muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/2681, Karar No: 2017/5711, Tarih: 25.10.2017

**11. Hukuk Dairesi         2016/2681 E.  ,  2017/5711 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... (KAPATILAN) 4.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... (Kapatılan) 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 01/12/2015 tarih ve 2014/224-2015/208 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı adına tescilli "MARKA OKULU" ibareli markanın ayırt edici nitelikte olmadığını, bu nedenle 556 sayılı KHK'nin 7/1-a maddesi gereğince iptal edilmesi gerektiğini, "MARKA OKULU" ibaresinin sektörde eğitim kaynaklı olarak kullanıldığını, marka konusunda yapılan her eğitim programının birer marka okulu olduğunu, müvekkilinin bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunu iddia ile davalı adına tescilli 2012/111096 no'lu "MARKA OKULU+şekil" ibareli markanın hükümsüzlüğünü, iptalini, sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkiline ait "MARKA OKULU+şekil" markasının tescil şartlarını taşıdığını, markanın ayırt edici olduğunu, davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, davalının markasının "MARKA OKULU+şekil" biçiminde olup 41. sınıftaki eğitim öğretim hizmetlerini içerdiği, markanın sadece sözcükten ibaret olmayıp, "MARKA OKULU" ibaresi yanında kitap görünümü verilmiş M harfine benzeyen bir şekil unsuru da mevcut olduğu, bir bütün olarak bakıldığında bu markanın, KHK'nin 5. maddesinde yazılı tüm koşulları taşıdığı, çizimle görüntülenebildiği, çoğaltılabildiği, sözcük ve şekilden oluşan bir "işaret" içerdiği ve en önemlisi bir işletmenin mal ve hizmetlerini, diğer işletmelerin mal ve hizmetlerinden ayırt edebildiği, bu ayırt ediciliğin markada yer alan sözcük ve şekil unsurunun bir arada olmasından kaynaklandığı, davaya konu markanın kaynak gösterme fonksiyonunu rahatlıkla yerine getirildiği, anonim olmadığı, sektörde yaygın bir kullanımının bulunmadığı, dolayısıyla KHK'nin 7/1-a maddesinde yazılı tescil koşulunu taşıdığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, ''Marka Okulu'' ibaresi eğitim öğretim hizmetleri alanında 556 sayılı KHK'nin 7/1-c maddesi uyarınca tanımlayıcı ve belirli meslek gruplarına mesnet, herkesin kullanımına açık bir ibare ise de davalı adına tescilli markanın ayırt edici nitelikleri haiz şekil unsurunu da barındırmış olmasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 2,20 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 25/10/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7475, Karar No: 2017/11790, Tarih: 12.09.2017

**3. Hukuk Dairesi         2016/7475 E.  ,  2017/11790 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tazminat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiş, hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması davacı vekili tarafından istenilmiş ise de, asıl istemin kabul edilmeyen bölümü duruşma sınırının altında olduğundan, duruşma isteğinin miktar yönünden reddiyle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz isteklerinin incelemesinin evrak üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, 18.08.2014 tarihinde davalı şirkete ait enerji nakil hattından kaynaklanan yangın nedeniyle taşınmazında yer alan fıstık ağaçları ile diğer meyve ağaçlarının yandığını, meydana gelen zararın mahkeme kanalı ile tespit edildiğini ileri sürerek; 29.385,40 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı şirket; davaya konu olay nedeniyle bir sorumluluğunun ve kusurunun bulunmadığını, zira sorumluluğun arıza, bakım ve onarım faaliyetlerini yapmakla görevli olan dava dışı yüklenici firmaya ait olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davacıya ait taşınmazın, elektrik tellerinin kopması nedeniyle çıkan yangın sonucunda zarar gördüğü, tanık anlatımlarıyla yangının meydana gelişinin desteklendiği, ziraat bilirkişisi tarafından davacıya ait taşınmazda meydana gelen zararın 29.385,40 TL olarak belirlendiği, yangının yaz aylarının en sıcak günlerinde, şiddetli rüzgarın da etkili olduğu olağanüstü hava şartlarında meydana geldiği, elektrik hatlarının bakım ve onarımının düzenli olarak yapılmaması yanında kaçak elektrik kullanımının sürekli artması nedeniyle elektrik hatlarının fazla yüklenmesi, mahsul ve bahçe sahibi şahısların da muhtemel yangın olaylarına karşı gerekli tedbiri almamaları sonucu yaz aylarında bu şekilde çıkan çok sayıda yangına engel olunamadığı, davalının da kamu hizmeti gören bir kurum olduğu nazara alınarak hesaplanan zarardan hal ve mevkiin icabına ve hatanın ağırlığına göre uygun bir tutarda indirim yapılması gerektiğinden bahisle, davanın kısmen kabulü ile 14.692,70 TL maddi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle davalı tarafça süresi içinde yapılan temyizde ileri sürülmeyen hususların süresinden sonra verilen 03.01.2017 tarihli ek temyiz dilekçesi ile ileri sürülemeyeceğinin anlaşılmış bulunmasına göre, davalı tarafın sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle davalı tarafça süresi içinde yapılan temyizde ileri sürülmeyen hususların süresinden sonra verilen 03.01.2017 tarihli ek temyiz dilekçesi ile ileri sürülemeyeceğinin anlaşılmış bulunmasına göre, davalı tarafın sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Bilindiği üzere zarar, malvarlığında meydana gelen bir azalmayı yani eksilmeyi ifade eder. Bu eksilme, mal varlığının zarar verici eylemin işlenmesi sonucu içine düştüğü durum ile bu eylem olmasa idi mal varlığının bulunacak olduğu durum arasındaki farktan ibarettir. Nitekim tazminatın amacı da, mal varlığındaki eksilmenin giderilmesi ve onun eski duruma getirilmesinin sağlanmasıdır. Bir başka ifadeyle, tazminat miktarı hiçbir zaman gerçek zararı aşmamalıdır.

Yerleşmiş Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere; meyveli ağaçların yaşamına son verilmesinden doğan zararın, bunların kaim değerinin tespiti suretiyle takdiri gerekmektedir. Bir ağacın kaim değerini bulmak için uygulanması gereken yöntem ise, ağaçların bulunduğu yerin ağaçlı değeri ile ağaçsız değeri arasındaki farkın tespiti ile bu farkın o yerde bulunan ağaç sayısına bölünmesi suretiyle gerçeğe en yakın zararın belirlenmesidir.

Yerel Mahkemece hükme esas alınan 27.04.2015 tarihli ziraat bilirkişi raporu ise; davacıya ait taşınmazda zarar gören fıstık ağaçlarının sayı ve yaşları belirlenmeksizin, bilimsel verilere göre taşınmaza dikilebilecek ağaç sayısının hesaplanması suretiyle düzenlenmiştir. Ayrıca, raporda ağaçların değerinin hesaplanmasında on yıllık gelir metodu kullanılmıştır. Raporun, bu haliyle hüküm vermeye yeterli olmadığı ortadadır.

Mahkemece; yukarıda açıklandığı şekilde bilirkişi raporu alınıp sonucuna göre karar vermek gerekirken, zarar kapsamının belirlenmesinde gerçek zarar ilkesine uygun olmayan hesaba dayalı bilirkişi raporu esas alınarak karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

3- Davacı tarafın temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yerel mahkemece; elektrik hatlarının bakım ve onarımının düzenli olarak yapılmaması yanında kaçak elektrik kullanımının sürekli artması nedeniyle elektrik hatlarının fazla yüklenmesi, mahsul sahibi şahısların da muhtemel yangın olaylarına karşı gerekli tedbiri almamaları sonucu yaz aylarında bu şekilde çıkan çok sayıda yangına engel olunamadığı, davalının da kamu hizmeti gören bir kurum olduğu nazara alınarak uğranılan zarardan 6098 sayılı TBK'nun 51/1 maddesi uyarınca indirim yapılması doğrudur. Ancak, olayın gerçekleşme biçimi gözetildiğinde yapılan indirim oranı (% 50) fazladır.

Bundan ayrı, mahkemenin taktir hakkını kullanarak yaptığı indirim nedeniyle davanın reddedilen kısmı yönünden davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmiş olması da, usul ve yasaya aykırıdır.

Bundan ayrı, mahkemenin taktir hakkını kullanarak yaptığı indirim nedeniyle davanın reddedilen kısmı yönünden davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmiş olması da, usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalı tarafın sair temyiz itirazlarının reddine, hükmün HUMK'nun 428. maddesi gereğince ikinci bentte açıklanan nedenlerle davalı yararına, üçüncü bentte açıklanan nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 6100 sayılı HMK'nun Geçici Madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 12.09.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2376, Karar No: 2019/370, Tarih: 28.03.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2015/2376 E.  ,  2019/370 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İzmir 7. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 17.05.2012 tarihli ve 2011/111 E.- 2012/377 K. sayılı kararın temyizen incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 24.01.2013 tarihli ve 2012/10784 E.- 2013/767 K. sayılı kararı ile;

"... Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin haksız şekilde işverence feshedildiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile izin ücreti alacaklarını istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının iş sözleşmesinin alt işveren tarafından feshedildiğini ve tüm kayıtların da alt işverende olduğunu, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Davacının yıllık izinlerini kullanıp kullanmadığı taraflara arasında uyuşmazlık konusudur.

Davalı delil olarak alt işveren işyeri kayıtlarına dayandığına göre; davacının yıllık izin kullanıp kullanmadığının belirlenebilmesi için, davacının davalı işyerinde bağlı olarak çalıştığı tüm alt işverenlerden işçi şahsi sicil dosyasının, puantaj kayıtlarının, ücret bordrolarının, işyerine giriş çıkışlarda kart basılıyorsa buna ilişkin kayıt ve belgelerin getirtilmesi ve bu suretle toplanacak tüm delillerin yeniden değerlendirmeye tabi tutularak gerekirse bilirkişiden ek rapor alındıktan sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir. Eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…”

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davalı ... Rektörlüğünün (Üniversite/İşveren/İdare) asıl işverenliğinde alt işveren işçisi olarak çalışan müvekkilinin iş sözleşmesini 15.09.2010 tarihinde emeklilik nedeni ile feshettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile yıllık izin ücretinin tahsilini talep ve dava etmiştir.

Dava, işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davalı ... Rektörlüğünün (Üniversite/İşveren/İdare) asıl işverenliğinde alt işveren işçisi olarak çalışan müvekkilinin iş sözleşmesini 15.09.2010 tarihinde emeklilik nedeni ile feshettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile yıllık izin ücretinin tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Üniversite vekili, müvekkili İdarenin ihale makamı olduğunu, ayrıca yüklenici firmalar ile Üniversite arasındaki ilişkinin asıl-alt işveren ilişkisi olarak da kabul edilemeyeceğini, bu nedenle davada taraf sıfatı bulunmadığını, davacının çalışma saatleri, yıllık izin, vardiya, mesai gibi özlük haklarının çalıştığı şirketler tarafından belirlendiğini savunmuş ve davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalı Üniversitenin asıl işverenliğinde değişen alt işverenler işçisi olarak çalışan ve iş sözleşmesini emeklilik nedeni ile fesheden davacının kıdem tazminatı yanında yıllık izin kullandığına dair kayıt bulunmadığından yıllık izin ücretine de hak kazandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekilinin temyizi üzerine karar Özel Dairece, yukarıda başlık bölümünde açıklanan nedenlerle bozulmuştur.

Mahkemece, yıllık izin kullandırıldığına ilişkin ispat külfetinin 4857 sayılı İş Kanunu’na (4857 sayılı Kanun/Kanun/ İK) göre davalı işveren üzerinde olduğu, ispatın ise ancak yıllık izin defteri, izin kullanma kaydı veya bunlara eş değer yazılı belgelerle yapılabileceği, ayrıca çalışma döneminde davacının çok sayıda alt işverende çalıştığı, bu alt işverenlerin bir kısmının emsal dosyalardan bilindiği üzere iflas etmiş oldukları, bir kısmının ise adreslerinin bulunamadığı, bu durumda alt işverenlere ulaşmanın zorluğu yanında yıllık izin kayıtlarını tutmanın asıl işverene ait olduğu gerekçesi ile direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı davalı Üniversite vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, somut olay bakımından yıllık izin ücreti ile ilgili olarak mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için asıl-alt işveren ilişkisi, 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu (1086 sayılı Kanun/1086 sayılı HUMK) döneminde delil gösterilmesi ve tamamlayıcı yemin konuları üzerinde kısaca durmak gerekir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, somut olay bakımından yıllık izin ücreti ile ilgili olarak mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için asıl-alt işveren ilişkisi, 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu (1086 sayılı Kanun/1086 sayılı HUMK) döneminde delil gösterilmesi ve tamamlayıcı yemin konuları üzerinde kısaca durmak gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun/İK/Kanun) 2’nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.”

Bu hükme göre, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir. Kanuna uygun biçimde bir asıl-alt işveren ilişkisi kurulmuş ise, asıl işveren, alt işveren işçilerinin Kanundan, iş sözleşmesinden ve alt işverenin taraf olduğu bir toplu iş sözleşmesi bulunması hâlinde bundan doğan yükümlüklerden işçilere karşı alt işveren ile birlikte sorumlu olacaktır.

Öte yandan dava konusu hakkın ve buna karşı yapılan savunmanın dayandığı vakıaların var olup olmadıkları hakkında mahkemeye kanaat verilmesi işlemine ispat denir (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü, Altıncı Baskı, İstanbul 2001, Cilt II, s.1966).

Bir davada çekişmeli olguların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği konusu ise ispat yükü olarak tanımlanabilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun/4721 sayılı TMK/TMK) 6'ncı maddesi uyarınca, “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir.

Her iki taraf da, ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil göstermişler ise, bu hâlde hâkimin ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmasına gerek yoktur. Çünkü hâkim, ilk önce tarafların gösterdikleri delilleri incelemekle yükümlüdür.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir.

Her iki taraf da, ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil göstermişler ise, bu hâlde hâkimin ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmasına gerek yoktur. Çünkü hâkim, ilk önce tarafların gösterdikleri delilleri incelemekle yükümlüdür.

İki tarafın (veya bir tarafın) gösterdiği deliller ile davaya ilişkin bütün çekişmeli olgular aydınlanmış ise, yine ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmakta bir yarar yoktur. Buna karşılık gösterilen delillerin hâkime dava hakkında tam bir kanaat vermemesi hâlinde, ispat yükünün hangi tarafa düştüğünün tespit edilmesinde yarar vardır. İspat yükü, bu hâl için önemlidir.

Hâkimin kendisine ispat yükü düştüğünü bildirdiği taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse, davayı kaybeder. O taraf, davacı ise davası reddedilir; davalı ise aleyhine eda ve/veya tespit hükmü kurulur.

Herkesin iddiasını kanıtlamakla yükümlü olduğuna ilişkin 4721 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesindeki genel kuralın, "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça" deyimi ile bazı istisnalarının olabileceği hükme bağlanmıştır. Başka bir anlatımla, ispat yükünün yer değiştirdiği hâllerde bu kuralın istisnaları devreye girer. Genel kuralın istisnalarının söz konusu olduğu durumlarda, ispat yükü bir olgudan kendi lehine haklar çıkaran tarafa değil, o olgu aleyhine olan (karşı) tarafa aittir.

Bu kapsamda normal bir duruma dayanan tarafın, bu iddiasını ispat etmesi gerekmez; bilâkis ispat yükü bu normal durumun aksini iddia eden tarafa düşer. İlaveten bazı hâllerde bir olguyu kimin ispat etmesi gerektiği (ispat yükü), özel bir kanun hükmü ile belirlenmiştir. Kanun, bu halleri saklı tutmuştur. Bu hallerde, ispat yükünün (genel kurala göre) kime düştüğünü araştırmaya gerek yoktur. İspat yükü özel kanun hükümlerinde yazılı olan kimselere düşer.

Bir vakıanın ispatı için başvurulan vasıtalara ise delil denir. Nitekim 1086 sayılı Kanun delili, “davanın hâlline tesir edebilecek münazaalı hususların ispatı için başvurulan vasıtalardır.” şeklinde tanımlamıştır (HUMK m. 238/1).

Hâkim, hangi hâllerde delil gösterilmesinin gerekli olduğunu ve bu hâllerde hangi (çekişmeli) olgular için hangi delillerin gösterilebileceğini tespit ettikten sonra, taraflara delillerini göstermeleri için bir süre verir (1086 sayılı HUMK m. 217/II).

Bir vakıanın ispatı için başvurulan vasıtalara ise delil denir. Nitekim 1086 sayılı Kanun delili, “davanın hâlline tesir edebilecek münazaalı hususların ispatı için başvurulan vasıtalardır.” şeklinde tanımlamıştır (HUMK m. 238/1).

Hâkim, hangi hâllerde delil gösterilmesinin gerekli olduğunu ve bu hâllerde hangi (çekişmeli) olgular için hangi delillerin gösterilebileceğini tespit ettikten sonra, taraflara delillerini göstermeleri için bir süre verir (1086 sayılı HUMK m. 217/II).

Burada hemen belirtmek gerekir ki, 4857 sayılı Kanun’un 53 ila 61’inci maddeleri arasında yıllık izin müessesi düzenlenmiş olup Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca, iş yerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Kanun, devam eden maddelerde yıllık izin süresi ve kullanımı ile ilgili düzenlemelere yer vermiş ve 56’ıncı maddesinin altıncı fıkrasında işverenin iş yerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır. Kanun’un 60’ıncı maddesinde ise, “Yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterilir.” hükmüne yer verilmiştir. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği de bu hususları düzenlemiş olup Yönetmeliğin 20’inci maddesine göre, işveren çalıştırdığı işçilerin izin durumlarını gösteren ve örneği Yönetmeliğe ekli yıllık izin kayıt belgesini tutmak zorundadır.

Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere, işçiye yıllık izin kullandırıldığı konusunda ispat yükü işverende olup işverenin bu ispatı yıllık izin defteri, yıllık izin kayıt belgesi ve benzeri belgelerde yerine getirmesi gerekir.

10.09.2014 tarihinde 6552 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesi ile İK’nın 56’ıncı maddesine eklenen hüküm uyarınca, ”Alt işveren işçilerinden, alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanır. Asıl işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla, alt işveren ise altıncı fıkraya göre tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene vermekle yükümlüdür.”.

Yeri gelmişken belirtelim ki, ispat yükü altında bulunan tarafın başvurabileceği delillerden biri de yemin delilidir.