muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/11389, Karar No: 2018/7741, Tarih: 09.10.2018

**10. Hukuk Dairesi         2016/11389 E.  ,  2018/7741 K.**

**"İçtihat Metni"**

.......

Davacı, hizmet tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, davalı....Yönetimine ait işyerinde, 2001 yılı Şubat başından 31.12.2012 tarihine kadar kapıcılık yaptığını, söz konusu döneme ilişkin hizmetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, davacının davalıya ait işyerinde 02/12/2005-15/11/2006, 19/05/2010-26/09/2010, 02/08/2012-15/08/2012 tarihleri arasında asgari ücret düzeyinde hizmet akdiyle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar vermiştir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10. ve 5510 sayılı Yasanın 86/8 maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Dosya kapsamından, davacının davalı apartman yönetimine ait işyerinde 16.11.2006-18.05.2010 tarihinde sigortalı olduğu, 16.11.2006 tarihinde işe başlayacağına ilişkin işe giriş bildirgesinde davacının ismi yanında imza bulunduğu, 18.05.2010 tarihinde davacının istifa dilekçesi verdiği, akabinde 27.09.2010- 01.08.2012 tarihleri arasında yeniden sigortalı olduğu; bildirim yapılan dönemde 30 tam gün üzerinden bildirim yapıldığı görülmüştür. Davalı apartman yönetiminin, davacının 2001 yılından 16.11.2006 tarihine kadar kapıcı dairesinde kiracı olarak ikamet ettiği, apartman giderlerine katıldığı savunması ile bu savunmayla uyumlu şekilde 28.06.2013 tarihli davalı kurum denetmen raporunda, apartman karar defterlerinde, 11.09.2003 tarihli kararda 28 nolu dairede oturan davacı ...'den Ağustos ayı itibariyle 180 TL alacak olduğu, davacının da toplantıda bulunduğu ve kararda isim ve imzasının bulunduğu, 25.01.2004 tarih ve 16 sayılı apartman karar defterinde davacının eşi Sevgi Boztepe'nin 01.01.2003 tarihinden itibaren temizlik işini yapmadığı ve 28 nolu daireyi fuzuli olarak iştigal ettiği ve daireyi boşaltma kararının alındığı, gelir ve gider makbuzlarının incelenmesinde 2003/7-2004/7 ayları arasında davacının düzenli olarak aidat ödediği ve muhtelif tarihlerde kira ödemesi yaptığı, 2006/8. ve 9. aylarında davacıya "kanalizasyon açım ücreti, trafo-kablo nakliyesi, trafo-su tamiri" adı altında düşük meblağlı ödemeler yapıldığı, 2006/10. ayında apartmana kapıcı tutulması yönünde karar alındığı yönünde tespitler yapıldığı, 2006 öncesinde temizlik yapılması yönünde bir karar alınmadığı ancak 2003 yılında temizlik işini yapan kişinin davacının eşi olan Sevgi Boztepe olarak kayıtlarda yer aldığı anlaşılmakla; uyuşmazlık konusu olan 02.12.2005 - 15.11.2006 tarihleri arasındaki Mahkeme tespitine ilişkin olarak; 2006/8-9. aylarında kesilen makbzulara istinaden davacının söz konusu dönemde kiracı olarak ikamet edip yaptırılan iş karşılığında mı yoksa kapıcı olarak mı çalıştırıldığı araştırılmalı, söz konusu dönemde kısmi çalışma olup olmadığı belirlenmeli; 19/05/2010-26/09/2010 tarihleri arasındaki Mahkeme tespitine ilişkin olarak; davacının 18.05.2010 tarihli istifa dilekçesi gözönünde bulundurularak söz konusu dönemde fiilen çalışıp çalışmadığı belirlenmeli; 02/08/2012-15/08/2012 tarihleri arasındaki Mahkeme tespitine ilişkin olarak; davalı apartman yönetimi tarafından davacıya gönderilen......fından düzenlenen 15.08.2012 tarih ve 13447 nolu ihtarnamede iş akdinin 01.08.2012 tarihinde feshedildiğinin ve kapıcı dairesinin boşaltılması gerektiğinin belirtilmesi karşısında bu tarihten sonraki çalışmanın fiilen gerçekleşip gerçekleşmediği araştılarak toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalı Acar Apartman Yönetimi'ne iadesine, 09.10.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.

.....
Yargıtay — Esas No: 2015/9131, Karar No: 2015/11852, Tarih: 25.05.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/9131 E.  ,  2015/11852 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davalılar, davacılar tarafından açılan maddi ve manevi tazminat davasında yerel mahkemenin tensip kararı gereğince verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına ilişkin itirazlarının kabulü ile tüm hak ve alacakları üzerine konulan tedbirin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılardan ....vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Temyize konu karar, yerel mahkemenin 01.12.2014 tarihli niteliği itibariyle ihtiyati haciz kararıdır.

6100 sayılı HMK'nın 389.maddesine göre uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesi mümkün olup somut olayda mahkemece "...davalı şirketlerin menkul ve gayrimenkul malları ile 3213 sayılı yasanın 40 ve 41. Maddeleri çerçevesinde doğmuş hak edişlerin tamamı ile doğacak hak edişlerin %75'i ile sınırlı olmak kaydıyla ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, doğacak hakedişlerinin 600.000,00-TL ile sınırlı olmak kaydıyla davalı şirketlerin .... bünyesindeki hak ediş ve alacaklarına ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir konulmasına, 600.000,00-TL'nin .... Bankası Şubesine dava dosyası üzerinden açılacak üçer aylık vadeli hesaba depo edilmesine..." karar verilmiş olup; yazılı karar niteliği itibariyle ihtiyati haciz kararıdır.

İhtiyati haciz kararının temyiz edilmesi üzerine, mahkemece 06.03.2015 tarihli ek karar ile Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu 'nun 21/02/2014 tarih 2013/1 E. 2014/1 K. sayılı ilamıyla ihtiyati tedbir talebiyle ilgili olarak temyiz yoluna gidilemeyeceği gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

Mahkemece, 01.12.2014 tarihli "niteliği itibariyle ihtiyati haciz" kararına yanlış anlam verilmek suretiyle ihtiyati tedbir olarak nitelendirilmesi sonucunda temyiz isteminin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup mahkemenin 06.03.2015 tarihli ek kararının kaldırılarak işin esasına girilmesi gerekir.

2-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı .... aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,

3-Davacıların murisinin davalılardan .... ile ...'ne ait maden işletmesinde 28.10.2014 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu vefat ettiği anlaşılmaktadır.

İİK'nun 257/1 maddesinde rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcu nedeniyle ihtiyati haciz istenebileceği açıklanmış iken 2. bentte vadesi gelmemiş borçtan dolayı hangi hallerde ihtiyati haciz istenebileceği açıklanmıştır.

3-Davacıların murisinin davalılardan .... ile ...'ne ait maden işletmesinde 28.10.2014 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu vefat ettiği anlaşılmaktadır.

İİK'nun 257/1 maddesinde rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcu nedeniyle ihtiyati haciz istenebileceği açıklanmış iken 2. bentte vadesi gelmemiş borçtan dolayı hangi hallerde ihtiyati haciz istenebileceği açıklanmıştır.

Somut olayda, haksız bir fiile dayalı olarak bir zararın meydana geldiği açıktır. Sadece maluliyet oranı ve kusur durumu çekişmelidir. Haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında tazmin yükümlülüğü olay tarihi itibariyle muaccel hale gelir. Bu durumda geçici hukuki koruma yollarından biri olan ihtiyati hacizde yakın ispat koşulu gerçekleşmiş olup mahkemece davacının ihtiyati haciz isteminin hangi alacaklara ve taşınmaz veya taşınmazlara ilişkin olduğu somut olarak açıklatıldıktan sonra davacının tazminat talebi ile orantılı ve davalı şirketin ticari hayatını etkilemeyecek biçimde "tedbirde ölçülülük" ilkesine uygun bir ihtiyati hacize karar verilmesi gerekirken, bu ilkelere uygun düşmeyecek biçimde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılardan .... vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle,

1-Mahkemenin 06.03.2015 tarihli ek kararının kaldırılarak işin esasına girilmesine,

2-Yerel mahkeme kararının BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalılardan ....ye iadesine 25.05.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/1520, Karar No: 2024/10840, Tarih: 11.12.2024

**9. Ceza Dairesi         2024/1520 E.  ,  2024/10840 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2023/460 E., 2023/618 K.

SUÇ : Çocuğun cinsel istismarı

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelendi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanık hakkında çocuğun cinsel istismarı suçunu işlediği iddiası ile açılan kamu davasında bozma üzerine yapılan yargılama sonucunda Bilecik 1. Asliye Ceza Mahkemesince mevcut delillerin değerlendirilmesi neticesinde sanığın müsnet suçtan mahkumiyetine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık Müdafiinin Temyiz İsteği

Özetle dava zamanaşımının dolduğuna, dosya kapsamındaki çelişkilerin giderilmediğine, hükmün sanık lehine bozulması talebine ilişkindir.

III. GEREKÇE

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin soruşturma ile kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Dosya kapsamına göre olay tarihinde sınıf öğretmeni olarak görev yaptığı ilköğretim okulunda yedinci sınıfta öğrenci olan on beş yaşından küçük mağdurenin dersine girmeyen sanık hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 103/3. maddesinde düzenlenen eğitici-öğretici artırımının yapılamayacağı gözetilmeden müsnet suçtan belirlenen temel cezanın anılan madde uyarınca artırılması neticesinde sanık hakkında fazla ceza tayini hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Bilecik 1. Asliye Ceza Mahkemesinin, kararına yönelik sanık müdafiinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

11.12.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/14261, Karar No: 2023/302, Tarih: 12.01.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/14261 E.  ,  2023/302 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2699 E., 2022/2017 K.

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 23.07.2020

KARAR : Esastan red

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 8. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/198 E., 2021/110 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali, davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti, ölüm aylığının kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tahsili ile yeniden bağlanması istemine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı asil tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı asil tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde; eski eşinden boşandığını, müteveffa babası ...'dan ölüm aylığı almaya başladığını, Ekim 2019 sonrasında davalı Kurum tarafından aylığının kesildiğini beyan ederek Kurum işleminin iptalini, davalı kuruma borçlu olmadığının tespitini, ölüm aylığının kesildiği tarihten itibaren faizi ile birlikte tahsili ve yeniden bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asil istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı asil eksik inceleme ve araştırma sonucu İlk Derece Mahkemesince verilen kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asil istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı asil eksik inceleme ve araştırma sonucu İlk Derece Mahkemesince verilen kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "25.07.2019 tarihli denetmen raporuna istinaden kesildiği, denetmen raporunda, davacı ...'nun 18.03.2007 tarihinden 07.12.2016 tarihine kadar kayıtlı olduğu .../... adresinde ve çevresindeki tüm gecekonduların yıkılmış olduğu, bu nedenle bu adreste çevresel soruşturma yapılamadığı, bu tarihten sonra kayıtlı olduğu ... adesinde yapılan incelemede; 1 numaralı dairede oturan ..., apartman yöneticisi ... ve hak sahibinin kızı ... ile görüşüldüğü, apartman sakini ve yöneticisinin davacı ile eski eşi ... beyin birlikte oturduklarını beyan ettikleri, kızının ise aksi yönde beyanda bulunduğu, eski eş ...'ın 03.04.2017 beri oturduğu ... adresinde yapılan çevresel soruşturmada, 1 numaralı dairede oturan ...,... ile apartman yöneticisi ... ile görüşüldüğü, binada ... adında birinin oturmadığını beyan ettikleri, eski eş ...'ın ise boşandıktan sonra çocukları ile görüşmek için eski eşinin sokağına geldiğini ve çocukları ile orda görüştüğünü, ... isimli ve ... 'de ... isimli arkadaşlarının yanında kaldığını beyan ettiği denetmen raporuna ekli medula kayıtlarına göre 26.07.2018 de her ikisinin de aynı hastaneye gittikleri, denetmen tarafından ifadesi alınan ...'ün davacıya gecekonduda otururken de tanıdığı ve o zaman da ... ile birlikte yaşadıkları yönünde beyanda bulunduğu birlikte değerlendirildiğinde denetmen raporunun aksi ispatlanamadığına dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı " gerekçesine dayalı olarak "davacının istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asil temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı asil sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile asılsız bir ihbar üzerine gerçekleştirilen, somut durumu tüm gerçekliğiyle ortaya koymayı hiçbir şekilde amaçlamayan denetim sonucu kaleme alınan ve eksik incelemeye dayalı denetmen raporuna dayanılarak verilen kararın hem hakkaniyete hem de usul ve yasalara aykırı olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığına ilişkin tespit içeren sosyal güvenlik denetmen raporunun aksinin toplanan delillerle ortaya konulup konulmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1-Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

2- 5510 sayılı Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

3- Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

4- Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5- Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59 uncu, 100 üncü, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28 inci, 45 inci, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3 üncü, 45 – 53 üncü, 4857 sayılı İş Kanununun 32 inci, 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6 ncı, 24 – 33 üncü, 189 uncu, 190 ıncı, 191 inci, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6 ncı, 19 uncu, 20 inci, maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi-özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge-bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü-Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle-köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

3. Değerlendirme