muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/10115, Karar No: 2022/15848, Tarih: 13.12.2022

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 98. maddesinin B bendi gereğince yük ve yolcu taşıması yapan araç işletenleri ile bu araçları sürenlerden; Araç işletenlerinin:

1) Otobüs, kamyon ve çekici araçlarında takoğraf cihazı bulundurmaları ve bunların işler durumda olmalarını sağlamaları,

2) Araçlarına ait takoğraf kayıtlarını, kayıt tarihinden itibaren 1 ay süreyle araçlarda, 5 yıl süreyle de işyerlerinde, işyeri yoksa araçlarında muhafaza etmeleri veya ettirmeleri,

3) Trafiğe çıkardıkları taşıtların cins ve plakalarını, şoförlerin kimler olduğunu, işe çıkış yer, gün ve saati ile gidilecek yeri kaydettikleri bir defter veya liste düzenleyerek kayıtlarını tutmaları,

4) Yük ve yolcu nakliyatı yapan kuruluş yetkililerinin şoförlerin çalışma sürelerini ve bu süre içerisindeki kural dışı hareketlerini izlemeleri ve kuralları ihlal etmeyi itiyat haline getiren şoförleri eğitmeleri ve bu konuda önleyici tedbirler almaları,

5) Şehirlerarası yük ve yolcu nakliyatı yapan araçlarda, bu Yönetmeliğin öngörmüş olduğu çalışma ve dinlenme sürelerini göz önünde bulundurmak suretiyle, şoförlerin gideceği yer ve güzergahları dikkate almaları ve buna göre uğrayacağı, il, ilçe veya durak yerlerinde yedek şoförleri hazır bulundurmaları, zorunludur.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre; Sigortalı ...’in davalılardan .... Tic. Ltd. Şti. işçisi kamyon şoförü olarak çalışmaktayken davalı ... Ltd Şti’ne ait (1994 model- Otoyol marka) ... plakalı kamyoneti kullanmaktayken olay günü olan 19.06.2018 tarihinde Denizli ili Tavas ilçesi sınırları içerisinde gündüzden sayılan 16.00 civarında Yukarıboğaz Mahallesinden, Ulukent Mahallesine seyir halindeyken, iniş eğimli ve virajlı, yağmur nedeniyle kayganlaşan yolda hızını uygun şekilde azaltmadığından aracın hakimiyetini kaybedip, gidiş istikametine göre yolun solundaki şevden aşağı doğru yoldan çıkıp aracın kupasıyla zemine çarparak kaza yaptığı anlaşılmıştır. Sigortalının yapılan otopsisinde kimlik tanığı olarak dinlenen sigortalının yeğeni Ahmet Kaya beyanına göre “ Müteveffa dayısının aort damarında genişleme bulunduğu ilaç kullandığını” beyan ettiği, Denizli Adli Tıp Şube Müdürlüğü Adli Tıp Uzmanının 05.11.2018 tarihli raporunda: Ölüm nedeninin tam olarak tespitinin tıbben mümkün olmadığı, adli tahkikat sonucunda aksi ispat edilmediği sürece ölümün doğal nedenli ani ölüm kategorisinde değerlendirilmesinin uygun olacağı, şahsın biyolojik örneklerinde beşeri ilaçlar tespit edilmiş olmakla bu ilaçların kendisinde mevcut olan hastalıklar nedeniyle kullandığı ilaçların terapötik dozlarının olduğu, otopsi esnasında ve yapılan ek incelemeler neticesinde ölüme neden olabilecek herhangi bir toksik travmatik etken varlığına ait bulguya rastlanmadığı bildirilmiştir.

Somut olayda; sigortalının ölüm sebebinin açıkça tespitine dair dosya kapsamında bilgi ve belge olmadığı gibi kusur oranının tespiti noktasında da eksik araştırmaya dayalı olarak kusur değerlendirmesi yapıldığı, davacının delil olarak dayandığı ceza dava dosyası içerisinde yer alan otopsi tutanağı kimlik tanığı beyanına göre kalp rahatsızlığı yönünde bir iddia bulunmasına karşın, bu hususta bir delil araştırılmasına girişilmemesi hatalı olmuştur.

Bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş, öncelikle davacının ölüm sebebinin tespiti için sigortalının vefatından önce tedavi gördüğü hastanelerdeki tedavi kayıt ve belgelerini dosyaya getirterek, Adli Tıp 1. İhtisas Kurulundan ölüm sebebini belirler mahiyette rapor almak. Kusur oranının tespiti açısından ise davacının kaza öncesine ilişkin tedavi kayıt ve belgelerinin bulunduğu ilgili tedavi birimlerinden dosyaya getirtmek, bu şekilde sigortalının iş kazası tarihinden önce ölümüne sebep olabilecek bir rahatsızlığının bulunup bulunmadığını belirlemek, giderek işverenin sigortalının periyodik sağlık muayenelerini olay anında geçerli mevzuatın gerektirdiği şekilde yerine getirip getirmediğini bu cümleden olarak sigortalının bünyesel durumuna uygun işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını (yapılan işin ağır ve tehlikeli işler gurubunda olup olmadığı, bu kapsamda yaptığı işe uygun raporunun alınıp alınmadığını) açıklığa kavuşturmak, aynı zamanda davacının olay anında kullandığı araca uygun ehliyetinin bulunup bulunmadığı ile 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’na göre SRC belgesinin olmasının gerekip gerekmediği, bu belgelerin alınması için davacının sağlık kontrolünden geçirilmesinin gerekip gerekmediğini belirlemek, bu kapsamda kayıtlar var ise dosyaya dahil etmek, bu kapsamda belgeler alınmadan ve tedaviler yapılmadan sigortalının çalıştırılması nedeniyle, iş kazasının gerçekleşmesindeki kusur durumunu değerlendirmek, ayrıca işverenin işyerinde sağladığı iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin neler olduğu hangi tedbirlerin alındığı hangi tedbirlerin alınmadığı, risk değerlendirmesinin yapılması gereken işyerlerinden olup olmadığı, gerekmekte ise bu rapor kapsamında risklerin giderilmesi için gerekli önlemlerin alınıp alınmadığını belirlemek, aynı zamanda olay tarihinde sigortalının araç kullanma sürelerine riayet edilerek çalıştırılıp çalıştırılmadığı, yorgun veya uykusuz şekilde araç kullandırılıp kullandırılmadığı hususlarının da tespit edilmesi gerekmektedir.

Öte yandan toplanacak bu delillerle beraber olumsuz yaşam şekli, beslenme tarzı, genetik faktör ile sigara kullanımı gibi etkenlerin olup olmadığı var ise bu gibi durumların olayın gerçekleşmesi üzerindeki etkisi hususundaki deliller toplanmak. Toplanacak bu delillerle beraber somut ölüm olayının gerçekleşmesinde işyeri şartları, yaşam şekli, bünyesel faktör ile olay anındaki etkenler bir bütün olarak değerlendirilerek, davacı itirazlarını karşılar mahiyette somut verilere dayalı kusur raporunun düzenlenmesi için dosyanın tespit edilecek ölüm sebebine göre uzman ilgili hekimin de yer aldığı, A sınıf İş güvenliği uzmanı heyete tevdi ederek, ölüm iş kazası olayının gerçekleşmesinde tarafların kusur oranları ve bünyesel faktörün etkisini belirleyecek mahiyette rapor aldırmak alınacak bur raporla beraber dosyadaki veriler değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak, temyiz edilen İlk Derece Mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacılara iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi’ne gönderilmesine, 13.12.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/25888, Karar No: 2021/9738, Tarih: 13.04.2021

**8. Ceza Dairesi         2019/25888 E.  ,  2021/9738 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Aynı tarihte sanığa ait evde yapılan aramada yasak niteliği haiz bıçak ve uyuşturucu madde ele geçmesi ve sanık hakkında uyuşturucu madde ticareti suçundan Denizli 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2012/164 Esas, 2013/32 sayılı kararı ile mahkumiyet kararı verildiğinin anlaşılması karşısında; yasak bıçak bulundurma suçunun basit yargılamaya tabi olmayan suçla birlikte işlendiği belirlenerek yapılan incelemede;

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre sanığın, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna yönelik ve yerinde görülmeyen temyiz itirazının reddiyle hükmün ONANMASINA, 13.04.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/8551, Karar No: 2021/486, Tarih: 20.01.2021

**11. Ceza Dairesi         2017/8551 E.  ,  2021/486 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 02.02.2011tarihli 2011/953 Esas sayılı iddianamesi ile sanık hakkında defter ve belgeleri gizleme suçundan da dava açıldığı halde bu suçtan hüküm kurulmamış ise de, Mahkemesince her zaman bir hüküm kurulması mümkün görülmüştür.

Sanık hakkında 2005-2006-2007 ve 2008 takim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından açılan davada VUK'nin 367. maddesi gereğince dava şartı olan vergi suçu mütalasının verilip verilmeyeceği sorulmadan ve sahte fatura düzenlemek suçlarında her takvim yılında işlenen suçların birbirinden ayrı ve bağımsız suçları oluşturduğu, sanık hakkında 2005-2006-2007 ve 2008 takvim yılları olmak üzere 4 ayrı yılda sahte fatura düzenleme suçundan dava açıldığı gözetilmeden hangi takvim yılından hüküm kurulduğu belirtilmeksizin tek hüküm kurulmuş ise de; zamanaşımının olumsuz bir muhakeme şartı olarak kovuşturmaya engel olduğu cihetle, sanığa yüklenen 2005-2006-2007 ve 2008 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarının Kanun’daki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, suç tarihlerinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta, aynı Kanunun 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davalarının gerçekleşen olağanüstü dava zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK’nin 223/8. maddesi gereğince DÜŞMESİNE, 20.01.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/24535, Karar No: 2017/8597, Tarih: 24.10.2017

**19. Ceza Dairesi         2015/24535 E.  ,  2017/8597 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığa ait taşınmazın satışından elde edilen gelirin çeşitli ödemeler için kullanıldığı savunulmuş olduğundan hiçbir takibe uğramayan kişisel borçlara ilişkin ödemelerin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği göz önünde bulundurularak satıştan elde edilen gelirle hangi borçların ödendiği, vergi ya da SSK (SGK) borcuna ilişkin olup olmadığı, bu borçların herhangi bir takibe konu edilip edilmediği, takibe konu edilmiş ise ilgili dosyalar ve ödeme tarihleri araştırılmaksızın eksik inceleme ile sanığın mahkumiyetine karar verilmesi,

Kabule göre de;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 331/1. maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaşma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaşmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

.\..

Bozmayı gerektirmiş ve sanık müdafinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden HÜKMÜN, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 24.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1817, Karar No: 2019/7416, Tarih: 03.10.2019

**3. Hukuk Dairesi         2018/1817 E.  ,  2019/7416 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen itirazın iptali davasında yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine dair karar verilmiş olup, davacı vekilinin istinaf kanun yoluna müracaat etmesi üzerine, bölge adliye mahkemesi tarafından yapılan inceleme neticesinde davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; taraflar arasında yapılan sözleşme gereğince davalı şirketin abonesi olduğunu ve aboneliği süresinde Ocak 2011 döneminden başlayarak Temmuz 2012 dönemine kadar olan fatura bedellerinin davalıya ödendiğini, bu faturalarda hukuka aykırı olarak kayıp -kaçak bedeli, perakende satış hizmet bedeli, iletim sistem kullanım bedeli tahsilatının yapılmış olduğunu, tahsil edilen bu bedellerin iadesi için Bursa 11.İcra Müdürlüğünün 2015/889 Esas sayılı dosyasında davalı aleyhinde icra takibi yaptıklarını, ancak davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyan ederek, itirazın iptali ile %20 oranında icra-inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı; davacıdan tahsil edilen dava konusu bedellerin 01/01/2011 tarihinden itibaren ilave bir sistem maliyeti olarak EPDK tarafından belirlendiğini, bunların müşteriye fatura edildiğini ve dağıtım şirketine ödendiğini belirterek davanın reddi ile %20 oranında tazminata hükmedilmesini dilemiştir.

İlk Derece Mahkemesince; yargılama devam ederken 6719 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Elektrik Piyasası

Kanununda yapılan değişikliğin mevcut davaya uygulanması gerektiği, bu değişiklik ile kayıp – kaçak bedeli tahsilatı yapılması uygulamasının EPDK tarafından düzenlenmesinin geçerli olduğu ve mahkemelerin denetiminin ise tahsilatın bu düzenlemeye uygun olup olmadığı ile sınırlı olduğu, yapılan bu düzenleme ile elektrik satışı yapan firmaların kayıp -kaçak bedeli tahsil etmesi yerinde olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, davacı tarafından yapılan yargılama giderleri üzerinde bırakılmış, taraflara vekalet ücretine hükmedilmemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince; dava açıldığı tarihte davacının dava açmakta haklı olduğu, yargılama harç ve giderlerinin haksız çıkan tarafa yükletileceği kuralı karşısında, davacı lehine maktu vekalet ücreti takdiri ile yargılama giderlerinin davalıdan tahsiline şeklinde HMK nun 353/1-b-2 maddesi gereğince karar bu yönlerden düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi, hükmün esasına yönelik istinaf talebinin ise istinaf konusu karar usul ve hukuka uygun olduğundan, HMK'nın 353/1-b-1 maddesine göre esastan reddine karar verilmiş, hüküm süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Dava, esas itibariyle elektrik abonelerinden tahsil edilen; kayıp-kaçak vb. bedellerin iadesi için başlatılan takibe vaki itirazın iptaline ilişkindir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.05.2014 günlü ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 Karar Sayılı ilamıyla; 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 4. maddesi ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na tüketicilere yapılacak elektrik satışlarında uygulanacak fiyatlandırmaya esas unsurları tespit etme görevi verildiği, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun bu maddeye dayanarak 11.08.2002 gün ve 24843 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Perakende Satış Hizmet Geliri ile Perakende Enerji Satış Fiyatlarının Düzenlenmesi Hakkında Tebliği” yayımladığı, lisans sahibi şirketlerinde bu tebliğe uygun olarak tüketiciden kayıp-kaçak bedeli adı altında bedel tahsil ettikleri, ancak anılan madde ile Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu’na sınırsız bir fiyat belirleme hak ve yetkisinin verilmediği, özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedelinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararları ile bu bedelin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenleme ve yukarıda açıklanan Hukuk Genel Kurulu kararı doğrultusunda, Dairemizce; kayıp-kaçak bedeli gibi dağıtım şirketleri tarafından faturalara yansıtılan dağıtım bedeli, sayaç okuma bedeli, parekende satış hizmeti bedeli ve iletim bedelinin, tüketicilerden tahsil edilemeyeceği kabul edilmiştir.

Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenleme ve yukarıda açıklanan Hukuk Genel Kurulu kararı doğrultusunda, Dairemizce; kayıp-kaçak bedeli gibi dağıtım şirketleri tarafından faturalara yansıtılan dağıtım bedeli, sayaç okuma bedeli, parekende satış hizmeti bedeli ve iletim bedelinin, tüketicilerden tahsil edilemeyeceği kabul edilmiştir.

Ne var ki, 17.06.2016 tarih ve 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Kanunu'nun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek, Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Kanundaki yetkileri genişletilerek, yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Görüldüğü üzere, 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17. maddesine eklenen 10. bend ile dava konusu uyuşmazlığın da özünü oluşturan bedeller konusunda, davanın açıldığı tarihteki içtihat durumundan farklı ve yeni bir düzenleme getirmiş; hem de, geçici 20. maddeyle, anılan düzenleme devam etmekte olan davalarda da uygulanacak şekilde geçmişe yürütülmüştür.

Bu aşamada, davanın konusuz kalması hakkında genel açıklama yapılmasında yarar görülmüştür.

Görüldüğü üzere, 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17. maddesine eklenen 10. bend ile dava konusu uyuşmazlığın da özünü oluşturan bedeller konusunda, davanın açıldığı tarihteki içtihat durumundan farklı ve yeni bir düzenleme getirmiş; hem de, geçici 20. maddeyle, anılan düzenleme devam etmekte olan davalarda da uygulanacak şekilde geçmişe yürütülmüştür.

Bu aşamada, davanın konusuz kalması hakkında genel açıklama yapılmasında yarar görülmüştür.

İlke olarak her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre hükme bağlanır (28.11.1956 tarih ve 15/15 sayılı İ.B.K). Ne var ki, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir nedenle dava konusunun ortadan kalkması halinde işin esası hakkında infaz kabiliyeti olan bir hüküm kurulmamaktadır.

Dava konusu hakkın davacıya ödenmesi, verilmesi ya da müdahalenin kaldırılması, davacı ve davalı sıfatının birleşmesi, yeni çıkan bir kanun yada Anayasa Mahkemesi kararı ile ya da kişiye sıkı sıkıya bağlı ve mirasçılara geçmeyen bir hakka ilişkin davalarda taraflardan birinin ölümü gibi nedenlerle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir. Bu durumda, mahkemenin, bir tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmesi gerekmektedir.

Yapılan bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık değerlendirildiğinde; yargılama sırasında yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliklerinin, dava konusu hakkın özünü ortadan kaldırdığı açıktır. Diğer bir anlatımla, geçmişe etkili yeni yasa nedeniyle dava konusuz kalmıştır.

Bu noktada, mahkemece; HMK'nun 331/1. maddesi uyarınca, konusuz kalan dava hakkında yargılamaya devam edilerek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğu tesbit edilmeli ve o tarafın yargılama giderlerine (bu bağlamda vekalet ücretine de) mahkum edilmesi gerekir.

Eldeki davada; davacı, davanın açıldığı andaki mevzuat ve içtihat durumuna göre dava açmakta haklıdır. Eş söyleyişle, davaya konu bedelleri tahsil eden davalı, davanın açılmasına sebebiyet vermiştir.

Hal böyle olunca; Bölge Adliye Mahkemesince, davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin ve bu giderlere dahil olan maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesi doğru olmakla birlikte yargılama sırasında yürürlüğe giren yasa değişiklikleri nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken davanın reddine ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.