muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/35867, Karar No: 2014/36539, Tarih: 18.12.2014

-Büyükşehir belediyelerinin, mücavir alan sınırları içinde bulunan yerlerde hâzineye ait tarım arazileri satılamaz.

-Belediyeler; belediye sınırları içerisinde mücavir alanlarda, kendilerine ait veya tahsis edilen, izin verilen, irtifak hakkı tesis edilen yerlerde ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları yapar ve "Belediye Ormanları" kurar. Bu sahaların bakım, koruma ve işletmesini yapar ve yaptırır.

-Organize sanayi bölgesinde imar para cezası verilmesi yolunda karar almaya belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler yetkilidir. Çünkü 4562 sayılı Kanun ile Organize Sanayi Bölgelerine tanınan yetki, bu alanda arazinin kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, inşaası ve kullanımıyla ilgili diğer bütün izinler ve ruhsatların verilmesi ve denetlenmesi ile sınırlıdır.

-Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden Yol Harcamalarına Katılma Payı, kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı, su tesisleri yapılması halinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır.

-Mera, yaylak ve kışlakların geleneksel kullanım amacıyla geçici yerleşme yeri olarak uygun görülen kısımları valilikçe bu amaçla kurulacak bir komisyon tarafından tespit edilir. Bu yerlerin ot bedeli alınmaksızın tahsis amacı değiştirilerek tapuda Hazine adına tescilleri yapılır. Bu taşınmazlar, geleneksel kullanım amacıyla geçici yerleşme yeri olarak kullanılmak ve değerlendirilmek üzere, idarelere tahsis edilir.

Köyde yaşayanlar açısından mücavir alanın getirdiği farklılıklar;

-442 sayılı Köy Kanunu uyarınca köy tüzel kişiliğince alınan para cezaları, ağaç gelirleri, harç, emlak ve arazi gelirleri benzeri gelirler köy tüzel kişiliği korunmasına rağmen köyün mücavir alana dahil edilmesinden sonra belediyelere ödenmektedir.

-3194 sayılı İmar Kanunu’nun 27 nci maddesi uyarınca belediye ve mücavir alanlar dışında köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanların köy yerleşik alanları ve civarında ve mezralarda yaptıracağı konut, hayvancılık veya tarımsal amaçlı yapılar için inşaat ve iskân ruhsatı aranmamakta olup, yapının fen ve sağlık kurallarına uygun olması ve muhtarlıktan izin alınması yeterli olmaktadır. Köyün mücavir alana dahil edilmesinden sonra bu alanlar inşaat ve iskan ruhsatı işlemine tabi olmakta ve imar ve inşaat işleri ile ilgili izinlerde değişmektedir.

-Bunun yanı sıra; Belediye ve mücavir alan sınırları içine giren köylülere ait konutlar ve gelir vergisinden muaf esnaf ile Gelir Vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan binalara ait emlak vergisi muafiyetlerini kaybetmekte, işyeri açma izni harcı ve çevre temizlik vergisi gibi ek vergilere tabi olmaktadırlar.

-Bunun yanı sıra; Belediye ve mücavir alan sınırları içine giren köylülere ait konutlar ve gelir vergisinden muaf esnaf ile Gelir Vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan binalara ait emlak vergisi muafiyetlerini kaybetmekte, işyeri açma izni harcı ve çevre temizlik vergisi gibi ek vergilere tabi olmaktadırlar.

-Ayrıca, Belediye mücavir alan sınırları dışındaki köylerde bulunan Hazine taşınmazlarının satış bedellerinin tahsil edilen kısmından, % 25 oranında; dörtte biri ilgili köy tüzel kişiliğine ödenmek ve kalanı diğer köylere götürülecek hizmetlerde kullanılmak üzere, il özel idarelerine pay verilirken bu pay mücavir alanlarda belediyeye verilmektedir.

-Öte yandan mücavir alanla köylüye gelen maddi külfet her ne kadar artsa da belediyeler yerleşim alanlarının plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun bir şekilde teşekkülünü sağlamaktadır.

Dolayısıyla; imar bakımından söz edilen amaçların yerine getirilmesinde belediye sınırı ile mücavir alan eşitlenmiş, aynı hukuki statüye tabi tutulmuştur. Belediyelere öngörüde bulunularak çarpık yapılaşmanın önüne geçmek için mücavir alanlar tahsis edilerek ruhsatsız yapıların önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Belediyelerin müstakbel gelişme alanları olan yerlerde, sahil ve turizm kesimlerinde, sanayi aksında kalan yakın köyler, tarım ve hayvancılık olan köylerin mücavir alana dahil edilmesi ile daha etkin bir denetim sağlanacaktır.

Teknik derleme ve açıklamalardan sonra, çarpık kentleşmenin ve imar kirliliğinin önlenmesine yönelik olarak; TCK’nın 184/4. fıkrasının “belediye sınırları” ve “özel imar rejimine tabi” alanların dışında kalması halinde suç oluşturmayacağı, “belediye sınırı” kavramının “mücavir alanı” da kapsadığı, mücavir alanda yapılan ruhsatsız binaların da suç oluşturacağı düşüncesiyle sayın çoğunluğun görüşüne katılamamaktayım.
Yargıtay — Esas No: 2016/5756, Karar No: 2018/1372, Tarih: 05.04.2018

**15. Hukuk Dairesi         2016/5756 E.  ,  2018/1372 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı-birleşen dosya davalısı... Proje Müş. Taah. Müm. İnş. Tic. San. Ltd. Şti. ile davalı-birleşen dosya davacısı ... Müh. Mak. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki davadan dolayı ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 24.05.2016 tarih ve 2012/184-2016/393 sayılı hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiş, davalı-birleşen dosya davacısı vekili tarafından duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı-birleşen dosya davalısı vekili Avukat ... geldi. Davalı-birleşen dosya davacısı vekili gelmedi. Hazır bulunan davacı-birleşen dosya davalısı avukatı dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dosya ekleri arasında bulunmadığı anlaşılan,

1-Davacı ve birleşen davalarda davalı şirket vekilinin 21.01.2013 tarihli dilekçesi ekinde dosyaya sunduğu 2 adet klasörün,

2-Davalı ve birleşen dosyalar davacısı vekili Avukat ...'ün 30.11.2012 tarihli dilekçesi ekinde "kutu halinde" dosyaya sunulduğu anlaşılan dosya eklerinin ve

3-İncelenmesine gerek görülen; ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/65 D. iş sayılı tespit dosyasının eklenerek birlikte gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 05.04.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1355, Karar No: 2021/3380, Tarih: 01.12.2021

**7. Hukuk Dairesi         2021/1355 E.  ,  2021/3380 K.**

**"İçtihat Metni"**

7. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 27/05/2016 tarihinde verilen dilekçeyle irtifak hakkı tesisi, elatmanın önlenmesi ve kal talep edilmesi üzerine yapılan duruşma sonunda asıl ve birleşen davaların reddine dair verilen 17/01/2018 tarihli hükmün istinaf yoluyla incelenmesi davacı vekili tarafından talep edilmiştir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesince istinaf talebinin esastan reddine dair verilen kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içeriğindeki tüm kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılar, 139 ada 4 parsel sayılı taşınmazın maliki bulunduğunu, Tekir Sulama Göletinde toplanan kar ve yağmur suları Hisarcık Beldesi ve çevresinde bulunan bağların kadimden beri sulamasında kullanıldığını, su arklarının taşınmazlardan geçirildiğini, davacılarının bağına da kadimden beri suyun, davalının taşınmazının içerisinden geçmekte olan su arkından geldiğini, davalının su arkını beton dökmek suretiyle tıkadığını, sebze ve meyvelerin susuzluk sebebiyle zarar gördüğünü belirterek müdahalenin men'ine, beton işleminin kaline, kadim ve genel su arkının kullanımının sınırlı ayni hak olarak tapu kayıtlarına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davacıların taşınmazına herhangi bir müdahale ve tecavüzün bulunmadığını taşınmazında tesis edilmiş bir mecra hakkı bulunmadığı gibi bu konuda taraflar arasında herhangi bir anlaşmada bulunmadığını, bölgede kadastro çalışmaları yapıldığını, ark olarak saptanan bir yer olmadığını, taşınmazların yan yana parseller olup bu parsellerin tamamının üst sınırlarından Erciyes Dağından gelen ve akım ile giden bir su bulunduğunu, bu akım ile giden suyun müvekkile ait taşınmazın sol üst kısmından taşınmazdan içeri girdiğini, müvekkiline ait taşınmazın üst sınırlarından yine akan suya paralel olarak davacılara ait taşınmazların üst sınırlarından diğer taşınmazlara gittiğini, davacılara ait taşınmazlar ile akan su arasında sadece küçük bir duvar bulunduğunu, bu duvarın davacılar ile akarsu arasında sınır olduğunu, davacılar isterlerse bu duvarın alt kısmından açacakları bir yol ile en az masrafla, zahmetsiz ve kolay bir şekilde kendi taşınmazlarının varsa su ihtiyaçlarını giderebileceklerini, ayrıca taşınmazın Mustafa Altınkatan’ a ait olduğunu belirterek haksız, yersiz ve kötü niyetli olarak açılmış işbu davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davacılar, 139 ada 8 parsel sayılı taşınmaz maliki ...'a karşı aynı taleplerle Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/114 Esas sayılı dosyasında dava açmış ve eldeki dava ile birleştirilmiştir.

Davacılar, 139 ada 8 parsel sayılı taşınmaz maliki ...'a karşı aynı taleplerle Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/114 Esas sayılı dosyasında dava açmış ve eldeki dava ile birleştirilmiştir.

Müdahale talebinde bulunan 12 parsel sahibi ...'nın 17/07/2017 havale tarihli dilekçesi ile davacı yanında davaya katılması yönünde karar verilmesini talep etmiş HMK 66 ve devamı maddeleri gereğince davacı yanında feri müdahil olarak davaya ve duruşmalara kabulüne karar verilmiştir.

Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından, asıl dava yönünden; davalı ... hakkında müdahalenin meni, tecavüzün refine, beton işleminin kal'ine ilişkin talebin reddine, kadim ve genel su arkının kullanımının sınırlı ayni hak olarak tapu kayıtlarına tesciline ilişkin olarak açılan dava bakımından ise davalı ...'nun taraf ehliyetine sahip olmadığından HMK 114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine, birleşen Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/114-75 E.-K. sayılı dosya bakımından da davanın reddine karar verilmiştir. Davacılar, bu karara karşı istinaf talebinden bulunmuştur.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi tarafından, Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/01/2018 tarih ve 2016/169 Esas 2018/15 Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacıların istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1. bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacılar vekili temyiz etmiştir.

Dava, kadim su arkına elatmanın önlenmesi, kal ve irtifak hakkı olarak tapuya yazılması istemine ilişkindir.

Somut olayda; davacılar 139 ada 4 ve 6 parsel maliki olup, asıl dava davalısı ... 139 ada 8 parsel sayılı taşınmazı fiilen kullanan, birleşen dava davalısı ... ise 139 ada 8 parselin kayıt malikidir. Taraflara ait taşınmazların öncesi bir bütün iken ifrazından oluşmuş komşu taşınmazlardır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 742. maddesinde "Taşınmaz maliki, üst taraftaki araziden kendi arazisine doğal olarak akan suların ve özellikle yağmur, kar ve tutulmamış kaynak sularının akışına katlanmak zorundadır. Komşulardan hiçbiri bu suların akışını diğerinin zararına değiştiremez. Üstteki arazi maliki, alt taraftaki taşınmaza gerekli olan suyu, ancak kendi taşınmazı için zorunlu olduğu ölçüde tutabilir." hükmü gereğince kadimden beri doğal mecrasında akan suyun davalı tarafından beton dökülmek suretiyle engellenmesi hukuka ve kanuna aykırı olduğundan davacıların suya elatmasının önlenmesine ve dökülen betonun kaline karar verilmesi gerekir iken yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile HMK 373/1. maddesi gereğince temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yerel mahkeme hükmünün BOZULMASINA, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, dosyanın İLK DERECE MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, peşin yatırılan harcın yatırana iadesine, 01/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/35607, Karar No: 2024/10089, Tarih: 11.09.2024

**4. Ceza Dairesi         2021/35607 E.  ,  2024/10089 K.**

**"İçtihat Metni"**

EK KARAR SAYISI : 2018/3332 E., 2019/689 K.

SUÇ : Görevi yaptırmamak için direnme

HÜKÜM : Temyiz talebinin reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret

Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen incelemeye konu Bölge Adliye Mahkemesi ek kararının sanık tarafından temyizi üzerine yapılan incelemede;

Sanık hakkında görevi yaptırmamak için direnme suçundan İlk Derece Mahkemesince kurulan mahkûmiyet hükmüne dair Bölge Adliye Mahkemesince verilen istinaf başvurusunun esastan reddi kararına yönelik sanığın bulunduğu temyiz isteminin Bölge Adliye Mahkemesinin 25.12.2019 tarihli ek kararıyla reddedildiği belirlenmekle,

7188 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun'un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrası ve aynı Kanun'un geçici 5 inci maddesinin (f) fıkrasına göre, 5271 sayılı Kanun'un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan düzenlemenin, 7188 sayılı Kanun'un yayımlandığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde talep edilmesi koşuluyla anılan maddede belirtilen suçlarla ilgili olarak bölge adliye mahkemelerince verilmiş kesin nitelikteki kararlar hakkında uygulanacağının belirtilmesi ve görevi yaptırmamak için direnme suçunun bu kapsamda olmaması karşısında, Bölge Adliye Mahkemesinin ek kararında hukuka aykırılık görülmediğinden sanığın temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun'un 296 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname'ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİ İLE EK KARARIN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304 üncü maddesi uyarınca Manavgat 6. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

Oy birliğiyle, 11.09.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/16380, Karar No: 2012/25776, Tarih: 14.12.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/16380 E.  ,  2012/25776 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :979-678

Davacı, murisi (oğlu) sigortalının ölümü ile sonuçlanan olayın, iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde davanın reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, murisi (oğlu) sigortalının, kalp krizi sonucu ölümüyle sonuçlanan olayın, iş kazası olduğunun tespitini istemiş; Mahkemece, işyerinde geçirilen kalp krizi sonucu, çalışılan hastanede yapılan tedavi sürecinde gerçekleşen ölüm olayının meydana gelmesinde dış etkinin bulunmadığı, buna göre, olayın iş kazası olarak nitelendirilemeyeceği gerekçesi ile, davanın reddine karar verilmiştir.

Davacının murisi (oğlu) olan sigortalı ...’un, Sağlık Bakanlığı Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde hizmet sözleşmesine dayalı eczacı olarak çalışırken, 26.10.2007 tarihinde işyerinde kalp krizi geçirip, yere yığıldığı, akabinde hemen acil olarak hastanenin dahiliye servis bölümüne, oradan da yoğun bakım ünitesine alındığını, 04.12.2007 tarihinde yoğun bakım ünitesinde tedavisi devam ederken öldüğü anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan ve davanın yasal dayanaklarından biri 506 sayılı Kanunun 11/A maddesine göre iş kazası;

a-)Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada,

b-)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla, hemen veya sonradan sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.

Olayın, işkazası olarak kabul edilebilmesi için; olaya, maruz kalan kişinin 506 sayılı Kanunun 2. maddesi anlamında sigortalı olması, olayın, 506 sayılı Kanunun 11/A maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi koşuldur. Başka bir anlatımla, olayın, iş kazası sayılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi zorunludur. Taraflar arasında, sigortalının, kalp krizi geçirdiği tarihteki çalışmasının hizmet sözleşmesine dayalı olduğu, ölümle sonuçlanan olayın, kalp krizi sonrasında kesintisiz olarak devam eden tedavi sürecinde meydana geldiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Buna göre, somut olayda, sigortalının, işyerinde çalışırken geçirdiği kalp krizi sonrasında, bedence arızaya uğradığı ve hemen kaldırıldığı hastanedeki tedavi sürecinde öldüğü hususu gözetildiğinde, olayın iş kazası olduğunun kabulü gerekir. Ne ki, hak alanını ilgilendireceğinden, işverene de husumet yöneltilerek, dava dilekçesi tebliğ edilip, sonucuna göre karar verilmelidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 14.12.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13214, Karar No: 2016/2458, Tarih: 10.02.2016

**18. Ceza Dairesi         2015/13214 E.  ,  2016/2458 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin taksirle kirletilmesi

HÜKÜMLER : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:

1- Sanık ... hakkında kurulan hükmün temyizinde;

Eyleme ve yükletilen suça yönelik katılan şirket vekilinin temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA,

2- Sanık ... hakkında kurulan hükmün temyizine gelince;

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde, Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Türk Ceza Kanunun 182. maddesinde suç olarak düzenlenen çevrenin taksirle kirletilmesi eylemi ise çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortama taksirle verilmesidir.

Türk Ceza Kanunun 182. maddesinde suç olarak düzenlenen çevrenin taksirle kirletilmesi eylemi ise çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortama taksirle verilmesidir.

Bu kapsamda bir kusurluluk türü olan taksir, hukuki anlamda failin suç işlemek istememesi, buna rağmen hukuk düzeninin gereklerine de aldırmaması halini ifade eder. Türk Ceza Kanunu, taksiri, bilinçli ve bilinçsiz taksir olarak ikili şekilde düzenlemiştir. Buna göre “bilinçsiz taksir” Türk Ceza Kanununun 22/2. maddesinde, "dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesi" biçiminde tanımlanmış; bilinçli taksir ise aynı maddenin üçüncü fıkrasında "kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi" şeklinde açıklanmıştır. Bu düzenleme uyarınca bilinçli taksir ile bilinçsiz taksir arasındaki temel farklılık, bilinçli taksirde istenmeyen neticenin öngörülmesiyken, bilinçsiz taksirde ise öngörülmemesidir. Başka bir deyişle, bilinçsiz taksirde fail özen yükümlülüğünün ihlali dolayısıyla kanuni tanıma uygun bir fiilin gerçekleşeceği ihtimalini düşünmemektedir. Bilinçli taksirde ise fail, suçun konusu bakımından somut bir tehlikenin varlığını öngörmesine rağmen bu tehlikenin derecesini önemsememesi veya şahsi yeteneğini abartması ya da şansına güvenmesi nedeniyle kanuni tanıma uygun bir fiilin gerçekleşmeyeceğine güven beslemektedir. Bu açıklamalar ışığı altında dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla kirlenme neticesi öngörülmeden atık veya artıkların alıcı ortama verilmesiyle bilinçsiz taksir, kirlenme neticesi öngörülmesine karşın meydana gelmeyeceği düşüncesiyle hareket edilmesi halinde ise bilinçli taksirle çevrenin kirletilmesi suçu oluşacaktır.

TCK’nın 181/1. maddesinde sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.