muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1945, Karar No: 2018/7264, Tarih: 12.06.2018

**19. Ceza Dairesi         2017/1945 E.  ,  2018/7264 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 338/1. maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaşmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Kabule göre de;

1-01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5358 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile 2004 sayılı İİK'nın 352/b maddesinin yürürlükten kaldırılmış olması karşısında, hükmedilen cezanın şartları bulunduğu takdirde seçenek yaptırımlara çevrilmesine ve ertelenmesine bir engel bulunmadığının anlaşılmasına göre, sanığa ait adli sicil kaydı dosya arasına alınarak sanık hakkında tayin olunan cezanın seçenek yaptırımlara çevrilmesi ve ertelenmesi hususunun karar yerinde tartışılmaması,

2-Sanık hakkında verilen kasıtlı suçtan hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesi uyarınca hak yoksunluklarına hükmedilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş ve sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden tebliğnameye uygun olarak HÜKMÜN 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 12/06/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/612, Karar No: 2022/4617, Tarih: 09.03.2022

**7. Ceza Dairesi         2022/612 E.  ,  2022/4617 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 4733 sayılı Kanuna muhalefet

HÜKÜM : Sanıklar ... ve ... hakkında beraat, sanık ... (...) hakkında hükümlülük, müsadere, nakil araçlarının müsadere talebinin reddine

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

I- Üst Cumhuriyet Savcısının temyiz talebinin incelenmesinde;

12.02.0221 tarihinde verilen hükmü CMUK'nun 310/3. maddesinde öngörülen 1 aylık yasal süresinden sonra 03.09.2021 tarihinde temyiz ettiği anlaşılmakla, Üst Cumhuriyet Savcısının temyiz inceleme isteğinin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 317. maddesi uyarınca REDDİNE,

II- Katılan ... Bakanlığı vekilinin 27.05.2012 tarihli eylem nedeniyle beraat eden sanıklar ... ve ... ile hakkında hüküm kurulmayan ... ve ... (...) hakkında ve o yer Cumhuriyet Savcılarının da beraat eden sanıklar ... ve ... hakkındaki hükümlere yönelik temyiz taleplerinin incelenmesinde;

1- Tüm dosya kapsamının incelenmesinde olay günü sanıklar ... ve ... (...)'in öncülü ve artçılı iki araçla kaçak sigara sevkiyatı yapacaklarının bildirilmesi üzerine başlatılan soruşturmada, ... Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2012/67 Değişik İş sayılı önleme arama kararına istinaden İlçe Jandarma Komutanlığı'nca, ...-... Karayolunda yapılan yol kontrolünde saat 12:45 sıralarında sanık ... yönetimindeki ... plaka sayılı aracın durdurulduğu, araçta yapılan aramada herhangi bir suç unsuruna rastlanmadığı, ancak ilk aracın aranmasına devam edildiği sırada yaklaşık 10 dakika sonra arama noktasının 600 metre kadar gerisinde sanık ... yönetimindeki ... plaka sayılı aracın geri dönüş yaparak ... mevkiinde bulunan taş ocakları yolunda ... istikametine doğru kaçtığının görülmesi üzerine kolluk ekiplerince yol üzerinde yapılan aramada, yolun kenarında kayaların arasında 6 koli halinde prestige yazılı kutu ve bir adet torba içerisinde toplam 350 karton kaçak sigara ve sigaralardan 20 metre uzaklıkta ise ...’ın yakalandığı olayda her ne kadar sanık ... yönetimindeki ... plaka sayılı araçta herhangi bir suç unsuruna rastlanılmamış ve sanıklar üzerlerine atılı suçlamaları kabul etmemişlerse de sanıkların yakalanış şekli, aralarında olay günü telefon görüşmeleri bulunduğuna dair tespitlerin bulunması, suçta kullanılan ... plaka sayılı aracın olay öncesi sanık ... tarafından 12.04.2012 tarihinde de başka bir kaçakçılık suçunda kullanılması ve sanıkların olay yerinde tesadüfen bulunduklarına dair savunmalarının hayatın olağan akışına aykırı olup itibar edilemeyeceği, sanıkların suçüstü yakalanmaları nedeniyle yapılan arama işleminde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı hususu da gözönünde bulundurularak iştirak halinde işledikleri suçtan dolayı mahkumiyetlerine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

2- Hakkında hüküm kurulmayan sanık ... yönünden ... Asliye Ceza Mahkemesinin 11/02/2016 gün ve 2012/101 E. 2016/42 K. Sayılı kararı ile verilen beraat kararının Dairemizin 29/11/2017 tarih ve 2017/11614 Esas, 2017/10135 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verildiği, bozma sonrası yapılan yargılama neticesinde ... Asliye Ceza Mahkemesinin 05/09/2019 tarih, 2019/31 E., 2019/112 K. sayılı kararı ile sanık ... hakkında tekrar beraat kararı verildiği, söz konusu kararın haklarında mahkumiyet kararı verilen sanıklarla birlikte katılan ... tarafından da temyiz edildiği ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 03/06/2020 tarih ve 7-2020/2200 sayılı yazısı ile dosyanın iadesinden sonra yeni esasa kaydedilen dosyada tensip zaptında sanık ...'in yer almış olmasına ve bu sanığın iade yazısı üzerine 21/10/2020 tarihli celsede sanık sıfatıyla tekrar savunmasının alınmış olmasına rağmen usulsüz olarak kesinleştirme işlemi yapılarak ve hakkında her hangi bir hüküm kurulmamış olması,

Kabule göre ise;

Hükmün gerekçe bölümünde 27.05.2012 tarihli eylem nedeniyle tüm sanıklar hakkında beraat kararı verildiği belirtilmesine rağmen sanık ... hakkında hüküm fıkrasında herhangi bir hüküm kurulmaması,

Yasaya aykırı, katılan vekili ve O yer Cumhuriyet Savcılarının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

IV- Katılan ... Bakanlığı vekili ve sanık ...(...)’nun 12.04.2012 tarihli eylem nedeniyle sanık hakkında verilen mahkumiyet kararına yönelik temyiz taleplerinin incelenmesinde ise;

1- Sanık hakkında ele geçirilen kaçak eşyanın miktarına göre, temel cezada TCK'nun 61. maddesi uyarınca teşdit uygulanarak alt sınırdan uzaklaşılması suretiyle hüküm kurulması gerekirken, alt sınırdan hüküm kurmak suretiyle eksik ceza tayini,

2- Sanık hakkında 27/05/2012 tarihli eylemi nedeniyle TCK 43. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

3- Hükmedilen gün adli para cezasının günlüğü 20,00 TL’den adli para cezasına çevrilmesi sırasında ilgili yasa maddesinin ve ilgili fıkrasının gösterilmemesi suretiyle CMK.nun 232/6. maddesine aykırı davranılması,

4- Suçta kullanılan ... plakalı aracın sanık ... yönetiminde 27.05.2012 tarihinde de öncü araç olarak kullanılması nedeniyle suça tahsisli oluşu, sanık ...’ın bozma sonrası savunmasında söz konusu aracı galeriye sattığını, daha sonra ise ...’a intikal ettiğini beyan etmesi, dava konusu kaçak eşyanın miktarı itibarıyla nakil aracı ile taşınmasının zorunlu olması, yine araç ve eşyanın değeri itibariyle aracın müsaderesinin 5237 sayılı TCK'nun 54/3. maddesi gereğince işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğurmayacağı gibi hakkaniyete de aykırılık oluşturmayacağı gözetilerek malen sorumlunun iyiniyetli sayılamayacağı ve aracın müsaderesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm tesisi,

Yasaya aykırı, katılan vekili ve sanık ...’nun temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 09/03/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13513, Karar No: 2018/2509, Tarih: 15.03.2018

**3. Hukuk Dairesi         2016/13513 E.  ,  2018/2509 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; davalının abonesiz olarak kaçak ... kullandığını, hakkında tahakkuk edilen kaçak ... bedelini ödemediğinden ... 3. İcra Müdürlüğünün 2012/4965 esas sayısı ile bulunulan takip talebine böyle bir borcu olmadığından bahisle haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini ve takibin durdurulmasına karar verildiğini beyan ederek itirazın iptaline ve 36.371.01 TL olan borca, itiraz tarihinden itibaren ...’nin avans faizi üzerinden ve %40 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı; davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile, ... 3. İcra müdürlüğünün 2012/4965 takip sayılı dosyasına vaki itirazının iptali ile 22.362,24 TL asıl alacak, 994,19 TL işlemiş faiz gideri, toplam 23.356,43 TL alacak üzerinden takibin devamına, alacak likit olmadığından icra inkar tazminatının reddine karar verilmiş, hüküm süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kaçak ... kullanımına dayalı icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

1)Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2) Hükme esas alınan 01.04.2015 tarihli bilirkişi heyet raporunda, alternatifli olarak kayıp-kaçak, dağıtım, iletim ve perakende satış hizmet gibi bedellerin dahil edildiği ve edilmediği belirtilerek hesaplama yapıldığı, mahkemece bu bedeller dahil edilmeyen hesaplama dikkate alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının ... Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde ... tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin ...'na sınırsız bir fiyatlandırma ve

tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak (... enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesinin de şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, ... kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki, uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada geçmişe de etkili olan 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 Sayılı Kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı Kanun "17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve dava konusu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde ....nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 Sayılı Kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı ... Piyasası Kanunu'na eklenen; Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü, Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan ... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan bedel içerisindeki kayıp-kaçak, dağıtım, iletim, perakende satış hizmet bedelleri ile ilgili olarak, açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden 6446 sayılı ... Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20. maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığı yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra, sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davacının sair temyiz itirazlarının reddine; ikinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun Geçici Madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 15.03.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4262, Karar No: 2013/10555, Tarih: 23.05.2013

**5. Hukuk Dairesi         2013/4262 E.  ,  2013/10555 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor ve yapılan inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki;

1) Dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın zaruret olmadıkça yakın bölgelerden, benzer yüzölçümlü ve değerlendirme tarihine yakın satış tarihli ve özel amaçlı satış olmaması gerekir. Oysa somut emsal alınan taşınmaz ,satışı şirkete yapılan özel amaçlı satış olup, emsal olarak alınamayacağından rapor geçersizdir.

Bu nedenle, taraflara yeniden emsal bildirmeleri için imkan tanınması, gerektiğinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu eşliğinde keşif yapılarak, bilirkişi kurulunca dava konusu taşınmaz ile emsalin üstün ve eksik yönleri ile oranları belirtildikten sonra, Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonunca değerlendirme tarihindeki resen belirlenen emlak vergisine esas değerleri de oranlamada dikkate alınmak suretiyle değer biçilmesi gerekirken geçersiz rapora göre hüküm kurulması,

2) 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10.maddesine 6459 sayılı Yasanın 6.maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içinde sonuçlandırılamadığından tespit edilen bedele 31.04.2012 gününden itibaren, karar tarihine kadar geçen süre için faiz yürütülmemiş olması,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 23.05.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2490, Karar No: 2020/2971, Tarih: 09.06.2020

**10. Hukuk Dairesi         2019/2490 E.  ,  2020/2971 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No : 2015/252-2016/410

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum ve davalı şirket vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı Kurum, 13.01.2011 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda yaralanan sigortalıya bağlanan gelir ve yapılan ödemelerden oluşan Kurum zararının davalılardan tahsilini talep etmiş olup, davanın yasal dayanağı olay tarihinde yürürlükte bulunan ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunudur.

5510 sayılı Kanunun 21. maddesinin 1. fıkrasında, iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği, işverenin sorumluluğunun belirlenmesinde kaçınılmazlık ilkesinin dikkate alınacağı belirtilmiştir. Anlaşılacağı üzere rücu alacağından sorumluluk belirlenirken, gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutarın hükme esas alınması gerekmektedir.

Bu tür davalarda gerçek zarar hesabı, tazminat hukukuna ilişkin genel ilkeler doğrultusunda yapılmalı, sigortalı sürekli iş göremezlik durumuna girmişse bedensel zarar, ölüm halinde destekten yoksun kalma tazminatı hesabı dikkate alınmalıdır. Gerçek zararın belirlenmesinde, zarar ve tazminata doğrudan etkili olan sigortalının net geliri, kalan ömür süresi, iş görebilirlik çağı, iş göremezlik derecesi, kusur ve destek görenlerin gelirden alacakları pay oranları, eşin evlenme olasılığı gibi tüm veriler ortaya konulmalıdır. Gerçek zarar, sigortalının kaza tarihi itibarıyla kalan ömür süresine göre aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluşmaktadır. Sigortalı veya hak sahiplerinin kalan ömür süreleri yönünden ise, Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi’nin çalışmalarıyla “TRH2010” adı verilen Ulusal Mortalite Tablosu hazırlanarak Sosyal Güvenlik Kurumunca 2012/32 sayılı Genelgeyle ilk peşin sermaye değerlerinin hesabında uygulamaya konulmuş olup özü itibarıyla varsayımlara dayalı gerçek zarar hesabında gerçeğe en yakın verilerin kullanılması gerektiğinden ülkemize özgü ve güncel verileri içeren TRH2010 tablosu kalan ömür sürelerinde esas alınmalıdır.

Sigortalının 60 yaşına kadar aktif dönemde günlük net geliri üzerinden, 60 yaşından sonra kalan ömrü kadar pasif dönemde asgari ücret üzerinden, her yıl için ayrı ayrı hesaplama yapılacağı Yargıtayın yerleşmiş görüşlerindendir. Günlük net gelir saptanarak rapor tarihi itibarıyla bilinen dönemdeki kazanç, var olan verilere göre iskontolama ve artırma işlemi yapılmadan hesaplanmaktadır. Bilinmeyen dönemdeki kazanç bakımından ise tazminatların peşin olarak hesaplanmasına karşın gelirlerin taksit taksit elde edilmesi sonucunda tazminata esas gelire artırım ve iskonto uygulanmaktadır. Peşin sermayeden elde edilecek yarar, reel faiz kadar olduğundan şu durumda enflasyon dışlanmak suretiyle değişen ekonomik koşullar ve reel faiz oranları da gözetilerek %10 yerine Kurum ilk peşin sermaye değeri hesaplamalarına paralel olarak %5 oranı uygulanmalıdır. Meslekte kazanma gücü kaybı oranının (sürekli iş göremezlik derecesinin) %60’ın altında kaldığı durumlarda, emsallerine göre sigortalının daha fazla efor harcamak suretiyle de olsa çalışmasını sürdürüp yaşlılık aylığına hak kazanması olası bulunduğundan, 60 yaş sonrası yönünden pasif dönem zarar hesabı yapılmamalıdır.

Gerçek zarar hesaplanması yönteminde, hak sahibi eşin kalan ömür süresi daha uzun olsa bile, destek süresi, sigortalının kalan ömrü ile sınırlı olup çocuklardan erkeğin 18, ortaöğretimde 20, yüksek öğretim durumunda 25 yaşını doldurduğu tarih itibarıyla gelirden çıkacağı kabul edilmeli, evlenme tarihine kadar gelire hak kazanacağı belirgin bulunan kızın, aile bağlarına, sosyal ve ekonomik duruma, ülke şartlarına ve yörenin töresel koşullarına göre evlenme yaşı değişkenlik arz ettiğinden bu konuda Türkiye İstatistik Kurumunca bölgelere göre hazırlanan istatistiklerden yararlanılmalıdır.

Diğer yandan, İşveren veya üçüncü kişinin birlikte kusurlu bulunduğu davalarda, 5510 sayılı Kanunun 21. maddesine göre rücu alacağından sorumluluk belirlenirken kural olarak, işveren yönünden 1. fıkraya göre gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutar esas alınırken, üçüncü kişi bakımından 4. fıkra gereğince gerçek zarar gözetilmeksizin gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı benimsenmeli ve bunlara kusur oranları uygulanmalı ise de işveren ve üçüncü kişinin birlikte kusurlu bulunduğu davalarda, başka anlatımla aynı anda 1. ve 4. fıkralara dayalı uyuşmazlıklarda, fıkralarda yer alan hükümlerin nasıl anlaşılması ve giderek ne şekilde uygulama yapılması gerektiği önem arz etmektedir.

Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığına uğramasına birden çok kişinin birlikte kusurlarıyla neden olmaları durumunda, Borçlar kanununun 50. ve 51. maddeleri (6098 sayılı Kanunun 61. ve 62. maddeleri) gereğince teselsül hükümleri kapsamında bu kişilerin birlikte sorumlulukları vardır ve 146. maddeye (6098 sayılı Kanunun 62. maddesine) göre, kendi payından fazlasını ödeyenin diğer müteselsil borçlulara karşı rücu hakkı saklı kalmak kaydıyla, her bir borçlu yönünden kusurlarına karşılık gelen miktar ayrılmaksızın teselsül kurallarına göre sorumluluklarına karar verilmelidir. İş kazası veya meslek hastalığına birlikte sebebiyet veren sorumluların işveren ve üçüncü kişi olması durumunda ise, işverenden istenebilecek gerçek zararı aşmayan gelirin ilk peşin sermaye değerinin işveren kusuru karşılığı ile ilk peşin değerli gelirin yarısının üçüncü kişi kusuru karşılığını oluşturan tutar toplamından işveren, gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısının müteselsil sorumluların toplam kusuruna karşılık gelen tutarından da üçüncü kişi sorumlu tutulmalıdır.