muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/341, Karar No: 2024/2357, Tarih: 21.03.2024

... Denizciliğin dava konusu taşıma işini üstlendiği, dolayısıyla akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu yahut dava konusu taşımanın ifasını gerçekleştirdiğini gösteren bu davalı tarafından düzenlenmiş konişmento yahut her hangi bir yazışma, navlun faturası vb. belge sunulamadığı, dolayısıyla davalı ... Denizciliğin taşımayı yapan geminin işleteni ve fiili taşıyan sıfatını haiz olduğunun ispatlanmadığı, davalı Kartal Gemi tarafından düzenlenmiş olan 28.06.2018 tarihli taahhütmame başlıklı belgede 1 inci davalı, 2 nci davalının taşıma sözleşmesini kendi adına akdettiğini beyan etmiş olup bu belgenin muvazaalı olduğununun ispatlanamadığı, söz konusu belgedeki beyan, gemi bağlantı özetindeki kayıt ile de uyuştuğundan davacının muvaaza iddiasının yerinde görülmediği, davacı vekilince, davalı ... Denizcilik tarafından navlun faturası düzenlenmekle bu davalının 6102 sayılı Kanun'un 921 inci maddesine göre taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettiğinin ileri sürüldüğü, ancak gemi bağlantı özetinin 26 ncı maddesinde, “%1,25 ... Denizcilik broker komisyonunu armatörden alacaktır.” kaydının yer aldığı, anılan bağlantı özetinin ... Denizcilik tarafından dava dışı sigortalı yetkilisine e-posta yolu ile gönderildiği ve dava dışı sigortalı tarafından da teyit edilmiş olduğu, bu çerçevede taşıma sözleşmesini ispatlayan bağlantı özetinde ...'in brokerlik yaptığının açıkça belirtilmiş olması karşısında, yalnızca navlun faturası düzenlemesinden yola çıkılarak taşıyan sıfatını haiz olduğunun kabul edilemeyeceği, gemi kaptanının kaşe ve imzaşını havi protesto başlıklı belgeden, eşyanın teslim alınmasından önce kaptana zararın yazılı olarak bildirildiğinin anlaşıldığı, 6102 sayılı Kanun'un 1185 inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, kaptan ve sorumlu gemi zabiti dâhil olmak üzere, taşıyan veya fiili taşıyan ad ve hesabına hareket eden bir kişiye yapılan bildirim, taşıyana veya fiili taşıyana yapılmış sayıldığından somut olayda zararı bildirim yükümlülüğününün yerine getirildiği, bu durumda hasardan sorumlulukla ilgili ispat yükünün taşıyana düştüğü, teknik inceleme neticesinde gemi ambarları arasında sızdırma olduğunun tespit edildiği, bu durumun ise dava konusu geminin denize ve yüke elverişli olmadığını gösterdiği, dolayısıyla bilirkişi raporuna göre hasarın tamamen geminin kusurundan kaynaklandığı, ispat yükü üzerinde olan davalı taşıyan Kartal Gemi'nin, kendisinin ve adamlarının kusursuzluğunu ortaya koyamadığı, yükün gemiden boşaltılmaması nedeniyle zararın arttığı iddiasının, taşıyanın ve adamlarının kusuruna bağlanamayacak kısmının taşıyanca ispatının gerektiği, yük hasarının gönderilenin kusuru ile arttığı iddiasının kanıtlanamadığı, bu nedenle davalı Kartal Gemi İşletmesi'nin meydana gelen yük zararından sorumlu olduğu, diğer davalıların ise akdi veya fiili taşıyan yahut taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettikleri ispatlanamadığından dava konusu zarar nedeniyle bu davalılara husumet yöneltilemeyeceği, hasar miktarı 877

.234,10 TL olup bu tutardan 31.500,00 TL sigorta muafiyeti tenzil edildikten sonra davacının isteyebileceği tazminatın 845.734,10 TL olduğunun tespit edildiği, hasar miktarının 6102 sayılı Kanun'un 1186 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca hesaplanacak (1.479 X 1.000 X 2= 2.958.000 ÖÇT) sorumluluk sınırının altında kaldığı gerekçesiyle davalılar Mega Denizcilik ile ... Denizcilik hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı Kartal Gemi İşletme ve Nakliyat hakkındaki davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşıma dahili taşıma olduğundan konşimento düzenleme zorunluluğu bulunmadığını, gemi kaptanı tarafından düzenlenmiş olan konşimentonun yükletenin talebi ve gönderilenin eşyayı teslim almak için cirolayıp taşıyana ibraz ettiği ispatlanmadıkça yük ilgilisi taşıtan/gönderilen/yükleten yönünden delil vasfının bulunmadığını, davacının selefinin bu taşımada hem taşıtan hem de gönderilen olarak navlun sözleşmesinin tarafı olduğunu, bu nedenle taşıyanı bildiğini, ona karşı taşıyanı tespit için 6102 sayılı Kanun'un 1238 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmünün irdelenemeyeceğini, kimin akdi taşıyan olduğunun navlun sözleşmesine göre belirleneceğini, taşıyan olmak için gemi maliki olmanın gerekmediğini, bağlantı özeti şablonundaki gemiyi kiraya veren (yani taşıyan/çarter sözleşmesi yapan) bölümünde, navlun sözleşmesinin, gemi maliki olmadığı halde konu gemi ile taşıma taahhütüne giren işletmeci adına mı yoksa donatan adına mı aktedildiğinin açıklandığını, alt tarafta ise "işletmecinin" ve de navlun alacaklısının Mega Denizcilik olduğunun belirtildiğini, bu nedenle Mega Denizcilik'in akdi taşıyan olduğunu, donatan adına gemi kiralama sözleşmesine aracılık ettiğini iddia eden davalı ...'in davalı ...’den fatura karşılığında 03.07.2018 tarihinde 171.291,75 TL navlun bedeli tahsil etmiş olmasına rağmen donatana 149.000,00 TL ödeme yaptığını, yani 22.291,75 TL'nin davalı ... üzerinde kaldığını, davalı ... tarafından bu miktara yönelik olarak ibraz edilen dekontta dava konusu ile ilgili liman masrafı olduğuna dair ibare bulunmadığını, ayrıca dekonttaki tutarın Mega'nın ...'den tahsil ettiği navlun miktarını tamamlamadığını, bu durumda davalı ...'nın akdi taşıyan olup navlun geliri elde ettiğini, davalı ...'nın, diğer davalı ...’den fatura mukabili tahsilat yaptığı halde davalı donatana yaptığı ödeme ile ilgili fatura da düzenlemediğini, navlun sözleşmesinde navlun alıcısı olarak belirtilen Mega'nın, ...'e muhatap navlun faturası düzenlemiş ve navlunu da tahsil etmiş olmakla taşıyan olduğunu, Kartal Gemi'nin ...'e hitaben düzenlediği 28.06.2018 tarihli "taahhütname" başlıklı belgedeki beyanının, taşıma sözleşmesinin donatan adına oluşturulduğunu ispata yeterli olmadığını, donatan şirket iflas aşamasında olup tek mal varlığı olan gemi üzerinde onlarca gemi alacağı mahiyetinde haciz bulunduğunu, bu yazının da diğer davalıları sorumluluktan kurtarmak için hazırlandığını, davalı ...'in diğer davalıları temsil yetkisinin ispatlanmadığını, ...'in 29.06.2018 tarihli navlun faturasını doğrudan doğruya kendi adına düzenleyerek navlun bedelini sigortalıdan tahsil ettiğini, davalı ..

...'in diğer davalıları temsil yetkisinin ispatlanmadığını, ...'in 29.06.2018 tarihli navlun faturasını doğrudan doğruya kendi adına düzenleyerek navlun bedelini sigortalıdan tahsil ettiğini, davalı ...'in navlun sözleşmesini davacı selefine donatanın bir teklifi olarak iletmediğini, hazırladığı sözleşmeyi doğrudan doğruya davacı selefine göndererek teyidini talep ettiğini, davacı selefinin de metne teyit verdiğini, davalının navlun faturasını düzenleyip ödeme yeri olarak da kendi banka hesabını bildirerek akabinde yazılı olarak navlunun kendisine ödenmesini talep ettiğini, bu haliyle 6102 sayılı Kanun'un 926 ncı maddesi gereğince eşyanın taşınmasını üstlenmiş olduğundan taşıyıcı olarak sorumlu olduğunu belirterek kararın davalılar Mega Denizcilik ve ... Denizcilik yönünden kaldırılarak her iki davalı hakkında tahsilde tekerrür olmamak üzere 845.734,10 TL'nin 26.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşıma koşullarının kararlaştırıldığı gemi bağlantı özetinde, gemileri kiraya veren firmanın Mega Denizcilik olarak belirtildiği, ayrıca gemileri kiraya veren, navlun alıcısı ve gemi işletmecisinin de Mega Denizcilik olarak kayıtlı olduğu, yine bağlama özetinin 18 inci maddesinde, "konişmentolar freight prepaid olarak yapılırsa navlun armatörün hesabına geri dönüşsüz gelene kadar orijinal konişmentolar yükleme limanı acentesinde tutulacaktır" ve 26 ncı maddesinde de, %1,25 ... Denizcilik broker komisyonunu armatörden alacaktır.” kaydının yer aldığı, broker komisyonunun doğrudan donatan tarafından ödenmesinin kararlaştırılmasının da sözleşmenin donatan adına akdedildiği kaydı ile örtüştüğü, davalı Kartal Gemi tarafından düzenlenmiş olan 28.06.2018 tarihli taahhütname başlıklı belgede, taşıma sözleşmesinin davalı ... tarafından kendisi adına kurulduğunun belirtildiği, denize elverişlilik belgesinde, ACT gemisinin donatanı ve işleteninin davalı Kartal Gemi olduğu, 30.03.2018 tarihli sigorta poliçesinde de, ACT gemisi donatanının sorumluluğunun dava dışı Arsenal İnsurance Company tarafından sigortalandığı, donatan olarak ise davalı Kartal Gemi'nin gösterildiği, geminin maliki tarafından işletildiği sabit olduğundan Mega Denizciliğin dava konusu geminin işleteni de olmadığı, davalı ... Denizciliğin dava konusu taşıma işini üstlendiği, dolayısıyla akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu yahut dava konusu taşımanın ifasını gerçekleştirdiğini gösteren bir delil bulunmadığı, bu davalının, taşıyıcı sıfatına haiz olmayıp somut olayda diğer davalı Kartal Gemi firması adına hareket ettiğinin anlaşıldığı, davalı ... Denizciliğin, navlun sözleşmesinde taşıyıcı olarak kayıtlı olmayıp sözleşmenin 26 ncı maddesinde ... Denizciliğin %1,25 broker komisyonunu armatörden alacağının kayıtlı olduğu, 29.06.2018 tarihli ve 173.460,00 TL tutarlı navlun faturasının davacının sigortalısı Gübretaş'a davalı ... Denizcilik tarafından düzenlendiği, daha sonra Mega Denizcilik tarafından davalı ... Denizcilik'e hitaben navlun bedeli açıklamalı 171.291,75 TL tutarlı 28.06.2018 tarihli fatura düzenlenmiş olup ... tarafından Mega'ya bu tutarın 03.07.2018 tarihinde ödendiği, dolayısıyla davalı ... Denizciliğin sözleşmede geçen %1,25 broker ücretini keserek kalan tutarı Mega Denizcilik'e ödediği, bağlantı özetinin de davalı ... Denizcilik tarafından düzenlenerek davacının sigortalısına e-posta yoluyla gönderildiği ve sigortalı tarafından da teyit edildiği, bu durumda navlun faturasını düzenlemiş olmasının, tek başına davalı ... Denizciliğin taşıyıcı olduğunun kabulüne yeterli olmadığı, davalı ... Denizciliğin taşıyıcı olduğunu kabule elverişli başkaca bir delil de bulunmadığı, bu durumda davalılar Mega Denizcilik ile ..

... Denizcilik tarafından düzenlenerek davacının sigortalısına e-posta yoluyla gönderildiği ve sigortalı tarafından da teyit edildiği, bu durumda navlun faturasını düzenlemiş olmasının, tek başına davalı ... Denizciliğin taşıyıcı olduğunun kabulüne yeterli olmadığı, davalı ... Denizciliğin taşıyıcı olduğunu kabule elverişli başkaca bir delil de bulunmadığı, bu durumda davalılar Mega Denizcilik ile ... Denizcilik aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi isabetli olup davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf nedenlerinin yerinde görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 1 numaralı davalının fiili taşıyan, 2 numaralı davalının akdi taşıyan ve 3 numaralı davalının navlun faturası düzenleyen sıfatıyla sorumlu olduğu gerekçesiyle dava açıldığını, yetersiz bilirkişi raporlarına dayalı hüküm kurulduğunu, bilirkişi raporlarına itirazlarının değerlendirilmediğini, davalıların ticari defterlerinin incelenmesi taleplerinin kabul edilmediğini, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, dava konusu taşıma tarihi itibariyle donatan Kartal Gemi İşl. ve Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne kayyum atandığını, geminin Kartal Gemi İşl. ve Nakliyat San. Tic. Ltd. Şti. nam ve hesabına Mega Ltd. Şti. tarafından işletilmesi hususunda kayyum onayının ibrazı gerektiğini, böyle bir delil sunulmadığını belirterek ve istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itiraz sebeplerini tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesiyle sigortalanmış olan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenmiş olan hasar bedelinin rücuen tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Tic. Ltd. Şti. ve ... Denizcilik ve Lojistik San. Tic. A.Ş.'ye verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11368, Karar No: 2014/23616, Tarih: 11.11.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/11368 E.  ,  2014/23616 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana 2. İş Mahkemesi

TARİHİ : 25/03/2014

NUMARASI : 2010/438-2014/132

Davacı, kesilen yetim aylıklarının yeniden bağlanmasına, kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava; davacının babasından dolayı aldığı yetim aylığının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı, muvazaalı olarak boşandığı gerekçesi ile kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali, aylığın yeniden bağlanması ve borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 1996 yılında eşinden boşandığı, ancak daha sonra 1997 yılında, davacının beyanına göre çocukları küçük olduğu için eski eşi ile yeniden evlendiği, fakat davacının eşinin, 29.05.2008 tarihinde boşanma davası açtığı, davacının davayı kabul ettiği, mahkemece 13.06.2008 tarihinde davanın kabul edildiği, kontrol memurunun 17.06.2009 tarihli raporunda; ihbar üzerine Toros mahallesindeki adrese gidildiğini, davacı ile eski eşinin kayıtlardaki adreslerinin de burası olduğunu, yöneticinin imzasız beyanında davacı ile eski eşi aynı evde yaşarken yaklaşık 2 ay önce taşındıklarını beyan ettiğini bildirdiği, kontrol memurunun raporunda beyanı olan yöneticinin savcılıkta alınan ifadesinde; davacı taşınırken eski eşinin olmadığını, ödenmeyen aidatların da davacının kuzeni olduğunu beyan eden bir kişi tarafından ödendiğini beyan ettiği, zabıta tarafından yapılan araştırma sonucu 23.01.2014 tarihinde düzenlenen tutanakta; Toros mahallesindeki adrese gidildiğinin, bina görevlisi F.. K..'ın davacı ile eski eşinin 2008 yılından önce birlikte yaşadıklarını, ancak boşanmadan sonra eski eşi hiç görmediğini beyan ettiğinin, apartman yöneticisi de arandığında; eski eşin ara ara çocuklarını görmeye geldiğini, ancak apartmanda ikamet etmediğini beyan ettiğinin bildirildiği, ilçe seçimkurulu tarafından 2008 yılı ve sonrasında davace ve eski eşinin Çukurova/T.. Mahallesinde kayıtlı olduklarının bildirildiği, nüfus müdürlüğü tarafından ikisinin de 2009/6. aya kadar Toros Mahallesinde kayıtlı olduklarının bildirildiği, ancak yargılama sırasında davacının G.. Mahallesinde ikamet ettiği, zabıta tarafından davacının bu adreste oğlu ile oturduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Somut olayda; her ne kadar mahkemece davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmişse de; kontrol memuru raporunda davacının yaşadığı apartmanın yöneticisi olan kişinin eski eşi ile birlikte yaşarken yaklaşık iki ay önce taşındıklarını beyan ettiğinin bildirilmesi, yöneticinin daha sonra mahkeme huzurunda alınan ifadesinde ise davacının boşandığı eşi ile birlikte oturmadığı yönünde beyanlarda bulunarak beyanını değiştirmesinin makul ve izah edilebilir bir gerekçeye dayanmadığı, davacının ve eski eşinin kontrol memuru raporundan sonra adres değişikliğinde bulundukları anlaşıldığından, mahkemece “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği tereddüte mahal bırakmayacak derece ortaya konulmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; davacının eski eşinin boşanmadan sonra nerede/nerelerde yaşadığını resmi kayıtlardan ve zabıta araştırması ile tespit etmek, davacı veya eski eş bu kayıtlardan başka adres/adreslerde yaşadığını beyan etmekte iseler hem resmi kayıtlardaki adreslerde, hem de bildirilen ve zabıta tarafından tespit edilen adreslerde zabıta marifeti ile araştırma yaptırmak, boşanmadan sonra davacının ve eski eşinin geçimlerini nasıl sağladıklarını araştırmak, çalıştıkları tespit edilir ise işyerlerinde de araştırma yaparak toplanan deliller ışığında varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 11.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.