muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/5510, Karar No: 2019/1819, Tarih: 12.02.2019

uygulanmasını durdurucu bir tedbir niteliğine bürünmektedir. Karar gerekçelerinin yazımı ve yayımlanmasının uzun süre alması karşısında hiç olmazsa iptal kararının duyurulması, Anayasa'ya aykırı yasa hükmünün uygulanmasını engelleyecektir (... Üniversitesi Hukuk Fakültesi İd. Huk. Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi-Amme İdaresi Dergisi, cilt:26). İptal hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından 6 ay sonra yürürlüğe girecek olması, kanun koyucuya Anayasa'ya uygun yeni yasa maddesi hazırlanması için verilmiş süre olup, bu süre iptal hükmünün uygulanmasını engellemeyecektir.

İdarenin kamulaştırmasız el atma eyleminin, 1983 yılından sonrasına ait olup olmadığı konusunda belge ve bilgi bulunmamakta ise, el atma eyleminin 1983 sonrası olduğunun kabulü gerekir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6. maddesinin 13. fıkrası Anayasa'ya aykırı görülerek 13.11.2014 tarihinde Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmiş olmakla uygulanırlığı kalmamıştır. Böylece, 1983 yılından sonraki el koymaya ilişkin kamulaştırmasız el atma bedellerine ilişkin dava ve takiplerde, mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekalet ücretlerinin maktu hesaplanması söz konusu olmayıp, nispi olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Somut olayda, idarenin kamulaştırmasız el atma eyleminin 1985 yılına ait olduğu, icra dosyasının incelenmesinde; 17/07/2014 tarihli dosya hesabı sonucunda bakiye dosya borcunun 84.492,67 TL olarak hesaplandığı, borçlu tarafından aynı tarihte bu miktarın dosyaya ödendiği, borçlunun icra vekalet ücretinin maktu olarak hesaplanması talebi üzerine hazırlanan dosya hesabına göre alacaklıya 7.712,80 TL fazla ödeme yapıldığından iadesi yönünde borç muhtırası tebliğ edildiği görülmüştür. Ödemenin yapıldığı tarih olan 17/07/2014 tarihi itibariyle maktu vekalet ücreti uygulamasına yönelik Yasa hükmü Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmemiş olduğundan, maktu icra vekalet ücreti üzerinden yapılacak hesaplama sonucu dosya borcunun belirlenmesi, yapılan ödemenin fazla olup olmadığı, iadesinin gerekip gerekmediği hususlarının tespiti gerekir.

O halde, mahkemece; dosyanın bilirkişiye tevdii ile Yargıtay denetimine imkan verecek şekilde bilirkişi incelemesi yaptırılarak, ödeme ve muhtıra tarihleri itibariyle bakiye dosya borcu ile borcun infaz edilip edilmediği hususlarının tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nin 366. ve HUMK’nin 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 12/02/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7246, Karar No: 2010/12546, Tarih: 14.12.2010

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2010/7246 E.  ,  2010/12546 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen 40.000,00 TL maddi ve manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde temyizen incelenmesi davalılar vekillerince istenilmesi ve davalılardan ..., ..., ... Metal Ofset Teneke Kutu Ambalaj Mak.San.A.Ş. vekilincede duruşma talep edilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 14.12.2010 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalılardan ..., ..., ... Metal Ofset Teneke Kutu Ambalaj Mak.San.A.Ş. vekili Avukat ..., ... vekili Av.... ile karşı taraf vekili Avukat ... geldiler. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan Avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı gün Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği konuşulup düşünüldü, ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine

2-Dava 07.11.1996 tarihinde meydana gelen iş kazası % 17,00 oranında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının maddi ve manevi tazminat isteminin kabulüne karar verilmiş ve bu karar süresinde davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine

2-Dava 07.11.1996 tarihinde meydana gelen iş kazası % 17,00 oranında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının maddi ve manevi tazminat isteminin kabulüne karar verilmiş ve bu karar süresinde davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

HUMK’ nun 74.maddesine göre “hakim her iki tarafın iddia ve müdafaalarıyla mukayyet olup ondan fazlasına veya başka bir şeye hüküm veremez.” Somut olayda davacı 10.02.2000 tarihli dava dilekçesinde, fazlaya ilişkin talep hakkını saklı tutarak 10.000,00-TL maddi ve 5.000,00-TL manevi tazminatın davalılar ..., ... ile ...’dan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istenmiştir. Bu dava dosyası ile birleşen Konya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/933E sayılı dosya içerisindeki 12.09.2003 tarihli dilekçede de davacının bu kez aynı iş kazası nedeniyle davalı ... Metal Ofset AŞ’ne dava yönelterek fazlaya ilişkin talep hakkını saklı tutarak 10.000,00-TL maddi ve 5.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini istediği, her iki davanın birleşmesinden sonra yapılan yargılama sırasında davanın ıslah edilerek maddi tazminat isteminin 13.080,74-TL artırıldığı, böylece davalı şirket bakımından maddi tazminat isteminin 25.817,74-TL, diğer davalılar bakımından ise 23.080,74-T L olduğu dosya içerisindeki dava ve ıslahdilekçelerinden anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca HUMK’ nun 74. maddesindeki taleple bağlılık ilkesine aykırı biçimde 35.000,00-TL maddi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Kabul ve uygulamaya göre de gerekçede davacının karşılanmayan zararının 26.886,48-TL olduğu açıklandığı halde hüküm kurulurken davacının maddi zararının 35.000,00-TL olduğuna karar verilmesi de isabetsiz olmuştur.

Öte yandan hükme esas alınan kusur raporunda kazalının % 5 oranında kusurlu bulunduğu, hesap raporunda ise kazalının maddi zararının hesabı sırasında kusurun bulunmadığının kabul edildiği görülmektedir. Hal böyle olunca zarar görenin müterafik kusuru nedeniyle ve kusuru oranında tazminattan indirim yapılmak gerekirken bu yönün göz ardı edilerek davacının gerçek maddi zararının hesaplandığı hesap bilirkişi raporunun hükme esas alınması doğru olmamıştır.

Öte yandan hükme esas alınan kusur raporunda kazalının % 5 oranında kusurlu bulunduğu, hesap raporunda ise kazalının maddi zararının hesabı sırasında kusurun bulunmadığının kabul edildiği görülmektedir. Hal böyle olunca zarar görenin müterafik kusuru nedeniyle ve kusuru oranında tazminattan indirim yapılmak gerekirken bu yönün göz ardı edilerek davacının gerçek maddi zararının hesaplandığı hesap bilirkişi raporunun hükme esas alınması doğru olmamıştır.

Dava konusu iş kazasının 07.11.1996 tarihinde meydana geldiği, 02.12.1996 tarihine kadar tedavi gördüğü ve 02.01.1997 tarihinden itibaren çalışabileceğine karar verildiği ve aynı tarihten geçerli olmak üzere sürekli iş göremezlik geliri bağlandığı, davacının 02.04.2007 tarihinde davasını kısmen ıslah ettiği, ıslahen artırılan miktarla ilgili olarak davalı tarafça süresinde zaman aşımı def’i inde bulunulduğu uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık bu tür davalarda B.K.’nun 125. maddesi gereğince uygulanmakta olan 10 yıllık zaman aşımı süresinin hangi tarihte başlatılması gerektiği noktasında toplanmaktadır.

Uygulama ve öğretide kabul edildiği üzere, zamanaşımı failin ve zararın öğrenildiği tarihten başlatılmalıdır. Zarar görenin zararı öğrenmesi demek, zararın varlığı, mahiyeti ve esaslı unsurları hakkında bir dava açma ve davanın gerekçelerini göstermeye elverişli bütün hal ve şartları öğrenmiş olması demektir. Vücut bütünlüğünün ihlalinden doğan zarar, ancak bakım ve tedavi sonucunda düzenlenen hekim raporuyla belirli bir açıklığa kavuşur. Bedensel zararın gelişim, gösterdiği durumlarda zamanaşımına başlangıç olarak hastalık seyrinin yani gelişimin tamamlandığı tarihin esas alınması gerekir. Somut olayda değişen ve gelişen bir durumun söz konusu olmadığı, davacının 02.01.1997 tarihinden itibaren çalışabileceğine ilişkin rapora göre 02.01.1997 tarihinden itibaren başlatılmak üzere sürekli iş göremezlik geliri bağlandığı ortadadır.

Hal böyle olunca, 2.1.1997 tarihinden itibaren on yıl geçtikten sonra davacı tarafından 02.04.2007 tarihinde maddi tazminattın ıslahen artırılması üzerine, süresi içerisinde davalılar tarafından ileri sürülen zamanaşımı def'i nin kabul edilerek ıslahen artırılan miktara ilişkin maddi tazminat talebinin zamanaşımından reddine karar verilmesi gerekirken, ıslahen artırılan miktarı da kapsar biçimde maddi tazminat talebinin kabulüne karar verilmeside isabetsiz olmuştur.

Mahkemece, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine, davalılar yararına takdir edilen 825.00 TL duruşma Avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine, 14.12.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/6899, Karar No: 2023/1803, Tarih: 28.02.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/6899 E.  ,  2023/1803 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/2516 E., 2022/230 K.

...

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Çerkezköy İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/68 E., 2021/308 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmek ve de duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 28.02.2023 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı adına Av. ... ile davacı adına Av. ... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin çalışmakta olduğu davalı şirkete ait fabrikada kimyasal karışım sağlayan mikser tabir edilen makinede geçirmiş olduğu iş kazası sebebiyle hayati tehlike geçirecek şekilde yaralanmış olduğu, kazanın tamamen işverenin kusuru ve tedbirsizliği ile meydana gelmiş olduğu, müvekkile atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığından bahisle neticeten 356.993,28 TL maddi, 250.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kazanın tamamen davacının dikkatsizliği nedeniyle meydana geldiği, işverene atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığından bahisle davanın redddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iş kazasının meydana gelişinde davacının %20, davalının %80 oranında kusurlu olduğu, kaza nedeniyle davacıda oluşan sürekli iş göremezlik oranının %87 olduğundan bahisle davacı lehine 344.993,28 TL maddi, 165.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, kusurun oran ve aidiyetinin hatalı tespit edildiğini, keşif yapılmadan bilirkişi raporu alınmasının yerinde olmadığını, müvekkili işverenin çalışanlarına elden ödeme yapmadığını, bilirkişinin tarafsız ve denetime elverişli bir rapor düzenlememiş olduğunu, bilirkişi hesap raporunda SGK kayıtları, maaş bordroları, banka hesapları ve diğer resmi kayıtların yok sayıldığını ve farazi bir şekilde tek bir hesaplama yapılarak mahkemenin hatalı bilgilendirdiğini, manevi tazminatın fazla olduğunu istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, kazanın davacının hamur karıştırma işlemi yaptığı sırada değil görev tanımı içerisinde yer almadığı halde temizlik yaptığı sırada meydana geldiğini, davacının işverenden herhangi bir emir ve talimat almadığı halde söz konusu makineyi temizlemeye kalkıştığını, çalışan makinede bu işlemin yapılması sebebi ile sağ kolunu kaptırıp yaralandığını, 17.05.2018 tarihli kusur raporunda belirtilenin aksine müvekkili şirket tarafından dava konusu iş kazası gerçekleşmeden önce de risk değerlendirmesi yapıldığını ve tanzim edilen risk değerlendirme raporu uyarınca gereken önlemlerin alındığını, mezkur bilirkişi raporunun bu yönüyle hüküm kurmaya elverişli olmadığını, işyerinde kızgın yağ sistemine bağlı eşanjör sistemi tabir edilen bu ısınma sistemi ile ortamın sürekli sıcak kalmasının sağlandığını, bu nedenle davacının üşümesi ve bol kazak giymesi için neden bulunmadığını, dinlenen tanık ...'nun davacı işçinin kazak giymemesi konusunda sözlü olarak uyarıldığını beyan ettiğini, davacının kendisine yapılan uyarıları dikkate almadığını, keşif talep edilmesine karşın keşif yapılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, tanıklarından sadece ...,... 'nun dinlendiğini, diğer tanıklarının dinlenmesinden mahkeme tarafından resen vazgeçildiğini, buna karşılık davacı tarafın bildirdiği 4 tanıktan 3'ünün dinlendiğini, sadece 1 tanığın dinlenmesinden resen vazgeçildiğini, bu durumun adil yargılanma ilkesine temelden aykırılık teşkil ettiğini, davacıya koruyucu ekipman ve giysilerin teslim edildiği, iş güvenliği eğitimi verildiği, çalışma sahasında uyarı işaretlerinin ve levhalarının bulunduğunun sabit olduğunu, davalının bütün önlemleri aldığını, düzenli aralıklarla makinelerin kullanımına ve işleyişine yönelik eğitimleri verdiğini, beklenen dikkat ve özeni gösterdiğini, davacıya verilen %20 kusurun az olduğunu, mahkeme tarafından kaçınılmazlığın değerlendirilmediğini, hesaba esas teşkil eden ücretin doğru tespit edilmediğini, ifa amaçlı ödemelerin mahsubu yapılırken sadece net miktarın düşüldüğünü, yasal faizlere ilişkin bir değerlendirme yapılmadığını, ödeme tarihinden rapor tarihine kadar işlemiş yasal faizlerin mahsup edilmediğini manevi tazminatın fazla takdir edildiğini, bölge Adliye Mahkemelerince esastan red kararı verildiğinde nispi değil maktu karar ve ilam harcı alınması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamından Yüksek Sağlık Kurulu raporunun dosyaya geldiği 06.02.2018 tarihli 3. Celsede bu hususun “Celse arasında YSK ya yazılan müzekkereye cevap verildiği, meslekte kazanma günü kayıp oranının %86 olarak belirlendiği, kontrol muayenesinin gerekmediği anlaşıldı, buna ilişkin evrakın bir suretinin davacı vekiline verildi.” şeklinde zapta geçtiği ve davacı taraftan sorulduğunda davacı vekilinin “dosyada hesap raporu alınmasını talep ederiz, ayrıca kusur raporuna karşı itirazımız bulunmamaktadır, dosyanını hesap bilirkişisine tevdiini talep ediyoruz” şeklinde beyanda bulunduğu, İlk Derece Mahkemesi'nce bir asıl bir de ek hesap raporu alınıp, ek hesap raporunun hükme dayanak kılındığı, esasında davacıya bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin ilk peşin sermaye değerinin tenzili noktası dışında her iki hesap raporunun aynı olduğu, Kök hesap raporunda %87,00 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden hesaplama yapılmasına karşın tenzil edilen ilk peşin sermaye değerinin Kurum tarafından %86,00 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücu edilebilecek kısmı olduğu, ek hesap raporunda ise bilirkişinin %87,00 sürekli iş göremezlik oranının ilk peşin sermaye değerini kendisinin hesapladığı, bunun rücu edilebilecek kısmını tenzil ettiği, davalı vekilinin kök ve ek hesap raporlarında 5.000,00 TL ödemenin faiz işletilmeksizin tenzil edilmesine bir itirazda bulunmadığı, son celse davalı vekilinin 12.000,00 TL daha ödeme yapıldığını beyan edip davacı tarafın da bunun mahsubunu talep etmesi üzerine ilk derece mahkemesince ek hesap raporunda belirlenen 356.993,28 TL maddi zarar tutarından 12.000,00 TL’nin faizsiz olarak tenzil edilip davacı lehine 344.993,28 TL maddi tazminat ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Usuli kazanılmış hak davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrarı sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Usulü müktesep hak, anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usulü kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Kazanılmış haklar “Hukuk Devleti” kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasa'nın 2.maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usulü kazanılmış hak” olgusunun, bir çok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Örneğin Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili yeni bir kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş olmakla oluşan usulü kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.

Usulü kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.( ...nun 12.07.2006 T., 2006/4-519 E, 2006/527 K, 03.12.2008 T., 2008/10-730 E., 2008/732 K.) Zira usulü kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09.05.1960 T., 21/9; 04.02.1959 gün 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı)

Somut olayda, davacının tespit edilen %86,00 sürekli iş göremezlik oranına bir itirazının bulunmadığı açık olduğuna göre davalı itirazı sonrasında tespit edilen %87,00 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden maddi zarar hesaplanması davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakkın ihlali niteliğinde olduğundan yerinde görülmediği gibi 5.000,00 TL'lik ödemenin hesap raporunda faizsiz olarak tenzil edilmesine davalının bir itirazı olmamakla bu hususun da davacı lehine usuli kazanılmış hak teşkil ettiği dikkate alındığında belirlenen zarar tutarından toplamda 12.000,00 TL'lik ödemelerin kazadan ödeme tarihine kadar yasal faizi ile birlikte tenzil edilmesi gerekirken faizsiz tenzil edilmesi de isabetsiz olmuştur.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,