muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/144, Karar No: 2023/627, Tarih: 29.11.2023

. Salih Kölge isimli örgüt mensubuna verdiğini, bu eve ... Velioğlu, Edip Gümüş, İsa Altsoy isimli örgütün üst düzey sorumlularının gelip gittiğini, ... Velioğlu ile birebir görüşmelerinin olduğunu, Mardin ilinde hücre evinde çalışmaları yaptığı esnada sorumlusu olan M.Salih Kölge isimli örgüt mensubu tarafından Adana iline gönderildiğini, burada Sülhaddin Ürük isimli örgüt mensubunun kendisini karşıladığını ve Tarsus ilçesinde bulunan örgüt ait bilgi işlem merkezine götürdüğünü, bu evde Cemal Tutar ve Emin Ekici isimli örgüt mensuplarının bulunduğunu, Edip Gümüş ile İsa Altsoy’un da zaman zaman gelip gittiğini, bu evde 20 gün kaldığını, kaldığı süreçte gelen dökümanları tarayıcıdan geçirerek bilgisayarlara yüklediklerini, Sülhaddin Ürük’ün talimatı ile tekrar Mardin iline döndüğünü, 1998-1999 döneminde girmiş olduğu üniversite sınavında İstanbul Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesini kazandığını, sorumlusu olan M. Salih Kölge isimli örgüt mensubuna gitmek istemediği şeklinde rapor verdiğini ancak gelen cevapta okula gitmesi yönünde talimat gelmesi üzerine kayıt yaptırdıktan sonra Konya iline gittiğini, Konya ilinde ... Velioğlu ile görüştüğünü aynı zamanda Kızıltepe ilçesi sorumluluğunun devam ettiğini, kendisine bağlı olan örgüt mensupları ile Gaziantep ilinde buluşma yaparak almış olduğu dokümanları ve örgütsel notları İstanbul ilindeki evine getirdiğini, evine gelen Edip Gümüş ve Hacı İnan tarafından dokümanların alındığını, daha sonra da aynı şekilde çözümlerin getirildiğini, Mardin ilinde hücre evinde iken örgütten tüm silah ve mühimmatların toplanıp bölgede gizlenmesi talimatının verilmesi üzerine kendisine bağlı olarak faaliyet gösteren Tahsin kod isimli örgüt mensubuna gereken talimatı verdiğini, toplanan silahların ve mühimmatın ... isimli örgüt mensubunun ikametinin altına gömülmesi talimatını verdiğini ve Tahsin kod tarafından talimatın yerine getirildiğini, daha sonra bu silahların seri numaralarını alarak Şeyh Sinan kod Lütfi Bayol’un evinin önünde yapılan sığınağa gizlemeleri yönünde talimat verdiğini, ayrıca bu sığınakta kaçırılan şahısların sorgulamalarının yapıldığı ve bu sığınağa gömüldüğünü, bu sığınağın yapımında ..., Şeyh Sinan kod Lütfi Bayol ve Hikmet Durmaz isimli örgüt mensuplarının çalıştığını, sığınağın yapımı için gereken parayı Tahsin kod’a verdiğini, silahların bir araya toplanmasından sonra bölgede mit mensubu ve ajan olabileceği değerlendirilen şahıslar ile ilgili çalışmalar yapılması talimatının gelmesi üzerine bu yönde talimat verdiğini, bu şahıslarla ilgili gereken raporların gelmesi üzerine bu konuyu üst sorumlularına bildirdiğini, gelen talimat ile kaçırma ve sorgulama faaliyetlerine başlandığını, buna göre;

1- 1995 yılında Kızıltepe ilçesi, Meskanterli Köyünde Abdulkadir isimli bir imamı Molla Cüneyt isimli şahsın evinde bağladıktan sonra elli gün süreyle sorgulanması,

2- 1995 yılında Zeki kod isimli bir PKK örgüt mensubunun yakalanıp Kızıltepe ilçesinde Gazi isimli şahsın evinde sorgulanması ve Bahattin Temel’e teslim edilmesi,

3- 1998 yılında Kızıltepe’li ... isimli şahsın kaçırılıp sorgulandıktan sonra Lütfi Bayol’un evinin altında bulunan sığınakta öldürülmesi,

4- 1999 yılında Abdulkadir Ay isimli şahsın Kızıltepe ilçesinden kaçırılıp sorgulanması ve öldürülmesi,

5- 1999 yılında Davut Oral isimli şahsın Kızıltepe’den kaçırıp Gaziantep iline getirdikten sonra Sadık Arslan ile birlikte Cumhuriyet Mahallesindeki Ahmet Doğan ve Habip Kaya’nın evine götürüp sorgulanması,

6- 1999 yılında Hacı İnan isimli örgüt mensubunun talimatı ile İstanbul ili, Kaynarca ilçesinde bir örgüt evinde kaçırılan bir şahsın bağlanarak Hacı İnan’a teslim edilmesi,

7- Abdullah Tunç isimli şahsın kaçırılıp öldürülmesi eylemlerine katıldıklarını,

5- 1999 yılında Davut Oral isimli şahsın Kızıltepe’den kaçırıp Gaziantep iline getirdikten sonra Sadık Arslan ile birlikte Cumhuriyet Mahallesindeki Ahmet Doğan ve Habip Kaya’nın evine götürüp sorgulanması,

6- 1999 yılında Hacı İnan isimli örgüt mensubunun talimatı ile İstanbul ili, Kaynarca ilçesinde bir örgüt evinde kaçırılan bir şahsın bağlanarak Hacı İnan’a teslim edilmesi,

7- Abdullah Tunç isimli şahsın kaçırılıp öldürülmesi eylemlerine katıldıklarını,

17.01.2000 tarihinde İstanbul ili, Beykoz ilçesinde çıkan çatışmadan sonra ele geçirilen örgütsel dökümanlarda isminin geçeceği ve evinin de İstanbul ilinde olması sebebiyle İstanbul'dan ayrılarak Gaziantep iline geldiğini, Gaziantep'e doküman almak ve çözüm vermek için geldiğinde akrabası olan Davut'un evinde kaldığı, Gaziantep iline gelmesinden sonra yaklaşık 1 yıl süre ile örgüt ile irtibat kuramadığını ancak Hacı İnan’ın kendisine önceden vermiş olduğu randevuda yazılı olan Lalezar Camisine giderek Hatip Dağ ile Özgürlük Mahallesinde bulunan evine gittiklerini, bir gece kaldıktan sonra ayrıldığını, birkaç gün sonra yine geldiğinde fotoğrafını vererek sahte kimlik istediğini, Hatip Dağ’ın önce ... Şimşek, daha sonra da Şükrü Sağlam adına düzenlenmiş sahte kimlikleri getirdiğini, bu örgüt mensubunun talimatı ile Mardin ilinde Tacettin Tuna isimli örgüt mensubu ile irtibata geçtiğini, şahsın kendisine Mazıdağı'nda faaliyetlerine devam etme talimatı verdiğini, kendisinin kullanmış olduğu Panelvan marka araç ile dağın eteklerinde iki katlı bir eve gittiklerini, evde Sadık Arslan, Sülhaddin Ürük, isimli örgüt mensupları ile sanık ...'nın bulunduğunu, Sülhaddin Ürük ile görüştüğünü, bu evde 4-5 gün süre ile kaldığını ve yapılacak irtibatlar ve çalışmalar ile ilgili sohbetler yaptıklarını, Sülhaddin Ürük tarafından kendisine Nasuh Sevinik isimli örgüt mensubu ile buluşma yapması için randevu verildiğini, Mehmet Veysi Özel tarafından Pozantı tesislerine araç ile bırakıldığını, Gaziantep ilinde Nasuh Sevinik ile buluştuğunu, kendisinin ikametinde kaldığını, ev bulduklarını, 2 gün sonra yakalandığını, ikametinde ele geçirilen Makarov marka tabanca, 1 adet şarjör ve 7 adet 9 mm çapında fişeğin Hatip Dağ isimli örgüt mensubuna ait olduğunu, İstanbul ilinde 17 Ocak 2000 tarihinde yapılan operasyonda ele geçirilen örgütsel dökümanlarda geçen... kod isimli örgüt mensubunun kendisi olduğunu, belgelerde yazılı olan konuların doğru olduğunu,

Cumhuriyet savcılığında; Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünce alınan 5 sayfadan ibare olan kolluk beyanlarını kabul etmediğini, mensubu olduğu Hizbullah örgütü adına hiçbir terör eylemlerine katılmadığını, örgüt içerisinde herhangi bir cami sorumluluğu ve diğer sorumluluklarda çalışmadığını, Kızıltepe camiler genel sorumlusu ve Kızıltepe ilçe sorumlusu olduğu hususlarının doğru olmadığını ayrıca 1998 yılına kadar katıldığı örgütsel faaliyetlerini anlattığını,

Cumhuriyet savcılığında; Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünce alınan 5 sayfadan ibare olan kolluk beyanlarını kabul etmediğini, mensubu olduğu Hizbullah örgütü adına hiçbir terör eylemlerine katılmadığını, örgüt içerisinde herhangi bir cami sorumluluğu ve diğer sorumluluklarda çalışmadığını, Kızıltepe camiler genel sorumlusu ve Kızıltepe ilçe sorumlusu olduğu hususlarının doğru olmadığını ayrıca 1998 yılına kadar katıldığı örgütsel faaliyetlerini anlattığını,

Mahkemede; suçlamaları kabul etmediğini, Fesih Dağlı’nın akrabası olduğunu, diğer sanıkları gerek akrabalık nedeniyle gerekse okuldan tanıdığını, bu şahısların kendisinden 2 yıl önce yakalandıklarını, kendisine isnat edilen olayların doğru olmadığını, atılı suçlamaların hiçbirini kabul etmediğini, Mehmet Salih Kaplan, Şeyhmus Demir, Seydo Aydoğan’ın öldürülmeleri eylemlerine katılmadığını, Medeni Dağlı'nın akrabası olduğunu, özgeçmiş raporunun kendisine ait olduğunu, Fesih Dağlı’nın kolluk beyanını kabul etmediğini ancak bu şahsı tanıdığını, kendisinin 2001 yılında yakalandığını,

Savunmuşlardır.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Açıklamalar

765 sayılı (mülga) Türk Ceza Kanunu'nun 168. maddesinde yer alan; "Her kim, 125, 131, 146, 147, 149 ve 156 ncı maddelerde yazılı cürümleri işlemek için silahlı cemiyet ve çete teşkil eder yahut böyle bir cemiyet ve çetede amirliği ve kumandayı ve hususi bir vazifeyi haiz olursa onbeş seneden aşağı olmamak üzere ağır hapis cezasına mahküm olur.

Cemiyet ve çetenin sair efradı on yıldan onbeş yıla kadar ağır hapisle cezalandırılır" şeklindeki düzenlemenin birinci fıkrasında, Kanun’un 125, 131, 146, 147, 149 ve 156. maddelerinde yazılı cürümleri işlemek için silahlı cemiyet ve çete oluşturmak veya böyle bir cemiyet ve çetede amirlik, yöneticilik ve hususi bir vazife üstlenmek eylemleri yaptırıma bağlanmıştır. Silahlı cemiyet ve çetenin sair efradı olmanın cezai müeyyidesi de maddenin 2. fıkrasında düzenlenmiş olup, birçok yargısal kararda vurgulandığı üzere; silahlı cemiyet ve çetede amirlik, yöneticilik ve hususi bir görev almayan, çeteye basit şekilde katılan, ulaşılmak istenen amaca ait konularda irade birliği içinde olan, çeteye katılırken çetenin niteliğini bilen ve çetenin ulaşmak istediği amacı kendi amacına uygun görenler ise cemiyet ve çetenin sair efradıdır.

Gelinen noktada 5237 sayılı TCK'da düzenlenen silahlı terör örgütüne üye olma suçunun da ifade edilmesi gerekecektir.

Gelinen noktada 5237 sayılı TCK'da düzenlenen silahlı terör örgütüne üye olma suçunun da ifade edilmesi gerekecektir.

Terör konusunu özel olarak düzenleme yoluna giden kanun koyucu, 3713 sayılı Kanun'un 1. maddesinde terörü; “Cebir ve şiddet kullanarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasî, hukukî, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek her türlü suç teşkil eden eylemlerdir.”; aynı Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrasında terör suçlusunu; "Birinci maddede belirlenen amaçlara ulaşmak için meydana getirilmiş örgütlerin mensubu olup da, bu amaçlar doğrultusunda diğerleri ile beraber veya tek başına suç işleyen veya amaçlanan suçu işlemese dahi örgütlerin mensubu olan kişi..." şeklinde tanımlamış, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, terör örgütüne mensup olmasa da örgüt adına suç işleyenlerin de terör suçlusu sayılacağını hüküm altına almıştır.

Bu genel terör ve terör suçlusu tanımları dışında; 3713 sayılı Kanun'un 3. maddesinde doğrudan terör suçları, 4. maddesinde de dolaylı terör suçları düzenlenmiştir.

18.07.2006 tarihli ve 26232 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5532 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 17. maddesiyle, terör örgütünün tanımını yapan 3713 sayılı Kanun'un birinci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları yürürlükten kaldırılmış; madde gerekçesinde, Türkiye'nin de taraf olduğu Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'nin 2. maddesinin (a) bendine uygun olarak 5237 sayılı TCK'nın 220. maddesinde suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüt tanımlaması yapıldığı için, 3713 sayılı Kanun'da ayrıca örgüt tanımlaması yapılmasına gerek görülmediği belirtilmiştir.

TCK'nın 6. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendine göre örgüt mensubu suçlu; suç işlemek için örgüt kuran, yöneten, bu örgüte katılan veya örgüt adına suç işleyen kişidir.

TCK'nın "Suç işlemek amacıyla örgüt kurma" başlıklı 220. maddesinde;

"(1) Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması gerekir.

(2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Örgütün silâhlı olması hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza dörtte birinden yarısına kadar artırılır.

(2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Örgütün silâhlı olması hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza dörtte birinden yarısına kadar artırılır.

(4) Örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi hâlinde, ayrıca bu suçlardan dolayı da cezaya hükmolunur..." hükmüne yer verilmiştir.

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuyla korunan hukuki yarar kamu güvenliği ve barışıdır. Suç işlemek için örgüt kurmak, toplum düzenini tehlikeye soktuğu ve araç niteliğindeki suç örgütü, amaçlanan suçları işlemede büyük bir kolaylık sağladığından, bu suç nedeniyle kamu güvenliği ve barışın bozulması bireyin güvenli, barış içinde yaşamak hakkını da zedeleyeceğinden, işlenmesi amaçlanan suçlar açısından hazırlık hareketi niteliğinde olan bu fiiller ayrı ve bağımsız suçlar olarak tanımlanmıştır. Böylece bu düzenlemeyle aynı zamanda bireyin, Anayasa'da güvence altına alınmış olan hak ve özgürlüklerine yönelik fiillere karşı da korunması amaçlanmıştır. Bu amaçla henüz suç işlenmese dahi, sadece suç işlemek amacıyla örgüt oluşturmuş olmaları nedeniyle örgüt mensubu faillerin cezalandırılması yoluna gidilmiştir. Bunun asıl nedeni suç işlemek için örgüt kurmanın, kamu barışı yönünden ciddi bir tehlike oluşturmasıdır. Kanun koyucu bu düzenleme ile öncelikle gelecekte işlenebilecek suçları engellemek istemiştir.

Bu suçun mağduru ise; öncelikle kamu güvenliği ve barışını sağlamakla yükümlü olan devlet ve toplumu oluşturan bireylerdir.

TCK'nın 220. maddesi kapsamında bir örgütün varlığından sözedebilmek için; en az üç kişinin, suç işlemek amacıyla hiyerarşik bir ilişki içerisinde, devamlı olarak amaç suçları işlemeye elverişli araç ve gerece sahip bir şekilde bir araya gelmesi gerekmektedir.

Örgüt, soyut bir birleşme olmayıp, bünyesinde hiyerarşik bir ilişki barındırmaktadır. Bu hiyerarşik ilişki, bazı örgüt yapılanmalarında gevşek bir nitelik taşıyabilir. Oluşturulan bu ilişki sayesinde örgüt, mensupları üzerinde hâkimiyet tesis eden bir güç kaynağı niteliğini kazanmaktadır. Bu nedenle niteliği itibarıyla devamlılık arzeden örgütün varlığı için ileride ihtimal dahilindeki suç/suçları işlemek amacı etrafındaki fiilî birleşme yeterlidir. Buna karşın, kişilerin belirli bir suçu işlemek için bir araya gelmesi hâlinde ise örgüt değil, iştirak ilişkisi mevcuttur.

Ceza Genel Kurulunun istikrar bulunan ve süregelen kararlarında da belirtildiği üzere, TCK'nın 220. maddesi anlamında bir örgütten bahsedilebilmesi için,

a) Üye sayısının en az üç veya daha fazla kişi olması gerekmektedir.

b) Üyeler arasında gevşek de olsa hiyerarşik bir bağ bulunmalıdır. Örgütün varlığı için soyut bir birleşme yeterli olmayıp, örgüt yapılanmasına bağlı olarak gevşek veya sıkı bir hiyerarşik ilişki olmalıdır.

Ceza Genel Kurulunun istikrar bulunan ve süregelen kararlarında da belirtildiği üzere, TCK'nın 220. maddesi anlamında bir örgütten bahsedilebilmesi için,

a) Üye sayısının en az üç veya daha fazla kişi olması gerekmektedir.

b) Üyeler arasında gevşek de olsa hiyerarşik bir bağ bulunmalıdır. Örgütün varlığı için soyut bir birleşme yeterli olmayıp, örgüt yapılanmasına bağlı olarak gevşek veya sıkı bir hiyerarşik ilişki olmalıdır.

c) Suç işlemek amacı etrafında fiili bir birleşme yeterli olup, örgütün varlığının kabulü için suç işlenmesine gerek bulunmadığı gibi işlenmesi amaçlanan suçların konu ve mağdur itibariyle somutlaştırılması mümkün olmakla birlikte, zorunluluk arz etmemektedir. Örgütün faaliyetleri çerçevesinde suç işlenmesi halinde, fail, örgütteki konumuna göre, üye veya yönetici sıfatıyla cezalandırılmasının yanında, ayrıca işlenen suçtan da cezalandırılacaktır.

d) Örgüt niteliği itibarıyla devamlılığı gerektirdiğinden, kişilerin belli bir suçu işlemek veya bir suç işlemek için bir araya gelmesi halinde, örgütten değil ancak iştirak iradesinden söz edilebilecektir.

e) Amaçlanan suçları işlemeye elverişli, üye, araç ve gerece sahip olunması gerekmektedir.

Yukarıda belirtildiği üzere kanunların suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli yapılara suç örgütü denmektedir. Terör örgütleri ise ideolojik amaçları olan suç örgütleridir. Terör örgütlerini, suç örgütlerinden ayıran bu ideolojik amaç; 3713 sayılı Kanun'un 1. maddesinde gösterilen Cumhuriyetin Anayasa'da belirtilen niteliklerine karşı olabileceği gibi, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Türk Devleti ve Cumhuriyetin varlığına, Devlet otoritesini zaafa uğratmaya veya yıkmaya ya da ele geçirmeye, Devletin iç ve dış güvenliğine, kamu düzeni veya genel sağlığa ya da temel hak ve hürriyetlere yönelik de olabilmektedir.

3713 sayılı Kanun'un "Terör örgütleri" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Cebir ve şiddet kullanılarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemleriyle, 1 inci maddede belirtilen amaçlara yönelik olarak suç işlemek üzere, terör örgütü kuranlar, yönetenler ile bu örgüte üye olanlar Türk Ceza Kanununun 314 üncü maddesi hükümlerine göre cezalandırılır. Örgütün faaliyetini düzenleyenler de örgütün yöneticisi olarak cezalandırılır." hükmü ile TCK'nın 314. maddesine atıf yapılmıştır.

TCK'nın 314. maddesinde tanımlanan "Silahlı örgüt" suçu ise;

"(1) Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçları işlemek amacıyla, silahlı örgüt kuran veya yöneten kişi, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Birinci fıkrada tanımlanan örgüte üye olanlara, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.

(3) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin diğer hükümler, bu suç açısından aynen uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

TCK'nın 314. maddesinde tanımlanan "Silahlı örgüt" suçu ise;

"(1) Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçları işlemek amacıyla, silahlı örgüt kuran veya yöneten kişi, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Birinci fıkrada tanımlanan örgüte üye olanlara, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.

(3) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin diğer hükümler, bu suç açısından aynen uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

Örgütlü suçluluğun özel bir türü olarak öngörülen, TCK'nın "Silahlı Örgüt" başlıklı 314. maddesinde; TCK'nın ikinci kitap dördüncü kısmının dördüncü bölümünde yer alan devletin güvenliğine karşı suçlar ile beşinci bölümünde yer alan anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçları işlemek amacıyla, silahlı örgüt kuran, yöneten ve örgüte üye olanların cezalandırılmaları öngörülmüş ve maddenin son fıkrasında; suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin diğer hükümlerin, bu suç açısından aynen uygulanacağı düzenlenmiştir.

Suç tarihinde yürürlükte bulunan 765 sayılı TCK'nın "Devlet Kuvvetleri Aleyhinde Cürümler" başlıklı TCK’nın 146. maddesi;

"Türkiye Cumhuriyeti Teşkilatı Esasiye Kanununun tamamını veya bir kısmını tağyir ve tebdil veya ilgaya ve bu kanun ile teşekkül etmiş olan Büyük Millet Meclisini iskata veya vazifesini yapmaktan men'e cebren teşebbüs edenler, ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına mahkûm olur.

65 inci maddede gösterilen şekil ve suretlerle gerek yalnızca gerek bir kaç kişi ile birlikte kavli veya tahriri veya fiili fesat çıkararak veya meydan ve sokaklarda ve nasın toplandığı mahallerde nutuk irat veyahut yafta talik veya neşriyat icra ederek bu cürümleri işlemeğe teşvik edenler hakkında, yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur" şeklindedir.

Maddede devletin (siyasal iktidar düzeni ve fonksiyonları) aleyhine işlenen fiiller cezalandırılmaktadır. Hükümet düzeni, Devlet kuvvetlerinin şekillenişi, Devletin temel ideolojik yapısı, temel insan hakları, seçim sistemi gibi değerler ise Devletin Siyasal İktidar düzenini oluşturmaktadır. Suçun konusu bu olduğuna göre bu kavramın içine Anayasa'nın 1. maddesindeki Devlet ve Hükûmet şekline ilişkin "Cumhuriyet" ile 2. maddesindeki "Laiklik" ilkeleri de girmektedir.

Maddede devletin (siyasal iktidar düzeni ve fonksiyonları) aleyhine işlenen fiiller cezalandırılmaktadır. Hükümet düzeni, Devlet kuvvetlerinin şekillenişi, Devletin temel ideolojik yapısı, temel insan hakları, seçim sistemi gibi değerler ise Devletin Siyasal İktidar düzenini oluşturmaktadır. Suçun konusu bu olduğuna göre bu kavramın içine Anayasa'nın 1. maddesindeki Devlet ve Hükûmet şekline ilişkin "Cumhuriyet" ile 2. maddesindeki "Laiklik" ilkeleri de girmektedir.

Cumhuriyet, egemenliğin bir kişiye veya bir zümreye değil tüm topluma ait bulunduğu bir devlet şeklini, Laiklik ise genel anlamda devlet yönetiminin dini kurallara göre değil, toplum gereksinimlerinin akılcı ve bilimsel kurallara göre karşılandığı bir yönetim biçimini tanımlar. Madde ile Devletin Siyasal İktidar düzeninin hukuka aykırı yöntemlerle ve zorla değiştirilmesine "teşebbüs" edilmesi suç sayıldığına göre bu hususa yönelik icra hareketlerinin cezalandırıldığı anlaşılmaktadır. Ancak bu suçun oluşumunda genelde diğer suçlarda olduğu gibi "neticenin" gerçekleşmesi aranmaz. Zira bu suç tipinde netice gerçekleşmişse, artık o fiili cezalandırma olanağı ortadan kalkar. Bu nedenle öğretide bu suç "peşinen tamamlanmış suç", "neticesi hareketten ayrı suç" olarak da tanımlanmaktadır. Bu nitelikteki suçların özelliği teşebbüs aşamasında kalan fiillerin de tamamlanmış suç gibi cezalandırılması, ceza uygulaması açısından "teşebbüs" ile "tamamlanmış suç" ayrımının yapılmamasıdır.

765 sayılı TCK’nın 146. maddesinde düzenlenen suçun icrasına başlandığına, faile suçun tamamlanmış hâlinin cezasının uygulanabilmesi nedeniyle öğretideki bir görüşe göre bu suç tipinin "salt tehlike suçu" veya "salt hareket suçu" olarak nitelendirilmesi de yerinde değildir. Zira tehlike ve salt hareket suçları hukuka aykırı hareketten ayrı olarak hukuka aykırı neticenin öngörülmediği suç tipleridir. Oysa TCK'nın 146. maddesinde, hareketten ayrı olarak neticede belirtildiğine göre bu suç aynı zamanda bir "zarar suçu"dur.

Maddede, neticesi hareketten ayrı bir suç tipi tanımlanması, özelliğin, salt ceza uygulaması yönünden "tamamlanmış suç","teşebbüs aşamasında kalmış suç" ayrımını ortadan kaldırmakla sınırlı bulunması nedeniyle, bir fiilin anılan madde uyarınca cezalandırılabilmesi için o fiilin "icra hareketi" niteliğinde bulunması zorunludur. Diğer bir deyişle maddedeki "teşebbüs eden" sözcüğü icra hareketine başlanması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu açıdan da fiilin elverişli vasıtalarla icrasına başlanmış olması aranır. Bir fiilin 146. madde yönünden icra hareketi niteliğinde olup olmadığı hususu ise olayın akışına göre değerlendirilir.