muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/12289, Karar No: 2022/131, Tarih: 11.01.2022

2) Birlikte fiilen yaşama olgusu anlaşmalı boşanmaya bağlı olarak maddi ve somut vakıalara dayandırılmalı

3) Bu konudaki kurum denetim raporu ciddi olmalıdır.

Ayrıca denetim raporu üzerine sosyal güvenlik ile ilgili kamu düzeninden olan bu davada mahkemece yapılacak araştırma sonucunda verilecek karar, yaklaşık ispata göre değil, tüm delillerin incelenmesi sonrası tam ispata göre oluşturulmalıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 05.12.2019 tarih ve 2016/21-396 Esas, 2019/1125 Karar sayılı karar gerekçesinde de belirtildiği üzere;

“5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin uygulanmasında üzerinde durulması gereken bir diğer husus da, maddede yer alan “boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” unsurunun, diğer bir ifade ile boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusunun nasıl kanıtlanması gerektiğidir.

Bilindiği üzere, 4721 sayılı TMK’nın “İspat yükü” başlıklı 6. maddesinde, Kanun’da aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlü olduğu belirtilmiş olup, ispat yükünün Kanun’da özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi yararına hak çıkaran tarafa ait olduğu, yasal bir karineye dayanan tarafın, sadece karinenin tarafını oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altında bulunduğu, Kanun’da öngörülen istisnalar dışında, karşı tarafın yasal karinenin aksini ispat edebileceği kabul edilmektedir.

Boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusunun nasıl kanıtlanması gerektiği ve ispat yükü hususunda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 59 ve 100. maddeleri üzerinde durulması gerekmektedir. 5510 sayılı Kanun'un 59. maddesinde Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi belirtilmiş, 59/2. maddesinde “Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir.” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan 5510 sayılı Kanunun 100. maddesinde ise bilgi ve belge isteme hakkı, bilgi ve belgelerin Kuruma verilme usulü düzenlenmiştir.

Özellikle belirtilmelidir ki, 5510 sayılı Kanun’un 59 ve 100. maddeleri uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerli kabul edilmektedir. Diğer bir anlatımla, yetkili kişilerce düzenlenen ve tarafların ihtirazi kayıt koymaksızın imzaladığı tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olup, aksi ise ancak yazılı delille kanıtlanabilir.

Özellikle belirtilmelidir ki, 5510 sayılı Kanun’un 59 ve 100. maddeleri uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerli kabul edilmektedir. Diğer bir anlatımla, yetkili kişilerce düzenlenen ve tarafların ihtirazi kayıt koymaksızın imzaladığı tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olup, aksi ise ancak yazılı delille kanıtlanabilir.

Kaldı ki Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları ve iş müfettişi raporlarının, rapora dayanak alınan tutanaklar ile birlikte değerlendirilmesi ve ancak belirtilen nitelikteki ekli tutanakların, anılan Kanun kapsamında aksi sabit oluncaya kadar geçerli belge olduğunun kabulü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 92/son maddesinde de açıkça hüküm altına alınmıştır. Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 14.11.1979 tarihli ve 1014 E., 1364 K. ile 04.02.2009 tarihli ve 2009/9-2 E., 2009/48 K. sayılı kararlarında da aynı hususlar vurgulanmıştır.

Ne var ki, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından yapılan incelemelere dayalı tutanakların değerlendirildiği ve varılan sonucun yazıya geçirildiği raporların, sadece memur veya müfettiş tarafından düzenlenmiş olmaları, anılan raporların 4857 sayılı İş Kanunu’nun 92/son maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un 59 ve 100. maddeleri kapsamında aksinin yazılı delille kanıtlanması gereken belgeler olarak kabulleri için yeterli değildir. Ayrıca 5510 sayılı Kanun’un 59/2. maddesinde belirtilen aksi sabit oluncaya kadar geçerli olan tutanakların, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından belgelere dayalı olarak düzenlenmiş olması veya belgeye dayalı olmamakla birlikte hazır bulunan işveren, işçi veya üçüncü kişi beyanları uyarınca düzenlenerek, doğruluğu ilgili kişilerin imzaları ile tasdik edilen ve imza inkârına konu olmayan tutanaklar olması gerekmektedir.

6. Somut uyuşmazlıkta, denetim raporu herhangi bir kayda dayandığı gibi boşanmadan kısa süreli olarak adres değişikliği yapılmadığı için mernis kaydına dayanmıştır. Oysa davacı eşinin adresten ayrıldığı ve ayrı yaşadığı anlaşmaktadır. Davacının eşinin daha sonra başka bir kişi ile evlenmesi de ayrı yaşadıklarına karinedir. Davacının ayrıldığı eşinden kalan taşınmazın eşine ait olması ve müşterek çocuğun okulda veli toplantısına katılması fiili birlikteliği göstermez. Zira taşınmaz müşterek hayat içinde kazanılmış olabilir. Müşterek çocuğun veli toplantılarına da her eş ayrı olsa da katılabilir. Davacının fiilen boşandığı eşi ile birlikte yaşadığına dair herhangi bir kayıt bulunmamıştır. Denetim raporunun herhangi bir belgeye dayalı olmadığı, maddi ve somut kanıtlara dayanmadığı sabittir. Denetim elemanlarınca dinlenen tanıklar ise fiili birlikteliği yargılama da doğrulamamışlardır. Kararın bu nedenle davacı lehine kesin bozulması gerekirken, tekrar fiili birlikteliği esas olmayacak olgular olan taşınmazın eşe ait olup olmadığı ile müşterek çocuğun veli toplantılarının araştırılması yönündeki bozma görüşüne katılınmamıştır.
Yargıtay — Esas No: 2013/17225, Karar No: 2014/7667, Tarih: 10.04.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/17225 E.  ,  2014/7667 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 5. İş Mahkemesi

TARİHİ : 23/05/2013

NUMARASI : 2008/574-2013/251

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davacı ve davalılardan E. Reklamcılık Danışmanlık Otomotiv Turizm Nak. İnş . Tekstil Gıda San. İç ve Diş Tic. Ltd Şti vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan davacının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalı O.. A.. ile diğer davalı B İnş. Boya Malz. San. Tic. Ltd. Şti. Aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat davalarının ayrı ayrı reddine, taleple bağlı kalınarak 27.614,14 TL maddi tazminattan şimdilik 20.000 TL maddi, 15.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalı E Reklamcılık Danışmanlık Otomotiv Tur. Nak. Inş. Tekstil Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.den alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olayın oluş şekli, olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti hem maddi hem de manevi tazminat miktarını doğrudan etkilemesi bakımından önem taşımaktadır. Zira maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında davacının kendi kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi yine manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır.

1-Dosyanın incelenmesinden; kararın gerekçe kısmında olayın oluş şeklinin "davacının Davalı E Reklamcılık Danışmanlık Oto.Turizm Nakliyat Ltd. Şti. işçisi olarak davalı Petrol Ofisi A.Ş.(Y Ünvanı OMV Petrol Ofisi A.Ş.) ile diğer davalı Büberler İnşaat ve boya Malzemeleri Sanayii ve Ticaret Limited Şirketi arasında imzalanan sözleşme gereği petrol istasyonlarına reklam ve afiş asma işinde görevli personel olarak istihdam edildiği,olay tarihi olan 23/01/2008 tarihinde davacının petrol istasyonunda işi gereği çalışırken yüksekten düşme neticesi yaralandığı şeklinde kabul edilmesine rağmen hükme esas alınan kusura ilişkin bilirkişi heyet raporunda olayın oluş şeklinin "davacının kamyonu kullanan sürücü Tarık Asilkan ile birlikte yolda mola verdikleri dinlenme tesisinde, yağmur yağması üzerine, davacının kamyonun üzerine çıkarak brandayı çektiği bir sırada dengesini kaybederk düşüp kazalanması" olarak açıklandığı, oysa olayın bu şekilde olduğu yönünde tanıklık yapanların Mustafa Kemal Paşa Sulh Ceza Mahkemesinin 2011/381 esas, 2011/544 karar sayılı ilamı ile cazalandırılmalarına karar verilerek hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, zararlandırıcı olayın davalı E Reklamcılık Danışmanlık Oto.Turizm Nakliyat Ltd. Şti.nin işçisi olan davacının O Petrol Ofisi A.Ş.nin benzin istasyonunda iskele üzerinde afiş asarken dengesini kaybederek düşmesi şeklinde kabul edilerek yeniden farklı bir bilirkişi heyetinden kusura ilişkin rapor almak gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

2- Somut olayda iş sahibi O. Petrol Ofisi A.Ş.nin istasyonlarının görsel ve reklam montaj banner dağıtım projesi çerçevesinde yapımcılığını üstlenen Büberler İnş. Ve Boya Malz. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Firmasına da husumet yöneltildiğine göre her ne kadar kusur yönünden inceleme yapılmış ise de bu taraflar arasındaki tüm sözleşmeler celpedilerek kusura ilişkin bilirkişi raporunda ve kararın gerekçesinde irdelenip tartışılmamıştır. Şu halde O. Petrol Ofisi A.Ş. ile Büberler İnş. Ve Boya Malz. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Arasındaki sözleşme hükümleri de getirtilerek iş güvenliği yönünden O Petrol Ofisi A.Ş.nin sorumluluğu olup olmadığının ve yine Büberler İnş. Ve Boya Malz. San. Ve Tic. Ltd. Şti.nin E. Reklamcılık Dan. Oto. Tur. Nak. Inş. Teks. Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.ye kendi işinin bir parçasını verip vermediğinin; bir başka anlatımla aralarında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin olup olmadığı tartışılıp değerlendirilmeden sonuca gidilmesi isabetsiz olup usul ve yasaya aykırıdır.

O halde, davacı ve davalı E Reklamcılık Dan. Oto. Tur. Nak. Inş. Teks. Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

O halde, davacı ve davalı E Reklamcılık Dan. Oto. Tur. Nak. Inş. Teks. Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacı ve davalılardan E. Reklamcılık Danışmanlık Otomotiv Turizm Nak. İnş . Tekstil Gıda San. İç ve Diş Tic. Ltd Şti'ye iadesine, 10.04.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11866, Karar No: 2022/2508, Tarih: 24.02.2022

**10. Hukuk Dairesi         2021/11866 E.  ,  2022/2508 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No : 2021/279-2021/289

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan, mülga 506 sayılı Kanun’un 79/10 hükmü uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu davada; davacı, 03.09.2007 ile 23.01.2016 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığını, ancak bildirimlerinin eksik gösterildiğini, bu sebeple belirtilen dönemlerde kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece, davacının 01.05.2008-30.10.2015 tarihleri arasında bildirilen süreler hariç çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş ise de; hüküm eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Davacının davalıya ait satış mağazasında çalıştığı, dinlenen bordro tanıklarının ise davalıya ait imalathanede çalıştıkları ve imalathane kış döneminde çalıştığı için, davacının yaz döneminde çalışıp çalışmadığına dair net bilgilerinin olmadığı anlaşılmakla, talep konusu dönemde davalı işyerine komşu işyerleri, belediye, vergi, SGK, zabıta araştırması ile tespit edilerek, komşu işyeri işverenleri ve çalışanları re'sen belirlenerek beyanlarına başvurulmalı, tanık beyanları arasında çelişki oluştuğu takdirde giderilmeli, yargılama sırasında dinlenen komşu işyeri tanığı olduğu beyan edilen tanık ...’ün komşu işyeri işvereni olduğuna dair belgeleri de getirtilerek, kayıtlarda görünmeyen davacı çalışmalarının, hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı ve süresi yöntemince araştırılmalı, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 24.02.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/10827, Karar No: 2013/16857, Tarih: 28.11.2013

**1. Hukuk Dairesi         2013/10827 E.  ,  2013/16857 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VEYA TAZMİNAT

Yanlar arasında görülen tapu iptali ve tescil veya tazminat davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ... 'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, vekâlet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı taktirde bedel isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; davacının çekişme konusu 6429 ada 6 parsel sayılı taşınmazdaki 6 nolu meskenin satış yetkisini içerir vekâletnameyi 15.02.2010 tarihinde davalı ...’e verdiği, vekil ...’in anılan taşınmazı 24.02.2010 tarihli akitle davalı ...’a, temlik ettiği, taşınmazın ondan 21.10.2010 tarihli akitle davalı ...’a, ondan da 20.06.2011 tarihli akitle davacının ablası olan davalı ...’a satış suretiyle temlik edildiği, son satış ile birlikte aynı tarihte ... lehine taşınmaz üzerine 140.000,00 TL lik ipotek tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı, kayden maliki olduğu 6 nolu bağımsız bölümün satışı bakımından ... Hastanesinde doktor olarak tanıdığı davalı ...’i vekil tayin ettiğini, vekilin taşınmazı davalı ...’a, onun da davalı ...’a satış suretiyle temlik ettiklerini, devirlerin çok düşük bedelle yapıldığını, kendisine bir ödeme de yapılmadığını davalıların el ve işbirliği içinde hareketle kısa süreli devirler yaptıklarını, illegal olarak müteahhitlikte yapan vekil ...’in davalı ...’dan aldığı borca karşılık dava konusu taşınmazı devrettiğini, borcun ödenememesi nedeniyle davalı ...’ın, evin kendisine ait olduğundan bahisle taşınmazı boşaltmalarını, aksi halde eşyalarının sokağa atılacağını yada evin kendisine 130.000,00 TL’ye satışının yapılabileceğini bildirince ablası davalı ... adına bankadan kredi çekerek yeniden taşınmazı ablası adına satın aldığını, vekâlet görevinin kötüye kullanıldığını, zarar gördüğünü ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.

Davalı ... yargılamaya katılmamış, davalı ..., davalı ...’in arkadaşı olan patronu ...’in isteği ile dava konusu taşınmazı bedelsiz satın aldığını, taşınmazın nerede olduğu bilmediğini, yine istek üzerine bedelsiz olarak davalı ...’a devrettiğini davalı ... ise, emlâkçılık yaptığını, dava konusu taşınmazı davalı ...’dan 100.000,00 TL’ye satın alıp 135.000,00 TL’ye davalı ...’a devrettiğini, Davalı ..., dava konusu taşınmazı kardeşi davacının isteği ile bankadan kredi çekerek satın aldığını, gerçekte davacı adına yeri edindiğini, kredi ödemelerini davacının yaptığını bildirip davanın reddini savunmuşlardır.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekâlet aktini düzenleyen hükümlerine göre, vekâlet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülüğünden doğar.

6098 s. Türk Borçlar Kanununda (TBK) sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 506. maddesinde (818 s. Borçlar Kanununun 390.) maddesinde aynen; "Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir.

Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.

Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır. Vekâletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir. (TBK'nin 504/1.maddesi) Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur. Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu göz ardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin son fıkrası uyarınca sorumlu olur. Bu sorumluluk BK'de daha hafif olan işçinin sorumluluğuna kıyasen belirlenirken, TBK'de benzer alanda iş ve hizmetleri üslenen basiretli bir vekilinin sorumluluğu esas alınarak daha da ağırlaştırılmıştır.

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi 4721 s. Türk Medeni Kanunun (TMK) 3. maddesi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi 4721 s. Türk Medeni Kanunun (TMK) 3. maddesi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Ne var ki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, TMK'nin 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu olarak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdığından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Somut olaya gelince; dava konusu taşınmazın vekil ... aracılığıyla ilk defa davalı ...’a satış suretiyle devrinin yapıldığı, davalı ...’ın, vekilin arkadaşı olan patronunun isteği ile taşınmazı bedelsiz devralıp yine istek üzerine bedelsiz davalı ...’a devrettiğini savunduğu, taşınmazın satış bedelleri ile gerçek bedelleri arasında aşırı fark olduğu, davalı ...’ın emlakçı olup taşınmazın gerçek değerini bilecek durumda bulunduğu, fazlaya dair ödeme iddiasının ise sabit olmadığı, daha sonra taşınmazın bu sefer davacının ablası olan ...’a 70.000,00 TL değer gösterilerek devrinin yapıldığı, aynı gün ...’ın bankadan kredi çektiği ve taşınmazın üzerine 140.000,00 TL lik ipotek tesis edildiği, davalı ...’ın davacının iddialarını doğruladığı, taşınmazın devirlere rağmen davacı tarafından kullanılmaya devam edildiği görülmektedir.

Öyleyse, yukarıda açıklanan ilke ve olgular birlikte değerlendirildiğinde, vekil davalı ...’in dava konusu taşınmazı ilk el olan davalı ...’a bedelsiz devrettiği, ondan davalı ...’a yine bedelsiz devrin yapıldığı, anılan davalıların el ve işbirliği içinde hareketle davacıyı zararlandırmak suretiyle vekâlet görevinin kötüye kullanıldığı, davalı ...’ın emlakçılık yaptığı gözetildiğinde taşınmazın gerçek değerini bilebilecek durumda bir kişi olduğu hususu dikkate alındığında iyi niyet savunmasına da itibar edilemeyeceği açıktır.

Öte yandan, davacının vekâlet görevinin kötüye kullanılması iddiası bakımından vekâletnameyi neden verdiğini ispatlama zorunluluğu da bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca; tapu iptali ve tescil isteği bakımından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ve hukuki olmayan gerekçe ile yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir.

Öte yandan, davacının vekâlet görevinin kötüye kullanılması iddiası bakımından vekâletnameyi neden verdiğini ispatlama zorunluluğu da bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca; tapu iptali ve tescil isteği bakımından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ve hukuki olmayan gerekçe ile yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir.

Davacının bu yönlere ilişkin temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 28.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.