muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/13802, Karar No: 2023/23273, Tarih: 30.10.2023

III. OLAY VE OLGULAR

Şikâyetçi ile sanığın 6 yıllık resmi nikahlı karı koca oldukları, olay tarihinde şikâyetçinin içki şişesini boşaltmasına sinirlenen sanığın, şikâyetçiyi uykusundan kaldırarak yüzüne tokat attığı, başına yumruk vurduğu, vücudunun çeşitli yerlerine de vurmaya devam ettiği ve hakaretlerde bulunduğu iddialarıyla ilgili açılan davada Yerel Mahkemece sanık savunması, şikâyetçinin hazırlık beyanı ve doktor raporu ile tüm dosya kapsamına göre sanığın her iki suçtan da mahkumiyetine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

1.Hakaret suçunun takibinin şikâyete bağlı olması, şikâyetçinin hükümden sonra verdiği 15.01.2016 havale tarihli dilekçeyle sanık hakkındaki şikâyetinden vazgeçtiğini beyan etmesi karşısında, 5237 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sanığa şikâyetten vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorularak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden, karar bu yönüyle hukuka aykırı görülmüştür.

2.Sanığın üzerine atılı kasten yaralama suçunu kabul etmemesi karşısında, soruşturma aşamasındaki anlatımlarından aynı zamanda olayın tek tanığı durumunda olduğu anlaşılan şikâyetçi ... dinlenilmeden hüküm kurularak, 5271 sayılı Kanun'un 210 uncu maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranılması hukuka aykırı görülmüştür.

3. Kabule göre de,17.10.2019 gün ve 7188 sayılı Kanun’un 24 üncü maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 251 inci maddesinde Basit Yargılama Usulü düzenlenmiş olup, bu düzenlemenin uygulanmasıyla ilgili olarak, 5271 sayılı Kanun’a 7188 sayılı Kanun'la eklenen geçici 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “hükme bağlanmış” ibaresinin, Anayasa Mahkemesinin 14.01.2021 tarihli ve 2020/81 Esas, 2021/4 Karar sayılı kararıyla "basit yargılama usulü" yönünden Anayasa'nın 38 inci maddesine aykırı görülerek iptaline karar verilmesi karşısında, temyiz incelemesi yapılan ve 5271 sayılı Kanun’un 251 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren suçlar yönünden; Anayasa'nın 38 inci maddesi ile 5237 sayılı Kanun’un 7 ve 5271 sayılı Kanun’un 251 vd. maddeleri gereğince yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunduğu belirlendiğinden karar bu yönüyle hukuka aykırı görülmüştür.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Yerel Mahkemenin kararına yönelik O Yer Cumhuriyet savcısının temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun'un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname'ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

30.10.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/10781, Karar No: 2015/23688, Tarih: 15.04.2015

**15. Ceza Dairesi         2013/10781 E.  ,  2015/23688 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık (suç vasfı değişikliğiyle 3167 sy muhalefet)

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

Failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Sanığın, ... Kutu Sanayi ve Ticaret A.Ş nin yetkilisi olduğu, Büyükçekmece 6. noterliğinin 27/08/2008 tarih ve 36225 yevmiye sayısı ile düzenlenen imza sirkülerine göre şirketin diğer ortağı Menahem Siloni ile birlikte A grubu imza yetkilisi olup müşterek imza ile şirketi temsile yetkili oldukları, ancak sanığın müşteki firma yetkililerinden aldığı mal karşılığında şirketin ... Bankası Avcılar Ticari şubesi nezdindeki hesabından ödenmek üzere 30/06/2009 tarih 3001714 seri no'lu ve 15.700 TL bedelli çeki münferit imza ile düzenleyip verdiği, çekin bankaya ibrazında karşılığının bulunmadığının ortaya çıktığı, bu şekilde şüphelinin münferit imza ile yetkili olmadığı halde çek düzenleyerek müşteki firma yetkililerine verdiği, karşılığında bulundurmadığı olayda; atılı suçun 5237 sayılı TCK'nın 158/1-f maddesinde öngörülen bankanın araç olarak kullanılması suretiyle işlendiği ve suça ilişkin delillerin takdir ve değerlendirilmesinin bir bütün halinde üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, Asliye Ceza Mahkemesi'nce yargılamaya devam olunarak yazılı şekilde esasa ilişkin hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, aynı Kanun'un 326/son maddesi uyarınca sanığın ceza miktarı bakımından kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 15.04.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/14753, Karar No: 2018/7272, Tarih: 12.06.2018

**19. Ceza Dairesi         2016/14753 E.  ,  2018/7272 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜMLER : Beraat, Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre;

I) İİK'nın 331. maddesinden kurulan hükümlere yönelik incelemede; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 331/1. maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaştırmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanıklar hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Kabule göre de;

Sanıklara doğrudan verilen 5 gün adli para cezasının TCK'nın 52/2. maddesi uyarınca bir gün karşılığı 20 TL'den hesaplanarak belirlendikten sonra sonuç olarak 100 TL adli para cezasına hükmedilmesi gerekirken, hükmün eksik bırakılması,

II) İİK'nın 338. maddesinden kurulan hükme yönelik incelemede;

1-Sanık ... hakkında kurulan beraat hükmüne yönelik incelemede;

Eyleme ve yükletilen suça yönelik şikayetçi vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA,

2-Sanık ... hakkında kurulan beraat hükmüne yönelik incelemede;

Borçlu şirketin şikayet tarihini de kapsar şekilde ticari defterleri, bilançoları ve banka hesapları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak sanığın haciz ihbarnamesine itiraz ettiği 17/02/2014 tarihinde şirkete şahsi borcunun olup olmadığının tespiti yerine itiraz tarihindeki durumu göstermeyen yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak sanığa haciz ihtaratı yapılmadığından bahisle eksik kovuşturmayla yetinilerek hatalı gerekçe ile yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

3-Sanık ... hakkında kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik incelemede;

Başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

3-Sanık ... hakkında kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik incelemede;

Başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Birinci haciz ihbarnamesine sanığın vekili aracılığıyla itirazda bulunması ve vekilin beyanından dolayı asilin sorumlu tutulamayacağı gözönünde bulundurulduğunda sanığın beraatine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi,

Kabule göre;

1-02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 338/1. maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaşmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

2-Borçlu şirketin şikayet tarihini de kapsar şekilde ticari defterleri, bilançoları ve banka hesapları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak sanığın haciz ihbarnamesine itiraz ettiği 01/04/2014 tarihinde şirkete şahsi borcunun olup olmadığının tespiti yerine itiraz tarihindeki durumu göstermeyen yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak sanık hakkında yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi,

III- Tazminat istemine yönelik yapılan incelemede;

İcra İflas Kanunu'nun 89/4. maddesinde; “Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesine müddeti içinde itiraz ederse, alacaklı, üçüncü şahsın verdiği cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü şahsın 338. maddenin birinci fıkrası hükmüne göre cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkum edilmesini isteyebilir. İcra mahkemesi, tazminat hakkındaki davayı genel hükümlere göre halleder" hükmü düzenlenmiş olup, şikayetçi vekilinin tazminata ilişkin talebiyle ilgili mahkemece işin esasının incelenmesi ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, bu hususta olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi,

Kanuna aykırı ve şikayetçi vekili, sanık ... müdafii ile sanık ... müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden tebliğnameye uygun olarak HÜKÜMLERİN 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 12/06/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/8378, Karar No: 2018/6724, Tarih: 13.11.2018

**14. Ceza Dairesi         2018/8378 E.  ,  2018/6724 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli cinsel saldırı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Beraat, temyiz isteminin reddi

İlk derece mahkemesince temyiz isteminin reddine dair verilen Ek karar temyiz edilmekle, tebliğnamede sanık olarak gösterilen ... hakkında kurulan hükümle ilgili temyiz yoluna başvurulmadığı gözetilerek yapılan dosya incelemesinde gereği düşünüldü:

Gerekçesi gösterilmek suretiyle temyiz isteminin reddine dair verilen Ek karar usul ve kanuna uygun olduğundan, sanık ... müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle Ek kararın ONANMASINA, 13.11.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4921, Karar No: 2019/3365, Tarih: 21.03.2019

**17. Hukuk Dairesi         2016/4921 E.  ,  2019/3365 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

-K A R A R-

İncelenmesi gerekli görülen; davacıların murisi ...’in 14.03.2013 kaza tarihinde öğrenci olduğu okuldan ve İl Milli Eğitim Müdürlüğünden 14.03.2013 kaza tarihi itibari ile okulun servis taşıma işi ihalesinin kime verildiği, davalı ... Taşımacılık İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. ile murisin öğrenci olduğu okul arasında bir taşıma sözleşmesi olup olmadığı sorularak okul servisi taşıma ihale belgeleri, taşıma işini yapacak araçların plakalarını gösterir liste ile taşıma sözleşmesi temin edilerek dosya arasına eklenmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 21/03/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/50, Karar No: 2013/1032, Tarih: 03.07.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2013/10-50 E.  ,  2013/1032 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ            : Kayseri 2. İş Mahkemesi

TARİHİ            : 06/11/2012

Taraflar arasındaki “kurum işleminin iptali ile tespit ve alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kayseri 2. İş Mahkemesi’nin asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne dair verilen 20.03.2012 gün ve 2011/408 E., 2012/204 K. sayılı kararın incelenmesi davacı/davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 12.07.2012 gün  2012/10507 E., 2012/13809 K. sayılı ilamı ile;

(…Dava; hak sahibi tarafından açılan dava yönünden, davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi ve yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar nedeniyle borç tahakkuku yönündeki SGK Başkanlığı işleminin iptali ile aylığın kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanarak yasal faiziyle birlikte tahsili, Kurumca açılan dava yönünden ise yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının yasal faiziyle birlikte hak sahibinden geri alınması istemlerine ilişkindir.

Mahkemece; hak sahibi tarafından açılan dava reddedilip, Kurumca açılan davada istem aynen hüküm altına alınmıştır.

Hükmün, hak sahibi avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 23.07.2007 tarihinde kesinleşen davacıya, 1999 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle Kurumca 2011 yılının Mart ayında gerçekleştirilen işlemle kesilerek, 01.10.2008 – 18.04.2011 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi  esas  alınarak  bu  tarih  itibarıyla  gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.