muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1442, Karar No: 2018/4441, Tarih: 12.04.2018

**19. Ceza Dairesi         2017/1442 E.  ,  2018/4441 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Sanık ... yönünden yapılan incelemede; sanığın adına kayıtlı olan ... plakalı aracı, alacaklıyı zarara uğratmak için sattığının iddia edilmesi karşısında, söz konusu aracın hangi tarihte ve ne şekilde satıldığı araştırılıp, sanığın savunmasında bu aracın icra marifetiyle satıldığını iddia etmesi karşısında, bu husus sanığa açıklattırılıp, icra dosya numarası tespit edilerek, belirtilen iddia araştırılıp şikayetin süresinde olup olmadığı da tespit edildikten sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, sanık hakkında eksik kovuşturma ile yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi,

Kabule göre de;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 331/1 maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaştırmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, her iki sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve sanıkların, temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, HÜKÜMLERİN 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 12.04.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/11913, Karar No: 2024/2931, Tarih: 29.04.2024

**1. Ceza Dairesi         2022/11913 E.  ,  2024/2931 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2018/589 E. 2018/2009 K.

SUÇ : Nitelikli kasten öldürme

HÜKÜM : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereğince temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.02.2018 tarihli ve 2017/223 Esas, 2018/61 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında maktûle karşı nitelikli kasten öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 82/1-d, 29/1, 62/1 ve 53. maddeleri uyarınca 15 yıl hapis cezası ile

cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

2. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 25.12.2018 tarihli ve 2018/589 Esas, 2018/2009 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında nitelikli kasten öldürme suçundan, İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık müdafiinin istinaf başvurusu üzerine, 5271 sayılı Kanun’un 280/1-g maddesi uyarınca duruşmalı yapılan inceleme neticesinde aynı Kanun’un 280/2. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile; sanığın maktule yönelik eyleminin meşru savunma kapsamında kaldığı gerekçesi ile 5237 sayılı Kanun'un 25. ve 5271 sayılı Kanun'un 223/2-d maddesi uyarınca sanık hakkında beraat kararı verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan ...'in temyiz sebepleri özetle, sanığın üst hadden cezalandırılması gerektiğine ilişkindir.

III. GEREKÇE

1. Sanık ve maktulün kardeş oldukları ve aralarında ortak yaptıkları iş nedeniyle anlaşmazlık bulunduğu, olay tarihinde sanık ile oğulları ... ve ...'in sanığın kardeşi olan ...'ın oturduğu villaya gittiği, oraya varır varmaz aralarında tartışma başladığı, maktul ...'in ... ile kavgaya başladığı, ...'un onu yere yatırdığı ve üzerine çıktığı, bu sırada ... ile ...'in boğuştuğu, maktul ...'in tabancasını ateşleyerek üstündeki ...'u vurmaya çalıştığı, ...'un karnından yaralandığı, ...'un maktulün tekrar ateş etmesini engellemek için elini tutup büktüğü, buna rağmen maktulün tekrar ateş ederek sanığın oğlu ...'u kolundan vurduğu, daha sonra ayağa kalktığı, silah sesleri üzerine sanık ...'ın maktule yöneldiği, maktulün tabancasıyla sanığa ateş ettiği, sanığın da tabanca ile maktule 2 el ateş edip bacak ve göğüs kısmından vurarak onu yere düşürdüğü, sonra yanına giderek maktulün elindeki tabancayı aldığı şeklinde gelişen olayda;

2. Maktulün sanığın oğlu ...'a yönelik olarak önce tokat atarak başlayan daha sonra silahla ateş edip yaralamasını müteakip tabancasını sanığa doğrultması ve ateş etmesi birlikte değerlendirildiğinde, sanığın önce oğluna başlayan daha sonra kendisine yönelik olarak devam eden ağır ve haksız saldırıyı aynı oranda karşılık vererek etkisiz hale getirdiği anlaşılmakla, tebliğnamedeki bozma yönündeki görüşe iştirak edilmemiştir.

3. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan ve dosya kapsamına göre yeterli olduğu anlaşılan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eksik incelemenin bulunmadığı, maktulün sanığın oğlu ...'a yönelik olarak önce tokat attığı, daha sonra silahla ateş edip yaralaması akabinde maktulün tabancasını sanığa doğrultması ve ateş etmesi birlikte değerlendirildiğinde sanığın önce oğluna başlayan daha sonra kendisine yönelik olarak devam eden ağır ve haksız saldırıyı aynı oranda karşılık vererek etkisiz hale getirdiği gözetildiğinde sanığın eyleminin meşru savunma sınırları içerisinde kaldığı anlaşıldığından temyiz sebeplerinin incelenmesinde hükümde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

IV. KARAR

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 25.12.2018 tarihli ve 2018/589 Esas, 2018/2009 Karar sayılı kararında katılan ... tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289. maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy çokluğuyla TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

29.04.2024 tarihinde karar verildi.

K A R Ş I O Y

...’un sanık ...’ın oğlu olduğu, sanık ... ile maktul ...’in ise sanık ...’ın kardeşi oldukları, sanık ... ile sanık ... ve oğulları arasında ...’a ait olup ...’ın kullanımında bulunan villadan sanık ...’ın çıkmak istememesinden kaynaklı bir huzursuzluk olduğu,

Olay günü sanık ...’ın diğer oğlu olan ...’in, ...’a ‘‘sen benim villamdan çıkmıyorsun, büyük amcalarım boşu boşuna nöbet beklemesin ben geliyorum’’ şeklinde mesaj attığı, bunun üzerine ...’ın sanık ...’ı aradığı, aralarında geçen konuşmadan sonra ..., ... ve ...’in konuşmak üzere villaya gittikleri,

Olay günü sanık ...’ın diğer oğlu olan ...’in, ...’a ‘‘sen benim villamdan çıkmıyorsun, büyük amcalarım boşu boşuna nöbet beklemesin ben geliyorum’’ şeklinde mesaj attığı, bunun üzerine ...’ın sanık ...’ı aradığı, aralarında geçen konuşmadan sonra ..., ... ve ...’in konuşmak üzere villaya gittikleri,

Olay yerine giderken sanık ...’ın yanına silah aldığı, olay yerinde ... ve Enver’in olduğu taraflar arasında yaşanan karşılıklı tartışma sırasında ...’ın ...’i yere yatırdığı, bunun üzerine ...’ın ...’a doğru geldiği, maktul ... ile ... arasında fiili kavganın başladığı, birbirlerine yönelik hareketleri neticesinde yere düştükleri, yerde de altlı üstlü kavganın devam ettiği, bu esnada maktul ..., kendisine yönelik saldırı nedeniyle altta bulunduğu esnada üzerinde taşıdığı silahı çekerek ...’u silahla yaraladığı, ...’un maktul ...’in elindeki silahı almaya çalışırken silahın ateş

aldığı ve ...’un kolundan da yaralandığı, daha sonra sanık ...’ın onlara doğru geldiği ve maktul ...’e doğru 2 el ateş ettiği maktulün yere düşmesi üzerine maktulün elinden silahı almaya çalıştığı, maktul ...’in göğüs ve uyluk bölgesine isabet eden iki ateşli silah mermi yaralanmasına bağlı kot ve omurga kırığı ile birlikte gelişen iç organ yaralanması ve iç kanama sonucu hayatını kaybettiği,

Olayda sanık ...’a yönelik maktul ...’in bir eylemi olmadığı, ...’un beyanından maktulün kullandığı silahın mermisinin bittiğinin anlaşıldığı, olay yeri inceleme raporunda ele geçirilen ve suçta kullanıldığı anlaşılan silahın şarjörsüz olduğunun belirtildiği de gözetildiğinde, sanık ...’ın olayın oluşuna göre; kendi oğlu ...’u yaralamasından dolayı maktul ...’i hayatını kaybetmesine neden olmayacak şekilde yaralama imkanı varken, hayati bölgesini hedef alarak maktulü karnından omurga kırığı olacak şekilde ateşli silahla yaralayarak ölümüne sebep olması karşısında,

Olayda meşru müdafa (yasal savunma) şartları oluşmaması nedeniyle, sanık hakkında azami tahrik altında nitelikli kasten öldürme suçundan cezalandırılmasına karar verilmesi gerektiği düşüncesinde olduğumuzdan sayın çoğunluğun eylemin meşru savunma sınırları içerisinde kaldığı ve beraat etmesi gerektiği yönündeki kararın onanması görüşüne iştirak etmiyoruz.
Yargıtay — Esas No: 2016/7245, Karar No: 2016/13561, Tarih: 21.12.2016

**12. Ceza Dairesi         2016/7245 E.  ,  2016/13561 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Asıl Karar Tarihi : 22/10/2015

Ek Karar Tarihi : 06/042016

Suç : Trafik güvenliğini tehlikeye sokma

Hüküm : TCK'nın 179/3-2, 62, 50/1-a, 52/2-4. maddeleri gereğince mahkumiyet, temyiz isteminin süreden reddi

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hükme yönelik sanığın temyiz isteminin reddine dair ek karar, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın yokluğunda 22/10/2015 tarihinde verilip 25/02/2016 tarihinde usulünce tebliğ edilen hükmün sanık tarafından 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 310/1. maddesinde öngörülen yasal bir haftalık süre geçtikten sonra 01/04/2016 tarihinde temyiz edildiği, mahkemenin temyiz isteminin reddine dair 06/04/2016 tarihli ek kararın da herhangi bir isabetsizlik bulunmadığından, sanık müdafiinin temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan ek kararın isteme uygun olarak ONANMASINA 21.12.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/16340, Karar No: 2022/10755, Tarih: 23.05.2022

**7. Ceza Dairesi         2021/16340 E.  ,  2022/10755 K.**

**"İçtihat Metni"**

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’na aykırı davranmak eyleminden ... Gıda Hav. İnş. Oto Dağ. ve Paz. San ve Tic. Ltd. Şti. hakkında ...'nün; 06/03/2019 tarihli ve 97832715-020-E.749460 sayılı kararı ile uygulanan 18.381,00 Türk lirası idarî para cezası ile 08/03/2019 tarihli ve 97832715-020-E.750936 sayılı kararı ile uygulanan 9.188,00 Türk lirası idarî para cezasına karşı yapılan başvurunun reddine dair ... Sulh Ceza Hâkimliği'nin 08/11/2019 tarihli ve 2019/2781 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın reddine ilişkin ... Sulh Ceza Hâkimliği'nin 04/12/2019 tarihli ve 2019/9633 değişik iş sayılı kararı aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığı'ndan verilen 14/01/2021 tarihli kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 11.02.2021 tarihli ve KYB. 2021-11581 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Mezkür ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre; kabahatli işletme hakkında verilen idari yaptırım kararlarının ... Sulh Ceza Hâkimliği'nin 08/11/2019 tarihli kararı ile 5996 sayılı Kanunun 40/1-d maddesi gereğince mevzuata aykırı ürün ürettirmek eyleminin gerçekleştiği ve 5326 sayılı Kanun uyarınca idari yaptırım kararının usulüne uygun olduğu şeklinde gerekçe ile başvurunun reddine karar verilmiş ise de, ...'nün 06/03/2019 tarihli ve 97832715-020-E.749460 sayılı kararı ile uygulanan idari yaptırım karar tutanağında, idari yaptırım nedeninin "5996 sayılı Kanunun 21. maddesinin 5. fıkrasına aykırı olarak ürün ürettirmek ve piyasaya arz etmek", yasal dayanağın "5996 sayılı Kanunun 40. maddesinin 1. fıkrasının d bendine göre" şeklinde belirtildiği,

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 21/5. maddesinde "Gıda kodeksine aykırı gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzeme üretilemez, işleme tâbi tutulamaz ve piyasaya arz edilemez.", aynı Kanun'un 40/1-d. maddesinde "21 inci maddenin beşinci fıkrasına aykırı hareket edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlerin, insan sağlığı için risk oluşturması durumunda ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Aykırılık sadece etiket bilgilerinden kaynaklanıyor ise idarî para cezası beşbin Türk Lirası olarak uygulanır." şeklinde düzenlemelerin yer aldığı,

Somut dosyaya konu olayda, ... Gıda Hav. İnş. Oto Dağ. ve Paz. San ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı ticari işletmede satılmakta olan ... Taze Kaşar Peyniri isimli üründen 04/10/2018 tarihinde alınan numunenin yapılan analizinde, içeriğinde süt yağı harici yağın bulunduğu ve bu durumun Türk Gıda Kodeksi Tebliğine aykırı olduğunun, Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünün 25/10/2018 tarihli ve ... nolu raporu ile tespit edildiği, ancak söz konusu analizi yapılan ürünün, kabahatli şirket ile ... Süt ve Süt Ürünleri isimli firma arasında imzalanan ve 01/04/2018-01/04/2019 tarihleri arasında geçerli olan fason imalat sözleşmesi gereğince, ... Süt ve Süt Ürünleri isimli firma tarafından kabahatli şirket adına üretildiği, ayrıca söz konusu sözleşmede ürünlerdeki üretim, ambalaj hata ve kusurlarından üretici firmanın sorumlu olduğunun kararlaştırılmış olduğu, bu haliyle değerlendirildiğinde, kabahatli şirket tarafından satışı yapılan, üzerinde denetleme ve tasarrufta bulunma imkanı olmayan ürün içeriklerinin Türk Gıda Kodeksi Tebliğine aykırı olması nedeniyle kabahatli şirketin sorumlu tutulamayacağı, 5996 sayılı Kanunda yer alan düzenlemelerde, mevzuata aykırı ürün ürettirmek şeklinde bir eylemin bulunmadığı, kaldı ki üretimi gerçekleştiren ... Süt ve Süt Ürünleri isimli firma hakkında gerekli idari yaptırımın uygulanması için ... İl ... Müdürlüğüne bildirimde bulunulduğu hususunun da ... Valiliği İl ... Müdürlüğünce Hakimliğe verilen 19/04/2019 tarihli cevap dilekçesi içeriğinden anlaşılması karşısında, kabahatli hakkında ...'nün, 06/03/2019 tarihli ve 97832715-020-E.749460 sayılı kararı ile uygulanan 18.381,00 Türk lirası idarî para cezası yönünden merciince itirazın kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Muteriz firmanın, 5996 sayılı Yasanın 3/1-26. maddesi kapsamında gıda işletmecisi olduğu kabul edilmekle birlikte, muteriz tarafından, başka bir firma tarafından üretilen ve üretimi tamamlanmış olan bir ürünün satın alındıktan sonra marketlere satışının gerçekleştirildiği, yine fason üretim sözleşmesi içeriği, idari yaptırım kararında açıkça muteriz firmanın faaliyet konusunun gıda satış yeri olduğunun belirtilmesi ve üretici firma tarafından idari yaptırım aşamasında sunulan beyan uyarınca; idari yaptırıma konu kabahat fiilinin, gıdanın dağıtım ve muhafazasından kaynaklanmadığı gibi üretim aşamasında gerçekleştiği sabit olan bir aykırılık nedeni ile gıdaların satışını gerçekleştiren muterizin sorumlu tutulamayacağı anlaşılmakla;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarnamesi içeriğindeki hususlar yerinde görüldüğünden, ... Sulh Ceza Hakimliği'nin 04.12.2019 tarih, 2019/9633 D.İş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nun 309/4-d maddesi uyarınca BOZULMASINA, muteriz hakkında ... Valiliği İl Gıda ... Müdürlüğü'nce uygulanan idari yaptırım kararlarından; 06.03.2019 tarih, 97832715-020-E.749460 sayılı idari yaptırım kararının kaldırılmasına, kararın diğer kısımlarının ise aynen muhafazasına, 23.05.2022 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(KD)

KARŞI DÜŞÜNCE

Gıda mevzuatı; gıdalar için minimum kalite ve hijyen kriterlerini tanımlayan bir dizi standarttır. Gıda mevzuatının asıl amacı tüketicileri ekonomik olarak korurken sağlıklı gıda güvenliğini de sağlamaktır. Ayrıca gıda mevzuatı, gıda piyasasında haksız rekabetin önlenmesine, sektörün gelişmesine ve ülke itibarının korunmasına olumlu katkıda bulunmaktadır. Gıda mevzuatı, ülkenin hedefleri doğrultusunda sağlam bilimsel veriler temelinde geliştirilmiştir, bu nedenle uluslararası hukuku ihlal eden hükümler içermemektedir. Avrupa Birliğine entegre bir sistemle modern gıda güvenliği kuruluşları oluşturulması amacıyla 5996 sayılı Kanun’un yayımlanmış bu şekilde güçlü bir mevzuat altyapısı oluşturmuştur. Kanun ile birlikte Türkiye “çiftlikten sofraya gıda güvenliği” anlayışını benimseyerek gıda güvenliği politikasını revize etmiş ve gıda güvenliği bakımından yeni bir dönem başlamıştır. 5996 Sayılı Kanun kapsamında yaklaşık 170 yönetmelik yayımlanmış ve yönetmeliklerle AB standartlarına uyum sağlamak için güncel düzenlemeler oluşturulmuştur.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 3. maddesinde;

Gıda; Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir maddeyi,

Piyasaya arz: Bu Kanun kapsamındaki her türlü ürünün, bedelli veya bedelsiz, piyasaya sunulmasını,

Üretim, işleme ve dağıtımın aşamaları: İthalat ve birincil üretim dahil, ürünün üretim, işleme, depolama, nakliye, nihai tüketiciye satışı veya arzını içeren herhangi bir aşamayı,

Ürün: Bitki, bitkisel ürün, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzemeler, yem, hayvansal ürün, veteriner sağlık ürünü, bitki koruma ürünü ile ziraî mücadele alet ve makineleri ile ahşap ambalaj malzemesini,

Piyasaya arz: Bu Kanun kapsamındaki her türlü ürünün, bedelli veya bedelsiz, piyasaya sunulmasını,

Üretim, işleme ve dağıtımın aşamaları: İthalat ve birincil üretim dahil, ürünün üretim, işleme, depolama, nakliye, nihai tüketiciye satışı veya arzını içeren herhangi bir aşamayı,

Ürün: Bitki, bitkisel ürün, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzemeler, yem, hayvansal ürün, veteriner sağlık ürünü, bitki koruma ürünü ile ziraî mücadele alet ve makineleri ile ahşap ambalaj malzemesini,

Gıda işletmecisi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından gıdanın üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin, mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi,

Şeklinde tanımlanmıştır.

5996 sayılı Kanunda, “gıda güvenliği” kavramı yerine “gıda güvenilirliği” kavramı tercih edilmiştir. Yeterli gıdaya sahip olmanın ötesinde, sahip olunan gıdanın kalitesi ve güvenliği de önem arz etmektedir. Gıda güvenliğiyle ilgili ceza hukuku düzenlemelerinin, gıda maddesinin kendisini ve insan sağlığını korumaya yönelik iki yönünün olduğundan bahsetmek mümkündür. 5996 sayılı Kanunun 21’inci maddesinde, gıda güvenilirliğinin şartları, yem güvenilirliğinin şartlarıyla birlikte düzenlenmiştir. Kanunda, güvenilir olmayan gıdanın, gıda ile temas eden maddenin ve malzemenin piyasaya arz edilemeyeceği ifade edildikten sonra, insan sağlığı için tehlike oluşturan ve tüketime uygun olmayan gıdanın, güvenilir olmayan gıda kabul edileceği belirtilmiştir. Görüldüğü üzere, 5996 sayılı Kanuna göre iki tür “güvenilir olmayan gıda” vardır. Güvenilir olmayan gıdanın birinci türü “insan sağlığı için tehlike oluşturan” gıda; ikinci türü ise “tüketime uygun olmayan” gıdadır.

5996 sayılı Kanun 21/1-b maddesinde gıdanın güvenilir olup olmadığının belirlenmesinde, üretim, işleme ve dağıtım aşamaları, etiket bilgileri ve sağlıkla ilgili uyarı niteliğindeki bilgiler ile insanlar tarafından günlük normal kullanım koşulları dikkate alınacağı belirtilmiştir.

5996 sayılı Kanuna göre, gıdanın insan sağlığına zararlı olup olmadığının belirlenmesinde; tüketenin sağlığı üzerinde ani, kısa veya uzun vadede oluşturabileceği muhtemel etkileri yanında, gelecek nesiller üzerindeki etkileri, birikerek artan muhtemel toksik etkileri ve belirli tüketici gruplarının özel sağlık hassasiyetleri de dikkate alınacaktır. Görüldüğü üzere, Kanunun 21(1). maddesinin (a) bendinde hangi gıdaların güvenilir olmayan gıda olarak kabul edileceğiyle ilgili olarak “insan sağlığı için tehlike oluşturan” nitelemesi kullanılırken, aynı fıkranın c bendinde ise “insan sağlığına zararlı” nitelemesinin belirlenmesinde dikkate alınacak hususlar düzenlenmiştir.

Herhangi bir gıdanın insan tüketimi için uygun olmadığının belirlenmesinde, gıdanın yabancı madde karışması da dâhil olmak üzere her tür bulaşıklığı veya çürüme, bozulma veya kokuşma nedeniyle kullanım amacına uygun olmaması dikkate alınması gerekmektedir.

Ülkemizde, kabahatlerin suç olmaktan çıkarılmış olması da göz önünde bulundurulduğunda, gıda hukukuyla ilgili kamu hukuku yaptırımlarının çoğunun idari yaptırımlar olarak düzenlenmesi tercih edilmiştir.

İzinsiz gıda satışı, gıdalar hakkında yanlış veya yanıltıcı bilgi verme, aldatmak suretiyle kişilerin ekonomik kaybına yol açma, tehlikeli gıdaların satışı, kasten veya taksirle gıdaya zehir katma, tehlikeli gıdanın satılması suretiyle taksirle yaralamaya veya ölüme neden olma, gıdaya zehir katmak suretiyle kasten öldürme veya yaralama gibi fiiller gıda hukukuyla ilgili suçlar veya kabahatler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Türk Ceza Kanunu’nda yer alan ve doğrudan gıda ceza hukukunu ilgilendiren iki suç tipi de Kanun’un “Özel Hükümler” başlıklı 2. kitabının “Topluma Karşı Suçlar” başlıklı 3. kısmının “Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar” başlıklı 3. bölümünde tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. 5996 sayılı Kanunun 40. ve 41. maddelerinde konuyla ilgili kabahatler düzenlenmiştir.