muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/10019, Karar No: 2021/15689, Tarih: 22.12.2021

Kapama bağ niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... mahallesi 120 ada 37 parsel sayılı taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1- Faiz başlangıç tarihi 04.10.2015 oluğu halde hükümde 04.11.2015 olarak gösterilmesi,

2- Anayasa Mahkemesinin 27/11/2020 gün 31317 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 16/07/2020 tarih 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanunla Değişik Kamulaştırma Kanunun 10/8. fıkrasının dördüncü cümlesi; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak kamulaştırma bedeline dava tarihinden 4 ay sonrasından başlayarak Dairemiz karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesi ve derhal ödenmesi gerektiğinden,

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının;

a) (1-c) ve (1-d) numaralı bentlerinde yer alan (04.11.2015) tarihinin çıkartılmasına, yerlerine ayrı ayrı (04.10.2015) tarihinin yazılmasına ,

b) (1-b) numaralı bendinin hükümden çıkartılmasına, yerine (bozma sonrası depo edilen fark 173.559,56 TL’nin işlemiş nemaları ile birlikte davalıya derhal ödenmesine, bu hususta ilgili bankaya müzekkere yazılmasına) cümlesinin yazılmasına,

c) (1-d) numaralı bendinde yazılı (kararın kesinleşmesine) kelimelerinin çıkarılmasına, yerine (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin ilam tarihi olan 24.05.2021 tarihi) kelimelerinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davalıdan peşin alınan karar düzeltme harcı ile taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 22/12/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/22494, Karar No: 2024/18663, Tarih: 04.12.2024

**2. Ceza Dairesi         2021/22494 E.  ,  2024/18663 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2018/1176 E. 2018/2148 K.

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : İlk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulması

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Ret, onama

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 294/1. maddesinde yer alan "Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır." ve yine 5271 sayılı Kanun'un 295. maddesinde yer alan "Temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilir.'' şeklindeki düzenlemeler de gözetilerek yapılan değerlendirmede, katılan vekiline 15.11.2018 tarihinde tefhim edilen karara yönelik, aynı Kanun'un 291/1. maddesinde belirlenen kanunî süre içerisinde temyiz sebebi içermeyen süre tutum dilekçesi ile temyiz isteminde bulunduğu, ancak aynı Kanun’un 295/1. maddesinde öngörülen 7 günlük kanunî süre içerisinde temyiz nedenlerini içeren gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı, gerekçeli kararın katılan vekiline 08.01.2019 tarihinde tebliğ edildiği katılan vekilinin yine temyiz nedenlerini içeren gerekçeli temyiz dilekçesini sunmadığı anlaşılmış ise de; kararın kanun yolu bildiriminde ve katılan vekiline yapılan tebliğ esnasında "temyiz süresinin bitmesinden itibaren 7 gün içinde temyiz sebeplerini bildirmesi gerektiğine aksi takdirde temyiz isteminin reddedileceğine dair ihtaratın yer almadığı", 18.07.2023 tarihlî Resmî Gazete’de yayımlanan, 08.03.2023 tarihli ve 2019/42687 sayı ile verilen Anayasa Mahkemesinin “gerekçeli kararın tebliğinden itibaren temyiz gerekçelerini ihtiva eden ek dilekçenin verilmesi için 7 günlük süre yönünden ihtar yapılmamasının Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılama hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlâl edildiğine” ilişkin kararı gözetilerek hak kaybının önlenmesi bakımından katılan vekiline aynı Kanun'un 295/1. maddesi uyarınca tebliğ tarihinden itibaren 7 günlük yasal süre içinde ek gerekçeli temyiz dilekçesi sunulmadığı takdirde temyiz talebinin reddedileceğine ilişkin ihtaratlı tebligat yapılarak buna ilişkin evrakın dosyaya konulması ve katılan vekilinin süresi içerisinde gerekçeli olarak hükmü temyiz etmesi hâlinde temyiz dilekçesi ve buna ilişkin düzenlenecek olan ek Tebliğname eklenmesinden sonra dava dosyasının geri gönderilmek kaydıyla, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/23773, Karar No: 2011/4196, Tarih: 22.03.2011

**12. Hukuk Dairesi         2010/23773 E.  ,  2011/4196 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çorlu İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 10/03/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı vekili tarafından 21.03.2008 tarihinde çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine başlandığı, örnek 10 numaralı ödeme emrinin borçlu M.T.'a 25.02.2010 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin ise 05.03.2010 tarihinde icra mahkemesine yaptığı başvuru ile takip başlangıç tarihinden 16.02.2010 tarihine kadar 6 aylık zamanaşımı süresi içinde müvekkili hakkında herhangi bir icra işlemi yapılmadığını ileri sürerek, İİK. nun 71/2. maddesi uyarınca icranın geri bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Her ne kadar borçlu vekili başvurusunda İİK. nun 71.maddesine dayanmış ise de takibin işlemsiz bırakıldığını iddia ettiği dönem ödeme emri tebliğinden ve dolayısıyla takibin kesinleşmesinden öncesine ilişkin olduğundan anılan maddenin olayda uygulama yeri yoktur.

Öte yandan takibin kesinleşmesinden önceki devreye ilişkin olarak zamanaşımı itirazının ise İİK.nun 168/5. maddesi gereğince yasal 5 günlük sürede yapılması zorunludur. Somut olayda ödeme emrinin tebliğ edildiği 25.02.2010 tarihine göre 05.03.2010 tarihinde icra mahkemesine yapılan başvuru yasal süreden sonradır.

O halde mahkemece itirazın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde icranın geri bırakılması  yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ :Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK.366. ve HUMK.428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 22/03/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/939, Karar No: 2008/6649, Tarih: 03.06.2008

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2008/939 E.  ,  2008/6649 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde eğitim ve öğretim gideri olarak fazladan ödemiş oldukları miktarın tespiti ile geri ödenmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde davacı ...’in Kara Harp Okulu intibak eğitiminden sonra kendi isteği ile askeri okuldan ayrıldığını, adlarına 21.349,75 YTL asıl borç ve 26.508,30 YTL faiz borcu çıkarıldığını, asıl borç miktarının davacı veli ... tarafından ödendiğini, faizinin ise 9.025 YTL’lik kısmının ödendiğini, askeri okula girerken verilen yüklenme senedi gereğince sorumlu olunacak masraf kalemleri arasında personel ve amortisman giderlerinin bulunmadığını, ayrıca sarf tarihinin yanlış tespit edildiğini, ödemiş oldukları miktarın borçlarından fazla olduğunu ileri sürerek borçlu oldukları miktarın hesaplanarak fazla ödemiş oldukları miktarın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istenilmiş, mahkemece davacı ...’un Kara Harp Okulu Saymanlık Müdürlüğüne verdiği 13.Kasım.2003 tarihli taahhütnameyle 25.508,30 YTL borcu kabul ettiği ve ödeme teklifinde bulunduğu, bu teklifin kabul edilmesi üzerine ... 1. Noterliğinin 15.01.2004 tarih ve 943 yevmiye nolu senedi ile geri kalan borç için yeniden taahhüt verildiği ve verilen bu taahhüdün geçerli olması ve önceki sözleşmeyi de kapsaması nedeniyle geçerli bulunduğundan davanın reddine karar verilmiş hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

5401 Sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Gösteremeyenler Hakkında Yasanın 3. maddesine göre; sağlık nedenleri dışında okullarla yüksek öğrenim kurumlarından çıkarılan öğrencilere Devlet tarafından yapılan bilumum masraflar faizi ile birlikte mukavelesi gereğince ödettirilir.

Davalı asılın askeri okula girerken verilen, ... 1. Noterliğince 12.08.1998 tarihinde 17397 yevmiye ile düzenlenen yüklenme senedine göre okuldan ayrılma halinde sorumlu olunacak masraf kalemleri arasında personel ve amortisman giderleri bulunmamakta, faiz başlangıcının ise sarf tarihi olacağı belirtilmektedir. Yapılan masrafların sarf tarihi belirlenememesi halinde ise, Yargıtay uygulamalarına göre faiz başlangıç tarihi olarak her bir eğitim döneminin sonu kabul edilmektedir.

Davalı asılın askeri okula girerken verilen, ... 1. Noterliğince 12.08.1998 tarihinde 17397 yevmiye ile düzenlenen yüklenme senedine göre okuldan ayrılma halinde sorumlu olunacak masraf kalemleri arasında personel ve amortisman giderleri bulunmamakta, faiz başlangıcının ise sarf tarihi olacağı belirtilmektedir. Yapılan masrafların sarf tarihi belirlenememesi halinde ise, Yargıtay uygulamalarına göre faiz başlangıç tarihi olarak her bir eğitim döneminin sonu kabul edilmektedir.

Dosya içerisinde bulunan masraf çizelgesi ve Kara Harp Okulu Saymanlık Müdürlüğünün 5.11.2003 tarihli borç isteme yazısı içeriğine göre, davacılardan istenen miktarı içerisinde personel ve amortisman giderlerinin de bulunduğu, işlemiş faizinin de bu miktar esas alınarak hesaplandığı, böylece borç miktarı konusunda borçluların hataya düşürüldüğü anlaşılmaktadır. Mahkemece yukarıda açıklanan hususlar dikkate alınarak davacıların borçlu oldukları ve olmadıkları miktarı gösteren 23.10.2007 havale tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda karar verilmesi gerekirken, hatalı irade beyanı ile verilen ve davalı asıl borçlunun imzası dahi bulunmayan 15.01.2004 tarihli senet doğrultusunda davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 3.6.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/8293, Karar No: 2010/6993, Tarih: 06.12.2010

**7. Hukuk Dairesi         2009/8293 E.  ,  2010/6993 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı ... mirasçıları ..., ...ve ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 519 parsel sayılı 50.000 m2 yüzölçümündeki taşınmaz vergi kaydına, miras yolu ile gelen hakka, paylaşmaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak ... adına tespit edilmiştir. Davacı hazine, ... ve arkadaşları tespite itiraz etmek suretiyle dava açmıştır. Mahkemece davacı hazinenin davasının kabulüne, diğer davacıların davasının reddine, dava konusu taşınmazın davacı hazine adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... mirasçıları ..., ...ve ... tarafından temyiz edilmiştir.

İddia ve savunmaya, duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve belgelere, mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere ve hüküm yerinde gösterilen gerekçelere göre davalı tarafın tutunduğu tespite dayanak yapılan 1937 tarih ve 71 sayılı vergi kaydının dava dışı 520 parsel sayılı taşınmaza yüzölçümünden fazlasıyla revizyon gördüğü, dava konusu 519 parsel sayılı taşınmazın komşu taşınmazlarına revizyon gören vergi kayıtlarının dava konusu taşınmaz yönünü şafak okuduğu ve vergi kayıt tesisinden tespite kadar kazanımı sağlayıcı zilyetlik süresinin dolmadığı dikkate alındığında mahkemece oluşturulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığından davalı ... mirasçıları ..., ...ve ...’in yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, peşin alınan harcın mahsubu ile geriye kalan 86,04 TL harcın davalı ... mirasçıları ..., ...ve ...’ten alınmasına, 06.12.2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/22834, Karar No: 2017/36275, Tarih: 27.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/22834 E.  ,  2017/36275 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 27/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10944, Karar No: 2017/23053, Tarih: 24.10.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/10944 E.  ,  2017/23053 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan yapı ve ağaç bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kısmen kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan yapı ve ağaç bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Dava konusu edilen yapıya resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı da düşülerek ağaçlara yaş, cins, ve verim durumlarına göre maktuen değer biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 24/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/18944, Karar No: 2011/21712, Tarih: 19.12.2011

**5. Hukuk Dairesi         2011/18944 E.  ,  2011/21712 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelmesi yapılmıştır. Alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

1) Dava konusu taşınmaz arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanunu'nun kıymet takdir esaslarını belirten 11. Maddesinin 1. fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunlu olduğu gibi emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tesbiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle değer biçilmesi gerekir.

Bilirkişi raporlarında bu yönteme uyulmadan piyasa araştırmasından söz edilerek soyut ifadelerle değer biçildiğinden, bu raporlara göre hüküm kurulması mümkün değildir. Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2) Dava konusu taşınmazın üzerinde bulunan yapının yaşına ilişkin, raporlar arasında çelişki bulunduğundan, bu husus araştırılarak yapının el atma tarihinden sonra yapıldığının anlaşılması halinde yapı bedeline hükmedilemeyeceğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U....nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde ödeyene geri verilmesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 19.12.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/16608, Karar No: 2017/16675, Tarih: 28.11.2017

**3. Hukuk Dairesi         2017/16608 E.  ,  2017/16675 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; davalı şirketin elektrik abonesi olduğunu, davalının faturalarda haksız olarak kayıp kaçak, PSH sayaç okuma bedeli, iletim bedeli ve dağıtım bedeli tahsil ettiğini beyan ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin yasal faizi ile birlikte iadesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, kayıp kaçak bedellerinin tahsilinin yasal zorunluluk olduğunu beyan ederek davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 sayılı yasanın 17. maddesinde yapılan değişiklikle kayıp kaçak bedelinin alınabileceği yasal hale getirilmiş olup, 6719 sayılı yasanın Geçici 20. maddesi uyarınca yasanın açılmış olan davalara da uygulanacağı belirtildiğinden yasa değişikliği nedeni ile davacının davasının reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak vb. bedellerin istirdadı istemine ilişkindir.

1-Savunma hakkı Anayasada güvence altına alınmış haklardandır. Buna göre herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia, savunma ve adil yargılanma hakkına sahiptir. (1982 Anayasası m. 36)

Karar tarihinde yürürlükte bulunan HMK'nın 27. maddesi hükmüne göre, davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak; tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının tarafların açıklamalarını dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda hakim, tarafları dinlemeden, açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için onları kanuna uygun biçimde duruşmaya davet etmeden karar veremez. (YHGK 2009/52 E., 2009/105 K.)

Her ne kadar HMK'nın 320/1.maddesinde, basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde taraflar duruşmaya davet edilmeden dosya üzerinden karar vereceği belirtilmiş ise de; bunun ancak ön inceleme aşamasında ve mümkün olan hallerde olduğu belirtilerek uygulama alanı dar bir çerçeve ile belirlenmiştir.

Her ne kadar HMK'nın 320/1.maddesinde, basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde taraflar duruşmaya davet edilmeden dosya üzerinden karar vereceği belirtilmiş ise de; bunun ancak ön inceleme aşamasında ve mümkün olan hallerde olduğu belirtilerek uygulama alanı dar bir çerçeve ile belirlenmiştir.

HMK'nın 137. maddesinde; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılacağı, ön incelemede dava şartlarının ve ilk itirazların inceleneceği, uyuşmazlık konularını tam olarak belirlenip, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemlerin yapılacağı, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onların sulhe veya arabuluculuğa teşvik edileceği düzenlenmiştir. Bu bağlamda, ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez.

Dosya üzerinden karar verilmesi mümkün olan ön inceleme işlemleri, dava şartları ve ilk itirazlardır.Dava şartları ve ilk itirazlarda eksiklik yoksa diğer ön inceleme işlemleri için duruşma açılmalıdır. Dava şartları ve ilk itirazlar dışında ön inceleme işlemlerinin duruşmalı olarak incelenmesi, ön inceleme aşamasının tamamlanmasından sonra gerekli görülmesi halinde tarafların tahkikat için duruşmaya davet edilerek davanın esasına yönelik karar verilmesi gerekir.

Somut uyuşmazlıkta; mahkemece duruşma gününün verilmediği, ön inceleme için taraflara tebligat çıkarılmadığı, dosya üzerinden karar verildiği görülmektedir. Öncelikle ön inceleme için taraflara tebligat çıkarılarak hüküm tesisi gerekirken ; "Davacının davasının reddine" şeklinde karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir .

Hal böyle olunca mahkemece; ön inceleme işlemlerini yapmak üzere tarafların ön inceleme duruşmasına davet edilmesi, ön inceleme duruşmasında gerekli usul işlemleri yapıldıktan sonra gerekli görülmesi halinde tahkikat duruşmasına geçilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, tüm bu hususlar göz ardı edilmek suretiyle tarafların hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüş, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

2-Bozma nedenine göre davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenlerle diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 28.11.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.