muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/11356, Karar No: 2017/13010, Tarih: 28.09.2017

**3. Hukuk Dairesi         2017/11356 E.  ,  2017/13010 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK(TİCARET) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki Kayıp Kaçak Bedelinin İstirdadı davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, davalı kurumun ...nolu elektrik abonesi olduğunu, davalı dağıtım şirketinin düzenlediği faturalar ile kendisinden kayıp kaçak bedeli adı altında haksız bedeller tahsil ettiğini ileri sürerek, “kayıp-kaçak bedeli” adı altında faturalara yansıtılan alacak kalemlerinin iptali ile ,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kendisinden geriye dönük 2012 yılından itibaren "kayıp-kaçak bedeli" adı altında hukuka aykırı olarak tahakkuk ve tahsil edilen 1.000-TL'sinin dava tarihinden itibaren hesaplanacak T.C.M.B. avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir

Davalı; yetki itirazı, yargı yolu itirazında bulunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; 6719 Sayılı Kanun'un 21. maddesi ile 6446 Sayılı Yasa'nın 17. maddesinde yapılan değişiklikle kayıp kaçak bedelinin alınabileceği yasal hale getirildiğinden, 6719 Sayılı Yasa'nın geçici 20. maddesi uyarınca da yasanın açılmış olan davalara da uygulanacağından yasa değişikliği nedeni ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekileri tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp - kaçak bedelinin istirdadı ve muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir.

1-Savunma hakkı Anayasada güvence altına alınmış haklardandır. Buna göre herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia, savunma ve adil yargılanma hakkına sahiptir. (1982 Anayasası m. 36)

Karar tarihinde yürürlükte bulunan HMK'nın 27.maddesi hükmüne göre, davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak; tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının tarafların açıklamalarını dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda hakim, tarafları dinlemeden, açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için onları kanuna uygun biçimde duruşmaya davet etmeden karar veremez. (YHGK 2009/52 E., 2009/105 K.)

Her ne kadar HMK'nın 320/1.maddesinde, basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde taraflar duruşmaya davet edilmeden dosya üzerinden karar vereceği belirtilmiş ise de; bunun ancak ön inceleme aşamasında ve mümkün olan hallerde olduğu belirtilerek uygulama alanı dar bir çerçeve ile belirlenmiştir.

Her ne kadar HMK'nın 320/1.maddesinde, basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde taraflar duruşmaya davet edilmeden dosya üzerinden karar vereceği belirtilmiş ise de; bunun ancak ön inceleme aşamasında ve mümkün olan hallerde olduğu belirtilerek uygulama alanı dar bir çerçeve ile belirlenmiştir.

HMK'nın 137. maddesinde; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılacağı, ön incelemede dava şartlarının ve ilk itirazların inceleneceği, uyuşmazlık konularını tam olarak belirlenip, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemlerin yapılacağı, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onların sulhe  veya arabuluculuğa teşvik edileceği düzenlenmiştir. Bu bağlamda, ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez.

Dosya üzerinden karar verilmesi mümkün olan ön inceleme işlemleri, dava şartları ve ilk itirazlardır.Dava şartları ve ilk itirazlarda eksiklik yoksa diğer ön inceleme işlemleri için duruşma açılmalıdır. Dava şartları ve ilk itirazlar dışında ön inceleme işlemlerinin duruşmalı olarak incelenmesi, ön inceleme aşamasının tamamlanmasından sonra gerekli görülmesi halinde tarafların tahkikat için duruşmaya davet edilerek davanın esasına yönelik karar verilmesi gerekir.

2-Somut uyuşmazlıkta; davalının yetki itirazı, yargı yolu itirazı v.s ilk itirazları bulunduğu nazara alındığında ; mahkemenin ön inceleme için taraflara tebligat çıkarılmadığı, dosya üzerinden karar verildiği görülmektedir. Öncelikle davalının ilk itirazları hakkında hüküm tesisi gerekirken ; "Davacının davasının reddine" şeklinde karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir .

Hal böyle olunca mahkemece; dosya üzerinden karar verilemeyen dava şartları ile ilk itirazlar hakkında karar verilmek ve diğer ön inceleme işlemlerini yapmak üzere tarafların ön inceleme duruşmasına davet edilmesi, ön inceleme duruşmasında gerekli usul işlemleri yapıldıktan sonra gerekli görülmesi halinde tahkikat duruşmasına geçilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, tüm bu hususlar göz ardı edilmek suretiyle tarafların hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüş, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

3-Bozma nedenine göre tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda birinci ve ikinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, 3.bentte açıklanan nedenlerle tarafların diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere

, 28.09.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2009/44402, Karar No: 2010/9192, Tarih: 05.04.2010

**9. Hukuk Dairesi         2009/44402 E.  ,  2010/9192 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, ikramiye ve ilave tediye alacağının ödetilmesine karar

verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalı işyerinde tekniker ya da teknisyen olarak çalışan davacı kapsam dışı statüde olduğunu ücrete bağlı ikramiye, ilave tediye gibi ek ödemelerin kendi ücretinden değil de kapsam içi aynı statüde görev yapan personelin ücretlerinden ödendiğini belirterek fark ikramiye ve ilave tediye isteğinde bulunmuştur.

Mahkemece istek gibi hüküm kurulmuştur.

Karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacıya ücret ödenmesini düzenleyen "İş Mevzuatına Tabi(kapsam dışı) olan Personelin Ücret ve Fazla Çalışma Esasları" isimli yönetmeliğin 15.maddesi yönetim kurulunun 9.10.2001 günlü kararıyla değiştirilerek "kapsam içinde yer alan ünvanlarda bulunanlardan çalışma yer ve şartları nedeniyle kapsam dışı tutulan personelin, ücrete bağlı olarak yapılan ödemelerinde, kapsam içi aynı ünvan ve aynı kıdem dilimi için belirlenen aylık çıplak ücret esas alınan " hükmü getirilmiştir.

Davalı işyerinde tekniker ve teknisyenler çalışma yer ve koşullarına göre kapsam içi ya da dışı olanda belirlenmiştir. Kapsam dışı olarak belirlenen davacı hakkında uygulanması gereken yönetmeliğin 15.maddesi gereğince dava konusu dönemlerde yapılan ödemeler mevzuata uygundur. Davacının 15.maddeye aykırı uygulaması yapıldığı iddiası yoktur. Böyle olunca davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi hatalıdır.

Hukuk Genel Kurulunun 2010/9-166 E, 2010/ 186 sayılı kararı da aynı doğrultudadır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 5.4.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16737, Karar No: 2014/14164, Tarih: 23.10.2014

**17. Hukuk Dairesi         2014/16737 E.  ,  2014/14164 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkiline zorunlu mali mesuliyet sigortalı, davalının işleteni olduğu aracın 19.10.2010 tarihinde meydana gelen tek taraflı yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasında araçta yolcu olarak bulunan ... ...'a 4.053,56 TL işgöremezlik tazminatının 30.04.2012 tarihinde ve yolculardan ... ...'a 12.126,81 TL işgöremezlik tazminatının 30.01.2012 tarihinde ödendiğini, sigortalı araç sürücüsünün ağır kusuru sonucunda ve istiap haddinden fazla yolcu taşınması nedeniyle kusurlu olduğunu ileri sürerek, rücuen fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 12.126,81 TL'nın 30.01.2012 tarihinden ve 4.053,56 TL'nın 30.04.2012 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir

Davalı davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece toplanan delillere göre meydana gelen kazada sigortalı sürücünün tamamen kusurlu olduğu kabul edilse dahi kazanın kasıt veya ağır ihmalden kaynaklanmayıp taksirli eylem sonucunda meydana geldiği, davacı lehine davalıya rücu hakkı olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 25,20 TL peşin harcın onama harcına mahsubuna 23.10.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13654, Karar No: 2015/8349, Tarih: 30.09.2015

**14. Hukuk Dairesi         2015/13654 E.  ,  2015/8349 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çatalca 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 06/11/2014

NUMARASI : 2011/66-2014/672

Dava, sebepsiz zenginleşmeye dayalı tazminat istemine ilişkin olup, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin bozma ilamı üzerine hüküm kurulmuştur.

2797 sayılı Yargıtay Kanununa 6572 sayılı Kanunun 27. maddesiyle eklenen Geçici 14. madde gereğince Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun Hukuk Dairelerinin işbölümünü düzenleyen 19.01.2015 tarihli ve 2015/8 sayılı Kararına göre ve davanın açıklanan niteliği itibariyle temyiz inceleme görevi Yargıtay 3. Hukuk Dairesine ait bulunmaktadır.

Ancak, 2797 sayılı Yargıtay Kanununun 60. maddesinde 6644 Sayılı Kanunla yapılan değişiklik gereğince görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Yargıtay Hukuk İşbölümü İnceleme Kuruluna sunulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, görev sorunu giderilmek üzere dosyanın Yargıtay Hukuk İşbölümü İnceleme Kuruluna GÖNDERİLMESİNE, 30.09.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10438, Karar No: 2015/279, Tarih: 19.01.2015

**14. Ceza Dairesi         2014/10438 E.  ,  2015/279 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Mahalli mahkemece bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden alınan nüfus kayıt örneğine göre... Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.12.2006 gün 2006/168 Esas 2006/230 Karar sayılı 22.01.2007 tarihinde kesinleşen ilamı ile mağdurenin doğum tarihinin 15.10.1989 olarak düzeltilmiş olduğunun anlaşılması karşısında, resmî bir kurumda doğup doğmadığı dosya kapsamından anlaşılmayan mağdurenin suç niteliğine etkisi nazara alınarak öncelikle resmî bir kurumda doğup doğmadığının araştırıldıktan sonra Asliye Hukuk Mahkemesi dosyasının getirtilerek mahkemece alınan raporun içinde radyoloji uzmanı bulunup usulüne uygun olarak alındığının tespiti halinde bu rapora göre suç vasfının tayini, aksi halde ise mağdurenin yaşı konusunda oluşan şüphe nedeniyle mağdurenin yaş tespitine esas olacak şekilde kemik grafileri çektirilip tam teşekküllü bir hastaneden içinde radyoloji uzmanının da bulunduğu sağlık kurulundan rapor alınması, duraksama halinde Adli Tıp Kurumundan görüş alınarak 5271 sayılı CMK.nın 218/2. maddesi uyarınca gerçek yaşının bilimsel şekilde saptanmasından sonra suç niteliğinin ve sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı, sanık müdafiin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 19.01.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/19534, Karar No: 2018/5575, Tarih: 03.05.2018

**2. Ceza Dairesi         2016/19534 E.  ,  2018/5575 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, konut dokunulmazlığını bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Suça sürüklenen çocuğun aşamalarda alınan ifadesinde, soruşturma evrakı yaşı nedeniyle tefrik olunan ve hakkında asliye ceza mahkemesine aynı suçlardan dava açılan arkadaşı...’ı olay tarihinde otobüs duraklarında elinde bir kutu ile gördüğünü,...'ın kendisinden elindeki bilgisayarın tamiri ve satımı konusunda yardım istediğini, bunun üzerine...'ın elindeki bilgisayarı birlikte satmaya götürdüklerini, kendisinin yüklenen hırsızlık ve konut dokunulmazlığını bozma suçlarına iştirak etmediğini savunması ve yaşı nedeniyle soruşturma evrakı ayrılan ve aynı suçlardan dava açılan sanık...’ın dosya içeriğindeki 10.11.2012 tarihli kolluk ifadesinde suça sürüklenen çocuk ...’ın savunmalarını doğrular biçimde “suçu tek başına işlediğini, çaldığı bilgisayarı satmak için ....Caddesinde beklediği sırada suça sürüklenen çocuk ... ile karşılaştığını, bilgisayarın satımı konusunda ...'dan yardım istediğini, ...'ın kendisini ismini hatırlamadığı bir bilgisayarcıya götürdüğünü, bilgisayarın çalıntı olduğundan ...'ın haberinin bulunmadığını” belirtmesi karşısında, mahkûmiyetine yeterli, her türlü şüpheden uzak, somut ve kesin delil bulunmadığı gözetilmeden suça sürüklenen çocuğun atılı suçlardan ayrı ayrı beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 03/05/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/22385, Karar No: 2022/3040, Tarih: 22.02.2022

**4. Hukuk Dairesi         2021/22385 E.  ,  2022/3040 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nce başvurunun kabulüne dair karara karşı davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyeti tarafından verilen 08/04/2021 tarih 2021/İHK-9613 sayılı itirazın reddine dair verilen kararın süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

6100 sayılı HMK 314. maddesi "Sulh, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. (2)(Ek:22/7/2020-7251/30 md.) Sulh, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince sulh doğrultusunda ek karar verilir. (3)(Ek:22/7/2020-7251/30 md.) Sulh, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı sulh hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir" düzenlemesini içermektedir.

Davacı vekili Av. ... dosya temyiz incelemesine gönderildikten sonra 17/01/2022 tarihli dilekçesi ile davalı taraf ile sulh olduklarını bildirdiğinden sulh hususunda ek karar verilmesi için dosyanın mahkemesine (İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere İtiraz Hakem Heyeti kararının saklanması kararını veren İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesine) İŞLEMSİZ İADESİNE, temyiz dilekçesinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 22/02/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4247, Karar No: 2016/9420, Tarih: 08.11.2016

**23. Ceza Dairesi         2016/4247 E.  ,  2016/9420 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Özel belgede sahtecilik

HÜKÜM : Önceki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının açıklanması suretiyle; TCK'nın 207/1,43,62/1,53. maddeleri gereğince sanığın 1 yıl 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına.

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Temyiz kapsamında olmayan ölen sanık ...'in, suç tarihinde kronik böbrek yetmezliği hastalığı bulunduğu ve belirli periyotlarla diyaliz merkezinde tedavi gördüğü, sanık ...'nin de taksi şoförü olduğu; temyiz dışı sanık ...in, gerçekte ikamet etmediği... ili .. ilçesi...' de ikamet kaydı oluşturduğu ve 01/10/2005-31/12/2008 tarihleri arasında diyaliz merkezine taksi ile gidip gelmemesine rağmen sanığın, temyiz dışı sanığı ticari taksi ile götürdüğüne dair, gerçek bir hizmet ilişkisini yansıtmayan makbuzlar düzenleyerek verdiği ve temyiz dışı sanığın bunları kuruma ibraz ederek katılan kurumdan 54.000 TL haksız yol parası aldığı anlaşıldığından özel belgede sahtecilik suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 08/11/2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1226, Karar No: 2016/1057, Tarih: 16.11.2016

**Hukuk Genel Kurulu         2014/1226 E.  ,  2016/1057 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

Taraflar arasındaki “boşanma” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ...Aile Mahkemesi’nce davanın reddine dair verilen 07.03.2013 gün ve 2012/614 E., 2013/144 K. sayılı karar, davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 10.12.2013 gün ve 2013/14994 E., 2013/29160 K. sayılı kararı ile;

“…Ön inceleme duruşmasında hakim tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde anlaştıkları veya anlaşmadıkları hususları tek tek belirleyip uyuşmazlık konularını tespit edeceğine göre bu işlemler yapılmadan tarafların delil ve tanıklarını bildirmesi beklenemez. Davacı ve davalı taraf tahkikata başlamadan önce tanık listesi vermişlerdir. O halde, hukuki dinlenilme hakkını (HMK. md. 27) kullanabilmeleri için, davacıyı tanıklarının dinlenmesi, için gerekli giderleri yatırmaları konusunda kesin süre verilerek tanıklarının dinlenmesi, davalı da bildirdiği tanıklarının dinlenmesini talep ettiği takdirde bu konuda kendisine imkan tanınması ve gerçekleşecek sonucu uyarınca davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken; eksik incelemeyle karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir...”

gerekçesiyle oy çokluğuyla bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, boşanma istemine ilişkindir.

Davacı vekili davalı ile müvekkilinin önceden boşanıp tekrar evlendiğini ancak geçimsizliklerinin son bulmadığını, müvekkilinin davalının başka erkeklerle birlikte olduğu yönünde kuvvetli şüpheleri olduğunu, aralarında geçen olay nedeniyle müvekkilinin tutuklu olduğunu ileri sürerek boşanmalarına karar verilmesini istemiştir.

Davalı suçlamaları kabul etmediğini, aldatma iddiasının iftiradan ibaret olduğunu, kendisinin de boşanmak istediğini bildirmiş ve mahkemenin belirleyeceği nafakanın tarafına verilmesini istemiştir.

Mahkemece davacı vekilinin dava dilekçesinde herhangi bir delile dayanmadığı, yargılamanın devamı sırasında delil listesi sunduğu, her ne kadar iddia ve savunmanın ön inceleme safhasına kadar taraflarca genişletilip değiştirilmesi mümkün ise de davacı vekilinin dava açarken iddialarını ispata yarayan hiçbir delil sunmaması durumunda sonradan bir kısım delillerin bildirilmiş olmasının durumu değiştirmeyeceği belirtilerek evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını gösterir ve boşanmayı gerektirir şekilde davalının kusurundan kaynaklanan bir geçimsizliğin kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle oy çokluğu ile karar bozulmuş, davacının süresinde delil bildirmemesi nedeniyle davanın esastan reddi gerektiği karşı oy yazısında belirtilmiştir.

Mahkemece önceki gerekçe genişletilerek direnme hükmü verilmiştir.

Direnme hükmü davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dava dilekçesinde tanık deliline dayanılmamış olması durumunda tahkikat duruşmasına başlamadan önce verilen dilekçe ile delil bildirilmesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle konu ile ilgili yasal düzenlenmelerin incelenmesi gerekir.

Anayasanın 90. maddesinin beşinci fıkra hükmü uyarınca, milletlerarası andlaşma hükümlerinin esas alınacak olması nedeniyle ilk olarak belirtilmesi gerekir ki Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)’nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurlarından bir tanesi de yargılamanın “makul bir süre içinde” bitirilmesi ilkesidir.

Bu bağlamda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), devletlerin yasal sistemlerini mahkemelerin 6. maddede yer alan şartlara, makul bir sürede yargılama dahil olmak üzere uyacak şekilde düzenlemek ile görevli olduğunu belirtmiştir (AİHM, Zimmerman ve Steiner –İsviçre, 13 Temmuz 1983, 29. paragraf).

Bir davaya taraf olan herkesin karşı taraf karşısında kendisini önemli bir dezavantajlı konumda bırakmayacak şartlarda, iddialarını mahkemeye sunabilmesi için makul bir fırsata sahip olabilmelidir (AİHM, De Haes ve Gijsels-Belçika, 24 Şubat 1997).

Tarafların gösterilen tüm delillerden haberdar olması ve görüş bildirebilmesi de adil yargılanma hakkı kapsamında gözetilmesi gereken ilke olarak belirtilmiştir (AİHM, Borgers-Belçika, 30 Ekim 1991).

Anayasanın 141. maddesinde de “davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması yargının görevidir” denilmek suretiyle davaların makul bir süre içerisinde bitirilmesi gerekliliği açıkça düzenlenmiştir.

Açıklanan bu ilkelere paralel olarak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) yargılamanın makul sürede bitirilmesini sağlamak amacıyla düzenlemeler yapılmış ve bu amaca ulaşılabilmesi için önemli bir katkı sağlayan delillerin bildirilme zamanı özel olarak düzenlenmiştir.

Delillerin belirli bir zaman dilimi içinde gösterilip sunulması yargılamayı çabuklaştıracak olmasının yanı sıra, taraflara da gösterilen delillerden haberdar olarak zamanında bunlara karşı delil veya görüş bildirebilme imkanı tanıyacak, böylece uyuşmazlıklar en kısa sürede adilane çözüme kavuşacaktır.

Bu aşamada HMK’nın delillerin ibrazıyla ilgili hükümlerini değerlendirmek gereklidir.

6100 sayılı HMK’nın “Dava Dilekçesinin İçeriği” başlıklı 119/1-e-f maddesine göre; davacı, dava dilekçesinde, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini ve iddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğini açıkça göstermek zorundadır.”