muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/3452, Karar No: 2010/3767, Tarih: 05.04.2010

**14. Hukuk Dairesi         2010/3452 E.  ,  2010/3767 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 06.10.2008 gününde verilen dilekçe ile elatmanın önlenmesi, alacak istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 28.04.2009 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı dava dışı ... ile aralarında 1.9.2002 başlangıç tarihli ve 15 yıl süreli kira sözleşmesi bulunduğunu, kiralananı 18.03.2005 tarihinde 3 yıl süre ile yine dava dışı ... ile ...’a alt kiraya verdiğini, bu sürenin bitmesine rağmen kiralananın kendisine teslim edilmediğini, 15.2.2007 tarihinde 1 yıl süre ile kiralayan ... tarafından oğlu davalı ...’a kiralandığını, davalının kiralanandan tahliyesini, aylık 600 lira kira alacağının da tahsilini talep etmiştir.

Davalı davanın icra hakimliğinde görülmesi gerektiğini, husumetin de ancak kiralayan ...’a yöneltilebileceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece dava reddedilmiştir.

Hükmü davacı temyiz etmiştir.

Davada dayanılan 1.9.2002 başlangıç tarihli ve 15 yıl süreli kira sözleşmesi hasılat kirasına ilişkindir. Bu bakımdan uyuşmazlığın çözümünde hasılat kirasına dair Borçlar Kanununun 270. ve devamı maddelerinin uygulanması gerekecektir. Sözleşmeye göre davacı kiracı, dava dışı ... ise kiralayandır. 01.09.2002 başlangıç tarihli kira sözleşmesi yasada öngörülen herhangi bir nedenle feshedilmediği sürece hem davacıyı hem de dava dışı kiralayan ...’ı bağlar. Dava dışı kiralayan ... Borçlar Kanununun 272. maddesinin yaptığı gönderme sebebi ile yasanın 249.maddesi gereğince kiralananı akitte güdülen amaca uygun bir halde kiracıya teslim etmek ve kira müddeti zarfında bu halde bulundurmak ile mükelleftir. Bu edimin yerine getirilmemesi halinde kiracı geçerli kira sözleşmesine dayanarak hem kiralayana hem de üçüncü kişilere karşı sözleşmeden kaynaklanan haklarını ileri sürebilir.

Somut olayda; davacı ile dava dışı ... arasındaki sözleşme süresi devam ettiğinden kiralananın 18.03.2005 başlangıç tarihli alt kira ilişkisinin bitmesinden sonra davacıya teslimi gerekir. Dolayısıyla davalı, kiralayan ... ile yaptığı 15.02.2007 başlangıç tarihli ve 1 yıllık kira sözleşmesine dayanamaz. Mahkemece davalının kiralanandan tahliyesi ve diğer taleplerin incelenerek sonucuna uygun bir karar verilmesi yerine davanın yazılı gerekçelerle reddi doğru olmadığından karar bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 05.04.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/110, Karar No: 2008/6226, Tarih: 05.06.2008

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2008/110 E.  ,  2008/6226 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde taraflardan kimse gelmemiş olduğundan, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, alım satım akdinden kaynaklanan alacağın tahsili için yapılan icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davalı vekili, dava konusu faturaların defterlerinde kayıtlı olmadığını, mal teslim edilmediğini, davacının müvekkilinin imzasını taşıyan irsaliye sunamadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucu davaya konu faturaların 19 adedinin sevk irsaliyesinin bulunduğu, 3 adet faturanın ise mal işyerinde teslim edildiğinden sevk irsaliyesi düzenlenmediğini, davalının malın teslim edilmediği yolundaki savunmasının dayanaksız kaldığı, bu nedenle itirazın iptaline, takibin devamına, % 40 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı tarafından icra takibine konu edilen faturalar davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı gibi ibraz edilen sevk irsaliyelerinde de malın teslim edildiğini gösteren imza bulunmamaktadır. Salt fatura düzenlenmesi davacının alacaklı olduğunu göstermez. Bu durumda davacının alacaklı bulunduğunu kanıtlaması gerekir. Davacı dava dilekçesinde "diğer kanıtlarımız" demek suretiyle yemin deliline de dayanmıştır. Bu nedenle davacının davalıya yemin teklif etme hakkı bulunduğu hatırlatılarak uygun sonuç dairesinde karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA,peşin harcın istek halinde iadesine 05.06.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3316, Karar No: 2013/19621, Tarih: 10.12.2013

**19. Hukuk Dairesi         2013/3316 E.  ,  2013/19621 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. ... ile davalı vek. Av. ...'un gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Davacı vekili, ... Tekstil Ürünleri A.Ş.’nin yönetim kurulu üyesi ve ortağı olan müvekkilinin, şirketin diğer ortağı dava dışı ...’nın şahsi borcundan dolayı şirketin menkul mallarının haczini önlemek amacıyla ve cebri icra tehdidi altında düzenlemiş olduğu bonodan dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının özgür iradesiyle bonoyu düzenlediğini, icra baskısı altında yapılan bir işlem bulunmadığını, malların muhafaza altına alınmadığını, ikrahın koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, uyuşmazlığın bononun haciz baskısı altında düzenlenip düzenlenmediği noktasında toplandığı, İİK’nun 121 ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 145. maddesine göre şirket ortaklarının şahsi alacağından dolayı ancak kar payının ve şirketinin tasfiyesi halinde tasfiye payının haczedilebileceği, buna paralel hükümlerin TTK’nun 267, 522 ve 523. maddelerinde bulunduğu, buna rağmen şirket ortağının şahsi borcundan dolayı ortağı olduğu ve davacının hissedarı bulunduğu ... Tekstil A.Ş.’nin mallarının haksız şekilde ve belirtilen yasa hükümleri hiçe sayılarak haczedildiği, bu haksız haciz sırasında şirketin diğer ortağı olan davacının mal kaldırılmaması için dava konusu senedi düzenleyerek haczedilen menkul malların muhafaza altına alınmasına engel olduğu, bu durumda bononun haciz baskısı altında düzenlendiğinin kabulü gerektiği, davacının davalıya herhangi bir hukuki ilişkiden doğan borcunun da bulunmadığı gerekçeleriyle davanın kabulüne, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacı yararına takdir edilen 990,00 TL. duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 10.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/23518, Karar No: 2011/13455, Tarih: 19.09.2011

**2. Hukuk Dairesi         2010/23518 E.  ,  2011/13455 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İnegöl 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ :23.09.2010
Yargıtay — Esas No: 2011/482, Karar No: 2012/9208, Tarih: 29.05.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/482 E.  ,  2012/9208 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Yazıhan Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 06/07/2010 tarih ve 2009/90-2010/67 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı, kendisine ait bahçe üzerindeki kayısı ağaçlarının davalı tarafından sigortalandığını, 2009 yılı Mart ve Nisan aylarında don olması nedeniyle ağaçların zarar gördüğünü ve hiç ürün alamadığını, sigorta eksperlerinin iki defa inceleme yaptıklarını, önce bahçenin dondan zarar gördüğünü tespit ettiklerini, Haziran ayında gelen eksperlerin ise tam aksi yönde rapor düzenleyerek zararın bir kısmının çiçeklenme döneminde doğduğunu, yalnızca ağaç başına 65 kg ürünün dondan zarar gördüğünü rapor ettiklerini, oysa aynı yerdeki tüm arazilerde zararın dondan kaynaklandığı yönünden raporlar verildiğini ileri sürerek, 32.500 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının ihbarı neticesinde yapılan ekspertiz incelemesinde, sigortalı ürünlerin, Mart ayında çiçeklenme döneminde iken don hasarına maruz kaldığının ve buna bağlı olarak verimin düştüğünün tespit edildiğini, çiçeklenme döneminde meydana gelen hasarların teminat dışı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacıya ait davalı tarafından sigortalanan kayısı bahçesinin 2009 yılının Mart ve Nisan aylarında don nedeniyle hasar gördüğü, Mart ayında meydana gelen hasarın ağaçların çiçeklenme evresinde olmaları nedeniyle teminat dışı olduğu, bu zamanda meydana gelen don hadisesinden sonra ağaçlardan alınabilecek verimin 65 kg'a düştüğü, davalı tarafından davacıya yargılama sırasında 4.504,50 TL hasar ödemesi yapıldığı, davacının bunun üzerindeki zararını davalıdan talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 35.10 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davacı temyiz etmiştir.

1-Dava, bitkisel ürün sigortaları poliçesi ile sigortalanan üründe meydana gelen hasarın tazmini istemine ilişkin olup mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davacı temyiz etmiştir.

1-Dava, bitkisel ürün sigortaları poliçesi ile sigortalanan üründe meydana gelen hasarın tazmini istemine ilişkin olup mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında bitkisel ürün sigortaları poliçesi düzenlendiği, davacıya ait olan ve poliçe kapsamında bulunan bahçedeki kayısı ağaçlarının don sebebiyle hasara uğradığı uyuşmazlık konusu değildir. Davacı taraf, sigorta kapsamındaki ürünlerin hasara uğradığını ileri sürerek sigorta bedelinin tahsilini isterken davalı taraf çiçeklenme döneminde de ürünlerin don sebebiyle hasara uğradığını ve bu nedenle ağaçlardaki verimin düştüğünü savunmuştur. O halde, uyuşmazlık sigortalanan ürünlerdeki hasarın hangi dönemde meydana geldiği ve buna bağlı olarak oluşan hasarın poliçe kapsamında kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır. Öncelikle dosyaya düzenlenme tarihleri ve numaraları aynı olan iki farklı sigorta poliçesi sunulmuş olup bu poliçelerde sigorta teminatı altına alınan ürün miktarları birbirini tutmamaktadır. O halde, mahkemece poliçeyi düzenleyen sigorta şirketinden poliçe aslının ve varsa dayanak belgelerinin getirtilmesi, poliçe şartları ile teminat altına alınan ürün miktarının zeyilname ile değiştirilip değiştirilmediğinin ve özellikle davalı tarafça sunulan poliçe suretindeki düzenlenme tarihi de dikkate alınarak taraflar arasındaki sigorta ilişkisinin net biçimde belirlenmesi ve sonucuna göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

2-Öte yandan, davacı tarafça aynı bölgede yetişen ürünlerini sigorta ettiren kişilere davalı tarafça sigorta poliçesindeki bedelin ödendiği iddia edilmiş olduğuna ve mahkemece dinlenen tanıkların da bu iddiayı doğrular biçimde beyanda bulunmuş olmalarına göre, mahkemece bu iddia üzerinde durulmadan ve bu konuda herhangi bir araştırma ve değerlendirme yapılmadan hüküm kurulması da doğru olmamıştır.

3-Ayrıca, yine davacı tarafça hasarın meydana geldiği bahçede iki ayrı ekspertiz incelemesi yapıldığı, ilk inceleme sonucunda bahçedeki hasarın dondan kaynaklandığının tespit edildiği, ikinci incelemeyi yapan eksperlerin ise tam aksi yönde rapor düzenledikleri ileri sürülmüş olduğundan mahkemece bu iddia üzerinde de durularak söz konusu sigortalı ürünlere ilişkin olarak hasar dosyasının tamamının celp edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu hususun dahi araştırılmamış olması doğru görülmemiş hükmün bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

4-Kabule göre de, davanın reddedilen kısmı üzerinden davalı yararına 3.771,14 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken bu miktar aşılarak 5.857 TL vekalet ücretine hükmedilmesi de doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle davacının temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 29.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/15651, Karar No: 2015/10006, Tarih: 02.06.2015

**3. Hukuk Dairesi         2014/15651 E.  ,  2015/10006 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 08/05/2013

NUMARASI : 2012/222-2013/182

Taraflar arasındaki Tüketici Koruma Kanunundan kaynaklanan alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, dava dilekçesinde; davalı elektrik şirketi tarafından dönem faturalarına kayıp-kaçak bedeli olarak yansıtılan fazladan ödedikleri 32.408,11 TL'nin davalı şirketten tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; kayıp-kaçak, sayaç okuma bedellerinin, elektrik satış tarifesinin bir unsuru olarak faturalarda yer aldığı, söz konusu bu bedellerin kanunun kendisine verdiği yetki çerçevesinde ve kanunun temel amaçlarına uygun şekilde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlendiği; bu bedellerin belirlenmesi için alınan kurul kararının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun bir düzenleyici işlemi olarak tüm tüzel ve gerçek kişileri bağlayacağı; dağıtım şirketlerinin, kurul kararlarına aykırılık teşkil edecek herhangi bir işlemde bulunamayacakları; Elektrik Piyasası Kanununun 12. maddesi ile Kurul kararlarının Danıştay'da iptali istenebileceğinin düzenlenmiş olduğu gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun (17/12/2014 tarih, 2014/7-1884 Esas, 2014/1045 sayılı kararıyla karar düzeltme kanun yolundan da geçen) 21/05/2014 tarih, 2013/7-2454 Esas, 2014/679 nolu kararı ve Dairenin istikrar kazanmış karar ve uygulamasına göre, elektrik abonelerinden alınmamasına karar verilen kayıp-kaçak bedelinin, tahsil edilebileceği şartının tacir olan davacının imzalamış olduğu sözleşmeyle kararlaştırılmış olması bir başka deyişle "sözleşmeyle hüküm altına alınmış olması" hâlinde, dağıtım şirketleri tarafından elektrik abonelerinden alınıp alınamayacağına ilişkindir.

Genel olarak kişiler, özel hukuk alanında diğer kişilerle olan ilişkilerini hukuk düzeni içinde kalmak şartıyla diledikleri gibi düzenlerler, diledikleri konuda diledikleri kişiler ile sözleşme yapabilirler. Bu olanak, BK'nu ve TBK'nunda öngörülen sözleşme özgürlüğü (akit serbestliği) ilkesinin bir sonucudur ve bu hak irade özerkliği (sözleşme hürriyeti) prensibi ile Anayasa (m.48) tarafından teminat altına alınmıştır.

Genel olarak kişiler, özel hukuk alanında diğer kişilerle olan ilişkilerini hukuk düzeni içinde kalmak şartıyla diledikleri gibi düzenlerler, diledikleri konuda diledikleri kişiler ile sözleşme yapabilirler. Bu olanak, BK'nu ve TBK'nunda öngörülen sözleşme özgürlüğü (akit serbestliği) ilkesinin bir sonucudur ve bu hak irade özerkliği (sözleşme hürriyeti) prensibi ile Anayasa (m.48) tarafından teminat altına alınmıştır.

Bu sözleşme özgürlüğü çerçevesinde kişiler kanun tarafından düzenlenmiş olan sözleşme tiplerinden ayrı karma veya nev'i şahsına münhasır (kendine özgü) sözleşmeler yapmak ve bunların koşullarını diledikleri gibi tespit etmek, buyurucu ve yasak koyan kurallara, ahlâk ve âdaba aykırı olmamak şartıyla Kanun tarafından düzenlenmiş olan sözleşme tipini değiştirmek ve konusunu yasal sınırlar içinde tayin etmek hakkına haizdirler. Dolayısıyla bu özgürlük, sözleşmeyi yapma, sözleşmenin karşı tarafını seçme, sözleşmenin içeriğini düzenleme ya da değiştirme, sözleşmeyi ortadan kaldırma ve nihayet sözleşmenin tabi olacağı şekli belirlemeyi de kapsar.

Borçlar Hukuku'nun temelini oluşturan bireysel sözleşme, öneri, karşı öneri ve kabul gibi irade açıklamalarının uygunluğu ve uyuşmasının sağlanması, sözleşme hükümlerinin tartışma ve pazarlık konusu yapıldığı sözleşmedir. Ancak sosyal ve ekonomik gelişmeler kitlelere yönelik hizmet gereksinimini yaratmış ve bireysel sözleşmenin kurulmasından önce bankalar, sigorta şirketleri, üretim ve pazarlama girişimcileri tek yanlı olarak sözleşme koşulları hazırlamakta, bu şekilde gelecekte kurulacak belirsiz sayıda, aynı şekil ve tipteki hukuki işlemleri düzenlemektedirler. İşte önceden hazırlanan tipik sözleşme koşulları için genel işlem koşulları terimi kullanılmaktadır.

Bu tip sözleşmelere de tip sözleşme, katılmalı sözleşme, kitle sözleşme veya formüler sözleşme denilmektedir. Bu tip sözleşmelerde pazarlık yapılması söz konusu olmadığı gibi, çoğu kez fiyat konusu bile tarifelerle belirlenmekte ve pazarlık dışı bırakılmaktadır. İşte kitlelere yönelik bu sözleşmelerde girişimci karşısındaki diğer taraf, ya kendisine sunulan sözleşmeyi kabul edecek, ya da sözleşmeye konu edim veya hizmetten yoksun kalacaktır.

Elektrik ve su dağıtım hizmetlerinin, "tekel" niteliğinde yürütülen bir hizmet olduğu yargı kararları ile de kabul görmüştür. (YHGK'nun 15/03/2006 tarih, 2006/4-60, 74 Esas-Karar, 22/03/2006 tarih, 2006/4-12, 95 Esas-Karar, 09/04/2008 tarih, 2008/4-321, 303 Esas-Karar, 25/09/2013 tarih, 2012/3-1927 Esas, 2013/1406 Karar sayılı ilâmlarına göre)

6098 sayılı TBK'nun uygulanması ile ilgili olarak kişi açısından bir sınırlama yapılmamıştır. Yani genel işlem koşullarına ilişkin düzenlemeler tacirler yanında tacir olmayanlar (tüketiciler, alıcılar, müşteriler) içinde uygulanabilecektir.

25. maddesinde ise; "Genel işlem koşullarına, dürüstlük kurallarına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konamaz.

6098 sayılı TBK'nun uygulanması ile ilgili olarak kişi açısından bir sınırlama yapılmamıştır. Yani genel işlem koşullarına ilişkin düzenlemeler tacirler yanında tacir olmayanlar (tüketiciler, alıcılar, müşteriler) içinde uygulanabilecektir.

25. maddesinde ise; "Genel işlem koşullarına, dürüstlük kurallarına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konamaz.

13/01/2011 tarihli 6102 Sayılı TürkTicaret Kanununun 55/f bendinde; "1-Doğrudan veya yorum yoluyla uygulanacak kanunî düzenlemeden önemle ölçüde ayrılan, veya 2-Sözleşmenin niteliğine önemli ölçüde aykırı haklar ve borçlar dağılımını öngören, önceden yazılmış genel işlem şartlarını kullananlar dürüstlüğe aykırı davranmış olur." hükümleri vazedilmiştir.

Yine 6098 Sayılı TBK'nun 20. maddesinin 4. fıkrasıyla da; kamu tüzel kişileri tarafından sunulan hizmetlere ilişkin sözleşmeler de, TBK'nun sağladığı genel işlem koşulları denetimine tabi hâle getirilmiştir.

25. maddede amaçlanan husus, karşı taraf açıkça bilgilendirilmiş, içeriğini öğrenme imkânı sağlanmış olsa bile hükmün dürüstlük kuralına aykırı şekilde konulamayacağı amaçlanmıştır. TBK'nun 25. maddesi, karşı taraf sözleşmeyi rızası ile imzalasa da, özellikle sözleşmeyi reddetme imkânının olmadığı bir başka deyişle alternatif sözleşme hükümleriyle ihtiyacın giderilemeyeceği durumlarda, elektrik abonelik sözleşmesini başka bir dağıtım şirketiyle yapma olanağının bulunmadığı hâllerde TBK'nunun 25. maddesi devreye girecektir.

Ayrıca; 2003 tarihli, Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin, Müşteri hakları ve zararların tazmini başlıklı 33. maddesinde; "Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca elektrik enerjisi hizmeti alan müşterilerin hakları ve zararlarının tazmini konusunda, Kanunun 11. maddesi ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri ile buna ilişkin diğer mevzuat hükümleri uygulanır."

Hukukumuzda asıl olan sözleşme özgürlüğü ise de; piyasa ekonomisinin hakim olduğu hukuk sistemlerinde sözleşme özgürlüğünden doğabilecek bazı sakıncalı durumlara engel olmak amacıyla sözleşme yapma mecburiyeti kabul edilmiştir. Bu mecburiyetinin mevcut olduğu hallerde sözleşme yapmaktan kaçınma hukuka aykırı bir davranış oluşturur.

Olayımızda; davalı şirketlerin sunduğu elektrik dağıtım hizmetinin tekel niteliğinde olduğu tartışmasızdır.

Hukukumuzda asıl olan sözleşme özgürlüğü ise de; piyasa ekonomisinin hakim olduğu hukuk sistemlerinde sözleşme özgürlüğünden doğabilecek bazı sakıncalı durumlara engel olmak amacıyla sözleşme yapma mecburiyeti kabul edilmiştir. Bu mecburiyetinin mevcut olduğu hallerde sözleşme yapmaktan kaçınma hukuka aykırı bir davranış oluşturur.

Olayımızda; davalı şirketlerin sunduğu elektrik dağıtım hizmetinin tekel niteliğinde olduğu tartışmasızdır.

Bu durumda davacının; (kayıp-kaçak bedelinin fatura edilmemesi yönünde) alternatif bir elektrik abonelik sözleşmesi yapma imkân ve olanağı yoktur. Ayrıca, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bahsi geçen kararına göre kayıp-kaçak bedelinin dağıtım şirketleri tarafından elektrik abonelerinden alınamayacağı yönündeki ve Dairenin anılan bedelin kanunun verdiği genel ve soyut yetkiye dayanarak EPDK tarafından ihdas edilen ikincil mevzuat (Yönetmelik, EPDK Kurul kararları ve tebliğleri) hükümleri ile alınamayacağı, ancak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 73. maddesindeki esas ve ilkeleri karşılayan bir kanun hükmüyle alınabileceği (%2 TRT payında olduğu gibi) mevcut ikincil mevzuatın bu ilke ve şartları taşımadığı (yönetmelik, EPDK kurul kararları ve tebliğlerinin) yönündeki nihaî içtihat ve görüşlerine rağmen, sözü edilen bedelin (kayıp-kaçak) tekel niteliğinde yürütülen bir hizmete binaen sözleşmede kararlaştırılmak suretiyle davacıdan tahsilinin TMK'nun 2., TBK'nun 25. ve TTK'nun 55/f maddelerinde tarif edilen, dürüstlük kurallarıyla bağdaşdığı kabul edilemez.

6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 1. maddesi, Türk Borçlar Kanununun zaman bakımından uygulanmasında genel kural olarak, geçmişe etkili olmama kriterini benimsemekle birlikte, anılan yasanın 2. maddesinde ise bu kuralın istisnalarına yer vererek, gerçekleştikleri tarihe bakılmaksızın "Türk Borçlar Kanununun kamu düzenine ve genel ahlâka ilişkin kurallarının, gerçekleştikleri tarihe bakılmaksızın, bütün fiil ve işlemlere uygulanacağı" belirtilmektedir. Genel İşlem Koşullarının içerik denetimine yönelik olarak, TBK'nun 25.madde hükümlerininde kamu düzenini ilgilendiren hükümler olduğu kabul edilmelidir. Zira, bu kural hâkime doğrudan sözleşme içeriğine/müdahale etme imkânı veren kuraldır.

Açıklanan nedenlerle, davalı tarafın verdiği hizmetin tekel niteliğinde olması karşısında TBK. 20. ve 25. maddeleri de nazara alındığında sözleşme özgürlüğünde bulunması gerekli güç dengesinin bir taraf aleyhine bozulduğu, sözleşme özgürlüğüne müdahale ile sözleşme adaletinin sağlanması gerektiği kanısına varılmıştır.