muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/2346, Karar No: 2018/8039, Tarih: 05.09.2018

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün 5. maddesindeki “3.787,31 TL” rakamının hükümden çıkarılarak yerine “2.100,00 TL” rakamının yazılmasına, hükmün davalı yararına düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun Geçici Madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05.09.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

......
Yargıtay — Esas No: 2011/16974, Karar No: 2011/2211, Tarih: 02.11.2011

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2011/16974 E.  ,  2011/2211 K.**

**"İçtihat Metni"**

Karşılıksız çek keşide etmek suçundan sanık ...'nun yapılan yargılaması sonunda; atılı suçtan mahkûmiyetine dair İnegöl 1. Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 29.01.2009 gün ve 2008/855 Esas, 2009/63 Karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık tarafından istenilmiş olduğundan, dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Hükümden sonra 20.12.2009 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 5941 sayılı "Çek Kanunu" ile 3167 sayılı "Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun" yürürlükten kaldırılmış, dava konusu suçun unsurları ve yaptırımları farklı biçimde düzenlenmiş olduğundan; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 2 ve 7. maddeleri gözetilerek, sanığın hukuki durumunun belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 02.11.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/363, Karar No: 2014/19074, Tarih: 12.11.2014

**11. Ceza Dairesi         2013/363 E.  ,  2014/19074 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2010/345402

MAHKEMESİ : Soma Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 28/09/2010

NUMARASI : 2009/244 (E) ve 2010/572 (K)

SUÇ : Vergi Usul Kanununa muhalefet

1 - 5271 sayılı CMK'nun 225. maddesi uyarınca hükmün konusu, duruşmanın neticesine göre iddianamede gösterilen fiilden ibaret olup, "sahte fatura kullanmak" ve "sahte fatura düzenlemek" suçlarının birbirinden ayrı ve bağımsız suçlar olduğu ve birbirine dönüşemeyeceği de dikkate alındığında, sanıklar hakkındaki kamu davasının Mersin Vergi Dairesi Başkanlığının 21.01.2009 tarihli mütalaası ile vergi suçu ve vergi inceleme raporlarına aykırı olarak "2007 takvim yılında sahte fatura kullanmak" suçundan açıldığı, "2007 takvim yılında sahte fatura düzenlemek'' suçundan açılmış bir dava bulunmadığı gözetilmeden, iddianame dışına çıkılarak dava konusu yapılmayan "2007 takvim yılında sahte fatura düzenlemek'' suçundan yazılı şekilde hüküm kurulması, yasaya aykırı,

2- UYAP kanalı ile Mernis üzerinden alınan güncellenmiş nüfus kayıt örneğine göre; sanık A.R. S.'nun hükümden sonra 06.03.2013 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığından 5237 sayılı TCK'nun 64/1. maddesinin değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 12.11.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/17155, Karar No: 2015/5964, Tarih: 14.04.2015

**18. Hukuk Dairesi         2014/17155 E.  ,  2015/5964 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, .... Köyü 20445 ada 18 parsel sayılı taşınmazın üzerindeki muhdesatın kamulaştırma bedelinin tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

1-Dosyada mevcut bilirkişi kurulu raporlarına ve mahkemenin değerlendirmesine göre dava konusu taşınmazda kesim çağına gelmiş (10-15 yaş) 61 adet kavak ağacı bulunmaktadır. Kesim çağına gelmiş olan bu ağaçlar davalı tarafından kesilip nakledilebileceğinden ve ayrıca bu ağaçların enkaz değerleri nihai net üretim gelirine eşit olduğundan, sözü edilen kavak ağaçlarına herhangi bir değer verilmesinin söz konusu olamayacağı gözetilmeden değer takdir edilmiş olması,

2-Mahkemece yargılama sırasında alınan bilirkişi raporları değerlendirilerek ağaçların yaş ve cinsleri arasında çelişki bulunması nedeniyle birbirine yakın değerleri içeren raporların esas alınması gerektiği kanaatine varılmış olmasında bir isabetsizlik görülmemiş ise de taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların yaş ve cinsleri belirtilmek suretiyle 2011 yılı rayiç değerlerinin gıda, tarım ve hayvancılık il müdürlüğü verileri dikkate alınarak hesaplanması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Ayrıca;

3-Anayasa Mahkemesi 1. Bölümünün 19.12.2013 tarih ve 2013/817 sayılı kararında, kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davada uzun süren bir yargılama sonunda, dava tarihi itibarıyla belirlenen bedele hükmedilmesinin Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiği kabul edilerek mal sahibine tazminat ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yasa koyucu da, bu hak ihlalini dikkate alarak, 6459 sayılı Kanunun 6. maddesiyle 2942 sayılı Kanunun 10. maddesine eklenen fıkrada (yürürlük tarihi 30.04.2013) kamulaştırma bedelinin tesbiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılmaması halinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz uygulanmasına ilişkin düzenleme getirmiştir.

Yasa koyucu da, bu hak ihlalini dikkate alarak, 6459 sayılı Kanunun 6. maddesiyle 2942 sayılı Kanunun 10. maddesine eklenen fıkrada (yürürlük tarihi 30.04.2013) kamulaştırma bedelinin tesbiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılmaması halinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz uygulanmasına ilişkin düzenleme getirmiştir.

Her ne kadar, getirilen bu faiz hükmü maddi hukuka ilişkin olup, aynı yasanın 29. maddesi gereğince yayımı tarihinden sonra açılacak davalara uygulanması gerekir ise de; 30.04.2013 tarihinden sonra açılacak davalar için yapılan bu düzenleme ile Anayasa Mahkemesinin makul süreyi aşan yargılamanın hak ihlali oluşturduğuna ilişkin kararı birlikte değerlendirildiğinde, 30.04.2013 tarihinden önce açılmış ve henüz kesinleşmemiş kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davalarında öngörülen dört aylık yargılama süresinin makul süre kabul edilerek, hakkaniyet gereğince taşınmaz malikinin zararının giderilmesi amacıyla , dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği 24.03.2012 tarihinden karar tarihi ne kadar tespit edilen kamulaştırma bedeline faiz uygulanması gerektiğinden de hükmün bozulması gerekmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edenlerden davalı tarafa iadesine, 14.04.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/15197, Karar No: 2022/10576, Tarih: 04.07.2022

**6. Ceza Dairesi         2021/15197 E.  ,  2022/10576 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Nitelikli hırsızlığa teşebbüs ve mala zarar verme

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

I-Suça sürüklenen çocuklar hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükümlerin incelenmesinde,

Suç tarihi itibariyle 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuklar hakkında mala zarar verme suçu (5237 sayılı TCK’nın 151/1, 31/2. maddeleri) için öngörülen cezaların türü ve üst sınırlarına göre aynı Yasanın 66/1-e, 66/2. maddelerinde belirtilen 4 yıllık asli dava zamanaşımının hükmün kurulduğu 15.06.2016 tarihinden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunduğunun gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocukların müdafiilerinin temyiz istemleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak CMUK'un 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuklar hakkında açılan kamu davalarının zamanaşımı nedeniyle ayrı ayrı DÜŞMESİNE,

II-Suça sürüklenen çocuklar hakkında nitelikli hırsızlığa teşebbüs suçundan kurulan hükümlerin incelenmesine gelince;

1- Hüküm tarihinde suça sürüklenen çocuk ...’ın ... Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda başka suçtan hükümlü olduğu anlaşılmakla, suça sürüklenen çocuğun duruşmadan bağışık tutulma talebi bulunmadığı halde 15.06.2016 tarihli karar oturumunda hazır bulundurulmayarak yokluğunda hükümlülüğüne karar verilmesi suretiyle, 5271 sayılı CMK'nın 196.maddesine aykırı davranılması, böylece savunma hakkının kısıtlanması,

1- Hüküm tarihinde suça sürüklenen çocuk ...’ın ... Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda başka suçtan hükümlü olduğu anlaşılmakla, suça sürüklenen çocuğun duruşmadan bağışık tutulma talebi bulunmadığı halde 15.06.2016 tarihli karar oturumunda hazır bulundurulmayarak yokluğunda hükümlülüğüne karar verilmesi suretiyle, 5271 sayılı CMK'nın 196.maddesine aykırı davranılması, böylece savunma hakkının kısıtlanması,

2- Suç tarihinde 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuklar hakkında Karşıya Adli Tıp Şube Müdürlüğü tarafından 2.03.2015 tarihinde düzenlenen raporda,“..sorulan sorulara mantıklı ve yerinde cevaplar verdikleri, zaman ve mekan oryantasyonlarının sağlıklı olduğu, maddi parametleri tanıdıkları, duygu durumlarının stabil olduğu.. bu sonuçlara göre 27/02/2015 tarihinde küçüklerin cezai sorumluluklarını azaltacak veya ortadan kaldıracak düzeyde akıl hastalığı kişilik bozukluğu veya çocukluk dönemi piskopatolojisine ait bulgu tespit edilemediği.. ancak 27/02/2015 tarihinde işledikleri isnat edilen otodan hırsızlık suçunun hukuki sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneklerinin gelişip gelişmediği konusunda, içinde bulunduğu aile koşulları sosyal ve ekonomik koşullar ile psikolojik ve eğitim durumu hakkında uzman kişilerce hazırlanacak rapor eşliğinde mahkemesince karar verilmesinin uygun olacağı” yönünde görüş belirtildiği, suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında düzenlenen sosyal inceleme raporlarında,“..suç davranışına ilişkin yeterli iç görüsü olmadığı, suçun hukuki sonucunun farkında olmadığı” suça sürüklenen çocuk ... hakkında düzenlenen sosyal inceleme raporunda ise, “.. çocuk hakkında başka bir suçla ilgili olarak düzenlenen 12.07.2011 tarihli sağlık kurulu raporunda % 50 özür oranı ile hafif düzeyde mental reterdasyonun olduğu tespitinin yapıldığının.. işlediği fiille ilişkin olarak fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algıladığı ancak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişmemiş olduğu ceza ehliyeti kısmen azalan çocuğun TCK'nın 32/2 maddesi kapsamında olduğu” tespitinin yapıldığı ve bu şekilde raporlar arasında çelişki doğduğunun anlaşılması karşısında; raporlar arasında ortaya çıkan çelişki ve duraksamanın giderilmesi açısından adli tıp kurumu ilgili ihtisas kurulundan rapor alındıktan sonra sonucuna göre suça sürüklenen çocukların hukuki durumunun tespiti gerekirken, duruşmada gözlemlenen hal ve tavırları alınan ifadesi itibari ile “işlemiş oldukları suçun hukuki anlam ve sonuçlarını anlayabilecek gelişim ve olgunlukta olduklarının gözlemlendiği” gerekçesiyle yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar ..., ... ve ... müdafiilerinin temyiz istemleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan nedenlerle, tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi aracılığı ile 1412 sayılı CMUK’nın 326/son maddesi uyarınca ceza miktarları yönünden suça sürüklenen çocukların kazanılmış hakkının korunmasına, 04.07.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2223, Karar No: 2016/199, Tarih: 26.02.2016

**Hukuk Genel Kurulu         2015/2223 E.  ,  2016/199 K.**

**"İçtihat Metni"**

##########

MAHKEMESİ :##########İş Mahkemesi

##########

##########

##########

##########

Taraflar arasındaki “kurum işleminin iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda;..... İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 19.02.2014 gün ve 2013/95 E., 2014/40 K. sayılı kararın incelenmesi ............. tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay .....Hukuk Dairesinin 12.05.2014 gün ve 2014/6352 E., 2014/10599 K. sayılı ilamı ile;

(...Hakkında verilen boşanma kararı 28.05.2004 tarihinde kesinleşen davacıya, 15.01.2005 tarihinde yaşamını yitiren sigortalı annesi üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle 24.10.2008 tarihi itibariyle kesildiği ve 24.10.2008-23.04.2012 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıkların talep edildiği anlaşılmaktadır.

(...Hakkında verilen boşanma kararı 28.05.2004 tarihinde kesinleşen davacıya, 15.01.2005 tarihinde yaşamını yitiren sigortalı annesi üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle 24.10.2008 tarihi itibariyle kesildiği ve 24.10.2008-23.04.2012 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıkların talep edildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56. maddesinin ikinci fıkrasında; eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesileceği, bu kişilere ödenmiş olan tutarların, 96. madde hükümlerine göre geri alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır. Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle, Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanununun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanılan eş 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta ise adına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden geniş kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahallelerde görev yapmış/yapmakta olan muhtar ve azalardan istem hakkında düşünce edinmeye yetecek kadarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, Kurum işlemine dayanak tutanakları tutan görevliler dinlenilmeli, böylelikle, “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

İnceleme konusu dava yönünden ise; yukarıdaki yazılı araştırmalar yapılmalı, Kurum işleminin dayanağı raporda; gerekçe gösterilen emniyet araştırma raporunda, davacı ile birlikte yaşadıkları ifade edilen Nazif Alptekin ve Yaşar Alptekin'in davacı eski eşi ... olup olmadığı tespit edilmeli, mahkemece yaptırılan emniyet araştırma raporlarında ise davacı ve eski eşinin mernis adreslerinde yapılan araştırmalarda her ikisinin de bu adreslerde yaşamadıklarının tespit edilememesi nedeni ile davacı ve eski eşinin nerede ve ne şekilde yaşadıkları tespit edilmeli, boşanan eşlerin medula sisteminde ve GSM kayıtlarında yer alan adres bilgileri araştırılmalı, böylelikle, “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra, elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece, eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

##########

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kurum işleminin iptali ile kesilen ölüm aylığının devamı istemine ilişkindir.

Yerel Mahkemece; davanın kabulüne dair verilen karar, davalı vekilinin temyizi üzerine, Özel Daire tarafından yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur. Yerel Mahkemece, önceki gerekçeler tekrarlanmak suretiyle ilk hükümde direnilmiştir.

Direnme hükmü, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık; davacının almakta olduğu ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun’un 56/son maddesi hükmü uyarınca kesilmesine ilişkin Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olup olmadığı konusunda mahkemece yapılan araştırmanın yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56.maddesinin ikinci fıkrasıdır.

5510 sayılı Kanunun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlıklı 56. maddesinde:

“(Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/36 md.) Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malûl duruma getirdiği,

5510 sayılı Kanunun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlıklı 56. maddesinde:

“(Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/36 md.) Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malûl duruma getirdiği,

b)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları, hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi yer almaktadır.

01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatının temelini teşkil eden, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu; 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu; 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu; 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ile 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nda yer almayan, dava konusu düzenleme ilk kez, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yer almıştır.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde, ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama esası kabul edilmiştir.

Gerçekten, ölüm aylığı almak üzere boşandığı eşle fiilen birlikte yaşamaya kişiyi sürükleyen etkenin niteliği ve türü, hukuk düzeni açısından önem taşımamaktadır. Çünkü, hakkın kötüye kullanılması hangi dürtüyle (saikle) ortaya çıkarsa çıksın, sonuçta hukuk bakımından sadece ve sadece “kötüye kullanma” olup, hukuk düzeni tarafından korunmamaktadır (Centel Tankut, Boşandığı Eşiyle Birlikte Yaşayanın Aylığının Kesilmesi, MESS Sicil Dergisi, Mart 2012, Sy:195).