muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/15761, Karar No: 2022/3811, Tarih: 14.06.2022

Dosya, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/84792 soruşturma numarasına kayıt edilmiştir. Bu süreçte yapılan araştırmalar kapsamında;

15.12.2020 tarihli İl Emniyet Müdürlüğü yazısı ekinde gönderilen 14.12.2020

raporda özetle, KOM Bilgi Sistemi telefon kayıtları sorgusunda adına kayıtlı ... numaralı hattın bulunduğu; şahıs sorgusunda 28.11.2012 tarihinde ... numaralı hattı iletişim numarası olarak beyan ettiği; ÖSYM kayıtları sorgusunda 2011 ÖSYS sınavında ... numaralı hattı iletişim numarası olarak beyan ettiği; Otobüs Yolcu Bilgileri Sorgusunda 28.06.2020 tarihinde Ödemiş Terminalinde ... numaralı hattı iletişim numarası olarak beyan ettiği; kimlik numarası ile yapılan ByLock sorgusunda, ... adına ... numaralı hat ile ... IMEİ numaralı cihazla 08.10.2014 ilk tespit tarihli ByLock kaydının olduğu, tespit edilen gerçek kullanıcısı olduğu; cihazın ise general mobile dıscovery marka olduğu; 08.10.2014 ile 19.10.2014 tarihleri arasında 277 kez ByLock serverlarına erişim sağladığı; İstiklal Mahallesi Hürriyet caddesinde ayrıntıları verilen adresten 211 kez ByLock serverlarına erişim yaptığı; mernis kayıtlarında ikamet adresinin 06.07.2011 beyan tarihli Yeni Mah. Menderes Cad. İlçe Emniyet Müdürlüğü olarak ayrıntılarına yer verilen adres olduğu; ByLock serverlerine erişim sağladığı tespit edilen ... isimli şahıs adına kayıtlı ... tarafından kullanıldığı değerlendirilen ... numaralı hatta ait yazışma içerikleri ve USERID numarasına yönelik şube müdürlüğü kayıtlarında yapılan çalışmada herhangi bir tespite ulaşılamadığı, ByLock içeriklerinde de ad soyad ve kimlik numarasından yapılan sorgulama neticesinde herhangi bir kaydına rastlanılmadığı; FETÖ/PDY ile ilgili adli soruşturmalar kayıtlarında herhangi bir kaydına rastlanılmadığı, 29.09.2016 beyan tarihli ayrıntıları belirtilen adres kaydının olduğu belirtilmiştir.

29.09.2021 tarihinde, kollukta, müdafii eşliğinde şüpheli sıfatı ile alınan ifadesinde örgütle irtibatının bulunmadığını beyan ederek atılı suçlamayı kabul etmeyen şüpheli ... özetle beyanında; eşi ceza evine girdiği için bir fabrikada işçi olarak çalıştığını, eşinin eski polis memuru olduğunu, eşi ile ilgili veri inceleme raporunda tüm liste verilerinde adının ve güncel liste de "eş devam evet" verisinin bulunmasına yönelik olarak eşi ile dayısının eşi aracılığı ile görücü usulü evlendiklerini, katalog evlilik hakkında bilgi sahibi olmadığını, eşinin örgütle irtibatına dair bir bilgisinin bulunmadığını, bu zamana kadar kullandığı numaraları şuan için hatırlayamadığını, ... numaralı hattın eşi adına kayıtlı olduğunu, bu hattı eşinin ikinci hat olarak kullandığını ve telefonun genelde evde kaldığını, kendisinin zaman zaman bu telefonu ailesini aramak için kullandığını, eşinin ihraç olduktan sonra 2017 yılının temmuz ayından sonra 15 ay bu hattı kendisinin kullandığını fakat süreçte eşiyle konuşmak için kendi üzerine hat aldığından bu hattı çok kullanmadığını, eşi cezaevinden çıkınca bu hattı kendisine teslim ettiğini, halen eşi tarafından bu hattın kullandığını, 2011 yılında ÖSYS sınav kaydı için bu numarayı verdiğini, 2020 yılında Ödemiş Otogarından bilet için de bu numarayı verdiğini, telefonu evde bıraktığı için ve sürekli açık olduğundan bu hattı iletişim numarası olarak verdiğini, eşinin işyeri ile kaldığı lojmanın altlı üstlü olması nedeni ile işten fırsat bulduğu zamanlarda eve gelip gittiği için eşi tarafından gün içerisinde bu hattın

kullanıldığını, hattın takılı olduğu telefon markasını şuan için hatırlamadığını ancak bu hat üzerinden ByLock yüklemediğini ve kurdurmadığını, belirtilen tarihler arasında bu programa hiç girmediğini, bu programın nasıl bir program olduğunu bilmediğini, ekran resminin veya kullanıcı girişinin nasıl olduğu hakkında da bilgi sahibi olmadığını, bylock üzerinden kimse ile görüşmediğini, irtibat kurmadığını, kimse ile yazışmadığını, eşinin ByLock üzerinden kimse ile görüşüp görüşmediği veya başkası ile iletişime geçip geçmediği hakkında da bilgi sahibi olmadığını beyan ettiği görülmüştür.

... Cumhuriyet Başsavcılığının 09.11.2021 tarih ve 2020/84792 soruşturma, 2021/40907 esas ve 2021/5989 numaralı iddianamesi ile şüpheli ...'in FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 3713 sayılı TMK'nın 5/1 yollamasıyla, TCK'nın 314/2, 53, 58/9 maddelerince cezalandırılması istenilmiştir.

... Cumhuriyet Başsavcılığının 09.11.2021 tarih ve 2020/84792 soruşturma, 2021/40907 esas ve 2021/5989 numaralı iddianamesi ile şüpheli ...'in FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 3713 sayılı TMK'nın 5/1 yollamasıyla, TCK'nın 314/2, 53, 58/9 maddelerince cezalandırılması istenilmiştir.

İddianamede özetle; şüpheli hakkında, aynı suça ilişkin eşinin mahkum olduğu ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/79 esas sayılı dosyasından yapılan suç duyurusu üzerine soruşturmaya başlanıldığı, anılan dosyanın sanığı ve aynı zamanda şüphelinin eşi olan ...'in örgütün emniyet mahrem yapılanmasına ilişkin arşiv raporunda, şüpheli ... hakkında örgütsel faaliyetlere devam ettiği hususunda "Eş Devam: EVET" şeklinde kayıt bulunduğu, ... numaralı bylock kullanıldığı belirlenen hattın da yapılan HTS analiz çalışması raporuna göre şüpheli tarafından kullanıldığının belirlendiği, mahkemenin gerekçeli kararında da bu hususta kabule dair karar verildiği, şüphelinin eşi olan ...'in yargılandığı davada mahkemede verdiği savunmasında ilk ifadesinin aksine ... numaralı hattı kendisinin kullandığını, ihraç edilince eşinin çalışmaya başladığında hattı şüpheliye verdiğini ve onun kullandığını söylediği, şüphelinin ise ifadesinde hattın eşi adına kayıtlı olduğunu ve ikinci hat olarak kullandığını, telefonun genelde evde kaldığını, eşi ... ihraç olduktan sonra 15 ay bu hattı kullandığını, eşi ceza evinde iken kendi adına hat alınca bu hattı çok kullanmadığını, ceza evinden çıktıktan sonra belirtilen hattı eşi ...'e teslim ettiğini ve hattın halen eşi tarafından kullanıldığını, 2011 yılında ÖSYS sınav kaydı için, 2020 yılında Ödemiş Otogarından bilet için bu numarayı eşinin telefonu evde bırakması nedeni ile iletişim numarası olarak verdiğini, bu hat üzerinden Bylock yüklemediğini ve kurmadığını, eşi ...'in de Bylock üzerinden kimse ile görüşüp görüşmediği veya başkası ile iletişime geçip geçmediği hakkında bilgisi olmadığını, örgüt üyesi olmadığını, suçlamaları kabul etmediğini beyan ettiği, şüpheli ve eşi ...'in hattın her ikisi tarafından da kullanıldığı yönünde ifadeleri olsa da ...'in aksine, şüphelinin beyanında eşinin ihracından önce de hattı kendisinin kullandığını beyan ettiği anlaşıldığından, şüpheli ...'in FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçuna ilişkin örgütün gizli haberleşme uygulaması olan Bylock programını kullanması, örgüt mahrem arşiv kaydında örgütsel faaliyetlerine devam ettiği yönünde kayıt bulunması, ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/79 esas, 2019/253 karar sayılı dosyası ve suç duyurusu, HTS analiz raporu ve araştırma raporu ile tevilli ikrarı birlikte değerlendirildiğinde,

FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediği kanaatine varılması nedeniyle cezalandırılmasının istenildiği belirtilmiştir.

FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediği kanaatine varılması nedeniyle cezalandırılmasının istenildiği belirtilmiştir.

İddianame 22.11.2021 tarihinde mahkeme başkanınca havale edilmiştir. Uyap sisteminde yapılan incelemede; 09.11.2021 tarihinde Cumhuriyet savcısınca elektronik imzalanan iddianamenin, aynı gün Cumhuriyet Başsavcı vekilince okunduğu, sonraki süreçte 12.11.2021 tarihinde de mahkeme zabıt katibince okunduğu görülmüştür.

... 15. Ağır Ceza Mahkemesinin 24.11.2021 tarih ve 2021/519 ID değerlendirme nolu kararı ile iddianamenin iadesine, itiraz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliği ile karar verilmiştir.

UYAP sisteminde yapılan incelemede iade kararında elektronik imzaların 24.11.2021 tarihinde yapıldığı görülmüştür. Kararda iade nedenleri belirtildiği şekli ile özetle şöyledir;

"...Yargıtay 16. Ceza Dairesi ve 3. Ceza Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre USER ID (içerikler) olmadan bylock kullanıcısı olduğunun kesin olarak söylenemeyeceği ve karar verilemeyeceğinin belirtilmesi karşısında şüphelinin bylock kullandığı iddia edilen ... nolu hatla ilgili bylock tespit ve değerlendirme tutanağının getirtilip dosya içerisine konulmadan iddianame düzenlenmesinin CMK'nın 170 ve 174 maddelerine aykırı olduğu zira bylock tespit değerlendirme tutanağının suçun sübutuna etki eden mutlak delil niteliğinde olduğundan bu delil toplanmadan düzenlenen iddianamenin CMK 170 ve 174 maddelerine uygun olmaması nedeniyle mahkememizce iddianamenin iadesine karar vermek gerekmiştir."

26.11.2021 tarihli yazısı ile Cumhuriyet savcısı, iade kararının kaldırılmasına ilişkin mahkemeye itirazda bulunmuştur. İtiraz nedenleri belirtildiği şekli ile özetle şöyledir;

"İtiraz dilekçemiz ekinde örneği sunulan yine aynı hususta Yargıtay 16. Ceza Dairesinin... ilamı gibi yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, benzer iddianamenin iadesi kararlarına vaki itirazların reddi kararlarının bozulması hususundaki içtihatları içeriğinde izah ve kabul olunan hususlar da nazara alındığında,

İddianame ve eki dosya kapsamına göre yukarıda da izah olunduğu üzere şüphelinin üzerine kayıtlı GSM hattı üzerinde örgütün haberleşme programı olduğu hususu ve Yargıtay içtihatlarıyla sabit olan Bylock uygulamasına erişim sağlandığı hususunda tereddüt bulunmadığı, şöyle ki HTS analiz raporları ve CGNAT kayıtlarına göre yapılan tespit itibariyle bu hususun belirlendiği, yine bu tespite dayanarak şüphelinin eşi ...'in yargılandığı yukarıda belirtilen dava dosyası üzerinden ... 2. Ağır Ceza Mahkemesince suç duyurusunda bulunulduğu, ...'in de duruşmadaki beyanlarıyla bu hususu doğruladığı,

İtiraz olunan kararın da Yargıtay 3. ve 16. Ceza Dairelerinin içtihatlarına dayanılmış ise de, söz konusu içtihatların içeriksiz Bylock kullanımı tespitinin tek delil olması durumlarına münhasır olduğu, oysa ki gerek iddianame de gerekse yukarıda

İtiraz olunan kararın da Yargıtay 3. ve 16. Ceza Dairelerinin içtihatlarına dayanılmış ise de, söz konusu içtihatların içeriksiz Bylock kullanımı tespitinin tek delil olması durumlarına münhasır olduğu, oysa ki gerek iddianame de gerekse yukarıda

da izah ettiğimiz gibi şüphelinin hakkında Bylock erişimine dair kendisinin tevilli ikrarı, mahkemenin suç duyurusu, HTS analiz raporları ve eşi ...'in yargılandığı mahkemedeki beyanları gibi delillerin yanı sıra örgüt emniyet mahrem yapılanmasına ilişkin arşiv kaydında örgüt mensubu olan ve faaliyetlerine devam ettiği belirlenen örgüt üyesi kişilerden olduğuna dair veri raporunun da bulunduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde,

Şüpheli hakkında tespit edilen ve Cumhuriyet Başsavcılığımızca atılı suç işlediği yönünde kamu davası açmaya yeterli delil olarak görülen diğer deliller göz ardı edilerek söz konusu hattı şüphelinin kullandığının da belirlenmiş olması karşısında yerleşik Yargıtay içtihatları göz önüne alındığında sadece içeriğinin belirlenmemiş olması gerekçesiyle verilen iade kararının yasaya uygun olmadığı, kaldı ki CMK 170. maddesi gereğince kamu davası açma takdir yetki ve görevinin Cumhuriyet Savcısına ait olduğu ve kamu davası açılması için yukarıda izah olunan delillere göre yeterli şüphenin oluşması nedeniyle düzenlenen iddianamenin iade edilmesinin soruşturma işlemleri tamamlanan şüpheli yönünden dosyanın sürüncemede bırakılması yahut Cumhuriyet Başsavcılığının yeterli delilleri tespit etmesine rağmen şüpheli hakkında takipsizlik kararı vermeye icbar sonucunu doğuracağı da nazara alınarak,

Anılan kararın yeniden değerlendirmeye alınarak CMK 174, 267 ve 268. Maddeleri gereğince iddianamenin iadesine yönelik itiraz olunan kararın kaldırılması..."

... 15. Ağır Ceza Mahkemesi, 26.11.2021 tarih ve 2021/519 ID değerlendirme nolu kararı ile iade kararında usul ve yasaya aykırılık görülmediğinden, itirazı incelemek üzere dosyanın merciiye gönderilmesine karar verilmiştir.

İtiraz merciine sunulan mütalaasında Cumhuriyet savcısı, itirazın kabulü ile kararının kaldırılmasını istemiştir.

... 16. Ağır Ceza Mahkemesinin, 09.12.2021 tarih ve 2021/736 değişik iş sayılı kararı ile iade kararında usul ve yasaya herhangi bir aykırılık bulunmadığından itirazın reddine, kesin olarak oy birliği ile karar vermiştir. Yargıtay 16. Ceza Dairesinin iddianamenin iadesine dair verdiği kararlara atıfta bulunulan kararın gerekçesi, belirtildiği şekli ile özetle şöyledir;

İtiraz merciine sunulan mütalaasında Cumhuriyet savcısı, itirazın kabulü ile kararının kaldırılmasını istemiştir.

... 16. Ağır Ceza Mahkemesinin, 09.12.2021 tarih ve 2021/736 değişik iş sayılı kararı ile iade kararında usul ve yasaya herhangi bir aykırılık bulunmadığından itirazın reddine, kesin olarak oy birliği ile karar vermiştir. Yargıtay 16. Ceza Dairesinin iddianamenin iadesine dair verdiği kararlara atıfta bulunulan kararın gerekçesi, belirtildiği şekli ile özetle şöyledir;

" ...Mahkememizin benzer bir dosyasında verilen Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 18.11.2020 tarih ve 2020/4072 Esas ve 2020/5712 Karar sayılı kararındaki "ByLock kullanıcısı olduğunu kabul etmeyen sanığın, ByLock uygulamasını kullandığının kuşkuya yer vermeyecek şekilde teknik verilerle tespiti halinde, ByLock kullanıcısı olduğuna dair delilin atılı suçun vasfının tayini açısından belirleyici nitelikte olması karşısında, ilgili birimlerden ayrıntılı ByLock tespit ve değerlendirme raporunun getirtilmesi, tespit ve değerlendirme raporunun temin edilememesi halinde sanığın teknik olarak bu programı kullandığının tespiti açısından HIS (CGNAT) ve HTS kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak yargılamaya devamla bir hüküm

kurulması gerekirken, sanığın ByLock kullanıcısı olduğuna dair yetersiz belgelere dayanılarak eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,"

Şeklindeki gerekçe dikkate alındığında dosyadaki mevcut delil durumuna göre ByLock tespit ve değerlendirme raporunun getirtilmesi, tespit ve değerlendirme raporunun temin edilememesi halinde sanığın teknik olarak bu programı kullandığının tespiti açısından HIS (CGNAT) ve HTS kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor alınması gerekirken "5271 Sayılı Kanunun 7188 sayılı Kanun ile değişik 174/1-b maddesinde Suçun sübutuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen, iddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir" hükmüne aykırı olarak mevcut delil durumuna ve Yargıtay 16. Ceza Dairesinin içtihatlarına göre Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçu yönünden suçun sübutuna doğrudan etki edecek deliller toplanmadan düzenlenen iddianamenin iadesine yönelik ... 15. Ağır Ceza Mahkemesinin iddianame iadesi kararında belirtilen gerekçeleri usul ve yasaya uygun olduğundan.. itirazın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."

Soruşturma evrakı, 2021/163521 soruşturmaya kayıt edilmiştir.

Soruşturma evrakı, 2021/163521 soruşturmaya kayıt edilmiştir.

Cumhuriyet Başsavcılığı, 24.12.2021 tarihli yazısı ile Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne özetle, bylock erişimine dair tevilli ikrarı, eşinin yargılandığı suç duyurusuna esas dosya kapsamında alınan CGNAT ve HTS kayıtları incelenerek düzenlenen analiz raporları ve mahkemedeki savunması gibi delillerin yanı sıra örgüt emniyet mahrem yapılanmasına ilişkin arşiv kaydında "örgüt mensubu olan ve faaliyetlerine devam ettiği belirlenen örgüt üyesi kişilerden" olduğuna dair veri raporu bulunan şüpheli hakkında, delilerin dosya kapsamında mevcut olduğu ve iddianamede yer verilerek gösterildiği, merciinin kesin kararında yalnızca bylock uygulamasına erişim hususuna işaret olunarak, uygulamaya erişim sağladığı hususunda tespit yapılması gerektiği gerekçesine dayanılmasına rağmen, izah olunan delillere göre bu hususta bir tereddüt bulunmaması ayrıca CMK'nın 170. maddesince kamu davası açma takdir yetki ve görevinin Cumhuriyet savcısına ait olduğu ve kamu davası açılması için delillere göre yeterli şüphenin oluşmasına, dosyanın sürüncemede bırakılması yahut makul sürede soruşturmanın tamamlanması ilkesi de nazara alındığında Cumhuriyet Başsavcılığının yeterli delilleri tespit etmesine rağmen şüpheli hakkında takipsizlik kararı vermeye icbar sonucunu doğuracağı da nazara alınarak ... 16. Ağır Ceza Mahkemesinin değişik iş sayılı kesin kararının kanun yararına bozulması ihbar ve görüşünde bulunulmuştur.

Süreçte soruşturma kapsamında HTS kayıtlarının ve bylock içeriklerinin istenilmesine dair müzekkerelerin tanzim edildiği, hakimlik kararı alındığı görülmüştür.

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü, 03/02/2022 tarih ve 94660652- 105- 5-313-2022-Kyb sayılı yazısı ile ... 16. Ağır Ceza Mahkemesinin 09/12/2021 tarih, 2021/736 değişik iş sayılı kararının bozulması istenilmiştir.

III-KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNE İLİŞKİN

UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI:

Silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan cezalandırılması istemi ile düzenlenen iddianamenin, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 170 ve 174/1 maddeleri gereğince iade edilmesinde ve bu karara karşı yapılan itirazın reddine dair verilen kararda hukuka aykırılık bulunup bulunmadığına ilişkindir.

IV-HUKUKİ DEĞERLENDİRME;

Somut olayda uygulanacak bazı yasalardaki düzenleme şu şekildedir:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu

Kamu davasını açma görevi

Madde 170

(1)Kamu davasını açma görevi, Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirilir.

(2)Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler.

(3)Görevli ve yetkili mahkemeye hitaben düzenlenen iddianamede;

a)Şüphelinin kimliği,

b)Müdafii,

c)Maktul, mağdur veya suçtan zarar görenin kimliği,

d)Mağdurun veya suçtan zarar görenin vekili veya kanunî temsilcisi,

e)Açıklanmasında sakınca bulunmaması halinde ihbarda bulunan kişinin kimliği,

f)Şikâyette bulunan kişinin kimliği,

(2)Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler.

(3)Görevli ve yetkili mahkemeye hitaben düzenlenen iddianamede;

a)Şüphelinin kimliği,

b)Müdafii,

c)Maktul, mağdur veya suçtan zarar görenin kimliği,

d)Mağdurun veya suçtan zarar görenin vekili veya kanunî temsilcisi,

e)Açıklanmasında sakınca bulunmaması halinde ihbarda bulunan kişinin kimliği,

f)Şikâyette bulunan kişinin kimliği,

g)Şikâyetin yapıldığı tarih,

h)Yüklenen suç ve uygulanması gereken kanun maddeleri,

i)Yüklenen suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi,

j)Suçun delilleri,

k)Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmış ise, gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların süreleri,

gösterilir.

(4)İddianamede, yüklenen suçu oluşturan olaylar, mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanır.

(5)İddianamenin sonuç kısmında, şüphelinin sadece aleyhine olan hususlar değil, lehine olan hususlar da ileri sürülür.

(6)İddianamenin sonuç kısmında, işlenen suç dolayısıyla ilgili kanunda öngörülen ceza ve güvenlik tedbirlerinden hangilerine hükmedilmesinin istendiği; suçun tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, ilgili tüzel kişi hakkında uygulanabilecek olan güvenlik tedbiri açıkça belirtilir.

İddianamenin iadesi

Madde 174 – (Değişik: 25.5.2005 - 5353/27 md.)

(1)Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a)170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen,

b)(Değişik:17.10.2019-7188/20 md.) Suçun sübutuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,

c)(Değişik:17.10.2019-7188/20 md.) Önödemeye veya uzlaştırmaya ya da seri muhakeme usulüne tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü uygulanmaksızın düzenlenen,

d)(Ek:17.10.2019-7188/20 md.) Soruşturma veya kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olan suçlarda izin alınmaksızın veya talep olmaksızın düzenlenen,

İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir.

(2)Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.

(3)En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır.

(4)Cumhuriyet savcısı, iddianamenin iadesi üzerine, kararda gösterilen eksiklikleri tamamladıktan ve hatalı noktaları düzelttikten sonra, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini gerektiren bir durumun bulunmaması halinde, yeniden iddianame düzenleyerek dosyayı mahkemeye gönderir. İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez.

(5)İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir.

Ceza muhakemesinin amacı, maddi gerçeğin insan onuruna yaraşır biçimde araştırılıp bulunmasıdır.

(5)İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir.

Ceza muhakemesinin amacı, maddi gerçeğin insan onuruna yaraşır biçimde araştırılıp bulunmasıdır.

Soruşturma evresinin asıl yetkilisi olan Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez ceza yargılamasının temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturmaya başlayacaktır.

CMK’nın 160/1 maddesinde yer alan “bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâl” ifadesinden de anlaşılacağı üzere belli bir suç şüphesine karşı soruşturmaya başlanılabilmesinin maddi koşulu, o suça ilişkin başlangıç şüphesinin var olmasıdır. Başlangıç şüphesi, soyut bir izlenimle değil; suçun işlendiği izlenimini uyandıran somut vakıalar ile oluşur. Cumhuriyet savcısı, başlangıç şüphesinin olup olmadığını yani, suçun işlendiği izlenimini uyandıran somut vakıaların bulunup bulunmadığını değerlendirerek soruşturmaya başlayacaktır. Kısaca, başlangıç şüphesinin bulunup bulunmadığını değerlendirme yetkisi, Cumhuriyet savcısına aittir (Veli Özbek, Nihat M. Kanbur, Koray Doğan, Pınar Bacaksız, İlker Tepe, Ceza Muhakemesi Hukuku, Seçkin Yayınlar, Ankara, 2011, sayfa 186 ve devamı).

Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler. "Yeterli şüphe", şüphelinin müsnet suçtan yargılanması için gerekli ve yeterli olan şüphe derecesini ifade eder. Bu şüphenin, hukuka uygun olarak elde edilmiş her türlü delile dayanması gerektiğinde kuşku yoktur. Cumhuriyet savcısı topladığı delillerin iddianame düzenlemek için yeterli olup olmadığını takdir edecek, delilleri olaylarla ilişkilendirerek yeterli şüpheyi ortaya koyacaktır. Kamu davasının açılmasında yeterli şüpheden bahsedebilmede önemli olan, suçun işlendiğine yönelik tartışılabilirlik ve

mahkûmiyetin ne derecede mümkün olabilirliğidir.

5271 sayılı CMK'da düzenlenen iddianamenin iadesi kurumu, uzun süren yargılama süreçlerinin önüne geçilebilmesi ve davaların “tek celse”de bitirilebilmesini temin amacıyla getirilen yeniliklerden biridir. Bunun gerçekleştirilebilmesi, soruşturma safhasında mevcut tüm delillerin toplanmış olması ile mümkündür.

İddianemenin iadesi kurumu şüpheli/sanıkların lekelenmeme haklarını etkin şekilde koruma altına almaktadır. Bu nedenle Anayasanın 36, 38 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddelerinin teminatı mahiyetindedir. İddianamedeki şekle ilişkin eksiklikler her zaman giderilebilir ancak eksik soruşturma sonucu yeterli suç şüphesi oluşturmayan delillerle kişilere sanık sıfatı yüklenmesi, yargılama sonucunda beraat etmiş olsalar dahi hak ihlaline sebebiyet vereceği göz önünde bulundurulmalıdır. Aksi takdirde kanun koyucu suçun sübutuna etkili olan bir delil toplanmadan dava açılmasını iade nedeni olarak kabul etmeyeceği aşikardır.