muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/675, Karar No: 2009/1518, Tarih: 09.02.2009

olsun veya olmasın, miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak, resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki, bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün, diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan, bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de, ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır

Somut olaya gelince; davalı N.ın miras bırakanın ikinci eşi, diğer davalı M.in bu eşten olma çocuğu, davacıların ise ilk eşten doğan çocukları oldukları, miras bırakanın başka taşınmazları da mevcut olup, mal satmaya ihtiyacının olmadığı, davalıların alım gücü bulunmadığı gibi satış bedellerinin ödendiğinin de kanıtlanamadığı, anılan bu olgu ve bulgular yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, miras bırakanın yapmış olduğu temliklerin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu kabul edilerek mahkemece davanın kabul edilmesinde bir isabetsizlik yoktur. Davalıların bu yöne değinen temyiz itirazları yerinde değildir. Reddine.

Ancak, asıl dava ile birleşen davanın birbirini tamamlayan nitelik taşıdığı, tescil isteği olmaksızın tapu iptali davasının (bazı özel durumlar dışında) dinlenilmesine olanak bulunmadığı gözetilerek ayrıca aynı hukuki nedene dayalı ve çekişmenin  aynı taşınmazlara ilişkin bulunmasına, hukuk tekniği açısından bağlantılı ve tek dava olmasına karşın, sadece keşfen saptanıp, eksik peşin harcı tamamlanan değer üzerinden harç ve avukatlık parası alınmasıyla yetinilmesi yerine, asıl davada dava dilekçesinde bildirilen değer üzerinden de mükerrer harç ve avukatlık parasına hükmedilmesi doğru değildir.

Davalıların bu yöne ilişen temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün HUMK’nun 428. maddesi gereğince bu konuya hasren BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 9.2.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/24655, Karar No: 2018/5802, Tarih: 29.03.2018

**5. Hukuk Dairesi         2017/24655 E.  ,  2018/5802 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş, karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu ... Mahallesi 163 ada 1 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibariyle doğrudur. Ancak;Dairemiz bozma ilamı sonrasında alınan ana raporda dava konusu taşınmaza şehir merkezine yakın ve ulaşım ağının iyi olması da gözetilerek 324,48 TL/m2 değer biçildiği, rapora yapılan itirazlar üzerine binci ve ikinci ek raporlarda bilirkişi kurulunun sonuç değeri değiştrmediği, ancak mahkemenin 06/04/2016 tarihli ara kararında "dava konusu yerin şehir merkezinde olması, ana asfalta bitişik olması, değer kazandırıcı etkenlerin fazla olması sebebiyle objektif değer artışı uygulanmak suretiyle ek rapor istemesi üzerine bilirkişi kurulunca mahkemenin belirttiği gerekçeler ve soyut ifadelerle dava konusu taşınmazın emsalden %250 daha değerli olduğundan bahisle 946,40 tl/m2 değer biçtiği, mahkemece de bu bedelin esas alındığı anlaşılmıştır.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun değer biçmeye ilişkin hükümleri Kamulaştırmasız el atmaya dayanan bedel davalarında da kıyasen uygulanır. Bozma ilamı sonrasında alınan raporla belirlenen bedeli değiştirmeme konusunda bilirkişi kurulunun her iki ek raporunda ısrarlı olduğu ve taraflarında bedelde anlaşamadığı gözetildiğinde yeni bir bilirkişi kurulu ile keşif yapılması gerektiği düşünülmeden, ana raporda dava konusu taşınmazın belirtilen özelliklerine ek yeni özellik belirtilemeden soyut ifadelerle değer biçildiği gibi, emsal alınan taşınmazın, satışına ilişkin akit tablosu Tapu Müdürlüğünden istenilip, dava konusu taşınmaz ile somut emsal taşınmazın 2011 yılında, Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan m² değerleri ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Müdürlüğünden getirtilip, dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi itibariyle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmazın ise bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibariyle fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parselleri mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parselleri mi oldukları ilgili Belediye İmar Müdürlüğü ile Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulup, alınacak cevaplara göre bilirkişi kurulu raporu denetlenmeden eksik inceleme ile bilimsel olmayan rapora göre hüküm kurulmuştur.

Bu nedenle; taraflara dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için yeniden imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 29/03/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8745, Karar No: 2016/6299, Tarih: 12.05.2016

**23. Ceza Dairesi         2015/8745 E.  ,  2016/6299 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : TCK'nın 157/1, 51 maddeleri uyarınca 1 yıl hapis ve 7.300 TL adli para cezası

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın, katılana klonlanmış telefonu satmak suretiyle dolandırıcılık suçunu işlediği iddia ve kabul olunan somut olayda;

Sanık müdafiinin 29.05.2012 havale tarihli mazeret dilekçesi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması suretiyle savunma hakkının kısıtlanması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 12.05.2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1070, Karar No: 2018/15646, Tarih: 17.12.2018

**1. Hukuk Dairesi         2016/1070 E.  ,  2018/15646 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, mirasbırakan babaları ...’un ölümünden 7-8 yıl öncesinden beri ... .... .larında tıkanıklık gibi hastalıkları olduğunu son yıllarda da hafıza kaybı yaşadığını davalı oğulları ... .... . ve ...’ un bu durumdan faydalanmak suretiyle muris adına kayıtlı... .... .daki paraları aldıklarını, murisin davalı gelini ...’a emaneten verdiği paraların da malvarlığına geri dönmediğini, ileri sürüp öncelikle miras payları oranında davalılardan tahsilini, murisin ... .... . sağlığı yerinde olduğu kanaati oluşur ise saklı payları ihlal edildiğinden tenkise karar verilmesini istemişlerdir..

Davalılar, murisin akıl sağlığının yerinde olduğunu, davalı oğulları tarafından para çekildiği hususunun davacı tarafça ispat edilemediğini, çekilmiş olsa dahi geride murisin pek çok gayrimenkul bıraktığını, saklı paylarının ihlal edilmediği gibi davaya konu miktarın murisin özgürce tasarruf edebileceği kısmın çok altında olduğunu, belirterek davanın reddinin savunmuşlardır.

Mahkemece, davalılar ... ve ... yönünden sübut bulmadığından davanın reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi ...’ın raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dava, mirasta iade, olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.

Toplanan delillerden, tüm dosya içeriğinden mirasbırakanın ... .... .... .... .sında 87.606,44TL parasının olduğu 17.10.2002 tarihinde mirasbırakanın hesabının kapatıldığı ve bu paranın davalı ... hesabına aktarıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar... .... . kayıtlarının ele geçirilememesi üzerine davalıya yemin teklif edilmiş, davalı da yemini eda etmiş ise de, bilahare... .... . kayıtları ile mirasbırakanın hesabındaki paranın davalının hesabına geçirildiği sabit olmuştur. Bu durumda yemine değer verilemeyeceği açıktır. ./..

Bilindiği üzere; TMK’nın 669. maddesinde ‘yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlar arası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda davalı mirasçı değildir. Dolayısıyla 669. maddenin uygulama yeri yoktur.

Hemen belirtilmelidir ki, TMK 637 ve devamı maddelerinde miras sebebiyle istihkak davası düzenlenmiştir.

Ne var ki; mahkemece bu yönde bir inceleme yapılmadığı gibi tenkis yönünden de bir inceleme yapılmamıştır.

Hal böyle olunca; öncelikle iddianın miras sebebiyle istihkak bakımından incelenmesi bunun koşullarının oluşmadığı saptanır ise tenkis yönünden inceleme yapılması gerekirken değinilen hususları içermeyen biçimde yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Hemen belirtilmelidir ki, TMK 637 ve devamı maddelerinde miras sebebiyle istihkak davası düzenlenmiştir.

Ne var ki; mahkemece bu yönde bir inceleme yapılmadığı gibi tenkis yönünden de bir inceleme yapılmamıştır.

Hal böyle olunca; öncelikle iddianın miras sebebiyle istihkak bakımından incelenmesi bunun koşullarının oluşmadığı saptanır ise tenkis yönünden inceleme yapılması gerekirken değinilen hususları içermeyen biçimde yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Davalılar vekilinin temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 17.12.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/696, Karar No: 2024/23, Tarih: 24.01.2024

**Hukuk Genel Kurulu         2023/696 E.  ,  2024/23 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/324 E., 2022/362 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulüne

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12.05.2022 tarihli ve

2021/1520 Esas, 2022/3797 Karar sayılı BOZMA kararı

1. Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar, davacı vekilinin temyiz istemi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi

4. Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında 160.000,00 TL bedelli işyeri devir anlaşması yapıldığını, devirden cayılması durumunda 50.000,00 TL ceza koşulunun öngörüldüğünü, bunun karşılığı olarak müvekkilince 40.000,00 TL peşinatın verildiğini, ancak davalının işyeri devrini gerçekleştiremediğini, ödenen peşinatın iade edilmeyip kararlaştırılan ceza koşulunun ödenmediğini, devir yahut belirtilen alacak kalemlerinin ödenmesi hususunda davalıya gönderilen ihtarnamenin sonuçsuz kaldığını, bu sebeple dava konusu icra takibinin başlatıldığını, davalının icra takibine kısmen itiraz ile icra dosyasına 40.000,00 TL’yi yatırdığını, bakiye alacağa itiraz ettiğini ileri sürerek Küçükçekmece 4. İcra Müdürlüğünün 2015/870 Esas sayılı icra takibine vaki itirazın iptaline, davalı aleyhine icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı

5. Davalı vekili; taraflar arasındaki anlaşma kapsamında müvekkilinin 01.12.2014 tarihinde işyerini boşaltacağına dair yazıyı davacıya verdiğini, davacının komisyon ücreti olarak 2.000,00 TL’yi geri aldığını, müvekkiline 38.000,00 TL kaparo verdiğini, ancak dava dışı mal sahibinin devir işlemine rıza göstermemesi sebebiyle devrin yapılamadığını, bunun üzerine müvekkilinin kendisinde bulunan 40.000,00 TL’nin iadesi için birçok defa davacıyla iletişime geçmesine rağmen bedelin davacı tarafından iade alınmadığını, bu hususta gönderilen ihtarnamenin 20.01.2015 tarihinde davalıya tebliğ edilmiş olmasına rağmen davacının 40.000,00 TL’yi geri almak yerine 22.01.2015 tarihinde dava konusu icra takibini başlattığını, sözleşmedeki ceza koşuluna dair kısmın sonradan doldurulduğunu, icra dosyasına ödenen kısımdan arta kalan bakiye yönünden müvekkilinin borçlu olmadığını, ceza koşulunun talep edilemeyeceğini, davacı tarafından gönderildiği iddia olunan ihtarnamenin müvekkiline ulaşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin Birinci Kararı

İlk Derece Mahkemesinin Birinci Kararı

6. Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.04.2016 tarihli ve 2015/207 Esas, 2016/140 Karar sayılı kararı ile; Adli Tıp Kurumunun 12.02.2016 tarihli raporunda ceza koşuluna dair bölümün sonradan doldurulduğunun belirtildiği, bu sebeple ceza koşuluna ilişkin icra takibine konu edilen 50.000,00 TL’lik kısım yönünden yapılan itirazın iptali talebinin yerinde olmadığı, taraflar arasındaki anlaşma kapsamında devir gerçekleşmediğinden davalının 40.000,00 TL’nin geri alınması için davacıya gönderilen ihtarnamenin davacıya 20.01.2015 tarihinde tebliğ edildiği, davacının ihtarnamenin tebliğinden iki gün sonra icra takibi başlattığı, davacının gönderdiği ihtarnamenin ise davalıya tebliğ edilmediği, 40.000,00 TL bedeli ödemeye hazır olduğunu bildiren davalıya derhâl icra takibi yapmanın ve faiz, vekâlet ücreti, icra masrafını talep etmenin hakkaniyete uygun olmadığı, bu sebeple faiz ve vekâlet ücreti talebinin de yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12.03.2018 tarihli ve 2016/14054 Esas, 2018/1884 Karar sayılı kararı ile; “…Dava, taraflar arasındaki sözleşme gereğince "kaparo" adı altında ödenen meblağ ile kararlaştırılan cezai şart ve ihtarname giderinin tahsiline ilişkin yapılan icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, davacının icra takibine konu ettiği alacak kalemlerinden 124,00 TL ihtar gideri mahkemece ret edilmiş ise de, davacının icra takibi başlatması üzerine davalının icra dosyasına 40.000,00 TL'yi ödenmiş olması karşısında, icra takibinin başlatılmasına davalının sebebiyet vermiş olduğunun anlaşılmasına göre davacının alacağını tahsil için göndermiş olduğu ihtarnamenin masrafının da davalıdan alınması gerektiği, bu nedenle mahkemenin bu alacak kalemine ilişkin ret gerekçesi yerinde değildir. Ayrıca, mahkemece 50.000,00 TL cezai şart talebine ilişkin itirazın iptali davasında, cezai şartın sözleşmeye sonradan ilave edildiği gerekçesiyle ret etmiştir. Ancak, davalı vekili 26/05/2015 tarihli cevap dilekçesinde sözleşmenin cezai şart dışında kalan üst kısımdaki yazıların davalıya ait olduğunu beyan etmiştir. Adli Tıp Raporu'nda cezai şarta ilişkin kısmın sonradan ilave edilmiş olduğu, cezai şarta ilişkin kısımlar ve diğer kısımlardaki yazıların aynı karakterde olduğu, aynı kişiler tarafından yazıldığı rapor edilmiştir. Bu durum karşısında, mahkemece bilirkişi raporuna rağmen tanık beyanına itibar edilerek davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. Bu bakımdan, mahkemece bilirkişi raporunda belirtilen bu hususlar üzerinde durularak cezai şartın istenmesinin mümkün olup olmadığı tartışılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmelerle karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulmasını gerektirmiştir…” gerekçesi ile karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin İkinci Kararı

İlk Derece Mahkemesinin İkinci Kararı

9. Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.12.2020 tarihli ve 2020/7 Esas, 2020/484 Karar sayılı kararı ile bozma ilâmına uyularak; davalının 124,00 TL ihtar gideri yönünden itirazının iptaline karar vermek gerektiği, davalı tarafın cevap dilekçesinde sözleşmenin ceza koşuluna dair kısmının davalı tarafından yazıldığının beyan edildiği, bozma öncesinde alınan rapora göre sözleşmenin tamamının aynı kişinin eli ürünü olduğunun tespit edildiği, bu sebeple sözleşmenin tamamının davalı tarafından kaleme alındığı hususunda tereddüdün bulunmadığı, ceza koşulunun fer'î nitelikte bir edim borcu olduğu, taraflar arasında mülkiyeti davalıya ait olmayan işyerinin devri hususunda sözleşme yapıldığı, dava dışı işyeri sahibinin dava konusu işyerinin davacıya devrine onay vermemesi hâlinde sözleşmenin ifasının imkânsız duruma geleceğinin açık olduğu, bu durumda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 182 nci maddesindeki koşulların davalı lehine gerçekleştiği, bu kapsamda taraflar arasındaki asıl borç ilişkisi işlerlik kazanmadığından borç ilişkisinin fer'î niteliğinde olan ceza koşulu yükümlülüğünün de gündeme gelmeyeceği ve cezai şartın ifasının istenemeyeceği, dolayısıyla davacının ceza koşuluna ilişkin hak sahibi olamayacağı, bu itibarla davalının icra takibine karşı yapmış olduğu itirazın cezai şart alacağına yönelik olarak hukuka uygun olduğu, alacak likit olmadığından icra inkâr tazminatı koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, dava konusu icra takibine vaki itirazın kısmen iptali ile takibin 124,00 TL üzerinden devamına karar verilmiştir.

Özel Dairenin İkinci Bozma Kararı

10. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

11. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12.05.2022 tarihli ve 2021/1520 Esas, 2022/3797 Karar sayılı kararı ile; “…1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dava, sözleşmeden kaynaklanan dönme cezasının tahsiline yönelik ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalının, sözleşme ile iş yerini 01.12.2014 tarihinde boşaltmayı ve teslim etmeyi taahhüt etmesine rağmen, bu taahhüdünü yerine getirmediği anlaşılmakla, geçerli sözleşmede belirlenen dönme cezası koşullarının oluştuğu göz önüne alınarak, davacı tarafından cezai şart istenebileceğinin kabulüyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir…” gerekçesiyle karar oy çokluğuyla bozulmuştur.

Direnme Kararı

Direnme Kararı

12. Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.12.2022 tarihli ve 2022/324 Esas, 2022/362 Karar sayılı kararı ile önceki gerekçeye ilaveten; davacı tarafından, davalının taşınmaz sahibinin muvafakatinin bulunmaması sebebiyle devir yapılamadığına dair savunması hilafına bir beyanı bulunmadığı gibi bu yönde bir delil de ileri sürmediği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi

13. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

14. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; taraflar arasında düzenlenen işyeri devir ve teslimine dair sözleşme sonrasında işyeri malikinin devre muvafakat vermemiş olması karşısında TBK’nın 182/2 nci maddesi koşullarının mevcut olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen ceza koşulunun talep edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

15. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.

16. Ceza koşulu borçlunun, asıl borcunu ilerde, hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime denir. Bu nedenle ceza koşulu, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlâli ile doğabilecek olan fer'î bir edimdir. Borçlu ceza koşulu ödemeyi taahhüt etmişse artık alacaklı, herhangi bir zarara uğradığını iddia etmek veya zararının şümulünü ispat etmek zorunda kalmadan tazminat elde etme imkânını bulacaktır. Ceza koşulunun kararlaştırılabilmesi için asıl borcun mahiyeti önemli değildir; bir verme borcu kadar, yapma veya yapmama borçlarında da ceza koşulu kararlaştırılabilir (Sermet Akman, Halûk Burcuoğlu, Atillâ Altop, Selahâttin Sulhi Tekinay, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993, s. 358-359).

17. Ceza koşulunun istenebilmesi için sözleşmede buna ilişkin bir hüküm bulunması gerekir. Sözleşmede kararlaştırılmamış olsa dahi temerrüt hâlinde TBK’nın 125/1 inci maddesi hükmünce alacaklı gecikme tazminatı talep edebilir ise de, ceza koşulunun istenebilmesi için sözleşmede bununla ilgili açık hüküm bulunması şarttır.

18. Ceza koşulunun esas itibariyle iki temel amacı (işlevi) bulunmaktadır. Bunlardan biri, borçluyu ifaya zorlamak ve böylece asıl borcun ifasını teminat altına almak; diğeri ise, borcun ihlâli hâlinde borçlu tarafından ödenecek tazminatı önceden ve götürü olarak belirlemektir. Bu iki temel amacı dışında, ceza koşulunun diğer bir amacı da, ifayı engelleyen ceza koşulunda (dönme/fesih cezasında) borçlunun ceza koşulunu ödemek suretiyle sözleşmeden kolayca dönmesini sağlamaktır [Köksal Kocaağa, Ceza Koşulu (Sözleşme Cezası), Ankara 2018, s. 31-33].