muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/486, Karar No: 2021/56, Tarih: 25.02.2021

23.03.2010 tarihli olay yeri inceleme raporunda; 22.03.2010 tarihinde saat 16.20 sıralarında Ağrı ili, Diyadin ilçesi, Büvetli köyünde kasten öldürme olayı olduğunun öğrenilmesi üzerine aynı gün saat 17.30 sıralarında olay yerine gelindiği, Diyadin kara yolundan Büvetli köyüne giden kara yolu üzerinde köye yaklaşık 500 metre mesafede yolun köye gidiş istikametine göre sağ kenarında 30x30 cm ebadında kan lekesi olduğu değerlendirilen birikinti görüldüğü, yolun orta kısmında cam kırıkları bulunduğu, kan birikintilerine göre batı istikametinde yola yaklaşık 100 metre mesafedeki tepe kısma yürüyerek çıkıldığında tepe kısımda 9 mm çapında, MKE yapımı 3 adet kovan olduğu, tepe kısımda karakteristik özellikleri olmayan ayak izlerinin görüldüğü, yine aynı yerde siyah saplı çakı bıçağı olduğu, havanın kararması nedeniyle inceleme yapılamayacağından gündüz saatlerinde devam edilmek üzere 22.03.2020 tarihinde saat 18.50’de incelemeye son verildiği, olayda hayatını kaybeden ...’in hastaneye götürüldüğü aracın Diyadin ilçe merkezinde bulunduğunun bildirilmesi üzerine Diyadin merkezinde bulunan... plaka sayılı, beyaz renkli Ford Transit marka aracın olduğu mevkiye Cumhuriyet savcısı ile birlikte aynı gün saat 20.20 sıralarında gelindiği, aracın sol ön kapı kelebek camının kırık olduğu, direksiyon üzerinde küçük çapta kurumuş kan lekeleri, şoför koltuğunun ön sağ köşesinde, küçük çapta kurumuş kan lekesi, şoför koltuğunun hemen sağında bulunan ilk yolcu koltuğunun üzerinde değişik çaplarda kurumuş kan lekeleri, sağ kapı iç kısımda kapı üzerinde sürtünme ile oluşmuş kurumuş kan lekeleri, ön sağ torpido kısmında küçük çapta kurumuş kan lekelerinin olduğu, arka koltuk ile ön koltuk arasında paspas üzerinde paspasın orta kısmından başlaşıp sağ arka kapı önüne kadar uzunan bir metrelik alanda pıhtılaşmış ve kurumuş kan birikintisinin görüldüğü, 23.03.2010 tarihinde saat 07.00 sıralarında olayın şüphelisinin yer gösterdiğinin bildirilmesi üzerine Cumhuriyet savcısı ile birlikte maktulün öldürüldüğü noktaya göre batı istikamette yaklaşık 1.500 metre masafedeki Büvetli köyünün güneyinde, köye yaklaşık 900 metre mesafedeki Beroj Tepesi olarak adlandırılan tepelik kısma saat 07.30 sıralarında gelindiği, tepe noktada üç ayrı ayakkabıya ait izlerin olduğu, ayakkabı izlerinin zeminden dolayı karakteristik özelliklerinin alçı kalıbına alınamayacak kadar düzgün olmaması nedeniyle sadece fotoğraflandırıldığı, İpekgeçidi Jandarma Komutanlığı personelinin olay yerinde mevzi olarak konuşlanmış çukur alan ve çevresinde Kalaşnikof tüfeğe ait 31 adet 7,62 mm çaplı kovan ve 1 adet beyaz filtreli sigara izmariti bulduklarını, bulunan delillerin koybolmasını engellenmek için kendileri tarafından olay yerinden toplandığını beyan etmeleri üzerine bahse konu boş kovanlar ve sigara izmaritinin usulüne uygun ambalajlanarak muhafaza altına alındığı, ..

...’ın üzerinde bulunan 1 adet gri renkli kolsuz süveter ve 1 adet siyah beyaz çizgili uzun kollu “v” yaka kazak üzerinde barut artığı tespit etmek maksadıyla alınarak usulüne uygun olarak ambalajlandığı, yine ...’ın sağ el iç-dış, sol el iç-dış ve yüzünün, sağ solundan svaplar alındığının belirtildiği,

23.03.2010 tarihinde saat 06.30’da düzenlenen yakalama ve el koyma tutanağında; aynı tarihte saat 06.05’te 156 Jandarma İmdat Hattı’nı, daha sonra Diyadin İlçe Jandarma Komutanlığını arayan ve kendisini ... olarak tanıtan kişinin, ...’i torunu ...’ın vurduğunu, kendisinin evinde olduğunu ve teslim olmak istediğini belirtmesi üzerine belirtilen adrese gidildiği, evin içerisinde görülen ...’ın yakalandığı, şüphelinin olayda kullandığını belirttiği Kalaşnikof marka “56-1 28013346” seri numaralı tüfek ile bu tüfeğe ait 1 adet şarjör ve içerisindeki 3 adet merminin muhafaza altına alındığının bildirildiği,

Diyadin Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 23.03.2010 tarihli yer gösterme ve olay yeri inceleme tutanağında; ...’ın beyanları ve yer göstermesi üzerine Diyadin ilçesi, Büvetli köyü merkezinden geçilerek Beroj Tepesi denilen mevkiye gelindiği, olay yerinde bulunan Jandarma Başçavuş ...’in, olay yerinde yapmış oldukları tespitte etrafa dağılmış vaziyette 31 adet 7,62 mm çaplı Kalaşnikof piyade tüfeğine ait boş kovan bulduklarını, bunların kaybolmaması için delil poşetinde muhafaza altına aldıklarını beyan ettiği, yapılan incelemede söz konusu tepenin uç kısmında birbirine 10 metre uzaklıkta taş ile çevrilmiş mevzi bulunduğu, her iki mevzinin de 22.03.2010 tarihinde tespit edilen olay yerine hâkim tepe üzerinde kurulu olduğu ve yetkililerden alınan şifai beyanla olay yerine uzaklığının 800-1000 metre uzaklıkta olduğu, ...’ın sağ tarafta bulunan mevzide saat 12.00 civarında konuşlandığını, elinde Kalaşnikof marka silah bulunduğunu, mağdur tarafın içinde bulunduğu beyaz renkli aracı gördüğünde araca rastgele ateş ettiğini, tüfekten çıkan boş kovanların mevzinin etrafına yayıldığını beyan ettiği, ele geçirilen 31 adet boş kovan dışında başka kovana rastlanılmadığının belirtildiği,

Diyadin Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 22.03.2010 tarihli araç inceleme tutanağında; ... plaka sayılı, Ford marka, beyaz renkli, yolcu minibüsü üzerinde yapılan incelemede, aracın sol ön kapı kelebek camının kırık olduğu, şoför mahallinin altında bulunan paspas üzerinde cam kırıklarının bulunduğu, direksiyon üzerinde ve şoför koltuğunun ön sağ köşesinde küçük çapta kurumuş kan lekeleri görüldüğü, şoför koltuğunun hemen sağında bulunan ilk yolcu koltuğunun üzerinde değişik çaplarda kurumuş kan lekeleri bulunduğu, sağ kapı iç kısmında kapı üzerinde sürtünme ile oluşmuş intibaı veren kurumuş kan lekeleri olduğu, aracın ön sağ torpido kısmında küçük çapta kurumuş kan lekeleri bulunduğu, arka koltuk ile ön koltuklar arasında paspas üzerinde paspasın orta kısmından başlayıp sağ arka kapı önüne kadar uzanan bir metrelik alanda pıhtılaşmış ve kurumuş kan birikintisi bulunduğu ifadelerine yer verildiği,

Trabzon Adli Tıp Grup Başkanlığınca düzenlenen 26.04.2010 tarihli otopsi raporunda; 162 cm boyunda, 65-70 kg ağırlığında, 55-60 yaşlarında, inceleme dışı maktul ...’e ait cesedin sol göğüs infraklavikuler bölgede midklavikuler hat üzerinde etrafında vurma halkası bulunan yırtık şeklinde 1,5x1,5 cm ebadında ateşli silah atipik giriş deliği yarası olduğu, sol göğüs dış yanda midklavikuler hat üzerinde muhtemel tüp torakostomiye ait üzeri sütüre edilmiş 2 cm’lik insizyon yarası olduğu, sol dirsek iç büklümünde iğne izi olduğu, skopi ile yapılan incelede göğüs orta hatta üstte 1 adet mermi çekirdeği görünümünde metalik opasite saptandığı, sol göğüs üst arka duvarda 1-2. interkostal aralıkta midklavikuler hat üzerinde 2 cm’lik ateşli silah giriş defekti ve bu bölgede 1 ve 2. kaburgada kırık olduğu, ateşli silah mermi çekirdeğinin vücut içerisinde yukarıdan aşağı, hafif soldan sağa, önden arkaya seyirli olduğu, otopside elde edilen 1 adet nüvenin görevlilere teslim edildiği, ölümün ateşli silah mermi çekirdeği yaralanmasına bağlı iç organ ve büyük damar harabiyeti sonucu iç kanamadan meydana geldiğinin belirtildiği,

Erzurum Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce düzenlenen 31.03.2010 tarihli ekspertiz raporunda; sanık ...’ın her iki elinden ve kazak ile süveterinden alınan svaplarda atış artığına rastlanılmadığının bildirildiği,

Erzurum Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce düzenlenen 26.04.2010 tarihli ekspretiz raporunda; tetkik için gönderilen "56-1 28013346/13346" numaralı silahın, 7,62x39 mm çap ve tipinde fişek atar, Çin yapısı, Kalaşnikof marka, yarı ve tam otomatik ateşleme düzenine sahip, seyyar dipçikli bir tüfek olduğu, yapılan incelenmesinde atışına engel mekanik herhangi bir arıza ve eksikliğinin bulunmadığı, birlikte gönderilen üç (3) adet fişeğin 7,62x39 mm çap ve tipinde olup çap ve tiplerine uygun ateşli silahlarda kullanılmak üzere imal edildikleri, çap ve tipine uygun fişekleri patlatan inceleme konusu tüfek ve patlama niteliklerini korudukları belirlenen tetkik konusu fişeklerin, 6136 sayılı Kanun’a göre yasak niteliğini haiz ateşli silah ve fişeklerinden oldukları, ayrıca, inceleme konusu tüfeğin taşımakta olduğu nitelikler bakımından, ilgili Kanun’un 12/4. maddesi kapsamında belirtilen vahim silahlardan olduğu, inceleme konusu tüfekten elde edilen mukayese kovanları ve mermi çekirdekleri ile olay yerinden elde edildikleri belirtilen 7,62x39 mm çap ve tipindeki 31 adet kovanın ve ... isimli şahsın yapılan otopsisi sırasında vücudundan çıkarıldığı belirtilen 7,62 mm çapında deforme olmuş 1 adet mermi çekirdeğinin, mikroskopta yapılan karşılaştırılmalarında, mevcut izlere atfen aralarında çeşitli uygunluklar bulunduğu saptanmış olup söz konusu 31 adet kovan ve 1 adet mermi çekirdeğinin, tetkik konusu Kalaşnikof marka tüfek ile atılmış olduklarının tespit edildiği ifadelerine yer verildiği,

Sanık ... hakkında düzenlenen 26.04.2010 tarihli sosyal inceleme raporunda; sanığın bilişsel gelişimi bakımından yeterli seviyede olduğu ve kendisine isnat edilen suçun hukuki ve cezai sorumluluklarını alabilecek düzeyde olduğu kanaatinin bildirildiği,

İstinabe yoluyla Doğubayazıt Ağır Ceza Mahkemesince yapılan keşif sonucu kadastro teknisyenlerince düzenlenen 20.01.2012 tarihli bilirkişi raporunda; aracın hareket hâlinde olduğu yer ile araca ateş edilen Beroj mevkisi arasında 719,70 metre, aracın durduğu yer ile Beroj mevkisi arasında 668,45 metre mesafe olduğunun belirtildiği,

Anlaşılmaktadır.

Katılan ... aşamalarda benzer şekilde; inceleme dışı maktul ...’in kardeşi olduğunu, mensubu olduğu ...ailesiyle aynı köyden... ve... aileleri arasında yaklaşık 4 yıldır devam eden bir husumet bulunduğunu, yaklaşık 1 yıl önce kardeşi ...’in oğlu olan ... ...’in, ...’ı silahla yaraladığını, daha sonra barıştıklarını ancak karşı tarafın ... ve ailesinin köyden gitmelerini istediğini, bunun üzerine ... ve çocuklarının köyden Diyadin ilçe merkezine taşındıklarını, buna rağmen karşı tarafın ... ve aielesinin Diyadin ilçe merkezini de terk etmelerini istediklerini, buna kendilerinin de dâhil olduklarını, bu hususta kendilerine 18.03.2010 tarihine kadar süre verdiklerini, 22.03.2010 tarihinde sevk ve idaresindeki... plaka sayılı minibüs ile yanında bulunan oğulları... ... ve ... ile kardeşi ...’le birlikte saat 15.00-15.30 sıralarında Diyadin ilçe merkezinden Büvetli köyüne gitmek üzere yola çıktıklarını, aracı kendisinin sürdüğünü, sağ tarafında kardeşi ...’in, arka koltukta da oğullarının oturduğunu, köy yolunu yarıladıklarında Tap mevkisine geldiğinde Beroj Tepe denilen mevkiden silah sesleri gelmeye başladığını, Kalaşnikof sesiyle birlikte tabanca ve av tüfeği sesi de duyduğunu, atışlardan bir tanesinin aracın sol ön kelebek camını delip yanında oturan kardeşi ...’e isabet ettiğini, sırtı dayalı vaziyette aracı kullandığından kurşunun kendisine değmemiş olabileceğini, cam kırılınca yüzüne cam parçalarının isabet ettiğini, bunun üzerine aracı durdurup kendisini yere attığını, aracına tek bir merminin isabet ettğini, şikâyetçi olduğunu,

Tanık ... aşamalarda benzer şekilde; ... ailesi ile kendi ailesi arasında yaklaşık 5 yıldır süregelen husumet olduğunu, önceki yıl ...'in oğlu ... ...’in, oğlu olan ...'ı sebepsiz yere yaraladığını, bundan dolayı kırgınlıklarının devam ettiğini, bu olaydan sonra barıştıklarını, Diyadin'i terk etmeye karar veren ...'in sözünde durmadığını ve ilçeyi terk etmediğini, buna rağmen hiçbir olumsuz harekette bulunmadıklarını, ...'i kimin vurduğunu bilmediğini, ...’ın ise torunu olduğunu, kendisiyle aynı evde ikamet ettiğini, ...’in daha önce İstanbul’da çalıştığını, yaklaşık 15-20 gün önce Büvetli köyündeki evlerine geri döndüğünü, neden döndüğünü bilmediğini, 22.03.2010 tarihinde torunu ...’in eve gelmediğini, nerede kaldığını bilmediğini, 23.03.2010 tarihinde sabah 06.00 sıralarında ...’in eve gelerek “Babam ...'ın intikamını aldım, Demirlerin minibüsüne ben ateş ettim” dediğini, elinde de Kalaşnikof marka silah olduğunu ve teslim olmak istediğini, bunun üzerine Diyadin ilçe merkezinde oturan o sırada evde bulunan damadı ...'a jandarmayı aramasını söylediğini, damadının da Jandarmayı arayarak durumu bildirdiğini,

İfade etmişlerdir.

Sanık ... Savcılıkta ve tutuklanması talebiyle sevk edildiği Sulh Ceza Mahkemesinde; ...’ın babası olduğunu, ...'in oğlu ... ...’in yaklaşık 7-8 ay kadar önce babası ...'ı silahla yaraladığını, bu durumun içine oturduğunu, yaklaşık 1 ay öncesine kadar İstanbul’da bir tekstil firmasında işçi olarak çalıştığını, burada para biriktirdiğini, tekstil firmasından ayda 500 TL maaş almakta olduğunu, burada yaklaşık 7,5 ay çalışıp 3.000 TL para biriktirdiğini, babasının ... ...tarafından vurulmasından dolayı İstanbul'daki işinden ayrılıp Büvetli köyüne döndüğünü, ailesine de kendilerine köy işlerinde yardımcı olmak için döndüğünü söylediğini, amacının ...ailesinden birisini öldürüp babasının intikamını almak olduğunu, bu maksatla silah temini için 25 gün önce Doğubayazıt'a gittiğini, rastgele birkaç kişiye Kalaşnikof tüfek aradığını söylediğini, bazılarının kendisine bakarak yaşından dolayı güldüklerini ancak kendisini ciddiye alan birinden 1.500 TL'ye suçta kullandığı Kalaşnikof marka tüfekle birlikte 40 adet fişek satın aldığını, bu şahsın kim olduğunu bilmediğini, silahı aldıktan sonra dağları aşıp yürüyerek köye döndüğünü, silahı da suç tarihine kadar Büvetli köyünün üst tarafında bulunan Karabajar Dağı’nda sakladığını, 22.03.2010 tarihinde sabah erken saatlerinde ...'in minibüsüyle Büvetli köyünden Diyadin'e doğru gittiğini gördüğünü, “Elbet Büvetli köyüne geri dönecek” diye düşünerek plan yaptığını, evde o sırada kimsenin olmadığını, babası ...’ın da 3 gün önce Doğubayazıt'a gittiğini, silahını sakladığı yerden alarak mevzilenmek üzere yer gösterme tutanağında da belirttiği Beroj Tepesi adı verilen mevkiye saat 13.30 sıralarında çıktığını, orada askerler tarafından oluşturulan mevziye girdiğini ve Diyadin yolunu gözetlemeye başladığını, saat 15.30-16.00 sıralarında ...'in beyaz renkli minibüsünü yolda gördüğünü, atış menziline girince minibüse rastgele ateş etmeye başladığını, araçta kimlerin ve kaç kişinin olduğunu bilmediğini ancak aracın ...'e ait olduğunu bildiğini, 7-8 el tek atış yaptığını, daha sonra da seri şekilde ateş ettiğini, bir şarjörü boşalttıktan sonra üzerindeki yedek fişeklerden 5-6 tanesini şarjöre ekleyerek yeniden ateş ettiğini, toplam 35-36 adet fişek kullandığını, amacının kim olursa olsun öldürmek olduğunu, daha sonra minibüsün durduğunu, bir el ateş etme sesi duyduğunu, kimin ateş ettiğini görmediğini, ilk etapta aracın isabet alıp almadığını, herhangi birisinin yaralanıp yaralanmadığını, ölüp ölmediğini anlayamadığını, geri kalan fişekleri de kaçarken kullanacağını düşünerek olay esnasında kullanmadığını, daha sonra olay yerinden kaçtığını, geceyi dışarıda geçirdiğini, korktuğu için ilk etapta teslim olmadığını, sabah köyde bulunan eniştesi ...'ın yanına giderek teslim olmak istediğini söylediğini, daha sonra köye gelen jandarma görevlilerine suçta kullandığı tüfekle birlikte teslim olduğunu, kesinlikle suç üstlenmediğini, amacının babası ...'ın yaralanmasının intikamını ..

...'ın yanına giderek teslim olmak istediğini söylediğini, daha sonra köye gelen jandarma görevlilerine suçta kullandığı tüfekle birlikte teslim olduğunu, kesinlikle suç üstlenmediğini, amacının babası ...'ın yaralanmasının intikamını ...ailesinden almak olduğunu, üzerine atılı suçu kabul ettiğini,

Mahkemede önceki ifadelerinden farklı ve o ifadelerine ek olarak; babası ...’in vurulmasından 15-20 gün sonra köye geldiğini, o tarihten beri köyde olduğunu, sadece 15-20 günlüğüne İstanbul’a gittiğini, soy ismi ...olan kişilerden birini vurmayı kafasına koyduğunu, olay sırasında kullandığı telefon numarasını hatırlamadığını, sürekli hat değiştirdiğini, kullandığı telefonun markasını da tam olarak hatırlamadığını, suçta kullandığı tüfeği örgütten aldığını, tüfeğin 4 senedir kendisinde durduğunu, minibüse ateş ettiğinde içinde kimseyi görmediğini, minibüsün uzakta olduğunu, minibüsün ...ailesine, katılan ...’e ait olduğunu bildiğini, olayı tek başına yaptığını,

Savunmuştur.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Kast" başlıklı 21. maddesi;

"1) Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.

2) Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kasıt vardır" şeklinde düzenlenerek birinci fıkranın ikinci cümlesinde doğrudan kasıt tanımlanmış, ikinci fıkrasında; öğreti ve uygulamada "dolaylı kast, belirli olmayan kast, gayrimuayyen kast, olursa olsun kastı" olarak da adlandırılan "olası kast" tanımına yer verilmiştir.

Buna göre, doğrudan kasıt; öngörülen ve suç teşkil eden fiili gerçekleştirmeye yönelik irade olup kanunda suç olarak tanımlanmış eylemin bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi ile oluşur. Fail, hareketinin kanuni tipi gerçekleştireceğini bilmesi ve istemesi hâlinde doğrudan kasıtla hareket etmiş olacak, buna karşın işlediği fiilin muhtemel bazı neticeleri meydana getirebileceğini öngörmesine ve bu neticelerin gerçekleşmesini mümkün ve muhtemel olarak tasavvur etmesine rağmen muhtemel neticeyi kabullenerek fiili işlemesi hâlinde olası kasıt söz konusu olacaktır.

Olası kasıt ile doğrudan kasıt arasındaki farkı ortaya koyan en belirgin unsur, doğrudan kasttaki bilme unsurudur. Fail, hareketinin kanuni tipi gerçekleştireceğini biliyorsa doğrudan kastla hareket ettiğinin kabulü gerekmektedir. Yine failin hareketiyle hedeflediği doğrudan neticelerle birlikte, hareketin zorunlu veya kaçınılmaz olarak ortaya çıkan sonuçları da, açıkça istenmese dahi doğrudan kastın kapsamı içinde değerlendirilmelidir. Belli bir sonucun gerçekleşmesine yönelik hareketin, günlük hayat tecrübelerine göre diğer bir kısım neticeleri de doğurması muhakkak ise, failin bu sonuçlar açısından da doğrudan kasıtla hareket ettiği kabul edilmelidir.

Olası kastı doğrudan kasıttan ayıran diğer ölçüt; suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşmesinin muhakkak olmayıp, muhtemel olmasıdır. Fail, böyle bir durumda muhakkak değil ama, büyük bir ihtimalle gerçekleşecek olan neticenin meydana gelmesini kabullenmekte ve "olursa olsun" düşüncesi ile göze almakta; neticenin gerçekleşmemesi için herhangi bir çaba göstermemektedir. Olası kasıtta fiilin kanunda tanımlanan bir sonucun gerçekleşmesine neden olacağı muhtemel görülmesine karşın, bu neticenin meydana gelmesi fail tarafından kabul edilmektedir.

Kasıt ve olası kasıt arasındaki ilişkiyi kısaca özetlemek gerekirse; gerçekleşmesi muhakkak görünen neticenin failce bilinmesi ve istenmesi hâlinde doğrudan kast, öngörülen muhtemel neticenin meydana gelmesine kayıtsız kalınması durumunda olası kast söz konusu olacaktır.

Suçun kanuni tanımındaki unsurlarının bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi olan ve failin iç dünyasını ilgilendiren kast, dış dünyaya yansıyan davranışlara bakılarak, daha açık bir ifadeyle, failin olay öncesi, olay sırası ve olay sonrası davranışları ölçü alınarak belirlenmelidir.

İlkeleri, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun istikrar bulunan ve süregelen kararlarında açıklandığı üzere, bir eylemin kasten öldürmeye teşebbüs mü, yoksa kasten yaralama mı sayılacağının belirlenmesinde; fail ile mağdur arasında husumet bulunup bulunmadığı, varsa husumetin nedeni ve derecesi, failin suçta kullandığı saldırı aletinin niteliği, darbe sayısı ve şiddeti, mağdurun vücudunda meydana getirilen yaraların yerleri, nitelik ve nicelikleri, hedef seçme imkânı olup olmadığı, failin fiiline kendiliğinden mi, yoksa engel bir nedenden dolayı mı son verdiği gibi ölçütler esas alınmalıdır.

Kastın belirlenmesi açısından her bir olayda kullanılması gereken ölçütler farklılık gösterebileceğinden, tüm bu olguların olaysal olarak ele alınması gerekmektedir.

Uyuşmazlık konusuyla ilgisi bakımından “faillik”, “azmettirme” ve “bağlılık kuralı” kavramları üzerinde de durulmasında fayda bulunmaktadır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda, 765 sayılı Kanun'daki “asli iştirak-feri iştirak” ayrımı terk edilerek suça iştirakte, faillik ve şeriklik ayırımı öngörülmüş, azmettirme ve yardım etme şeriklik kavramı içinde değerlendirilmiştir.

Kanun'un 37. maddesindeki;

"(1) Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.

(2) Suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur. Kusur yeteneği olmayanları suçun işlenmesinde araç olarak kullanan kişinin cezası, üçte birden yarısına kadar artırılır" şeklindeki hüküm ile maddenin birinci fıkrasında müşterek faillik, ikinci fıkrasında ise dolaylı faillik düzenlenmiştir.

Kanunda suç olarak tanımlanan fiilin, birden fazla suç ortağı tarafından iştirak hâlinde gerçekleştirilmesi durumunda TCK’nın 37/1. maddesinde düzenlenen müşterek faillik söz konusu olacaktır.

Kanunda suç olarak tanımlanan fiilin, birden fazla suç ortağı tarafından iştirak hâlinde gerçekleştirilmesi durumunda TCK’nın 37/1. maddesinde düzenlenen müşterek faillik söz konusu olacaktır.

Öğretideki görüşler de dikkate alındığında müşterek faillik için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

1- Failler arasında birlikte suç işleme kararı bulunmalıdır.

2- Suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurulmalıdır.

Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı “fail” konumundadır. Fiil üzerinde ortak hâkimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rolleri ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır.

“Azmettirme” ise 5237 sayılı TCK'nın 38. maddesinde;

"(1) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.

(2) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme hâlinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi hâlinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.

(3) Azmettirenin belli olmaması hâlinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hâllerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir" şeklinde düzenlenmiştir.

Azmettirme, belli bir suç işleme hususunda henüz bir düşüncesi olmayan kişide, bir başkası tarafından suç işleme kararının oluşmasının sağlanmasıdır. Eğer kişi daha önceden suçu işlemeye karar vermiş ise, bu takdirde azmettirme değil, artık aynı Kanun'un 39/2. maddesi kapsamında manevi yardım söz konusu olacaktır. Azmettiren konumundaki kişinin kasten hareket etmesi gerekir. Bu kastın, failde belli bir suçu işleme konusunda karar oluşturmayı, suçun bu kişi tarafından işlenmesi hususunu ve azmettirilen suçun kanuni tanımındaki unsurlarını kapsaması gerekli olmasına karşın, eylemin yer ve zamanı ile işleniş tarzına ilişkin ayrıntıların belirlenmesine gerek yoktur.

"Bağlılık kuralı" da aynı Kanun'un 40. maddesinde;

"(1) Suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir. Suçun işlenişine iştirak eden her kişi, diğerinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır.

(2) Özgü suçlarda, ancak özel faillik niteliğini taşıyan kişi fail olabilir. Bu suçların işlenişine iştirak eden diğer kişiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur.

(3) Suça iştirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için ilgili suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerekir" biçiminde,

Düzenlenmiştir.