muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/21686, Karar No: 2015/8778, Tarih: 11.12.2015

(4) Çocuklar hakkında açılan kamu davaları, Kanunun 17 nci maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla bu Kanunla kurulan mahkemelerde görülür." yine aynı Kanun'un geçici 1, 2 ve 3.maddelerinde " (1) 2253 sayılı Kanun gereğince kurulan çocuk mahkemelerinde derdest bulunan ve bu Kanun ile kurulan çocuk mahkemesinin görevine giren dava ve işler, bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde çocuk mahkemesine devredilir.

(2) Genel ceza mahkemelerinde görülmekte olan ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş olan sanıklar hakkındaki dava ve işler çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerine devredilmez.

(3) Çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemeleri bulunmayan yerlerde, bu mahkemeler kurulup göreve başlayıncaya kadar çocuklar tarafından işlenen suçlara ait soruşturma ve kovuşturmalar Cumhuriyet Başsavcılığı ve görevli mahkemelerce bu Kanun hükümlerine göre yapılır.", 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 8. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 307/1. maddesinde "Temyiz ancak hükmün kanuna muhalif olması sebebine müstenit olur.", anılan Kanun'un 308. maddesinde "Aşağıda yazılı hallerde kanuna mutlaka muhalefet edilmiş sayılır... 4) Mahkemenin kanuna muhalif olarak davaya bakmaya kendini görevli veya yetkili görmesi..." hükümlerinin yer aldığı;

Merci ... Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 170 sayılı kararında derdest davaların yeni kurulan çocuk mahkemelerine devri yönünde hüküm bulunmadığı, 09/10/2013 tarihli ve 801 sayılı Yargı Çevresi Değişikliği konulu kararında ise derdest davaların kesinleşinceye kadar halen görüldükleri mahkemeleri tarafından bakılması gerektiğinin belirtildiği gerekçesiyle karar tesis edilmiş ise de; Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun anılan kararlarının göreve ilişkin kanun hükümlerini yürürlükten kaldırma niteliği taşımadığı, mahkemelerin görevlerinin kanunla belirlenmesine ilişkin anayasal ve yasal kuralların idari nitelikte bir işlemle değiştirilemeyeceği gözetilmeden .... Çocuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması yerine, yazılı şekilde karar verilmiş olmasında isabet görülmediğinden 5271Sayılı CMK'nın 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun geçici 1. maddesinin 3. fıkrasında, çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemeleri bulunmayan yerlerde, genel mahkemelerin kovuşturma görevinin, çocuk mahkemeleri kurulup göreve başlayıncaya kadar süreceği öngörülmüş olup, aynı Yasa'nın geçici 2. maddesinde yer alan derdest davaların devredilemeyeceğine dair hüküm, yasanın yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş olan sanıklar yönünden geçerli olup, inceleme konusu görev uyuşmazlığı ile ilgisi bulunmadığından, ... Çocuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekirken, .... Asliye Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması nedeniyle kanun yararına bozma istemi yerinde görülmekle, (...) ... Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinden kesin olarak verilen 17.06.2015 gün ve 2015/614 D.İş sayılı kararın, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309.maddesinin 3.fıkrası uyarınca BOZULMASINA, aynı maddenin 4.fıkra (a) bendi uyarınca sonraki işlemlerin merciince yerine getirilmesine, 11.12.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/472, Karar No: 2024/592, Tarih: 27.11.2024

**Hukuk Genel Kurulu         2023/472 E.  ,  2024/592 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/2553 E., 2022/683 K.

KARAR : Davanın esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 07.10.2021 tarihli ve

2021/1258 Esas, 2021/6385 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili ile davalı Ersel İnş. Müh. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. temsilcisi ... tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak haklılık durumuna göre yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yönünden yeniden hüküm kurulmak suretiyle konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili görevsiz mahkemeye verdiği 23.06.2016 harç tarihli dava dilekçesinde; davalı borçlu Ersel İnş. Müh. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla 01.02.2016 tanzim, 01.03.2016 vadeli 780.000,00 TL senet vermek suretiyle davalı ...'a borçlandığını, ...'in de bu senedi 05.04.2016 tarihinde Kayseri 2. İcra Müdürlüğünün 2016/4500 Esas sayılı dosyası üzerinden takibe koyduğunu, anılan takip dosyasından 03.05.2016 tarihinde 142.436,00 TL tahsil ettiğini, davalılar arasında ticari ilişki bulunmadığı gibi borçlu şirket yetkilisi ... ile davalı ...'in baba oğul, diğer şirket yetkilisi ... ile ...'in de dünür olduğunu, davalılar arsandaki senet ve bu senede dayalı yapılan icra takibinin gerçek bir alacağa ilişkin olmayıp muvazaalı takip yapıldığını ileri sürerek tasarrufun iptaline, muvazaalı takip dosyasından tahsil edilen paranın davalı ...'den alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Şirket, usulüne uygun yapılan tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

II. CEVAP

1. Davalı Şirket, usulüne uygun yapılan tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

2. Davalı ... usulüne uygun yapılan tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamış, vekili aracılığıyla 13.02.2017 tarihli beyan dilekçesiyle; davacının alacağının borçlu tarafından yapılan temliklerle ve davacı tarafından haciz konulan menkullerle teminat altında olduğundan dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını, aciz belgesi sunulmadığı gibi borçlunun aciz hâlinde olmadığını, gerçek alacakları nedeniyle yaptıkları takibin muvazaalı olmadığını, icra dosyalarının da ödeme nedeniyle infaz edildiğini, davacı tarafın dosyası tahsil olduğu hâlde kötüniyetli olarak davasına devam ettiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesinin 23.06.2016 tarihli ve 2016/1155 Esas, 2016/838 Karar sayılı kararıyla; asliye hukuk mahkemelerinin görevli olması nedeniyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiş, davacı vekilinin 14.07.2016 havale tarihli gönderme talebi üzerine dosya 22.09.2016 tarihli tevzi formu ile Kayseri 5. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir.

2. İlk Derece Mahkemesinin 07.12.2017 tarihli ve 2016/271 Esas, 2017/429 Karar sayılı kararıyla; muvazaalı olduğu iddia edilen icra takibinin taraflarının borçlulardan dava dışı ...'ın babası ile kayınbabası olduğu, dava açıldıktan sonra Kayseri 3. İcra Müdürlüğünün 2016/7857 ve 2016/7858 Esas sayılı dosyalarının 05.09.2016 ve 28.10.2016 tarihli ödemelerden dolayı infazen kapatıldığı ve böylece davanın borcun ödenmesi nedeniyle konusuz kaldığı, ancak davalılar tarafından davanın açılmasına sebebiyet verildiğinden davalılar aleyhine vekâlet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, toplam 149,90 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) uyarınca hesaplanan 8.466,15 TL vekâlet ücretinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile davalı Ersel İnş. Müh. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. temsilcisi ... tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile davalı Ersel İnş. Müh. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. temsilcisi ... tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.10.2019 tarihli ve 2018/796 Esas, 2019/1683 Karar sayılı kararıyla; davacının takip konusu alacaklarının gerek 07.04.2016 tarihli temlik gerekse borçlu tarafından haciz konulan üniversitelerdeki ve Yozgat Gençlik Hizmetleri ve Spor Müdürlüğündeki istihkakları nedeniyle karşılıksız olmadığı, 22.06.2016 tarihli haciz ihbarnamelerinin cevapları beklenmeden ihbarnameden bir gün sonra eldeki davanın açıldığı, takip konusu borçların borçlunun üniversitelerdeki istihkaklarından ödendiği dolayısıyla borçlu şirketin aciz hâlinde olmadığı, davanın açılmasına davalıların sebep olmadığı anlaşıldığından ödeme nedeniyle konusuz kalan davanın reddine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 331/1 inci maddesi gereğince yargılama giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına, kendisini vekille temsil ettiren davalı ... yararına (aciz hâline ilişkin ön şartın gerçekleşmemiş olması nedeniyle) AAÜT'nin 7/2 nci maddesi gereğince maktu vekâlet ücreti takdirine karar verilmesi gerekirken davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun hatalı değerlendirilmesi sonucu yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yönünden yazılı şekilde hüküm tesisi isabetli görülmediğinden istinaf istemlerinin kabulü ile ödeme nedeniyle davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davanın açılmasına davalılar neden olmadığından HMK'nın 331/1 inci maddesi gereğince davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'nin 7/2 nci maddesi gereğince hesaplanan 2.725,00 TL maktu vekâlet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine, istinaf yargılama gideri bakımından davalı ... tarafından yapılan 14,00 TL; davalı Ersel İnş. Müh. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. temsilcisi ... tarafından yapılan 33,50 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan ayrı ayrı alınarak adı geçen davalılara ayrı ayrı verilmesine, davalı ... ve davalı Ersel İnş. Müh. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. temsilcisi ... tarafından yatırılan ve kullanılmayan arta kalan istinaf yargılama giderlerinin karar kesinleştiğinde kendilerine ayrı ayrı iadesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

“…Dava İİK'nun 277 ve devamı maddelerine dayalı olarak açılan tasarrufun iptali davasına ilişkindir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

“…Dava İİK'nun 277 ve devamı maddelerine dayalı olarak açılan tasarrufun iptali davasına ilişkindir.

HMK'nun 331/1 maddesine göre davanın konusuz kalması halinde davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek olmayan durumlarda , hakim davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir edeceği belirtilmiş , Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 6. maddesinde ise "Anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur" şeklinde düzenlenmiştir.

Somut olayda ,davacı alacaklı borçlu hakkında 06.06.2016 tarihinde iki ayrı icra dosyasından takip başlatmış, 13.07.2016 tarihinde borçlu adresinde yapılan hacizde hacze kabil mal bulunamamıştır. 07.04.2016 tarihinde davalı borçlu şirket tarafından Erciyes Üniversitesindeki istihkakları davacı alacaklıya temlik edilmiş, 22.06.2016 tarihinde Erciyes üniversitesine haciz ihbarnamesi gönderilmiş, Erciyes Üniversitesi 29.06.2016 tarihli cevabında borçlunun kendilerinden 314.544,58 TL alacağı bulunduğu, alacak üzerinde başka hacizlerinde olduğu ve davacının alacağının sırayı kaydedildiği belirtilmiştir. Dava bu tarihten yaklaşık 3 ay sonra 22.09.2016 tarihinde açılmış, ödemeler 26.10.2016 ve 28.10.2016 tarihinde gerçekleşmiştir. Erciyes üniversitesinin haciz ihbarnamesine verdiği cevapta başka hacizlerin olduğu , davacının alacağının sıraya kaydedildiği belirtildiğinden, davacının alacağını tahsil imkanı olup olmadığı netleşmemiştir. Bu halde davacının bu davayı açmakta haksız olduğu söylenemeyeceğinden , yargılama giderinin aleyhe hükmedilmesi hatalı olmuştur…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın 22.09.2016 tarihinde değil 23.06.2016 tarihinde Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesine (görevsiz Mahkemeye) açılmış olup, anılan mahkemece 23.06.2016 tarihinde Asliye Hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi üzerine anılan kararın 09.09.2016 tarihinde kesinleşmesi ile 22.09.2016 tarihinde görevli mahkemeye geldiği, davacının takip konusu alacaklarının gerek 07.04.2016 tarihli temlik, gerekse borçlu tarafından haciz konulan üniversitelerdeki ve Yozgat Gençlik Hizmetleri ve Spor Müdürlüğündeki istihkakları nedeniyle karşılıksız olmadığı, 22.06.2016 tarihli haciz ihbarnamelerinin cevapları beklenmeden (22.06.2016 tarihli haciz ihbarnamesine Erciyes Üniversitesi tarafından 29.06.2016 tarihinde cevap verildiği ve borçlu şirketin anılan üniversitede 314.544,58 TL alacağı bulunduğu, alacak üzerinde başka hacizlerinde olduğu ve davacının alacağının sıraya kaydedildiği belirtilmekte olup davacının kendi haciz sırasını ve önündeki haciz miktarlarını sormadan yani borçlunun istihkaklarının takip konusu borcu karşılamaya yeterli olup olmadığını öğrenmeden) haciz ihbarnameden bir gün sonra 23.06.2016 tarihinde görevsiz mahkemeye eldeki davanın açıldığı, Yargıtay bozma ilâmında belirtilen dava konusu 2016/7857 sayılı takip dosyasından yapılan 13.07.2016 tarihli 1.350,00 TL’lik menkul haczine ilişkin haciz tutanağının dava dışı takip borçlusu ...’ın ev adresinde yapılmış olup, davalı borçlu şirketin adresinde yapılmadığı, takip konusu borçların borçlunun üniversitelerdeki haciz ihbarnamesine konu istihkaklarından ödendiği, dolayısıyla borçlu şirketin aciz hâlinde olmadığı; davanın açılmasına davalıların sebep olmadığından ödeme nedeniyle konusuz kalan davanın reddine, HMK'nın 331/1 inci maddesi gereğince yargılama giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına, kendisini vekille temsil ettiren davalı ... yararına (aciz hâline ilişkin ön şartın gerçekleşmemiş olması nedeniyle) AAÜT'nin 7/2 nci maddesi gereğince maktu vekâlet ücreti takdirine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; tasarrufun iptali davasının açılmasını gerektiren tüm ön şartların bulunduğunu, gelen yazı cevabında başka hacizlerin olduğu belirtildiğinden alacağın tahsil imkânının netleşmediğinden Bölge Adliye Mahkemesinde verilen direnme kararının hatalı olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; tasarrufun iptali davasının açılmasını gerektiren tüm ön şartların bulunduğunu, gelen yazı cevabında başka hacizlerin olduğu belirtildiğinden alacağın tahsil imkânının netleşmediğinden Bölge Adliye Mahkemesinde verilen direnme kararının hatalı olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen Uyuşmazlık; ödeme nedeniyle konusu kalmayan davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilen eldeki tasarrufun iptali davasında; Bölge Adliye Mahkemesince yargılama gideri ve vekâlet ücreti bakımından 6100 sayılı Kanun’un 331 ve AAÜT 7/2 nci maddelerine göre yapılan değerlendirmenin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331 vd. maddeleri

İcra ve İflas Kanunu'nun 277 vd. maddeleri

2. Değerlendirme

1. Uyuşmazlığın çözümü için konu ile ilgili kavramların ve yasal düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

2. İcra ve İflas Kanunu'nun 277 vd. madderinde yer alan düzenlemeler karşısında tasarrufun iptali davası; “Borçlunun alacaklısını zarara uğratmak kastıyla mal varlığından çıkarmış olduğu, mal ve hakların veya bunların yerine geçen değerlerin tasarruftan zarar gören alacaklının alacağını elde etmesi amacıyla dava açarak tekrar borçlunun mal varlığına geçmesini sağlayan bir dava,” kısaca "borçlunun alacaklılarından mal kaçırmak için yaptığı tasarruflarını, alacaklının alacağı ile sınırlı olarak hükümsüzleştirmeye yönelik bir dava" şeklinde tanımlanabilir. İptal davasının amacı bir alacağı ödememek için, mal varlığını azaltıcı veya artışını önleyici nitelikte, borçlu tarafından yapılan bir taraflı hukuki işlemler ve fiillerle, borçlunun amacını bilen veya bilmesi gereken kişilerle yaptığı tüm hukuki işlemleri, alacaklının alacağı ile sınırlı olarak hükümsüz sayarak işlem konusu mal veya hakkı hâlen borçluya aitmiş gibi, cebrî icra yolu ile alacaklının alacağını almasına olanak sağlamaktır (Ali Güneren, İcra ve İflas Hukukunda Tasarrufun İptali Davaları, Ankara 2012, s: 39, 40).

3. Tasarrufun iptali davasının dinlenebilmesi için HMK'nın (HMK) 114 üncü maddesinde düzenlenen ve bütün davalar için geçerlilik taşıyan genel dava şartları yanında bir takım özel dava şartlarının varlığı da aranmaktadır. HMK'nın 114/2 nci maddesinde "Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır." denilmek suretiyle bazı münferit davalarda özel bir takım dava şartlarının öngörüldüğü kanuni düzenlemelerin varlığına da işaret edilmiştir. Açılan tasarrufun iptali davasında taraf oluşumu gerçekleşmişse, hâkim, öncelikle, dava koşullarının (şartları) varlığını kendiliğinden inceler. Çünkü, iptal davasının esasına girilebilmesi için dava koşullarının bulunması gerekir. İlk önce, mahkemeye ilişkin dava koşulları, sonra taraflara ilişkin dava koşulları, dava süresinde açılmışsa son olarak dava konusuna ilişkin dava koşulları ve iptal davasına özgü dava koşulları incelenir. Dava koşullarından birisi yoksa mahkemece davanın esasına girilmeden davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilir. İptal davasına özgü dava şartları ise, davacının davalı borçluda gerçek bir alacağının bulunması, borçlu hakkında yapılan icra takibinin kesinleşmiş olması, iptal konusu tasarrufun borcun doğumundan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış bir aciz belgesinin bulunmasıdır. Ne var ki, kesin veya geçici aciz belgesinin varlığı davanın ön koşulu ise de, bunun davanın açılmasından önce alınması zorunlu değildir. Davanın açılmasından sonra alınabileceği gibi temyiz aşamasında ve hatta bozmadan sonra bile alınıp ibraz edilmesi yeterli olur.

4. İcra İflas Kanunu'nun 282 nci maddesinde belirtildiği üzere, tasarrufun iptali davaları, borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Bunlardan başka, kötüniyet sahibi üçüncü şahıslar (dördüncü kişi) aleyhine de iptal davası açılabilir. İptal davası iyiniyetli üçüncü şahısların haklarını ihlal etmez.

5. Tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

5. Tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

6. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331 inci maddesine göre davanın konusuz kalması hâlinde davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek olmayan durumlarda, hâkim davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir edeceği belirtilmiş, karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 6 ncı maddesinde ise "Anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur" şeklinde düzenlenmiştir. Tasarrufun iptali davasında esasen davacının alacağına kavuşması amaçlandığından, davacının alacağının ödenmesi durumunda davaya devam etmesinde kural olarak hukuki menfaatinin kalmayacağı açıktır. Bir başka deyişle, tasarrufun iptali davaları icra takibine bağlı olup verilen iptal kararları da takipteki miktarla sınırlı olduğundan alacağın bir şekilde ödenmesi durumunda davanın konusunun kalmayacağı kuşkusuzdur. Eldeki davada İİK'nın 281/3 ve HMK'nın 331 inci maddeleri uyarınca iptal davasının konusunun kalmadığı noktasında bir uyuşmazlık yoktur, anlaşmazlık haklılık durumuna göre hükmedilen yargılama gideri ve vekâlet ücretine ilişkindir.

7. İlke olarak her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki sebeplere göre hükme bağlanır. Ne var ki, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması hâlinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve böyle bir hâlde mahkemenin, davanın konusuz kalması sebebiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerektiği de her türlü duraksamadan uzaktır.