muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/21258, Karar No: 2016/8490, Tarih: 12.05.2016

1479 sayılı Kanunda sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin belirli tarihlerden başlatılmasını zorunlu kılan düzenlemeler yer almaktadır. Bunlardan ilki, “Tescilini yaptırmayanlar hakkında yapılacak işlemler” başlıklı Ek-Geçici 13. madde hükmünde, tescilleri yapılmamış ancak sigortalılık niteliğini taşıyanlar yönünden Yasanın tanıdığı hak ve mükellefiyetlerin 2654 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 20.4.1982 tarihinden başlatılacağı öngörülmüştür.

619 sayılı KHK’nin Geçici 1. maddesi hükmünde ise; “Bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetleri bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlar. Ancak, 1479 sayılı Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olmak kaydıyla, 20.4.1982 tarihinden bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar vergi dairelerine kayıtlı olarak kendi nam ve hesabına bağımsız çalıştıklarını belgeleyen sigortalıların, vergiye kayıtlı bulundukları süreler, bu süreye ilişkin primleri, ödeme tarihinde bulundukları gelir basamağı prim tutarı üzerinden ödemek kaydıyla sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.”denilmekte olup, 4.10.2000 tarihinde yürürlüğe girmiş ise de, Anayasa Mahkemesi’nin 8.8.2001 tarihinde yürürlüğe giren 26.10.2000 günlü kararı uyarınca 619 sayılı KHK. tüm hükümleriyle iptal edilmiştir.

24.07.2003 tarihli 4956 sayılı Yasa'nın 47. maddesi ile 1479 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici 18. maddede, "bu Kanuna göre sigortalılık nitelikleri taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı ancak bu kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olan sigortalıların sigortalılıklarının bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.04.1982-04.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olan hesaplanacak prim borçlarının tamamını tebliğden itibaren bir yıl içinde ödemede bulundukları takdirde bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir.

Tüm bu düzenlemelerde ortak nokta, tescilin belirtilen tarihlerden sonra yapılmasına karşın, Kanunda tanınan süreler içinde borçlanma hakkının kullanılabilecek olmasıdır. Kaldı ki Anayasa Mahkemesi’nce iptaline karar verilmiş olan 619 sayılı KHK, borçlanma hakkı için bir süre de öngörmemiştir. Anılan hükümle belirtilen şartları yerine getiren kişiler maddede belirtilen sürelere ilişkin prim tutarlarını ödeyerek o döneme ilişkin süreleri sigortalı saydırabileceklerdir. Anılan düzenleme ile borçlanma hakkı, 4.10.2000 tarihinden sonra zorunlu sigortalı olarak Bağ-Kur’a tescil edilmiş olanlardan, daha önce vergi kaydı bulunanlara tanınmıştır.

Kanunda, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başlaması için öngörülen tarihlerden itibaren, borçlanma hakkı belirtilen bu süreler dahilinde kullanılmalıdır. Bu süreler içinde borçlanma hakkının kullanılmaması halinde ise, sonrasında Bağ-Kur sigortalılığının tespitine olanak bulunmamaktadır. Bilindiği gibi, 1479 sayılı Kanunda 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun hizmet tespitine ilişkin 79/10. maddesine koşut bir düzenleme bulunmamaktadır.

Davaya konu olayda, Kuruma tescil başvurusunda bulunulan tarihte, 619 sayılı KHK’nin Geçici 1. maddesi Anayasa Mahkemesinin 8.8.2001 tarihinde yürürlüğe giren kararı ile iptal edilmiştir. Benzer bir düzenlemeyi öngören 4956 sayılı Kanun ile değişik 1479 sayılı Kanunun Geçici 18. madde hükmü ise Kanunun yayım tarihi olan 2.8.2003 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş bulunmakta olup, tescil talep tarihi dikkate alındığında her iki hükmün de somut olayda uygulanma olanakları bulunmamaktadır. Bu durumda HUMK 76. maddesi de dikkate alınarak anılan tarih itibariyle yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre uyuşmazlığın çözümünde yasal zorunluluk bulunmaktadır.

22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanunda yapılan değişiklikte; “gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı bulunanlar veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı bulunanlar” dan, gelir vergisi mükellefi olanlar, mükellefiyetin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanlar da Esnaf ve Sanatkarlar Siciline veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt oldukları tarihten itibaren kendiliğinden sigortalı sayılmışlardır.

Görüldüğü üzere; anılan Kanunun sigortalılık için aradığı koşullar dikkate alındığında davacının zorunlu sigortalı olarak Bağ-Kur kapsamında değerlendirilmesinde, hak ve yükümlülüklerin, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmiş olması önkoşulu dikkate alınarak, vergi mükellefiyetinin oluşturulduğu tarih ile başlatılmasında yasal zorunluluk bulunmaktadır. Yargıtay HGK'nun 3.11.2004 günlü, 2004/10-524E., 2004/581 K., sayılı, 4.2.2009 günlü 2009/21-10 Esas. 2009/52 karar sayılı kararları da bu yöndedir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 20.08.2001 tarihli işe giriş bildirgesi ile 04.10.2000 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa'ya tabi Bağ-Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, 19.08.1992-devam şeklinde vergi kaydının, 06.06.1983-devam şeklinde oda kaydının, bulunduğu anlaşılmaktadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 20.08.2001 tarihli işe giriş bildirgesi ile 04.10.2000 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa'ya tabi Bağ-Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, 19.08.1992-devam şeklinde vergi kaydının, 06.06.1983-devam şeklinde oda kaydının, bulunduğu anlaşılmaktadır.

Somut olaya gelince; davacının sigortalı olarak tescili bulunmaksızın 04.10.2000 tarihi itibariyle tescili yapılmış ve davacı 1479 sayılı Yasa’nın geçici 18. maddesinin yürürlük tarihinden önce 20.08.2001 tarihinde tescil için müracaatı ile 19.08.1992-tescil tarihine kadar vergi kaydının bulunduğunu belgelemiştir. Bu durumda davacının vergi kaydının bulunduğu dönemlerde vergi kaydının başlangıcından sigortalı olarak tescil edildiği tarihe kadar 1479 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalı olduğunun kabulü gerekir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 12.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9693, Karar No: 2021/6982, Tarih: 18.10.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/9693 E.  ,  2021/6982 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki rücuen tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne dair verilen 12/12/2019 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Dosya eksiklik talebi üzerine istenilen dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü:

K A R A R

Davacı vekili; müvekkilinin trafik sigorta poliçesi ile sigortaladığı ve davalının işleteni olduğu aracın 30/09/2012 tarihinde dava dışı 190 promil alkollü sürücü yönetimindeyken karıştığı trafik kazasında, kazada malul kalan üçüncü şahsa ilk olarak 08/10/2013 tarihinde 116.415,00 TL tazminat ödemesi yapıldığını, daha sonra mağdurun ek maluliyet tazminat talebine istinaden ise 02/02/2015 tarihinde 50.596,00 TL ödendiğini, eldeki davada talebin ikinci olarak ödenen maluliyet tazminatının tahsilinden ibaret olduğu, sigortalı aracın alkollü kullanılması nedeniyle rücu hakları bulunduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.596,00 TL'nin 02/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı davaya cevap vermemiş, yargılamada alınan bilirkişi raporuna itiraz etmiştir.

Mahkemece, toplanan deliller ve dosya kapsamına göre; davanın kabulü ile 50.596,00 TL'nin ödeme tarihi olan 02/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dairemizin 08/06/2021 tarihli dosya eksiklik talebi ile davacı ... şirketinin dava dışı zarar görene ödediği ilk maluliyet tazminatının davalıdan rücuen tazminine ilişkin temini istenilen ... Tüketici Mahkemesinin 2018/215 esas sayılı dosyası, bu dosya kapsamındaki ceza mahkemesince verilen karar ve alınan bilirkişi raporları dosya kapsamına alınmıştır.

Dava, zorunlu trafik sigortacısı tarafından zarar gören üçüncü kişiye ödenen tazminatın alkol nedeniyle sigortalısından rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Karayolları Trafik Yönetmelik'inin "Uyuşturucu ve Keyif Verici Maddeler ile İçkilerin Etkisinde Araç Sürme Yasağı" başlıklı 97/1. maddesinde, alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu açıklandıktan sonra, bu konu ile ilgili olan "b-2" bendinde, alkollü içki almış olarak araç kullandığı tespit edilen diğer araç sürücülerinden kandaki alkol miktarı 0.50 promil üstünde olanların araç kullanamayacakları belirtilmiştir. Öte yandan, davaya konu kazanın meydana geldiği tarih itibariyle yürürlükte olan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4.d. maddesinde, tazminatı gerektiren olay, işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu

kişilerin veya motorlu aracın hatır için karşılıksız olarak verildiği kişilerin uyuşturucu veya keyif verici maddeler almış olarak aracı sevk ve idare etmeleri esnasında meydana gelmiş veya olay yukarıda sayılan kişilerin alkollü içki almış olmaları nedeniyle aracı güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş bulunmalarından ileri geliyorsa, sigortacının sigorta ettirene rücu hakkı olduğu açıklanmıştır.

Bununla birlikte, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4.d. maddesinin dayanağını teşkil eden KTK'nun 48. maddesinin yasaklamayı düzenleyen ilk fıkrasında, alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli araç sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaklanmış olup, aynı maddenin 2. fıkrasındaki yönetmelik düzenlenmesine olanak tanıyan hükümde, yasaklama yetkisi yönetmeliğe bırakılmış olmadığından, Karayolları Trafik Yönetmelik'inin 97. maddesinde, yukarıda anılan yasa hükmü tekrarlandıktan ve müteakip, uyuşturucu veya keyif verici maddeler ile alkollü içkilerin oranlarının ne şekilde saptanacağı belirlendikten sonra, yasada yer alan hükmü dikkate almadan salt 0.50 promilin üstünde alınan alkol miktarına göre araç kullanma yasağı getirilmesinin yasal dayanağı bulunmadığından geçersiz bulunmaktadır. Geçersiz yönetmelik hükümlerinin yasaya aykırı bir şekilde genel şart olarak kabulü de mümkün değildir.

O halde, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibariyle sürücünün salt (münhasıran) alkolün etkisi altında kaza yapmış olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, sürücünün alkollü olması tek başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez. Üstelik, böyle bir durumda hasarın teminat dışı kaldığını ispat yükü, 6762 sayılı TTK'nun 1281. maddesi hükmü gereğince sigortacıya düşmektedir.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkolün oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, mahkemece nöroloji uzmanı, hukukçu ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurların da olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması, sonuçta olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin belirlenmesi durumunda, oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kalacağından davanın kabulüne, aksi halde reddine karar verilmesi gerekeceği ilkesi benimsenmektedir (YHGK 23/10/2002 gün ve 2002/11-768-840; YHGK 07/04/2004 gün ve 2004/11-257-212; YHGK 02/03/2005 gün ve 2005/11-81-18; YHGK 14/12/2005 gün ve 2005/11-624-713; YHGK 10/12/2014 gün ve 2013/17-1199 E. 2014/1018 K. sayılı ilamları).

Somut olayda ise; kaza tespit tutanağında sigortalı araç sürücüsüne şeride tecavüz etme kuralına uymadığından asli, kazaya karışan dava dışı araç sürücüsüne alkollü araç kullanmama kuralına uymadığından tali kusur verilmiştir.

Somut olayda ise; kaza tespit tutanağında sigortalı araç sürücüsüne şeride tecavüz etme kuralına uymadığından asli, kazaya karışan dava dışı araç sürücüsüne alkollü araç kullanmama kuralına uymadığından tali kusur verilmiştir.

Soruşturma aşamasında trafik bilirkişisinden alınan 22/11/2012 tarihli kusur raporunda; davalıya sigortalı 1.90 promil alkollü araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu, karşı motosiklet sürücüsünün kazanın oluşumunda kusuru olmadığı, ancak 3.32 promil alkollü olduğu için bilinçli taksirin meydana geldiği ifade edilmiştir. Soruşturma aşamasında karşı araç sürücüsü Gürbüz Kılıç alkol alarak motosiklet kullandığı için kusurlu olduğunu beyan etmiş, ceza dosyasında Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden aldırılan 30/04/2014 tarihli kusur raporunda, sanık sürücü ...’ın %75 oranında asli kusurlu, karşı araç sürücüsü ...’ın manevra kabiliyeti yüksek olan aracıyla gerekli direksiyon tedbirini alması durumunda kazayı önleyebileceği halde bu hususa dikkat etmeyerek % 25 oranında tali kusurlu olduğu belirtilmiştir.

Yerel mahkemece nörolog, sigortacı ve aktüer uzmanından oluşan bilirkişi kurulundan alınan 21/01/2019 tarihli raporda, sürücü ...’ın olay anında 1.90 promil alkollü olması nedeniyle güvenli sürüş yeteneğini kaybederek %100 kusurlu olarak, yol durumuna alkolün etkisi ile dikkat etmeyip kazanın oluşmasına sebep olduğu ve nörolojik açıdan kazanın münhasıran alkolün etkisi ile meydana geldiği saptanmış ise de, bu tespit olayın yukarıda özetlenen oluşumu ve dosya kapsamı ile bağdaşmamakta olup, yukarıda açıklanan ilkeler ışığında sürücünün alkollü olması yalnız başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez. Kazanın salt alkolün etkisiyle oluşması ve başka etmenlerin bulunmaması gerekir.

Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporlarından açıkça görüldüğü ve yukarıda değinildiği gibi, kazanın davacı şirket sigortalısı araç sürücüsünün tek başına alkollü olmasının etkisiyle meydana gelmediği, olayda bu etmen yanında diğer araç sürücüsünün de % 25 oranında tali kusurlu davranışları ile olaya katılımının bulunduğu, dolayısıyla kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelmediği anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, açıklanan nedenlerle mahkemece; rücu şartlarının oluşmadığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, olayın oluş şekline, dosya içeriğine ve Yargıtayın yerleşik uygulamalarına aykırı olan yanılgılı bilirkişi raporuna göre, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiği gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının ise incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 18/10/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4469, Karar No: 2018/846, Tarih: 01.03.2018

**15. Hukuk Dairesi         2016/4469 E.  ,  2018/846 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan ceza kesintisinin iadesi ile ilave iş bedelinin tahsili talebinden ibarettir. Davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir.

Davacı yüklenici vekili, taraflar arasında 13.01.2011 tarihli "... Hizmet Binasının Yapım İşi" ile ilgili sözleşme imzalandığını ve işin devamı sırasında idarenin 14.07.2011 tarihli onayı ile %9,27 oranında iş artışı yapıldığını ve davalının hakedişlerden haksız olarak 148 günlük ceza olarak 54.775,32 TL kesinti yaptığını, kesintinin çalışılamayacak günlere ilişkin olduğunu, bu ve diğer kesintilerin haksız olduğunu, idarenin talebi ile 155 cm yüksekliğinde 225 metre istinaf duvarı yaptıklarını ve bu işin faydalı ve zorunlu olduğunu, bu işin bedeli olan 40.500,00 TL'nin ödenmediğini, davalının sebepsiz zenginleştiği 93.275,32 TL'nin 20.12.2011'den itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı iş sahibi vekili; taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 9. maddesi gereğince davacının süre uzatımı isteyemeyeceğini, yapılan ceza kesintilerinin haklı ve yerinde olduğunu, yapılan ihata duvarının bedelinin %10 iş artışı kapsamında ödendiğini, hakedişlerin itirazsız imzalandığını ve metrajdan fazla duvar yapılmadığını belirterek davanın haksız olduğunu savunmuştur.

Mahkemece davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiş, karar davalı iş sahibi vekili tarafından yasal süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2. Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarına gelince;

Taraflar arasında 13.01.2011 tarihli "... Hizmet Binasının Yapım İşi" başlıklı sözleşmenin düzenlendiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, ceza kesintisi yapılıp yapılamayacağı ve ilave işlerden dolayı bedel ödenmesinin gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşme, imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355 (6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470) ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, uyuşmazlığın bu hükümlere göre çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşme, imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355 (6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470) ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, uyuşmazlığın bu hükümlere göre çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Taraflar arasında imzalanan 13.01.2011 tarihli sözleşmenin 8. 2. 1. maddesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) sözleşmenin eki olarak kabul edilmiştir. Sözleşmenin eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. ve 40. maddesinde yüklenicinin geçici hakedişlere ve kesin hakedişe itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "idareye verilen ...tarihli dilekçemde yazılı ihtirâzi kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorunda olduğu, bu şekilde itiraz edilmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı düzenlemesine yer verilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ndeki bu düzenleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 193. maddesi uyarınca delil sözleşmesi niteliğinde olup, taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Dava konusu somut olayda davacı yüklenici gecikme cezası kesintisi yapılan 1, 3, ve 4 nolu hakedişlere usulüne uygun bir şekilde itiraz etmediğinden, hakedişleri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağının kabulü gerekir. Bu kapsamda, mahkemece davanın bu kalem yönünden talebi tümden reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır. Kararın açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiştir.

3-Davacı yüklenici iş artışında dolayı da alacak talebinde bulunmaktadır. Gerçekten de davalı idarenin onayı ile %9,27 oranında iş artışı yapılmış, davacı yüklenici de bu raporu itirazsız imzalamıştır. Mahkemece hükme esas alınan 14.04.2016 ve 13.02.2015 tarihli bilirkişi raporlarında davacının gerçekleştirdiği iş olan ihata duvarının bedeli 2014 yılı birim fiyatları göre hesaplanmış olup, bu durum usul ve yasaya ve Dairemizin yerleşmiş içtihatlarına aykırı olmuştur. İlave işler bedeli yapıldığı yıl serbest piyasa rayiçlerine göre hesaplanmalıdır.

O halde yapılaca iş, mahkemece hükme esas alınan raporu düzenleyen bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak ilave işler bedelinin yapıldığı yıl piyasa rayiçlerine göre hesaplanması ve buna göre ilave işler bedelini hüküm altına almak, ceza kesintisi ile ilgili alacak talebinin ise reddine karar vermekten ibarettir.

O halde yapılaca iş, mahkemece hükme esas alınan raporu düzenleyen bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak ilave işler bedelinin yapıldığı yıl piyasa rayiçlerine göre hesaplanması ve buna göre ilave işler bedelini hüküm altına almak, ceza kesintisi ile ilgili alacak talebinin ise reddine karar vermekten ibarettir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2 ve 3. bentler uyarınca hükmün davalı yararına BOZULMASINA, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 01.03.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1196, Karar No: 2020/3751, Tarih: 22.06.2020

**17. Hukuk Dairesi         2019/1196 E.  ,  2020/3751 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16.Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan istinaf incelemesi sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen kararın süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, 14/03/2008 tarihinde meydana gelen trafik kazasında ... plakalı, ... arasında yolcu taşımacılığı yapan hatlı minibüste yolcu olarak seyahat eden ..., ... ve ...'ın vefat ettiğini, kazanın minibüsle okula giderken meydana geldiğini, davacıların vefat eden çocukların ana babaları olduğunu, murislerin yolcu olarak bulunduğu minibüsün Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırmasının zorunlu olduğunu, ancak buna ilişkin poliçenin bulunmadığını, bu nedenle kaza tarihi itibariyle geçerli olan poliçe limitine göre davalı ... Hesabının sorumlu olduğunu, davadan önce Güvence Hesabına müracaat ettiklerini, ancak başvurunun reddedildiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik her bir davacı için 2.500,00 TL olmak üzere toplam 15.000,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 08/08/2016 havale tarihli ıslah dilekçesi ile, bilirkişi raporu doğrultusunda, maddi tazminat talebini fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ... mirasçıları olan ... ve ... için

50.000,00'er TL, ... mirasçıları olan Davut ve ... için 50.000,00'er TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL'ye yükseltmiştir.