muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/8073, Karar No: 2020/7220, Tarih: 01.12.2020

Davalı, 01.06.2009 tarihinde imzalanan sözleşmenin imza tarihinde Championship Turnuvasını Türkiye'de düzenleme yetkisinin tarafında olduğuna dair hiçbir hukuki anlaşma olmadığını, fesih ihbarının sözleşmenin 10. maddesine dayanmakla haklı bir fesih olduğunu, taleplerin sebepsiz zenginleşmeye neden olacak nitelikte olduğunu savunarak, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile 116.820,00 Euro'nun 07.03.2011 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya dair hakların saklı tutulmasına, davacının 2014 dönemine ilişkin tespit isteminin davanın açıldığı tarihteki mevcut durum ve koşullara göre değerlendirilip hükme bağlanması zorunluluğu karşısında, atiye yönelik bir talep niteliğinde olmakla, idareyi işlem yapmaya zorlar nitelikte bulunduğundan dava tarihi itibariyle talep yerinde görülmediğinden reddine dair verilen karar, davalının temyizi üzerine Yargıtay 13. Hukuk Dairesince verilen 12/10/2016 tarihli ve 2015/26002 E.-2016/18343 K. sayılı kararla; davaya konu sözleşmenin 5. maddesinde "yapılacak" turnuvalardan bahsedildiği, sözleşmenin 6. maddesinde de 5. maddeye atıfta bulunulduğu, bu nedenle öncelikle turnuva yapılıp yapılmadığının tespiti ve sonucuna göre davacının sözleşmede belirtilen tazminatlara hak kazanıp kazanmadığı değerlendirilip hüküm kurulması gerektiğinden bahisle bozulmuştur.

Bozma ilamına uyan mahkemece; davanın kısmen kabulü ile 116.820,00 Euro'nun 07.03.2011 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya dair hakların talep doğrultusunda saklı tutulmasına, davacının 2014 dönemine yönelik tespit istemine ilişkin; her davanın açıldığı tarihteki mevcut durum ve koşullara göre değerlendirilip hükme bağlanması zorunluluğu karşısında, bu yöndeki istemin atiye yönelik bir istem olması ve idareyi işlem yapmaya zorlar nitelikte bulunması sebebiyle dava tarihi itibariyle yerinde görülmediğinden reddine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına ve dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalının aşağıdaki bentlerin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına ve dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalının aşağıdaki bentlerin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Eldeki davada, davacı, davalının sözleşmeyi haksız feshettiği iddiasıyla, sözleşmenin 5, 6/2 ve 10/1 maddelerine istinaden oluşan tazminat haklarını talep etmektedir. Davalı, sözleşmenin haksız feshedilmediğini, Gençlik Spor Genel Müdürlüğü tarafından 2011-2013 yılları arasında yapılacak olan WTA Tour Championship Tenis turnuvaları için Sinan Erdem Spor Salonunun tahsis edildiğini, söz konusu spor salonunda hali hazırda bir skorboard sistemi bulunmakta olup salondaki her türlü tasarruf yetkisinin Gençlik Spor Genel Müdürlüğü'ne ait olduğunu, bu nedenle sözleşmenin feshinin sözleşmenin 10. maddesinde değinilen mücbir sebeplerden olduğunu, ayrıca 2010 yılından itibaren düzenlenmeyen WTA İstanbul Cup Turnuva bedellerinin talep edilmesinin de sebepsiz zenginleşmeye neden olacağını savunmuştur.

Taraflar arasında "WTA İstanbul Cup (2009-2014) WTA Tour Championship Tenis Turnuvaları Sözleşme" başlıklı 01.06.2009 tarihli sözleşme imzalandığı, sözleşmenin konusunun Türkiye Tenis Federasyonuna ait 2009-2014 yılları arasında gerçekleştirilecek WTA Tour İstanbul Cup ve 2011-2013 WTA Tour Championship Tenis Turnuvalarında elektronik skor takip tablosu ve aksesuarların davacı tarafından temini organizasyonu olarak belirtildiği, sözleşmenin 5. maddesinde "4.1.1 ve 4.1.2'de belirtilen maddelerin SEAS tarafından yerine getirilmesi kaydıyla, TTF tarafından SEAS'a 2009-2014 yılları arasında yapılacak her bir WTA Tour İstanbul Cup için 33.000 Euro + KDV organizasyon hizmet bedeli ödenecektir. Ayrıca SEAS 2011-2013 yılları arasında yapılacak her bir WTA Tour Championship Turnuvası için TTF ile karşılıklı mütabakat yaparak belirlenecek ekipmanların kullanım bedellerinde %15 indirim yapacaktır. Ödemenin 2/3'si her turnuva başlangıcına 15 gün kala, geri kalan 1/3'i turnuva bitiminden sonraki 7 gün içerisinde TTF tarafından ödenecektir.", 6. maddesinde "Herhangi bir mücbir sebep (Force Majeure) dışında TTF tarafından kaynaklanan bir nedenle organizasyonun yapılamaması halinde, o tarihe kadar fiilen yapılmış giderler TTF tarafından SEAS'a ödenir. Sözleşmenin TTF tarafından herhangi bir yasal, haklı neden olmaksızın süresinden önce, tek yanlı feshedilmesi durumunda madde 5'teki ödemeler, TTF tarafından kesintisiz olarak yapılmak durumundadır" denilmiş; 10. maddede ise

mücbir sebepler "hava muhalefetleri, tabii afetler, sivil ayaklanmalar, ülke çapında veya lokal grevler, devlet mevzuatındaki değişiklikler, felaketler, taraflardan herhangi birinin kontrolünde olmayan haller" olarak sayılmıştır. Sözleşmenin konusu ve özellikle 5. maddesinden WTA Tour İstanbul Cup Tenis Turnuvası ve WTA Tour Championship Tenis Turnuvası adı altında düzenlenen iki farklı tenis turnuvası olduğu, WTA Tour İstanbul Cup Tenis Turnuvasına ilişkin ödeme usulünün sözleşmenin 5/1 maddesinde, WTA Tour Championship Tenis Turnuvasına ilişkin ödeme usulünün ise 5/2 maddesinde düzenlendiği anlaşılmıştır. Türkiye Tenis Federasyonunun 12.04.2018 tarihli yazısında, 2011, 2012 ve 2013 yıllarında WTA Tour Championship Tenis Turnuvasının, 2014 yılında WTA İstanbul Cup Tenis Turnuvasının gerçekleştirildiği bildirilmiştir. Mahkemece, her ne kadar TTF tarafından düzenlenen 12.04.2018 tarihli yazı esas alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, sözleşmenin 5. maddesinden açıkça anlaşıldığı üzere WTA Tour İstanbul Cup Tenis Turnuvası ve WTA Tour Championship Tenis Turnuvası adı altında düzenlenen iki farklı tenis turnuvası olduğu gözetilmeden, sözleşmenin yukarıda açıklanan 5. ve 6. madde hükümleri bertaraf edildiği gibi, ayrıca dava konusu sözleşmenin fesih tarihinden itibaren sözleşme süresi sonuna kadarki dönemde davacının herhangi bir masraf yapmamak suretiyle tasarrufta bulunduğu, davaya konu dönemde başka işlerden elde edebileceği kazançlar ile elde etmeyi ihlal ettiği semereler nazara alınarak, hak ve nesafet ilkeleri doğrultusunda hesaplanan alacaktan makul oranda indirim yapılarak sonucuna uygun karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

3-Davacı, dava dilekçesi ile 2009-2014 dönemleri için sözleşmenin fesih tarihinden itibaren faiz işletilmesini talep etmiştir. Sözleşmenin fesih tarihinin 07.03.2011 olduğu, davacının davadan önce davalıyı temerrüde düşürdüğü iddia ve ispat edilmediği gibi fesih tarihinden sonraki dönem için de fesih tarihinden itibaren faiz işletilemeyeceği, faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olması gerektiği gözetilmeden, hüküm altına alınan miktara fesih tarihinden itibaren faize hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci ve üçüncü bentte açıklanan nedenlerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nın 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6514, Karar No: 2014/20713, Tarih: 12.11.2014

**7. Ceza Dairesi         2013/6514 E.  ,  2014/20713 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 7 - 2011/238898

MAHKEMESİ : İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 01/03/2011

NUMARASI : 2009/297 (E) ve 2011/82 (K)

SUÇ : Marka hakkına ihlal

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

1- Katılan vekilinin sanıklar Ş.. D.. ve S.. C.. hakkındaki hükme yönelik temyizinin incelenmesinde;

5271 sayılı CMK.nun 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren 5560 sayılı kanun ile değişik 231/12.maddesi gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı itiraz yasa yoluna başvurulması mümkün olup, kararın temyizi olanaklı bulunmadığından gereği mahallinde itiraz merciince değerlendirilmek üzere incelenmeksizin mahalline iadesine,

2- Katılan vekilinin sanık R.. G.. hakkındaki lıükme yönelik temyizinin incelenmesinde;

Dosyada mevcut 09/09/2009 tarihli tutanağa göre sanığın işyerinde yapılan aramada marka hakkını ihlale konu 48 adet şampuan ve 3 kutu serum ele geçirildiği, sanığın, soruşturma aşamasındaki ifadesinde söz konusu eşyanın bir kısmını faturasız aldığını kabul ettiği, sunulan faturaların ele geçen eşyaların tümünü kapsamadığı, yargılama aşamasında sunulan faturaları düzenleyen S.. C..'da suça konu ürünleri sanığa sattığını kabul etmesi karşısında sanığın cezalandırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde beraatine hükmedilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Yasa'nın 8/l.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321.maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 12.11.2014 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4476, Karar No: 2016/3986, Tarih: 16.03.2016

**3. Hukuk Dairesi         2015/4476 E.  ,  2016/3986 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkili olan davacının elektrik abonesi olduğunu, 2000 yılından itibaren müvekkilinin faturalarına yansıtılan kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedeli dahil hizmet dışı bir kısım bedellerin, haksız olarak tahsil edildiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000TL ' nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, cevap dilekçesinde; mahkemenin görevsiz olduğunu, davacının talep ettiği bedellerin EPDK kararlarına dayalı olarak abonelerden tahsil edildiğini, hukuka aykırı bir tahsilatın söz konusu olmadığını savunarak; davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; dava konusu kayıp-kaçak bedelinin EPDK tarafından belirlendiği, idari işlem olması nedeni ile idari yargının görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

Dava, yersiz tahsil edildiği iddia edilen, elektrik faturalarına yansıtılan kayıp-kaçak bedeli, dağıtım bedeli, sayaç okuma bedeli, perakende satış hizmeti bedeli ve iletim bedeli adı altında haksız tahsil edildiği iddia edilen bedellerin istirdadına ilişkin olup; uyuşmazlık özel hukuk ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Davada; EPDK kararlarının kanuna aykırı olduğu iddia edilerek, iptali istenmediğine göre; davaya bakmaya Adli Yargı görevlidir.

Bu durumda, mahkemece; davacı ve davalının tüm delilleri toplanarak, sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken; yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 16.03.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3325, Karar No: 2018/8572, Tarih: 22.11.2018

**21. Hukuk Dairesi         2017/3325 E.  ,  2018/8572 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

A) Davacının İstemi :

Davacı, sigortalılık tescil tarihinin vergi kaydı başlangıç tarihi olan 01/01/1985 tarihinden itibaren tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalının Cevabı :

Davalı Kurum vekili, Kurum tarafından yapılan işlemlerin yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) İlk Derece Mahkemesinin Kararı ve Gerekçesi :

Mahkemece, “Davacının 09.12.1988-31.10.1989;10.11.1989-31.12.1993; 03.10.1984-31.12.1985 dönemlerinde vergi kaydının bulunduğu ve Bağ-Kur’a tescil kaydının 27.08.2001 tarihli 8792 sayılı Bağ-Kur İşe Giriş Bildirgesine istinaden 04.10.2000 tarihi itibariyle gerçekleştirildiği, davacının kuruma tescil talebinde bulunduğu 27/08/2001 tarihinde Geçici 18. madde hükmünün Kanunun yayım tarihi olan 02.08.2003 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş bulunmasına göre davacının talepte bulunduğu tarih itibari ile ve 01.01.1985 tarihi itibariyle vergi kaydının mevcut olduğu da görüldüğünden 1479 s. Kanunun 22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 s. Kanunun 6. maddesiyle değişik 24. maddesinin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinin uygulanması gerektiği, anlaşılmış olup, 01.01.1985 tarihi itibariyle 1479 sayılı yasa kapsamında sigortalı sayılması gerektiği, bu itibarla sübut bulan davanın kabulüne dair karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.” gerekçesiyle “Davanın kabulü ile... T.C kimlik numaralı davacı ...'un 01/01/1985 tarih itibari ile Bağ-kur sigortalısı sayılmasına ve bu tarihte Bağ-Kur sigortalılığının başladığının tespitine” karar verilmiştir.

D) İstinaf Başvurusu :

Davalı Kurum vekili, davacının vergi kayıtlarını zamanında Kuruma bildirmediğini, usulüne uygun Bağ-Kur giriş bildirgesi verilmediğinden eksik ve hatalı bilirkişi raporu esas alınarak verilen kararın doğru olmadığını belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

E) Bölge Adliye Mahkemesinin Kararı ve Gerekçesi :

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, “1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde 3165 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrasında 22.03.1985-04.10.2000 tarihleri arasında yasayla ve yasaların verdiği yetkiye dayanılarak kurulu sosyal sosyal güvenlik kurumları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet sözleşmesi ile bağlı olmadan kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek ve götürü usulde gelir vergisi yükümlüsü olanların zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılacağı düzenlenmiştir.

04.10.2000 tarihinde yürürlüğe giren 619 sayılı Yasa Gücünde Kararname'nin geçici 1. maddesinde, sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı, 20.04.1982 tarihinden 04.10.2000 tarihine kadar vergi dairelerine kayıtlı olarak kendi adına ve hesabına bağımsız çalıştıklarını belgelemeleri halinde, vergiye kayıtlı oldukları sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği düzenlenmiş, ancak bu Kararnamenin tüm hükümleri, Anayasa Mahkemesinin 08.08.2001 tarihinde yürürlüğe giren 26.10.2000 tarihli kararı ile iptal edilmiştir.

619 sayılı Yasa Gücünde Kararname’ye koşut olarak yapılan düzenleme 4956 sayılı Yasa ile eklenen ek geçici 18. madde ile getirilmiş, 02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, 02.08.2003 tarihinden itibaren 6 ay içinde Kuruma yazılı olarak başvurup 20.04.1982-04.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgeleyen ve bu sürelere ilişkin prim borçlarının tamamını, tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde ödeyen sigortalıların belgeledikleri sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği, 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olanların sigortalı olma niteliğini taşımaları halinde sigortalılık başlangıç tarihleri ile hak ve yükümlülüklerinin 04.10.2000 tarihinde başlayacağı hüküm altına alınmıştır.

Dosya içeriği ve irdelenen yasal düzenlemeler dikkate alındığında; davacının, ... Vergi Dairesinde 03.10.1984-31.12.1985 tarihleri arasında konfeksiyon imalatı nedeniyle, ... Vergi Dairesinde 09.12.1988-31.10.1989 tarihleri arasında ... konfensiyon faaliyeti nedeniyle, ... Vergi Dairesinde 10.10.1989-31.12.1993 tarihleri arasında dikiş makineleri ve yedek parça alım satım faaliyetinden dolayı vergi kayıtlarının bulunduğu, 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalılığının 27.08.2001 tarihli 8792 sayılı Bağ-Kur işe giriş bildirgesine dayanılarak 04.10.2000 tarihi itibari ile başlatıldığı görülmüş; 619 sayılı Yasa Gücünde Kararnamenin 08.02.2001 tarihinde Anayasa Mahkemesi tarafından iptalinden sonra aynı hükmün 02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile yeniden düzenlendiği, iki tarih arasında bulunan yasal boşluk nedeniyle, bu tarihler arasında Kuruma başvuranlar için geriye yönelik tespit yapılmasının Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 10. Hukuk Dairesinin içtihatları gereğince mümkün olduğu, davacının Kuruma başvuru tarihinin bu yasal boşluk döneminde, 27.08.2001 tarihinde olduğu, bu nedenle davacının talebi gereğince 01.01.1985 tarihinden itibaren vergi kaydına dayanılarak sigortalılık işlemlerinin yapılması gerektiği anlaşılmış; ilk derece mahkemesinin kararının yasaya ve hukuka uygun olduğu, davalının istinaf başvurusunun yersiz olduğu kanısına varılarak aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur.” gerekçesiyle “Davalının istinaf isteminin esastan reddine” karar verilmiştir.

F) Temyiz :

F) Temyiz :

Davalı Kurum vekili, davacının vergi kayıtlarını zamanında Kuruma bildirmediğini, eksik ve hatalı bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilmesinin doğru olmadığını, Kurum tarafından yapılan işlemlerin yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

G) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe :

1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasanın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

1479 sayılı Yasa'ya 4956 sayılı Yasa ile eklenen Geçici 18. maddesinde; bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı, ancak bu Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıklarının, bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.4.1982-4.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak prim borçlarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemek kaydıyla bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir.

4956 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği 02/08/2003 tarihine kadar tescilleri, prim ödemeleri veya tescil başvuruları yoksa aynı tarihten sonra sadece aynı yasa ile 1479 sayılı Yasaya eklenen geçici 18. maddeye göre vergide kayıtlı olan süreleri için borçlanma haklarını kullanarak sigortalılık süresi elde edebilirler. Geçmişe yönelik hizmetlerini tespit ettiremezler. 02/08/2003 tarihinden önceki tarihte Kuruma tescil edilmiş, giriş bildirgesi vermiş veya bir şekilde kendi adına tescil isteği yerine geçecek şekilde prim ödemiş olan ve 1479 sayılı Yasa kapsamında kendi adına veya hesabına bağımsız çalışanlar, 20/04/1982 tarihinden itibaren vergi kaydına dayalı olarak, 22/03/1985 tarihinden itibaren de esnaf sicili veya meslek kuruluşu kayıtlarına dayalı olarak sigortalılıklarının tespitini isteyebilirler.

Ayrıca, 11/09/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Yasanın 64. maddesi ile 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7. Maddesine eklenen 3. fıkra ile, “31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç olmak üzere, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmesi zorunludur. Diğer kanunlarda öngörülen süreler saklı kalmak kaydıyla yapılan müracaata altmış gün içinde Kurumca cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Kuruma karşı dava açılabilmesi için taleplerin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması şarttır. Kuruma başvuruda geçirilecek süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.” hükmü getirilmiştir.

Hukuk yargılamasında, mevzuatın yürürlüğe girdiği tarihten önceki olayların hukuki sonuçlarına, bu olaylar hangi mevzuat yürürlükte iken gerçekleşmişse kural olarak o mevzuat hükümleri uygulanır. Mevzuatın yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan işlemlerin hukuken bağlayıcı olup olmadıkları ve sonuçları, bu tarihten sonra dahi, yapıldıkları sırada yürürlükte bulunan mevzuata göre belirlenir.

Somut olayda, dava 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7/3. maddesinin yürürlük tarihinden sonra açılmış olup davacının davalı Kuruma başvurusunun bulunup bulunmadığı dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Söz konusu hüküm gereğince Kuruma başvuru yapılması dava şartı olup davacının Kuruma başvuru yapıp yapmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca, eldeki dava ile amaçlanan davacının Bağ-Kur kapsamında sigortalı olduğu sürelerin belirlenmesi olduğundan davacının buna yönelik olarak talebi açıklattırılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken vergi kaydına göre sigortalılık başlangıç tarihinin tespitine karar verilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, davacının dava açmadan önce Kuruma başvurusunun bulunup bulunmadığını araştırmak, Kuruma başvuru yapmadığının anlaşılması halinde dava şartı yokluğundan usulden davanın reddine karar vermek, Kuruma başvuru yaptığının anlaşılması halinde ise davacının talebini açıklattırıp faaliyetini gösteren kayıtlarına göre yukarıda açıklanan yasal mevzuat kapsamında sigortalı olduğu süreleri belirlemekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazlarının kabul edilmesi ve temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin kararının yukarıda yazılı sebeplerden dolayı ORTADAN KALDIRILMASI, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA karar vermek gerekmiştir.

H) Sonuç :