muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/15258, Karar No: 2022/1681, Tarih: 04.04.2022

Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben Kazan İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından gözaltına alınacak kişilere yönelik ''15 Temmuz 2016 tarihinde TSK bünyesinde emir ve komuta zinciri dışında darbeye teşebbüs eyleminde bulunan çeşitli rütbelerdeki askeri personel yakalanmıştır. Şüphelilerin sayılarının çokluğu nedeniyle haklarında ekli listede isimleri bulunan şahıslar hakkında gözaltına alınma kararı verilmesini arz ederim'' şeklinde yazı yazıldığı, bu yazı ekinde gözaltına alınacak şüphelilere ait isim listesi bulunan tutanak da olmak üzere üst yazı ile birlikte toplam 8 sayfalık yazı ve liste hazırlandıktan sonra 17.07.2016 tarihi saat 02:55 sıralarında Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği, mezkur şüphelilere ait teslim alma, bu şüphelilerin üzerilerinden çıkan eşyalara yönelik tutanaklar ve diğer olay yeri tespit tutanaklarının bu yazı ve ekinde olmadığı, Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına verilen yazı ve ekinde ...'ün de içinde bulunduğu şüphelilere ait bilgi ve belgelerin yani bu şüphelilere ait tutanakların bulunmadığı,

ayrıca Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben yazılan üst yazıda çeşitli rütbelerdeki askerlerden bahsedildiği, bu 100 şüpheli arasında tek sivil olan ...'ün ayrılarak sivil olarak yazılmadığı, üst yazı içeriğine göre ...'ün de rütbeli asker olarak görüldüğü, yazı ve ekindeki evrakların içeriğine göre belgelerin Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına eksik teslim edildiği, daha sonra basın ve yayın kuruluşlarında ...'ün serbest bırakılmasından sonra yapılan haberler üzerine ... ile ilgili tutanakların Jandarma görevlileri tarafından teslim edildiği, ...'ün 17.07.2016 tarihinde Ankara Batı Adliyesi nezarethanesine alınırken hakkında ve üzerinden çıkan eşyalara yönelik tutulan tutanakların Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmediği, bu şekilde ... ile ilgili Jandarma görevlileri tarafından Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilen soruşturma evrakı ve ekinde ...'ün yakalanmasına, üzerinden çıkan Dolar ve TL olan paralara, el çantasına, iki adet cep telefonuna ve Jandarma Karakolunun tuvaletinin peçeteliğinde sakladığı GPS cihazına ilişkin tutanakların bulunmadığı, bu haliyle sanık ...'ın da gerekli hassasiyeti göstermeyerek ...'ün de içinde bulunduğu şüphelilere ait soruşturma evraklarının eksik şekilde Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmesini sağladığı,

...'ün Sulh Ceza Hakimliği tarafından yapılan sorgusu sonrasında serbest bırakılması üzerine yerden yüksekliği 50-60 cm olan valiz ve içindeki eşyalar ile telefonlarının, bu konuda herhangi bir talimat olmadığı ve adli soruşturma devam ettiği halde sanık ... tarafından tutanakla teslim edildiği, tutanakta "bütün malzemelerimi eksiksiz teslim aldım" şeklinde yazılıp, ... tarafından ...'e imzalattırıldığı, bu eşyaların arasında ...'e ait özel eşyalar olduğu gibi ... tarafından Kazan İlçe Jandarma Karakolunda saklanan ZTE 4G LTE model GPS cihazın da ... tarafından alındığı, ...'ün bu eşyalarını aldıktan sonra avukatıyla birlikte adliyeden ayrılarak gittiği,

Sanığın beyanına göre ... ile Kahramanmaraşlı olmaları nedeniyle birbirlerinin cep telefonu numaralarını aldıkları, ...'ün serbest bırakılıp eşyaları ile birlikte Ankara Batı Adliyesinden ayrıldıktan 1-2 saat sonra ...'ı cep telefonundan arayarak ondan kemer ve saatini istediği, bunun üzerine ...'ın Ankara Batı Adliyesi nezarethanesinin olduğu kısma geçtiği, ancak buranın çok kalabalık ve diğer şüphelilerin eşyalarının da olması nedeniyle sanığın ...'ü tekrar telefonla arayarak herkesin eşyaları teslim edildikten sonra seninkileri teslim ederiz, gelip alırsın şeklinde telefonla söylediği, tüm şüphelilere ait eşyalar adliye nezarethanesinin koridorundan alındıktan sonra sadece bir poşetin koridorda kaldığı ve poşette ...'den alınan bir adet Türk Hava Kuvvetleri logosu bulunan kol saati ve bir kemerin bulunduğu, bu nedenle sanığın ...'ü telefonla aradığı, ...'ün telefonunun kapalı olması nedeniyle ulaşamadığı, bu aramadan yarım saat kadar sonra ...'ün sanığı arayarak kendisini neden aradığını sorduğunda sanığın saatini ve kemerini adliyeden gelip alabileceğini söylediği, ...'ün buna cevaben Sakarya'ya gittiğini, almaya gelemeyeceğini ancak birisini gönderip aldırabileceğini söylediği fakat ...'ün bu kol saati ve

kemeri bir daha kendisinin almaya gelmediği gibi alınması için başka birisini de göndermediği, daha sonra bu kol saati ve kemerin Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği,

...'ün üzerinden çıkan saatin Quantum marka üzerinde Türk Hava Kuvvetleri logosu bulunan bir saat olduğu, ayrıca ... yakalandıktan sonra üzerinden markası ZTE 4G LTE olan GPS yer koordinat belirleme cihazı, 51 adet 200

TL, 36 adet 100 Dolar, 11 adet 100 TL, 3 adet 50 TL, 1 adet Samsung Note 5 cep telefonu, 1 adet Iphone 6 cep telefonu, 3 adet flaş bellek ele geçirildiği, bunlara ilişkin tutulan tutanakların Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına basın yayın organlarında çıkan haberlerden önce verilmediği gibi söz konusu eşyaların ve cihazların soruşturmada delil elde edilme imkanını ortadan kaldıracak şekilde ...'e sanık ... tarafından teslim edildiği anlaşılmakla,

TL, 36 adet 100 Dolar, 11 adet 100 TL, 3 adet 50 TL, 1 adet Samsung Note 5 cep telefonu, 1 adet Iphone 6 cep telefonu, 3 adet flaş bellek ele geçirildiği, bunlara ilişkin tutulan tutanakların Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına basın yayın organlarında çıkan haberlerden önce verilmediği gibi söz konusu eşyaların ve cihazların soruşturmada delil elde edilme imkanını ortadan kaldıracak şekilde ...'e sanık ... tarafından teslim edildiği anlaşılmakla,

Jandarma Astsubay olarak görev yapan ve haklarında görevi kötüye kullanma suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen sanıklar ... ve ... tarafından gerçekleştirilen ihmalin vahameti ve olağan dışılığı karşısında Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısı tarafından aleyhe temyiz isteminde bulunulduğu da dikkate alınarak;

UYAP'ta bulunan örgütlü suçlar bilgi havuzunda araştırma yapılarak sanıklar hakkında başkaca bir beyan yahut ifade bulunup bulunmadığı araştırılıp, varsa bu beyan yahut ifadelerle birlikte sanıkların görev yaptıkları Kazan İlçe Jandarma Komutanlığına bildirmiş oldukları cep telefonu hatları haricinde operasyonel hat kullanıp kullanmadıklarının tespiti açısından ÖSYM, hesaplarının bulunduğu banka, Elektrik ve Su İdaresi gibi kurumlara bildirmiş oldukları başkaca cep telefonu hatları bulunup bulunmadığının sorulup, varsa kişiselleştirilmiş, Emniyet birimlerince, büfe/ankesörlü sabit telefon hatlarıyla irtibat kurma yöntemine ilişkin olarak düzenlenen ayrıntılı analiz raporlarının temin edilerek dosyaya konulması, bununla birlikte Emniyet kayıtlarının yanı sıra BTK’dan alınan baz istasyonunu gösterir HTS kayıtlarının “0” saniyeli çağrılar da dahil olmak üzere getirilmesi, sanıkların görev yaptığı diğer şehirlerde ardışık aramalarının olup olmadığı araştırılarak varsa sabit hat ve ankesörlü telefondan aranmalarına ilişkin analiz raporlarının istenmesi, sanıklarla ilgili sabit hat veya ardışık aranmaya ilişkin varsa itirafçı beyanlarının dosyaya getirilmesi, yine ardışık aramalar kapsamında ardışık şekilde arandıkları diğer asker şahıslar hakkında bir soruşturma veya dava olup olmadığı araştırılıp, varsa ifade örneklerinin dosyaya ibrazı sağlanarak duruşmada CMK’nın 217. maddesi uyarınca sanıklar ve müdafilerine okunarak diyecekleri sorulup, gerekirse ifade yahut beyan sahiplerinin tanık sıfatıyla bilgilerine başvurularak sonucuna göre örgüt üyeliğine ilişkin delillerin tespiti halinde, 5237 sayılı TCK'nın 314/2 ve 3713 sayılı TMK'nın 5/1 maddeleri kapsamında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan sanıklar hakkında dava açılması sağlanarak iş bu dava dosyası ile birleştirilip, tüm deliller birlikte değerlendirilerek hukuki durumlarının buna göre tayin ve takdiri gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde hükümler kurulması,

Kanuna aykırı, Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin bu nedenlerle

Kanuna aykırı, Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin bu nedenlerle

CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi gereğince dosyanın Ankara 23. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.04.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2017/7209, Karar No: 2017/17902, Tarih: 20.12.2017

**3. Hukuk Dairesi         2017/7209 E.  ,  2017/17902 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki kiralananın tahliyesi davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı Davalının, dava konusu işyerinde 01/05/2013 başlangıç tarihli 1 yıl süreli kira sözleşmesi ile kiracı olduğunu, davacının işyerini 21.11.2014 tarihinde satın aldığını ve durumu ... Noterliğinden gönderdiği 28.11.2014 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarname ile davalıya bildirdiğini, davacının ... Eczacılar Odasına kayıtlı Eczacı olduğunu, faaliyet gösterdiği yer için ... Belediyesince yıkım kararı verildiğini , işyerinin iskan ruhsatı olmadığını, gecekondu niteliğinde 35 m2 olduğunu , dava konusu yerin 95 m2 olup merkezi nitelikte ve yanında Çocuk Polikliniği, Bankalar, AVM bulunduğunu, işyerini kendi ihtiyacı için kullanmak için satın aldığını, sözleşmenin bitimini izleyen 1 ay içinde davanın açıldığını, belirterek, işyeri ihtiyacı nedeniyle mecurun tahliyesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın süresinde açılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Dava, yeni malikin gereksinimi nedeniyle kiralananın tahliyesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Konut ya da çatılı işyeri niteliğindeki bir taşınmazı iktisap eden kimse dilerse eski malik ile kiracı arasında yapılmış sözleşmeye dayanarak sözleşmenin sonunda bir ay içinde, dilerse TBK’nun 351. maddesi uyarınca edinme günü de dahil olmak üzere edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla edinme tarihinden itibaren altı ay sonra ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açabilir. Davanın altı ayın sonunda hemen açılması şart olmayıp sözleşme sonuna kadar açılması mümkündür. Ancak edinmeyi izleyen bir ay içerisinde bildirimin tebliği zorunlu olup bunun sonradan giderilmesi mümkün değildir. Açılacak davada tahliyeye karar verilebilmesi için ihtiyacın varlığının kanıtlanması gerekir.

Burada kiralananı iktisap eden kişiye dava açma süresi açısından iki imkan tanınmıştır. Bunlardan birini seçmek taşınmazı yeni iktisap eden kişiye aittir. Ancak davacı seçimlik hakkını Türk Borçlar Kanunun 351/1 maddesi yönünde kullanıp bu şekilde davalıya ihtarname keşide ettikten sonra bu iradesinden dönemez. Zira bu yönde iradesini kullanmakla davalıya altı (6) ay oturma hakkı tanımış demektir.

Burada kiralananı iktisap eden kişiye dava açma süresi açısından iki imkan tanınmıştır. Bunlardan birini seçmek taşınmazı yeni iktisap eden kişiye aittir. Ancak davacı seçimlik hakkını Türk Borçlar Kanunun 351/1 maddesi yönünde kullanıp bu şekilde davalıya ihtarname keşide ettikten sonra bu iradesinden dönemez. Zira bu yönde iradesini kullanmakla davalıya altı (6) ay oturma hakkı tanımış demektir.

Olayımıza gelince; davacı, davalının önceki malik ile düzenlediği 01/05/2013 başlangıç tarihli ve bir yıl süreli kira sözleşmesi ile kiracı olduğu taşınmazı 21/11/2014 tarihinde satın aldıktan sonra, ... Noterliği vasıtası ile 28/11/2014 tarihinde davalıya ihtarname keşide ederek “kiralananı işyeri ihtiyacı nedeniyle satın aldığını, bu itibarla iktisaptan itibaren altı ay içinde boşaltılmasını aksi halde 6 aylık yasal sürenin bitiminden sonra Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca muhatap hakkında yeni iktisap ve ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açılacağını” bildirmiştir. Davacı işbu davayı ise sözleşmeye dayanarak 11/05/2015 tarihinde akdin bitimini takip eden bir aylık süre içinde açmıştır

Yukarıda açıklandığı üzere her ne kadar davacının iktisaptan sonra ihtiyaca dayalı olarak dava açmak konusunda seçimlik hakkı mevcut ise de davacı keşide ettiği ihtarname ile davalıya kiralananı boşaltması için iktisap tarihinden itibaren altı ay süre tanımış, davayı ise verdiği sürenin sonunu beklemeden 11/05/2015 tarihinde açmıştır. İhtarname içeriğine göre davalının kiralananda 21/05/2015 tarihine kadar oturma hakkı olup mahkemece, davalıya tanınan altı aylık süreden önce açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı görüldüğünden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 20.12.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/8347, Karar No: 2022/3672, Tarih: 09.05.2022

**11. Hukuk Dairesi         2020/8347 E.  ,  2022/3672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 05.03.2019 tarih ve 2019/86 E- 2019/140 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nce verilen 13/07/2020 tarih ve 2019/2199 E- 2020/578 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirket ile ilgili davalı borçlu Cosco Shıppıng Co. Ltd. arasında Deniz Nakliye Anlaşması imzalandığını ve imzalanan sözleşme kapsamında müvekkili şirkete ait yüklerin belirlenen varış yerlerine teslimi konusunda anlaşmaya varıldığını, Limak İskenderun Ulus. Liman İşletmeciliği A.Ş.'nin ise davalı Cosco Shipping tarafından taşınması kararlaştırılan yüklerin yükleme ve boşaltma işlemlerini yürütmekte olduğunu, Limakport 6 nolu rıhtıma yükleme yapılırken, müvekkili şirkete ait bir kısım boş tankların dış kısmında 17/02/2015 tarihinde hatalı yükmeden kaynaklı olarak sürtünme nedeniyle boya hasarı ve çizikler meydana geldiğini, yine aynı gün davalı işçilerin rıhtım üzerinde sapanladıkları 1000-T- 007 nolu tankı, geminin 3 nolu ambarı içerisinde yer alan alabanda altındaki istif yerine bırakmaya çalışırken anılan parça üzerinde bulunan borunun ağır hasar aldığını, müvekkili şirketin yüklü miktarda zarara uğratıldığını, davalı tarafından müvekkili şirketin uğramış olduğu zararın karşılanmadığını bunun üzerine Mersin 3.icra Müdürlüğü'nün 2016/2310 esas sayılı dosyası üzerinden kaza- tank hasar bedelinin tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, itiraz üzerine takibin durduğunu ileri sürerek itirazın iptalin eve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, yetki, tahkim ve hak düşürücü süre yönünden davanın reddini, aksi halde davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, yetki, tahkim ve hak düşürücü süre yönünden davanın reddini, aksi halde davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, taraflar arasındaki hukuki ilişki konusunda uyuşmazlık söz konusu olmadığını, her ne kadar davalı tarafın uluslararası yetki itirazına davacı taraf karşı çıkmış ise de taşımanın konşimento tahtında yapıldığı, davacı firma ile davalı CoscoShipping Co Ltd. şirketi arasında imzalanan anlaşmanın 30. maddesinde "... Tahkim yeri Londra'dır ve İngiliz kanunları uygulanacaktır." şeklinde yetki sözleşmesi bulunduğu, yabancılık unsuru bulunan hukuki ilişkide 5718 sayılı MÖHUK'un 47. maddesinde uluslararası yetki sözleşmesinin bulunduğu durumlarda ancak yabancı mahkemenin kendisini yetkisiz sayması veya Türk mahkemelerinde yetki itirazında bulunulmaması halinde davanın yetkili Türk mahkemelerinde görülebileceğinin belirtildiği, olayda yabancılık unsuru bulunduğundan ve anlaşmada gösterilen yetkili mahkeme tarafından verilen bir yetkisizlik kararı olmadığından ve davalı tarafça süresi içinde tahkim itirazında bulunulduğundan, davalı Cosco Shıppıng Co. Ltd.'ye izafeten acentesi Cosco Cosco Denizcilik ve Dış Tic. A.Ş. aleyhine açılmış olan davanın MÖHUK 47. maddesi uyarınca yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, 6100 sayılı HMK'nın 116. maddesinde; "(1) İlk itirazların a)Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı, b) Uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazı, c) İş bölümü itirazı olark sayıldığı, Kanun’un 117. maddesine göre ilk itirazların hepsinin cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorunda olduğu aksi hâlde dinlenilmeyeceği, ilk itirazların dava şartlarından sonra inceleneceği, Kanun’un 114. maddesinde dava şartlarının sayıldığı, davalı tarafça dava dilekçesinin tebliğinden sonra 2 haftalık süre içerisinde olmak üzere 20/09/2017 tarihli dilekçe ile cevap süresinin uzatılması talebinde bulunulduğu, 04/10/2017 tarihli süre uzatım kararı ile cevap süresinin, bitiminden itibaren 1 ay uzatılmasına karar verildiği, davalı vekili tarafından bir aylık süre içerisinde 19/10/2017 tarihinde sunulan cevap dilekçesi ile yetki ve tahkim itirazında bulunulduğu, davacı vekilinin süresi içerisinde yetki ve tahkim itirazında bulunulmadığı yönündeki istinaf sebebi yerinde görülmediği, mahkemece davalının yetki itirazından önce dava şartı olan tahkim itirazının incelenmesinde de usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığı, MÖHUK'un 47. maddesinde; "Yer itibariyle yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde, taraflar, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşabilirler. Anlaşma, yazılı delille ispat edilmesi halinde geçerli olur. Dava, ancak yabancı mahkemenin kendisini yetkisiz sayması veya Türk mahkemelerinde yetki itirazında bulunulmaması halinde yetkili Türk mahkemesinde görülür." düzenlemesine yer verildiği, somut olayda; davacı firma ile davalı CoscoShipping Co Ltd. şirketi arasında imzalanan anlaşmanın 30. maddesinde "... Tahkim yeri Londra'dır ve İngiliz kanunları uygulanacaktır." hükmü bulunduğu, dava konusu uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, mahkemenin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olduğu ve uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğduğu ve sözleşmede yetki ve uygulanacak hukuka ilişkin konulan yazılı şartın geçerli ve bağlayıcı olduğu, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu 4/3. md. MÖHUK 62/1 maddesinde belirtilen şekilde düzenlenmiş olduğu, dava konusu uyuşmazlıkta tarafların açıkça Londra Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu kabul ettiklerinin anlaşıldığı, ilk derece mahkemesince davanın usulden reddine dair kararının doğru olduğu, davacı tarafın istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davaya konu taşıma işleminde yabancılık unsuru mevcut olmakla MÖHUK’un tatbiki gerekmekte olup, bu çerçevede taraflar arasında düzenlenen konişmentolardaki yetki şartının MÖHUK ve TTK kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar bakımından taraflar yetki sözleşmesi yapabilirlerse de, MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir. Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinin geçerli olduğu haller kanunla belirlenir. MÖHUK 47/2. maddesinin atfıyla iş, tüketici ve sigorta sözleşmesinden kaynaklı yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda Türk mahkemeleri münhasır yetkili mahkeme olarak belirlenmiştir. Ancak, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi başka kanunlarca da belirlenmiş olabilir. Kanun koyucu MÖHUK 54/1-b maddesi ile Türk mahkemelerinin milletlerarası münhasır yetkisine giren bir konuda verilen yabancı mahkemece karar verilmesini tenfiz engeli olarak kabul etmiştir. Kanun koyucunun mutlaka Türk mahkemelerinde görülmesini istediği uyuşmazlıkların tahkime elverişli olduğunu söylemek de mümkün değildir.

6102 sayılı TTK’nın 105/2 maddesi uyarınca, yabancı tacirlerin Türkiye'deki acentelerinin aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden acente, müvekkiline izafeten onun nam ve hesabına dava açabileceği gibi, müvekkiline izafeten acente aleyhine de dava açılabilir. Kanun'da açıkça, bu hükme aykırı sonuç doğuracak sözleşme şartlarının geçersiz olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı düzenlemeye mülga 6762 sayılı TTK'nın 119. maddesinde de rastlanmaktadır. Gerek Kanun'da yer alan düzenlemelerden, gerekse de Kanun’un gerekçelerinden, kanun koyucu tarafından, yabancı tacirlerin Türkiye'deki acenteleri aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak ihtilaflar yönünden dava ister izafeten acente aleyhine açılsın, isterse sözleşmenin tarafı aleyhine açılsın, bu tarz uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerine milletlerarası münhasır yetki tanındığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı şirketin Türkiye'deki acentesi Cosco Denizcilik ve Dış Tic. A.Ş aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesine ilişkin olup, dava yerleşim yeri yurt dışında olan davalıya karşı açılmış olsa dahi Türkiye'deki acentenin aracılık ettiği taşıma sözleşmesine istinaden uyuşmazlığın yabancı mahkemede görülmesine dair yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması ve tahkime elverişsiz bulunması nedeniyle geçersiz olduğundan mahkemece eksik ve hatalı değerlendirme sonucu yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamış ve kararın bu sebeple davacı yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 09/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.