muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/14945, Karar No: 2020/501, Tarih: 03.02.2020

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ile durumun aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, HMK'nın 190. maddesi ile TMK'nun 6. maddesi uyarınca herkes iddiasını ispatla mükelleftir. Bir başka ifade ile temlikin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı olduğunu ispat külfeti davacı tarafa aittir.

Somut olaya gelince, dinlenen davacı tanıkları mirasbırakanın ilk eşinden olma çocuklarından mal kaçırmasını gerektirir somut bir bilgi ortaya koymamışlar, aksine dairelerden bir kısmını satarak erkek evlatlarına ...’de ev yaptırdığını bildirmişler,davalı tanıkları ise; davalının çekişme konusu bağımsız bölümü bedeli ile satın aldığını,bedelin bir kısmını peşin, bir kısmını taksitler halinde ödediğini bildirmişlerdir.Bu somut olgular yukarıdaki ilkeler ışığında değerlendirildiğinde mirasbırakanın temliki mal kaçırma amacıyla yaptığı iddiası kanıtlanmış değildir.

Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Davalının yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 03/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/6127, Karar No: 2024/12672, Tarih: 11.12.2024

**4. Hukuk Dairesi         2024/6127 E.  ,  2024/12672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2024/321 Değişik İş, 2024/374 Karar

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ

SAYISI : İHK-2024/21322

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ

SAYISI : K-2024/4267

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının yolcu olarak bulunduğu davalıya sigortalı araç sürücüsünün 13.01.2021 tarihinde yaptığı çift taraflı kazada müvekkilinin yaralandığını, belirsiz alacak davası olarak ikame edilen davada şimdilik 50,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 09.08.2023 tarihli dilekçe ile talebini 429.950,00 TL olarak artırmıştır

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının yabancı uyruklu olduğunu, teminat yatırması gerektiğini, davalıya usule uygun başvuru yapılmadığını, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, poliçe limiti ve kusur oranı ile sınırlı sorumlulukları olduğunu, bu nedenle kusur oranı tespiti yapılması gerektiğini, koruyucu tertibat kullanılmadığını, ehliyetsiz kişinin aracına binildiği bu nedenle müterafık kusur indirimi yapılması gerektiğini, kaza nedeni ile başka taleplerin olması halinde garame yapılmasını, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yönteminin kullanılması gerektiğini, başvuru tarihinden itibaren yasal faiz istenebileceğini, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının yolcu olarak bulunduğu davalıya sigortalı araç sürücüsünün 13.01.2021 tarihinde yaptığı kazada yaralandığı, alınan bilirkişi raporları uyarınca %8 oranında maluliyeti bulunduğu, kusur raporu ile sigortalı aracın kazada %100 oranında kusuru bulunduğu, yapılan hesaplama ile 534.884,88 TL tazminat alacağının bulunduğu, davacının talebini teminat limiti dikkate alınarak artırdığı, ehliyetsiz kişinin aracına binmesi nedeni ile %20 oranında yapılan müterafık kusur indirimi sonucu 427.907,91 TL tazminatın belirlendiği gerekçesi ile başvurunun 427.907,71 TL olarak kabulü ile 16.03.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin vekalet ücretine yönelik itirazının kabulü ile davacı lehine 17.900,00 TL vekalet ücreti takdirine, diğer itirazların reddi ile kararın aynen icrasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının yabancı uyruklu olduğu, ibraz ettiği belgelere apostil şerhi vurulması gerektiği, davalıya usule uygun başvuru yapılmadığı, maluliyet raporunu kabul etmedikleri, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yöntemi ile yapılması, kusur oranlarının belirlenmesi gerektiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 13.01.2021 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak hazırlanan hesap raporunun, kusur raporunun ve maluliyet raporunun mevzuata ve içtihatlara uygun düzenlenmesine, davacının yabancı uyruklu olması nedeni ile 5718 sayılı MÖHUK'un 48/1 inci maddesi uyarınca teminat alınmış olmasına, göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

11.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10608, Karar No: 2023/4281, Tarih: 04.05.2023

**5. Hukuk Dairesi         2022/10608 E.  ,  2023/4281 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın göl alanı olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 241 ada 5 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı idarenin müvekkilinin taşınmazında var olan ağaçları eksik ve ağaçların yaşlarını yanlış tespit ettiğini, müvekkilinin taşınmazın olduğu bölgede taşınmazların sulanması amacıyla yaklaşık 1.000 metrelik boru döşediğini, davacı idarenin hesaplama yaparken bunların hiç birini hesaba katmadığını, davacı idarece yapılan hesaplamada uygulanan kapitalizasyon faiz oranının 0,06 olarak hesaplandığını, bu yöredeki taşınmaz için kapitalizasyon faiz oranının en az 0,03 veya 0,04 olması gerektiğini, dava konusu taşınmaz için objektif değer artışı uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare lehine terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare lehine terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faiz oranının tespitinde değerlendirilen unsurların mükerrer olarak objektif değer artış oranının tayininde de dikkate alındığını, taşınmazın objektif değer artışı uygulanmasını gerektiren bir özelliğinin bulunmadığını, karar kesinleştiğinde davalıya ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verilen bedele bankaca faiz ödemesi yapıldığı hâlde, ayrıca faiz hükmü kurulmasının hukuka aykırı olduğunu ve müvekkili idarenin harçlardan muaf olduğunu, taşınmazın kamulaştırma bedelinin yüksek hesap edildiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek bedelinin tespit edilmediğini, objektif değer artışı uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin sonradan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri baz alınmadan kurum lehine düzenlendiğini, bu veri cetveline istinaden taşınmaz bedelinin hesaplanmasının hatalı olduğunu, ilgili veri cetvelinde cevize ilişkin verilerin kurumun kendi verileri ile verim, birim fiyat ve maliyetlerle ciddi çelişkiler taşıyor olması ve bu çelişkili verilerle hesaplamanın yapılmış olmasının doğru olmadığını, Yargıtay kararlarının aksine ilçe verilerinin dikkate alınmaksızın salt il müdürlüğünün hatalı girmiş olduğu verilerle hesaplamanın yapılmış olmasının hatalı olduğunu, taşınmazın bulunduğu ilçe ve köydeki tarım arazisinin azlığı, köy merkezinde oluşu gibi sebeplerle objektif değer artışının uygulanmamış olması nedeniyle usul ve kanuna aykırı yerel mahkeme kararının kaldırılmasını, yerleşik Yargıtay içtihatları kapsamında 03.03.2017 tarihinde dosyaya sunulan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün verileri dikkate alınarak itirazları doğrultusunda sulu bağ verim ve fiyatına ilişkin veriler dikkate alınarak taşınmaz gerçek değerinin tespitine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza dava tarihinde geçerli olan resmî veri listesi esas alınarak, yöre koşullarına uygun münavebe ürünleri seçilmek, sulu arazi için %4 oranında kapitalizasyon faiz oranı uygulanmak suretiyle net gelir yöntemine göre değer biçilmesi doğru olduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza dava tarihinde geçerli olan resmî veri listesi esas alınarak, yöre koşullarına uygun münavebe ürünleri seçilmek, sulu arazi için %4 oranında kapitalizasyon faiz oranı uygulanmak suretiyle net gelir yöntemine göre değer biçilmesi doğru olduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Hükme esas alınan ek bilirkişi raporunda taşınmaz üzerinde bulunan ağaç sayıları ile idarenin kıymet takdir raporu ve dosyadaki tespit raporundaki ağaç sayısında çelişkiler olduğu anlaşılmıştır. Davacı idare tarafından hazırlanan kıymet takdir raporunun ekindeki belgede, dava konusu taşınmazın üzerinde 6-7 yaşında 7 adet elma ağacı ve 13 adet kayısı ağacı olduğu belirtilmiştir. Bilirkişi heyetince hazırlanan kök raporda 7 yaşında 5 adet elma, 13 adet kayısı ve 3 adet ceviz ağacı olduğu yazılıdır. Bilirkişi heyetince hazırlanan ek raporda ise yaşı belirtilmeksizin 21 adet ceviz ağacı olduğu belirtilerek dava konusu taşınmaz kapama ceviz bahçesi kabul edilip hesaplama yapılmıştır. Hükme esas alınan son raporda ise 120 adet ceviz ağacı olduğunun tespiti ile kapama ceviz bahçesi olarak değer biçildiği anlaşılmaktadır.

3. Söz konusu çelişkinin giderilmesi için mahallinde yeniden keşif yapılarak mahkeme gözlemi de zapta yazılmak suretiyle ağaç sayısı ve cinsinin net olarak tespit edilip, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan meyve ağaçları sayısına göre taşınmazın kapama meyve bahçesi mi yoksa arazi mi olduğu belirlenip kapama meyve bahçesi olarak kabulü hâlinde net meyve geliri, arazi olarak kabulü hâlinde ise uygulanan münavebe ürünlerinin net geliri esas alınarak zemine, taşınmaz üzerinde bulunan ağaçlara ise yaş, cins ve verimlerine göre maktuen değer biçilerek bedelinin tespiti yapılıp resmî verilere uygunluğu denetlenerek belirlenen bedele hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde bedel tespiti yapan rapora göre karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davalılara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/37986, Karar No: 2013/14196, Tarih: 13.05.2013

**9. Hukuk Dairesi         2012/37986 E.  ,  2013/14196 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı şirketin ihale ile aldığı Sosyal Hizmetler Umut Evi Gençlik Merkezi’ndeki güvenlik işinde özel güvenlik görevlisi olarak çalışırken haksız şekilde işten çıkarıldığını belirterek, kıdem-ihbar tazminatı ve fazla çalışma ücreti alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... Özel Güvenlik Şirketi, davacının ardı ardına 3 gün işe gelmediğinden haklı nedenle işten çıkarıldığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, devamsızlıkların fesihten sonra olup hüküm ifade etmeyeceği ve feshin haksız olduğu, tanık beyanına göre davacının fazla çalışma yaptığı sonucuna varılarak, davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı ve alacağın hesaplanması konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması hâlinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Günlük çalışma süresinin ... bir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedi buçuk saati geçemez (İş Kanunu, md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırk beş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedi buçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 23.06.2009 gün 2007/40862 E, 2009/17766 K).

Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanunu’nun 41 inci maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması hâlinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir (Yargıtay 9.HD. 18.11.2008 gün 2007/32717 E, 2008/31210 K).

Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.

Somut olayda davacı, güvenlik görevlisi olarak 24 saat çalışıp 24 saat dinlendiğini belirterek, fazla çalışma ücretinin ödenmesini istemiştir.

Davalı, işyerinin kamu kurumu olduğunu ve mesai saatlerinin buna göre belirlendiğini, davacının fazla çalışma yapmadığını belirtmiştir.

Bir davacı tanığı, davacı ile birlikte 3 kişinin dönüşümlü olarak 24’er saat çalıştığını, 48 saat ara verildiğini belirtmiştir.

Somut olayda davacı, güvenlik görevlisi olarak 24 saat çalışıp 24 saat dinlendiğini belirterek, fazla çalışma ücretinin ödenmesini istemiştir.

Davalı, işyerinin kamu kurumu olduğunu ve mesai saatlerinin buna göre belirlendiğini, davacının fazla çalışma yapmadığını belirtmiştir.

Bir davacı tanığı, davacı ile birlikte 3 kişinin dönüşümlü olarak 24’er saat çalıştığını, 48 saat ara verildiğini belirtmiştir.

Diğer davacı tanığı, “Bildiğim kadarıyla davacının mesaisi günde 8 saat idi” demiştir.

Kurum kayıtları ve puantaj kayıtları ile bilge çalışma müdürlüğü raporu getirtilmemiştir.

Mahkemece, davacının 24 saat çalışıp 24 saat dinlendiği, her gün için fiili çalışma süresi 14 saat olup, günlük 11 saati aşan haftalık 11 saat fazla çalışma yaptığı sonucuna varılmıştır.

Mahkemece yapılan fazla çalışma hesabı, eksik incelemeye dayanmaktadır. Tanık beyanları çelişkilidir. Davacının 24 saat çalışıp 24 saat dinlendiğine dair delil bulunmamaktadır. Davacının çalıştığı işyeri kamu kurumu olup, çalışanların mesai sisteminin kayıt altına alınmadığı beklenemez. İlgili kurumdan güvenlik görevlilerinin ve diğer çalışanların mesai çizelgeleri, puantaj kayıtları ve Bölge Çalışma Müdürlüğü raporu getirtilerek davacının fazla çalışma alacağı olup olmadığı belirlenmelidir. Mahkemece eksik inceleme ile sonuca gidilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Kabule göre de davacı 24 saat çalışıp 24 saat dinlendiğine göre, bir hafta 9 saat diğer hafta 12 saat fazla çalışma alacağı olacağından mahkemece haftalık 11 saat fazla çalışma yapıldığı sonucuna varılması ayrı bir bozma sebebidir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, 13.05.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.