muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/26311, Karar No: 2013/26902, Tarih: 26.11.2013

**12. Ceza Dairesi         2013/26311 E.  ,  2013/26902 K.**

**"İçtihat Metni"**

Dairemizce verilen 15.04.2013 gün ve 2013/10328 esas, 2013/9897 sayılı kararla ilgili olarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, (24.12.2012 tarih ve 2012/27260 esas, 2012/28255 karar sayılı) ilamdaki maddi hatanın giderilmesi sağlandığından, karar düzeltme işlemine konu olabilecek herhangi bir durum bulunmadığının tespiti ile mahkemenin talebi doğrultusunda infazda oluşan tereddütlerin giderilmesi talep edilmekle dosya incelendi;

Lüleburgaz 1. Asliye Ceza Mahkemesince 26.11.2009 gün ve 2008/57-2009/854 sayılı karar ile ilgili Dairemizin 24.12.2012 tarih ve 2012/27260 E. 2012/28255 K. sayılı kararının düzeltilmesinin talep edilmesi üzerine 15.04.2013 gün ve 2013/10328 E. 2013/9897 K. sayılı kararımız ile gereğinin yapıldığı, Mahkemenin buna rağmen 18.07.2013 tarihinde yeniden düzeltme talebinde bulunduğu görülüp, yapılan incelemede;

Sanık ... hakkındaki düzeltilerek onama kararından 2. bendin çıkartılmak suretiyle önceki hükmün sair hususlarının aynen bırakıldığı, bu düzeltme nedeniyle ilamın infazında tereddütün önlenmesi için Sanık ... hakkında kurulan hükme yönelik temyiz incelemesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanık hakkında tayin edilen uzun süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi sırasında uygulanan kanun maddesinin eksik gösterilmesi,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu konuda, aynı Kanunun 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan, aynı maddenin verdiği yetkiye istinaden hüküm fıkrasının (2c.) bendindeki ''50/1-a'' ibaresinden sonra gelmek üzere ''-4'' ibaresinin eklenmesi suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün isteme uygun olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Sanık ...hakkında kurulan hükme yönelik temyiz incelemesine gelince;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin yerinde görülmeyen sair itirazlarının reddine, ancak;

Sanık ...hakkında kurulan hükme yönelik temyiz incelemesine gelince;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin yerinde görülmeyen sair itirazlarının reddine, ancak;

Sanığın yetkilisi olduğu İlhan Sosyal Hizmetler Ltd. Şti. işçisi olarak .... Sanayi A,Ş Fabrikasının palet yapım ve tamir atolyesinde çalışan...'un olay günü işe başlamadan önce havanın sıcak olması sebebi ile kim tarafından yapılıp getirildiği bilinmeyen fakat uzun süredir olayın olduğu yerde kullanıldığı anlaşılan ve keşifte gözlemlendiği üzere, hurda malzeme ile işçilerce imal edilmiş olan ayaklı vantilatörü çalıştırıp, ortamı serinletmek için iş yerinin zeminini su serpiştirmek sureti ile ıslattığı sırada, elektirik kaçağı olan vantilatöre dokunması sonucu elektirik çarpması sonucu öldüğü olayda; .... Sanayi A,Ş Fabrikasındaki palet tamir-bakım-boyama faaliyetlerinin yerine getirilmesi için işçi temin ederek hizmet sunan şirketin sahibi olan sanığın fabrikanın çalışma şartları ve kuralları konusunda herhangi bir şekilde söz hakkı bulunmadığının, kazaya neden olan vantilatörün iş yerinde kullanılıp kullanılmayacağına dair belirlemenin tamamen fabrika yönetimine ait olduğunun, kaldı ki işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerini alma görevi bulunan fabrika yönetiminin bu görevini sözleşme ile devredemeyeceğinin gözetilmemesi sonucu sanığın beraati yerine mahkumiyetine karar verilmesi,

Kanuna aykırı olup, sanık müdafinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan hükmün 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca tebliğnamedeki isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 24/12/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi'' şeklinde düzenlenmesine 26.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/835, Karar No: 2013/9812, Tarih: 18.03.2013

**12. Hukuk Dairesi         2013/835 E.  ,  2013/9812 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır 1. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 11/09/2012

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

İİK nun 65. maddesinde borçlunun kusuru olmaksızın bir mani sebebi ile takibe itiraz edememiş olması halinde; paraya çevrime mumamelesi bitinceye kadar, mani  ortadan kalktığı tarihten itibaren 3 günlük süre içinde mazeretini gösterir delillerle birlikte itirazlarını icra mahkemesine bildireceği düzenlenmiştir. Anılan madde uyarınca icra mahkemesi mazereti haklı gördüğü taktirde takip durur. Aynı celsede alacaklı itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu durumda mahkemece yargılamaya devam edilerek gereken karar verilir.

Somut olayda borçlu ödeme emrinin çalışmakta olduğu kuruma tebliğ edildiğini ve yıllık izinde olması nedeni ile itirazlarını sunma imkanının olmadığını belirtip izninin bitimine müteakip icra mahkemesine gecikmiş itirazlarını sunup takibin durdurulmasını istemiştir.

Bu durumda mahkemece borçlunun talebinin İİK 65 kapsamında değerlendirilerek oluşacak sonuca göre  bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması  isabetsizdir.

SONUÇ  : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/2534, Karar No: 2024/4298, Tarih: 10.06.2024

**1. Hukuk Dairesi         2024/2534 E.  ,  2024/4298 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2016/399 E., 2021/717 K.

Taraflar arasındaki davadan dolayı Çatalca 2. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 12.11.2021 tarihli ve 2016/399 Esas, 2021/717 Karar sayılı hükmün onanmasına ilişkin olan Dairenin 10.01.2024 tarihli ve 2022/5920 Esas, 2024/137 Karar sayılı kararının düzeltilmesi, süresinde davacı vekili tarafından istenilmiş olmakla, dosya incelendi gereği görüşülüp düşünüldü:

KARAR

Karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen hususlar 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesi gereğince uygulanması gereken HUMK'un 440 ıncı maddesinde gösterilen dört halden hiçbirine uymadığından davacı vekilinin karar düzeltme isteminin REDDİNE,

Davacıdan HUMK'un 442/3 üncü maddesi ve 4421 sayılı Kanun uyarınca takdiren 2.320,00 TL para cezası alınmasına, karar düzeltme harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 10.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/6651, Karar No: 2020/6784, Tarih: 04.11.2020

**8. Hukuk Dairesi         2018/6651 E.  ,  2020/6784 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Müdahalenin Men'i- Kal

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş olup, hükmün davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı, dava dilekçesinde ... ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... yeri mezarlık mevkiinde, Hazineye ait parsel üzerine bulunan davalı ... ile ...'a ait 16 adet yerel tabirle kara kavakların bir çoğunun çürümüş ve göçmüş olup, kütüğünün dibinde enkazların yatmakta olduğunu, dikili olan kavakların gövdelerinin, dallarının ve yapraklarının tarafına ait olan 115 ada 1 parsel içinde ekili mahsullere ve meyve ağaçlarına ve evine zarar verdiğini, bu hususta Kaymakamlığa 20.05.2014 tarihinde kavakların evine bahçesine zarar verdiğinden bahisle şikayette bulunduğunu, gerekli incelemelerin yapıldığını, 05.06.2014 tarihli ziraat mühendisi ...' in raporuna göre söz konusu kavakların tarafına ait bahçeye, meyve ağaçlarına ve evine gölge yaptığını ve zarar verdiğini, bu nedenlerle ... Köyü ... yeri mezarlık mevkiinde Hazineye ait parselin üzerinde bulunan davalılara ait 16 adet kavakların tamamen ve kısmen kesilerek kal'ine ve müdahalesinin menine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ..., taşınmaz üzerindeki kavakların 70-80 yıllık kavak olduğunu, dalların zararı varsa kendisinin kestirebileceğini ancak davacının kavakların kökünden kaldırılmasını istediğini, 4 kardeş olduklarını buna tek başına karar veremeyeceği yönünde beyanda bulunmuştur.

Davalı Köy Tüzel Kişiliğini temsilen Köy Muhtarı ..., dava konusu yerde bulunan ağaçların birçoğunun yol üzerinde bulunduğunu, zaman zaman ağaçların kırılıp düşüp yola zarar verdiğini, kavak ağaçları büyüdükçe yolu da kapattığını, kendilerinin de bu ağaçların kesilmesini talep ettiklerini, dava konusu ağaçların davalıların dedeleri tarafından dikildiğini, davalılar tarafından bu güne kadar sahiplenilmediği yönünde beyanda bulunmuştur.

Mahkemece dosya içerisine alınan tapu kayıtları, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık anlatımları, yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporlarına göre davalı köy tüzel kişiliği ve Hazine parselinde bulunan ve davalılar ... ve ...'a ait olan kavak ağaçlarının davacıya ait ... İlçesi, ... Köyü, ... yeri mezarlık mevkiinde bulunan 115 ada 1 parselde bulunan bahçesine gölge yaptığı gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, elatmanın önlenmesi ve kal isteğine ilişkindir.

Dava, elatmanın önlenmesi ve kal isteğine ilişkindir.

Davalılardan ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde, taraf sıfatı bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise; def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır. Bu sebeple davalı ... aleyhine açılan davanın pasif dava ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde karar verilmiş olması doğru değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollaması ile HUMK’un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK'un 440/III-1, 2, 3 ve 4. bentleri gereğince ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna, 04.11.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/175, Karar No: 2013/1075, Tarih: 11.09.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2013/10-175 E.  ,  2013/1075 K.**

* ÖLÜM AYLIĞININ BOŞANILAN EŞ İLE BİRLİKTE YAŞAMA (MUVAZAALI BOŞANMA) NEDENİYLE KESİLMESİ

* ÖLÜM AYLIĞINDAN YARARLANMA HAKKININ KÖTÜYE KULLANILMASI

* EŞLE FİİLEN BİRLİKTE YAŞAMA” OLGUSUNUN TESPİTİ

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 53

* TÜRK BORÇLAR KANUNU (6098) Madde 74

* SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Madde 100

* SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Madde 59

* SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Geçici Madde 1

* 1982 ANAYASASI (2709) Madde 65

* SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Madde 56

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki “kurum işleminin iptali ile tespit ve alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kayseri 2. İş Mahkemesi’nin asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne dair verilen 24.01.2012 gün ve 2010/202 E., 2012/34 K. sayılı kararın incelenmesi davacı/karşı davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 21.06.2012 gün 2012/4213 E., 2012/11917 K. sayılı ilamı ile;

(…Hakkında verilen boşanma kararı 1999 yılında kesinleşen davacıya, aynı yıl yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle Kurumca 2010 yılının Ocak ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 21.10.2008 – 20.01.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği, davalı ile boşandığı eşinin 01.01.2001 günü ortak çocuğunun doğduğu anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya  aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.