muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/14525, Karar No: 2015/30190, Tarih: 15.10.2015

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya bakılacak olursa; davacının konutunun 18.07.2008 tarihinde teslim edildiği, davalı idare tarafından geçici kabulün ise 25.08.2009 tarihinde yapıldığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Dava konusu ..........'larında mahkemece keşif yapılmış ve konusunda uzman bilirkişiler tarafından 08.10.2014 tarihli rapor tanzim edilmiştir. Bilirkişiler, gizli ayıpların ortaya çıkması gereken tarih olarak konutun tesliminden sonra en az bir kışın geçmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Davacının konutu teslim ile dava tarihine göre dört kış mevsiminin geçtiği görülmektedir. Kaldı ki, konutların bulunduğu Adana ilinde kış mevsiminin diğer il ve yörelere göre daha ılıman geçtiği de bilinmektedir. Dolayısıyla mahkemenin, bilirkişilerin tespitine yönelik olarak, işin mahiyeti gereği bilimsel bir kesinlik içermemektedir gerekçesinde hukuka uyarlılık bulunmamaktadır. Diğer bir söyleyişle, daire ve ortak alanlardaki gizli ayıpların süresinde yapılmadığının kabulü ile reddine karar verilmesi gerekirken aksine düşüncelerle kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3-Davacının dairesi ile ortak alanlardaki eksik imalatlar yönünden ise mahkeme gerekçesinde açıkça, davalı idare tarafından eksik imalatların tamamlanması hususunda yüklenici firmalara süre verildiği ve buna istinaden de eksikliklerin bulunduğunun belirlendiği ve çalışmaların devam ettiğinin komisyonca beyan edildiğinden bahsedilmiş ancak eksik imalatların dava ve keşif tarihi itibariyle ne kadarının tamamlanıp tamamlanmadığının belirlenmediği, bilirkişi raporu doğrultusunda tamamı yönünde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca, az yukarıda belirtildiği şekilde, idarece kurulan komisyon ile yüklenici müteahhit firmalara eksik imalatların ne kadarının tamamlatılıp tamamlattırılmadığının tespiti ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıdaki 1.bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2. Ve 3.bentte açıklanan nedenlerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, 15.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/16180, Karar No: 2017/15877, Tarih: 14.11.2017

**3. Hukuk Dairesi         2017/16180 E.  ,  2017/15877 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (TİCARET) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; davalı ... şirketinin, düzenlediği faturalar ile kendisinden hukuka aykırı olarak kayıp-kaçak, perakende satış hizmet bedeli , sayaç okuma bedeli , iletim , dağıtım bedeli adı altında fazladan ücret tahsil ettiğini ileri sürerek; fazlaya dair hak hak ve alacağı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.766,94 TL bedelin işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş; ıslah dilekçesi ile de talebini 23.732,12 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı, bu bedellerin tahsilinin yasal zorunluluk olduğunu beyan ederek davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiş, hükmün davalı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 29.12.2016 günlü ve 2016/15202E.-2016/17026K sayılı ilamı ile karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan ve dava konusu yapılan kayıp-kaçak bedeli, Perakende Satış Hizmet Bedeli, Sayaç Okuma Bedeli, İletim ve Dağıtım Bedeli ile ilgili olarak halen devam eden davalarda da uygulanması gereken hükümler içeren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20. maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

Mahkemece, yukarıda anılan bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre; davacının sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-) Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak, dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

1-) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre; davacının sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-) Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak, dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının EPDK Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde EPDK tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin EPDK'na sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, EPDK kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki, uyuşmazlıkla ilgili yargılama sırasında 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişe de etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanunun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK.nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen; Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki sebeplere ilişkin koşullara göre hükme bağlanır. Ne var ki, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması ve tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması gibi hallerde işin esası hakkında infaz kabiliyeti olan bir hüküm kurulmamaktadır.

Yukarıda açıklanan bu yasa değişiklikleri birlikte değerlendirildiğinde; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan bedeller ile ilgili olarak açılan (ve halen derdest olan) davalar, (açıklanan yasa değişikliklerinin yürürlüğe girmesiyle birlikte) konusuz kalmıştır.

Buna göre mahkemece, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren 6719 sayılı yeni yasa nedeni ile konusuz kalan dava hakkında, karar verilmesine yer olmadığı yönünde hüküm kurulması gerekirken, davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

3-) Bu noktada bir diğer uyuşmazlık konusu ise, davalının, davanın açılmasına sebebiyet verip vermediği, bu bağlamda davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri” başlıklı 331.maddesinin 1.fıkrasında; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği düzenlenmiştir. Bu durumda mahkemenin yargılamaya devam ederek dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama gideri ile mahkum etmesi gerekmektedir.

Bir tarafın, dava açıldığı andaki mevzuata veya içtihat durumuna göre davasında veya savunmasında haklı olup da, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren yeni bir kanun hükmü veya yeni bir içtihadı birleştirme kararı gereğince davada haksız çıkmış olması halinde, yargılama giderlerine mahkum edilemeyeceği kuşkusuzdur.

Bir tarafın, dava açıldığı andaki mevzuata veya içtihat durumuna göre davasında veya savunmasında haklı olup da, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren yeni bir kanun hükmü veya yeni bir içtihadı birleştirme kararı gereğince davada haksız çıkmış olması halinde, yargılama giderlerine mahkum edilemeyeceği kuşkusuzdur.

Burada önemle vurgulanmalıdır ki, bir kimseye diğer tarafın dava giderlerinin yükletilmesinin nedeni, o kimsenin diğer tarafın gider yapmasına haksız olarak sebebiyet vermiş olmasıdır. İşte bu nedenledir ki, dava açıldığı anda haklı durumda bulunan tarafın, yargılama sırasında meydana gelen mevzuat değişikliği sonucu haksız duruma düşmesi halinde yargılama giderlerinden sorumlu tutulması olanaklı değildir(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18.11.2009 günlü ve 2009/18-421 E.-2009/526 K. sayılı ilamında da aynı ilkeye yer verilmiştir.).

Somut olayda, davacı tarafın dava açıldığı tarihteki mevzuat, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları gereği içtihat durumuna göre dava açmakta haklı olduğu, bu kapsamda kayıp kaçak ve diğer bedellerin tahsilini talep edebileceği dikkate alındığında, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliği ya da içtihadı birleştirme kararı gereği davanın kabul edilmemesi nedeniyle haksız çıkmasına rağmen yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı kuşkusuzdur.

Bu durumda; dava açıldıktan sonra hasıl olan yasa değişikliği nedeniyle, davacının dava açmasında haksız sayılamayacağı cihetle; konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, davacı yararına maktu vekalet ücreti takdir edilmesi ve yapmış olduğu diğer yargılama giderlerinin davalıdan tahsiline dair hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde davacı lehine vekalet ücreti ve yargılama gideri takdir edilmemiş olması da doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davacının sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci ve üçüncü bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7940, Karar No: 2013/11499, Tarih: 19.06.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/7940 E.  ,  2013/11499 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalılar Büyükşehir Belediyesi ile ... Şirketi vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, 26.04.2012 tarihinde işveren tarafından davacının iş sözleşmesinin işyerinde örgütlenme çabasında olan ... İş Konfederasyonuna bağlı ... İş sendikasına 16.02.2012 tarihinde üye olması ve diğer işçi arkadaşlarıyla birlikte işyerinde sendikal faaliyette bulunması, davalı belediyeye ait otobüslerde şoför olarak çalıştığını, sendikaya üye olması ve sendikal faaliyetlerde bulunması nedeniyle iş sözleşmesinin feshedildiğini, çalışmış olduğu dönem içerisinde işyerinde işçilerin alınmasına, işten çıkartılmasına, işyerinde işlerin yürütülmesine yönelik işlemlerin yapılmasına, çalışma saatlerinin ve vardiyaların düzenlenmesine, çalışanların yıllık izinlerinin kullanılmasına, işyerinin denetlenmesine, işçilerin iş sözleşmelerinin feshine ilişkin tüm emir ve talimatları doğrudan ... Büyükşehir Belediyesine ait ... Ulaşım Toplu Taşım İşl.San Tic AŞ tarafından verildiğini, ... AŞ tarafından belediye otobüslerinde otobüs şoförü alınmasına yönelik ihale açılmasına, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir neden bulunmadığı, dolayısıyla asıl işin bölünerek parçalara ayrılmak suretiyle ihale edilemeyeceğini, bu nedenle ... AŞ ile ... Şirketi arasındaki asıl-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunu, ... işçisi gösterilmiş ise de esasında ... Büyükşehir Belediyesi'nin işçi olduğunu, işverenlerin davacı ve diğer sendikaya üye olan arkadaşlarını önce Konya'ya göndermek istemesi ve arkasından işten çıkartması işten çıkartmadan önce başka işçi alıp bu işçileri eğitime tabi tutması ve işçi almaya devam etmesi davacının ve diğer arkadaşlarının sendika üyesi olmaları sebebiyle işten çıkarıldığını açıkça ispatladığını belirterek feshin geçersizliğinin tespitine, alt işveren şirkete işe iadesine, işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti ve diğer haklara karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, davacının belediye işçisi olmadığını, meclis kararı ile işletme hakkının ...'a verildiğini, belediye ile ... arasındaki ilişkisinin asıl-alt işveren ilişkisi olmadığını, işletme hakkının verilmiş olması nedeniyle davanın belediye yönünden husumetten reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ... vekili, davacının belediye işçisi olmadığını, meclis kararı ile işletme hakkının ...'a verildiğini, belediye ile ... arasındaki ilişkisinin asıl-alt işveren ilişkisi olmadığını, işletme hakkının verilmiş olması nedeniyle davanın belediye yönünden husumetten reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ... vekili, davacının diğer davalı ... şirketi işçisi olarak davalı ŞİRKETE AİT OTOBÜSLERDE ŞOFÖR olarak çalışırken, 26.04.2012 tarihinde işten çıkarılmasının sendikal nedenlerle ve haksız yere olduğu iddiasıyla dava açtığını, davalı şirketin Büyükşehir Belediyesinin ve diğer belediye şirketlerinin hissedar olduğu Bursa da ulaşım hizmetlerinin gördürülmesi amacı ile kurulmuş, ticaret siciline kayıtlı bir özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, Meclik Kararı ile Bursa’da münhasıran bütünleşik bilet sistemi içerisinde bulunan Büyükşehir Belediyesine ait toplu ulaşım hatlarında otobüslerini kullandırmak ve/veya gerektiğinde " özel halk otobüslerini" yani hak tabiri ile yeşil otobüsleri sürücüleri ile beraber kiralamak/onlara hizmet verdirtmek sureti ile hatlarda taşımacılık yaptığını, şirketin "sarı otobüsler”in mülkiyetine sahip olup davacı vekilince iddia edildiği şekilde belediyeye ait otobüsleri kullanmadığını, şirketin kuruluşundan itibaren tercihinin makine parkını oluşturmak ama bu makinalari ( otobüs ve benzerlerini) kullanacak operatörleri ( dava açısından şoförleri) hizmet alımı şeklinde gerçekleştirdiği sözleşmeler ile taşeronlardan sağladığını, bu nedenle davacının şirketin taşeronlarında çalıştığını, hiçbir zaman davacının şirket işçisi olmadığını, makinaların (bu durumda otobüslerin) sağlanması ... tarafından gerçekleştirilirken, bunları kullanacak operatörlerin ( bu durumda otobüs şoförlerinin) hizmet temini taşeron firmalara bırakıldığını, işin bu şekilde bölündüğünü,

davacının çalıştığı otobüslerin tamamının mülkiyetinin ... AŞ'ye ait olduğunu, davacının diğer davalı ... şirketi işçisi olarak çalıştığını, işe iade davasının muhatabının şirket olmayıp sadece asıl-alt işveren ilişkisi sebebi ile mali konularda diğer şirket ile beraber sorumlu olduğunu, davanın öncelikle şirket yönünden husumet nedeniyle reddi gerektiğini, husumet itirazının dikkate alınmaması halinde ise ... şirketince yapılan feshin haklı nedene dayandığından davanın esastan da reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ... vekili, davacının belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığını, iş sözleşmesinde işverenin gerektiği durumlarda işçiyi kendisine ait farklı işyerlerinde çalıştırabileceğine dair hüküm bulunmadığını, bu hükme istinaden davacıdan 25.3.2012 tarihide şirket ait Bursa’daki iş yerinden ayrılıp 26.3.2012 tarihinde yine şirkete ait Konya’da iş yerine başlaması hususu tebliğ edildiğini, fakat davacının belirtilen tarihte işe izinsiz ve mazeretsiz olarak gelmediğini, bu sebeple şirket tarafından haklı nedenle iş aktinin feshedildiğini savunmuştur.

Mahkemece, "dosya içeriğine göre davalı ...'ın ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına bağlı bir kuruluş olduğu, Belediyenin toplu taşıma ve ulaşım hizmetlerini bu şirket aracılığı ile yerine getirdiği, ... şirketinin de ulaşım hizmetlerinde işçi çalıştırmak üzere taşeron şirketler ile sözleşme imzaladığı, bu bağlamda son olarak diğer davalı ... Ltd. Şti. ile işçi çalıştırmak üzere sözleşme imzaladığı, ancak bu şirketin Konya ve Bursa'da iki ayrı işyerinin bulunduğu, ... Büyükşehir Belediyesinden iş aldığında kendi işçileri ile bu işyerine gelmeyip, hali hazırda bu işyerinde çalışan işçileri devralarak bu işçiler ile birlikte çalışmasını sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Davacının ... şirketi işçisi olmazdan önce de aynı yerde aynı işi yaparak çalıştığı hususu gözönüne alındığında işyeri değişikliğinin davacı açısından çalışma şartlarında esaslı değişiklik oluşturduğu, haklı olarak işyeri değişikliğini kabul etmediği, bu durumda da iş akdinin işverence fesih için geçerli ve haklı bir nedenin bulunmadığı takdir ve sonucuna varılmış olduğundan davacının işe iadesine karar verilmesi gerekmiştir. Davacı her ne kadar iş akdinin feshinin sendikal nedene dayandığını iddia etmiş ise de; işyerinde çalışan başkaca sendikalı işçilerde bulunduğundan feshin sendikal nedene dayanmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan davalı ... Belediyesi ile, belediyeye bağlı olan ... şirketinin toplu taşıma ve ulaşım hizmetlerini yürütmeleri ve bu işin yürütümü için 5393 sayılı yasa ve 4857 sayılı iş kanununun 2/8 maddesi anlamında üçüncü kişiler ile hizmet alımı için sözleşme yapmasına yasal bir engel bulunmamaktadır. Ancak; bu davalılar toplu taşıma ve ulaşım hizmetinin yürütülmesi için kendilerine ait otobüslerde çalıştırılmak üzere hat, irtibat, bakım ve onarım şoförlüğü, iş tevzi ve bilet kontrolü ile servise bakım elemanı temini için taşeron şirketlerle sözleşme imzaladıklarını belirtilmekle birlikte, Somut olayda, gerek toplu taşımada kullanılan araçların ve gerekse bu araçları kullanan şoförlerin bizzat ihaleyi yapan şirket tarafından temin edildiği, çalışanların işe alınmasında, işe başlatılmasında, çalışmaları sırasında işin yapılması ve talimat verilmesinde ihaleyi yapan ... şirketinin etkili olduğu görüldüğünden, işçi teminine ilişkin olarak taşeron şirketle yapılan sözleşmenin muvazaalı olduğu sonucuna varılmıştır. Somut olayda 4857 sayılı İş Kanunun 2 ve 5393 sayılı yasa kapsamında bir asıl-alt işveren ilişkisinden söz edilemeyeceğinden yapılan ihale sözleşmeleri geçersizdir. Bu durumda davacı işçinin 4857 sayılı iş kanunun 2/7. Maddesinde belirtildiği gibi başlangıçtan beri ihaleyi yapan ve toplu taşıma ve ulaşım hizmetlerini yürüten davalı ... şirketinin işçisi olduğunun kabulü gerekmektedir. Davacının iş sözleşmesi her ne kadar kayden işvereni görünen davalı ... şirketi tarafından feshedilmiş ise de, işverenlik sıfatı bulunmayan bu şirketçe gerçekleştirilen feshin haklı ve geçerli nedene dayanmadığı sonucuna varılmış, bu şartlar altında başlangıçtan beri ..

. Bu durumda davacı işçinin 4857 sayılı iş kanunun 2/7. Maddesinde belirtildiği gibi başlangıçtan beri ihaleyi yapan ve toplu taşıma ve ulaşım hizmetlerini yürüten davalı ... şirketinin işçisi olduğunun kabulü gerekmektedir. Davacının iş sözleşmesi her ne kadar kayden işvereni görünen davalı ... şirketi tarafından feshedilmiş ise de, işverenlik sıfatı bulunmayan bu şirketçe gerçekleştirilen feshin haklı ve geçerli nedene dayanmadığı sonucuna varılmış, bu şartlar altında başlangıçtan beri ... şirketinin işçisi olan davacının ... şirketine işe iadesi gerekmiştir. Davacının tazminata ilişkin doğacak olan haklarından ise her üç davalının birden sorumlu tutulması gerektiği" anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün verilmesinde verilen bölümün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2’nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2’nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2’nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2’nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.