muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/4499, Karar No: 2023/5512, Tarih: 11.12.2023

**12. Ceza Dairesi         2023/4499 E.  ,  2023/5512 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2023/153 E., 2023/97 K.

DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

KARAR : Davanın kısmen kabulü

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret

Mahkemece Dairemizce verilen bozma kararı üzerine kurulan hükmün; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 12.06.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkilin silahlı terör örgütüne üye olma suçundan beraatine karar verilen ceza dosyası kapsamında, 04/10/2011 - 01/07/2014 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kalması sebebiyle oluşan 350.000,00 TL maddi ve 400.000,00 TL manevi zararının tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederim" şeklinde beyanda bulunmuştur.

2. Davalı vekili 20.07.2017 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "Öncelikle davanın dava açma süresinde açılıp açılmadığının, dava açılan mahkemenin yetkili olup olmadığının tespiti ile aynı konu ve nedene dayalı açılmış başka bir dava bulunup bulunmadığının, davacının tutuklu kaldığı sürenin başka bir cezasından mahsup edilip edilmediğinin araştırılması gerekmektedir. Sebepsiz zenginleşmeye neden olacak tazminat isteminin reddine karar verilmelidir. Davacının tutuklandığı tarih itibariyle aylık net gelirinin tespiti ile gerçek zararı hesaplanmalıdır. Davacı kendi kusurlu hareketleriyle tedbir uygulanmasına sebebiyet vermiş olup tazminat talebinde bulunamaz." şeklinde beyanda bulunmuştur.

3. Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesinin, 08.03.2018 tarihli ve 2017/269 Esas, 2018/106 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile 53.776,83 TL maddi, 80.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

4. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 11.10.2018 tarihli ve 2018/2172 Esas, 2018/2658 Karar sayılı kararı ile kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvuruları yerinde görülerek; hüküm fıkrasında yer alan 53.776,83 TL maddi tazminat miktarının 54.115,14 TL'ye çıkartılması ve hüküm fıkrasında yer alan 80.000,00 TL manevi tazminat miktarının 50.000,00 TL'ye indirilmesi suretiyle istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine, karar verilmiştir.

5. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 11.10.2018 tarihli ve 2018/2172 Esas, 2018/2658 Karar sayılı kararının davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 09.01.2023 tarihli ve 2021/6557 Esas, 2023/22 Karar sayılı ilâmı ile; tazminat talebinin dayanağı olan ceza dosyasının gerekçeli kararında tahliye tarihinin 01.07.2014 olarak gösterildiği, davacı hakkında cezaevi kayıtlarında ise tahliye tarihinin 28.06.2014 olarak gösterildiği anlaşılmakla; davacı hakkında düzenlenen sorgu zaptı ile yakalama, olay, gözaltı ve sevk – serbest bırakma müzekkerelerinin Yargıtay denetimine elverişli olacak şekilde aslının veya onaylı örneğinin dosya arasına alınması gerektiğinin gözetilmemesi, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, bölge adliye mahkemesi tarafından belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, nedenleriyle bozulmasına karar verilmiştir.

6. Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesinin, 13.04.2023 tarihli ve 2023/153 Esas, 2023/97 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile 54.115,14 TL maddi, 80.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

7. Hukukî Süreç başlığı altında (5) numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen Yargıtay bozma ilâmına uyulmasına karar verilerek gereklerinin yerine getirildiği anlaşılmıştır.

8. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 17.05.2023 tarihli ve 2023/53896 sayılı, ret görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdii edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davalı vekilinin temyiz istemi; tazminat talebinin koşularının oluşmadığına, davacının tazminat isteyemeyecek kişilerden olduğuna, hükmedilen tazminat miktarlarının fahiş olduğuna, faiz uygulamasına, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

8. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 17.05.2023 tarihli ve 2023/53896 sayılı, ret görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdii edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davalı vekilinin temyiz istemi; tazminat talebinin koşularının oluşmadığına, davacının tazminat isteyemeyecek kişilerden olduğuna, hükmedilen tazminat miktarlarının fahiş olduğuna, faiz uygulamasına, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Diyarbakır 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/235 Esas sayılı dava dosyasının incelenmesinde, olay tarihinde Bağlar Belediyesi Meclis üyesi ve Limited şirket çalışanı olarak aylık geliri bulunduğu dönemde davacının silahlı terör örgütüne üye olmak suçu nedeniyle yapılan soruşturmada 04.10.2011 günü saat 14:50'de gözaltına alındığı, 08.10.2011 günü tutuklandığı, her ne kadar gerekçeli kararda 01.07.2014 tarihinde tahliye edildiği yazılı ise de davacının kendi beyanından ve cezaevi yazısından anlaşılacağı üzere 28.06.2014 günü tahliye edildiği, yargılama sonucunda 27.03.2017 tarihinde beraatine karar verildiği, beraat kararının 25.05.2017 tarihinde kesinleştiği, tazminat davasının süresi içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı, tutuklama müzekkeresinin 08.10.2011 - 28.06.2014 tarihleri arasında tam süre infazda kaldığı, gözaltı ve tutukluluk süresinin mahsubuna ilişkin bir işlem bulunmadığı, başka bir tazminat davasına konu edinildiğine ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı, davacının 998 gün süre ile gözaltı ve tutuklulukta kaldığı anlaşılmaktadır.

Davacının Belediye meclis üyesi olarak aldığı aylık gelir miktarı Bağlar Belediye Başkanlığından araştırılmış ve Mart 2014 yerel seçimlerine kadar görevinin devam ettiği ve emsal aylık geliri bildirilmiş olmakla bildirilen aylık rakamlar üzerinden haksız koruma tedbiri nedeniyle mahrum kaldığı maddi tazminat miktarı hesaplanmıştır. Yine davacının aynı zamanda Limeted şirket çalışanı olarak benzinlikte aylık geliri bulunduğu belirlenmekle ve haksız koruma tedbir ile bu aylık gelirinden de mahrum kaldığı asgari ücret düzeyinde gelir elde edeceği kabul edilerek maddi tazminat hesaplanmıştır.

Dava dosyasında mevcut davacıya ait adli sicil kaydı ve nüfus kayıt örneği incelenmiş, kolluk marifetiyle davacının sosyal ve ekonomik durumu araştırılmış, davacının işlediği iddia olunan eylemi nedeniyle gözaltı ve tutuklulukta kaldığı 998 günlük süre nedeniyle yürürlükte bulunan net asgari ücret üzerinden ve belediyece bildirilen gelir üzerinden 54.115,14 TL olarak hesaplanan maddi tazminatın tutuklanma tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı hazineden tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davacının haksız gözaltı ve tutukluluk nedeniyle manevi tazminat istemine yönelik olarak sosyal ve ekonomik statüsü, gözaltı ve tutuklulukta kaldığı 998 günlük süre, duyduğu manevi acı ve üzüntü, üzerine atılı suçun niteliğinin toplumdaki yansıması, kişisel ve ailevi durumu ile tazminat hukukunun genel ilkeleri gözetilerek 80.000,00 TL olarak hesaplanan manevi tazminatın tutuklanma tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı hazineden tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Diyarbakır 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/235 E., 2017/103 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 04.10.2011 - 28.06.2014 tarihleri arasında 998 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 25.05.2017 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

Karar tarihi itibarıyla temyiz kesinlik sınırının 12.950,00 TL olduğu; silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 04.10.2011 - 28.06.2014 tarihleri arasında 998 gün gözaltında ve tutuklu kalan davacı lehine hükmedilen tazminat miktarının 134.115,14 TL olması nedeniyle davalı açısından hükmün kesin nitelikte olmadığı anlaşıldığından; tebliğnamede temyiz isteminin reddini isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Davalı vekilinin temyiz isteği yönünden;

Tazminat talebinin dayanağı olan Diyarbakır 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/235 E., 2017/103 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 04.10.2011 - 28.06.2014 tarihleri arasında 998 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 25.05.2017 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmakla; davanın kısmen kabulüne ilişkin kararda bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Davacının tutuklu kaldığı döneme ilişkin belediye meclis üyeliği görevinden doğan maddi zararı ile akaryakıt satış elemanı görevinden doğan maddi zararının hesaplanması neticesinde hükmedilen maddi tazminat miktarında isabetsizlik bulunmamıştır.

Davacının tutuklu kaldığı döneme ilişkin belediye meclis üyeliği görevinden doğan maddi zararı ile akaryakıt satış elemanı görevinden doğan maddi zararının hesaplanması neticesinde hükmedilen maddi tazminat miktarında isabetsizlik bulunmamıştır.

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nefaset ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespitinin gerektiği göz önünde bulundurularak belirlenen manevi tazminat miktarı yönünden hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Davacı lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminata talep doğrultusunda, ayrı ayrı yasal faiz işletilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesinin, 13.04.2023 tarihli ve 2023/153 Esas, 2023/97 Karar sayılı kararında davalı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 11.12.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/19123, Karar No: 2016/7370, Tarih: 07.04.2016

**5. Hukuk Dairesi         2015/19123 E.  ,  2016/7370 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yapılmıştır. Alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

Dava konusu taşınmaz mal arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanunu'nun kıymet takdir esaslarını belirten 11.maddesinin 1.fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması ve emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tesbiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle değer biçilmesi gerekir.

Bu itibarla; taraflara dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların re'sen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 07/04/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9333, Karar No: 2015/21898, Tarih: 10.12.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/9333 E.  ,  2015/21898 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Mardin 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Tarihi : 19.12.2014

No : 2010/1092-2014/570

Asıl dava yersiz ödenen aylıkların istirdadı, karşı dava Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, asıl dava davacısı (karşı dava davalısı) Kurum vekili ile asıl dava davalılarından (karşı dava davacısı) B.. P.. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Asıl dava davalılarından (karşı dava davacısı) B.. P.. vekilinin temyiz incelemesi yönünden, hüküm İş Mahkemesi tarafından verilmiştir. 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 8. maddesi hükmüne göre, İş Mahkemelerinden verilmiş bulunan nihai kararların 8 gün içinde temyiz olunması gerekir. Gerekçeli karar davalıya 10.02.2015 tarihinde tebliğ edilmiş, asıl dava davalılarından (karşı dava davacısı) B.. P.. vekili ise 06.04.2015 tarihinde asıl dava davacısı Kurum vekilinin temyiz dilekçesine cevap mahiyetinde dilekçe yazarak sonuç kısmında hükmün bozulmasını (temyiz harcı yatırmadan ) talep etmiş ise de davada 8 günlük temyiz süresi geçtiğinden 01.06.1990 gün ve 1989/3 E. 1990/4 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı da gözönünde tutularak asıl dava davalılarından (karşı dava davacısı) B.. P.. vekilinin temyiz dilekçesinin süre aşımı yönünden REDDİNE,

Asıl dava davacısı Kurum vekilinin (karşı dava davalısı) temyiz incelemesi bakımından ise, 07.02.1995 tarihli Bağ-Kur'a giriş bildirgesine istinaden ekte sunulan Süleyman Nazif Vergi dairesi kayıtlarına göre davalılar murisinin 25.04.1983-21.05.1987 tarihleri arasındaki vergi kaydı nedeniyle yapılan hizmet yüklemesi ve devamında prim borcunun ödenmesi ile 22.03.1995 tarihli tahsis talebine istinaden davalılara 10.08.1995 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlandığı,

Kurum müfettişi tarafından ilgili vergi dairesi kayıtlarının sahte olduğunun tespit edilmesi üzerine aylığın kesilerek, 10.08.1995-24.10.2003 tarihleri arasında yersiz ödenen 6785,53 TL'nin istirdadı için iş bu davanın açıldığı, mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporuna atıf yapılarak, murisin diğer vergi, oda, sicil kayıtları ve askerlik süresi dikkate alınmak suretiyle, ölüm aylığı şartlarının gerçekleşmiş olduğundan bahisle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanunun 24 ve 25. maddelerinde “...kendi adına ve hesabına çalışanlar olarak nitelendirilen bağımsız çalışanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına yazılı olan gerçek kişiler...”, “meslek kuruluşuna yazılarak çalışmaya başladıkları tarihten itibaren” zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılmışken, anılan maddelerde 19.04.1979 gün ve 2229 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile meslek kuruluş kaydı zorunluluğu kaldırılarak, “kendi adına ve hesabına” çalışma koşulu ve belirtilen nitelikte çalışmaya başlama tarihi sigortalılık niteliğini kazanmak için yeterli kabul edilmiştir. 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemede, kendi adına ve hesabına çalışma koşuluna ek olarak “gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar” için mükellefiyetin başlangıç tarihinden, “kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmakla beraber gelir vergisinden muaf olanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usulüne uygun olarak kayıtlı olanlar” kayıtlı oldukları tarihten itibaren sigortalı sayılmaktadır.

22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikte ise, bu kez, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; “gerçek ve götürü usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı bulunanlar veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı bulunanlardan” gelir vergisi mükellefi olanlar, mükellefiyetin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanlar da Esnaf ve Sanatkarlar Siciline veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt oldukları tarihten itibaren kendiliğinden sigortalı sayılmışlardır.

02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemede de; kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; “gelir vergisi mükellefi olanlar ile, gelir vergisinden muaf olanlardan Esnaf ve Sanatkar Sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun olarak kayıt olanlar” sigortalı sayılmışlardır.

Yukarıda açıklanan tüm bu Kanunlarla yapılan değişiklikler; önceki mevzuatın öngördüğü koşullara sahip olan sigortalıların, sigortalılık niteliklerine son vermemekte, değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Bağ-Kur sigortalılık niteliğini kazananlar yönünden yeni düzenlemeler içermektedir. Tersinin kabulü, kazanılmış hakları ortadan kaldırmak olur ki, bu durumun kabulüne yasaca ve hukukça olanak olmadığı açıktır.

Yukarıda açıklanan tüm bu Kanunlarla yapılan değişiklikler; önceki mevzuatın öngördüğü koşullara sahip olan sigortalıların, sigortalılık niteliklerine son vermemekte, değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Bağ-Kur sigortalılık niteliğini kazananlar yönünden yeni düzenlemeler içermektedir. Tersinin kabulü, kazanılmış hakları ortadan kaldırmak olur ki, bu durumun kabulüne yasaca ve hukukça olanak olmadığı açıktır.

Somut olayda, davalılar murisinin Süleyman Nazif Vergi Dairesi kayıtlarındaki 25.04.1983-21.05.1987 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarının sahte olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. 27.04.1987 tarihinde vefat eden murisin, 04.07.1987-17.08.2004 tarihleri arası şoförler odası kaydı, 11.12.1984-13.02.1986 tarihleri arası Mardin vergi dairesi kaydı ve 11.12.1984-27.09.2004 tarihleri arasında Esnaf sicil kaydı bulunması karşısında, 11.12.1984 (Mardin vergi dairesi kaydı başlangıcı)-27.04.1987 (vefat tarihi) tarihleri arasında Bağ-Kur sigortalı kabul edilmesi gerektiğine dair tespit yapılmış, tahsis talep tarihindeki ölüm aylığına ilişkin şartlar kapsamında eksik kalan 224 gün yönünden, murisin 17.04.1978-17.12.1979 tarihleri arasındaki askerlik süresi dikkate alınıp, iptal edilen sürelere ilişkin yatırılan primlerin bu süreyide fazlasıyla karşıladığı gözetilmek suretiyle ölüm aylığının iptal edilmesine gerek bulunmadığına karar verildiği anlaşılmış ise de, anlatılanlar ışığında, mahkemece yapılması gereken, ihtilaf konusu dönemde, anılan yasal düzenlemeler çerçevesinde zorunlu sigortalılık için, kendi nam ve hesabına çalışmanın yanında, “gerçek ve götürü usûlde gelir vergisi mükellefi” olma, “Esnaf ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı” bulunma veya “kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı” bulunma şartlarının gerçekleşmesi gerektiği gözetilerek, bu bağlamda, kendi nam ve hesabına çalışma olgusunun kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi ve devamında, 1479 sayılı Yasanın ölüm aylığından yararlanma koşullarına ilişkin 41. maddesindeki şartlar açısından askerlik borçlanmasının bulunup bulunmadığı arştırılıp tahsis koşullarının buna göre irdelenmesi gerekirken, eksik araştırma ve hatalı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, asıl dava davacısı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 10.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/18973, Karar No: 2023/18834, Tarih: 04.12.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/18973 E.  ,  2023/18834 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/623 E., 2023/326 K.

DAVA TARİHİ : 13.05.2019

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA