muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/1271, Karar No: 2012/10429, Tarih: 07.06.2012

Somut olaya gelince:düzenlenen kusur bilirkişi raporlarında olay yerinde yapılan keşifte duvarlar arasındaki mesafenin 20 metre olduğunun anlaşıldığı bina ilk yapıldığında keşif sırasında görülen asma tavanın bulunmadığı duvardan duvara olan bölümünde betonarme bir kolon ve veya karalılık için bir betonarme düşey hatıl da bulunmadığı yıkılan duvarın binanın ilk inşası sırasında yapıldığı fabrikada benzer özellikleri bulunan ve deprem sırasında yıkılmayan duvarların işveren tarafından yıkılıp yerine yenilerinin yapıldığı, kazaya neden olan duvarın deprem tarihinde yürürlükte bulunan 1975 tarihli Afet bölgelerinde Yapılacak yapılar hakkındaki yönetmelik hükümlerine uygun yapılmadığı, akslar arasında düşey hatıl bulunmadığı, söz konusu inşaatın statik ve betonarme ile çelik projelerini dava dışı ... Şehircilik Mimarlık ve Müşavirlik Limited şirketinin düzenlediği, duvarlarla ilgili bir hesaplamaya rastlanmadığı, inşaatın bu şirketin denetim ve gözetiminde yapılmış olduğu duvarlarla ilgili yönetmelik esaslarını yerine getirilmediği belirtilerek bu şirketin %100 oranında kusurlu olduğu bildirilmiştir.

Keşif sırasında dinlenen gerek davacı gerekse davalı tanıkları deprem sonrasında fabrikanın büyük ölçüde zarar görmesine rağmen en büyük yıkımın paketleme bölümünde olduğu ve ölen işçilerinde bu paketleme bölümündeki duvarın altında kalarak öldüğünü tanıklardan ... ... 1997 yılında Mutsan isimli çelik konstriksiyon işi yapan şirkette çalıştığını o yıllarda fabrika içinde bulunan paketleme ve depo arasındaki bir duvara kolilerin geçişini sağlamak için pencere takma işini yaptığın pencere takılacak olan bölümün açık olduğunu içinden yatay bir şekilde onaltılık tabire edilen yuvarlak inşaat demirlerini geçtiğini bu inşaat demirlerini keserek çelik kasa yerleştirmek suretiyle pencere açtıklarını duvarın 10 ya da 12 metre yüksekliğinde ve biriketten yapıldığın belirtmiştir.Görüldüğü üzere davacılar murisinin, işyerinde çalışmakta iken meydana gelen depremde, yıkılan fabrika binasının enkazı altında kalarak yaşamını yitirdiği, ancak bu olayın sadece doğal afet niteliğindeki zorlayıcı bir neden olan deprem nedeniyle gerçekleşmediği , gerçekleşen zararla işyerine özgü tehlike ve meydana gelen sonuç arasında uygun illiyet bağının varlığının söz konusu olduğu bu durumda işverenin kusursuz sorumluluğuna gidilebileceği açıkça ortadadır.

İş Kanununun 77.maddesi uyarınca İşverenler İş yerinde İş Sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak araç ve gereçleri noksansız bulundurmak zorundadır. Sigortalının ölümüne neden olan duvar başlangıcında 1975 tarihli Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine uygun yapılmadığı gibi tanık ifadeleri ile de sabit olduğu üzere sonradan koli geçişini sağlamak için pencere açılmıştır. Bu durumun duvarın mukavemetini azaltacağı kuşkusuzdur.İşveren işçilerini güvenli bir ortamda çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.Öte yandan B.K.’nun 58.maddesi uyarınca” Bir bina veya imal olunan herhangi bir şeyin maliki o şeyin fena yapılmasından yahut muhafazasındaki kusurundan dolayı mesul olur .Bu cihetten dolayı kendisine mesul olan şahıslar aleyhindeki rücu ... mahfuzdur” hükmünü içermektedir.

Mahkemece yapılacak iş; Yukarıda sayılan ilkeler uyarınca binanın yapımı ,bakım ve onarımıyla ilgili olarak işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine ilişkin tarafların sunacakları deliller de toplandıktan sonra işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden İş Kanununun 77.maddesinin öngördüğü koşullar ile yönetmelik hükümleri de dikkate alınarak işverenin, işyerinde alması gerekli önlemlerin neler olduğu, hangi önlemleri aldığı, hangi önlemleri almadığı, gibi hususlar ayrıntılı bir biçimde incelemek suretiyle kusur raporu almak, verilen rapor dosyadaki bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilerek ve sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, olayın % 100 oranında dava dışı şirketin kusuru sonucu gerçekleştiğinden bahisle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacıların bu yönü amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 07/06/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4820, Karar No: 2015/375, Tarih: 13.01.2015

**11. Ceza Dairesi         2013/4820 E.  ,  2015/375 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre sanığın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine ancak:

1- 213 sayılı VUK’nun 359. maddesinin (a) fıkrasındaki cezanın alt sınırının, 03.07.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5904 sayılı Kanunun 23. maddesiyle yapılan değişiklikle 18 ay'a yükseltilmiş olması karşısında, suç tarihi itibariyle anılan maddede öngörülen hapis cezasının asgari haddinin "on sekiz ay" olduğu gözetilmeden eksik ceza tayini,

2-Kabule göre; Sanığın ekonomik ve sosyal durumu araştırılmadan ve dosya kapsamına uymayan soyut gerekçelerle bir günlük para cezası miktarının alt sınırdan uzaklaşılarak 50,00 TL olarak taktir edilmesi ve para cezası miktarına göre taksitlendirilmenin tartışılmaması,

3- Defter ve belgelerini vergi incelemesine esas olmak üzere vaki istem üzerine merciine teslim etmediğinden bahisle eylemine uyan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359/a-2. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açılan sanık hakkında düzenlenen vergi suçu raporu ve eklerinde; somut bir zarara yer verilmediği, ancak defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesinden dolayı, tarh edilecek vergi ve cezaların ise eylemden doğan zarar niteliğinde bulunmadıklarının anlaşılması nedeniyle CMK’nun 231. maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesinin uygulanmasına engel oluşturabilecek somut bir zararın meydana geldiğinin kanıtlanamadığı ve sanığın dosyaya yansıyan olumsuz kişiliğine dair her hangi bir delil bulunmadığı da gözetildiğinde; adli sicil kaydında yer alan kaydın silinme koşullarının oluşup oluşmadığı araştırılmak suretiyle sonucuna göre CMK'nun 231. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi yerine eksik inceleme ve hatalı gerekçe ile uygulanmaması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ceza miktarı itibariyle kazanılmış hakkın saklı tutulmasına, 13.01.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/25696, Karar No: 2017/3250, Tarih: 17.01.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/25696 E.  ,  2017/3250 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 17/01/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10264, Karar No: 2014/23915, Tarih: 27.10.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/10264 E.  ,  2014/23915 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çatalca 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 06/12/2013

NUMARASI : 2012/619-2013/535

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan rapor uyarınca taşınmazın dava tarihindeki değerinin biçilmesi ve bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi, el atılan taşınmaz, yol durumuna dönüştürüldüğünden, 4721 sayılı T.M.K’nun 999.maddesi uyarınca tapudan terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davacıdan peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 27.10.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/30687, Karar No: 2016/7899, Tarih: 17.03.2016

**12. Hukuk Dairesi         2015/30687 E.  ,  2016/7899 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Borçlu aleyhine, 2 adet bono ve ekli sözleşmeye dayalı olarak genel haciz yolu ile başlatılan ilamsız icra takibinde alacaklının, borçlunun itirazı üzerine duran takibin devamı ve itirazın kaldırılması istemi ile icra mahkemesine başvurduğu; mahkemece dayanak belgelerin İİK'nun 68. maddesinde belirtilen belgelerden olmadığı gerekçesiyle itirazın kaldırılması isteminin reddine karar verildiği görülmektedir.

İİK'nun 68/1. maddesi gereğince, talebine itiraz edilen alacaklının takibi, imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen "borç ikrarını" içeren bir senede, yahut resmi dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye müstenit ise, alacaklı itirazın kaldırılmasını isteyebilir.

Somut olayda, borçlu icra takip dosyasına verdiği itiraz dilekçesinde, takip konusu yapılan bonodaki borç ilişkisini kabul ederek, bonoların 2.250 TL'lik kısmını ödediğini, bakiye borcun 3.920 TL olduğunu beyan ederek borca, ekli sözleşmelerde öngörülen aylık %5 faiz oranına ve cezai şart alacağına itiraz etmiştir.

Borçlunun takibe dayanak yapılan bonolardaki imzaya açıkça itiraz etmeyip, borç miktarını kabul ettiğine göre, takibe dayanak bonoların İİK'nun 68/1. maddesinde sayılan belgelerden olduğunun kabulü gerekir. Ancak borçlu bonolara ekli sözleşmeleri kabul etmediğinden cezai şart alacağın tahsili yargılamayı gerektirir.

Öte yandan, takip dayanağı bonolar, kambiyo senedi vasfını taşıdıklarından, taraflar arasında ticari bir ilişkinin bulunduğunun kabulü gerekmekte olup; bu alacağa, 3095 sayılı Kanunda yer alan ticari temerrüt faizine ilişkin 2/2. maddede öngörülen değişen oranlarda avans faizi uygulanmalıdır.

O halde mahkemece, borçlunun ödeme iddiasını İİK'nun 68. maddesinde öngörülen belgelerle kanıtlayamadığı ve alacaklının da ödeme def'ini kabul etmediği dikkate alınarak, itiraza konu asıl alacak 2.250,00 TL ve 3095 sayılı Yasa'nın 2. maddesine göre ticari faiz oranları esas alınarak, hesaplanacak işlemiş faiz miktarı yönünden itirazın kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/20610, Karar No: 2012/45284, Tarih: 11.12.2012

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2011/20610 E.  ,  2012/45284 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.

Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılan hilenin şekli, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Somut olayda; sanıkların 06.10.1987 yılından beri resmi nikahlı evli iken, sanık ...'in vefat eden babasından sigorta maaşını alabilmek için 16.02.2004 tarihinde muvazzalı olarak boşandıkları, ancak aynı evde birlikte yaşamaya devam ettikleri, SGK'dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdıkları iddia edilmiş ise de, hukuken geçerli bir kararla boşandıktan sonra eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5560 Sayılı Kanunun 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı, sanıkların eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu, bu nedenle dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde bir isabetsizlik bulunmadığı görülmüştür.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 11.12.2012 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy

Karşı Oy;

İddianamede; kadının, vefat eden babasından dolayı aylık almak için mahkeme kararı ile muvazaalı olarak boşandığı kocası olan diğer şüpheli ile aynı evde birlikte yaşamaya devam etmelerine rağmen Sosyal Güvenlik Kurumundan maaş almaları nedeniyle cezalandırılmaları talep edilmiştir.

Mahkemece verilen beraat kararının gerekçesinde, sanıkların boşanmalarından sonra da evlilikleri süresince oturdukları aynı evde birlikte yaşamalarında dolandırıcılık suçunun unsurlarının gerçekleşmediği belirtilmiştir.

Mahkemece verilen beraat kararının gerekçesinde, sanıkların boşanmalarından sonra da evlilikleri süresince oturdukları aynı evde birlikte yaşamalarında dolandırıcılık suçunun unsurlarının gerçekleşmediği belirtilmiştir.

İddianamedeki suç konu olay; aylık alma hakkı olmayan kişinin haksız aylık almasıdır yoksa, boşanmış eşlerin bir arada nikahsız yaşamaları değildir. İddianameyle, dolandırıcılık suçundan dava açıldığı, boşanma ilamının muvazaalı olduğundan bahsedilmekle beraber boşanma kararının sahteciliği ile ilgili bir dava bulunmadığı dikkate alınarak tartışılması gereken, boşanma kararının hukuken geçerli olup olmadığı değildir, suç konusu olan dolandırıcılık suçunun yasal unsurları olan hile, aldatma, yarar-zarar kavramlarının irdelenmesi gerekmektedir. Esasen boşanma ilamının muvazaalı olup olmamasının da dosyaya özgü dolandırıcılık suçu açısından bir önemi de yoktur. Kadının, kuruma yönelik gerçek durumunu gizleyip boşanmış görüntüsü vererek, yaşamsal olarak dul olduğuna inandırması sonucunda aylık almaya hakkı olup olmadığı, yanıltıcı davranışta bulunup bulunmadığı yani, aldığı aylığın haksız olduğu iddiasının araştırılması gerekmektedir. Burada üzerinde durulması gereken husus şudur; Kurumdan aylık alabilmek için, muvazaalı bile olsa boşanmakla hukuken "dul" statüsüne giren kadının boşanma kararını ibraz etmesi yeterli midir yoksa, boşanma kararının fiili sonucu olan kadının eski kocasından ayrı yaşaması koşulu mu aranacaktır ?

Kurumdan aylık bağlanması ve kesilmesi konusunda, Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin 29.12.2011 gün ve 14365-20973 sayılı ve Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin 15.03.2012 gün ve 835-3823 sayılı kararlarında, tartışılıp kabul edilen saptamalar kısaca ve özetle şu şekildedir; “Sosyal sigorta sistemlerinde sigortalılar veya hak sahipleri belli şartların yerine getirilmesi halinde sosyal yardıma hak kazanırlar. Sosyal sigortalar; sosyal koruma ilkesiyle toplumun ekonomik ve sosyal yönden en fazla gereksinimi olan bireylerini

koruma, güvenceye kavuşturma, sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmasını hedeflemektedir. Sigortalı baba üzerinden yetim aylığı almak isteyen kız çocukları tercihini, her ne sebeple olursa olsun boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşama yönünde kullanması bireysel özgürlük çerçevesinde ele alınmalıdır. Ancak, boşanılan eşle fiilen beraber yaşama durum ve olgusuna müdahale edemeyecek olan devletin, yasal düzenlemeyle bu tür ilişkiyi sürdürenleri sosyal sigorta yardımından yararlandırmama yetkisinin bulunduğu benimsenmelidir. Kanun koyucu tarafından; hak sahibi konumundaki kadının boşandığı eşiyle eylemli olarak birlikte yaşaması yasaklanmamakta, bu tür yaşam sürdüren kişinin hak sahipliği sıfatının ortadan kalktığı kabul edilip, aylıktan yararlandırılmaması düzenlenmiştir. Boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi eylemli olarak birlikte yaşama aynı zamanda aylık bağlamaya engeldir. Boşanma tarihi itibariyle eşlerin, eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır." denilmektedir.

Sanıklara atılı dolandırıcılık suçunun kanuni tanımına uygun şekilde değerlendirilebilmesi açısından; iddianamede yer alan, "kadının, boşandığı eski kocasıyla aynı evde fiilen birlikte ikamet etmeyi ve yaşamayı sürdürdüğü olgusu" ispatlandığı kabul edilerek suç unsurlarının bulunup bulunmadığının tartışılması gerekmektedir. Dolandırıcılık suçu unsurları somut dosya açısından; Sosyal Güvenlik Kurumundan aylık almaya hak sahibi olan kişiler, aylık bağlanmasını gerektiren sosyal güvenlik yasalarının amacı, mahkemeden alınan boşanma kararının sadece aylık almak için kullanılması konuları ile birlikte değerlendirilmelidir.

HAK SAHİPLERİ : Katılan ... Kurumunun dul ve yetim aylığı bağlayacağı kişiler; karı, koca, çocuklar, ana, baba olarak sayılmaktadır. Kız çocuğu yönünden, "evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kız çocuklarına" aylık bağlanacağı hükme bağlanmıştır. Madde metninde, boşanma kararından söz edilmeyip “bir olgu” tanımı yapıldığından, "boşanan" kelimesinin fiilen boşanan ve "yaşamsal olarak dul” kalan şeklinde anlaşılması gerekir. Ayrıca, 5510 sayılı yasanın 35. maddesinde yer alan, "Hak sahiplerine bağlanan aylık alma şartların ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir." düzenlemesi uyarınca kurum tarafından yapılan araştırmada kadının eski kocasıyla beraber yaşadığı tespit edilmesi durumunda kadına verilen aylık kesilmektedir. Beraber yaşadığı tespit edildiğinde aylığı kesildiğine göre, ilk kuruma başvuruda bulunulduğu sırada kurum bu durumu bilseydi aylık bağlamayacağı sonucu çıkmaktadır. O halde, yardım almanın ön koşulu “yaşamsal olarak dul” olmaktır.

YASALARIN AMACI : ..., dul veya yetim aylığı (ölüm aylığı) bağlanması talebinde bulunanlardan bir takım belgeler istemektedir. 18 yaşını doldurup da öğrenime devam etmeyen erkek yetimlerden, ilçe idare kurulunca düzenlenecek muhtaçlık belgesi ile mahalle muhtarınca onaylanacak mal bildirim belgesi istenmektedir. Baba için, muhtaç olma şartı (asgari ücretin net tutarından az geliri olacak), 65 yaşından küçük olması halinde ayrıca malul olduğunu “çalışarak hayatını kazanamayacağını” belirten ... kurulu raporu, anne için ise, bekar, dul veya boşanmış olma şartı, ayrıca muhtaç olma (asgari ücretin net tutarından az geliri olacak) şartı bulunmaktadır. Kız çocukları için ise, yetim aylığı alma şartı olarak, evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalmayı aramaktadır. Görüldüğü üzere, dul ve yetim aylığı verilmesine ilişkin olarak konulan yasanın amacı, kimsesiz kaldığından fakirleşmiş veya yardıma muhtaç duruma düşen insanlara yardım etmektir. Dul aylığı verilmesine ilişkin bu yasal düzenlemeye göre, geliri azalan kişilere yardım etmeyi ilke edinen sosyal devletin hedefi; dul olmadığı halde dul olduğuna dair bir belge verilmesi halinde yardımda bulunulması değildir. Kadının geçimini koca sağlamak zorundadır. Kocasından boşanmış "Dul" statüsünde adlandırılan kadının, evli olduğu dönemdeki maddi destekten yoksun kaldığı, yeniden bir koca desteği almaması nedeniyle parasal gücü zayıfladığından fakirleşmiş ve parasal takviyeye gereksinimi bulunduğu olgusundan hareketle, sosyal güvenlik şemsiyesi altında bu kişilere yardım verilmesi amacıyla yasal düzenlemeler yapılmıştır. Boşanmış ve kocasından ayrı yaşayan maddi manevi hayatında boşluk meydana gelen kadının, parasal olarak alışageldiği yaşam tarzını sürdürebilmesi ve "başkalarının eline bakar" hale düşmemesi, namus ve iffetiyle eski hayatını sürdürmesinde devletin bu katkısının çok büyük önemi vardır. Buna benzer, doğrudan gelir desteği ödemelerinde de, tarımsal faaliyetle uğraşan parasal yardıma muhtaç kişilerle ilgili devlet aynı yaklaşımı göstermektedir. Yani, ... deyimiyle kötü gününde yanında olmayı hedeflemektedir. O halde, kurumdan bu yardımı alabilmek için "evli olup da sonradan boşanan" koşulu, şekli olarak boşanma değil fiilen boşanma yani "yaşamsal olarak dul kalma" şeklinde anlaşılması zorunludur. Aksi halde, "Yardım" kelimesinin manası bozulur. "Fiilen dul" olup maddi durumu zayıflamış kadın ile "hukuken dul" olan geçimini eski kocasının sağladığı kadın arasında eşitsizlik ve adaletsizlik meydana getirilmiş olur.

BOŞANMA KARARININ KULLANILMASI : İddianamede, sanıkların gerçekte boşanmadıkları halde boşandıklarına dair aldıkları boşanma kararının bu yönüyle muvazaalı olduğu ve yardım alabilmek için katılan kuruma muvazaalı boşanma kararını ibraz ettiklerine değinilmiştir. Muvazaalı boşanmanın amacı, "kanuna karşı hile yapmak" yani, kurumu aldatıp dul ve muhtaçlık olgusuna bağlı aylık alma şartını taşıdığına inandırmak şeklinde izah edilebilir.