muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/24956, Karar No: 2023/3182, Tarih: 03.04.2023

kadastrosu sınırları içinde işgal ve faydalanma suçunu işlediğinin kabulü ile sanığın 6831 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan mahkûmiyetine, sanığın cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ve fındık ve meyve ağaçlarının müsaderesine karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Sanık hakkında kurulan hükümde, 6831 sayılı Kanun'un 82 nci maddesi uyarınca düzenlenen ve davanın dayanağını oluşturan suç tutanağına göre orman muhafaza memurları tarafından yapılan kontrolde orman alanının işgal edildiğinin tespit edilmesi, mahalli bilirkişilerin beyanları, sanığın suçu konu yeri 2013 yılından beri kullandığını savunması ve bilirkişi raporları gözetilerek sanığın cezanın hukuka ve gerçeklere aykırı olduğuna ve suç işlemediğine yönelik temyiz sebebi yerinde görülmemiş, hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 10.10.2019 tarihli ve 2019/1005 Esas, 2019/2348 Karar sayılı kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Mudurnu Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

03.04.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10915, Karar No: 2022/13418, Tarih: 14.12.2022

**12. Hukuk Dairesi         2022/10915 E.  ,  2022/13418 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçi borçlunun dava konusu ihalelerin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Şikayetçi borçlu aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re'sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nun ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 27.maddesi ile eklenen fıkra ile;

" İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek, talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. " hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re' sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re' sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

" 134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir. " hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi borçlu aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi aleyhine ihale bedelinin %10' u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nun 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13.maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10'u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

Sonuç:

1-Şikayetçinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi’nin 30.06.2022 tarih ve 2022/852E. - 2022/1449 K sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),

Sonuç:

1-Şikayetçinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi’nin 30.06.2022 tarih ve 2022/852E. - 2022/1449 K sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),

2-Kırıkkale İcra Hukuk Mahkemesi’nin 17.02.2022 tarih ve 2021/375E. - 2022/51K. sayılı kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin 2. bendinde yer alan “ % 10’u oranında hesap edilen 700.000,00TL” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “ % 5’i ” ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2 ve 7343 sayılı Yasa' nın 33.maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, karar düzelterek onandığından harç alınmasına yer olmadığına, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 14.12.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15082, Karar No: 2013/17450, Tarih: 12.11.2013

**4. Hukuk Dairesi         2012/15082 E.  ,  2013/17450 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... Tic. Ltd. Şti. vd. aleyhine 14/02/2011 gününde verilen dilekçe ile tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 13/06/2012 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432. maddesinin birinci fıkrası hükmünce temyiz süresi onbeş gündür. Dosya içeriğinden ilamın temyiz edene 07/08/2012'de tebliğ edilmiş olduğu ve temyiz dilekçesinin 10/09/2012'de kaydedildiği görülmektedir. Her ne kadar temyiz süresinin bitmesinin adli ara verme zamanına tesadüf etmesi karşısında bu süre aynı kanunun 177. maddesi gereğince ayrıca bir karar vermeye lüzum olmaksızın ara vermenin bittiği günden itibaren yedi gün uzatılmış sayılırsa da temyiz dilekçesi belirtilen yedi günlük süre geçtikten sonra verilmiştir. Bu bakımdan temyiz isteminin REDDİNE ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 12/11/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/6463, Karar No: 2024/7088, Tarih: 25.06.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/6463 E.  ,  2024/7088 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1525 E., 2023/2035 K.

KARAR : Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 19. İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/144 E., 2021/114 K.

Taraflar arasındaki ölüm aylığının kesilmesine dair Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının eski eşi ... ... ile çok küçük yaşlarda evlendiğini ve bu evlilikten 5 çocuklarının olduğunu, davacının eşi ... ... ile boşandığını ve boşanma kararının kesinleştiğini, davacının eski eşi ile boşandıktan sonra, önce oğullarından ...'in Avcılar'daki evinde kaldığını, sonrasında ise oğullarından bekar olan ...'ın Büyükçekmece'de ev alması nedeni ile ev işlerinde oğluna yardımcı olmak adına bu defa oğlu ...'ın Mimaroba Mah. ... Apt. No:4/2 Büyükçekmece/İstanbul adresindeki evine taşındığını, bir dönem sonra ise oğlu ...'in Avcılar'da yeni taşındığı bir başka adresteki evine gidip ...'le birlikte kaldığını, halen oğlu ...'ın M.K.Paşa Mah. ... Apt. No:54/5 Avcılar/İstanbul adresindeki evinde ikamet ettiğini, davacının boşandığı eski eşi ... ...'ın gerek davacı ile evli oldukları dönemde gerekse de boşandıktan sonra Muş ili Malazgirt ilçesi Saltukgazi Mahallesinde ikamet ettiğini, boşanma sonrasında eski eşi ... ... ile hiç bir zaman görüşmeyi tercih etmediğini, birlikte aynı ortamda bulunmamaya gayret ettiğini, ancak bazı zamanlarda (özellikle hastalık, doğum veya buna benzer özel zamanlarda) davacının boşandığı eski eşi ... ...'ın çocuklarını ziyaret etmesi üzerine yanında kalan çocuklarının evinden başka bir yere gidemeyecek durumda olduğu için mecburen bu zamanlarda eski eşi ... ... ile aynı evde bulunmak ve görüşmek zorunda kaldığını ileri sürerek, davalı Kurumun yapmış olduğu aylık kesme işleminin iptaline, kesilen aylığın yeniden bağlanılmasına, aylığın kesilme tarihinden itibaren ödenmesi gereken tüm aylıkların yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin mevzuata ve hukuka uygun olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin mevzuata ve hukuka uygun olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Yapılan yargılama, toplanan deliller, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının boşandığı eşi ile birlikte aynı konutta kalmadığı, gerek tanık beyanları gerekse dosya içerisindeki belgelerden anlaşılacağı üzere, davacının eşiyle boşandıktan sonra çocuklarıyla beraber ikamet ettiği, davalı Kurumun yönetici olduğunu iddia ettiği ...'nın duruşmada, SGK müfettişlerinin imzalattığı ifade tutanağını kabul etmediğini, ekip arabasının geldiğini ve kendisine bu ifadenin altını imzalaması gerektiğini söylediklerini, ...'nın ise okumadan imzaladığını beyan ettiği, dinlenen tanıkların da beyanlarında davacı ile eski eşinin birlikte yaşamadıklarını, farklı adreslerde yaşadıklarını doğruladığı, davalı Kurumun davacı ile eski eşinin birlikte yaşadığını, muvazaalı olarak boşandıklarını kanıtlayacak bir delil yada tanık sunamadığı gerekçesiyle, davacının davasının kabulü ile davacı ... hakkında davalı Kurum tarafından gerçekleştirilmiş olan aylık kesme işleminin iptaline, kesilme tarihinden itibaren yasal faizleriyle birlikte hesaplanacak aylıkların davalı kurum tarafından davacıya ödenmesine, kesilen aylığın davacıya yeniden bağlanmasına, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığının tespit edilmesi üzerine yasal düzenleme gereği almakta olduğu yetim aylığının kesildiğini, Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığının tespit edilmesi üzerine yasal düzenleme gereği almakta olduğu yetim aylığının kesildiğini, Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda toplanılan delillere göre, MEDULA sistemi üzerinden yapılan incelemede davacının boşandığı eşi ... ...'ın 22.02.2007 tarihinde beyan ettiği resmi ikametgah adresinin Muş'da olmasına rağmen, 18.07.2001 tarihinde boşanmış olduğu eski eşi davacı ... ile birlikte 22.09.2012 tarihinde İstanbul Küçükçekmece'de bulunan ... Merkez Hastanesine gitmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, adres bilgileri raporunun tetkikinden, davacı ile boşandığı eşinin 15.12.2014 ile 17.02.2015 tarihleri arasında aynı adreste oturduklarının tespit edildiği, tutanak tanığı Leman Bıçakçı'nın altını imzası ile teyit ettiği 07.09.2017 tarihli denetimdeki ifadesinde davacı ile boşandığı eşinin 6 yıldır birlikte yaşadıkları yönünde beyanda bulunduğu, apartman yöneticisi olan bu şahsın duruşmadaki beyanında davacının apartmanda 6 yıl değil 6-7 ay oturduğunu, eşi hapisten çıkınca da 15-20 gün burada birlikte kaldıktan sonra evden ayrıldıklarını ifade ettiğinin görüldüğü, davacının dinlettiği tanıklardan ikisinin davacının oğulları, bir tanesinin davacının oğlunun arkadaşı ve bir tanesinin de davacının gelini olması nedeni ile kurumun yazılı kayıtları ile çelişen davacı tanıklarının anlatımlarının hükme esas alınmasının mümkün olmadığı, böylelikle 5510 sayılı Kanun'un 59/2 maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin aksinin ispat edilemediği anlaşılmakla, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekilinin temyiz sebepleri

Davacı vekili; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, dosyadaki tutanak tanığı Leman Bıçakçı'nın çelişkili beyanlarının hükme esas alınarak davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ispat külfetinin davalı Kurumda olduğunu ancak Kurum tarafından ispatın gerçekleştirilemediğini belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekilinin temyiz sebepleri

Davacı vekili; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, dosyadaki tutanak tanığı Leman Bıçakçı'nın çelişkili beyanlarının hükme esas alınarak davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ispat külfetinin davalı Kurumda olduğunu ancak Kurum tarafından ispatın gerçekleştirilemediğini belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığı gerekçesiyle aylığının kesilmesine dair Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile tahsiline ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

3.5510 sayılı Kanun'unun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

4.Anılan 56 ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

5.Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56 ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.