muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/3049, Karar No: 2024/1600, Tarih: 08.05.2024

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, yapımı tamamlanan baraj ve HES projesi kapsamında oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 112 vd maddeleri,

2. 09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı, 04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı.

3. Değerlendirme

Temyiz olunan kararın, uyulan bozma ilamında belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verilmiş olmasına, bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin ileri sürülen sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmamasına, özellikle hükme esas alınan bilirkişi raporunda; bahse konu köprü, yol ve menfezlerin, HES santrali çalışmaları sırasında gölette su seviyesinin yükselmesinden kaynaklı su altında kaldığı ve akabinde heyelan meydana geldiği hususunun denetime elverişli şekilde belirlendiğinin anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,08.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2202, Karar No: 2020/1243, Tarih: 06.10.2020

**9. Ceza Dairesi         2020/2202 E.  ,  2020/1243 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Tefecilik yapmak

Hüküm : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Oluşa ve dosya kapsamına göre; sanığın müşteki ...'e 450,000 TL nakit borç para verip karşılığında faiziyle birlikte 500.000 TL bedelli senet aldığı iddia edilen olayda; sanığın tefecilik suçunu işleyip işlemediğinin saptanabilmesi ve bu konudaki maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya çıkarılabilmesi için, sanık hakkında tefecilik yapıp yapmadığına dair kolluk marifetiyle ayrıntılı ve gizli araştırma yaptırılması ve vergi mükellefi ise ilgili vergi dairesine yazı yazılarak, bu konuda vergi inceleme raporu düzenlettirilmesi ile hasıl olacak sonuca göre hukuki durumunun takdir ve tayin edilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,

Kanuna aykırı, katılan kurum vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 06/10/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5813, Karar No: 2015/13657, Tarih: 07.09.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/5813 E.  ,  2015/13657 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 2. AİLE MAHKEMESİ

TARİHİ : 16/12/2014

NUMARASI : 2014/834-2014/983

Taraflar arasındaki iştirak nafakasının artırılması davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dava dilekçesinde; Bakırköy 5. Aile Mahkemesinin 2010/1043 Esas ve 2011/750 Karar sayılı ilamıyla müşterek çocuk Yağmur adına hükmedilen aylık 150,00 TL iştirak nafakasının; çocuğun okula başlaması, ihtiyaçlarının artması, paranın alım gücü düşmesi, davalının maddi durumunun gelişmesi nedeniyle 750,00 TL'ye yükseltilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, cevap dilekçesi sunmamıştır.

Mahkemece; dosya üzerinden inceleme yapılarak davanın kısmen kabulü ile iştirak nafakasının 350,00 TL'ye yükseltilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, iştirak nafakasının artırılması talebine ilişkindir.

1982 Anayasasının “Hak Arama Hürriyeti” başlıklı 36.maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” hükmü yer almaktadır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Hukuki Dinlenilme Hakkı” başlıklı 27.maddesinde ise; “(1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.

(2) Bu hak:

a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,

b) Açıklama ve ispat hakkını,

c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

HMK.nun 27.maddesinde düzenlenen “Hukuki dinlenilme hakkı” iddia ve savunmada bulunma hakkından daha geniş olarak ve Anayasanın 36.maddesine uygun bir düzenlemedir. Buna göre, davanın taraflarının, yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı bulunmaktadır.

Maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere; bu hak, Anayasanın 36.maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6.maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. İddia ve savunma hakkı olarak da bilinen bu hak, tarafların, yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını tam ve eşit olarak kullanabilmelerini; yargı organlarının da, bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Hakim, tarafları dinlemeden veya açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. (YHGK.'nun 2009/52 Esas, 2009/105 Karar sayılı kararı)

HMK.nun 137.maddesinde; “(1) Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme ön incelemede; dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe teşvik eder ve bu hususları tutanağa geçirir.

(2) Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez.” hükmü ile ön incelemenin kapsamı belirlenmiştir.

HMK.nun 138/1.maddesinde de, “Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir.” hükmü ile dava şartları ve ilk itirazlar hakkında mahkemece verilecek karara ilişkin vurgulama yapılmıştır.

Hakim, dilekçeler tamamlandıktan sonra, öncelikle dosyayı bu haliyle incelemeli ve mümkünse gerekli kararı vermelidir. Dosya üzerinden karar verilmesi mümkün olan ön inceleme işlemleri, dava şartları ve ilk itirazlardır. (HMK 138) Dava şartları ve ilk itirazlarda eksiklik yoksa diğer ön inceleme işlemleri için duruşma açılmalıdır. (Prof.Dr.H. P., Prof.Dr.O. A., Prof.Dr.M. Ö., Medeni Usul Hukuku, 2013 14.Baskı, sayfa 572 vd.)

Somut olayda; mahkemece, dava dilekçesi ve tensip zaptı davalıya; tensip zaptı davacıya tebliğ edilmiş, ön inceleme duruşması yapılmadan, duruşma günü için taraflara davetiye çıkartılmadan dosya üzerinden ve davanın esasına yönelik karar verilmiştir. Yukarıda da bahsedildiği üzere, dava şartları ve ilk itirazlar dışında ön inceleme işlemlerinin duruşmalı olarak incelenmesi; ön inceleme aşamasının tamamlanmasından sonra, gerekli görülmesi halinde, tarafların, tahkikat için duruşmaya davet edilerek, davanın esasına yönelik karar verilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, taraflar, iddia ve savunmada bulunmaları için usulüne uygun olarak mahkemeye çağrılıp dinlenilmeden, hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek davanın esasına yönelik hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

Bozma nedenine göre, sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 07.09.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7056, Karar No: 2010/11050, Tarih: 19.10.2010

**6. Hukuk Dairesi         2010/7056 E.  ,  2010/11050 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tahliye-alacak davasına dair karar davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Uyuşmazlık, temerrüt nedeniyle kiralananın tahliyesi ve kira alacağı istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi üzerine hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde davalının müvekkiline ait taşınmazda 15.02.2001 başlangıç tarihli ve beş yıl süreli kira sözleşmesiyle kiracı olduğunu, aylık kira bedelinin 150.-TL olup, davalının kira sözleşmesinin başından beri kira bedellerini ödemediği için 29.04.2009 keşide tarihli ihtarnamenin tebliğ edildiğini, ihtarda belirtilen ödeme süresi içinde ödeme yapmadığını belirterek temerrüt nedeniyle tahliye ve 9000.-TL kira alacağının tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı dava konusu taşınmazda kiracı olmadığını, davacı ile aralarında ne yazılı ne de sözlü kira sözleşmesi bulunmadığını ve davacının ibraz ettiği kira sözleşmesindeki imzanın kendisine ait olmadığını savunmuş, mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu 15.02.2001 başlangıç tarihli kira sözleşmesindeki imzanın davalıya ait olmadığı tespit edilmiş olup, davacı yargılama sırasında sözlü kira sözleşmesine dayanmıştır.

Davacı davaya dayanak yaptığı sözlü kira sözleşmesinin varlığını kanıtlamakla yükümlüdür. HUMK.'nun 288. maddesine göre davacının kiracılık ilişkisini tanıkla kanıtlama olanağı yoktur. Davacı kiracılık ilişkisini yazılı belge ile kanıtlayamadığına göre dava dilekçesinde diğer tüm deliller sözcüğünü kullanmakla yemin deliline de dayandığından davacıya kiracılık ilişkisi konusunda davalıya yemin teklif etme hakkının hatırlatılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile HUMK.nun 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 19.10.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/31571, Karar No: 2017/15425, Tarih: 06.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2015/31571 E.  ,  2017/15425 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 06/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/11302, Karar No: 2021/8737, Tarih: 21.04.2021

**2. Ceza Dairesi         2020/11302 E.  ,  2021/8737 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

1- Suça sürüklenen çocuk hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

Suç tarihinde 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuğun iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan eylemine uyan TCK'nın 116/2-4, 31/2. maddelerinde öngörülen cezanın üst sınırına göre, aynı Kanun'un 66/1-e ve 66/2. maddeleri uyarınca hesaplanan 4 yıllık asli dava zamanaşımının, 04/12/2015 tarihli mahkûmiyet hükmünden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK’nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan açılan kamu davasının 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi uyarınca zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE,

2- Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından hükmün istem gibi ONANMASINA, 21/04/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2382, Karar No: 2015/9526, Tarih: 16.02.2015

**8. Ceza Dairesi         2015/2382 E.  ,  2015/9526 K.**

**"İçtihat Metni"**

Ruhsatsız tabanca taşıma suçundan sanık ...’ın, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 13/1, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62/1. maddeleri gereğince 10 ay hapis ve 375 Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına ve aynı Kanun’un 5l/l. maddesi gereğince sanığa verilen hapis cezasının ertelenmesine dair, Bakırköy 23. Asliye Ceza Mahkemesinin 08.07.2010 tarihli ve 2010/1776 esas, 2010/627 sayılı kararının kesinleşmesinin müteakip erteleme süresi içerisinde yeni suç işlemesi nedeni ile anılan ilâmın iptaline ve sanığın 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'un 13/1, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 62. maddeleri gereğince 10 ay hapis ve 500,00 Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin aynı mahkemenin 28.02.2013 tarihli ve 2012/717 esas, 2013/141 sayılı kararının kaldırılmasına dair Bakırköy 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.12.2013 tarihli ve 2013/1040 değişik iş sayılı kararı sonrası, Bakırköy 23. Asliye Ceza Mahkemesinin 08.07.2010 tarihli ve 2010/1776 esas, 2010/627 sayılı kararın iptaline ve sanığın 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 13/1, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 62/1. maddeleri gereğince 10 ay hapis ve 500,00 Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına dair Bakırköy 23. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.03.2014 tarihli ve 2013/493 esas, 2014/149 sayılı kararındaki 500 Türk lirası adlî para cezasının hükümden çıkarılmasına yönelik Cumhuriyet Başsavcılığının 02.07.2014 tarihli talebinin reddine ilişkin aynı Mahkemenin 09.07.2014 tarihli ve 2013/493 esas, 2014/149 sayılı kararına yönelik itirazın reddine dair (BAKIRKÖY) 13. Ağır Ceza Mahkemesinin 06.08.2014 tarihli ve 2014/848 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosyasıyla ilgili olarak;

Dosya kapsamına göre.

1- Bakırköy 23. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.03.2014 tarihli ve 2013/493 esas. 2014/149 sayılı kararına yönelik yapılan incelemede; Bakırköy 23. Asliye Ceza Mahkemesinin 08.07.2010 tarihli ve 2010/1776 esas, 2010/627 sayılı kararında 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 13/1, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 62/1. maddeleri gereğince 10 ay hapis ve 375 Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına ve aynı Kanun'un 51/1. maddesi gereğince sanığa verilen hapis cezasının ertelenmesine karar verildiği erteleme süresi içerisinden yeniden suç işleyen sanık hakkında 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'un 13/1, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62/1. maddeleri gereğince 10 ay hapis ve 375,00 Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde 500,00 Türk lirası adlî para cezasına karar verilmesinde,

2- Bakırköy 13. Ağır Ceza Mahkemesinin 06.08.2014 tarihli ve 2014/848 değişik iş sayılı kararına yönelik yapılan incelemede; sanık hakkında 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'un 13/1, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62/1. maddeleri gereğince 10 ay hapis ve 375,00 Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde 500,00 Türk lirası adlî para cezasına dair verilen karara yönelik itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı CMK.nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 13.01.2015 gün ve 2272 sayılı kanun yararına bozma istemine atfen Yargıtay C.Başsavcılığının 27.01.2015 gün ve KYB/2015-17351 sayılı ihbarnamesi ile dairemize tevdii kılınmakla incelendi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Bakırköy 23. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.03.2014 gün 2013/493 esas, 2014/149 sayılı kararına yönelik olarak, Mahkemenin 08.07.2010 tarihli, hükümlünün 6136 sayılı Yasanın 13/1, TCK 62. maddeleri uyarınca 10 ay hapis ve 375 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, hükmedilen hapis cezasının TCK.nun 51/1 maddesi uya- rınca ertelenmesine ve TCK.nun 51/3 maddesi uyarınca 1 yıl denetim süresi belirlen- mesine ilişkin ilamın kesinleşmesinin ardından, hükümlünün denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlemesi nedeniyle 5237 sayılı TCK.nun 51/7. maddesi uyarınca ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde erteleme kapsamında bulunmayan adli para cezasına hükmedilmesi hususuna yönelik olarak kanun yararına bozma isteminde bulunulup bulunulmayacağının takdiri için dosyanın Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına (TEVDİİNE), sonucuna göre diğer kanun yararına bozma isteminin incelenmesine, 16.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6674, Karar No: 2012/12192, Tarih: 04.06.2012

**22. Hukuk Dairesi         2012/6674 E.  ,  2012/12192 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 18. İş Mahkemesi

TARİHİ : 22/02/2012

Davacı vekili, müvekkilinin davalıya ait .....Şeker Fabrikasında çalıştığını,  müvekkilinin alt işverenin işçisi olarak gözükmekle birlikte yaptığı işin davalıya ait asıl işlerden olduğunu ve alt işverene gördürülmesinin mümkün olmadığından davalıyla alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, müvekkilinin davalıya ait işyerlerinde 2009-2011 döneminde geçerli olmak üzere imzalanan 23. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin tarafı olan Şeker İş Sendikasına 29/11/2010 tarihinde üye olduğunu, 30/11/2010 tarihinde de üyeliğinin davalı işverene bildirildiğini, davalı işverenin 10/12/2010 tarihli yazıyla üyelik formlarının kendileriyle ilgisinin olmadığı gerekçesiyle iade ettiğini, davalıyla alt işverenin ilişkisinin muvazaalı olması sebebiyle müvekkilinin baştan itibaren davalının işçisi olarak kabul edilmesi gerektiğini, bu durumda da sendika üyeliğinin davalı işverene bildirildiği tarihten itibaren TİS'ten yararlandırılması gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları  saklı kalmak kaydıyla; ücret farkı, ilave tediye, kıdem zammı, yemek yardımı, giyim yardımı, sosyal yardım, şeker ikramiyesi, aile yardımı alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

Davalı vekili, davacının davalı .... ihaleyle iş alan müteahhit firmanın işçisi olduğunu, aralarında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, ihaleyle verilen işlerin davalının asli işlerinden olmadığını, müvekkiliyle davacının işvereni olan şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu iddiasıyla açılan davanın mahkemece reddedildiğini ve  Yargıtay'ca da onandığını, davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nun 9. maddesi, 23. Dönem TİS'in 5. maddesi gereğince davacı TİS kapsamına giren işyerinin işçisi olmadığı için TİS'ten yararlanamayacağını,  davacının çalıştığı işverenin farklı bir işkolunda faaliyet gösterdiğini, davacı işçinin de  alt işverenin kendi iş kolunda kurulmuş bir işçi sendikasıyla imzaladığı TİS                                                                          varsa ondan yararlanabileceğini, bu durumda müvekkilinin de 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesi kapsamında alt işverenle birlikte sorumluluğunun söz konusu olabileceğini, alt işverene ihaleyle verilen işin yardımcı işlerden olduğunu, müvekkilinin yetkisinin sadece işin kontrolü ve işin sözleşme ve şartnamelere uygun yapılmasının denetimiyle sınırlı olduğunu  savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece asıl işveren ile alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun kanıtlanamadığı, bu sebeple alt işveren işçilerinin asıl işverenin işyerinde uygulanan TİS'den yararlanamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece asıl işveren ile alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun kanıtlanamadığı, bu sebeple alt işveren işçilerinin asıl işverenin işyerinde uygulanan TİS'den yararlanamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde kanun koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Kanun'un 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11. maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka 4857 sayılı  Kanun'un 2. maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.