muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/9054, Karar No: 2022/9857, Tarih: 05.10.2022

**12. Hukuk Dairesi         2022/9054 E.  ,  2022/9857 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davacı aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re' sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nun ihalenin feshi şikayetine ilişkin usul ve esasları belirten 134. maddesine 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 27.maddesi ile eklenen fıkra ile;

" İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek,

talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. " hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re' sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re' sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

" 134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir. " hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi/borçlu aleyhine ihale bedelinin % 10' u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nun 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13.maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10'u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: 1-Şikayetçi-borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 18/05/2022 tarih ve 2022/1023 E. - 2022/1335 K. sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),

SONUÇ: 1-Şikayetçi-borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 18/05/2022 tarih ve 2022/1023 E. - 2022/1335 K. sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),

2- ... 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 30/12/2021 tarih ve 2021/514 E. 2021/762 K. Sayılı kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin ''2 '' numaralı bendinde yer alan '' Davacının İİK. 134/ 3 maddesi gereği ihale bedelinin % 10 una tekabül eden ( 17.100,00 ) TL ''ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine '' Davacının İİK.'nun 134/5 maddesi gereği ihale bedelinin % 5’ine tekabül eden” ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2 ve 7343 sayılı Yasa' nın 33.maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, harç alınmasına yer olmadığına, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 05/10/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/225, Karar No: 2020/2093, Tarih: 05.03.2020

**3. Hukuk Dairesi         2020/225 E.  ,  2020/2093 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; .... Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği ve bağlı sağlık tesislerinin doğalgaz abonelikleri için davalı şirket ile üç ayrı abonelik sözleşmesi imzaladığını, toplam 455.329,15 TL nakdi ödeme yaptığını; davalı şirketçe yapılması gereken işlemlerin yapılmadığını, bu nedenlerle .... İcra Müdürlüğünün 2015/6032 Esas sayılı dosyası ile icra takibine başladıklarını, davalının borca itiraz ettiğini ve takibin durdurulmasına karar verildiğini, davalının itirazının haksız ve kötü niyetli olduğunu ileri sürerek; davalının itirazının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı; davacı kurum ile aralarında akdedilmiş üç ayrı abonelik sözleşmesi gereği alınan toplam 455.329,15.TL güvence teminat bedelinin davacının talebi ile 143.280,72.-TL'lik teminat mektubu ile değiştirildiğini, teminat mektubunun alınması sonrasında nakdi olarak verilmiş olan güvence bedelinin güncellenmiş şekilde iadesinin kuruma 20/05/2015 tarih ve 173 sayılı yazı ile EPDK'nın 3603 Sayılı Kurul Kararı uyarınca ödemenin mahsuplaşma şeklinde 6 aylık süreç içerisinde gerçekleşeceğinin bildirildiğini; şirket tarafından yapılan iş bu bildirim sonrasında davacı kurum tarafından 07/08/2015 ve aynı içerikli 14/08/2015 tarihli 173 ve 5576 sayılı yazıları ile "güvence bedelinin tüketimine karşılık düzenlenen faturalardan mahsup edileceği belirtilmiş ise de; muhasebe kayıtları açısından güvence bedelli ödeme harcama kalemi ile doğalgaz tüketim bedeli harcama kalemleri farklı olduğundan mahsuplaşma yapılması mümkün değildir "şeklinde cevap verdiği, bu beyan doğrultusunda yapılan şifai görüşmeler sonrası takibe konu edilmiş faturalar muhasebeleştirildiğini ve güvence teminat bedeline ilişkin olarak da iki adet abonelik için ilgili mevzuatta tanımlı yöntemle güncellenmiş olarak 31/01/2016 tarihinde

81.678,99.- TL ve 29/02/2016 tarihinde 152.287,40.- TL davacı kurum hesaplarına aktarıldığını, üçüncü abonelik için kalan güvence bedelinin ise Mart 2016 ayı içinde yine kurum hesaplarına aktarılacağının bildirildiğini; bu nedenlerle davanın reddi ile haksız takip sebebiyle kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

81.678,99.- TL ve 29/02/2016 tarihinde 152.287,40.- TL davacı kurum hesaplarına aktarıldığını, üçüncü abonelik için kalan güvence bedelinin ise Mart 2016 ayı içinde yine kurum hesaplarına aktarılacağının bildirildiğini; bu nedenlerle davanın reddi ile haksız takip sebebiyle kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Mahkemece; davacının gider avansını yatırmadığından bahisle 6100 sayılı HMK.nın 114/1-g maddesi gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiş, Dairemizin 10.09.2018 T. ve 2016/20990 E. - 2018/8204 K. sayılı ilamıyla; Mahkemece, davacı vekiline dava şartı olarak belirlediği gider avansına yönelik gider gerektiren işlemleri kalem kalem açıklamak, her kalemin miktarını ayrı ayrı göstermek suretiyle kesin süre verilmesi ve kesin sürede yatırılmamasının sonuçlarını da açıkça yazması gerekirken, kesin süre verilmeden doğrudan gider avansı eksik olduğundan davanın dava şartı yokluğundan reddinin isabetli görülmediği gerekçesi ile, hüküm bozulmuştur.

Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde; Ağustos 2015 -Kasım 2015 arasındaki 9 adet tüketime ilişkin fatura tahakkuk ettirildiği, dosya kapsamına göre de faturaların tahakkukundan sonra 81.678,99TL güvence bedelinin 19.02.2016 tarihinde, 152.287,40 TL güvence bedelinin 01.03.2016 tarihinde davacı kuruma ödenmiş olduğu; davalı kurumun ödemediği 234.949,81TL güvence bedeli bulunduğu; fakat, dosya kapsamına ve davacının da kabulünde olduğu gibi bu güvence bedelinin Mart 2016 da iade edilmesinin gerekeceği, ancak takip konusu faturaların 2015 yılına ait tüketim faturaları olduğu ve bu faturaların davacının mahsup işlemini kabul etmemesi nedeni ile davalı kurum tarafından tanzim edildiği dikkate alındığında; davacının, mahsup işlemi yapılmadığını iddia ederek ödemiş bulunduğu fatura bedellerinin iadesini isteyemeyeceği; çünkü, zaten bir kısım güvence bedellerinin nakden geri alındığı, ödemesi yapılmayan güvence bedelinin de fatura tahakkuklarından sonraki dönemde ödenmesinin gerekeceği ve davacınında ödenmemiş olan güvence bedelinden bu faturaların mahsup edilmesine yönelik iddiasının da bulunmadığı gerekçesi ile, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, doğalgaz aboneliği nedeni ile ödenen güvence bedelinin istirdatına yönelik olarak başlatılan takibe vaki itirazın iptali davasıdır.

Dava, doğalgaz aboneliği nedeni ile ödenen güvence bedelinin istirdatına yönelik olarak başlatılan takibe vaki itirazın iptali davasıdır.

Mahkemece, davacı kurumun davalı şirketin fatura bedellerine yönelik olarak mahsup isteğini reddetmiş olduğu gerekçesi ile fatura bedellerine yönelik başlatılan takibe ilişkin itirazın iptali davasının reddine karar verilmiş ise de; davacı kurumun davalı şirketten güvence bedeli alacağı olduğu ve yargılama esnasında bu alacağın 81.678,99TL sinin 19.02.2016 tarihinde 158.287,40TL sinin 01.03.2016 tarihinde davacının hesabına yatırılmış olduğu, davalı şirket tarafından ödeme yapılması nedeniyle davanın konusuz kaldığı anlaşılmaktadır. Davacı kurumun başlatmış olduğu takip açısından alacağı kalmamakla birlikte, davanın açıldığı tarih itibari ile dava açmakta haklı olduğu ortadadır.

HMK'nun 331/1. maddesi uyarınca, konusuz kalan dava hakkında yargılamaya devam edilerek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğu tesbit edilmeli ve o tarafın yargılama giderlerine (bu bağlamda vekalet ücretine de) mahkum edilmesi gerekir.

Hal böyle olunca; ilk derece mahkemesince, yargılama sırasında ödeme yapılmış olması nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin ve bu giderlere dahil olan vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün HUMK’ nın 428 inci maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK' nın geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK' nın 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05.03.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/18575, Karar No: 2012/41884, Tarih: 06.12.2012

**3. Ceza Dairesi         2010/18575 E.  ,  2012/41884 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

1) Sanık ... hakkında müşteki ...'yı yaralamaktan verilen mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA

2) Sanık ... hakkında katılan ...'i yaralamaktan verilen mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Sanığın değişmeyen savunması ile örtüşen katılan ...'in beyanlarına ile dosyada mevcut adli raporlara göre, ...'nın kafa atması sonucunda İbrahim'in burnunun kırıldığı, bıçakla yaralama konusunda her hangi bir beyan da bulunmadığı anlaşıldığı halde, ...'nın eylemini bıçakla gerçekleştirdiği kabul edilerek 5237 sayılı TCK'nin 86/3-e maddesi uygulanmak suretiyle sanığa fazla ceza tayini,

Bozmayı gerektirmiş sanık ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı isteme uygun olarak BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesi gereğince, ''hüküm fıkrasının 2. fıkrasının 2. bendinin çıkartılarak ve netice cezanın 1 yıl 2 ay “şeklinde değiştirilmesi ve diğer kısımların aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3) Sanık ... hakkında katılan ...'i silahla tehdit etmek ve genel güvenliği tehlikeye sokmak ile sanık ... hakkında müşteki ...'yı silahla tehdit etmekten verilen mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

a) Dosya içeriğine göre, sanık ...'in müşteki ...'yı, bıçakla yaralama eylemi dışında tehdit ettiğine dair, sanık, mağdur yada tanık beyanı bulunmamasına rağmen, sadece iddianame anlatımında kısaca bahsedilen ve dosya kapsamıyla örtüşmeyen soyut iddiaya itibar edilerek sanık ...'in "silahlı tehdit" suçundan beraati yerine, mahkumiyetine karar verilmesi,

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

a) Dosya içeriğine göre, sanık ...'in müşteki ...'yı, bıçakla yaralama eylemi dışında tehdit ettiğine dair, sanık, mağdur yada tanık beyanı bulunmamasına rağmen, sadece iddianame anlatımında kısaca bahsedilen ve dosya kapsamıyla örtüşmeyen soyut iddiaya itibar edilerek sanık ...'in "silahlı tehdit" suçundan beraati yerine, mahkumiyetine karar verilmesi,

b) Sanık ...'nın, İbrahim'in salladığı bıçağın kendisini yaralaması üzerine "en son çare olarak tabancayı belimden çıkarıp, havaya doğru korkutmak amacıyla 1-2 el ateş ettim" şeklindeki hayatın olağan akışına uygun düşen istikrarlı savunmalarına ve bu savunmaların aksine, katılan sanık ...'in kendini cezadan kurtarmaya matuf savunmaları dışında beyan bulunmamasına ve dosya içeriğine göre, katılan ...'in boğuşma esnasında, elindeki meyve bıçağını ...'nın kalbine saplaması ve bu eylem nedeniyle düzenlenen rapora göre ...'nın hayati tehlike geçirecek şekilde yaralanması üzerine, kendisini korumak amacıyla havaya doğru 1-2 el ateş etmesi şeklinde gerçekleşen eyleminde, silahla tehdit ve genel güvenliği tehlikeye sokma suçlarının kasıt unsurunun ne şekilde oluştuğu açıklanmadan her iki suçtan da ayrı ayrı mahkumiyetine karar verilmesi,

Kabule göre de;

Sanık ...'nın, olay sırasında havaya doğru 1-2 el ateş etmesi şeklinde gerçekleşen eyleminde, sanık hakkında "silahla tehdit" ve "genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması" suçlarından açılan davalarda, 765 sayılı TCK'nin 264/7 madde ve fıkrasındaki "...eylem başka bir suçu oluştursa bile..." şeklindeki düzenlemenin, 5237 s TCK'nin 170/1-c maddesinde yer almadığı göz önüne alındığında, 5237 sayılı TCK'nin 44. maddesinde düzenlenen fikri içtima kuralı uyarınca en ağır cezayı öngören fiilden hüküm kurulması gerektiğinden, sanığın eylemine uyan "silahla tehdit" suçundan mahkumiyetine karar verilmesi yerine, suç niteliğinde yanılgıya düşülerek ve suç niteliğinin bölünmesi suretiyle "silahla tehdit" ve "genel güvenliğin kasten tehlikeye düşürülmesi" suçlarından sanığın ayrı ayrı mahkumiyetine karar verilmesi

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... ve sanık ... müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca isteme uygun BOZULMASINA, 06/12/2012 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/18338, Karar No: 2015/19138, Tarih: 10.11.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/18338 E.  ,  2015/19138 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (iş) Mahkemesi

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı ... Başkanlığı işleminin iptali ile aylığın, kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamda açıklanan sebeplerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 03.11.2004 tarihinde kesinleşen davacıya, yaşamını yitiren ve 506 sayılı Kanunun hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm (yetim) aylığının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı kurumca 24.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 24.10.2008-23.12.2012 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56. maddesinin 2. fıkrasında, eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesileceği, bu kişilere ödenmiş olan tutarların, 96. madde hükümlerine göre geri alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır. Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Yukarıda açıklanan bilgiler ışığında somut olayda; davalı ve eşinin 27.10.2004 tarihinde anlaşmalı olarak boşandıkları, boşanma ilamında davalı ve eşinin yazılı adreslerinin aynı yer olduğu, 22.10.2012 tarihli ve 2012/184 sayılı Sosyal Güvenlik Denetmeninin hazırlamış olduğu rapor kapsamında davacının 18.10.2012 günlü beyanının tespiti sırasında boşandığı eşinin evde görüldüğü, aynı tarihli komşusu Fatma'nın imzalı beyanında davacı ve eşinin birlikte yaşadıklarını ifade ettiği yine Mahalle muhtarının aynı tarihli imzalı beyanında davacı ve boşandığı eşinin 1.10.2008 yılı öncesinde ve sonrasında halen birlikte yaşadıklarını beyan ettiği, davacının adresi ile boşandığı eşinin adreslerinin kimlik paylaşım sisteminde rapor tarihinde halen aynı yer .../...) olduğu yanı sıra dosya arasında bulunan ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2007/87 Esas sayılı dosyasının tetkikinde kolluk araştırması sonucu düzenlenen 13.03.2007 tarihli tutanakta davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, anılan dosya kapsamında mahalle muhtarı ve aza ...'un aynı yöndeki beyanlarında davacı ve eşinin birlikte yaşadıklarını beyan ettikleri, yine bizzat davacının boşandığı eşi tarafından doldurulup imzalanmak suretiyle muhtara ibraz edilen 20.03.2007 tarihli konutta kalanlara ait bildirim belgesinde davacının, boşandığı eşinin ve müşterek çocuklarının adlarının yazılı olduğu hususları nazara alındığında, davalı Kurum tarafından tanzim edilen raporun aksinin ispat edilemediği anlaşılmakla 5510 sayılı Yasanın 56. ve 96. maddelerine göre, ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin yerinde olduğu, burada davanın reddi gerektiği gözetilmeksizin yanılgıya düşülerek davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 10.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.