muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/2795, Karar No: 2023/8269, Tarih: 31.10.2023

**8. Ceza Dairesi         2021/2795 E.  ,  2023/8269 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/64 E., 2015/402 K.

SUÇ : Parada sahtecilik

HÜKÜM : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının 30.01.2015 tarihli iddianamesi ile sanıklar hakkında parada sahtecilik suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 197 nci maddesinin birinci fıkrası ve 35 inci maddesi uyarınca dava açılmıştır.

2. Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 15.12.2015 tarihli kararı ile sanıklar hakkında parada sahtecilik suçundan beraat kararı verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Cumhuriyet savcısının temyiz isteği;

Sanıkların eylemlerinin parada sahtecilik suçuna teşebbüs suçunu oluşturduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, sanıkların sahte para üretmeye teşebbüs ettikleri iddiasına ilişkindir.

2. Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 15.12.2015 tarihli kararı ile sanıklar hakkında parada sahtecilik suçundan beraat kararı verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Cumhuriyet savcısının temyiz isteği;

Sanıkların eylemlerinin parada sahtecilik suçuna teşebbüs suçunu oluşturduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, sanıkların sahte para üretmeye teşebbüs ettikleri iddiasına ilişkindir.

2. 19.08.2014 tarihli olay, arama ve el koyma tutanağı ile ihbara konu adrese ilişkin mahkemeden alınan arama kararı ile yapılan aramada, giriş bölümünde koridor üzerinde duvara yakın bölümde kullanıma hazır 1 adet Repromark marka 50x70 kalıp çekme makinası (şase), girişe göre karşı tarafta bulunan oda içerisinde 1 adet Gestetner marka 175-515 seri numaralı 313 model dijital zincir çıkışlı baskı makinası, 1 adet Gestetner marka 213/CP-1403 seri numaralı manuel zincir çıkışlı baskı makinası, 1 adet Lüp (hassas büyüteç), 2 adet kullanılmış ve silinmiş alüminyum baskı kalıbı, 10 adet boş alüminyum baskı kalıbı, 1 adet 1 kg Dyo marka Ouıck Fresh Yeşil, 1 adet Dyo Serigrafi 0,9 Kg Tiner, 2 adet rulo halinde alüminyum folyo, 1 adet rulo halinde sarı renkli alüminyum folyo, 1 adet standard Sparegum Soliyon, 1 adet Saleny Graph Cleaner 98, 2 adet Salenygraph Developer 1+9, 2 Adet JCC 01 0.2 MM sarı renk sim, 2 adet JCC 03 0.2 açık kahverengi sim, 1 adet JCF 05 2MM mavi sim, 1 adet JCH 01 02MM siyah sim, 1 adet Correttore P 90 ibareli 250 ml toksik, 2 adet mumlu kâğıtlar üzerinde basılmış 100 Dolar para resimleri, 3 adet mumlu kâğıtlar üzerinde basılmış 100 dolar simgeleri, 2 parça dolar resmi basılı olan kağıtlar, ikametin banyo kısmının yanında bulunan oda içerisinde odun sobasının içerisinden sahte dolar deneme baskıları sonucu hatalı olduğu değerlendirilen ve üzerinde dolar resmi olan yanmış kül halinde kâğıtlar, yine aynı oda içerisinde 1 adet masa üstü kâğıt kesme makinası, ikametin banyosunda 1 adet kalıp açma teknesinin ele geçirildiği belirlenmiştir.

3. 19.08.2014 tarihli teşhis tutanağı ile ev sahibinin, evi sanıklardan ...'a kiraladığını, bu şahsın evi kiralamak için sanık ... ile birlikte geldiğini beyan ederek sanıkları teşhis ettiği belirlenmiştir.

4. Hatay Emniyet Müdürlüğü Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Şube Müdürlüğü Biyometrik Veri İşlemleri Büro Amirliğinin 22.08.2014 tarihli raporu ile ikamette Dyo ibareli teneke kutu üzerinden elde edilen 2 adet, 2,5 litrelik pet şişe üzerinden elde edilen 3 adet olmak üzere toplam 5 adet parmak izinin sanık ...'a; Cescesar ibareli kutu alt kısmı üzerinden elde edilen 2 adet parmak izinin de sanık ...'a ait olduğu belirlenmiştir.

5. Ankara Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün 05.12.2014 tarihli raporu ile ikamette ele geçen on iki adet sigara izmaritleri üzerinden alınan örneklerinin sanık ...'a ait kan örneği ile genotipik olarak uyumlu olduğu belirlenmiştir.

5. Ankara Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün 05.12.2014 tarihli raporu ile ikamette ele geçen on iki adet sigara izmaritleri üzerinden alınan örneklerinin sanık ...'a ait kan örneği ile genotipik olarak uyumlu olduğu belirlenmiştir.

6. Türkiye Cumhuriyeti ... Bankası Banknot Matbaası Genel Müdürlüğünün 05.11.2015 tarihli Sahte Banknot / Efektif / Değerli Kağıt İnceleme ve Değerlendirme raporları ile;

- A4 ebadındaki Aydınger kağıdı üzerine 3 kupür halinde baskılı 100 USD rakamı görselinin incelenmesi neticesinde, Aydınger kağıdı üzerindeki görüntülerin 100 USD sahte para baskısı için ofset baskı kalıbı yapımında kullanılmak üzere hazırlanmış olduğu,

- A4 ebadındaki Aydınger kağıdı üzerine 3 kupür halinde basılı 100 USD Hazine mührü ve seri - sıra numarası görselinin incelenmesi neticesinde, Aydınger kağıdı üzerindeki görüntülerin 100 USD sahte para baskısı için ofset baskı kalıbı yapımında kullanılmak üzere hazırlanmış olduğu,

- A4 ebadındaki Aydınger kağıdı üzerine 3 kupür halinde basılı 100 USD filigran ve emniyet şeridi görselinin incelenmesi neticesinde, Aydınger kağıdı üzerindeki görüntülerin 100 USD sahte para baskısı için ofset baskı kalıbı yapımında kullanılmak üzere hazırlanmış olduğu,

- A4 ebadındaki Aydınger kağıdı üzerine 3 kupür halinde basılı 100 USD arka yüz görselinin incelenmesi neticesinde, Aydınger kağıdı üzerindeki görüntülerin 100 USD sahte para baskısı için ofset baskı kalıbı yapımında kullanılmak üzere hazırlanmış olduğu,

- A4 ebadındaki Aydınger kağıdı üzerine 3 kupür halinde basılı 100 USD ön yüz görselinin incelenmesi neticesinde, Aydınger kağıdı üzerindeki görüntülerin 100 USD sahte para baskısı için ofset baskı kalıbı yapımında kullanılmak üzere hazırlanmış olduğu,

- 100 USD baskılı A4 den kesilmiş 3 kupür halinde 1 tabakanın incelenmesinde, sahte olduğu, tabaka halinde oldukları için aldatma kabiliyetinin olmadığı, ancak kesilip kupür haline getirildiğinde aldatma kabiliyetinin olduğu, yapılışındaki özen ve ustalık derecesi nedeniyle tabaka halinde oldukları için sahte olduğunun herkes tarafından anlaşılacağı, ancak kesilip kupür haline getirildiğinde sahte olduğunun ilk bakışta herkes tarafından kolaylıkla anlaşılamayacağı, kesilip kupür haline getirildiğinde para destesi veya paketi içinde yer alması durumunda sahte olduğunun ilk bakışta herkes tarafından kolaylıkla anlaşılmasının mümkün olmadığı, uzmanlarca veya veznedarlar gibi para işinin bir parçası olan insanlarca sahte olduğunun anlaşılacağı,

- 100 USD baskılı A4 kağıdı üzerine 3 kupür halinde deneme amaçlı bozuk basılmış ön ve arka yüz görüntüleri olan kıymetin incelenmesi neticesinde, sahte olduğu, tabaka halinde oldukları için aldatma kabiliyetinin olmadığı, yapılışındaki özen ve ustalık derecesi nedeniyle tabaka halinde ve bozuk baskılı oldukları için sahte olduğunun herkes tarafından anlaşılacağı, mevcut haliyle para destesi veya paketi içinde yer almasının mümkün olmadığı, uzmanlarca veya veznedarlar gibi para işinin bir parçası olan insanlarca sahte olduğunun anlaşılacağı belirlenmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Sanığın, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’nden (UYAP) temin olunan güncel nüfus kayıt örneğine göre hüküm tarihinden sonra 30.01.2022 tarihinde vefat ettiğinin anlaşılması karşısında, bu durumun Mahkemece araştırılarak 5237 sayılı Kanun’un 64 üncü maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca sanık hakkında açılan kamu davasının düşürülüp düşürülmeyeceğinin karar yerinde değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğu anlaşılmıştır.

B. Sanıklar ..., ... ve ... Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

5237 sayılı Kanun'un 197 nci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen parada sahtecilik suçu seçimlik hareketli bir suç olup, memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan parayı, sahte olarak üretme, ülkeye sokma, nakletme, muhafaza etme veya tedavüle koyma hareketlerinden birinin gerçekleşmesi, suçun oluşması için yeterlidir. Belirtilen seçimlik hareketlerinden olan sahte para üretme eylemi ani suç niteliğindedir; zira bir sahte paranın, üretildiği an paranın değerini etkileyebilmesi mümkün değildir. Aynı şekilde sahte para, üretildiği an, kamunun güvenini sarsmaya da elverişli değildir. Gerçekten, fail sahte para üretmiş olabilir; fakat bu sahte para bir başkasına verilmediği veya tedavüle konulmadığı sürece kamu güveni bakımından ortaya bir zararın çıktığı söylenemez. Bu bakımdan suç aynı zamanda tehlike suçudur.

Birden fazla gerçek banknotun kesilerek yeniden bir araya getirilmesi yoluyla para üretilmesi de, anılan Kanun hükmünün birinci fıkrasındaki sahte para üretmek eylemini oluşturacaktır. Ancak ifade etmek gerekir ki, sahte para üretmek eyleminin oluşup oluşmadığı incelenirken başvurulması gereken temel kriter, ortaya çıkan paranın tedavül etme tehlikesinin bulunup bulunmadığı olmalıdır. Şayet üretilen bir paranın ilk bakışta bu özelliği göze çarpmıyorsa artık tedavül etme tehlikesinin bulunduğu kabul edilmeli ve failin bu eylemi suç teşkil etmelidir. Nitekim paraların, her ne kadar gerçek paraların parçalarından bir araya getirildiği öne sürülse dahi artık ortaya çıkan birleştirilmiş banknotun Türkiye Cumhuriyeti ... Bankasının ya da yabancı bir para cinsi söz konusu ise onu basan kurumun iradesinden kaynaklanmadığı söylenmelidir. Dolayısıyla bu eylemler sahte para üretme eylemini oluşturacaktır.

5237 sayılı Kanun’un 197 nci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen sahte olarak üretme eylemi bakımından teşebbüsten söz edebilmek için failin sahtecilik hareketine başlamış olması gerekmektedir. Sahtecilik hareketinde kullanılacak aletlerin tedarik edilmesi anılan Kanun hükmündeki sahtecilik eyleminin hazırlık hareketi niteliğinde olup teşebbüs olarak nitelendirilemez. Kaldı ki bu aletlerin tedarik edilmesi aynı Kanun’un 200 üncü maddesindeki para ve kıymetli damgaları yapmaya yarayan araçlarla ilgili suçu oluşturmaktadır. Failin sahtecilik hareketine doğrudan doğruya elverişli hareketlerle başladığının kabulü bakımından, suçun oluşması için gerekli olan gerçek paraya benzerliğin sağlanmış olması ya da diğer bir deyişle aldatma kabiliyetine ulaşılmış olunması gerekmez. Pekâla sahtecilik hareketini gerçekleştirirken henüz sahte para olarak kabul edilebilecek bir para üretilmiş olmasa da failin teşebbüs alanına girdiği kabul edilmelidir. Dava konusu olayda, sanık ... tarafından kiralanan evde ele geçen kupürler halinde 100 USD basılı görsellerin sahte para baskısı için ofset baskı kalıbı yapımında kullanılmak üzere hazırlanmış olduğu, aynı şekilde düzenlenmiş tabakaların da sahte olduğu, ancak tabaka halinde oldukları için aldatma kabiliyetinin olmadığı, kesilip kupür haline getirildiğinde aldatma kabiliyetlerinin olduğunun belirlenmesi ve ikamette ele geçen birden fazla izmarit ve parmak izi üzerinde yapılan incelemelerde parmak izlerinin sanık ...'a, sigara izmaritleri üzerindeki örneklerin ise sanık ...'a ait olduğunun tespiti karşısında, baskı sayfası içerisinde kesilmeden yer alan paraların ... Bankası raporu ile de belirlendiği üzere henüz sahte para niteliğinde olmadığından eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı gözetilerek 5237 sayılı Kanun'un 37 nci maddesi kapsamında fikir ve eylem birliği içerisinde hareket eden sanıkların aynı Kanun'un 197 nci maddesinin birinci fıkrası, 35 nci maddesi uyarınca mahkûmiyetleri yerine dosya kapsamına uygun düşmeyen gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünde (A) bendinde açıklanan nedenle başkaca yönleri incelenmeyen Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 15.12.2015 tarihli kararına yönelik Cumhuriyet savcısının temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

B. Sanıklar ..., ... ve ... Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçe bölümünde (B) bendinde açıklanan nedenle Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 15.12.2015 tarihli kararına yönelik Cumhuriyet savcısının temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 31.10.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/12439, Karar No: 2014/7584, Tarih: 03.04.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/12439 E.  ,  2014/7584 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İstanbul Anadolu 2. İş Mahkemesi

Tarihi : 14.02.2013

No : 2011/1192-2013/59

Dava, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle o dönemde Kurumca yersiz yapılan tüm ödemelerin iadesi amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ile takibin devamı ve icra inkar tazminatı istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2005 tarihinde kesinleşen davacıya, hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla 506 sayılı Kanun kapsamında bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca kesildiği anlaşılmakta olup, Mahkemece yapılan yargılama sonunda yazılı biçimde hüküm tesis edilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun'un 56/son maddesi uyarınca kesilmesine ilişkin Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Düzenleme ilk defa anılan kanunla getirilmiş olup, 01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatını teşkil eden herhangi bir kanunda benzer düzenleme yer almamaktaydı. Söz konusu madde “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşımakta olup, madde ile:

“(Değişik birinci fıkra: 17.4.2008–5754/36 md.) Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malûl duruma getirdiği,

b)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları, hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi getirilmiştir.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi getirilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

Gerçekten, ölüm aylığı almak üzere boşanılıp, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşamaya kişiyi sürükleyen etkenin niteliği ve türü, hukuk düzeni açısından önem taşımamaktadır. Çünkü hakkın kötüye kullanılması hangi dürtüyle (saikle) ortaya çıkarsa çıksın, sonuçta hukuk bakımından sadece ve sadece “kötüye kullanma” olup, hukuk düzeni tarafından korunmamaktadır (Centel Tankut, Boşandığı Eşiyle Birlikte Yaşayanın Aylığının Kesilmesi, MESS Sicil Dergisi, Mart 2012, Sy:195).

Öncelikle belirtilmelidir ki, hak sahibinin boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşaması her ne saikle olursa olsun, Anayasal bireysel özgürlük kapsamında kalmakta ise de Devlet, sosyal görevlerini mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesine ilişkin Anayasa’nın 65. maddesi uyarınca sosyal sigorta yardımlarına hak kazanma koşullarını düzenleme yetkisine sahip olduğu gibi, Devletin boşanan eşlerin birlikte yaşamasına yasak getirmesi mümkün değil ise de bu durumda olan kişileri sosyal sigorta yardımları kapsamı dışında bırakması mümkündür.

Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanun'un 56/2’nci maddesinin T.C. Anayasası’nın 2, 5, 10, 11, 12, 17, 20, 35, 60 ve 138’inci maddelerine aykırılığı iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne maddenin iptali talebi ile başvurular yapılmıştır.

Anayasa Mahkemesi yapılan başvurular üzerine yaptığı değerlendirme sonucunda, 28.04.2011 gün ve 2009/86 E. 2011/70 K. sayılı kararında bahsi geçen hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65’inci maddelerine aykırı olmadığı; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138’inci maddeleri ile ilgisinin olmadığını belirtilerek başvuruların oyçokluğu ile reddine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi yapılan başvurular üzerine yaptığı değerlendirme sonucunda, 28.04.2011 gün ve 2009/86 E. 2011/70 K. sayılı kararında bahsi geçen hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65’inci maddelerine aykırı olmadığı; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138’inci maddeleri ile ilgisinin olmadığını belirtilerek başvuruların oyçokluğu ile reddine karar verilmiştir.

Sonuç olarak, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasının, ölüm aylığından yararlanma hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla düzenleme getirmiş olması ve düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığının tespitine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı karşısında, yürürlükteki kanunları uygulamakla yükümlü olan yargı organlarınca uygulanmasının zorunlu olması nedeniyle, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen hak sahiplerine gelir veya aylık tahsisi yapılmaması ile bağlanan gelir veya aylığın kesilmesine ilişkin Kurum işlemi usul ve yasaya uygundur.

Bu kabul doğrultusunda, gelirin veya aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım hakkının kapsamına ilişkin olarak; fiilen birlikte yaşama olgusunun başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibariyle gelir veya aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun ve yersiz kabul edilmeli ancak söz konusu madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girdiğinden, fiili birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli; 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı ve bu şekilde belirlenecek yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96’ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır.

5510 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin uygulanmasında üzerinde durulması gereken bir diğer husus da, maddede yer alan “boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” unsurunun, diğer bir ifade ile boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusunun nasıl kanıtlanması gerektiğidir.

Bilindiği üzere, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “İspat yükü” başlıklı 6’ncı maddesinde, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlü olduğu belirtilmiş olup, ispat yükünün kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi yararına hak çıkaran tarafa ait olduğu, yasal bir karineye dayanan tarafın, sadece karinenin tarafını oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altında olduğu, kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı tarafın yasal karinenin aksini ispat edebileceği kabul edilmektedir.

Uyuşmazlığın çözümü açısından özellikle belirtilmelidir ki, 5510 sayılı Kanunun 59 ve 100’üncü maddeleri uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerlidir, diğer bir anlatımla; yetkili kişilerce düzenlenen ve tarafların ihtirazı kayıt koymaksızın imzaladığı tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olup, aksi ancak yazılı delille kanıtlanabilir.

Ne var ki, aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olan tutanaklar ile ifade edilen tutanaklar: Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından belgelere dayalı olarak düzenlenmiş olanlar ile belgeye dayalı olmamakla birlikte düzenlenmesinde hazır bulunan işveren, işçi veya üçüncü kişi beyanları uyarınca düzenlenerek doğruluğu ilgili kişilerin imzaları ile tasdik edilen ve imza inkârına konu olmayan tutanaklardır.

Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından yapılan incelemelere dayalı tutanakların değerlendirildiği ve varılan sonucun yazıya geçirildiği raporların, sadece memur veya müfettiş tarafından düzenlenmiş olmaları, anılan raporların 4857 sayılı İş Kanunu’nun 92/son maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 59 ve 100’üncü maddeleri kapsamında aksinin yazılı delille kanıtlanması gereken belgeler olarak kabulleri için yeterli değildir.

Buna göre, özellikle, rapor veya ekli tutanaklarda imzası bulunmayanlar yönünden, söz konusu tutanakların aksinin yazılı delille kanıtlanması yükümünden söz etmek mümkün değildir.

Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları ve iş müfettişi raporlarının, rapora dayanak alınan tutanaklar ile birlikte değerlendirilmesi ve ancak belirtilen nitelikteki ekli tutanakların anılan Kanun kapsamında aksi sabit oluncaya kadar geçerli belge olduğunun kabulü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 92/son maddesinin açık hükmü karşısında zorunludur.

Öte yandan, hukuk mahkemesi hâkimi kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararları ile bağlı değilse de, ceza mahkemesinde görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 74’üncü (Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 53) maddesi ile öğreti ve Yargıtay uygulamalarında yerleşik olan “maddi olgularla bağlılık” ilkesi gereğince değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda fiilen birlikte yaşama olgusunun kanıtlanması yönünden anılan genel kurallar çerçevesinde tarafların delilleri toplanarak, araştırma ve değerlendirme yapılmak suretiyle boşanılan eşle kurulan ilişkinin fiili olarak birlikte yaşama kapsamında yer alıp almadığı saptanmalıdır.

Öte yandan maddenin zaman bakımından uygulanması yönünden 5510 sayılı Kanunun Geçici 1.maddesinin değerlendirilmesinde de zorunluluk bulunmaktadır.