muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/8214, Karar No: 2025/2605, Tarih: 26.02.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/8214 E.  ,  2025/2605 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1082 Esas, 2024/1112 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Karasu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/364 Esas, 2023/112 Karar

Taraflar arasındaki çekişmeli taşınmazın kıyı kenar tahdidi içinde kalması nedeniyle uğranılan zararın 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 1007 nci maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede;

Dava konusu taşınmazın 3621 sayılı Kıyı Kanunu uyarınca, onaylanmış kıyı kenar çizgisi içerisinde kalıp kalmadığına ilişkin Sakarya Valiliğinden alınmış resmî yazı ile bu hususa ilişkin pafta getirtilip üzerinde, onaylı kıyı kenar çizgisine göre taşınmazın konumunu ve kıyı kenar çizgisi içerisinde kalan kısmını ve alanını gösterir şekilde fen bilirkişisinden ek rapor alındıktan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

26.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11897, Karar No: 2013/100, Tarih: 15.01.2013

**14. Ceza Dairesi         2012/11897 E.  ,  2013/100 K.**

**"İçtihat Metni"**

Çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından sanıklar ..., ... ve ...'ün yapılan yargılamaları sonunda; beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve diğer atılı suçtan mahkûmiyetlerine dair Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 06.04.2012 gün ve 2011/191 Esas, 2012/177 Karar sayılı sanık ... hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçu yönünden re'sen de temyize tâbi hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanıklar müdafileri tarafından istenilmesi ve sanıklar ...ve ... müdafileri tarafından incelemenin de duruşmalı yapılmasının talep edilmesi üzerine, dosya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle 26.12.2012 Çarşamba saat 13.30'a duruşma günü tayin olunarak sanıklar müdafiine çağrı kâğıdı gönderilmişti.

Belli günde Hâkimler Kurulu duruşma salonunda toplanarak Yargıtay Cumhuriyet Savcılarından ... hazır olduğu halde oturum açıldı.

Yapılan tebligat üzerine dosyadaki vekâletnameye dayanarak sanıklar ... ve ... adına gelen Av. ... huzura alınarak duruşmaya başlandı.

Duruşma isteğinin süresinde ve yerinde olduğu anlaşıldıktan sonra uygun görülen talep ve mütalaa dairesinde sanıklar Sezer ve Bozkurt haklarında DURUŞMALI inceleme yapılmasına oybirliğiyle karar verilerek tefhim olunduktan sonra işin açıklanmasına dair raportör üye tarafından düzenlenen rapor okundu.

Raportör üye rapora ilave edecek bir cihet bulunmadığını bildirdi.

Sanıklar müdafii temyiz layihasını açıklayarak savunmada bulunup müvekkili hakkındaki hükmün BOZULMASINI istedi.

Sanıklar müdafii Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesinin iki kararını sundu. Alındı, okundu, dosyasına konuldu.

Yargıtay Cumhuriyet Savcısı tebliğname içeriğini tekrar etti.

Son sözü sorulan sanıklar müdafii savunmasına ilave edecek bir cihet bulunmadığını bildirmekle dosya incelenerek karar verilip tefhim olunmak üzere duruşmanın 16.01.2013 Çarşamba günü saat 13:30'a bırakılmasına oybirliğiyle karar verildi.

Belli günde oturum açıldı. Dava evrakı incelenip gereği görüşülmüş olduğundan aşağıda yazılı karar ittihaz olundu.

Sanık ... müdafiin süresinden sonra vaki duruşmalı inceleme isteminin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 318. maddesi uyarınca reddiyle, bu sanık yönünden incelemenin duruşmasız yapılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

Sanık ... hakkında verilen hükümlere ilişkin temyiz incelemesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Sanık ... hakkında verilen hükümlere ilişkin temyiz incelemesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Olaydan yaklaşık olarak 20-21 ay kadar sonra mağdure hakkında bazı sözler duyan dedesi ...'ın kolluğa başvurması üzerine alınan 08.04.2011 tarihli ifadesinde mağdure, sanığın kendisini eve götürüp zorla livatada bulunduğunu iddia etmiş ise de, tarafsız tanıklar ... ve ...'nın samimi anlatımları, sanığın tevilli ikrarı, livata muayenesine ilişkin Erciyes Üniversitesi Çocuk İhmali ve İstismarını Engelleme Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünün 11.04.2011 tarihli doktor raporu ve tüm dosya içeriğinden, olay tarihinde nüfus kaydına göre 15 yaşını bitirmediği anlaşılan mağdurenin, sanıkla birlikte cebir tehdit ve hile olmaksızın sanığın evine gidip orada kendisine karşı herhangi bir cebir, tehdit veya hile kullanılmadan yaşı gereği olarak mefruz cebirle livata suretiyle sanığın cinsel istismarına maruz kaldığı anlaşılmış bulunduğu halde, sanık hakkında TCK.nın 109. maddesinin 1. fıkrası yerine 2. fıkrası ile ceza tayini ve aynı kanunun 103. maddesinin 4. fıkrasının uygulanması suretiyle cezanın artırılması,

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bölümü Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığınca 19.12.2011 tarihinde verilen Adli Tıp Kanununun 7 ve 23. maddelerine göre Adli Tıp uzmanı 2 yerine 1 kişi bulundurulan raporda mağdurenin maruz kaldığı eyleme bağlı "travma sonrası stres bozukluğu" rahatsızlığının saptandığı belirtilmiş ise de bu rapor, oluşum, içerik ve sonuç bakımından dosya içeriği karşısında tam bir kanaat verici nitelikte bulunmadığından, mağdurenin dava dosyası ile birlikte Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kuruluna sevkedilerek, savunma, tanık anlatımları dosyadaki doktor raporları ve tüm dosya içeriği nazara alınarak yaşam tarzı da gözetilip beden ve ruh sağlığında münhasıran bu olay sebebi ile bozulma bulunup bulunmadığı, ruh sağlığında bozulma varsa bu durumun olaydan önceki veya sonraki yaşam biçimi, bu yaşam biçiminin çevresinde yarattığı izlenim ve muhtemel tepkiler gibi sebeplerle oluşup oluşmayacağı konularında etraflıca değerlendirme yapılarak sonuç itibarıyla mağdurenin bizatihi bu suç sonucunda beden veya ruh sağlığının bozulup bozulmadığı hususunun duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespiti gerekirken bu husus yerine getirilmeden 103. maddesinin 6. fıkrası ile sanığın cezasının artırılması,

Sanıklar ... ve ... hakkında verilen hükümlere ilişkin temyiz incelemesine gelince;

Sanıklar ... ve ... hakkında verilen hükümlere ilişkin temyiz incelemesine gelince;

Tanıklar Oğuzhan Şeker, Ahsen Soytürk, Murat Deniz ve Fahriye Korkmaz'ın anlatımları, doktor raporları, mağdurenin dosyaya yansıyan yaşam biçimi ve tüm dosya içeriği karşısında; mağdurenin olaydan yaklaşık 13 ay sonraki 08.04.2011 tarihli sanıklara yönelik isnatlarının doğruyu yansıtmadığını çevresindeki bir kısım kişilere de söylediği anlaşılmış ve tüm dosya içeriğinden muğdurenin adları geçen sanıklara yönelik iddialarının samimiyetten uzak olduğu, sanıkların inkâra yönelik savunmalarının aksine atılı suçları işlediklerine dair kesin ve inandırıcı kanıt bulunmadığı gözetilerek her iki suçtan beraatlerine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde mahkûmiyetlerine hükmedilmesi,

Kanuna aykırı, sanıklar müdafilerinin temyiz itirazları ve sanıklar Sezer ve ... müdafiin duruşmalı inceleme esnasındaki sözlü savunması bu itibarla yerinde görüldüğünden, sanık ... hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçu yönünden re'sen de temyize tâbi hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321 maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma sebebine göre sanıklar ... ve ...'ün TAHLİYELERİNE, başka suçtan tutuklu veya hükümlü olmadıkları takdirde derhal salıverilmeleri için mahalline en seri biçimde bildirilmesi için ilgili yerlere müzekkere yazılmasına 15.01.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

15.01.2013 tarihinde verilen işbu karar 16.01.2013 tarihinde Yargıtay Cumhuriyet Savcılarından ... hazır olduğu halde sanıklar Sezer ve Bozkurt müdafii Av. ...'ın yüzüne karşı tefhim olundu.
Yargıtay — Esas No: 2021/16392, Karar No: 2022/7036, Tarih: 21.04.2022

**11. Ceza Dairesi         2021/16392 E.  ,  2022/7036 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

A)Resmi belgede sahtecilik suçundan verilen mahkumiyet hükmüne ilişkin temyiz incelemesinde;

5237 sayılı TCK’nin 53. maddesinin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarih 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Yargılamanın hukuka uygun olarak yapıldığı, iddia ve savunmada ileri sürülen hususların gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hukuka uygun yöntemlerle elde edilen delillerin değerlendirilerek fiilin sanık tarafından işlendiğinin tespit edildiği, suç vasfının doğru biçimde belirlendiği, cezanın kanuni takdir sınırlarında uygulandığı tüm dosya kapsamından anlaşılmakla, sanık ve katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükmün ONANMASINA,

B)Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçundan verilen mahkumiyet hükmüne ilişkin temyiz incelemesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp gerekçeli kararda gösterilerek tartışılan delillere, Mahkemenin oluşa uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre, sanık ve katılan vekilinin diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir, ancak;

1)5237 sayılı TCK'nin 158. maddesinin 1. fıkrasının (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hallerde adli para cezasının tayininde tespit olunacak temel gün, suçtan elde olunan haksız menfaatin iki katından az olmayacak şekilde asgari ve bu miktara yükseltilerek belirlenecek gün sayısı üzerinden arttırma ve eksiltmeler yapıldıktan sonra ortaya çıkacak sonuç gün sayısı ile bir gün karşılığı aynı Kanun'un 52. maddesi uyarınca, 20-100 TL arasında takdir olunacak miktarın çarpılması neticesinde sonuç adli para cezasının belirlenmesi gerektiği gözetilmeksizin, hapis cezası alt sınırdan tayin edildiği halde adli para cezası belirlenirken yeterli ve yasal gerekçe gösterilmeksizin, tam gün sayısının asgari hadden uzaklaşılması suretiyle belirlenerek sanığa fazla ceza tayini,

2)Sanık hakkında hükmolunan adli para cezasının ödenmemesi halinde uygulanacak olan 5275 sayılı Kanun’un 106/3. maddesinde, 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 6545 sayılı Kanun'un 81. maddesiyle yapılan değişiklik gözetilmeden, ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrilmesine karar verilmesi,

3)5237 sayılı TCK’nin 53. maddesine ilişkin uygulamanın, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

3)5237 sayılı TCK’nin 53. maddesine ilişkin uygulamanın, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Yasaya aykırı, sanık ve katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK‟nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususların aynı Kanun’un 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkrasının adli para cezası ile ilgili kısımlarından "120 gün", "150 gün", "75 gün", "62 gün" "1.240,00 TL" adli para cezası ibarelerinin çıkartılarak yerine sırasıyla "24 gün", "30 gün", "15 gün", "12 gün" "240 TL" adli para cezası ibarelerinin eklenmesi, hüküm fıkrasından TCK'nin 53/1. maddesinin uygulanmasına ilişkin paragrafın çıkartılarak yerine "Sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nin 53/1. maddesinin Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 Esas ve 2015/85 sayılı iptal kararı da gözetilerek uygulanmasına" ibaresinin yazılması; hüküm fıkrasından "ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğinin sanığa İHTARINA ( ihtar edildi)" ibaresinin çıkarılarak, yerine "ödenmeyen adli para cezasının 5275 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 106/3. maddesi gereğince infazına" ibaresinin yazılması suretiyle, diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 21.04.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8856, Karar No: 2017/770, Tarih: 16.02.2017

**14. Ceza Dairesi         2016/8856 E.  ,  2017/770 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, iftira, uyuşturucu madde kullanma

HÜKÜM : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve iftira suçlarından mahkumiyet, uyuşturucu madde kullanma suçundan dolayı tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanması, temyiz isteminin reddi

İlk derece mahkemesince temyiz isteminin reddine dair verilen Ek karar temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Gerekçesi gösterilmek suretiyle temyiz isteminin reddine dair verilen Ek karar usul ve kanuna uygun olduğundan, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle Ek kararın ONANMASINA, 16.02.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/10812, Karar No: 2014/15919, Tarih: 15.05.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/10812 E.  ,  2014/15919 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 12/10/2011

NUMARASI : 2010/704-2011/710

DAVA :Davacı, cezai şart ile ihbar tazminatı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı ile Üniversite arasında belirli süreli hizmet sözleşmesi imzalandığını, davalının devlet memuru olarak atanması üzerine süresinden önce sözleşmeyi haksız yere feshetmesi nedeniyle sözleşmenin 8.maddesi uyarınca cezai şarta hak kazandıklarını, ancak iş akti belirli süreli kabul edilmezse ihbar tazminatı talep ettiklerini ileri sürerek, cezai şart veya ihbar tazminatı alacağının davalıdan tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, taraflar arasındaki sözleşmenin yenilenmesi suretiyle belirsiz süreli hale geldiğini, bu nedenle cezai şart alacağının doğmadığını, memur olarak atanmasından dolayı zorunlu olarak işten ayrıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, sözleşmenin bir kez yenilenmesinin belirli olma özelliğini kaybettirmediği gerekçesiyle davanın cezai şart yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasındaki uyuşmazlık, iş aktinin belirli süreli iş sözleşmesinin unsurlarını taşıyıp taşımadığı noktasında toplanmaktadır.

Belirli süreli iş sözleşmesinden söz edilebilmesi için sözleşmenin açık veya örtülü olarak süreye bağlanması ve bunun için objektif nedenlerin varlığı gerekir.

Borçlar Kanununun 338 inci maddesinde, “Hizmet akdi, muayyen bir müddet için yapılmış yahut böyle bir müddet işin maksut olan gayesinden anlaşılmakta bulunmuş ise, hilafı mukavele edilmiş olmadıkça feshi ihbara hacet olmaksızın bu müddetin müruriyle, akit nihayet bulur” kuralı mevcuttur. Anılan hükme göre tarafların belirli süreli iş sözleşmesi yapma konusunda iradelerinin birleşmesi yeterli görüldüğü halde, 1475 sayılı Yasa uygulamasında, Yargıtay kararları doğrultusunda belirli süreli iş sözleşmelerine sınırlama getirilmiş ve sürekli yenilenen sözleşmeler bakımından ikiden fazla yenilenme halinde, sözleşmenin belirsiz süreli hale dönüşeceği kabul edilmiştir (Yargıtay 9. HD. 7.12.2005 gün 2005/12625 E, 2005/38754 K).

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 430 uncu maddesinde, esaslı nedenlerin varlığı yenilemeler için öngörülmüş ve on yıldan uzun süreli belirli süreli iş sözleşmesi yapılamayacağı kabul edilmiştir.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 430 uncu maddesinde, esaslı nedenlerin varlığı yenilemeler için öngörülmüş ve on yıldan uzun süreli belirli süreli iş sözleşmesi yapılamayacağı kabul edilmiştir.

İş güvencesi hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle belirli - belirsiz süreli iş sözleşmesi ayrımının önemi daha da artmıştır (Yargıtay 9. HD. 13.6.2008 gün 2007/19368 E, 2008/15558 K.). 4857 sayılı İş Kanununun 11 inci maddesinde “İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir. Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar” şeklinde düzenleme ile bu konudaki esaslar belirlenmiştir. Borçlar Kanunundaki düzenlemenin aksine iş ilişkisinin süreye bağlı olarak yapılmadığı hallerde sözleşmenin belirsiz süreli sayılacağı vurgulanarak ana kural ortaya konulmuştur.

Öte yandan değinilen 11 inci madde, 18 Mart 1999 tarihli 1999/70 EC Konsey Yönergesi ile birlikte ele alınmalıdır. Çerçeve sözleşmesinin 4 üncü maddesinde ayrım gözetmeme ilkesi vurgulanmıştır. Buna göre iş koşulları açısından, belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçilere yapılacak farklı muamele esaslı nedenlere dayandırılmadığı sürece, yalnızca belirli süreli iş sözleşmesi ve iş ilişkisi ile çalışmasından dolayı, emsal kadrolu işçilerden daha dezavantajlı davranılmayacaktır.

Sözleşmenin 5 inci maddesinde ise kötü niyete karşı önlem konusu ele alınmıştır. Birbirini takip eden belirli süreli iş sözleşmeleri veya istihdam ilişkisinden kaynaklanan istismarların önlenmesini amaçlayan yasal düzenlemelerin bulunmaması halinde; üye devletlerin, sosyal taraflara danıştıktan sonra uluslararası yasalar, toplu sözleşmeler veya uygulamaya göre belli başlı bazı sektörlerin ihtiyaçlarını da dikkate alarak, aşağıdaki tedbirlerden bazılarını alma zorunluluğu vardır.

1.(a) Bu türden akit veya istihdam ilişkilerinin yenilenmesini haklı kılacak nesnel gerekçeler tespit edilmesi,

1.(b) Yinelenen belirli süreli iş sözleşmeleri veya istihdam ilişkilerinin azamî toplam süresini belirlenmesi,

1.(c) Bu türden sözleşme veya istihdam ilişkisin kaç kez yenilenebileceğinin saptanması.

1.2. Sosyal taraflara danıştıktan sonra, üye devletler elverişli olan durumlarda belirli süreli iş sözleşmesi veya istihdam ilişkisinin,

1.(a) Yenilenmiş sayılacağına,

2.(b) Belirsiz süreli iş sözleşmesi veya istihdam ilişkisi sayılacağına dair koşullar belirleyeceklerdir.

1.(b) Yinelenen belirli süreli iş sözleşmeleri veya istihdam ilişkilerinin azamî toplam süresini belirlenmesi,

1.(c) Bu türden sözleşme veya istihdam ilişkisin kaç kez yenilenebileceğinin saptanması.

1.2. Sosyal taraflara danıştıktan sonra, üye devletler elverişli olan durumlarda belirli süreli iş sözleşmesi veya istihdam ilişkisinin,

1.(a) Yenilenmiş sayılacağına,

2.(b) Belirsiz süreli iş sözleşmesi veya istihdam ilişkisi sayılacağına dair koşullar belirleyeceklerdir.

Öte yandan 1999/70 sayılı Konsey Direktifinin önsözünde, Essen Konseyi sonuç bildirgesinde “çalışanların istemleri ve rekabetin gereklerini karşılayacak daha esnek bir iş örgütlenmesini özellikle göz önünde tutan istihdam yoğun büyüme” anlayışına uygun olarak alınması gerekli önlemler vurgulanmaktadır. 1999 yılı İstihdam Politikası Ana Hatları Hakkında 9 Şubat 1999 tarihli Konsey Tavsiye Kararı, “Sosyal tarafları işletmeleri daha verimli ve rekabetçi kılmak ve esneklik ile iş güvenliği arasında gereken dengeyi sağlayabilmek amacıyla, bulundukları her düzeyde esnek çalışma düzenlemeleri dahil, iş örgütlenmesinin modernize edilmesi için sözleşme görüşmeleri yapmaya” davet etmiştir. Ayrıca, Hizmet ilişkisine İşveren Tarafından Son Verilmesi Hakkında 158 sayılı Uluslararası Çalışma Sözleşmesine göre; bu sözleşmenin koruyucu hükümlerinden kaçınmak amacıyla belirli süreli iş sözleşmesi yapılmasına karşı yeterli güvenceler alınması gerektiği vurgulanmıştır (m 2/3).

Gerek 158 sayılı İLO Sözleşmesi gerekse 1699/70 sayılı Konsey Direktifi, bir taraftan esnek çalışmayı özendirirken diğer taraftan güvenliğe önem vererek bir denge amaçlamıştır. Başka bir anlatımla esnek çalışma modellerinin kötüye kullanılmaması gerektiğini özenle vurgulamıştır.

Sözü edilen normatif dayanaklar uyarınca, işçinin niteliğine göre sözleşmenin belirli ya da belirsiz süreli olarak değerlendirilmesi imkânı ortadan kalkmıştır. Buna karşın, yapılan işin niteliği belirli süreli iş sözleşmesi yapılabilmesi için önem arzetmektedir. Belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak “belirli süreli iş sözleşmesi” yapılabilecektir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 430 uncu maddesinde ilk defa yapılacak olan sözleşmelerde objektif neden öngörülmemiş oluşu, önceki özel kanun olan İş Kanunu’nun 11 inci maddesindeki objektif nedenlerin varlığını ortadan kaldırmaz.

4857 sayılı İş Kanununun 11 inci maddesinde, esaslı bir neden olmadıkça belirli süreli iş sözleşmelerinin birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamayacağı kuralı ile bir ölçüde koruma sağlanmak istenilmiştir. Belirli süreli iş sözleşmesinin yapılması ve yenilenmesi, işçinin iş güvencesi dışında kalması sonucunu doğurmamalıdır. Belirli süreli iş sözleşmelerinde, 4857 sayılı Yasanın 15 inci maddesinde değinilen sürenin aşılmaması koşuluyla deneme süresi konulabilir.