muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/11763, Karar No: 2015/21334, Tarih: 22.06.2015

09.01.2012 tarihli davacının keşide ettiği ihtarnamede, davacı 4 gün raporlu olduğunu, 07.01.2012'de mesaisine başladığında nedenini bilmediği sebepten ötürü güvenlik sorumlusu ... tarafından telefonla iş sözleşmesinin feshedildiğinin bildirildiğini, çalıştığı süre zarfında alamadığı yıllık izin, mesai, haftasonu tatili ve kıdem tazminatlarının hesaplanarak 7 gün içinde ödenmesini istediğini belirtmiştir. Bu ihtarname davalıya 11.01.2012'de tebliğ edilmiş.

İş sözleşmesinin kim tarafından feshedildiği ile feshin haklı olup olmadığı noktasında ihtilaf bulunmaktadır. Somut olayda mahkemece davacının 30.12.2011 tarihinde mazeret bildirmeden işe gelmediğini ve rahatsızlığına dair raporların dosyaya sunulmadığından bahisle iş sözleşmesinin davalı tarafından davacının işe gelmemesi sebebiyle sona erdiği kabul edilmiştir. 03.01.2012-06.01.2012 tarihlerinde davacının raporlu olduğuna dair iş göremezlik belgesi dosyada mevcuttur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II-g. maddesine göre, İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç iş günü işine devam etmemesi işverene haklı fesih imkanı vermektedir. Davacının ardı ardına iki iş günü devamsızlık yaptığı dosya kapsamından sabit değildir. Davacı rapor bitimi itibariyle işyerine geldiğinde iş sözleşmesinin feshedildiğini, davalı ise ihtarnamenin şirkete ulaştığı tarihte iş sözleşmesinin feshediliğini belirtmiştir. İş sözleşmesinin kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeyecek biçimde sona erdiğini ispat yükü işverende bulunmaktadır. İşveren şirket, davacının 30.12.2011 tarihinde mazeret göstermeksizin işe gelmediğini belirtmiş ve hakkında tutulan tutanağa karşı davacının tesis amirini arayarak ona telefonda hakaret ettiğini belirtmiş ancak iş sözleşmesinin bu sebeplerle değil, davacının ihtarnamesinin tebliği ile sona erdiğini belirtmiştir. Bu durumda davalı taraf somut olarak feshin hangi gerekçeye dayandığını ortaya koyamadığı gibi iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini de ispatlayamamıştır. Bu durumda davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı anlaşılarak bu taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmesi hatalı olup bozma sebebidir.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 22.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2914, Karar No: 2018/5173, Tarih: 20.12.2018

**15. Hukuk Dairesi         2018/2914 E.  ,  2018/5173 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tic. Mah. Sıf.)

Yukarıda tarih ve numarası yazılı bozmaya uyularak verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat... geldi. İhtiyati hacze itiraz eden vekili gelmedi. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesi uyarınca ödenmeyen iş bedelinin tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalı tarafından temyiz olunmuştur. Davacı taşeron, davalı ise yüklenicidir.

Taraflar arasında yazılı olarak 12.07.2010 tarihli “Gençlik Merkezi İnşaatı ile İlgili Taşeronluk Sözleşmesi” ve aynı tarihli “Toplum Merkezi İnşaatı ile İlgili Taşeronluk Sözleşmesi” düzenlendiği uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, sözleşme kapsamındaki işlerin taşeron davacı tarafından yapılıp yapılmadığı ve davacı taşeronun bedele hak kazanıp kazanmadığı konusundadır. Sözleşmeler farklı işlere ilişkin olsa da benzer şekilde düzenlenmiş olup, iş bedelinin her bir sözleşme için 300.000,00 TL olduğu, karşılıklı olarak 100.000,00 TL’lik senetlerin yediemin olarak ...’ye bırakılacağı, her hakedişte taşerona ödeme yapılacağı, malzeme ve işçilik ödemelerinin taşerona ait olduğu düzenlenmiştir.

Mahkeme tarafından verilen ilk kararın davalı yüklenici tarafından temyiz edilmesi sonucunda Dairemiz 10.04.2015 gün ve 2015/87 Esas 2015/1872 Karar sayılı bozma ilamında; uyuşmazlığın sözleşmeler kapsamındaki işlerin davacı tarafından tamamlanıp tamamlanmadığı noktasında toplandığı, ihtilâflı konuların hukuki işlem niteliğinde olmadığından, bu nedenle senetle ispat kuralına tâbi bulunmadığı, tanık dahil her türlü delille kanıtlanabileceği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 198. maddeye göre kanuni istisnalar dışında hâkimin delilleri serbestçe değerlendirebileceği, tanıklığın takdiri bir delil olup hakimin tanığın doğru söylemediğini başka delil ve belirtilerle anlarsa tanık ifadelerinin aksi yönde karar verebileceği, fakat tanık ifadelerini

serbestçe takdir ederken hakimin sadece vicdani kanaatinin yeterli olmayıp, hükümde bir tanığın ifadesinin neden kabul edildiğinin veya edilmediğinin belirtilmesi gerektiği, davacının tanık anlatımlarıyla işi yaptığını kanıtlamak istemiş ise de işin toplam değerinin 600.000,00 TL olduğu ve her türlü inşaat giderinden davacının sorumlu olduğu gözetildiğinde sadece tanık anlatımlarıyla sözleşmeler uyarınca davacı tarafından edimin ifa edildiğinin kabul edilemeyeceği, bu kapsamda bir iş yapan kimsenin tümüyle kayıt dışı olarak işçilik ve malzemeyi temin edip işi tamamlaması hayatın olağan akışına uygun olmadığı, sözleşmelere göre Katma Değer Vergisinden yüklenicinin sorumlu olmasının da bu durumu hayatın olağan akışına uygun hale getirmeyeceği, bu nedenlerle davacının bu işlerle ilgili olan Ticaret Odası, Vergi Dairesi, Sosyal Güvenlik Kurumu’na verdiği belgeler, düzenlediği ve bu işle ilgili aldığı fatura, irsaliye ve benzeri belgelerin ibraz ettirilmesinin zorunlu olduğu, mahkemece anlatılan belgeleri toplanarak ve sözleşmede yer alan tanıkları da dinlenerek, defter ve kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra tanık anlatımları da birlikte değerlendirilerek işin davacı tarafından yaptırılıp yaptırılmadığının açıklığa kavuşturulması hususlarına değinildiği, bozma sonrasında sözleşme tanıklarının dinlendiği, tanıklardan ...’nin işin devamı konusunda bir bilgisinin olmadığını, diğer tanık ...’ın ise sözleşme konusu işe davacının hiç başlamadığı, başka bir ekip tarafından işin yapıldığını beyan ettiği, davacı tarafından bozma kararında belirtildiği şekilde yeni evrak sunulmadığı, sözleşme konusu işi yapıp teslim ettiğini kanıtlayamadığı anlaşılmış ise de; dava dilekçesinin deliller kısmında açıkça yemin deliline de dayanmıştır.

Bu halde mahkemece ileri sürülüp kanıtlanamayan hususlarla ilgili davacının davalıya yemin yöneltme hakkı bulunduğu hatırlatılıp, sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken bu hususun gözden kaçırılması doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması uygun görülmüştür.

Kabule göre de, davanın 420.644,00 TL üzerinden kısmen kabulüne dair yerel mahkemenin 04.12.2013 tarih 2012/88 Esas, 2013/729 Karar sayılı ilk kararının davalı yüklenici tarafından temyiz edildiği ve kararın davalı lehine bozulduğu, böylelikle temyiz eden davalı lehine usulü kazanılmış hak oluştuğu, bozma ilâmı sonrasında alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davalı aleyhine 481.320,00 TL’ye hükmedilmesi de doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın davalı yararına BOZULMASINA, 1.630,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtay'daki duruşmada vekille temsil olunan davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 20.12.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7256, Karar No: 2019/2979, Tarih: 22.04.2019

**16. Hukuk Dairesi         2016/7256 E.  ,  2019/2979 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : ... TESPİTİNE İTİRAZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "davacı ve davalı taraf ayrı ayrı kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanmış olup mahkemece hükme esas alınan keşifte dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanları birbiri ile çeliştiği halde tarafların zilyetliğinin hangi tarihte başladığı, terör nedeniyle hangi tarihte kesildiği açık olarak belirlenmediği gibi; taşınmazın kültür arazisi niteliğinde bulunup bulunmadığı hususunda uzman ziraat bilirkişisinden rapor da alınmadığından yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek; öncelikle yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, yerel ve uzman bilirkişi, tutanak bilirkişilerinin tümü, tarafların aynı yöntemle göstereceği yeni tanıklar hazır olduğu halde taşınmaz başında yeniden keşif yapılarak zilyetlik araştırması yapılması, taşınmazın kültür arazisi vasfında olup olmadığı ve öncesinde tarla olarak kullanılıp kullanılmadığı konusunda uzman ziraat mühendisinden ayrıntılı rapor alınması, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gereğine" değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edenlerden ayrı ayrı alınmasına, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22.04.2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/13264, Karar No: 2022/16842, Tarih: 28.12.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/13264 E.  ,  2022/16842 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

No :

Dava, vefat eden sigortalı babasından hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla aylık almakta olan davacının, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığından bahisle aylıklarının kesildiğini beyanla, ilgili Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsili istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacının eşi ile muvazaalı boşandığı iddia edilerek aylığının kesildiğini, birlikte yaşamalarının söz konusu olmadığını belirterek Kurum işleminin iptaline, kesilen aylığın faizi ile tekrar bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.

II-CEVAP

SGK vekili, davacı huzurda görülen dava ile muvazaalı boşanma sonucu iptal edilen aylıklara ilişkin olan Kurum işleminin iptalini talep etiklerini bu talebin haksız ve reddi gerektiğini, 5510 sayılı Yasanın Gelir ve aylık bağlanmayacak haller başlıklı 56. maddesinin son bendinde “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” hükmü yer aydığını, davacının yetim aylığını, boşandığı eşi ile birlikte yaşadığını, ihbar sonucunda bu durumun tespit olduğunu, davacının aylıkları yasanın yürürlük tarihine göre kesilerek borç kaydedildiğini, ayrıca Kurumumuz kontrol memurlarınca gerçekleştirilen inceleme neticesi tanzim olunan raporlar resmi delil niteliğinde olduğunu bu sebeple yapılan işlemin hukuka aykırılık teşkil etmediğini beyan ederek Haksız ve yersiz açılmış olan davanın reddine, reddolunan miktardaki kamu alacağının % 10 zamlı olarak (alacak aslının) tahsil edilmesine, Yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; nüfus kayıtlarına göre tarafların ilk kez boşandıkları 12/04/2007 tarihinden hemen sonra 26/04/2007 tarihinde ... ilinde aynı adresi kuruma bildirdikleri, yine daha sonra Diyarbakır ilinde bildirdikleri adresin de aynı olduğu, boşanma tarihinden sonra gerçekleşen 22/07/2007 tarihli seçimde aynı okulda oy kullandıkları, ...'un kuruma verdiği ifadede, boşandıktan sonra çocuklarıyla Diyarbakır'da yaşadığını beyan etmesine rağmen, boşanma tarihinden sonraki adres ve seçim kayıtlarıyla birlikte ...'daki hastanelerde tedavi gördüğünün tespit edilmesine göre beyanlarının itibar edilebilir nitelikte olmadığı, kurumca dinlenen tanıkların tarafların boşandığından haberdar olmadıklarını ve birlikte yaşadıklarını beyan ettikleri, mahkememizde alınan ifadelerinde kuruma verdikleri ifadelerin aksini gösterecek nitelikte beyanlarının bulunmadığı, tarafların müşterek çocukları ...'un doğum tarihinin 18/07/2011 olduğu, tarafların ikinci kez resmi olarak evlendikleri tarihin ise 01/12/2010 olduğu, bu verilere göre müşterek çocuğun tarafların ikinci kez resmi olarak evlenme tarihlerinden önce anne rahmine düştüğünün anlaşıldığı, tüm bu bilgilerin bir arada değerlendirilmesinde, davacının boşandığı eşiyle boşandıktan sonra fiilen birlikte yaşadığına yönelik kurum işleminde bir hukuka aykırılık tespit edilmediği' gerekçesiyle; davacının davasının reddine dair hüküm tesis etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkili ile eski eşinin ölüm aylığı almak amacı ile boşanmadığını, yerel mahkemece 2019-2021 yılları arasına dair değerlendirme yapılmadığını, gerekçenin eksik olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

B-BAM KARARI

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince;

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkili ile eski eşinin ölüm aylığı almak amacı ile boşanmadığını, yerel mahkemece 2019-2021 yılları arasına dair değerlendirme yapılmadığını, gerekçenin eksik olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

B-BAM KARARI

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince;

'...davacının babasının ölüm tarihi olan 16/03/2007 tarihinden hemen sonra ... ile 12/04/2007 tarihinde boşandığı, 01/12/2010 tarihinde tekrar evlendiği ve 18/07/2011 tarihinde çocuklarının olduğu ve anlaşmalı boşanma şeklinde 10/09/2019 tarihinde tekrar boşandığı, Kurum tarafından davacı ve eski eşinin birlikte yaşadığı gerekçesiyle davacıya bağlanan ölüm aylığının 19/10/2008 tarihi itibariyle kesildiği, ilgili raporda beyanlarına başvurulan kişilerin davacıların eski eşi ile birlikte yaşadığını beyan ettiği, mahkeme huzurunda dinlenen tanıkların ise Kurum denetmenine verdiği ifadeyi hatırlamadığını beyan ettiği, davacı ile eski eşinin 22/07/2007 tarihli seçimde aynı sandıkta oy kullandıkları, medula sisteminde kayıtlı bazı evraklardan boşandığı döneme ilişkin kayıtlarda aynı adresini kullandıkları, ihtilaflı dönemde davacı ile eski eş üzerine kayıtlı elektrik, su, doğalgaz kaydının bulunmadığı, her ne kadar davacı vekili tarafından yerel mahkemece 2019-2021 yıllarına dair inceleme yapılmadığı iddia edilse de davacının eski eşi ile boşandığı döneme dair aynı adres bilgileri ile 21/04/2020, 07/04/2020 tarihlerinde ... ... ... Devlet Hastanesinde tedavi gördükleri anlaşılmakla yerel mahkemece verilen davanın reddine ilişkin karar yerinde olup;bu açıklamalar kapsamında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve resen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,' karar vermiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle kararın bozulması gerektiğini beyan etmiştir.

IV-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle kararın bozulması gerektiğini beyan etmiştir.

IV-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.