muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/5548, Karar No: 2013/7239, Tarih: 02.05.2013

**3. Hukuk Dairesi         2013/5548 E.  ,  2013/7239 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TÜKETİCİ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen satıcının hakem kurulu kararına itirazı davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin davalıya haksız bir bedel için fatura düzenlenmediğini, hakem heyetince herhangi bir gerekçe gösterilmeden aleyhlerine karar verildiğini belirterek, ... Tüketici Sorunları Hakem Heyeti Başkanlığı'nın 24.02.2011 tarih ve 261 sayılı kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davacı vekilinin duruşmadan haberdar olduğu halde, 23.10.2012 tarihli duruşmaya gelmediği, mazeret dilekçesi verdiği, mazeretini cevaplı telgrafla bildirdiği ancak mazeretini belgelendirmediği, büro olarak davanın takip edildiği birden fazla vekilin bulunduğu gözetilerek mazeretinin reddine karar verildiği, davacının daha önce de 15.12.2011 tarihinde davayı takip etmediğinden davanın yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına karar verildiği, davanın açıldığı tarihten itibaren bir defa işlemden kaldırılmış olduğu, HMK.nun 150. maddesine göre 1. ve 6. fıkralar gereğince işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan davanın ilk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamayacağı, aksi halde davanın açılmamış sayılacağı hükmünü ihtiva ettiği, daha önce 15.12.2011 tarihinde işlemden kaldırılmış olduğu, 23.10 2012 tarihinde de taraflarca takip edilmediği için HMK.nun 150. maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Her ne kadar, mahkemece; kararın kesin olarak verildiği belirtilmiş ise de iptali istenen Hakem Heyeti kararında sözleşmenin iptaline karar verilmiş olduğu, taraflar arasında muaraza yaratıldığı anlaşıldığından, kararın kesinlik niteliği taşımadığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar, mahkemece; kararın kesin olarak verildiği belirtilmiş ise de iptali istenen Hakem Heyeti kararında sözleşmenin iptaline karar verilmiş olduğu, taraflar arasında muaraza yaratıldığı anlaşıldığından, kararın kesinlik niteliği taşımadığı anlaşılmıştır.

Taraflardan biri, dosyası işlemden kaldırılmış olan bir davayı, işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren başlayarak üç ay içerisinde yenileyebilir. Yenilenmiş olan dava dosyasının yeniden işlemden kaldırılması mümkündür. 6100 sayılı HMK.nun 150, 6 maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılması ve yenilenmesi bir defa daha tekrarlanabilir. Yani, ilk defa işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Bu hükümde (m.150,6), "ilk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz" denildiği için, bir dava iki defa takipsiz bırakılabilir. (işlemden kaldırılabilir) ve iki defa yenilenebilir. Buna göre, bir davanın iki defa takipsiz bırakılması halinde mahkeme dosyanın işlemden kaldırılmasına karar vermelidir davanın açılmamış sayılmasına karar veremez. Böyle bir dava ikinci ve son defa yenilenebilir. Ancak, ikinci yenilemeden sonra davanın tekrar üçüncü defa takipsiz bırakılması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.

Mahkemece; 6100 sayılı HMK.nun 150. maddesi kapsamında davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Yukarıda da bahsedildiği üzere bu hüküm gereğince dava ikinci kez yenilenebilir.

Davada Tüketici Sorunları Hakem Heyeti'nin kararının iptali istenilmiştir. Tüketici Mahkemelerinde uygulanan yargılama usulü basit yargılama usulüdür. Mahkemece davanın açılmamış sayılmasına ilişkin hükmün 6100 sayılı HMK.nun 320,4 maddesi kapsamında değerlendirilmesi ve karar verilmesi gerekirken, HMK.nun 150,6 maddesi kapsamında değerlendirilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 02.05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/18848, Karar No: 2024/10063, Tarih: 20.11.2024

**7. Ceza Dairesi         2021/18848 E.  ,  2024/10063 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/88 E., 2016/223 K.

SUÇ : 6831 sayılı Orman Kanunu'na muhalefet

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu, temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği; ormandan ağaç kesmediğine, muhtarın kestiği odunlardan bir kısım alıp eve götürdüğüne, motorlu testerenin haksız olarak müsadere edildiğine ve kararın bozulması talebine ilişkindir.

II. GEREKÇE

İhbar üzerine orman muhafaza memurları tarafından yapılan kontrolde, bir adet gürgen ağacı kesildiği görülüp sanığın evinde yapılan aramada kesilen ağaca ait odunlar ve motorlu testere ele geçirilerek sanık hakkında suç tutanağı düzenlenmiştir.

Sanık hakkında 6831 sayılı Orman Kanunu'na (6831 sayılı Kanun) muhalefet suçundan cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır.

Sanık savunmalarında, kendisini ihbar eden muhtar ile aralarında husumet olduğunu, kesili olan odunları alıp eve getirdiğini, suç olduğunu bilmediğini, ağacın muhtar tarafından kesildiğini beyan etmiştir.

Tutanak tanığı, tutanak içeriğinde yazılanların doğru olduğunu, ihbar üzerine gittiklerinde kesili ağacı gördüklerini, sanığın evinde yapılan aramada kesilen ağaç ile uyumlu odunlar ile motorlu testere gördüklerini beyan etmişlerdir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu orman ve fen bilirkişileri tarafından düzenlenen raporda yaş ve yapacak nitelikteki ağacın motorlu testereyle kesildiği tespit edilmiştir.

Sanık hakkında 6831 sayılı Kanun'un 91 inci maddesinin dördüncü fıkrasının uygulanmaması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Davanın dayanağını oluşturan suç tutanağı, sanık savunması, bilirkişi raporları, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre, sanığın atılı suçu işlediği sabit kabul edilip hakkında 6831 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan mahkûmiyet hükmü kurulmasında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımın doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık hakkında kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmamış ve sanığın yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri reddedilmiştir.

III. KARAR

III. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanığın temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA, 20.11.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4042, Karar No: 2020/9883, Tarih: 12.11.2020

**5. Hukuk Dairesi         2020/4042 E.  ,  2020/9883 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava ve birleştirilen dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılara, davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

Dava konusu taşınmazın ve içinde bulunduğu bölgenin ileride imar uygulamasına tabi tutulması halinde kesilmesi gereken düzenleme ortaklık payı oranının ve dava konusu taşınmazın çevresinde düzenleme görmüş parseller var ise bunlardan kesilen düzenleme ortaklık payı oranları ile bunlara ilişkin bilgi ve belgeler Belediye İmar Müdürlüğünden sorularak alınacak cevaba göre bilirkişi kurulu raporu denetlenmeden dava konusu taşınmazın emsal karşılaştırması sonucu tespit edilen metrekare birim fiyatından emsalden kesilen oranında düzenleme ortaklık payı düşülmek suretiyle hesap yapan rapor doğrultusunda eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmadığı gibi,

Bilirkişi kurulunca emsal alınan taşınmazın, satışına ilişkin akit tablosu Tapu Müdürlüğünden istenilip, dava konusu taşınmazlar ile somut emsal taşınmazın 2015 yılında, Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan m² değerleri ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Müdürlüğünden getirtilip, dava konusu taşınmazların değerlendirme tarihi itibariyle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmazın ise bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibariyle fiili imar uygulaması

sonucu oluşan imar parselleri mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parselleri mi oldukları ilgili Belediye İmar Müdürlüğü ile Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulup, alınacak cevaplara göre bilirkişi kurulu raporu denetlenmeden ve Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgu sisteminde edinilen bilgilere göre dava konusu taşınmaza yakın mesafede bulunan ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/458 Esas ve 2017/202 sayılı kararı ile ... Köyü ... parsel sayılı taşınmazın metrekaresine 105,00 TL/m² değer biçildiği ve bu değerin taraf temyizi ile Dairemiz denetiminden geçerek onandığı anlaşılmış olup, alınan rapor hüküm kurmaya yeterli değildir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmazlara yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 12/11/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/20621, Karar No: 2017/36406, Tarih: 27.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/20621 E.  ,  2017/36406 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 27/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9302, Karar No: 2014/16901, Tarih: 05.11.2014

**11. Hukuk Dairesi         2014/9302 E.  ,  2014/16901 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... Sulh Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 04.03.2014 tarih ve 2012/1088-2014/167 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı... Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, dava dışı ... Gazetecilik A.Ş'ye ait ve müvekkili şirket nezdinde nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan emtianın taşıma sözleşmesi gereği... Tic. Ltd. Şti'nin sorumluluğunda 29 DK 125 plakalı araçla Ankara’dan Trabzon’a nakliyesi sırasında hasar gördüğünü, sigortalı ... Gazetecilik A.Ş. ile... Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan Mercury Rotasyon Baskı Makineleri Taşıma Sözleşmesi gereği davalıların hasardan sorumlu olduğunu, müvekkili şirketin meydana gelen zararı tazmin ederek ... Gazetecilik A.Ş'ye 27.12.2006 tarihinde 4.502,00 TL hasar tazminatı ödediğini, davalılar aleyhine Kartal 2. İcra Müdürlüğü'nün 2007/5557 Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek, 4.502,00 TL tutarındaki tazminat alacağının ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı... Ticaret Ltd. Şti. vekili, ... Gazetecilik A.Ş. ile müvekkili şirket arasında akdedilmiş bulunan sözleşmenin 6. maddesi gereğince İstanbul Ticaret Mahkemeleri ve İstanbul İcra Daireleri'nin yetkili olduğunu, teslim tarihi ile dava tarihi arasında bir yıllık zaman aşımı süresinin geçtiğini, müvekkilinin dava konusu makinenin hasara uğramasında herhangi bir kusuru olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, taşıma sırasında emtiada herhangi bir hasarın meydana gelmediğini, yükleme ve boşaltmanın davalı... Tic. Ltd. Şti. tarafından gerçekleştiğini, 10.09.2006 tarihli tutanak ile hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin tespit edildiğini, bahsi geçen tutanaktaki imzanın müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin hasardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, taşıma sırasında emtiada herhangi bir hasarın meydana gelmediğini, yükleme ve boşaltmanın davalı... Tic. Ltd. Şti. tarafından gerçekleştiğini, 10.09.2006 tarihli tutanak ile hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin tespit edildiğini, bahsi geçen tutanaktaki imzanın müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin hasardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama, iddia, savunma, toplanılan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava dışı ... Gazetecilik A.Ş'ye ait ve davacı şirket nezdinde nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan, Ankara matbaasındaki baskı makinasının davalı ... Ltd. Şti. ile ... Gazetecilik A.Ş. arasında yapılan taşıma sözleşmesi uyarınca bulunduğu yerden sökülerek, Trabzon matbaasına taşınacağının kararlaştırıldığı, yine aynı sözleşme uyarınca, ekipmanların indirilmesinin, kamyonlara yüklenmesinin, nakliyesinin, kamyondan boşaltılmasının, kaldırılmasının ve montaj yerine koyulması işleminin davalıya ait olduğu, bahse konu baskı makinesinin davalılardan ...'un kullanımındaki 29 DK 125 plakalı araçla nakliyesi sırasında hasarlandığı ve bu nedenle asıl taşıyıcı olan davalı... Tic. Ltd. Şti'nin 6762 sayılı TTK'nın 781. maddesi uyarınca sorumluluğunun bulunduğu, TTK'nın 1301. madde hükmüne göre hasar tazminatını sigortalısına ödeyen davacı şirketin zarar gören sigortalısının kanuni halefi olarak açtığı işbu davanın, davacının TTK'nın 787. maddesi uyarınca kullanmış olduğu tercih uyarınca davalılardan ... yönünden reddine, davalı... Tic. Ltd. Şti. yönünden kabulü ile 4.502 TL'nin ödeme tarihi olan 27.12.2006 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı ... Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı... Tic. Ltd. Şti. vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı... Tic. Ltd. Şti. vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 230,00 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalı... Tic. Ltd. Şti'den alınmasına, 05.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1507, Karar No: 2014/304, Tarih: 12.03.2014

**Hukuk Genel Kurulu         2013/1507 E.  ,  2014/304 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 6.İş Mahkemesi

TARİHİ : 23/01/2013

NUMARASI : 2012/213 E-2013/52 K.

Taraflar arasındaki “hizmet tespiti ve işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 6.İş Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen 02.11.2011 gün ve 2005/433 E.-2011/974 K.sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 21.Hukuk Dairesi'nin 15.03.2012 gün ve 2012/4481 E.-2012/3810 K. sayılı ilamı ile;

(...Dava, davacının davalı işverene ait işyerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitiyle, bir kısım işçilik alacakları istemine ilişkindir.

Mahkemece tespit isteminin reddine, işçilik alacaklarının reddine karar vermiştir.

Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasanın 6. ve 79/10. (5510 sayılı yasa açısından ise 86/9. ) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.madde de, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan yasanın 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı yasadan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, SGK'nun bu davalarda davalı sıfatı bulunmamaktadır.

Bu durumda, her iki dava türünün, taraflarının statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde birkısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabilecektir. Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.

Öte yandan, temyiz aşamasında inceleme mercileri farklı olan bu davaların birbirinden bağımsız sonuçlandırılmalarında hukuki istikrar ve kararlara olan güven bakımından da yarar bulunmaktadır. İşçilik haklarına ilişkin olarak kesinleşen hüküm, hizmet tesbiti davasında sadece kuvvetli delil olarak değerlendirilmekte, davada taraf sıfatı bulunmayan SGK yönünden bağlayıcı olmamaktadır.

Mahkemenin bu maddi ve hukuksal olguları gözetmeksizin, birbirinden tamamen farklı iki davayı ayrı ayrı başvurma ve nisbi harca tabi olduğunu da gözardı ederek bir arada görmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; her iki davayı ayırmak ve eksik yargı harçlarını tamamlattıktan sonra yargılamayı birbirinden bağımsız olarak sonuçlandırmaktan ibarettir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, 506 sayılı Kanun’a tabi zorunlu sigortalı hizmet sürelerinin tespiti ile 4857 sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklanan tazminat ve alacak istemlerine ilişkindir.

Uyuşmazlık, hizmet tespiti davası ile işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin davaların birlikte görülüp görülemeyeceği ile ayırma kararı verilmesi gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle her iki davanın hukuksal nitelikleri üzerinde durulmalı ve ardından da bu iki davanın usul hükümleri çerçevesinde birlikte görülme olanağının bulunup bulunmadığı hususu irdelenmelidir.

İlkin, sigortalı hizmetin tespiti davalarının hukuksal niteliği ve yargılama yöntemi üzerinde durulmasında yarar vardır.

Ülkemizde Sosyal Güvenlik Kurumuna tabi olması gerektiği halde, Kurumun bilgisi dışında çalıştırılan büyük bir kitlenin olduğu bilinen bir gerçektir. Bu nedenle sigortalı hizmetin tespiti davaları, iş mahkemelerini en çok meşgul eden uyuşmazlıklar arasında yer almaktadır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 7.maddesinde, bu Kanun’un yürürlük tarihine kadar 506 sayılı, 1479 sayılı, 2925 sayılı, bu Kanun ile mülga 2926 sayılı, 5434 sayılı Kanunlar ile 506 sayılı Kanun’un Geçici 20. maddesinde yer alan sandıklara tâbi, sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık sürelerinin, tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirileceği yönündeki hükmün öngörülmüş olması ve kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı karşısında, uyuşmazlığa uygulanacak olan mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79/10. maddesi, genel olarak sosyal güvenliğin sağlanması araçlarından birisidir.