muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/4254, Karar No: 2023/13531, Tarih: 26.12.2023

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili özetle; İş Kanunu'na göre işin tamamının, bir bütün halinde anahtar teslimi niteliğinde yükleniciye verildiğini; bu yolla işten tamamen el çekildiğini; sigortalı işçi çalıştırılmadığı için de işveren sıfatına haiz olunmadığından bu işi devralan yüklenici firmanın alt işveren ve işi devreden TKİ.'nin ise asıl işveren olarak nitelendirilemeyeceğini; sözleşmenin 16. maddesinde alt yüklenici çalıştırılmayacağı ve işin tamamının yüklenici firma tarafından yapılacağı belirtilmesinin, ... A.Ş.'nin asıl işveren ve işyeri sahibi olduğunu gösterdiğini; bu nedenlerle müvekkili Kurum ile davacının çalıştığı müteahhit arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin mevcut olmadığını; bu nedenle davanın husumet sebebiyle reddine karar verilmesi gerektiğini; müvekkili Kurumun linyit üretimi ile ilgili madenleri işletmek veya işlettirmek ve aramak amacı ile bu ve benzeri işleri rodövans veya hizmet alımı (ihale) usulü ile yaptırdığını; müvekkili Kurumun bu tarz işlerdeki görevinin her iki işlettirme yönteminde söz konusu işin yürütümü, firma çalışanlarının sevk ve idaresi ve Kurum işçilerinin firma işçileri ile birlikte çalışmasının söz konusu olmayıp, Kurum kontrol teşkilatının tespiti, ödenecek hakedişe esas olmak üzere kömürün kalitesi ve miktarının belirlenmesi ile sınırlı olduğunu; işin yüklenicisi Park Teknik tarafından yangınları önlemeye yönelik tedbirlerin alınmaya çalışıldığını ancak yangın gibi diğer madencilik riskleri (metan, yeraltı suyu gibi) nedenlerle yıllık üretim miktarına ulaşamayacakları ihtimalinin şirketlerin mağduriyetine sebebiyet vereceğini ve ileride telafisi mümkün olmayan problemlerle karşılaşabileceklerini bu durumdan hem şirketlerin hem de Kurumun olumsuz etkilenebileceğinden mevcut sözleşmeyi devretmek istediklerini; aynı ocağın uygun kısımlarında mekanize, diğer kısımlarında klasik ayak modeli yaparak ve sahada oluşabilecek riskleri göz önüne alarak ilgili işi 30.10.2009 tarihinde ... A.Ş.'nin devraldığını; Soma Kömür İşletmeleri'nin sözleşmeyi devraldığı tarihten bu yana üretim sırasında ocakta iş güvenliğini tehdit eden herhangi bir unsurdan dolayı TKİ

.10.2009 tarihinde ... A.Ş.'nin devraldığını; Soma Kömür İşletmeleri'nin sözleşmeyi devraldığı tarihten bu yana üretim sırasında ocakta iş güvenliğini tehdit eden herhangi bir unsurdan dolayı TKİ.'ye başvuruda bulunmadıklarını; ocağın iş sağlığı ve güvenliği açısından denetiminin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri tarafından yapıldığını; işin gereği olarak yalnızca teknik şartnamede belirtilen ekipmanın işe uygun olup olmadığı ve hizmet işleri şartnamesine göre üretilen kömürün teknik şartnamede belirtilen niteliklere uygunluğunun İdare Kontrol Teşkilatı tarafından kontrol edildiğini; hizmet alım sözleşmesine göre işin tanımı dışında herhangi bir kontrol yapılmamakla birlikte, 6331 sayılı Kanun kapsamında denetleme yetkilerinin de bulunmadığını; daha önce meydana gelen ölümlü kazalarda müvekkili Kurumun ne idari ne de cezai bir soruşturmaya dahil edilmediğini; kullanılan malzeme ve ekipmanın yeterliliği ve kullanılan malzemelerin uygunluğunun denetiminin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na ait olduğunu; bu nedenle kanunlar tarafından kendisine verilmeyen bir yetkinin kullanılmasını beklemek ve bu nedenle de sorumlu tutulmanın hukuka ve hayatın olağan akışına uygun olmadığını; hizmet işleri şartnamesinin 40. maddesine göre meydana gelecek kazalardan dolayı her türlü tazminat sorumluluğunun yükleniciye ait olduğunun belirtildiğini; ayrıca İş Kanunu'nun 2 nci maddesine göre kamu kuruluşlarının asıl işveren olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını ve bu şekilde kamu mağduriyetinin önlenmeye çalışıldığını; müvekkili Kurumun ihale makamı olduğunu ve Borçlar Kanunu'nun 71 inci maddesine göre işletme sahibi olan ve işletmeyi fiilen işleten şirketin ayrı bir SGK işyeri numarası olduğundan müvekkili Kurumun sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini; müvekkili Kurumun kazanın olmasında kusurunun olmaması nedeniyle davacının elem duymasına da sebebiyet vermediğini; talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu ve sebepsiz zenginleşmeye neden olmaması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalılar vekili özetle; gerekse mahkememizce alınan beyanlarında özetle; dava konusu maden kazasının meydana geldiği maden ocağının işletmesinin müvekkillerinden Soma Kömür İşletmeleri AŞ.'ne ait olduğunu, meydana gelen maden kazasının oluş sebebinin henüz tespit edilemediğinden şu aşamada bir suçlamadan bahsedilemeyeceğini, müvekkili şirket ile TKİ arasındaki sözleşmenin muvazaaya dayanmadığını, müvekkili şirketin iş sağlığı ve güvenliği konusunda işçilerine gerekli eğitimleri verdiğini, çalışan her personele iş güvenliği için gerekli olan tüm malzemelerin temin edildiğini, düzenleyici önleyici faaliyet kontrollerinin yapıldığını, gerekli risk değerlendirme çalışmalarının yapıldığını, gerekli sayıda iş güvenliği ve sağlığı uzmanının görevlendirildiğini, tanık anlatımları ile güvenlik tedbirlerinin alındığının ispatlandığını, ayrıca kamu Kurumları tarafından gerekli denetimin yapıldığını ve yapılan denetimlerde bir noksan tespit edilmediğini, savcılık tarafından yürütülen soruşturma dosyasının sonucunun beklenmesi gerektiğini, manevi tazminat talebinin felaketi özlenir hale getirecek nitelikte fahiş olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.02.2019 tarih ve 2014/682 Esas, 2019/68 Karar sayılı kararıyla; davalı ... yönünden davanın husumet nedeniyle reddine, diğer davalılar ... Genel Müdürlüğü ve Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. yönünden ise asıl dava dosyasında eşin maddi tazminat isteminin kabulüne, eş lehine 150.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine, davacı ...'ın maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddine, diğer üç birleşen dava dosyasında ileri sürülen maddi ve manevi tazminat istemlerinin kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 21.02.2019 tarih ve 2014/682 Esas, 2019/68 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili ile davalı ... Genel Müdürlüğü vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.10.2019 tarih, 2019/1177 Esas, 2019/1001 Karar sayılı kararı ile ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.10.2019 tarih, 2019/1177 Esas, 2019/1001 Karar sayılı kararı ile ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 25.10.2019 tarih, 2019/1177 Esas, 2019/1001 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili ile davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 01.06.2020 Tarih ve 2020/120 Esas, 2020/1725 Karar sayılı kararı ile davalı ...Ş.’nin tazminatlardan sorumlu tutulması gerektiği, davacıların kök hesap raporuna itiraz etmemeleri nedeniyle oluşan usuli kazanılmış hak nedeniyle kök hesap raporunda belirlenen tutarlardan daha fazla maddi tazminatlara hükmedilmesinin yerinde olmadığı, davacı Mukhamadislam 6098 TBK‘nun 56 ncı maddesinde tanımlanan yakın kavramı içerisinde olduğu halde adı geçen davacının manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesinin hatalı olduğundan bahisle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

2.İlk Derece Mahkemesi'nce bozmaya uyularak verilen 22.01.2021 tarih ve 2020/288 Esas, 2021/54 Karar sayılı kararla ikinci ve üçüncü birleşen dava dosyalarının reddine, asıl dava dosyasında tüm davalılar sorumlu olacak şekilde davacı eşin maddi tazminat isteminin taleple bağlı kalınmak suretiyle kabulüne, davacı Mukhamadislam'ın maddi tazminat isteminin reddine, eş lehine 150.000,00 TL manevi, davacı Mukhamadislam lehine 80.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine, birinci birleşen dava dosyasında taleple bağlı kalınmak suretiyle davacı babanın maddi tazminat isteminin kabulüne, davacı anne lehine 12.327,39 TL maddi tazminat ödenmesine, davacılar anne ve baba lehine 100.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

3. İlk Derece Mahkemesi'nin 22.01.2021 tarih ve 2020/288 Esas, 2021/54 Karar sayılı kararına karşı davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemiz'in 08.02.2022 tarih ve 2021/3655 Esas ve 2022/1501 Karar sayılı kararı ile davacılar anne ve babanın maddi tazminat istemleri hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine, diğer hükümler yönünden karar gerekçesinde Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi’nin bozma ilamına uyulduğundan bahsedilmesine karşın hüküm fıkrasında asıl dava dosyası yönünden bu bozma ilamına aykırı olacak şekilde davacı eşin maddi tazminat isteminin taleple bağlı kalınarak hüküm altına alınması hatalı olduğu gibi gerekçede davacı eş ...'ün 174.766,45 TL karşılanmamış zararının olduğunun ve bu nedenle ıslah miktarlarına göre karar verildiğinin belirtilmesinin uyulan bozma ilamına aykırılık teşkil ettiği, birinci birleşen dava dosyasında davacı baba lehine hüküm altına alınan 100.000,00 TL manevi tazminattan davalı ...Ş.‘nin de diğer davalılarla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu dikkate alınmadan bu tazminatın yalnızca diğer iki davalıdan tahsiline karar verilmesinin isabetsiz olduğu, asıl dava dosyasının davacılarından Mukhamadislam Madrakhimov lehine hüküm altına alınan 80.000,00 TL manevi tazminat fazla olduğu gerekçeleri ile bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra verilen 01.12.2022 tarih, 2022/175 Esas, 2022/463 Karar sayılı karar ile ikinci ve üçüncü birleşen dava dosyalarının reddine, asıl dava dosyasında tüm davalılar sorumlu olacak şekilde davacı eşin maddi tazminat isteminin kabulüne, davacı Mukhamadislam'ın maddi tazminat isteminin reddine, eş lehine 150.000,00 TL manevi, davacı Mukhamadislam lehine 40.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine, birinci birleşen dava dosyasında tüm davalılar sorumlu olacak şekilde davacı baba lehine (Mirasçılarına miras payları oranında ödenmek üzere) 2.243,08 TL maddi, anne lehine 12.327,39 TL maddi, anne ve baba lehine 100.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 01.12.2022 tarih, 2022/175 Esas, 2022/463 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde Davacılar Nigar ve Mukhamadıslam vekili ile davalı ... Genel Müdürlüğü vekili vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacı ... lehine hüküm altına alınan manevi tazminatın az olduğunu, ek dava olarak açılan ikinci birleşen dava dosyasının reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacı ... lehine hüküm altına alınan manevi tazminatın az olduğunu, ek dava olarak açılan ikinci birleşen dava dosyasının reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacı ... lehine manevi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu, kabule göre de hüküm altına alınan manevi tazminatın fazla olduğunu, mahkemece harç hükmünün hatalı kurulduğunu, karar başlığında hata olduğunu, davacılar anne ve baba yönünden hükmedilen maddi tazminatların bozma ilamına, usulü kazanılmış haklara, ikinci ıslah dilekçesi verilemeyeceğine ilişkin HMK hükümlerine aykırı olduğunu, dava dışı kişilerin ve diğer davalıların kusurundan müvekkilinin sorumlu tutulmasının isabetsiz olduğunu, vekalet ücretinin hatalı olduğunu, zamanaşımı itirazlarının yerel mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi tarafından dikkate alınmadığını, suç üstü ödeneğinden karşılanan miktarların bir kısmı kendilerince önceden ödenmesine rağmen mükerrer ödemeye sebep olacak şekilde yeniden hüküm tesis edildiğini, derdestlik/kesin hüküm itirazları hakkında bir değerlendirme yapılmadığını, davalı ... hakkındaki feragatin değerlendirilmediğini, usuli kazanılmış haklara aykırı karar verildiğini, kusur ve husumet yönünden hatalı karar verildiğini, maddi ve manevi tazminatların fazla olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

a. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin davacılar anne ve babanın maddi ve manevi, davacı ...'ın manevi tazminat istemi hakkında kurulan hükme yönelik, davacı ... vekilinin kendilerinin manevi tazminat istemi hakkında kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

Dosya içeriğine göre davacılar vekillerinin asıl dava dosyasında davacı eş Nigar için 138.620,35 TL maddi, 300.000,00 TL manevi, davacı ... için 1.000,00 TL maddi, 80.000,00 TL manevi, birinci birleşen dava dosyasında anne Ayşe için 12.327,39 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, baba Kazım için 2.243,08 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, ikinci birleşen dava dosyasında eş Nigar için 36.146,10 TL maddi, üçüncü birleşen dava dosyasında baba Kazım için 9.944,84 TL maddi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava ettikleri, İlk Derece Mahkemesinin temyiz incelemesine konu 01.12.2022 Tarih, 2022/175 Esas, 2022/463 Karar sayılı kararı ile ikinci ve üçüncü birleşen dava dosyalarının reddine, asıl dava dosyasında tüm davalılar sorumlu olacak şekilde davacı eşin maddi tazminat isteminin kabulüne, davacı Mukhamadislam'ın maddi tazminat isteminin reddine, eş lehine 150.000,00 TL manevi, davacı Mukhamadislam lehine 40.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine, birinci birleşen dava dosyasında tüm davalılar sorumlu olacak şekilde davacı baba lehine (Mirasçılarına miras payları oranında ödenmek üzere) 2.243,08 TL maddi, anne lehine 12.327,39 TL maddi, anne ve baba lehine 100.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verildiği gözetildiğinde, davacılar anne ve babanın maddi-manevi tazminat istemleri hakkında kurulan hükümlerle davacı ...'ın manevi tazminat istemi hakkında kurulan hükmün karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davalı ... Genel Müdürlüğü vekili ile davacı ... vekilinin anılan kısımlara yönelik temyiz itirazlarının ayrı ayrı miktardan reddine karar verilmiştir.

b. Davacı ... vekilinin ikinci birleşen dava dosyasının reddine karar verilmesinin hatalı olduğuna yönelik temyiz itirazının incelenmesinde

Davacının, dava açmada hukuki yararının bulunması dava şartlarından olduğu gibi temyiz kanun yoluna başvuracak olan tarafın da başvuruda hukuki yararının bulunması gerekir. 6100 sayılı HMK 361/2 inci fıkrasında "Davada haklı çıkmış olan taraf da hukuki yararı bulunmak şartıyla temyiz yoluna başvurabilir" düzenlemesi vardır.

Temyiz yoluna başvuran tarafın hukuki yararının bulunup bulunmadığı, öncelikle onun davadaki talebi ile mahkemenin hükmü karşılaştırılarak belirlenir. (HMK 364/2-f bendine göre temyiz dilekçesinde "Temyiz sebepleri ve gerekçesi" bulunmak zorundadır) Aksi halde temyiz talebinin kötü niyetle yapıldığı kabul edilir. Kötü niyetle temyiz, davanın gereksiz yere uzamasına ve yargı organlarının yersiz meşgul edilmesine yol açar.

Temyiz yoluna başvuran tarafın hukuki yararının bulunup bulunmadığı, öncelikle onun davadaki talebi ile mahkemenin hükmü karşılaştırılarak belirlenir. (HMK 364/2-f bendine göre temyiz dilekçesinde "Temyiz sebepleri ve gerekçesi" bulunmak zorundadır) Aksi halde temyiz talebinin kötü niyetle yapıldığı kabul edilir. Kötü niyetle temyiz, davanın gereksiz yere uzamasına ve yargı organlarının yersiz meşgul edilmesine yol açar.

Somut olayda, davacı ...'ın İlk Derece Mahkemesi'nin Dairemiz'ce bozulan 22.01.2021 tarih ve 2020/288 Esas, 2021/54 Karar sayılı kararına karşı temyiz kanun yoluna başvurmadığı, anılan kararda da ikinci birleşen dava dosyasının reddine karar verildiği, Dairemiz'in 08.02.2022 tarih ve 2021/3655 Esas ve 2022/1501 Karar sayılı kararından sonra İlk Derece Mahkemesi'nce verilen temyiz incelemesine konu kararda davacı ... aleyhine ikinci birleşen dava dosyası yönünden herhangi bir değişikliğin de bulunmadığı anlaşıldığından davacı ... vekilinin temyiz yoluna başvurmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Bu nedenle davacı ... vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazlarının hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

c.Davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin diğer hükümlere yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle temyiz edenin sıfatına temyizin kapsam ve nedenlerine göre, davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, ruhsat sahibi ... Genel Müdürlüğü olan Eynez yer altı sahasındaki kömür üretim işinin davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından 22.07.2006 tarih ve 24046 yevmiye sayılı noter onaylı hizmet alım sözleşmesi ile Park Tek. Elk. Mad. Tur. San.ve Tic. AŞ..'ne verildiği ancak 30.10.2009 tarihinde davalı ... Genel Müdürlüğü'nün muvafakati ile kömür üretim işinin aynı şartlar altında Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.'ne devredildiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, ruhsat sahibi ... Genel Müdürlüğü olan Eynez yer altı sahasındaki kömür üretim işinin davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından 22.07.2006 tarih ve 24046 yevmiye sayılı noter onaylı hizmet alım sözleşmesi ile Park Tek. Elk. Mad. Tur. San.ve Tic. AŞ..'ne verildiği ancak 30.10.2009 tarihinde davalı ... Genel Müdürlüğü'nün muvafakati ile kömür üretim işinin aynı şartlar altında Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.'ne devredildiği anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin eki konumundaki Teknik Şartname'nin 2 nci maddesinde işin konusunun "1 inci maddede cins, mevkii ve sınır koordinatları belirtilen sahadan, idare tarafından bir kısmı yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak verilecek bina, tesis, makine, teçhizat, ve yeraltı galerileri ile yüklenicinin temin edeceği ilave makine, teçhizat, tesis ve personel ile bütün masraflar yükleniciye ait olmak üzere yeraltı işletme yöntemi ile kömür üretme işi" olarak tanımlandığı, bu kapsamda sahada mevcut bulunan şalt tesisleri, jeneratör, karo sahası, vantilatör tesisi, kompresör tesisi, tertip binası, işçi banyoları, lambahane, teshin merkezi, atölye, pres, kül tesisi, kriblaj tesisi, nefeslik vb. gibi tesislerle, Teknik Şartname'nin EK-2 listesinde tanımlanan makine ve teçhizat yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak bırakıldığı, EK-12 olarak tanımlanan listede işin yapılacağı yeraltı maden ocağında idareye ait zincirli ve bant konveyörler bulunduğu görülmektedir. Teknik Şartname'de yüklenici tarafından yapılacak iş programının ve işletme projesinin davalı ... Genel Müdürlüğü'ne sunulacağı, programın veya projenin yeterli bulunmaması halinde tespit edilen noksanlıkların idarece verilen süre içerisinde giderileceği, idarece onaylanan uygulama projesine yüklenicinin aynen uymak zorunda olduğu, uygulama projesinde ancak idarenin onayı ile revizyon yapılabileceği, sözleşmenin eki olan İdari Şartname'nin 7.3.2 maddesinde yüklenicinin çalıştıracağı işletme müdürü, proje mühendisi, vardiya daimi nezaretçisi, teknik nezaretçinin en az sayısı ve meslek kıdeminin davalı idare tarafından belirlendiği, Sözleşmenin eki olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'nin 11. maddesinde ise, idarenin, uygunsuz davrandığı, görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların iş başından ve işyerinden uzaklaştırılmasını isteyebileceği, yüklenicinin buna uymak zorunda olduğu kurallar getirilmiştir.

Dosya kapsamından meydana gelen iş kazası dolayısı ile alınan bilirkişi kusur raporlarının hiçbirinde ölen veya yaralanan sigortalılara kusur izafe edilmemiştir.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "İşverenin Genel Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4 üncü maddesine göre;

"(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede;