muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/5912, Karar No: 2021/4268, Tarih: 19.04.2021

**3. Hukuk Dairesi         2020/5912 E.  ,  2021/4268 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ

VEK.AV. ...

İLK DERECE

MAHKEMESİ : BURDUR 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen menfi tespit davasının kabulüne dair verilen karar hakkında bölge adliye mahkemesi tarafından yapılan istinaf incelemesi neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne yönelik olarak verilen kararın süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili; ... Eczanesinin sahibi olduğunu, kurum müfettişi tarafından düzenlenen soruşturma raporu dayanak gösterilerek, fatura ettiği bir kısım reçetelerin sahte olması nedeniyle, bedelleri toplamı olan 60.622,90 TL'nin, kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul ve esaslar hakkında yönetmelik hükümlerine göre ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ... Defterdarlığı Muhasebe Müdürlüğü veznesine ödenmesinin bildirildiğini, ancak söz konusu reçetelerin usulüne uygun şekilde düzenlendiğini ve ilaçların hastaya ya da yakınına teslim edildiğini beyanla, borçlu olmadığının tespitine ve geri ödeme yazısına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı; kurumca yapılan işlemin taraflar arasındaki protokol ve mevzuat hükümlerine uygun olduğunu savunarak, davanın reddini dilemiştir.

İlk derece mahkemesince; davanın kabulüne, davacı adına gönderilen ... sayılı sahte reçete bedellerinin tahsili hakkındaki kurum işleminin iptaline ve davacının söz konusu yazıya istinaden davalı kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş; karara karşı davalı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge adliye mahkemesince; dava konusu işleme esas teşkil eden reçetelerin içerik olarak sahte olduğu, ancak davacı eczanenin sahte reçete düzenlenmesine iştirakinin tespit edilemediği, kurum sorumluluğunda olmayan reçetelerle ilgili davacının, davalı kurumdan

reçete bedellerini tahsil etmesinin mümkün olamayacağı, davacının reçete bedellerini ancak sahtecilik yapan kişilerden isteyebileceği, üçüncü kişilerin suç teşkil eden eylem ve fiillerinden davalı kurumun sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davalının istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, davaya konu reçetelerin 2 tanesinin dava dışı ...'ye, 3 tanesinin ...’e ait olduğu ve kurum tarafından düzenlenen soruşturma raporundan; organ nakli hastaları ... ve ...’ın reçetelerinin bir kısmının, yine organ nakli hastası olan ... tarafından doktorlara yazdırıldığı, bir kısmının ise ... ve ...’ın ... ile birlikte doktora giderek, kullandıkları dozdan fazlasını yazdırdıklarının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta, davaya konu reçetelerin 2 tanesinin dava dışı ...'ye, 3 tanesinin ...’e ait olduğu ve kurum tarafından düzenlenen soruşturma raporundan; organ nakli hastaları ... ve ...’ın reçetelerinin bir kısmının, yine organ nakli hastası olan ... tarafından doktorlara yazdırıldığı, bir kısmının ise ... ve ...’ın ... ile birlikte doktora giderek, kullandıkları dozdan fazlasını yazdırdıklarının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar davacı eczacının sahte reçete düzenlenmesi eylemine iştirak etmediği kanaatine varılmışsa da. davalı ile aralarında imzalanan protokol hükümlerine uygun davranması gerekmektedir. Bu durumda HMK md. 31 uyarınca hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında olmak üzere; uyuşmazlığın konusunu oluşturan reçetelerde adı geçen hastalar ... ile ... ve ilaçları alan ...’ın tanık sıfatıyla mahkemece dinlenilmeleri ve hastaların ilaçları alıp almadığı, kendi rızalarıyla ilaçların bir kısmını veya tamamını ...’de bırakıp bırakmadıkları sorularak, kurum tarafından alınan beyanları da okunduktan sonra varsa çelişkiler giderilerek, dava konusu uyuşmazlığa ilişkin ceza yargılamaları da incelenmek suretiyle söz konusu sahteciliğe hastalar ... ve ...’ın da dahil olup olmadığı belirlenerek, dava konusu reçetelerde yazılı ilaçların kendileri tarafından teslim alındığının veya rızalarıyla ...'e verildiğinin belirlenmesi halinde davacının protokol hükümlerine aykırı davranmadığı anlaşılacağından reçete bedellerinin kendisinden istenemeyeceği, hastaların ilaçları almadıklarının tespiti halinde ise, davalı tarafından reçete bedellerinin davacıdan istenebileceğinin kabulüyle bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile bölge adliye mahkemesince ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi hatalı olup bozma nedeni yapılmıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararının HMK'nın 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, HMK'nın 373/2. maddesi uyarınca dosyanın kararı veren bölge adliye mahkemesine gönderilmesine, 19/04/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/10230, Karar No: 2013/18143, Tarih: 02.12.2013

**8. Hukuk Dairesi         2013/10230 E.  ,  2013/18143 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Şikayet

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden Daire'ye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

K A R A R

Alacaklı, ilamlı takibin dayanağı İş Mahkemesi ilamında, 531,10 TL yargı gideri kalemi dışındaki alacakların, davalılardan alınarak davacıya verilmesine hükmedildiği halde, tüm alacak kalemlerinin, her iki borçludan müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Borçlu, asıl alacak kalemlerinin brüt olarak istenilmesinin, faizin fahiş talep edilmesinin ve yargı giderleri dışındaki alacakların ½'sinden sorumlu oldukları halde, tümünün kendilerinden talep edilmesinin, ilama aykırılık teşkil ettiğini belirtip icra emrinin iptalini talep etmiştir.

Mahkemece, bilirkişi vasıtasıyla istenilebilecek alacak kalemlerinin net miktarı ve işlemiş faizlerinin miktarları tesbit edilmiş, ancak müteselsil tahsil talebi konusunda, iki borçlu arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğundan, bu tazminat alacaklarında kanun gereği müteselsilen sorumluluk söz konusu olacağından bahisle şikayetin reddine karar verilmiştir.

Hüküm, borçlu vekilinin temyizi üzerine, Dairemizce; takip dayanağı ilamda yargı gideri dışındaki alacakların müteselsilen tahsil edileceğine dair bir ifade bulunmadığı, ilamda iki davalı olduğu herbirinin bu alacak kalemlerinin ½ 'sinden sorumlu oldukları, ilam hükmünün aynen uygulanacağı, yorumlanamayacağı kuralı nazara alınarak, borçlunun müteselsilen tahsil istemine ilişkin şikayetinin incelenenip sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyulduğu halde, her bir davalıdan borcun ½' si oranında talepte bulunulmadığından, ilama aykırı icra emrinin iptaline denildikten sonra, önceki kararda tesbit edilen şekliyle alacak kalemlerin belirlenmesine karar verilmiştir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Bir mahkemenin Yargıtay Dairesi'nce verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK). Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Bu durumda, Mahkemece, hükmüne uyulan bozma ilamı doğrultusunda şikayetçi borçlunun 531,10 TL yargı gideri kalemi dışındaki, alacak kalemlerinin ½ 'sinden sorumlu olacağı belirtilerek icra emrinin buna göre düzeltilmesine karar verilmesi gerekirken, icra emrinin tümden iptali yönünde hüküm kurulması isabetsizdir.

SONUÇ: Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve İİK'nun 366/3. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 02.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/15837, Karar No: 2007/18372, Tarih: 10.10.2007

**12. Hukuk Dairesi         2007/15837 E.  ,  2007/18372 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İnegöl İcra Mahkemesi

TARİHİ : 25/12/2006

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlunun icra mahkemesine başvurusu şikayet niteliğinde olup, bizatihi icra müdürü işleminden kaynaklanmadığından şikayet başvurusu harca tabi olmasına rağmen harç yatırılmamıştır. 06.02.1984 tarih ve 7/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında harca tabi davalarda, dava harcın yatırıldığı tarihte açılmış sayılır. Ancak, somut olayda şikayet konusu kamu düzenine ilişkin olup süreye tabi bulunmadığından borçlunun her zaman ileri sürmesi mümkün bulunduğundan Harçlar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca aynı kanunun 1. sayılı tarifesinin 2/a maddesi gereğince şikayet ile ilgili maktu harcın tamamlattırıldıktan sonra işin esası incelenerek bir karar vermek gerekirken harç alınmaksızın şikayet ile ilgili karar verilmesi isabetsizdir.

SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 10.10.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/4601, Karar No: 2006/5789, Tarih: 22.09.2006

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2006/4601 E.  ,  2006/5789 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

2613 sayılı Yasaya göre yapılan kadastro sırasında 396 ada 14 parsel sayılı 23001 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz tapu kaydına istinaden davalıların murisi adına tespit edilmiştir. İtirazı Kadastro Komisyonunca reddedilen Hazine vekili, tapu kaydı, mahkeme ilamı ve men kararına dayanarak dava açmıştır. Yine aynı nedenlere dayanılarak Belediye Başkanlığının açtığı dava bu dava dosyası ile birleştirilmiştir. Yargılama sırasında ... kendisinin de hissedar olduğuna, ... tapu kaydına, ... ile ... taşınmazı davalı ... 'ndan satın aldıklarına dayanarak davaya katılmışlardır. 3402 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi nedeniyle dava dosyası Kadastro Mahkemesine devredilmiştir. Kadastro Mahkemesince yapılan yargılama sonunda; Hazinenin davasının kabulüne, diğer davacı ve müdahillerin davalarının reddine ve çekişmeli parselin Hazine adına tesciline karar verilmiş; hüküm, müdahiller ... ve .... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece davacı Hazinenin davasının kabulüne, hükmü temyiz eden müdahillerin davasının reddine karar verilmiş ise de; değerlendirme dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Hükmü temyiz eden müdahiller ... ve ... kadastro tesbitinden sonraki satın almaya dayanmışlardır. 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 26. maddesi gereğince kadastro tesbitinden sonra doğan haklarla ilişkin uyuşmazlıklara Kadastro Mahkemesinde bakılamaz. Bu tür davaların Genel Hukuk Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekir. Müdahiller kadastro tesbitinden sonra doğan hakka dayandığına, mahkemede bu tür haklarla ilgili uyuşmazlıkları çözmeye görevli bulunmadığına göre adı geçenlerin talepleri yönünden mahkemenin görevsizliğine, mahkemenin görevsizliği sebebiyle dilekçenin reddine ve dosyanın görevli hukuk mahkemesine tevdiine karar verilmesi gerekir. Mahkemece görev hususu nazara alınmadan ilgililer yönünden kesin hüküm oluşturacak şekilde karar verilmesi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, 22.9.2006 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/2742, Karar No: 2024/4354, Tarih: 07.05.2024

**12. Hukuk Dairesi         2024/2742 E.  ,  2024/4354 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

DAVACILAR : Şikayetçi/ Borçlular : ..., ... Gıda İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi

DAVALILAR : Alacaklı : Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.

İhale Alıcısı : ...

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Şikayetçi/borçlular aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re' sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nun ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 27. maddesi ile eklenen fıkra ile;

" İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek,

talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. " hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re' sen değerlendirilir.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re' sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi; " 134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte İlk Derece Mahkemeleri ve Bölge Adliye Mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir. " hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi/borçlular aleyhine ihale bedelinin % 1'i oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nun 134/5-3 maddesi gereğince fesih iddialarının ağırlığı ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda, Anayasa'nın 13.maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %1’i olarak belirlenen para cezasının %5’i oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

Sonuç:

1-Şikayetçi-borçluların temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi’nin 12.02.2024 tarih ve 2023/607 E. - 2024/ 353 K sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),

2-Uşak İcra Hukuk Mahkemesi’nin 24.01.2023 tarih ve 2022/532 E. - 2023/54 K. sayılı kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin (A) bendinde yer alan “% 1’i olan 8.020,00 TL” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “ % 5’i ” ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2 ve 7343 sayılı Yasa' nın 33.maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, harç alınmasına yer olmadığına, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 07.05.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/30607, Karar No: 2016/26912, Tarih: 13.12.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/30607 E.  ,  2016/26912 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı işverene ait işyerinde muvazaalı olarak alt işverenin işçisi olarak çalışmakta iken, iş sözleşmesinin geçerli sebep olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı Savunmasının Özeti:

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davalı Belediyenin ihale makamı olduğunu, davalı firma ile hizmet alım sözleşmesi imzaladığını, davalıya husumet düşmediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, davacının davalı ... Ltd. Şti...... Taah. Ltd. Şti. Ortak Girişimine ait işyerinde çalışmakta iken iş sözleşmesinin sona erdirildiği davalı ... ile bu firma arasındaki işlemlerin muvazaalı olduğunu, davacının davalı Belediyenin işçisi olduğu gerekçesiyle feshin geçersiz olduğunun tespiti ile işe iade talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar kanuni süresi içinde davalı ... Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Dosya içeriğine göre, davalılar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı hususları uyuşmazlık konusudur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesine göre bir işverenden işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.

Alt işveren uygulaması bir işletmesel karardır. Alt işverene devrin işletme gereklerine dayanan geçerli fesih sebebi olması, 4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinin 6. ve 7. fıkraları uyarınca geçerli ve muvazaaya dayanmayan asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulması şartına bağlıdır. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı Kanun'un 2/7. maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Bu kriterler, asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi sureti ile haklarının kısıtlanması veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisinin kurulması olarak belirtilmiştir.

4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinde belirtilen unsurları taşımayan alt işveren uygulaması, fesih için geçerli sebep kabul edilemez. 4857 sayılı Kanun’da yardımcı işlerin alt işverene verilmesinin herhangi bir şarta bağlanmaması sebebiyle, bu nevi işlerin muvazaa olmaması kaydıyla alt işverene devri sebebiyle iş sözleşmesinin feshedilmesi hâlinde, feshin geçerli sebebe dayandığı kabul edilebilir. Buna karşılık, 6. fıkra gereğince, asıl işin bir bölümünde işletme ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işler alt işverene devredilebilecektir. Anılan düzenlemede baskın öğe, “teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren” işlerdir. Başka bir anlatımla işletmenin ve işin gereği ancak teknolojik sebepler var ise gözönünde tutulur. Dolayısıyla, sözkonusu hükümdeki şartlar gerçekleşmeden asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi hâlinde, asıl işveren-alt işveren ilişkisi geçersiz olacağından iş sözleşmesinin feshi de geçersiz olacaktır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlığını taşıyan 14. maddesinin a bendinde “imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır” kuralına yer verilmiştir.