muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/9785, Karar No: 2023/4583, Tarih: 18.09.2023

**2. Ceza Dairesi         2021/9785 E.  ,  2023/4583 K.**

**"İçtihat Metni"**

...

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/841 E. 2016/826 K.

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 305. maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 260/1. maddesi uyarınca temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi uyarınca temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.Kuşadası Cumhuriyet Başsavcılığının, 30.09.2015 tarihli ve 2015/2439 Esas No.lu iddianamesiyle sanık hakkında, katılanın ... isimli işyerinde alışveriş yaptığı sırada elinde bulunan cüzdanını yan tarafında bulunan kutunun üzerine bıraktığı ve buradan sanığın cüzdanı çaldığından bahisle hırsızlık suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 142/2-h, 53. maddelerinden cezalandırılması talebiyle kamu davası açılmıştır.

2. Kuşadası 4. Asliye Ceza Mahkemesinin, 31.05.2016 tarihli ve 2015/841 Esas, 2016/826 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında hırsızlık suçundan beraat kararı verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

O yer Cumhuriyet savcısının temyiz istemi, taraf beyanları, CD izleme tutanağı içeriği ve tüm dosya kapsamı nazara alındığında sanığın üzerine atılı suçu işlediğine dair mahkûmiyetine yetecek derecede delil bulunmasına rağmen sanığın beraatine karar verilmesinin usûl ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY ve OLGULAR

1.Sanık ve kızı ... isimli iş yerinde alışveriş yaptığı sırada katılanın da aynı mağazada alışveriş yaptığı, katılanın elindeki cüzdanını yan tarafa koyduğu ve ardından baktığında yerinde olmadığını fark ettiği, katılana ait cüzdanın sanık tarafından alındığından bahisle dava açıldığı, sanığın aldığına dair her türlü şüpheden uzak, kesin, somut ve inandırıcı delil elde edilemediği, CD görüntülerinden katılana ait cüzdanın şüpheye mahal bırakmayacak şekilde sanık tarafından alındığına dair net bir görüntünün olmadığının tüm dosya kapsamı ile sabit olduğu Yerel Mahkemece kabul edilmiştir.

2.Sanık üzerine atılı suçlamayı inkâr ettiği tespit edilmiştir.

3.12.09.2015 tarihli CD izleme tutanağı, kolluk görevlileri tarafından düzenlenen 12.09.2015 tarihli tutanak dava dosyasında mevcuttur.

IV. GEREKÇE

2.Sanık üzerine atılı suçlamayı inkâr ettiği tespit edilmiştir.

3.12.09.2015 tarihli CD izleme tutanağı, kolluk görevlileri tarafından düzenlenen 12.09.2015 tarihli tutanak dava dosyasında mevcuttur.

IV. GEREKÇE

Sanık, aşamalarda atılı suçu işlemediğini beyan etmiş ise de, soruşturma aşamasında kolluk tarafından tutulan 12.09.2015 tarihli kamera görüntülerine ilişkin tespit tutanağında, sanığın, katılanın önceden eşya baktığı yerden aldığı bir eşyayı, kızına gösterdiği an için sanık ifadesinde, kendi cüzdanını kızına gösterdiğini beyan etmesine rağmen, çantasından cüzdan çıkarmadığı, sanığın elinde bulunan eşyayı çantasına attığının tespit edildiği ve mahkemenin 10.03.2016 tarihli yazısıyla, katılanın elindeki cüzdan ile sanığın kendisine ait olduğunu iddia ettiği ve kızına gösterdiği cüzdanın aynı olup olmadığı hususu araştırılarak CD kaydının incelenmesi talebiyle Emniyet Müdürlüğü Kriminal Dairesi Başkanlığına gönderildiği, cevap yazısında, talepler ile ilgili olarak herhangi bir çalışma yapılmasının mümkün olmadığının belirtilmesi karşısında; olaya ilişkin görüntülerin bulunduğu CD üzerinde olanaklı ise görüntü iyileştirmesi de yapılmak suretiyle, bilirkişi marifetiyle, katılanın elinde bulunan cüzdan ile sanığın kendisine ait olduğunu iddia ettiği cüzdanın aynı olup olmadığı, sanık dışında başka birinin hırsızlık konusu cüzdanı çalma ihtimali olup olmadığı araştırılıp tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra sanığın hukukî durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik kovuşturma sonucu yazılı şekilde beraat hükmü verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Kuşadası 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 31.05.2016 tarihli ve 2015/841 Esas, 2016/826 Karar sayılı kararına yönelik o yer Cumhuriyet savcısının temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, Tebliğname'ye uygun olarak 1412 sayılı Kanun’un 321. maddesi gereği, BOZULMASINA, dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 18.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3224, Karar No: 2018/2757, Tarih: 28.03.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/3224 E.  ,  2018/2757 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

1-Sanık ... hakkında, defter ve belgeleri ibraz etmeme suçundan açılan kamu davasında, 213 sayılı Yasanın 367. maddesi gereğince kovuşturma şartı olan mütalaanın bulunmadığının anlaşılması karşısında, Vergi Dairesi Başkanlığı’ndan 213 sayılı VUK'nın 367. maddesi gereğince mütalaa istenmesi, mütalaa verilmemesi halinde kamu davasının düşürülmesine karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

2-“2007 ve 2008 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” ve “defter ve belgeleri ibraz etmeme” suçlarından açılan kamu davasında, gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi için; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 227. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenleme gereğince, sahte fatura düzenleme suçunun maddi konusu olan faturaların, Vergi Usul Kanunu'nun 230. maddesinde öngörülen zorunlu bilgileri içermesi gerektiğinden, sahteliği iddia olunan suça konu faturaların temin edilip incelenerek, kanunda öngörülen şekil şartlarını taşıyıp taşımadığının belirlenmesi; sanıkların savunmalarında ismi geçen ... ...’ın CMK’nın 48. maddesi de dikkate alınıp tanık sıfatıyla dinlenmesi; suça konu faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişiler de tanık sıfatıyla dinlenerek, sanıkları ve ... ...’ı tanıyıp tanımadıklarının, suça konu faturaları kimden ve hangi hukuki ilişkiye dayanarak aldıklarının sorulması; suça konu faturalardaki imza ve yazıların sanıklara ve ... ...’a aidiyeti yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılması; suç ve cezaların şahsiliği ilkesi de gözetilerek yüklenen suçların oluşumunda sanıkların sorumluluğunun tartışılması ve sonucuna göre sanıkların hukuki durumlarının belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde hükümler kurulması,

3-Kabule göre de;

a)Sübutu halinde sanıklara yüklenen; 2007 ve 2008 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme fiillerinin iki ayrı suç, defter ve belgeleri ibraz etmeme fiilinin tek suç oluşturacağı gözetilmeden, yüklenen her iki suçtan da sanıkların ayrı ayrı üçer kez mahkumiyetlerine hükmedilmesi,

b)2007 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçu bakımından, suç tarihinde yürürlükte olan 213 sayılı VUK’nın 359/b-1. maddesinin ve 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Yasanın 276. maddesiyle 213 sayılı VUK’nın 359/b-1. maddesinde yapılan değişikliğin; defter ve belgeleri ibraz etmeme suçu bakımından, suç tarihinde yürürlükte olan 213 VUK’nın 359/a-2. maddesinin ve 03.07.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5409 sayılı Yasanın 23. maddesiyle 213 sayılı VUK’nın 359/a-2. maddesinde yapılan değişikliğin denetime olanak sağlayacak şekilde tartışılıp, lehe hükümlerin belirlenmesinden sonra hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,

c)Aynı takvim yılı içinde birden fazla sahte fatura düzenleme fiilinin zincirleme suç oluşturduğu ve sanıklar hakkında TCK'nın 43. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

d)Sahte fatura düzenleme suçunda suç tarihinin, ilgili takvim yılında düzenlenen en son fatura tarihi olduğunun; defter ve belgeleri ibraz etmeme suçunda suç tarihinin, defter ve belgelerin ibrazına ilişkin istem yazısının tebliğ edilmesinden itibaren, ibraz için verilen sürenin bitimini izleyen tarih olduğunun ve her bir suç için suç tarihlerinin ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

e) 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan haklardan yoksunluğun, sanığın kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverilme tarihine kadar uygulanması gerektiğinin gözetilmemesinin, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıkların temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, CMUK’nın 326/son. maddesi gereğince sanıkların kazanılmış haklarının saklı tutulmasına, 28.03.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4018, Karar No: 2020/5476, Tarih: 22.10.2020

**12. Ceza Dairesi         2019/4018 E.  ,  2020/5476 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Karar Tarihi : 08.09.2014

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : TCK'nın 89/4, 22/3, 62. maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü;

Dosya içeriğine göre; olay gecesi 1.88 promil alkollü olduğu tespit edilen sanığın sevk ve idaresindeki otomobille, aydınlatmanın bulunmadığı iki yönlü il yolunda seyri sırasında, direksiyon hakimiyetini kaybederek şerit ihlali yapıp, karşı yönden gelen katılan idaresindeki otomobile aracının sol yanı ile çarpması şeklinde meydana gelen ve katılanların basit tıbbi müdahale ile giderilebilir şekilde yaralanması ile sonuçlanan olayda, taksirli suçlar açısından temel cezanın belirlenmesinde; TCK'nın 61/1. ve 22/4. madde ve fıkralarında yer alan ölçütlerden olan failin kusuru, meydana gelen zararın ağırlığı, suçun işleniş biçimi ile suçun işlendiği yer ve zaman nazara alınmak suretiyle, aynı Kanunun 3/1. maddesi uyarınca işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı olacak şekilde maddede öngörülen alt ve üst sınırlar arasında hakkaniyete uygun bir cezaya hükmolunması gerekirken, asli kusurlu olarak meydana getirdiği kaza sonucu iki kişinin basit tıbbi müdahale ile giderilebilir şekilde yaralanmasına neden olan sanık hakkında, adalet ve hakkaniyet kuralları uyarınca cezada orantılılık ilkesi gözetilerek alt sınırdan uzaklaşmak suretiyle ceza tayini gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurularak sanık hakkında eksik cezaya hükmolunması; aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya toplanıp karar yerinde gösterilen delillere mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine incelenen dosya kapsamına göre, sanığın, lehe hükümlerin uygulanmadığına ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA; 22.10.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15175, Karar No: 2014/5926, Tarih: 31.03.2014

**15. Ceza Dairesi         2012/15175 E.  ,  2014/5926 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.

Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Seyyar satıcılık yapan ve olay tarihinde ...ilçesi ... Kasabası'nda bir mekanda sergi açarak takım elbise satmakta olan katılanın yanına gelen sanığın, kendisini ... isminde tanıtarak 1400 TL karşılığında 100 adet takım elbiseyi satın alma hususunda katılan ile anlaştığı ve söz konusu takım elbiseleri dosya kapsamında yargılanan; ancak hakkında beraat kararı verilen diğer sanık ...'e ait...plakalı araca yüklenmesini sağladığı, ...Kasabası merkezinde parayı ödeyeceğini söyleyen sanığın, katılan ile birlikte kasaba merkezine geldiği, parayı kardeşinden alıp vereceğini belirterek katılana beklemesini söyleyip sözde para getirmek için katılanın yanından ayrılan sanığın dönmemesi üzerine katılanın, takım elbiseleri yükledikleri kamyonun yanına geldiğinde, takım elbiselerin götürülmüş olduğunu gördüğü, bu şekilde sanığın üzerine atılı olan dolandırıcılık suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda;

Oluşa, sanığın savunmalarına, katılanın beyanlarına ve tüm dosya kapsamına göre; sanığın, iddianamede anlatıldığı şekilde gerçekleştirdiği sabit görülen eyleminin dolandırıcılık suçunu oluşturduğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 31.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/26315, Karar No: 2014/2365, Tarih: 30.01.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/26315 E.  ,  2014/2365 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Küçükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 07/06/2013

NUMARASI : 2012/169-2013/286

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: davalı İ.. B.., Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile B.. B.. hakkında açılan davaların husumet yokluğu nedeniyle reddine, Ç.. B.. hakkındaki davanın ise kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı duruşmalı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı Ç.. B.. vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş ise de dosyada davetiye gideri bulunmadığından duruşma isteminin reddi ile incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilerek dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalılardan İ.. B.., Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile B.. B.. hakkında açılan davaların husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalılardan Ç.. B.. hakkında açılan davanın ise kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı Ç.. B.. vekilince temyiz edilmiştir.

Dava konusu taşınmazın tamamının 1/1000 ölçekli imar planında ''Olimpiyat Park Alanı'' lejantında kaldığı, ancak mahallinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi kurulu raporuna göre, taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığı anlaşılmıştır.

11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Yasanın 21. maddesi ile Kamulaştırma Kanununun geçici 6. maddesinde yapılan değişiklik ile; “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir. Bu madde hükümleri karara bağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tüm davalara uygulanır.” hükmü getirilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesi’nin 25.09.2013 gün 2013/93 esas, 2013/101 Karar sayılı ilamında da; “Kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerektiği; imar kısıtlamalarında taşınmazın zilyetliğinin malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin tasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kaldığı, bu nedenle imar kısıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarının idari yargıda açılabileceği” kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin görev yönünden reddi yerine, yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı Ç.. B.. vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenle HUMK’nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 30.01.2014 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin görev yönünden reddi yerine, yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı Ç.. B.. vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenle HUMK’nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 30.01.2014 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Dava, kamu hizmetine tahsis edilen taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin olup mahkemece davanın kabulüne hükmolunmuş ve Dairenin çoğunluk görüşü doğrultusunda davaya idari yargıda bakılması gerektiğinden bahisle hükmün bozulmasına karar verilmiş ise de bu görüşün yerinde olmadığı kanaatindeyiz. Şöyle ki;

Dosyada bulunan kanıt ve belgelerden dava konusu taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığı, ancak Olimpiyat Park Alanı olarak kamu hizmetine tahsis edildiği anlaşılmaktadır.

6830 sayılı, 2942 sayılı ve bunu değiştiren 4650 sayılı Kamulaştırma Kanunlarında kamulaştırmasız el atma ile ilgili düzenlemeler bulunmamaktadır.

Kamulaştırmasız el atma 16.05.1956 gün 1-6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı ile hukuk sistemimizde düzenlenmiştir. Bu kararla; taşınmazına kamulaştırmasız el atılan kişinin kamu tüzel kişiliğine karşı meni müdahale (el atmanın önlenmesi) davası açabileceği, ya da fiili duruma razı olarak kamu tüzel kişiliğine karşı mülkiyet hakkının devrine karşılık taşınmaz bedelinin tahsili istemli dava da açabileceği kabul edilmiştir.

İçtihadı Birleştirme kararının yol göstericiliği ile uzun yıllar fiili el atmalarda el atmanın önlenmesi ve taşınmaz bedelinin tahsili davaları Dairemizce çözümlenmiştir.

Anayasanın 38. maddesi mülkiyet hakkını korumaktadır. Mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla sınırlandırılabilir (35/2). Bu da Anayasanın 46. maddesinde düzenlenen kamulaştırma yoluyla mümkündür.

Görüldüğü gibi Anayasamız kamulaştırmasız el atmayı düzenlememiştir.

Yasalarımıza “kamulaştırmasız el atma” kavramı 5999 sayılı Kamulaştırma Kanununda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun ile 30.06.2010 tarihinde 2942 sayılı Yasaya eklenen geçici 6. madde ile girmiştir. Maddenin başlığı “ Kamulaştırmasız el koyma sebebiyle tazmin” olup, 09.10.1956 tarihi ile 04.11.1983 tarihi arasında “ fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara; kısmen veya tamamen irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili olarak el konulması sebebiyle malik tarafından ilgili idareden tazminat talebinde bulunulması” halinde izlenecek yasal prosedür düzenlemiştir.

Yargıtay HGK’nun 15.12.2010 gün ve 2010/5-662-651 sayılı kararında açıklandığı üzere uzun yıllar kamu hizmetine tahsis edilen ancak amacın fiilen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarenin, malikin taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkını belirsiz bir süre için kullanılamaz hale getirdiği, dolayısıyla malikin taşınmazdan mülkiyet hakkının özüne uygun şekilde yararlanma olanağı kalmadığı, taşınmaz malikinin mülkiyet hakkının hukuksal bir nedene dayanılmadan idarece engellendiği kuşkusuzdur.

Malikin taşınmaz üzerindeki egemenliği hukuk düzeninin sınırları içinde üçüncü kişilere karşı korunmuş ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 683. maddesinde malike, hukuka aykırı olarak müdahalenin önlenmesini isteme hakkı tanınmıştır. Bir kişinin taşınmazına eylemli olarak el atıp tamamen veya kısmen kullanılmasına engel olunması ile imar uygulaması sonucu o kişinin mülkiyetinde olan taşınmaza hukuken kullanmaya engel sınırlamalar getirilmesi arasında sonucu itibari ile bir fark bulunmamakta her ikisi de kişinin mülkiyet hakkının sınırlandırılması anlamında aynı sonucu doğurmaktadır.

Bundan da öte; programa alınmayarak amacın fiilen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı İdarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis etmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle idarenin eyleminin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip bulunan kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli bulunduğu muhakkaktır.

11.02.1959 gün ve 1958/17-1959/15 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre de; idarenin kamulaştırma yapmaksızın mülkiyet hakkına müdahale ederek taşınmazın aynına el atması durumunda uyuşmazlıkların adli yargıda görülmesi gerekir.

5999 ve 6487 sayılı Yasalarda düzenlenen ve Kamulaştırma Kanununa eklenen geçici 6. madde bir tasfiye yasasıdır. 1956-1983 tarihleri arasındaki uyuşmazlıkları düzenlemektedir.

6487 sayılı Yasanın metni 5999 sayılı Yasa ile aynıdır. Aynı olan metne eklemeler vardır. Her iki metinde de fiilen el atılan taşınmazlara ilişkin düzenleme getirilmektedir.

5999 ve 6487 sayılı Yasalar ile geçici 6. madde olarak yapılan ekleme Kamulaştırma Kanununa girdiğine göre 2942 sayılı Yasanın yetkili ve görevli mahkeme ve yargılama usulü başlığını taşıyan 37. maddesi “Bu Kanundan doğan tüm anlaşmazlıkların adli yargıda çözümlenmesi gerekenleri, taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemelerinde basit yargılama usulü ile görülür.” demektedir. O zaman bu Yasada açıkça “idari yargıda görülür” şeklinde düzenlenmeyen uyuşmazlıklar, Adli Yargıda taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesinde görülecektir.