muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/7420, Karar No: 2010/16050, Tarih: 02.12.2010

”... ...” adlı proje kapsamında yapılacak konut ve villaların satışına ilişkin internet ilanlarında, reklam ve tanıtım broşürlerinde, yüzme havuzları, basketbol sahaları, beachvolley sahası, tenis kortları, buz hokeyi ve buz paten pisti, rollerblade, kaykay alanları, tırmanma duvarı ve daha pek çok olanağın bulunacağının belirtildiği, ne var ki taahhüt edilen bu spor kompleksinin mülkiyeti Toki’ye ait olan 518 ada üzerinde inşa edildiği ve Toki tarafından halka açık hale getirildiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Davalı ... İnşaat..A.Ş., her ne kadar 518 ada üzerinde yapmayı vaat ettiği spor kompleksini taahhüdüne uygun biçimde tam ve eksiksiz inşa ettiğini, davacının yararlanmasına hiçbir engel bulunmadığını, bu spor kompleksinin sadece site sakinlerine özel ve münhasıran onların kullanımına açık olacağı taahhüdünde bulunmadıklarını savunmuşsa da; “... ...” projesinin vaziyet planında, internet ilanlarında tanıtım maketlerinde ve broşürlerinde, spor kompleksinin gösterilmesi, bu şekilde projenin reklamının yapılması nedeniyle davacıda bu yerlerin siteye dahil olduğu intibaı uyandırılmıştır. Dolayısıyla, söz konusu sosyal tesislerin, mülkiyeti Toki’ye ait olan 518 ada üzerinde yapılmış olması, alıcının satın alma kararını etkileyen, taşınmazın değerini azaltan bir husus olup, edimin ifasındaki bu yöne ilişkin eksiklik nedeniyle satıcının alıcıya karşı sorumlu olduğunun kabulü gerekir. Dava konusu olayda 4077 sayılı yasada düzenlenen “ayıplı ifa” değil “eksik ifa” söz konusu olup, 4077 sayılı Yasanın 30. maddesine göre, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümlere göre uyuşmazlığın çözümü gerekli olduğundan, sözleşmeden kaynaklanan edimin ifasındaki dava konusu eksiklikler nedeniyle davacının 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde satıcının sorumluluğuna gidebileceği kabul edilmelidir.

Bu durumda mahkemece, dava konusu spor kompleksi Yönünden taraflar arasında ihtilafsız olan satış bedeli üzerinden gerekli indirim yapılması gerekirken yanlış 2010/7420-16050

Değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Bu durumda mahkemece, dava konusu spor kompleksi Yönünden taraflar arasında ihtilafsız olan satış bedeli üzerinden gerekli indirim yapılması gerekirken yanlış 2010/7420-16050

Değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3-Mahkemece, davalı yüklenici ... İnşaat…A.Ş’nin diğer davalı ...’ye vekaleten sözleşme imzaladığı, B.K’nun 32/1 maddesi hükmü kapsamında sözleşmeyi bir başkasına vekaleten imzalayan kimsenin o sözleşmenin tarafı sayılamayacağı, sözleşmeden doğan hak ve borçların temsil olunan TOKİ’ye ait olduğu, satıcı bakımından söz konusu olan ayıba karşı tekeffül borcundan ... İnşaat...A.Ş’nin sorumlu tutulamayacağı gerekçesi ile davalı ... İnşaat...A.Ş yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir. Davacı, davalının imalatçı-üretici sıfatı ile sorumlu olduğunu ileri sürmüştür. Dosya içerisinde bulunan 31.10.2003 tarihli, davalı ... İnşaat...A.Ş ile TOKİ arasında imzalanan sözleşmede de, davalı ... İnşaat...A.Ş’nin yüklenici sıfatı ile konutları inşa ettiği anlaşılmaktadır.İmalatçı-üretici kavramı ve sorumluluğu 4077 Sayılı Yasa'nın 3.ve 4.maddelerinde düzenlenmiştir. TKHK’nun 4/3 maddesine göre; İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10. maddenin beşinci fıkrasına veya 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren, ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Hal böyle olunca, imalatçı-üretici durumunda bulunan davalı ... İnşaat...A.Ş’ye husumet yöneltilebilir. Mahkemece, bu davalı yönünden de uyuşmazlığın esasının çözümlenmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın husumet yönünden reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

4-Bozma nedenine göre davalı ... İnşaat...A.Ş’nin temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ...’nin sair, davacının davalı ... Bankası’na yönelik tüm, diğer davalılara yönelik sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün davalı ... yararına BOZULMASINA, (3) nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, (4) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ... İnşaat...A.Ş’nin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, 02.11.2010 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Dosya kapsamından davacının dava konusu ettiği ayıp ve eksiklerle ilgili olarak dosyaya ibraz edilen, bilirkişi raporları, projeler, tapu kayıtları ve tüm delillerden; taahüt edilen projenin, takriben 1000 dönümlük arazi üzerinde adalar bazında bir çok siteden oluşan çok büyük bir proje olduğu ve taahhüt edilen hususların projeye uygun gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

MUHALEFET ŞERHİ

Dosya kapsamından davacının dava konusu ettiği ayıp ve eksiklerle ilgili olarak dosyaya ibraz edilen, bilirkişi raporları, projeler, tapu kayıtları ve tüm delillerden; taahüt edilen projenin, takriben 1000 dönümlük arazi üzerinde adalar bazında bir çok siteden oluşan çok büyük bir proje olduğu ve taahhüt edilen hususların projeye uygun gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

Davacının eksik ve ayıplı olduğunu iddia ettiği unsurlardan spor kompleksinin "... ... projesinin vaziyet planında, internet ilanlarında, tanıtım maketlerinde gösterildiği ve projenin reklamının bu şekilde yapıldığı, bu Nedenle davacıda bu yerlerin siteye ait olduğu intibaın uyandırıldığı, halbuki; taahhüt edilen spor kompleksinin mülkiyeti TOKİ'ye ait 518 ada üzerine inşa edildiği ve TOKİ tarafından halka açık hale getirildiği, bu durumun ayıplı ifa değil "eksik ifa" mahiyetinde olduğu bu yüzden davacının 10 yıllık zamanaşımı süresinde satıcının sorumluluğuna gidebileceği yolundaki dairemiz çoğunluğunun bozma görüşüne katılmıyorum.

Zira yukarıda açıklandığı üzere; taahhüt edilen proje bir tek ada veya bir tek siteden meydana gelmemektedir. Takriben 1000 dönüm (1.000.000 m2) arazi üzerinde bir çok ada ve siteden oluşmaktadır. Her sitenin havuz ve sosyal tesislere sahip olduğu etraflarının duvarla çevrildiği ve gerekli güvenliğin sağlandığı dosyadan açıkça anlaşılmaktadır.

Başlangıçta projeyle ilgili tüm alan TOKİ'ye ait olduğu da açıktır. Davacı buradan proje kapsamında bir konut satın almıştır. Proje kapsamında davacının konut satın aldığı ada dışındaki adalara inşa edilen okul, çarşı, spor kompleksi gibi unsurlar ile sitelerin ortak yollarının site sakinlerinin özel mülkiyetine ait olacağına dair davalılarca herhangi bir taahhütte bulunulmadığı gibi bu gibi unsurların site sakinlerinin özel mülkiyetinde olmasının beklenmesi de hayatın olağan akışına aykırıdır. Bu nedenlerle TOKİ arazisine inşa edilen spor kompleksinin de TOKİ'ye ait olması doğaldır.

Davalılar yapılacak spor kompleksinin mülkiyetinin site sakinlerine devredileceği taahhüdünde bulunmamış ve spor kompleksini davacının da istifade edebileceği şekilde proje kapsamında gerçekleştirilmiştir. Kaldı ki tapu kayıtlarının aleni olması nedeniyle davacı satın aldığı konutun tapusunun neyi kapsadığını bilebilecek durumda olup TMK 1020.maddesi 2010/7420-16050

gereğince "kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez" kuralı karşısında, davacının spor kompleksinin site sakinlerine ait olması gerektiği iddiasının da dinlenmesi mümkün değildir. Ortada bu nedenlerle "eksik ifadan" bahsedilemez.

Belirtilen nedenlerle; mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekip, bu nedenle mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerekirken Dairemiz çoğunluğunun "eksik ifa" nedeniyle bozma doğrultusundaki görüşüne katılmamaktayım. Mahkemenin davanın kısmen kabulüne dair kararının davanın reddi gerektiği gerekçesiyle bozulması gerektiği görüşündeyim.

Üye ...
Yargıtay — Esas No: 2021/15564, Karar No: 2024/5982, Tarih: 04.06.2024

**7. Ceza Dairesi         2021/15564 E.  ,  2024/5982 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/129 E., 2016/74 K.

SUÇ : 6831 sayılı Orman Kanunu'na muhalefet

HÜKÜMLER : Beraat, mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu, temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

Katılan vekilinin temyiz isteği; beraat ve erteleme kararlarının usul ve yasaya aykırı olduğuna, re'sen tespit edilecek sebeplerle hükmün bozulması gerektiğine ilişkindir.

II. GEREKÇE

... isimli şahsın şikâyeti üzerine orman muhafaza memurları tarafından yapılan incelemede, açma ve işgal alanının orman sınırları içinde kaldığı, söz konusu yerin kenarında 3 adet kızılçam ağacının kökünden kesildiği tespit edilmiştir. Ayrıca 2-3 yıl önce kesilen kızılçam ağaçlarının çeşitli zamanlarda kesilerek yok edildiğinin anlaşılması üzerine sanık hakkında suç tutanağı düzenlenmiştir.

Sanık hakkında 6831 sayılı Orman Kanunu'na (6831 sayılı Kanun) muhalefet suçundan cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır.

Sanık savunmalarında, dava konusu yerin babasına ait olduğunu, her yıl kardeşleriyle alanı ektiklerini, ağaç kesmediğini, şikâyet eden ...'in kendisinden para istediğini, vermediği için iftira atıldığını, şikâyetçinin ağaç kesip kendisini şikâyet edeceğine dair tehditte bulunduğunu beyan etmiştir.

Şikâyetçi ..., sanığa verdiği keçilerin parasını alamadığını, bu nedenle aralarında kırgınlık olduğunu, ağaç sevgisinden dolayı sanığı şikâyet ettiğini beyan etmiştir.

Tanık ..., orman işletmesinde geçici işçi olarak çalıştığını, ağaçları kimin kestiğini bilmediğini beyan etmiştir.

Tanık ..., mahalle muhtarı olduğunu, ağaçları kimin kestiğini bilmediğini beyan etmiştir.

Tanık ... ve ..., söz konusu yere yakın arazileri bulunduğunu ve ağaçları kimin kestiğini bilmediklerinin beyan etmiştir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu orman bilirkişisi tarafından düzenlenen raporda orman sayılan yerden yapacak nitelikte kızılçam ağaçlarının kesildiği, işgal edilen ve açma yapılan alanın kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları içinde kaldığı tespit edilmiştir.

Orman İdaresinin 27.04.2015 tarihli yazısında, suça konu ağaçların motorlu testereyle kesildiği belirtilmiştir.

A.Sanık Hakkında Kurulan Beraat Hükmüne Yönelik İncelemede

Suç tutanağı, sanık savunması, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre sanık hakkında kurulan beraat hükmünde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

A.Sanık Hakkında Kurulan Beraat Hükmüne Yönelik İncelemede

Suç tutanağı, sanık savunması, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre sanık hakkında kurulan beraat hükmünde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

B.Sanık Hakkında Kurulan Mahkûmiyet Hükmüne Yönelik İncelemede

Sanığın yargılama konusu eylemine göre belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği 8 yıllık olağan, aynı Kanun'un 67 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereği ise 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin öngörüldüğü, anılan Kanun'un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği, zamanaşımını kesen son işlem olan, sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulan 02.03.2016 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar, 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleştiğinin anlaşılması bozmayı gerektirmiştir.

II. KARAR

A.Sanık Hakkında Kurulan Beraat Hükmüne Yönelik İncelemede

Gerekçe bölümünde (A) bendinde açıklanan nedenlerle katılan vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden katılan vekilinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

B.Sanık Hakkında Kurulan Mahkûmiyet Hükmüne Yönelik İncelemede

Gerekçe bölümünde (B) bendinde açıklanan nedenlerle katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davasının 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,

04.06.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/12687, Karar No: 2022/8452, Tarih: 02.06.2022

**10. Hukuk Dairesi         2021/12687 E.  ,  2022/8452 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

No : 2020/768-2021/1582

İlk Derece

Mahkemesi : ... Batı 1. İş Mahkemesi

No : 2018/799-2020/48

Dava, itibari hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu. Temyiz konusu hükme ilişkin dava, niteliği gereği duruşmaya tabi olmadığı anlaşılmakla, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının işe 1.7.1996 tarihiden bu yana davalının yanında bakım onarım ve elektrik işçisi olarak çalıştığını, çalıştığı işyerinin basın ve iş yanında kurulu olup yaptığı iş itibari ile vernik, baskı mürekkebi, etil alkol gibi solunum ve ciddi zehirli maddeler içeren kimyasal maddeler ile faaliyet gösterdiğnii, işyerinde fazla gürültü ve makine bulunduğunu, suni ışık altında çalışıldığını, 2098 sayılı yasada belirtilen itibari hizmet kapsamında olduğunu, bır kısım işçiler ile 01/02/2007-30/09/2008 arası bu kapsamda bildirim yapıldığını ileri sürerek davacının işyerindeki 30/09/2008 e kadar olan çalışmalarını 506 sayılı Yasanın Ek 5/II maddesi kapsamında olduğunu ve her tam hizmet yılı için 90 gün itibari hizmet süresinin sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tesbitine karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı işveren vekili dilekçesinde özetle;hak düşürücü süre itirazında bulunarak davacının işe girdiği 1.7.1996 dan bu yana teknik bölümünde elektrik teknisyeni olarak çalıştığını, halen işinin devam ettiğini, Ek 5 maddenin basın ve gazetecilik yönünde çalışanlar yönünde olduğunu, işyerinde esnek ambalaj işi yapıldığını bu kapsamda olmadığını, içtihatlar gereği de basım işi yapılmadığıdan bu şekilde bir itibari hizmetin söz konusu olmadığını, davacının fiziksel etkenlerede de maruz kalmadan çalıştığını, bağımsız ölçüm şirketlerince her yıl incelemeler yapıldığını, insan sağlığını tehdit eden bir duruma rastlanılmadığını, sağlık kontrollerinin periyodik olarak yapıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı kurum vekili dilekçesinde özetle; İlk itirazlarda bulunarak davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Davalı kurum vekili dilekçesinde özetle; İlk itirazlarda bulunarak davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

"Davacının davalı ... Ambalaj Baskı Sanayi ve Ticaret A.Ş. 'ne ait işyerinde geçen hizmet sürelerinden 01/07/1996-30/09/2008 tarihleri arasında gerçekleşen 4434 günlük hizmetin yarısı olan (ay içinde yapılan bildirimin yarısı) 2217 günlük hizmetix0,25 formülüne göre hesaplanan 554,25 günlük itibari hizmet süresinin bulunduğunun ve bu sürenin 2098 sayılı Kanunla eklenen ve 3395 sayılı Kanunla ile değiştirilen 506 sayılı Kanunun Ek 5. maddesi kapsamında davacının sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

B-BAM KARAR

Davalı işyerinin üretime yönelik bölümlerinin ek 5/II-a,b maddesinde belirtilen ortama sahip işyeri olduğu, davacının davalı işyerinde bakım, onarım ve mekanik işçişi olarak çalıştığı, yapılan keşif ve dinlenen tanık beyanlarından davacının görevi gereği günlük çalışma sürelerinin yarısını üretim bölümünde fiziki etkenlere maruz kalacak şekilde geçirdiğinin anlaşıldığı, davacının söz konusu olumsuz ortam koşullarından bu alanlarda bulundukları süreyle orantılı olarak etkilenmiş olması sebebiyle 506 sayılı Yasa’nın yürürlükte olduğu dönem çalıştığı sürenin yarısının fiili hizmete tabi olarak geçtiğinin kabul edilmesinde isabetsizlik olmadığı, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının hatalı olduğunu, çalışılan tüm dönem için itibari hizmetten yararlandırılması gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... Ambalaj Baskı San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Basım ve gazetecilik işinde çalışmayanların itibari hizmetten yararlanamayacağını, işyerinin esnek ambalaj işi yaptığını ve bu kapsamda olmadığını, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’ nin emsal içtihatlarının da bu yönde olduğu, işyeri koşulu dışında işçinin de fiziki etkenlere maruz kalmasının arandığı, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece dosyaya sunulan deliller ve itirazlarının dikkate alınmadığını, eksik ve hatalı bilirkişi raporuna dayanılarak karar verildiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı şirketin esnek ambalaj firması olması ve esnek ambalaj firmalarının itibari hizmet süresi kapsamında değerlendirilemeyeceğini, aksi kabul edilse dahi davacının kanunda sayılan diğer şartları taşımadığını belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı şirketin esnek ambalaj firması olması ve esnek ambalaj firmalarının itibari hizmet süresi kapsamında değerlendirilemeyeceğini, aksi kabul edilse dahi davacının kanunda sayılan diğer şartları taşımadığını belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun’un Ek 5’inci maddesi:

“506 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların, aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir.

Sigortalılar Hizmetin Geçtiği Yer Eklenecek Süre

I-a) 212 sayılı Kanunla değiştirilen 5953 sayılı basın mesleğinde çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki münasebetleri düzenliyen kanun kapsamına tabi olarak çalışan sigortalılar.

5953 sayılı Kanunu Değiştiren 212 sayılı Kanunun birinci maddesi kapsamıma giren, 90 gün,

b) Basın kartı yönetmeliğine göre basın kartına sahip olmak suretiyle gazetecilik yaparken, kamu kurumlarına giren ve bu kurumlarda meslekleriyle ilgili görevlerde istihdam edilen sigortalılar.

Basın müşavirlikleri

II - (Değişik bent: 20/06/1987 - 3395/13 md.)

Basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalılar,

a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerleri,

b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerleri,

c) Doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan işyerleri,

d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerleri,

e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerleri,

f) Günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak yapılan işyerleri

III - (Ek bent: 20/06/1987 - 3395/13 md.) Denizde Gemi adamları, gemi ateşçileri, kömürcüler, dalgıçlar.

IV - (Ek bent: 20/06/1987 - 3395/13 md.)

1. Çelik, demir ve tunç döküm,

(...)\*, fabrika,

2. Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz da çalışanlar, maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde,

3. Patlayıcı maddeler yapılmasında,

4. Kaynak işlerinde çalışanlarda,

Kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır. Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.” Düzenlemesini içermektedir.

(...)\*, fabrika,

2. Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz da çalışanlar, maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde,

3. Patlayıcı maddeler yapılmasında,

4. Kaynak işlerinde çalışanlarda,

Kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır. Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.” Düzenlemesini içermektedir.

Bu yönüyle davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Kanunun Ek 5’inci maddesidir. Anılan maddeye göre, sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Birinci koşul sigortalının Basım ve gazetecilik iş yerlerinde çalışması, ikinci koşul ise; II. bendin (a-f) alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının olayda ayrıca gerçekleşmesidir.

Uyuşmazlık, davacının davalı iş yerinde geçen çalışmaları yönünden itibari hizmetten yararlanıp yararlanamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Dava dosyasındaki kayıt ve belgelere göre, davacının, davalıya ait ... sicil numaralı işyerinde 1.7.1996-30.9.2008 tarihleri arası hizmet akdiyle çalıştığı, bakım bölümünde elektrik teknisyeni olarak çalıştığı, davalı işyerinde hekim, kimya mühendisi ve hukukçudan oluşan bilirkişi heyeti ile keşif yapıldığı, davacı ve işveren tanıklarının dinlendiği, tanık beyanları ve işyeri koşullarının incelendiği, yapılan keşif ve tanık beyanlarına göre, elektrik, mekanik ve tesisat bölümünde çalışanların ise günlük çalışma sürelerinin yarısını, üretim bölümlerinde geçirdiği ve bu sürede aynı zararlı etkilere maruz kaldıkları belirtilen soyut bilirkişi raporu ile karar verildiği anlaşılmaktadır.