muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/12983, Karar No: 2023/11592, Tarih: 21.12.2023

**7. Ceza Dairesi         2023/12983 E.  ,  2023/11592 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2021/466 Değişik İş

SUÇ :4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'a muhalefet

KARAR : Mahkûmiyet

YOLUNA BAŞVURAN :Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

Seferihisar Asliye Ceza Mahkemesinin 01.03.2019 tarihli ve 2017/632 Esas, 2019/278 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na (5607 sayılı Kanun) muhalefet suçundan, anılan Kanun'un 3 üncü maddesinin onsekizinci fıkrası, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 62 nci ve 52 nci maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ... hapis ve 80,00 TL adlî para cezası ile cezalandırılmasına, ele geçen eşyanın müsaderesine karar verilmiş, söz konusu kararın 13.01.2020 tarihinde kesinleşmesini müteakip, 7242 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi nedeniyle lehe hükümlerin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi bakımından uyarlama yargılaması yapılmış ve Seferihisar Asliye Ceza Mahkemesinin 15.10.2020 tarihli ve 2020/607 Esas, 2020/659 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında 5607 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin onsekizinci ve yirmiikinci fıkraları ile 5237 sayılı Kanun'un 62 nci ve 52 nci maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ... hapis ve 40,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, karara karşı yapılan itirazın İzmir 14. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından

reddi üzerine bahse konu kararın 11.06.2021 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 28.03.2022 tarihli kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 20.05.2022 tarihli ve KYB-2022/49376 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyasının Daireye gönderilmesi sonrası Dairemizce "Olay tarihinde bir yolcu minibüsünde sanığa ait olduğu belirlenen 35,095 kg kıyılmış tütün, 500 paket içi tütün ile doldurulmuş makaron, 1.500 paket boş makaron, 350 adet çok amaçlı kutu ele geçirilen somut olayda, mahkemece alınan 11/02/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda, sanıktan ele geçirilen tüm eşya için “5607 sayılı Yasa kapsamında kaçak ürün olmadığının, ancak bir kısmının 4733 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca idari yaptırıma konu olabileceğinin” ifade edilmesi karşısında, eylemin 5607 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeceği, yerli üretim olduğu anlaşılan bir kısım eşya için ise 4733 sayılı Kanunun 8. maddesinde öngörülen idarî yaptırımı gerektiren kabahat oluşacağı ve bu konuda Kabahatler Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca mahkemece karar verilmesi gerektiği "

belirtilmek suretiyle karara bu yönüyle kanun yararına bozma talebinde bulunulup bulunulmayacağı hususunda tevdi kararı verilmiş olup bu hususa ilişkin olarak gelinen Adalet Bakanlığının, 02.05.2023 tarihli kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.06.2023 tarihli ve KYB-2023/54387 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.06.2023 tarihli ve KYB-2023/54387 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“1-)Olay tarihinde bir yolcu minibüsünde sanığa ait olduğu belirlenen 35,095 kg kıyılmış tütün, 500 paket içi tütün ile doldurulmuş makaron, 1.500 paket boş makaron, 350 adet çok amaçlı kutu ele geçirildiği, Mahkemece alınan 11/02/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda, sanıktan ele geçirilen tüm eşyalar için “5607 sayılı Yasa kapsamında kaçak ürün olmadığının, ancak bir kısmının 4733 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca idari yaptırıma konu olabileceğinin” ifade edilmesi karşısında, eylemin 5607 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeceği, yerli üretim olduğu anlaşılan bir kısım eşya için ise 4733 sayılı Kanunun 8. maddesinde öngörülen idarî yaptırımı gerektiren kabahat oluşacağı ve bu konuda Kabahatler Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca mahkemece karar verilmesi gerektiği gözetilmeden; 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan Seferihisar Asliye Ceza Mahkemesinin 15/10/2020 tarihli kararı ile sanığın mahkumiyetine karar verilmesinde,

Kabule göre de,

2-)15/04/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun'un 61. maddesi ile 5607 sayılı Kanun'un 3/22. maddesine eklenen "Eşyanın değerinin hafif olması halinde verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması halinde ise üçte birine kadar indirilir." şeklinde yer alan düzenleme nazara alındığında,

Uyarlama yargılaması sırasında mahkemece kaçakçılığa konu eşyanın gümrüklenmiş değerinin pek hafif olarak kabul edilmesi karşısında, 5607 sayılı Kanun'un 3/18-b maddesi delaletiyle aynı Kanun'un 3/5 ve 3/10. maddeleri uyarınca belirlenen 3 yıl hapis ve 5 gün adli para cezalarından, anılan Kanun'un 3/22. maddesi gereğince 2/3 oranında indirim yapılmak suretiyle 1 yıl hapis ve 1 gün adli para cezaları yerine, 1/3 oranında indirim uygulanmak suretiyle 2 yıl hapis ve 3 gün adli para cezalarına hükmedilip, bu cezalardan da 5237 sayılı Kanun'un 62. maddesi gereğince yapılan 1/6 oranında indirim ile aynı Kanun'un 52/2. maddesi uyarınca yapılan paraya çevirme işlemi sonrasında, 10 ... hapis cezası yerine, 1

yıl 8 ... hapis ve 40,00 Türk lirası adli para cezalarına hükmolunmak suretiyle fazla ceza tayin olunması nedeniyle, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde,

İsabet görülmemiştir.”

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

yıl 8 ... hapis ve 40,00 Türk lirası adli para cezalarına hükmolunmak suretiyle fazla ceza tayin olunması nedeniyle, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde,

İsabet görülmemiştir.”

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1.Dosyada mevcut 11.02.2019 tarihli bilirkişi ek raporunda, sanıktan ele geçirilen tüm eşya için “5607 sayılı Yasa kapsamında kaçak ürün olmadığının, ancak bir kısmının 4733 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi uyarınca idari yaptırıma konu olabileceğinin” ifade edilmesi karşısında, eylemin 5607 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği, yerli üretim olduğu anlaşılan bir kısım eşya için ise 4733 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinde öngörülen idarî yaptırımı gerektiren kabahat oluşacağı ve bu konuda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 24 üncü maddesi uyarınca mahkemece karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla Tebliğnamenin (1) numaralı bendindeki kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

Kabule göre de;

2.Sanığın, yargılama konusu eylemi için suç tarihinden sonra 15.04.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun'un 61 inci maddesi ile 5607 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin yirmiikinci fıkrasına "Eşyanın değerinin hafif olması halinde verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması halinde ise üçte birine kadar indirilir." şeklindeki düzenlemenin eklendiği ve 10.12.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanıp, aynı gün yürürlüğe giren 7423 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 8 inci maddesi ile 5607 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin yirmiikinci fıkrasının “yirmiüçüncü” fıkrası olarak değiştirildiği, dosya kapsamına göre, ele geçen eşyanın gümrüklenmiş değerinin 8.528,48 TL olduğu, bu değerin suç tarihi itibariyle Dairemiz kabulüne göre pek hafif olduğu, bu haliyle hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 5607 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin yirmiikiinci fıkrası uyarınca sanığın cezasında 1/2 ila 2/3 oranında indirim yapılması gerekirken Kanuni sınırların dışına çıkılarak üçte bir oranda indirim yapılması suretiyle fazla ceza tayini, Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1.Gerekçe bölümünde (1 ve 2) numaralı bentlerde belirtilen gerekçeler ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemlerinin KABULÜNE,

2.İzmir 14.Ağır Ceza Mahkemesinin 11.06.2021 tarihli ve 2021/466 Değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

21.12.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/4648, Karar No: 2024/3296, Tarih: 17.04.2024

**9. Ceza Dairesi         2021/4648 E.  ,  2024/3296 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2013/332 E., 2014/453 K.

KATILAN MAĞDURE : Yağmur Kara

SUÇLAR : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, çocuğun cinsel istismarı

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Kısmî Onama, kısmî bozma

Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ - OLAY VE OLGULAR

Eskişehir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 11.12.2014 tarihli ve 2013/332 Esas, 2014/453 Karar sayılı kararı ile sanık ...'un kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan 5237 sayılı Kanun’un (5237 sayılı Kanun) 109 uncu maddesinin birinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (f) bendi, beşinci fıkrası, 62 nci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına, sanık ... hakkında çocuğun cinsel istismarı suçundan 6545 sayılı Kanun ile değişik 5237 sayılı Kanun’un 103 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi, 62 nci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 6 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan 5237 sayılı Kanun’un 109 uncu maddesinin birinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (f) bendi, beşinci fıkrası, 62 nci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ... ile sanık ... Müdafiinin Temyiz İstekleri

Suçun sübuta ermediğine ilişkindir.

III. GEREKÇE

A. Sanık ... Hakkında Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Sanığın mağdure hakkında kalıplı duruyordu, yirmi yaşında gibi duruyordu, bana da on dokuz yaşında olduğunu söylemişti şeklindeki savunması ve tüm dosya içeriği nazara alındığında, olayda 5237 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinde düzenlenen hata hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığı tartışıldıktan sonra karar verilmesi gerekirken bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın eksik gerekçe ile yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması suretiyle 5271 sayılı Kanun'un 230 uncu maddesine muhalefet edilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

B. Sanık ... Hakkında Çocuğun Cinsel İstismarı ve Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçlarından Kurulan Hükümler Yönünden

B. Sanık ... Hakkında Çocuğun Cinsel İstismarı ve Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçlarından Kurulan Hükümler Yönünden

Sanığın, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’nden temin olunan güncel nüfus kayıt örneğine göre hüküm tarihinden sonra 09.11.2023 tarihinde vefat ettiğinin anlaşılması karşısında, bu durumun Mahkemece araştırılarak 5237 sayılı Kanun’un 64 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca sanık hakkında açılan kamu davasının düşürülüp düşürülmeyeceğinin karar yerinde değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğu anlaşılmıştır.

V. KARAR

Gerekçenin (A) ve (B) bölümünde açıklanan nedenlerle Eskişehir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 11.12.2014 tarihli ve 2013/332 Esas, 2014/453 Karar sayılı kararına yönelik sanık ... ile sanık ... müdafiinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

17.04.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/21876, Karar No: 2014/14672, Tarih: 23.06.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/21876 E.  ,  2014/14672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çorum 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 08/11/2013

NUMARASI : 2013/64-2013/807

Davacı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının aldığı ölüm aylığının, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptali ile ödenmeyen aylıkların yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının eski eşinden 02/03/2011 kesinleşme tarihli ilam ile TMK.nun 166/3. fıkrası uyarınca anlaşmalı olarak boşandığı ve davalı kuruma yaptığı başvuru üzerine davacıya 1993 yılında ölen babasından dolayı ölüm aylığı bağlandığı, kurumca başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen 24/09/2012 tarihli kontrol memuru raporuna dayanak oluşturan 04/09/2012 tarihli kolluk araştırmasına göre, davacının eski eşinin kardeşleri Cengiz ve Nimet ile yapılan ilk görüşmede; davacı ve eski eşinin birlikte yaşamadıklarını beyan etmişler; sonrasında Cengiz telefon ederek, davacı ve eski eşinin, davacıya ait evde birlikte yaşadıklarını, ikisini birlikte Sibel'e ait evin balkonunda gece yarısı gördüğünü belirtmiş, Nimet de bu beyanı teyit etmiştir. Davacı ve eski eşinin evli oldukları ve boşandıkları süre içerisinde, eski eş hakkında kasten yaralama, konut dokunulmazlığını ihlal ve 6283 sayılı Muhalefet suçlarından işlem yapıldığı saptanmış; soruşturmalar sırasında beyanına başvurulan eski eşin, boşandıkları halde davacı ile birlikte yaşadığını beyan ettiği görülürken; davacı ve eski eşinin ortak çocukları olan İlknur'un ise, annesi ve babasının birlikte yaşamadıklarını, babasının kendisini ve kardeşini görmek için eve alkollü vaziyette gelerek rezalet çıkardığını söylediği tespit edilmiştir.Yine davacının boşanma sonrası 6283 sayılı Yasa uyarınca eski eşi hakkında konuttan uzaklaştırma kararı aldırmış olup, eski eşin bu karara uymaması üzerine hakkında cezai soruşturma başlatıldığı anlaşılmıştır. Mahkemesince davacı ve boşandığı eşi yönünden geçmişe dönük adres hareketlerinin, seçmen kayıtlarının ve fiilen oy kullanılan yerlerin tespit edilmediği, kayıtlı olunan yerlerde etraflı çevre-kolluk araştırması yaptırılmadığı, kayıtlı olunan yerlerdeki muhtar ve azaların dinlenmediği, belirlenmiştir.Mahkeme huzurunda dinlenen davacı tanıkları, boşanma sonrasında davacının eski eşi ile birlikte yaşamadığını, eski eşinin alkol

alarak kapıya dayandığını, davacının ise polise haber verdiğini beyan etmişler, tanık olarak dinlenen eski eşin kardeşleri Cengiz ve Nimet ise önceki beyanlarını değiştirerek, davacının boşandıktan sonra eski eşi ile ayrı yaşadığını, ancak kardeşleri olan eski eşin alkol problemi nedeni ile davacının kapısına dayandığını ve zorla içeri girdiğini beyan etmişler, Mahalle muhtarı H.. K.. ise davacı ve esik eşini tanımadığını, yaptığı araştırmalarda davacının komşularının, davacı ve eşinin boşandıklarını, davacının üç çocuğu ile birlikte B. Mah. K. 1. Cad. Maden İş 4. Blok no:25/8 M./Çorum adresinde ikamet ettiğini, eski eşinden ayrı olduğunu bildirdiklerini söylemiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşamaolgusunun/durumunun tanımlanması, hukuk sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni

Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi Öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle Anayasa'nın 20'nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin yürürlüğe girdiği 01/10/2008 tarihinden itibaren, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden davacı ve boşandığı eşinin adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli(oy kullandıkları yerler belirlenmeli), varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler, adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin, geçmişten bugüne kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden kapsamlı kolluk(çevre) araştırması yapılmalı, anılan mahalle/köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davacı ve eski eşi hakkında açılan cezai soruşturma ve kovuşturma dosyaları tespit edilerek, onaylı örnekleri ilgili Mahkeme ve Cumhuriyet Savcılıklarından temin edilmeli, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Somut olayda; belirtilen şekilde araştırma yapılmadan karar verildiği görülmüştür.

Yapılacak iş, davacı ile boşandığı eşinin birlikte yaşayıp yaşamadığını tespiti için, yukarıdaki açıklamalar kapsamında ayrıntılı araştırma yaparak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 23/06/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.