muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/951, Karar No: 2023/5122, Tarih: 22.05.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/951 E.  ,  2023/5122 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Isparta 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 16.09.2022 Tarihli ve 2022/2078 Değişik İş Sayılı Kararı

4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun'un (4081 sayılı Kanun) 26 ncı maddesi gereğince Mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

B. Isparta 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 18.10.2022 Tarihli ve 2022/35 Değişik İş, 2022/35 Karar Sayılı Kararı

Talebin idarî para cezasına itiraz olduğu, 4081 sayılı Kanun'a dayanılarak Çiftçi Malları Koruma Başkanlığı tarafından kaçak hayvan otlatmaktan dolayı başvurucu hakkında düzenlenen idarî para cezası olduğu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu gereği idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı kararın tebliğ veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabileceği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, ...'nın salma ihbarnamesi ile kesilen cezanın kaldırılması ve iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukukî dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4081 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi şöyledir:

"Birinci maddede yazılı çiftçi mallarına iras edilen ve miktarı elli lirayı geçmiyen zararların tazminine

mütaallik işleri koruma ve ihtiyar meclisleri Köy Kanunundaki usule göre tetkik ve hallederek bir karara bağlar.

Tazminat talebinin reddine ve yirmi liraya kadar olan kararlara karşı beş gün içinde sulh hakimine itiraz edilebilir. Şu kadar ki, zararı yapan tarafından vukubulan itirazlarda tazminine karar verilen paranın koruma sandığına aynı müddet içinde depo edilmesi şarttır. Bu fıkraya taallük eden işlerde mahkeme, tetkikatını evrak üzerinde icra ve itiraz olunan kararı tadil veya tasdik suretiyle işi bir hafta içinde intaç eder. Maddi hata vukuu veya sahtelik iddiası halinde mahkeme, lüzum görürse duruşma yapabilir.

Yirmi liradan yukarı olan tazmin kararlarına karşı alakalılar,yukarıki fıkrada yazılı depo şartı olmaksızın beş gün içinde sulh hakimine itiraz edebilir. Bu fıkraya göre yapılan itirazların tetkiki umumi hükümlere göre yapılır.

İtirazlar mahkemeye veya koruma ve ihtiyar meclislerine de yapılabilir.

Meclisler itiraz evrakını derhal salahiyetli mahkemeye gönderir ve muterize bedava bir ilmühaber verir.

Yirmi liradan yukarı olan tazmin kararlarına karşı alakalılar,yukarıki fıkrada yazılı depo şartı olmaksızın beş gün içinde sulh hakimine itiraz edebilir. Bu fıkraya göre yapılan itirazların tetkiki umumi hükümlere göre yapılır.

İtirazlar mahkemeye veya koruma ve ihtiyar meclislerine de yapılabilir.

Meclisler itiraz evrakını derhal salahiyetli mahkemeye gönderir ve muterize bedava bir ilmühaber verir.

Koruma ve ihtiyar meclislerinin itiraz olunmıyan kararları ile sulh hakimlerinin itiraz üzerine verecekleri kararlar kati olup bunlar aleyhine hiç bir kanun yoluna baş vurulmaz."

C. Değerlendirme

4081 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesinden açıkça anlaşıldığı üzere bu davaya bakma görevi Sulh Hukuk Mahkemelerine ait olup uyuşmazlığın Sulh Hukuk Mahkemesince görülüp çözümlenmesi gerekecektir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Isparta 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

22.05.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1276, Karar No: 2020/3367, Tarih: 04.03.2020

**17. Ceza Dairesi         2020/1276 E.  ,  2020/3367 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece suça sürüklenen çocuk ... hakkında 18/07/2019 tarihli ek karar ile hırsızlık suçundan verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Kararın 15 gün içinde temyiz edilebileceği şeklindeki ihtar gözetilerek, temyiz talebi süresinde kabul edilerek, 18/07/2019 tarihli mahkemece temyiz talebinin süresinden sonra olduğu gerekçesiyle reddedildiğine ilişkin ek karar kaldırılarak yapılan incelemede;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, uyulan bozmaya, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun suça sürüklenen çocuk tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Suça sürüklenen çocuk hakkında CMUK'nun 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hakka konu olan cezanın mahkemece sonuç olarak 3.000,00 TL adli para cezası olarak belirlenmesi suretiyle, infazın bu belirlenen miktar üzerinden yapılmasına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, kazanılmış hak oluşturduğundan bahisle suça sürüklenen çocuğun 3.000,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedeni bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi aracılığıyla CMUK’nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak; hükümden "Mahkememizce verilen önceki hükümde hesap hatası sonucu sanığa verilen 5 ay hapis cezasının günlüğü 20,00 TL'den adli para cezası seçenek yaptırımına çevrilerek neticeten 3.000,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve bu kararın sadece Suça sürüklenen çocuk tarafından temyiz edildiği anlaşılmakla; sanığın sonuç ceza bakımından kazanılmış hakkı gözetilerek NETİCETEN 3.000TL ADLİ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA," cümlesinin çıkarılarak yerine "CMUK'nun 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hak nedeniyle, suça sürüklenen çocuk hakkında hükmolunan 6.000,00 TL adli para cezasının 3.000,00 TL adli para cezası üzerinden infazına", cümlesi eklenmesi suretiyle, sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 04.03.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/4707, Karar No: 2020/4906, Tarih: 18.06.2020

**13. Hukuk Dairesi         2017/4707 E.  ,  2020/4906 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı ... avukatınca duruşmasız, diğer davalılar avukatınca duruşmalı temyiz edilmiş ise de, dava miktar itibariyle duruşmaya tabi olmadığından bu isteğin reddiyle incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı ... ile arasında 13/12/2012 tarihinde ... proje nolu 4.430,00 Euro'luk sözleşme imzalandığını, sözleşme imzalandıktan sonra projenin gerçekleşmemesi nedeniyle sözleşmeye aykırı hareket edildiğinden dolayı derneğe tahsis edilen 4.430,00 Euro'dan tahsis amacına uygun kullanılmayan ilk ödeme olan 3.544,00 Euro'nun Kurum hesabına iadesinin yazılı olarak talep edildiğini, ancak derneğin itirazı üzerine yapılan inceleme sonunda iade edilecek tutarın 2.847,15 Euro olarak tespit edildiğini ve bu miktarın iadesinin yazılı olarak talep edildiğini, talebe rağmen miktarın kurum hesabına yatırılmadığını, bunun üzerine dernek ve dernek yöneticileri hakkında 2.847,15 Euro'nun faizi ile birlikte iadesi için ... 22. İcra Müdürlüğünün 2014/4632 takip sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalıların icra takibine haksız ve usulsüz olarak itiraz ettiklerini, takibin durduğunu belirterek; davalıların icra takibine yaptıkları itirazın iptaline, haksız ve kötüniyetli itiraz nedeniyle %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar, davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılarca temyiz edilmiştir.

1-Davacı eldeki dava ile; davalı dernek ile imzalanan sözleşme gereği 4.430,00 Euro hibe edildiğini, projenin gerçekleşmediği gerekçesi ile ödenen 2.847,15 Euro bedelin iadesini istemiş, davalılardan ..., ..., ... ..., ... ve ... davada talep edilen paranın tamamının amacına uygun olarak kullanıldığını, davalı ... ise; organların kusurlarından dolayı kişisel olarak sorumlu olduklarını, tahsis edilen paranın amacına ve usulüne uygun olarak harcandığını, tüm yetkinin yönetim kurulu başkanı ...'a verildiğini, amacına ve usulüne aykırı bir harcama var ise bunun muhatabının yönetim kurulu başkanı olan ... olduğunu, sorumluluğunun bulunmadığını savunmuştur. Mahkemece ‘...davalı dernek, yararına hibe yapılan tüzel kişi olarak, diğer davalılar ise, davalı derneğin yönetim kurulu başkan ve üyeleri olarak sözleşme kapsamından sorumlu oldukları...’ gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Dosya incelendiğinde; derneğin 11/03/2010 tarihinde kurulduğu, faal olduğu, 07/04/2012 tarihinde yapılan son genel kurul toplantısına göre davalı ...’un dernek başkanı, davalı ... ’nın dernek 2.başkanı, ... ...’ın genel sekreter, ...’un muhasib üye, ...’ın yönetim kurulu üyesi olduğu ve 13/12/2012 tarihli Gençlik Programı Proje Hibe Sözleşmesinin dernek başkanı olan davalı ... tarafından imzalandığı anlaşılmaktadır. 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 50. maddesinde; "Tüzel kişinin iradesi, organları aracılığıyla açıklanır. Organlar, hukukî işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokarlar. Organlar, kusurlarından dolayı ayrıca kişisel olarak sorumludurlar." düzenlemesi mevcut olup, buradaki sorumluluk organı oluşturan kişiler yönünden zincirleme (müteselsil) sorumluluktur.4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 85’inci maddesi ile 2908 sayılı Dernekler Kanununun 27’nci maddesi hükümleri uyarınca; derneklerin yönetim kurulları, derneğin yürütme ve temsil organlarıdır. Bu görevlerini, kanuna ve dernek tüzüğüne uygun olarak yerine getirmelidirler. Ayrıca temsil görevinin, yönetim kurulunca üyelerden birisine veya üçüncü bir kişiye devri de mümkündür. Belirtilen yasal düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, dernek niteliğindeki tüzel kişiliklerde; müteselsil sorumluluk koşulunun oluşması için tüzel kişiliğin “...temsil ve ilzama yetkili üst düzey yöneticisi veya yetkilisi...” durumunda olunması gereklidir. Somut olayda; dava konusunu oluşturan sözleşmenin imzalandığı tarihte derneğin yönetim kurulunun kimlerden oluştuğu, yönetim kurulunun kendi arasında işbölümü yapıp yapmadığı, sözleşme konusunu oluşturan projenin yürütülmesi ile ilgili bir kararın alınıp alınmadığı açık ve net olarak belli değildir. Yargılama sırasında mahkemece bilirkişiden rapor alınmış ise de, raporda dernek haricindeki davalıların sorumluluğu mahkemenin takdirine bırakılmış olup, mahkemece de dernek tarafından imzalanan sözleşme nedeniyle davalıların sorumluluğu yeterince irdelenmemiş soyut gerekçe ile davalıların sorumluluğuna gidilmiştir

. Yargılama sırasında mahkemece bilirkişiden rapor alınmış ise de, raporda dernek haricindeki davalıların sorumluluğu mahkemenin takdirine bırakılmış olup, mahkemece de dernek tarafından imzalanan sözleşme nedeniyle davalıların sorumluluğu yeterince irdelenmemiş soyut gerekçe ile davalıların sorumluluğuna gidilmiştir. Hal böyle olunca; mahkemece öncelikle Türk Medeni Kanunu, Dernekler Kanunu ve sözleşmenin yapıldığı tarihteki davalı dernek tüzüğünün ilgili maddeleri irdelenerek borç nedeniyle davalılara yüklenebilecek kusurun bulunup bulunmadığı, bu borçtan davalıların sorumluluğunun tespiti ve borcun tüm davalılardan istenmesinin haklı olup olmadığının duraksamasız belirlenmesine yönelik konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak daha sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken; eksik inceleme sonucunda yazılı şekilde verilen karar hatalı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davalıların sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenle temyiz olunan kararın BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davalıların sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan 135,00 TL. harcın istek halinde davalı ...'a iadesine, HUMK’nun 440/III-1 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 18/06/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11592, Karar No: 2014/15957, Tarih: 10.11.2014

**19. Hukuk Dairesi         2014/11592 E.  ,  2014/15957 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Beypazarı Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 10/04/2014

NUMARASI : 2014/11 Esas,2014/116 Karar

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 15/11/2012 tarihli karar davalı vekilinin temyizi üzerine Dairemizin 19/06/2013 tarihli kararı ile bozulmuştur. Hükmüne uyulan 2013/8276 E., 2013/11412 K. sayılı bozma ilamında, ''Kural olarak çek ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun ifası amacıyla verilir. Somut olayda davacı, belirtilen kuralın aksini iddia edip, davalıya kıymetli evrakla avans ödemeleri yaptığını, yapılan ödemeler karşılığında aracın teslim ve devrinin yapılmadığını ileri sürmüştür. Bu durumda davacı yan, iddiasını HUMK.nun 290.maddesi uyarınca yazılı delillerle kanıtlamakla yükümlü olup tanıkla ispat mümkün değildir. Mahkemece bu yönler gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.'' denilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davacının iddiasını yazılı delillerle kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, delil olarak taraf defterlerine de dayanmıştır. Buna göre mahkemece taraflara ticari defterlerini sunmaları için süre verilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşim harcın istek halinde iadesine, 10.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/22304, Karar No: 2017/8495, Tarih: 30.11.2017

**10. Hukuk Dairesi         2015/22304 E.  ,  2017/8495 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, 30.09.1987-29.01.2002 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

21.07.2003 tarihinde kuruma intikal eden bağkur giriş bildirgesine istinaden vergi, oda ve esnaf kaydına dayalı olarak 30.01.2002 tarihinde bağkur tescili başlatılan, 30.12.2005 tarihine kadar sigortalılığı kabul edilen ve (29.09.1987- 26.12.2014) ve 30.09.1987-03.06.2013 tarihleri arası oda, (09.04.1990-17.12.1992), (28.12.1992-01.12.1994),(29.05.1995-30.12.2005) tarihleri arası vergi kaydı olan davacı, 30.09.1987-29.01.2002 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalı olduğunun tespiti talepli eldeki davanın açıldığı, Mahkemece, vergi, oda kayıtlarına dayanılarak, kendi nam ve hesabına çalışma araştırılması yapılmaksızın davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı; 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesindeki; “Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı, 02.09.1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17.10.1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı, 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlar ile 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesine göre sandıklara tâbi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirilirler.” düzenlemesi ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı gereği 1479 sayılı Kanunun 24 ve 25 maddeleridir.01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanunun 24 ve 25. maddelerinde “...kendi adına ve hesabına çalışanlar olarak nitelendirilen bağımsız çalışanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına yazılı olan gerçek kişiler...”, “meslek kuruluşuna yazılarak çalışmaya başladıkları tarihten itibaren” zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılmışken, anılan maddelerde 19.04.1979 gün ve 2229 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile meslek kuruluş kaydı zorunluluğu kaldırılarak, “kendi adına ve hesabına” çalışma koşulu ve belirtilen nitelikte çalışmaya başlama tarihi sigortalılık niteliğini kazanmak için yeterli kabul edilmiştir.20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemede, kendi adına ve hesabına çalışma koşuluna ek olarak “gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar” için mükellefiyetin başlangıç tarihinden, “kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmakla beraber gelir vergisinden muaf olanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usulüne uygun olarak kayıtlı olanlar” kayıtlı oldukları tarihten itibaren sigortalı sayılmaktadır.

22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikte ise, bu kez, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; “gerçek ve götürü usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı bulunanlar veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı bulunanlardan” gelir vergisi mükellefi olanlar, mükellefiyetin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanlar da Esnaf ve Sanatkarlar Siciline veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt oldukları tarihten itibaren kendiliğinden sigortalı sayılmışlardır.

02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemede de; kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; “gelir vergisi mükellefi olanlar ile, gelir vergisinden muaf olanlardan Esnaf ve Sanatkar Sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun olarak kayıt olanlar” sigortalı sayılmışlardır.

02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemede de; kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; “gelir vergisi mükellefi olanlar ile, gelir vergisinden muaf olanlardan Esnaf ve Sanatkar Sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun olarak kayıt olanlar” sigortalı sayılmışlardır.

Yukarıda açıklanan tüm bu Kanunlarla yapılan değişiklikler; önceki mevzuatın öngördüğü koşullara sahip olan sigortalıların, sigortalılık niteliklerine son vermemekte, değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Bağ-Kur sigortalılık niteliğini kazananlar yönünden yeni düzenlemeler içermektedir. Tersinin kabulü, kazanılmış hakları ortadan kaldırmak olur ki, bu durumun kabulüne yasaca ve hukukça olanak olmadığı açıktır.

Davacının, 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı olarak kaydının yapıldığı tarihte yukarıda açıklanan 3165 sayılı Kanun ile getirilmiş şekli yürürlüktedir ve sigortalılık niteliğinin varlığı sorunu da, anılan düzenleme doğrultusunda çözümlenmelidir. Belirtmek gerekirse anılan düzenlemenin açıkça değindiği üzere, sigortalılığın oluşumu yönünden “kendi adına ve hesabına bağımsız çalışma” olgusunun varlığı zorunlu ve asli unsur olup, vergi dairesine ve meslek kuruluşuna kayıtlı olmak; anılan çalışmayı doğrulayan bir şekil şartından ibaret olduğu cihetle aksinin kanıtlanması olanaklıdır. Diğer bir anlatımla, bu gibilerin mesleki faaliyetlerine son verdiklerinin kanıtlanması halinde, artık somut bir çalışmaya dayanmayan, soyut ve sadece evrak üzerindeki oda ve vergi kaydına itibar edilerek kişiyi sigortalı saymak, Kanunun amacına aykırı olacağı açıktır.Bu bağlamda, Mahkemece, 1479 sayılı Kanunun 26. maddesinde düzenlenen, “sosyal güvenliğin vazgeçilmez ve kaçınılamaz” kamusal yapısı gereği yöntemince ve re’sen araştırma yapılarak, davacının, kendi nam ve hesabına çalışıp çalışmadığının tespiti için, davacıya maddi delilleri olup olmadığı sorularak, varsa bunları mahkemeye sunmak üzere davacıya önel verilmeli, davacının gerçekten kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasının nasıl olduğu, emniyet, trafik sicili, zabıta, maliye, muhtarlık vs. marifetiyle araştırılmalı, oda aidatı ödeyip ödemediği, hazirun cetvellerinde yazılı olup olmadığı sorulmalı; vergi kayıtlarına ilişkin işe başlama ve yoklama kayıtları celp edilerek, vergi ve odadaki kaydın gerçek bir çalışmaya ilişkin olup olmadığı; hiç bir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya konularak, yine davacının af kanunları kapsamında geçmişe yönelik prim ödemeleri araştırılıp, sigortalı olarak kabul edilmesi gereken süre/süreler kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde ortaya konarak yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 30.11.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.