muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/25848, Karar No: 2017/35544, Tarih: 27.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/25848 E.  ,  2017/35544 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 27/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/17192, Karar No: 2015/14160, Tarih: 08.09.2015

**7. Hukuk Dairesi         2014/17192 E.  ,  2015/14160 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Isparta İş Mahkemesi

Tarihi : 20/11/2013

Numarası : 2012/158-2013/418

Dosya elektronik ortamda UYAP üzerinden temyiz incelemesi için Dairemize gönderilmiş ise de, davalı temyiz evrakı okunamadığından, kalem personelinin evrak eksikliğine (okunamayan dilekçeye) rağmen dosyayı elektronik ortamda göndermesi nedeniyle uyarılmasına, dosyanın fiziken gönderilmesi için mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 08/09/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/13950, Karar No: 2025/736, Tarih: 22.01.2025

**9. Hukuk Dairesi         2024/13950 E.  ,  2025/736 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2734 E., 2024/3204 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 67. İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/505 E., 2024/426 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Jandarma Genel Komutanlığında kadrolu temizlik işçisi olup Türkiye Harb- İş Sendikası üyesi olduğunu, 19.12.2017 tarihinden itibaren alt işverenlere bağlı çalıştığını, 01.11.2020 tarihinde kadrolu işçi statüsüne geçirildiğini, müvekkilinin toplu iş sözleşmesinin 27. maddesinin (c) bendi ile öğleden önce ve sonra on beşer dakika dinlenme hakkı verildiğini, kadrolu işçi olmasından sonra davacıya iradesi dışında zorla bu iki dinlenme süresinin öğle molası ile birleştirilmesi isteğine dair dilekçe yazdırıldığını, öğle molasına eklenen yarım saatlik dinlenme süresinin davacıya kullandırılmadığını, davacının günlük 8,5 ve haftalık 42,5 saat çalışması gerekirken, bu sürelerin kullandırılmaması sebebiyle 45 saat çalıştığını, aradaki 2,5 saat çalışma ücretinin toplu iş sözleşmesi hükmüne göre %35 zamlı olarak ödenmesi gerektiğini iddia ederek fazla sürelerle çalışma ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının alacakların zamanaşımına uğradığını, işyerinde işçilere öğleden önce ve sonra her biri 15 dakika süren iki ara dinlenme kullandırıldığını, işçilerin yazılı ve sözlü talepleri üzerine bu sürenin öğle molası süresine eklendiğini, bu şekilde öğle dinlenme süresinin 1,5 saat kullandırıldığını, davacıya zorla belge imzalatıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, aylık mesai çizelgelerinde de ara dinlenme süresinin gösterildiğini, bu çizelgelerin de davacı tarafından imzalı olduğunu, ayrıca dinlenme süresinin işverenin yönetim yetkisi kapsamında kullandırılabileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının toplu iş sözleşmesinden doğan dinlenme hakkını talebi üzerine öğle arası dinlenme süresine ekleyerek kullandığı ve fazla sürelerle çalışma ücreti alacağının doğmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Müvekkilinin usulüne uygun kullandırılmayan ara dinlenme süreleri bakımından fazla çalışma alacağının doğduğunu,

2. Davalının, tüm işçilerin talebi doğrultusunda öğle yemeği arası ile ara dinlenmelerin birleştirildiği iddiasının hayatın olağan akışına, Anayasa'da düzenlenen dinlenme hakkına ve işverenin işçiyi gözetme yükümlülüğüne aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ara dinlenme süresinin usulüne uygun olarak kullandırılıp kullandırılmadığına ve buna bağlı olarak davacının fazla sürelerle çalışma alacağına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine ,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/34877, Karar No: 2015/35346, Tarih: 03.12.2015

**13. Hukuk Dairesi         2015/34877 E.  ,  2015/35346 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı,...'nin 5366. Sayılı Yasa kapsamına göre belediye meclisince alınan 2005/109 sayılı meclis kararı ve Bakanlar Kurulu'nun 2006/10299 sayılı kararı ile ... ile ... yenileme alanı (... Yenileme Projesi) ilan edildiğini, .... Belediyesinin yaptığı 02/11/2007 tarih ve 20 sayı ile avam proje yapıldığını ve... Şehir Belediye Başkanlığının onayı ile kentsel yenileme projesinin hayata geçtiğini, bu proje kapsamında...sayılı taşınmazda 88 m2 ahşap ev için davalı ile sözleşme yapıldığını, sözleşmede inşaat bedelinin 79.500 TL olduğunu, ancak daha sonra yeni inşaat bedelinin 165.383 TL olarak belirlendiğini, bu koşullarla taşınmazının davalı TOKİ'ye devredildiğini, ancak davalının 120,50 m2 yerine 82 m2'lik konut verdiğini ve kar amacı güderek daha yüksek fiyatlı inşaat bedelinin 203.580 TL olarak idarece kararlaştırıldığını, bu nedenle zarara uğradığını ileri sürerek yeni inşaatın değerinin hesaplanarak borçlu olmadığının tespitini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 3. maddesine göre tüketici; ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi, tüketici işlemi; mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder.

6502 sayılı yasanın 73. maddesi bu kanunun uygulanması ile ilgili her türlü ihtilafa tüketici mahkemelerinde bakılacağını öngörmüştür.

6502 sayılı yasanın 73. maddesi bu kanunun uygulanması ile ilgili her türlü ihtilafa tüketici mahkemelerinde bakılacağını öngörmüştür.

Bir hukuki işlemin sadece 6502 Sayılı yasada düzenlenmiş olması tek başına o işlemden kaynaklanan uyuşmazlığı tüketici mahkemesinde görülmesini gerektirmez. Bir hukuki işlemin 6502 sayılı yasa kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin tüketici olması gerekir. Somut olayda uyuşmazlık, davacı ile davalı arasında imzalanan ... Kentsel Yenileme Toplu Konut Projesi Gayrimenkul Satış Sözleşmesinden kaynaklanmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kaldığına göre davaya bakmaya Tüketici Mahkemesi görevlidir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Bu durumda mahkemece, tüketici mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davacının sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenlerle davacının sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan 27,70 TL harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 03/12/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2012/21702, Karar No: 2013/2516, Tarih: 23.01.2013

**8. Ceza Dairesi         2012/21702 E.  ,  2013/2516 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Patlayıcı madde bulundurma

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak:

Ev ve müştemilatında yapılan aramada, ekspertiz raporuna göre nitelik itibariyle önemsiz kabul edilemeyecek türden olan 420 gram amonyum nitrat ve bir adet elektrikli fünye elde edilen sanığın eyleminin, 5237 sayılı TCK.nun 174/1. madde ve fıkrasına uyduğu gözetilmeden, aynı yasa maddesinin 3. fıkrasıyla uygulama yapılması,

Yasaya aykırı, sanık ve Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZULMASINA), 23.01.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9855, Karar No: 2014/11903, Tarih: 17.06.2014

**11. Ceza Dairesi         2014/9855 E.  ,  2014/11903 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenlemek

HÜKÜM : Sanık hakkında 2004-2005 yılları içinde işlediği Vergi Usul Kanununa Muhalefet suçundan cezalandırılması istemi ile kamu davası açılmış ise de, ... Vergi Denetim Grup Başkanlığınca gönderilen 06.12.2012 tarih ve 22892 sayılı yazıya göre dava şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından kamu davasının CMK.nun 223/8. maddesi gereğince düşürülmesine dair

1-) Katılan idare vekilinin, “2004 takvim yılında sahte fatura düzenlemek” suçundan verilen hükme yönelik temyizi üzerine yapılan incelemede;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanığa yüklenen “2004 takvim yılında sahte fatura düzenlemek” suçunun yasada gerektiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu suç tarihinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının, suçun en son işlendiği 31.12.2004 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, katılan idare vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta aynı Kanunun 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan sanık hakkında “2004 takvim yılında sahte fatura düzenlemek” suçundan açılan kamu davasının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK.nun 102/4, 104/2 ve CMK'nun 223/8 maddeleri uyarınca istem gibi DÜŞÜRÜLMESİNE,

2-)Katılan idare vekilinin, “2005 takvim yılında sahte fatura düzenlemek” suçundan açılan kamu davasının düşürülmesine ilişkin hükme yönelik temyizine gelince;

Sanık hakkında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 28.03.2008 gün ve 2008/11349-4637 sayılı iddianamesi ile Gelir İdaresi Başkanlığı İzmir Vergi Dairesi Başkanlığının 31.08.2007 tarih, 8539 sayılı “mütalaa”sı ile eki vergi suçu ve vergi tekniği raporuna uygun olarak “2005 takvim yılında sahte fatura düzenlemek” suçundan kamu davası açıldığından, duruşmaya devam olunarak bu suçla ilgili bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, uyulmasına karar verilen Dairemizin 09.04.2012 gün, 2012/3407-4962 sayılı bozma ilamına yanlış anlam verilerek idareden, vergi incelemesi ve dava konusu yapılmayan 2005 takvim yılında sahte fatura kullanmak suçundan mütalaa verilmesinin talep edilmesi, katılan idare tarafından bu suçla ilgili mütalaa verilmeyeceğinin bildirilmesi üzerine de kamu davasının dava şartının gerçekleşmediğinden bahisle düşürülmesine karar verilmesi,

2

2

Yasaya aykırı, katılan idare vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 17.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/10282, Karar No: 2014/2421, Tarih: 17.02.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/10282 E.  ,  2014/2421 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Mersin 3. İş Mahkemesi

TARİHİ : 12/02/2013

NUMARASI : 2012/389-2013/57

Davacı-karşı davalı yetim aylığının iptaline ilişkin kurum işleminin iptaline, kesilen aylığının tekrar ödenmesi gerektiğinin tespitine,

Davalı-karşı davacı Kurum ise, icra takibine yapılan itirazın iptaline karar verilmesini istemişlerdir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, davacı karşı davalının davasının kabulüne, davalı karşı davacı kurumun davasının reddine vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali ile ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile birlikte tahsili istemine; karşı dava ise davacıya kurum tarafından yapılan yersiz ödemenin her bir aylık ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte karşı davalıdan tahsili için başlatılan icra takibine süresinde yapılan itirazın iptali ile davacı(Karşı davalı)aleyhine takibe konu alacağın %60'ı oranında icra-inkar tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın(iptal ve tespit davası) kabulüne; karşı davanın (itirazın iptali) ise reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının eski eşinden 08/06/1998 kesinleşme tarihli ilam ile boşandığı, başvurusu üzerine, kendisine, 01/07/1998 tarihinden itibaren 21/01/1976 tarihinde ölen babasından dolayı davalı Kurum tarafından aylık bağlandığı anlaşılmıştır, re'sen başlatılan soruşturma kapsamında, kontrol memuru tarafından düzenlenen 30/10/2011 tarihli rapora göre; davacı ve eski eşinin adres kayıt sistemindeki adresleri tespit edilmiş, ayrıca davacı ve eski eşin adresleri itibari ile re'sen çevre araştırması yapılmaksızın, sadece eski eşin kayıtlı olduğu Şahinbey/Gaziantep adresi itibari ile İlçe Emniyet Müdürülüğü marifetiyle yaptırılan araştırma sonucu düzenlenen 08/04/2011 tarihli tutanağa göre rapor düzenlenmiş olup, ilgili tutanağa göre davacı ve eski eşinin, eski eşe ait yerleşim yerinde birlikte yaşadıklarının tespit edildiği bildirilmiştir. Mahkemesince yaptırılan kolluk araştırmasında düzenlenen 03/04/2012 tarihli tutanakta, davacının H.. Mah. Ç... Cad. L Blok no:3L/12 Toroslar/Mersin adresinde iki çocuğu ile birlikte yaşadığı, komşularının sözlü beyanına göre davacının eşinin 3-5 ayda bir çocuklarını görmeye geldiği, ancak bu adreste kalmadığı bildirilmiş; davacının yerleşim yerinde görevli Halkkent Muhtarının mahkemeye ibraz ettiği yazılı beyanında, davacının yerleşim yerinde, konutta kalanlara ilişkin bildirim kartına göre davacı ve iki kızının yaşadığını ifade etmiş, adres hareketlerine göre davacının 05/06/2008 tarihinden bu yana Toroslar/Mersin de iki farklı adreste ikamet ettiği; eski eşinin ise 13/03/2007 tarihinden bu yana TÜİK tarafından tescil edilen yerleşim yerini değiştirmeksizin B. Mah. 12020 Sk. M.A. Apt. No:18/3 Şahinbey/Gaziantep adresinde kayıtlı görüldüğü anlaşılmış, davacının, dosyadaki tapu kaydına göre maliki olduğu en son yerleşim yerinde, 2009 yılından beri su ve elektrik aboneliğinin de bulunduğu; oysa boşandığı eşinin Toroslar/Mersin'de herhangi bir aboneliğinin bulunmadığı görülmüş, mahkemesince eski eşin yerleşim yerinde; kontrol memuru raporuna esas alınan kolluk tutanağının haricinde, ayrıca kolluk araştırması yaptırılmadığı, mahalle muhtar ve azalarının dinlenmediği görülmüş, 01/10/2008 tarihinden itibaren davacı ve eski eşinin oy kullandıkları yerlerin ilçe seçim kurullarından tespiti sağlanmamış, davacı ve eski eşe ait boşanma ilamı dosyaya sunulmamıştır. Mahkeme huzurunda dinlenen davacı tanıkları ile kamu tanıkları olan davacının yerleşim yeri muhtar ve azalarının; davacı ve eski eşi arasında fiilen birlikte yaşamın bulunmadığını, konut bildirimine göre belirtilen yerleşim yerinde davacı ve iki kızının yaşadığını, davacının kocasını hiç görmediklerini beyan ettikleri anlaşılmış, davacı ise eski eşinden boşandıktan sonra bundan 20 yıl önce Gaziantep'ten taşındığını, 20 yıldır eski eşini hiç görmediğini, 10 yıl önce Mersin'e taşındığını, öncesinde Bursa'da yaşadığını belirtmiştir.

Davanın ve kaşı davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun, sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli

aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.