbirlerini de almanın bulunduğu, Pamukkale ve Merkezefendi İlçe Belediye Başkanlığı'nın 30/04/2014 yerel seçimlerinden sonra 6360 Sayılı Kanun çerçevesinde tüzel kişiliğini kazandığı, davaya konu hemzemin geçidin bulunduğu yerin Pamukkale ve ... sorumluluk alanı içerisinde olduğu, ancak dava konusu hizmet ve bu hizmet bedellerinin 18/20/2008 tarihinden itibaren 2009 ve 2010 yıllarını kapsadığından hizmet tarihi itibariyle hemzemin geçitlerin il özel idaresinin sorumluluk alanlarında bulunduğu, 6360 sayılı Kanun'un 3/2 maddesine göre il özel idarelerinin sorumluluk alanlarında kalan yerlerin büyükşehir belediyelerine devredildiği, bu nedenle davaya konu alacaktan Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığının sorumlu olduğu, davacının, vekaletsiz iş görme hükümlerine göre ödediği ücretleri davalı ...'ndan istemekte haklı olduğu, yaptırılan bilirkişi incelemesine göre davacı tarafın talep edebileceği alacak miktarının 491.621,04 TL olduğu gerekçesiyle davalı tarafın temerrüde düşürüldüğü 12/07/2011 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davanın kısmen kabulüne, 491.621,04 TL'nin 12/07/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; ...'nın alacak tarihinde büyükşehir statüsünde bulunmadığından belediye adına tanzim edilerek tahsil edilmek üzere mülga mali işler müdürlüğüne gönderilen 9060 model faturaların tetkikinde; 2008 yılı Eylül-Aralık dönemi toplam alacak miktarı 4 adet faturada: 56.333,76 TL, 2009 yılı Ocak-Aralık dönemi toplam alacak miktarı 4 adet

faturada 180.128,96 TL, 2010 yılı Ocak-Ağustos dönemi toplam alacak miktarı 4 adet faturada 128.085,12 TL, 2010 yılı Eylül-Aralık dönemi toplam alacak miktarı 4 adet faturada 65.040,00 TL olmak üzere toplam 429.587.84 TL olduğunu, buna KDV dahil edildiğinde davaya konu alacaklarının 506.913,65 TL olduğunu, 01.07.2011 tarih ve 34 nolu faturadaki alacak miktarının da KDV dahil 506.914,41 TL olduğunun açık faturalardan ve ihale evraklarından net anlaşıldığını ileri sürerek; ilk derece mahkemesi kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davanın idare yönünden sorumlu olmadığı gerekçesiyle husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek; İlk Derece Mahkemesi kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davaya konu alacaktan Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığının sorumlu olduğu, davacının, vekaletsiz iş görme hükümlerine göre ödediği ücretleri davalı ... Başkanlığından istemekte haklı olduğu, bilirkişilerce denetime elverişli aldırılan raporda Denizli Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı sorumluluk alanına giren yerler dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, davalı vekilinin istinaf itirazının sadece sorumluluk alanına ilişkin olduğu, dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar dikkate alındığında ilk derece mahkemesi kararında, tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle, HMK'nun 353/1-b.1 maddesi uyarınca taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde, mahkeme kararına göre kısmen reddedilen aleyhe kısım yönünden kabul kararı verilmemesinin usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde, davada sorumlu olmadığı gerekçesiyle husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, vekaletsiz işgörme hükümleri kapsamında verilen bekçilik hizmet bedelinin tahsili amacıyla alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

a.5393 sayılı Belediye Kanunu'nun belediyelerin görev ve sorumluluklarını belirten 14 üncü maddesinin 1 nci fıkrasının a bendi şöyledir:

"İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi alt yapı hizmetlerini yapar veya yaptırır."

b.5393 Sayılı Belediye Kanunu'nun belediyenin yetki ve imtiyazlarını düzenleyen 15 inci maddesinin 1 nci fıkrasının son cümlesi şöyledir:

"Kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek ..."

2. İlgili Hukuk

a.5393 sayılı Belediye Kanunu'nun belediyelerin görev ve sorumluluklarını belirten 14 üncü maddesinin 1 nci fıkrasının a bendi şöyledir:

"İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi alt yapı hizmetlerini yapar veya yaptırır."

b.5393 Sayılı Belediye Kanunu'nun belediyenin yetki ve imtiyazlarını düzenleyen 15 inci maddesinin 1 nci fıkrasının son cümlesi şöyledir:

"Kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek ..."

c.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Karayolu Trafik güvenliği" başlıklı 18 inci maddesinin 1 nci fıkrasında, karayolunun yapım ve bakımı ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşların karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlü oldukları, aynı yasanın "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10 uncu maddesinin "b" fıkrasının 1 nci bendinde ise, yapım ve bakımdan sorumlu oldukları yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın belediye trafik birimlerine ait olduğu belirtilmiştir.

d. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7 nci maddesi 1 nci fıkrasının (f) ile (g) bendi şöyledir:

“Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.”

“Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.”

e. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 9 ncu maddesinin 2 nci fıkrası şöyledir:

“Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.”

3. Değerlendirme

e. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 9 ncu maddesinin 2 nci fıkrası şöyledir:

“Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.”

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen karar, tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, tarafların ileri sürdüğü temyiz sebeplerine, davalı Belediyenin sorumlu olduğunun anlaşılmasına, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmasına, Yargıtay denetiminden geçen emsal kararlara göre, usul ve kanuna uygun olup, taraf vekilleri tarafından ileri sürülen temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanması gerekmektedir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.06.2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/6997, Karar No: 2023/534, Tarih: 08.02.2023

**11. Ceza Dairesi         2022/6997 E.  ,  2023/534 K.**

**"İçtihat Metni"**

B O Z M A Ü Z E R İ N E

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI :2021/550 E., 2022/315 K.

SUÇ :Vergi Usul Kanunu'na aykırılık

HÜKÜM : Düşme

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında bozma sonrası kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Kocaeli 5. Asliye Ceza Mahkemesinin, 07.06.2016 tarihli ve 2014/118 Esas, 2016/432 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında 2008 takvim yılında sahte fatura düzenlemek suçundan 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinin (b) bendi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 43 üncü, 62 inci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına, 2009 takvim yılında sahte fatura düzenlemek suçundan 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinin (b) bendi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 43 üncü, 62 inci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına, 2010 takvim yılında sahte fatura düzenlemek suçundan 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinin (b) bendi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 43 üncü, 62 inci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 3 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir

2. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 14.09.2021 tarihli ve 2021/8350 Esas, 2021/6395 Karar sayılı karar ile 2010 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan kurulan hükmün onanmasına, 2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan açılan kamu davasının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle düşmesine, 2009 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan kurulan hükmün ise "... somut olarak gerekçeleri açıklanmadan sadece "suça konu faturaların değeri" dikkate alınıp alt sınırdan uzaklaşılarak sanık hakkında temel hapis cezasının “4 yıl" olarak belirlenmesi ve düzenlenen fatura sayısı ile orantılı olmayacak şekilde zincirleme suç hükümleri uygulanırken yarı oranında artırım yapılarak fazla ceza tayini...

" gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

" gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

3. Kocaeli 5. Asliye Ceza Mahkemesinin, 17.05.2022 tarihli ve 2021/550 Esas, 2022/315 Karar sayılı kararı ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi, 67 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca sanık hakkında 2009 takvim yılında sahte fatura düzenlemek suçundan açılan kamu davasının düşmesine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan vekilinin temyiz isteği, zamanaşımı süresinin dolmadığına ve suçun sübut bulduğuna ilişkindir.

III. GEREKÇE

Sanığa yüklenen 2009 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçu için, 213 sayılı Kanun’un 359 uncu maddesinin (b) bendi uyarınca belirlenecek cezasının türü ve üst haddine göre; 5237 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ve 67 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereği 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin öngörüldüğü ve suç tarihinden hüküm tarihine kadar bu sürenin gerçekleşmiş olduğu anlaşılmıştır.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Kocaeli 5. Asliye Ceza Mahkemesinin, 17.05.2022 tarihli ve 2021/550 Esas, 2022/315 Karar sayılı sayılı kararında katılan vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan diğer hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden katılan vekilinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

08.02.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14487, Karar No: 2014/5613, Tarih: 13.03.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/14487 E.  ,  2014/5613 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Samsun 2. İş Mahkemesi

Tarihi : 30.04.2013

No : 2011/544-2013/281

Dava, 1479 sayılı Kanun kapsamında Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Her uyuşmazlık, dayandığı işlem veya olayların meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasal kurallara göre çözümlenmelidir. Davanın yasal dayanağını oluşturan 1479 sayılı Kanunun 24 ve 25’inci maddeleri, anılan Kanun kapsamındaki Bağ-Kur sigortalılığı koşullarını ve bu sigortalılığa yasal karine sayılan olguları belirlemektedir. Zaman zaman anılan maddelerdeki değişikliklerle farklı kurallar öngörülmüş ise de; “kendi nam ve hesabına bağımsız çalışma” Bağ-Kur sigortalılığının temel ve ön koşulu olarak varlığını korumuştur. Başka bir deyişle, belirtilen bu ana koşulun gerçekleşmesinden sonra diğer kural ve unsurlar değerlendirilebilir.

01.10.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanunun 24’üncü maddesi ilk şekliyle, çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında, sigortalılığın oluşumu için, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramıştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden, yasal karine kabul edilmiştir. 04.05.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Kanun, Bağ-Kur'lu olabilme yönünden, söz konusu 24’üncü maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece Kanunun temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür. Buna karşın, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanun bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir. 22.03.1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı Kanun, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkâr sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir. Bu arada, 04.10.2000 tarihinde yürürlüğe giren 619 sayılı KHK. İle vergi kaydı olanlar ile vergiden muaf olanlardan esnaf ve sanatkâr siciline veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olanlar Bağ-Kur sigortalısı kabul edilmiş ve anılan KHK. Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilerek, 08.08.2001 tarihinde yürürlükten kalkmıştır. Ancak bu defa 02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Kanunla düzenleme aynen korunmuştur.

Davaya konu uyuşmazlıkta; davacının Bağ-Kur sigortalılık başlangıcı itibariyle 3165 sayılı Kanunla getirilen koşullar geçerlidir. Bu durumda, vergi mükellefiyetinin yanında esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtlı olmak veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun olarak kayıtlı olmak da kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmak koşuluyla, zorunlu sigortalılık için yeterlidir.

Davacının; 31.10.1989 – 07.06.1990 tarihleri arasında nakliye faaliyetinden vergi kaydı ve 09.04.1986 – 30.06.1993 tarihleri arasında Şoförler Odası kaydı bulunmaktadır. Söz konusu oda kaydına istinaden, 08.11.1989 tarihinde davalı Kurum kayıtlarına intikal eden bildirge ile 09.04.1986 tarihi itibariyle davacının, 1479 sayılı Kanun kapsamında Bağ-Kur tescili yapılarak 30.06.1993 itibariyle sonlandırılmış ve prim ödemesi yapmıştır. 2010 yılında oda kayıtları üzerinde yapılan denetim sonucunda; oda kaydında üyelikten çıkışta iki farklı yönetim kurulu kararı olduğu, ikinci kararda kazıntı ve silinti bulunduğu, üyelik başlangıcında yönetim kurulu kararı bulunmadığı, üye kayıt defterinin noter onaysız olduğu belirlenerek tutanak altına alınmıştır. Bunun üzerine davacının sigortalılığı davalı Kurum tarafından yeniden düzenlenerek, sigorta başlangıç tarihi vergi kaydının başladığı 31.10.1989 tarihine çekilerek 31.10.1989 – 30.06.1993 tarihleri arasında sigortalı olarak kabul edilmiştir.

Davacı, seyyar satıcılık faaliyetinden 07.08.1985 tarihinde başlayıp aynı gün sona erdirilen vergi kaydını da gerekçe göstererek 07.08.1985 – 31.10.1989 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Davacının arkadaşı olduklarını iddia eden tanıklar Mehmet Karadağ ve Ramazan Güven’in; davacının 1985 – 1986 yıllarında el arabası ile pazarcılık yaptığını, daha sonra başkasına ait kamyonda şoför olarak halden meyve sebze taşıdığı şeklindeki beyanları gerekçe gösterilerek Mahkemece, davacının kendisine ait ticari araçla kendi nam ve hesabına çalışmadığından bahisle davanın reddine karar verilmiştir. Ne var ki; davalı Kurumun da kabulünde bulunan 31.10.1989 tarihinden itibaren davacının nakliye işinden vergi kaydı bulunmaktadır. Söz konusu kayıtla tanık beyanları çelişir mahiyettedir. Bu tür sigortalı hizmetlerin saptanmasına ilişkin davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan, özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu nedenle; öncelikle oda kayının sıhhati araştırılarak yapılan oda genel kurul toplantılarının “hazirun cetvelleri” getirtilmek suretiyle davacının toplantılara katılıp katılmadığı, odaya aidat ödemesi yapıp yapmadığı, yapmışsa hangi tarihlerde yaptığı, kendi nam ve hesabına çalışmasına esas olmak üzere uyuşmazlığa konu dönemi kapsayan sürücü ehliyeti bulunup bulunmadığı, çalıştığı ticari araçlar davacı adına tescilli ise trafik tescil kaydı, kiralamak vs. suretiyle çalışmış ise buna ilişkin kayıt ve belgeler bulunup bulunmadığı araştırılmalı, aynı yörede komşu veya benzer işleri yapan işverenler ve çalışmayı bilebilecek durumda olanlar tespit edilerek re’sen beyanlarına başvurulmalı, deliller hep birlikte değerlendirilerek, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usûl ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 13.03.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.