muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/1362, Karar No: 2017/1225, Tarih: 25.10.2017

Davacı vekili müvekkilinin davalı üniversiteye ait tesislerde alt işverenler nezdinde çalıştığını, iş sözleşmesinin haklı sebep olmaksızın feshedildiğini, alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili davacının nöbet yerine mazeretsiz olarak gitmediğini, yüklenici firma tarafından iş sözleşmesinin bildirimsiz fesih hakkı kullanılmakla feshedildiğini, alacağının bulunmadığını bildirerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece davalı işverenin davacının 06.05.2010-08.05.2010 tarihli nöbetlerine gelmemesi sebebiyle tutanak tuttuğunu ve iş sözleşmesinin 31.05.2010 tarihinde feshedildiğini belirttiği, davacının ise mazeret izni aldığını iddia ettiği, davacının çalışma süresi dikkate alındığında sözlü olarak mazeret izni aldığı kanaatine varıldığı, davacının bilirkişinin hesapladığı kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı, fazla çalışma yaptığı, resmi tatil ve hafta tatillerinde çalıştığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekilinin temyizi üzerine hüküm Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Mahkemece işverenin fesih bildirimi ile bağlı olduğu, davacının işe gelmediğine ilişkin en son tutulan tutanak tarihinin 13.05.2010 olduğu, 4857 sayılı Kanunun 26. maddesinde, Kanunun 25. maddesinde düzenlenen haklara dayanılarak sözleşmeyi fesih için durumun öğrenilmesinden itibaren altı iş günü geçtikten sonra kullanılamayacağının kabul edildiği, dolayısıyla davalının altı iş gününü geçirdiğinden tutulan bu tutanaklara dayanılarak sözleşmenin haklı olarak feshedilmiş sayılmayacağı, dolayısıyla davacı ihbar ve kıdem tazminatlarını hakedeceği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararını davalı vekili temyiz etmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından devamsızlık sebebiyle haklı nedenle feshedilip feshedilmediği ve buradan varılacak sonuca göre davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasının incelenmesinden önce mahkemece bozma öncesi verilen kararda davacının nöbet yerine gitmemesi sebebiyle tutulan tutanaklara ilişkin davacının çalışma süresi de göz önüne alınarak sözlü şekilde mazeret izni aldığı gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatlarının kabulüne karar verildiği, bozma sonrası verilen kararda ise ilk kararda bahsedilmeyen 4857 sayılı Kanunun 26. maddesinde belirtilen altı iş günlük süre geçirildiğinden tutulan bu tutanaklara dayanılarak sözleşmenin haklı olarak feshedilmiş sayılmayacağı gerekçesiyle direnme kararı verildiği, ilk kararda bulunmayan bu gerekçe ile direnilmesinin yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulunca mı yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği hususu önsorun olarak görüşülmüştür.

Bilindiği üzere direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için mahkeme bozmadan esinlenerek yeni herhangi bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir. (6217 sayılı Kanunun 30. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununa eklenen Geçici madde 3 atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 429. maddesi).

Eş söyleyişle mahkemenin yeni bir bilgi, belge ve delile dayanarak veya bozmadan esinlenip gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek dolayısıyla da ilk kararının gerekçesinde dayandığı hukuki olguyu değiştirerek karar vermiş olması halinde direnme kararının varlığından söz edilemez.

Somut olayda mahkemece bozma öncesi kararda “davacının nöbet yerine gitmemesi sebebiyle tutulan tutanaklara ilişkin davacının çalışma süresi de göz önüne alınarak sözlü şekilde mazeret izni aldığı” gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatlarının kabulüne karar verilmiş iken direnme olarak adlandırılan kararda bu kez “4857 sayılı Kanunun 26. maddesinde belirtilen altı iş günlük süre geçtiğinden tutulan bu tutanaklara dayanılarak sözleşmenin haklı olarak feshedilmiş sayılmayacağı” gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulüne karar verilerek yeni bir hukuki gerekçeye dayalı olarak direnme olarak adlandırılan karar verilmiştir.

Buna göre mahkemenin direnme olarak adlandırdığı temyize konu kararın, usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, bozmadan önceki kararda tartışılıp değerlendirilmemiş yeni gerekçeye dayalı yeni hüküm niteliğinde olduğu her türlü duraksamadan uzaktır.

Hukuk Genel Kurulu görüşmeleri sırasında, mahkemenin direnme kararında yer verdiği 4857 sayılı Kanunun 26. maddesinde öngörülen altı iş günlük sürenin geçirildiğine dair gerekçesinin, önceki gerekçesini kuvvetlendirmek amacına yönelik olduğu, dolayısıyla bu yönde bir değerlendirmenin yeni hüküm niteliğinde olmadığı ve önsorunun bulunmadığı görüşü ileri sürülmüş ise de bu görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.

Hal böyle olunca kurulan bu yeni hükmün temyizen incelenmesi görevi Hukuk Genel Kuruluna değil, Özel Daireye aittir.

Bu nedenle yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmelidir.

S O N U Ç: Yukarıda gösterilen nedenlerle davalı vekilinin yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 22. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 25.10.2017 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/8261, Karar No: 2023/9177, Tarih: 04.10.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/8261 E.  ,  2023/9177 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/253 E., 2023/869 K.

KARAR : Esastan red

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/11 E., 2022/239 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar SGK ve Vasfiye ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar SGK ve Vasfiye ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacı ...'in 26.06.2018 tarihinde davalı işverenin tahsis ettiği ... plaka sayılı araç ile ... ilinden ... iline seyir halinde iken aracın frenlerinin tutmaması nedeni ile trafik kazası meydana geldiğini, davalı işverenin gerekli önlemleri almaması nedeni ile işbu trafik kazasının meydana geldiğini, davacının işverence sağlanan araç ile işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında kaza geçirdiğini, kazanın 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi gereğince iş kazası olarak sayılması gerektiğini belirterek davacının 26.06.2018 tarihinde geçirmiş olduğu trafik kazasının iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesine talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın süresi içerisinde açılmadığını, Kuruma başvuru şartının yerine getirilmediğini, davacının geçirmiş olduğu kazanın iş kazası niteliği taşımadığını belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının geçirmiş olduğu kazanın iş kazası niteliği taşımadığını belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının davasının kabulü ile 26.06.2018 tarihinde meydana gelen kazanın iş kazası olduğunun tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar SGK ve Vasfiye ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının davasının kabulü ile 26.06.2018 tarihinde meydana gelen kazanın iş kazası olduğunun tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar SGK ve Vasfiye ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; meydana gelen trafik kazasının iş kazası olarak nitelendirilmesi için yasanın aradığı şartları taşımadığını, dava konusu kazanın davacı ...'in vinci ...'in emir ve talimatı doğrultusunda ...'ye götürmesi esnasında meydana geldiğini, söz konusu trafik kazasında müvekkiline yüklenebilecek hiçbir kusur bulunmadığını, trafik kazasının tamamen davacının kendi ihmali ve kusurlu hareketlerinden meydana geldiğini, müvekkilinin adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

2.Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, davanın yasal süresinde açılmadığını, dava açılmadan önce Kuruma müracaat edilmesinin zorunlu olduğunu, Kuruma başvurulmadan açılan davanın reddi gerektiğini, davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını, Kurum tarafından söz konusu olayın iş kazası sayılmasına karar verildiğini, dava konusu uyuşmazlığa müvekkili Kurumun sebebiyet vermediğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalıların istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar SGK ve Vasfiye ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... vekili; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 26.06.2018 tarihinde meydana gelen olayın iş kazası olup olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Uyuşmazlık, 26.06.2018 tarihinde meydana gelen olayın iş kazası olup olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalılar SGK ve Vasfiye ... vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/16155, Karar No: 2013/9343, Tarih: 06.05.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/16155 E.  ,  2013/9343 K.**

**"İçtihat Metni"**

... adına Av. ... ile ... arasındaki dava hakkında...5.İş Mahkemesinden verilen 02.05.2012 günlü ve 2011/510-2012/315 sayılı hükmün, davacı Kurum avukatı ve davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Bilindiği üzere, sağlıklı bir temyiz incelemesi yapılabilmesi için hükme esas alınan deliller ile dava evrakının eksiksiz olması gerekmektedir.

Özellikle vurgulamakta yarar vardır ki, temyiz dilekçesinin mahkemeye sunulmasından itibaren hem hakimin hem temyiz talep edenin, hem de kalemin yapacağı işlemler bulunmaktadır.

Buna göre, temyiz dilekçesinin mahkeme hakimince havalesini takiben kalemce, gerekli harç ve giderler hesaplanıp, ilgilisinden tahsil olunur ve dilekçe temyiz defterine kaydedilir. Kaydedilen dilekçede kaydın yapıldığı tarih ve sıra numarası açıkça yazılmak suretiyle gösterilir.

Temyiz defterine kayıt tarihi itibariyle gerekli harç ve giderler yatırılmamışsa bu husus mahkemece belgelenir ve havale tarihinden çok sonra harçlandırılan dilekçelerin kaleme tevdii halinde de bu durum belgeye bağlanarak dilekçe teslim alınıp, temyiz defterine bundan sonra kaydedilir.

Mahkeme temyiz dilekçesinin gerekli şartları taşıyıp taşımadığını irdeler ve taşımaması halinde de, vereceği ek kararla bu dilekçeyi reddedebilir. Bu red kararına karşı da temyiz yolu açıktır.

Yukarıda ortaya konulan ilkeler çerçevesinde somut olay yönüyle yapılan incelemede;

Davalı ...’nin temyiz dilekçesinin dosyada yer aldığı, ancak temyiz dilekçesinde hakim havalesi bulunmadığı gibi, temyiz harcının (nispi) da yatırılmadığı anlaşılmaktadır.

Görülmektedir ki, anılan dilekçe temyiz defterine kayıt edilmeksizin ve temyiz harcı alınmaksızın, dosya temyiz incelemesine gönderilmiştir.

O halde mahkemece yapılacak iş; temyiz dilekçesinin temyiz defterine kaydedilip kaydedilmediğinin araştırılması, kaydedilmişse harca tabi olmasına rağmen harç alınmadan temyiz defterine kayıt edilen temyiz dilekçesi hakkında yapılacak işlemlere ilişkin 25.01.1985 günlü ... Esas ve 1985/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 6217 sayılı Kanunun 30.maddesi ile 6100

O halde mahkemece yapılacak iş; temyiz dilekçesinin temyiz defterine kaydedilip kaydedilmediğinin araştırılması, kaydedilmişse harca tabi olmasına rağmen harç alınmadan temyiz defterine kayıt edilen temyiz dilekçesi hakkında yapılacak işlemlere ilişkin 25.01.1985 günlü ... Esas ve 1985/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 6217 sayılı Kanunun 30.maddesi ile 6100

sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun temyize ilişkin hükümlerine göre işlem yapılması; aksine temyiz dilekçesi temyiz defterine kaydedilmemiş ise temyiz isteminin süresinde yapılıp yapılmadığı konusunda bir karar verilmesi; temyiz dilekçesinin süresinde verildiği kanaatine ulaşılması halinde de dava dosyası ve eklerinin, gönderme formunu imzalayan hakimce son kontrolünün de sağlanarak temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize eksiksiz biçimde gönderilmesi olmalıdır. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun; 14.12.2011 gün ve ... E. - 2011/770 K. sayılı, 14.12.2011 gün ve 2011/9-832 E. - 2011/771 K. sayılı, 14.12.2011 gün ve 2011/9-833 E. - 2011/772 K. sayılı, 28.03.2012 gün ve 2012/10-27 E. - 2012/254 K. sayılı, 11.04.2012 gün ve 2012/9-267 E. - 2012/296 K. sayılı sayılı kararlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

Açıklanan nedenlerle; dosyanın, açıklanan işlemler yapılıp, belirtilen eksiklikler giderilmek üzere Yerel Mahkemeye geri çevrilmesi gerekmiştir.

S O N U Ç : Yukarıda yazılı noksanlığın tamamlanması için dosyanın mahkemesine, GERİ ÇEVRİLMESİNE, 06.05.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3260, Karar No: 2017/346, Tarih: 18.01.2017

**11. Ceza Dairesi         2016/3260 E.  ,  2017/346 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi usul kanununa muhalefet

HÜKÜM : 2004 takvim yılına ilişkin olarak: Düşme 2005 takvim yılına ilişkin olarak: Beraat

1-Sanık hakkında 2004 takvim yılında sahte fatura düzenlemek suçundan kurulan hükme yönelik katılan vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Sanık hakkında 2004 yılında sahte fatura düzenlemek suçundan kurulan hüküm yönünden, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükümleri uyarınca; sanığa yüklenen “sahte fatura düzenleme” suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibarıyla tabi olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK’nın 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımı suç tarihinden hüküm tarihine kadar gerçekleştiğinden, kamu davasının vaki zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırıldığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan katılan kurum vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

2-Sanık hakkında 2005 takvim yılında sahte fatura düzenlemek suçundan kurulan hükme yönelik katılan vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Sahte fatura düzenlemek suçunun oluşabilmesi için sahte faturaların 213 sayılı VUK'nın 230. maddesinde sayılan zorunlu unsurları taşıması gerektiği aksi takdirde ilgili Kanunun 227/3. maddesine göre hiç düzenlenmemiş sayılacağı ve sanığın düzenlediği iddia olunan faturaların asılları veya onaylı örneklerinin dosya içerisinde bulunmaması karşısında; sahte fatura düzenleme suçunda suç tarihinin düzenlenen son fatura tarihi olduğu cihetle, 2005 takvim yılında düzenlendiği iddia olunan sahte faturanın dava zamanaşımı yönünden önemli olduğu da nazara alınarak gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek bir biçimde belirlenebilmesi bakımından, her takvim yılı için fatura asıllarından kanaat oluşturacak sayıda temin edilip dosya arasına konulduktan sonra, yasada öngörülen zorunlu bilgileri içerip içermediği incelenip; ... form analizine göre sanıktan toplam 75.061 YTL mal alındığına dair Ba formu ile bildirimde bulunulan yani suça konu faturaları kullanan mükelleflerin kimler olduğu ve bu şirket veya kişiler haklarında vergi incelemesi yapılıp yapılmadığı, bu faturalardan dolayı soruşturma veya kamu davaları açılıp açılmadığı sorulup, varsa celbiyle incelenerek bu davayı ilgilendiren delillerin bu dosyaya aktarılması,faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişiler dinlenerek sözü edilen faturaları kimden ve hangi hukuki ilişkiye dayanarak aldıkları ve bunlarla ilgili belgeleri olup olmadığı, sanığı tanıyıp tanımadıkları araştırılıp, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 18.01.2017 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/13781, Karar No: 2010/1262, Tarih: 10.02.2010

**1. Hukuk Dairesi         2009/13781 E.  ,  2010/1262 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : TORBALI 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 13/10/2009

Taraflar arasında görülen davada;Davacı, ortak miras bırakan annesinin 490 ada 1 sayılı parselini davalı kızına mal kaçırma amacıyla muvazaalı biçimde devrettiğini ileri sürerek, payı oranında iptal-tescil isteğinde bulunmuştur.

Davalı, miras bırakanın paylaştırma iradesiyle hareket ettiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, miras bırakanın paylaştırma kastı taşıdığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi .... raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali-tescil isteğine ilişkindir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, tarafların ortak miras bırakanı M.'in  490 ada 1 parsel sayılı taşınmazını 17.07.2003 tarihli resmi akitte davalı kızına satış youyla devrettiği; 26.08.2007'de ölünce,geride mirasçısı olarak eşi, 4 kızı ve 1 oğlu kaldığı görülmektedir.

Mahkemece, miras bırakanın, sağlığında tüm çocukları lehine kazandırmalarda bulunduğu, paylaştırma amacıyla hareket ettiği, mal kaçırma kastının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Gerçekten de, miras bırakan, sağlığında hak dengesini gözeten, kabul edilebilir ölçüde ve tüm mirasçıları kapsar biçimde bir paylaştırma yapmışsa mal kaçırmak kastından söz edilmeyeceğinden olayda 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı Yargıtay İnançları Birleştirme Kararının uygulanamayacağı kuşkusuzdur.

Ne varki, getirtilen kayıt ve belgelerden, miras bırakanın tüm çocukları lehine birtakım kazandırmalarda bulunduğu anlaşılmakta ise de, mirasçılarından olan eşi lehine böyle bir tasarrufunun bulunduğu taraflarca iddia ve ispat edilmediği gibi, dosyaya bu yönde bir delil de ibraz edilmediğine göre, tüm mirasçıları kapsayan bir paylaştırmanın varlığını kabul etme olanağı yoktur.

Bu durumda, mahkemece işin esasının değerlendirilmesi gerekeceği açıktır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Bu tür muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemekte, ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere, görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay  sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki, bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Hal böyle olunca, tüm delillerin yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı biçimde hüküm kurulması doğru değildir. Davacının temyiz itirazı açıklanan nedenden ötürü yerindedir. Kabulüyle, hükmün HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 10.2.2010  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.