muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/8070, Karar No: 2010/572, Tarih: 11.02.2010

**7. Hukuk Dairesi         2009/8070 E.  ,  2010/572 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay’ca incelenmesi davalılardan ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, dosyadaki belgeler okundu. Tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi. Gereği görüşüldü:

Dava, ... ilçesi ... Köyü ... mevkinde bulunan 368, 380 ve 397, aynı köy ... mevkiinde bulunan 297, 313, 309 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde davacıların zilyet olduklarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de, varılan sonuç toplanan delillere ve yasal düzenlemelere uygun düşmemiştir.

Öğreti ve uygulamada tespit davalarının dinlenebilmesi için genel dava koşullarından başka tespit davalarının kendine özgü koşulları olarak nitelendirilen ve aşağıda açıklanan iki özel koşula daha ihtiyaç bulunduğu kabul edilmektedir.

1-HUKUKİ İLİŞKİ: Tespit davasının konusunu ancak bir hukuki ilişki oluşturabilir. Tespit hükmü bir hak ve alacağın var olup olmadığını, bir başka deyişle hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığını tespit eder. Bu nedenle uygulamada konusu yalnızca maddi olaylar olan tespit davalarının dinlenemeyeceği, maddi olay yada olayların ancak hukuki bir ilişki ile birlikte tespit davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.

2-HUKUKİ YARAR: Hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığının hemen tespitinde davacının hukuki bir yararı bulunmalıdır. Hukuki yarar koşulu özellikle tespit davasının açıldığı günde mevcut olmalı ve verilen hüküm kesinleşene kadar da varlığını sürdürmelidir. Bir hukuki ilişkinin hemen tespitinde hukuki yarar bulunduğunun kabul edilebilmesi için de aşağıda belirtilen üç koşulun birlikte mevcut olması zorunludur.

a)YAKIN TEHLİKE: Davacının bir ... veya hukuki durumu halen mevcut veya yakın bir tehlike ile ciddi biçimde tehdit edilmiş olmalıdır.

b)TEHDİDİN ZARAR MEYDANA GETİREBİLECEK NİTELİKTE OLMASI: Objektif olarak değerlendirildiğinde yakın ve ciddi tehdit davacı için bir zarar meydana getirebilecek nitelikte olmalı, tehdit sebebiyle davacının hukuki durumu belirsizlik içinde bulunmalıdır.

c)TESBİT HÜKMÜNÜN TEHLİKEYİ ORTADAN KALDIRACAK NİTELİKTE BULUNMASI: Tespit hükmü koşulları usulün 237. maddesi hükmünde açıklanan kesin hüküm sonuçlarını meydana getirmekte ise de, eda bölümü bulunmadığından cebrî-icraya konu olmaz. Hal böyle olunca icra ve infaz kabiliyeti bulunmayan böyle bir hüküm almak üzere dava açmakta hukuki yarar bulunduğundan söz edilebilmesi için alınacak tespit hükmünün mevcut veya yakın tehlikeyi ortadan kaldıracak nitelikte olması gerekir.

c)TESBİT HÜKMÜNÜN TEHLİKEYİ ORTADAN KALDIRACAK NİTELİKTE BULUNMASI: Tespit hükmü koşulları usulün 237. maddesi hükmünde açıklanan kesin hüküm sonuçlarını meydana getirmekte ise de, eda bölümü bulunmadığından cebrî-icraya konu olmaz. Hal böyle olunca icra ve infaz kabiliyeti bulunmayan böyle bir hüküm almak üzere dava açmakta hukuki yarar bulunduğundan söz edilebilmesi için alınacak tespit hükmünün mevcut veya yakın tehlikeyi ortadan kaldıracak nitelikte olması gerekir.

Öğreti ve uygulamada kural olarak davacının hukuki korunma ihtiyacını başka bir yolla tamamen giderebilmesinin mümkün olduğu hallerde soyut hukuki ilişkinin tespitini istemekte hukuki yararı bulunmayacağı, bu olgunun sonucu olarak da eda davası açılabilecek hallerde tespit davası açılamayacağı kabul edilmekte ise de, eda davası sonucunda elde edilecek hükmün tespite ilişkin bölümünün kapsamının tespit davasında elde edilebilecek hükmün kapsamından daha dar olması halinde bu genel kuralın uygulanamayacağı, bu halde eda davasından bağımsız, ayrı bir tespit davası açılabileceği de benimsenmiştir. Açıklanan bu hukuksal olgular ışığında duraksamasız belirtmek gerekirse tespit davasının kendine özgü koşulları ve dolayısıyla hukuki yarar dava koşuludur. Diğer dava koşullarında olduğu gibi davacının tespit davası açmakta hukuki yararı bulunup bulunmadığının taraflarca öne sürülmese bile mahkemelerce kendiliğinden incelenmesi gerekir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 699. maddesi hükmünde paylı mülkiyet halinde paylaşmanın, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleştirileceği, 703. maddesi hükmünde elbirliği halinde mülkiyette paylaştırmanın, aksine bir hüküm bulunmadıkça paylı mülkiyet hükümlerine göre yapılacağı açıklanmış, HUMK'nun 565,566 ve 567. maddelerinde ise paylaştırma veya ortaklığın giderilmesi davalarında sulh hakiminin basit yargılama usulüne göre yargılama yapacağı, miktar itibarıyla kendi görevine giren uyuşmazlıkları da basit usule göre çözümleyeceği, görevini aşan uyuşmazlıkların ise yazılı usule göre çözümleneceği, bu durumda davacının sulh hakimi huzurunda uyuşmazlığın tespit edildiği günden itibaren on gün içinde davasını açmaya mecbur olduğu belirtilmiştir. Anılan bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesinde muhtesatın maliklerden biri veya birkaçına ait olduğuna ilişkin kayıt bulunması veya muhtesatın belirli bir veya birkaç malik tarafından kendi adına ve hesabına meydana getirildiğini tüm taşınmaz maliklerinin oybirliği ile kabul etmeleri halinde, ortaklığın giderilmesi davasına bakan sulh mahkemesince taşınmazın satış bedelinin paylaştırma oranı belirlenirken muhtesata isabet edecek satış bedelinin sadece bu muhtesatı meydana getiren malik veya maliklere verilmesini sağlayacak şekilde oranlama yaparak hüküm vereceği, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde muhtesata ilişkin bir kayıt yoksa veya taşınmaz malikleri arasında oybirliği sağlanamamışsa mahkemenin bu konuyu ön mesele yapacağı, uyuşmazlığı çözmek muhtesat değerine göre kendi görev sınırları içinde kalıyorsa uyuşmazlığı kendisinin çözeceği, görevini aşıyorsa muhtesatın kendisine ait olduğunu öne süren malik veya maliklere tespit davası açmak üzere HUMK'nun 567 maddesi hükmüne göre süre vererek açılacak davanın sonucunu bekleyeceği, mahkemece verilecek karar üzerine veya taşınmaz malikleri tarafından kendiliğinden açılacak böyle bir dava sonucunda verilecek hükmün HUMK'nun 237 vd. maddesi hükmüne göre davanın taraflarını ve ortaklığın giderilmesi davasına bakan mahkemeyi bağlayacağı kuşkusuzdur. Yine 26.05.2004 gün ve 5177 sayılı kanunun 35. maddesi ile 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanununun 19. maddesine eklenen ek fıkra hükmünde de " Başkası adına tapulu, sahipsiz ve/veya zilyedi tarafından iktisap edilmemiş yerin kamulaştırmasında binaların asgarî levazım bedeli, ağaçların ise 11 inci madde çerçevesinde takdir olunan bedeli zilyedine ödenir" denilmektedir. Bu hükümle, başkası adına tapulu veya tapusuz bir taşınmazın kamulaştırılması halinde, taşınmazda malik olmayan ancak üzerindeki muhtesatı meydana getiren kişilere muhtesatın kamulaşma bedelinin kendisine verilmesini sağlama amacıyla zilyetliği tespit davası açma ... tanınmıştır

. Bu hükümle, başkası adına tapulu veya tapusuz bir taşınmazın kamulaştırılması halinde, taşınmazda malik olmayan ancak üzerindeki muhtesatı meydana getiren kişilere muhtesatın kamulaşma bedelinin kendisine verilmesini sağlama amacıyla zilyetliği tespit davası açma ... tanınmıştır. Nitekim öğreti ve uygulamada muhtesatın üzerinde bulunduğu taşınmazın ortaklığının giderilmesi için açılmış ve görülmekte olan bir dava bulunması halinde muhtesatı meydana getiren malik veya paydaşların bu olgunun tespiti istemiyle, yine muhtesat veya üzerinde bulunduğu taşınmazın kamulaştırılması halinde muhtesatı meydana getiren kişi veya kişilerin zilyetliğin tespiti istemiyle dava açmaları halinde hukuki yararın var olduğunun kabul edilmesi gerektiği, bu iki ayrık hal dışında muhtesatın davacı tarafından meydana getirildiğinin tespiti istemiyle açılan tespit davalarının dinlenebilmesi için ise kural olarak az yukarıda açıklanan tespit davalarının kendine özgü koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerektiği tartışmasız kabul edilmektedir.

Somut olaya gelince; toplanan delillerden davaya konu taşınmazlar üzerindeki elbirliği halinde mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi istemiyle Halfeti Sulh Hukuk Mahkemesinin 2006/183 esas sayılı dosyasında ve yine davaya konu taşınmazların aynen paylaştırılması istemiyle Halfeti Sulh Hukuk Mahkemesinin 2006/271 esas sayılı dosyasında açılmış ve görülmekte olan iki ayrı dava bulunduğu, davaya konu taşınmazların veya üzerinde bulunan muhtesatların kamulaştırılmasının söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. Davacılar dava dilekçesinde elbirliği halinde mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi istemiyle açılan davanın yargılaması sırasında verilen süre nedeniyle görülen davayı açtıklarını belirterek davaya konu taşınmazlar ile üzerinde bulunan muhtesatların zilyedi olduklarının tespitini istemiş, muhtesatların kendileri tarafından meydana getirildiğinin tespiti yönünde bir istemde bulunmamışlardır. Az yukarıda açıklanan hukuksal olgular dikkate alındığında kamulaştırma bulunmaması nedeniyle davacıların maddi olaydan ibaret zilyetliğin tespiti istemiyle dava açmakta hukuki yararlarının bulunmadığı, taşınmazların satılarak ortaklığının giderilmesinin istenilmediği gözetildiğinde taşınmazların aynen paylaştırılması istemiyle açılan davanın da bu sonucu değiştirmeyeceği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca mahkemece dava koşulu yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davalı ...'ın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin ödenen 14,00 TL temyiz harcının istek halinde davalı ...'a iadesine, 11.02.2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/14030, Karar No: 2016/2720, Tarih: 16.03.2016

**16. Hukuk Dairesi         2015/14030 E.  ,  2016/2720 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVACILAR-DAVALILAR : ...,

... VE ARKAŞLARI

DAVALILAR : HAZİNE, ... VE DİĞERLERİ

MÜDAHİL : ...

DAVA TÜRÜ : KULLANIM KADASTROSU

KANUN YOLU : TEMYİZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen gün ve saatte temyiz eden ..., vs. vekili Avukat ... ile aleyhine temyiz istenilen ... vekili Avukat ... geldiler. Gelenlerin yüzüne karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kullanım kadastrosu sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan 305 ada 3, 6, 304 ada 8, 9, 10 parsel sayılı 7.423.43, 1.29.63, 12.675.70, 3.867.79, 795,81 merekare yüzölçümündeki taşınmazlar beyanlar hanesinde 6831 sayılı Yasa'nın 2/B maddesi uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarıldığı,...oğlu ... ve müştereklerinin kullanımında olduğu ancak yargılaması devam eden davanın bulunması nedeniyle kullanıcısının tespiti yapılmak üzere beyanlar hanesi ve malik hanesi açık bırakılarak tespit edilmiştir. Davacı ... tarafından davalı Hazine aleyhine açılan zilyetliğin tespiti davası ile ..., ... tarafından beyanlar hanesine adlarının zilyet olarak yazılması istemiyle davalılar Hazine ve ... (...) aleyhine Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davalar önce birleştirilmiş, bilahare haklarında tutanak düzenlenmesi nedeniyle görevsizlik kararı verilerek Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır. Kadastro Mahkemesinde çekişmeli parsel tutanakları ile dava dosyası birleştirilerek yapılan yargılama sırasında ... (...) kendisinin de babasından miras yoluyla gelen kullanım hakkının bulunduğunu öne sürerek davaya katılmıştır. Mahkemce yapılan yargılama sonunda davacı-davalı ...'ın davasının reddine, davacılar ... ve arkadaşlarının davasının kabulüne, çekişmeli 305 ada 6, 304 ada 8, 9 ve 10 parsel sayılı taşınmazların ayrı ayrı tarla vasfıyla beyanlar sütununda "eşit paylarla ...T.C. Nolu ... mirasçıları ..., ..., 1958 doğumlu ..., ..., ..., ... T.C. Nolu ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Ümmühani Zararsız, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Makbule Zararsız, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...;... T.C. Nolu ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ... ve... T.C. Nolu ... varisleri ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın kullanımındadır" ibaresinin yazılması suretiyle Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, çekişmeli 305 ada 3 parsel sayılı taşınmazın tarla vasfıyla beyanlar sütununda "eşit hisselerle ... T.C. Nolu ... mirasçıları ..., ..., 1958 doğumlu ..., ..., ...; ... T.C. Nolu ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Ümmühani Zararsız, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Makbule Zararsız, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...; ...T.C. Nolu ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Kazım Demir, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...T.C. Nolu ... varisleri ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın kullanımındadır

. T.C. Nolu ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Ümmühani Zararsız, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Makbule Zararsız, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...; ...T.C. Nolu ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Kazım Demir, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...T.C. Nolu ... varisleri ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın kullanımındadır. Taşınmaz içerisindeki 7-8-10 ve 12 yaşlarındaki 354 adet zeytin ağacı, 5 yaşlarında 135 adet nar ağacı, 5 yaşında 23 adet incir ağacı, 4-5 yaşında 13 adet dut ağacı, 10 yaşında 13 adet avakado ağacı, 10 yaşlarında 9 adet kayısı ağacı, 5-8 yaşlarında 8 adet şeftali ağacı, 15 yaşlarında 30 adet narenciye (portakal, limon vs.) ağacı, 5 yaşlarında 10 adet armut ağacı, 5 yaşlarında 6 adet elma ağacı ve 10 yaşlarında 2 adet erik ağacının davacı ... oğlu ...'a aittir" ibarelerinin yazılması suretiyle Hazine adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı-davalı ... (...oğlu) vekili, davacılar ... ve arkadaşları vekili ile ... oğlu ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak; çekişmeli taşınmazların davalı olması nedeniyle malik ve beyanlar haneleri açık bırakılmıştır. 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 30/2. maddesinde, Kadastro Komisyonlarından gönderilen tutanaklar ile mahalli mahkemelerden devredilen dosyaların muhtevasından malik tespiti yapılamadığı veya dava açan mirasçının dışında başka mirasçıların da bulunduğu anlaşıldığı takdirde, hakimin re'sen lüzum gördüğü diğer delilleri toplayarak taşınmaz malın kimin adına tescil edileceğine karar vermekle yükümlü olduğu, taşınmaz malın ölü bir şahsa ait olduğu anlaşılır ve mirasçıları da tespit edilemezse, ölü olduğu yazılmak suretiyle o şahsın adına tescil kararı verileceği hükmü düzenlenmiştir. Yapılan keşif, alınan beyanlar ve mahkemenin kabulünde olduğu üzere çekişmeli taşınmazların zemininin 1/4 paylı olarak Abdurrahman oğlu ..., ... oğlu ..., ... oğlu ... ve... oğlu ...'a ait iken ölümleriyle kök murislerinden gelen payların mirasçıları tarafından elbirliği mülkiyeti hükümlerine göre kullanıldığı belirlenmiştir. Ne var ki; mahkemece de bu durum kabul edilmesine rağmen hüküm yerinde “eşit hisselerle” denilmek suretiyle adı geçen kök murislerin tüm mirasçılarının adları sıralanarak ve elbirliği mülkiyeti hükümlerine göre kullanıldığı belirtilmeyerek sonuç itibariyle bütün mirasçıların eşit paylı kullanımları olacak şekilde hüküm kurulmuştur. Oysa ki, dört kök murisin farklı sayıda mirasçısı olduğu gibi her mirasçının murisinden gelen miras payının farklı olacağı da tartışmasızdır. Hal böyle olunca; taşınmazların zeminin 1/4 paylı olarak yukarıda adları belirtilen dört kök murisin ait olduğu, her kök murise ait 1/4 payın da kendi içinde mirasçılarının adları yazılarak elbirliği mülkiyeti hükümlerine göre kullanımlarında olduğu, ayrıca çekişmeli 305 ada 3 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan meyve ağaçlarının da (önceki hükümde olduğu gibi) cinsleri ve adetleri yazılarak...oğlu ...'a ait olduğunun beyanlar hanesinde gösterilmek suretiyle Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken eşit paylarla mirasçıların kullanımında olduğunun yazılması isabetsiz olup, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadesine, 16.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/35223, Karar No: 2014/34646, Tarih: 01.12.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/35223 E.  ,  2014/34646 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2012/60385

MAHKEMESİ : Osmaniye(Kapatılan) 2. Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 29/09/2011

NUMARASI : 2010/198 (E) ve 2011/1074 (K)

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanunun ek 1/a maddesi “Toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine, giderilmesine ilişkin usûl ve esaslar ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” hükmünü içermektedir. Aynı Kanun’un 20. maddesinin (j) bendine göre Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya gerekli önlemleri almadan atıkları toprağa vermek yaptırım gerektiren bir eylem olarak tanımlanmıştır.