muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4679, Karar No: 2022/1355, Tarih: 10.03.2022

B-) Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne silah sağlama suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik yapılan temyiz itirazının incelenmesinde;

1-) Oluş, iddia, yakalama tutanağı, tutanak tanıkları, sanık savunması ve tüm dosya kapsamı içeriğine göre; Gaziantep ili Oğuzeli ilçesi Doğanpınar Karakol Komutanlığınca yapılan istihbari çalışmalarda DEAŞ Terör Örgütü tarafından ülkemize geçmekte olan 25 kişilik mülteci grup ile patlayıcı maddenin ülkemize sokulacağı, örgütün ülkemizde bulunan üyeleri tarafından Oğuzeli ilçesi ... mahallesinde patlayıcı maddenin teslim alınacağı, örgüt mensuplarının büyük şehirlerde canlı bomba tarzı ses getirecek eylemde bulunacakları bilgisi edinilmesi üzerine; 09.02.2016 tarihinde saat 22:00 sıralarında Doğanpınar Karakol Komutanlığı sorumluluk sahasında bulunan ... mahallesinin giriş ve çıkışları tutularak yapılan operasyon faaliyetinde, üzerinde siyah deri mont bulunan yaklaşık 1,75 cm boylarında olan erkek şahsın elinde bulunan iki adet sırt çantası ile yaya olarak görüldüğü, dur ihtarına uymayan şahsın karanlığın verdiği avantaj ile zeytin ağaçları arasına girerek olay yerinden kaçtığı, kaçan şahsın yol kenarında bırakmış olduğu 2 adet el çantasının içerisinde "10 adet elektrikli fünye, 4 adet el bombası fünyesi, 4 adet basma butonu (ateşleme anahtarı), bir adet ateşleme anahtarı(el yapımı), bir adet elektronik devre, 2 adet 9 wolt pil, 4 adet canlı bomba yeleği, 4 adet elektrikçi bandı, 48 adet patlayıcı blogu (yaklaşık 50 kg bilye ile destekli), bir adet Pietroom Baretta tabanca (X16377Z), bir adet Baretta şarjörü, bir adet tabanca susturucusu, 25 adet fişek, yaklaşık 15 metre infilaklı fitil (Kriminal raporuna göre 6136 ve 174 kapsamında)" ele geçirildiği, kolluk güçlerince bu malzemeler alınarak yerine eş değer hacim ve ağırlıkta cisim yerleştirildiği ve çantayı almaya gelecek şahısların yakalanması için tertibat alındığı, saat 01:30 sıralarında sanık ...'ın 27 HG 897 plaka sayılı beyaz renkli Ford marka araçla olay yerine gelerek söz konusu iki çantayı aracına yükleyip hızla olay yerinden uzaklaşmaya başladığı, bunun üzerine tertibat alan kolluk güçlerince sanığa dur ihtarı yapıldığı ancak sanığın durmayak Gaziantep istikametine araç ile kaçmaya devam ettiği, lastik patlatan marifetiyle sanığın aracının lastikleri patlatıldığı, buna rağmen kaçmaya devam eden sanığın bir süre sonra yakalandığı, araçta kolluk güçlerince içerisi değiştirilen iki adet çanta ele geçirildiği, ayrıca sanığa ait cep telefonunun incelenmesinde örgütsel resim ve video tespit edildiği olayda;

Öncelikle sanığın yargılamasına konu içerisinde silah ve parça tesirli bomba düzeneği bulunan sırt çantalarını kolluk güçlerinin farketmesi üzerine olay mahalline bırakıp kaçan şahsın sanık olup olmadığının tespiti bakımından, sanığın cep telefonu numaralarının suç tarihinde baz istasyonlarını gösterir ayrıntılı HTS kayıtlarının temin edilerek sanığın cep telefonunun çantanın bırakılarak kaçıldığı olay mahallinde sinyal verip vermediğinin tespit edilmesi, varsa olay mahallini ve güzergahını gösterir kamera kayıtlarının temini ile sanığın veya sanığın yakalandığı esnada kullanmış olduğu aracın olay yerinde bulunup bulunmadığının araştırılması, yargılama konusu çantayı olay mahalline bırakan şahsın sanık olduğunun anlaşılması halinde özellikle sanığa ait cep telefonunda yapılan incelemede DEAŞ silahlı terör örgütüne ilişkin görüntüler ele geçirilmesi, sanığın kolluk güçlerini görmesine ve kolluk güçleri tarafından dur uyarısı yapılmasına rağmen olay yerinden kaçması hususları birlikte nazara alındığında sanığın eylemlerinin TCK'nın 314/2,174/1-2 ve 6136 sayılı Kanuna muhalefet etme suçlarını oluşturacağı; yapılan araştırma sonucu yargılama konusu çantayı olay mahalline bırakan şahsın sanık olmadığının anlaşılması halinde ise aşamalarda alınan "Suriye'deki arkadaşının kendisini arayarak içerisinde kendisine ait eşyaların bulunduğunu söylediği söz konusu çantayı Oğuzlar ilçesinde bulunan şahıstan almasını istediği, çantaların içerisinde ne olduğunu bilmediği" yönündeki savunması karşısında, sanığın yakalandığı esnada aracında ele geçirilen içerisindeki suç eşyaları daha öncesinde kolluk güçlerince boşaltıldığı için suç eşyası barındırmayan çantayı bulundurması nedeniyle sorumlu tutulamayıp, eyleminin yalnızca TCK'nın 314/2 maddesinde düzenlenen silahlı terör örgütüne üye olma suçunu oluşturacağı gözetilmeden suç vasfında yanılgıya düşülerek, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde silahlı terör örgütüne silah sağlama suçundan hüküm kurulması,

2-) Kabul ve uygulamaya göre de;

a-) Duruşmada SEGBİS vasıtasıyla kaydedilen savunmasına ilişkin SEGBİS çözüm tutanağı düzenleyen bilirkişiye ödenen ücretin yargılama gideri olarak sanığa yükletilemeyeceğinin gözetilmemesi,

b-) Örgüte silah sağlama suçunun örgüte yardım suçunun özel düzenlenmiş hali olup, sadece örgüt mensupları hakkında uygulama imkanı bulunan TCK’nın 58/9 maddesinde düzenlenen tekerrür hükümlerinin örgüt mensubu olmayan sanık hakkında uygulanamayacağının gözetilmemesi,

2-) Kabul ve uygulamaya göre de;

a-) Duruşmada SEGBİS vasıtasıyla kaydedilen savunmasına ilişkin SEGBİS çözüm tutanağı düzenleyen bilirkişiye ödenen ücretin yargılama gideri olarak sanığa yükletilemeyeceğinin gözetilmemesi,

b-) Örgüte silah sağlama suçunun örgüte yardım suçunun özel düzenlenmiş hali olup, sadece örgüt mensupları hakkında uygulama imkanı bulunan TCK’nın 58/9 maddesinde düzenlenen tekerrür hükümlerinin örgüt mensubu olmayan sanık hakkında uygulanamayacağının gözetilmemesi,

Kanuna aykırı olup, sanık müdafiilerinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görülmüş olduğundan bu sebeplerden dolayı hükmün CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, sanığın tutuklulukta geçirdiği süre, bozma nedeni, atılı suç için kanun maddelerinde öngörülen ceza miktarı ve mevcut delil durumu gözetilerek tahliye talebinin reddi ile tutukluluk halinin devamına, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın Gaziantep 2. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.03.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/6305, Karar No: 2007/7387, Tarih: 28.06.2007

**1. Hukuk Dairesi         2007/6305 E.  ,  2007/7387 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BODRUM 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 25/01/2007

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, miras bırakanları M...Ç...ın maliki olduğu ...parsel sayılı taşınmazını mirastan mal kaçırmak amacıyla davalı çocuklarına satış suretiyle muvazaalı temlik ettiğini ileri sürerek miras payları oranında iptal tescil veya tenkis isteğinde bulunmuşlardır.

Davalılar, N..ve S...davanın reddini savunmuştur.

Davalı H...yanıt vermemiştir.

Mahkemece, miras bırakan tarafından aynı taşınmaz ile ilgili olarak açılan iptal tescil davasının reddedilerek kesinleştiği, bu şekilde miras bırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacının olmadığının belirlendiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi S...A....raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya kapsamı ve toplanan delillerden, özellikle dava dilekçesinin içeriğinden davada 1.4.1974 tarih 1/2 Sayılı İçtihadı Birleştirme kararında belirtilen anlamda muris muvazaası hukuksal nedenine dayanıldığı açıktır.

Mahkemece, hükme dayanak yapılan ve miras bırakan tarafından eldeki davanın davalısı S..K...aleyhine Bodrum Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan 1994/817 Esas sayılı dava dosyasında murisin iradesinin yanıltılması ve ehliyetsizlik nedeniyle iptal tescil isteğinde bulunulduğu, ancak kesinleşen hükümle işlemin iradi olduğunun belirlendiği görülmüştür.

Bu durumda, önceki ilamla gerekçesi bakımından kesinleşen hükümle belirlenen miras bırakanın iradesinin, eldeki davada ileri sürülen hukuki sebep ve sonucu bakımından kesin hüküm oluşturmayacağı eldeki davanın taraflarını bağlamayacağı kabul edilmelidir.

Bilindiği üzere;uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa,niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmeside Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tesbitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmeside büyük önem taşınmaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Hal böyle olunca tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda delillerin toplanması yukarıda açıklanan ilkelere göre gerekli soruşturmanın yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması isabetsizdir.Davacıların temyiz itirazları yerindedir.Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 28.6.2007 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5782, Karar No: 2015/27485, Tarih: 25.06.2015

**11. Ceza Dairesi         2015/5782 E.  ,  2015/27485 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2013/392940

MAHKEMESİ : İnegöl 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 23/09/2013

NUMARASI : 2012/516 (E) ve 2013/363 (K)

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

Sanık S.. Ş..'in UYAP kanalıyla mernis üzerinden temin edilen nüfus kayıt örneğine göre, hükümden sonra 01.11.2013 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığından, 5237 sayılı TCK'nun 64. maddesi uyarınca kamu davasının düşürülmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 25.06.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11644, Karar No: 2017/14078, Tarih: 30.10.2017

**8. Hukuk Dairesi         2015/11644 E.  ,  2017/14078 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup hükmün davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Alacaklılar vekili, İcra Müdürlüğü’nce gönderilen 10.06.2014 tarihli muhtıra ile 70.566,60 TL’nin iadesinin talep edildiğini, İİK 40. maddesine göre iadesi gereken meblağı ödediklerini, ancak icra vekalet ücreti nispi hesaplanırsa borçlunun 16.068,40 TL müvekkiline iade etmesi gerektiğini belirterek İcra Müdürlüğü’nün icra vekalet ücretinin maktu olacağına ilişkin kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Mahkemece.... Hukuk Dairesi’nin 03.04.2014 tarih 2014/1545 Esas 2014/9532 Karar sayılı ilamında, ilam vekalet ücretinin maktuya çevrilerek kararın düzeltilerek onandığı gerekçesiyle şikayetin reddine karar verilmiş hüküm alacaklılar vekilince temyiz edilmiştir.

11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Yasa’nın 21. maddesi ile değişik 2942 sayılı Yasa’nın Geçici 6. maddesinin 7. fıkrasında; ''Bu madde kapsamında açılan davalarda mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekalet ücretleri bedel tespiti davalarında öngörülen şekilde maktu olarak belirlenir.'' Yine 13. fıkrasında da; ''4.11.1983 tarihinden bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazların idare tarafından kamulaştırılması hâlinde kamulaştırma bedeli ve mahkemelerce malikleri lehine hükmedilen tazminatlar için de bu maddenin on birinci fıkrası, bu fıkra kapsamında kalan taşınmazlar hakkında açılan her türlü davalarda ise yedinci fıkra hükümleri uygulanır.'' düzenlemeleri mevcuttur.

Ancak 6487 sayılı yasayla değişen, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6. maddesinin 13. fıkrası, Anayasa Mahkemesi'nin 13/11/2014 tarihli ve 2013/95 Esas, 2014/176 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. İptal kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra, yürürlüğe girmesine karar verilmiş ise de; Anayasa'nın 11. maddesinde, Anayasa'nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesi düzenlenmiş, 138. maddesi ise hakimlere her şeyden önce Anayasa'ya uygun olarak hüküm verme yetkisi tanımıştır. Anayasa'nın 11. ve 138. maddeleri, hakime Anayasa'ya aykırılığı saptanmış, yasa hükmünü iptal kararı yürürlüğe girmemiş olsa bile uygulamama yetkisini hatta yükümlülüğünü vermektedir. Zira iptal edilen hükmün uygulanması, hak arama hürriyetinin içini boşaltma anlamına gelecek ve Hukuk Devleti ilkesi ihlal edilmiş olacaktır. Nitekim,

Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay'ın iptal kararının yürürlüğe girmemiş olması halinde dahi Anayasa'ya aykırılığı saptanmış Yasa hükümlerinin uygulanamayacağına işaret eden kararları vardır. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararını duyurması, iptal edilen Yasa'nın uygulanmasını durdurucu bir tedbir niteliğine bürünmektedir. Karar gerekçelerinin yazımı ve yayımlanmasının uzun süre alması karşısında hiç olmazsa iptal kararının duyurulması, Anayasa'ya aykırı Yasa hükmünün uygulanmasını engelleyecektir. (....Üniversitesi Hukuk Fakültesi İd. Huk. Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi-Amme İdaresi Dergisi, cilt:26) İptal hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından 6 ay sonra yürürlüğe girecek olması Kanun Koyucuya Anayasa'ya uygun yeni Yasa maddesi hazırlanması için verilmiş süre olup, bu süre iptal hükmünün uygulanmasını engellemeyecektir.

İdarenin kamulaştırmasız elatma eyleminin 1983 yılından sonrasına ait olup olmadığı konusunda belge ve bilgi bulunmaması halinde elatma eyleminin 1983 sonrası olduğunun kabulü gerekir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6. maddesinin 13. fıkrası Anayasa'ya aykırı görülerek 13.11.2014 tarihinde Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmiş olmakla uygulanırlığı kalmamıştır. Böylece 1983 yılından sonraki el koymaya ilişkin kamulaştırmasız elatma bedellerine ilişkin dava ve takiplerde mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekalet ücretlerinin maktu hesaplanması söz konusu olmayıp nispi olarak belirlenmelidir.

Somut olayda, idarenin kamulaştırmasız elatma eyleminin 1983 yılından sonrasına ait olup olmadığı konusunda belge ve bilgi bulunmadığından elatma eyleminin 1983 sonrası olduğunun kabulü gerekir.

Bu durumda, Mahkemece anılan iptal kararı gereğince icra vekalet ücretinin nispi hesaplanarak alacaklı tarafça iadesi gereken bir miktar olup olmadığının belirlenmesi gerekirken ilam vekalet ücretinin maktu olduğu gerekçesiyle şikayetin reddine karar verilmesi doğru değildir.

SONUÇ: Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi uyarınca

BOZULMASINA, taraflarca İİK'nun 366/3. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 30.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11650, Karar No: 2017/25615, Tarih: 16.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/11650 E.  ,  2017/25615 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 16/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/18041, Karar No: 2013/10651, Tarih: 17.05.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/18041 E.  ,  2013/10651 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava; hak sahibince açılan dava yönünden, ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki ... Başkanlığı işleminin iptali, kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanarak yasal faiziyle birlikte alınması ve yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar nedeniyle Kuruma borçlu olunmadığının tespiti, Kurum tarafından açılan davaya ilişkin olarak ise yersiz ödendiği ileri sürülen aylıkların yasal faiziyle birlikte hak sahibinden geri alınması (istirdadı) istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, davalar birleştirildikten sonra hak sahibince açılan dava reddedilip, Kurum tarafından açılan davada istem aynen hüküm altına alınmıştır.

Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davalı–karşı davacı Kurum vekilinin tüm, davacı–karşı davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-) Hakkında verilen boşanma kararı 26.02.2009 tarihinde kesinleşen davacıya, 12.05.2009 tarihinde yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca kesilerek, 01.03.2009 – 20.08.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı

belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp