muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/7267, Karar No: 2021/14663, Tarih: 23.11.2021

**10. Hukuk Dairesi         2021/7267 E.  ,  2021/14663 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi

No : 2019/3793-2021/688

İlk Derece

Mahkemesi : ... 13. İş Mahkemesi

No : 2014/524-2019/498

Dava, iş kazasında vefat eden sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine dair verilen karara karşı, davacılar vekili ile davalılardan ..., Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., ... Linyitleri İşletmesi Müessesi Müdürlüğü, TKİ Genel Müdürlüğü ve ... vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesince istinaf istemlerinin kabulü ile yeniden esas hakkında kısmen kabul ve redde karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesince verilen kararın davacılar vekili ile davalılardan TKİ Genel Müdürlüğü vekili tarafından süresi içersinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I- İSTEM:

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisi sigortalının 13.05.2014 tarihinde Soma ilçesinde meydana gelen iş kazasında vefat etmesi nedeniyle fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak üzere davacı anne, baba ve kardeş lehine 1.000,00 TL’şer maddi tazminat ile, 200.000,00 TL’şer manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini davacı anne... yönünden 146.305,86 TL’ye, davacı baba yönünden 97.390,99 TL’ye artırmıştır.

II- CEVAP:

Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle; ''Meydana gelen elim kazada müvekkiline atfedilecek kusur bulunmadığını, ceza dosyasının sonucunun beklenilmesi gerektiğini, müvekkilinin kazanın meydana geldiği maden ocağında tüm tedbirleri zamanında ve eksiksiz aldığını, personele her türlü iş güvenliği malzemenin teslim edildiğini, düzenleyici önleyici faaliyetlerin kontrollerinin zamanında yapıldığını ve kayıt altına alındığını, risk değerlendirme çalışmalarının yapıldığınr ve gerekli tedbirlerin alındığını,maden ocağında gerektiği kadar İş güvenliği ve sağlığı uzmanı görevlendirildiğini, tanık anlatımları ilede gerekli güvenlik tedbirlerinin alındığının ispatlanacağını, kazanın meydana geldiği ocağın kamu kurumları tarafından belirli periyotlarla denetime tabi tutulduğunu, manevi tazminat taleplerinin fahiş olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Linyitleri İsletmesi Müessesesi Müdürlüğü ( Davalı ... Genel Müdürlüğüne devrolunan) vekili cevap dilekçesinde özetle; Yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili mahkemenin kazanın meydana geldiği Soma İş Mahkemeleri yada davacıların yerleşim yeri olan Balıkesir mahkemeleri olduğundan kendilerinin Soma Mahkemelerini seçtiklerini, davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, ruhsat sahibinin TKİ Genel Müdürlüğü olduğunu, davanın müvekkili yönünden husumet yokluğundan reddi gerektiğini, bir an için aksi kabul edilse dahi aynı davanın aynı tarafa ikinci kez yöneltildiğini, yani derdest bir dava açılmış olacağını, açılan davanın bu sebeple reddi gerektiğini, olayda müvekkilinin kusuru bulunmadığını, asıl-alt işveren ilişkisi bulunmadığını, ihale ile işin anahtar teslimi suretiyle devredildiğin, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlamanın yüklenicilerin sorumluluğunda olduğunu, iş sağlığı ve güvenliği yönünden denetim yapma yetkisinin ve sorumluluğunun davalı ... Bakanlığında olduğunu, maddi tazminat hesaplanırken SGK ödemeleri ile ifa amacını taşıyan ödemelerin indirilmesi gerektiğini,

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu olayın 4857 sayılı İş Kanunu 2/5 md. hükmü kapsamına girmediğini, müvekkili ile müteveffanın çalıştığı arasında asıl-alt işveren ilişkisi bulunmadığını, ihale ile kömür üretilmesi işinin Park Teknik Elektrik Mad. Turizm San. Ve Tic. AŞ’ye verildiğini ve 27.07.2006 tarihinde sözleşme imzalandığını, bu şirketin de sözleşmeyi 20.10.2009 tarihli sözleşme ile davalı ...Ş. ye devredildiğini, davanın husumetten reddi gerektiğini, yetki itirazları bulunduğunu, yetkili mahkemenin müvekkili kurumun ikametgâhının bulunduğu ... Mahkemeleri olduğunu, maddi tazminat hesaplanırken giderilmeyen zararın giderilmesinin istenmesi ve gerekli indirimlerin yapılması gerektiğini, manevi tazminat miktarı takdir edilirken sebepsiz zenginleşme yolunun açılmaması gerektiğini, davanın öncelikle husumet olmazsa esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın tam yargı idari dava niteliğinde olduğunu,müvekkili Bakanlık yönünden idari yargının davaya bakmaya görevli olduğunu,kaza ile ilgili ceza davası varsa ilgili mahkemeden celbi gerektiğini,kusur incelemesi yapılması gerektiğini,öncelikle davanın görev yönünden reddine,aksi kanaat oluşur ise husumetten reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI:

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi kararında özetle: “Davanın kısmen kabulü ile;

A) Davacı ... yönünden; Maddi Tazminat talebinin kabulü ile, net 146.305,86 TL maddi tazminat ile manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 13.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek hesaplanacak yasal faiz ile birlikte davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., ... Genel Müdürlüğü, TKİ. ... Linyit İşletmesi Müessese Müdürlüğü ve ... dan müştereken müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine

A) Davacı ... yönünden; Maddi Tazminat talebinin kabulü ile, net 146.305,86 TL maddi tazminat ile manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 13.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek hesaplanacak yasal faiz ile birlikte davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., ... Genel Müdürlüğü, TKİ. ... Linyit İşletmesi Müessese Müdürlüğü ve ... dan müştereken müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine

B) Davacı ... yönünden; Maddi Tazminat talebinin kabulü ile, net 97.390,99 TL maddi tazminat ile Manevi Tazminat talebinin kısmen KABULÜ ile, net 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 13.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek hesaplanacak yasal faiz ile birlikte davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., ... Genel Müdürlüğü, TKİ. ... Linyit İşletmesi Müessese Müdürlüğü ve ... dan müştereken müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine

C) Davacı...yönünden; Maddi Tazminat talebinin reddi ile Manevi Tazminat talebinin kısmen kabulü ile, net 75.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 13.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek hesaplanacak yasal faiz ile birlikte davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., ... Genel Müdürlüğü, TKİ. ... Linyit İşletmesi Müessese Müdürlüğü ve ... dan müştereken müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine

D) Davalı ... yönünden davanın husumet nedeniyle reddine” şeklinde karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

Bölge Adliye Mahkemesince “1-Davacıların sair istinaf sebeplerinin yerinde görülmemesine,davacıların davalı T.C. ... lehine hükmolunan vekalet ücretine yönelik istinaf başvurusunun ayrı ayrı kabulüne,davalı ... Lınyıtlerı Isletmesı Müessesesı Müdürlüğü (Davalı ... Genel Müdürlüğüne devrolunan)'nün sair istinaf sebeplerinin yerinde görülmemesine, bu davalı yönünden hüküm kurulması ve taraf olarak gösterilmesine ve reddolunan manevi tazminat miktarı yönünden vekalet ücretine yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, davalı ... Genel Müdürlüğü'nün sair istinaf sebeplerinin yerinde görülmemesine, reddolunan manevi tazminat miktarı yönünden vekalet ücretine yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, davalı T.C. ... ve davalı T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının bu davalılar yönünden idari mahkemelerin görevli olduğu yönü ile istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulüne, ... 13. İş Mahkemesinin 24/09/2019 tarihli ve 2014/524 Esas No - 2019/498 Karar No sayılı kararının 6100 sayılı HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına,

2-Davalı T.C. ... ve davalı T.C. ... yönünden davaya bakmakta idari yargının görevli olduğu anlaşıldığından, 6100 sayılı HMK.nun 114 ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile davalı ... ve davalı ... yönünden davanın usulden reddine,

3-Davalı ... İşletmeleri A.Ş. ve davalı ... Genel Müdürlüğü hakkındaki davanın kısmen kabulüne,

2-Davalı T.C. ... ve davalı T.C. ... yönünden davaya bakmakta idari yargının görevli olduğu anlaşıldığından, 6100 sayılı HMK.nun 114 ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile davalı ... ve davalı ... yönünden davanın usulden reddine,

3-Davalı ... İşletmeleri A.Ş. ve davalı ... Genel Müdürlüğü hakkındaki davanın kısmen kabulüne,

4-Net 146.305,86 TL maddi tazminatın kaza tarihi 13.05.2014'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İşletmeleri A.Ş. ve davalı ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

5-Net 97.390,99 TL maddi tazminatın kaza tarihi 13.05.2014'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İşletmeleri A.Ş. ve davalı ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

6-Net 100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 13.05.2014'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İşletmeleri A.Ş. ve davalı ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine.

7-Net 100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 13.05.2014'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İşletmeleri A.Ş. ve davalı ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine.

8-Net 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 13.05.2014'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İşletmeleri A.Ş. ve davalı ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine.

9-Davacı...'in maddi tazminat talebinin reddine,” karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle: Bölge Adliye Mahkemesi kararında hükmedilen manevi tazminatların az olduğunu, kararda vekalet ücreti miktarlarının açıkça istinafa getirilmediği belirtilerek maddi ve manevi vekalet ücretinin ilk derece mahkemesi kararı tarihinde geçerli olan AAÜT gereğince belirlenmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

9-Davacı...'in maddi tazminat talebinin reddine,” karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle: Bölge Adliye Mahkemesi kararında hükmedilen manevi tazminatların az olduğunu, kararda vekalet ücreti miktarlarının açıkça istinafa getirilmediği belirtilerek maddi ve manevi vekalet ücretinin ilk derece mahkemesi kararı tarihinde geçerli olan AAÜT gereğince belirlenmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle: Davacılar lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminatların fahiş olduğunu, kaza tarihinden faize karar verilmesinin hatalı olduğunu, AFAD tarafından yapılan yardımların hükmedilecek tazminatta dikkate alınması gerektiğini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin ihale makamı olduğunu, kusur oranlarının hatalı olarak belirlendiğini, ceza mahkemesi kararında müvekkilinin denetim yükümlülüğü olmadığına dair tespiti dikkate alınarak kusur verilmemesi gerektiğini müvekkili yetkililerinin beraat ettiğinin gözetilmediğini, diğer davalılar ile arasında asıl - alt işveren ilişkisi olmadığını, denetim ödevinin dava harici Maden İşleri Genel Müdürlüğü ile ... İş Teftiş Kuruluna ait olduğunu, müvekkilinin denetim ödevi olmadığını, kusur raporlarının hatalı ve eksik değerlendirme içerdiğini, sözleşme gereği denetim ve gözetim yükümlüğü olmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

A- Davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekilinin davacı... lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde:

Mülga 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 20.07.2016 tarihinden itibaren uygulanan 8. maddesinin 3. fıkrasına göre, “Bölge adliye mahkemesinin para ile değerlendirilemeyen dava ve işler hakkındaki kararları ile miktar veya değeri beşbin lirayı geçen davalar hakkındaki nihaî kararlara karşı tebliğ tarihinden başlayarak sekiz gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.” Bu fıkradaki “beşbin” ibaresi 6763 sayılı Kanunun 5. maddesi ile “kırk bin Türk Lirası” şeklinde değiştirilmiştir.

Mülga 5521 sayılı Kanunun, 6763 sayılı Kanun 5. maddesi ile değişik beşinci fıkrasına gör parasal sınırların, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacağı öngörülmüştür.

25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 8. maddesinde “temyiz edilemeyen kararlar” sayılmış ancak miktar itibariyle kesinliğe bu maddede yer verilmemiş, 7/3. maddede, 6100 sayılı HMK’nın kanun yollarına ilişkin hükümlerinin, iş mahkemelerince verilen kararlar hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.

25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 8. maddesinde “temyiz edilemeyen kararlar” sayılmış ancak miktar itibariyle kesinliğe bu maddede yer verilmemiş, 7/3. maddede, 6100 sayılı HMK’nın kanun yollarına ilişkin hükümlerinin, iş mahkemelerince verilen kararlar hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.

6100 sayılı HMK’nın 362/1-a maddesi uyarınca, Bölge adliye mahkemelerinin miktar veya değeri kırk bin Türk Lirasını (bu tutar dâhil) geçmeyen davalara ilişkin kararların temyiz yoluna başvurulamayacağı hükme bağlanmıştır. HMK Ek Madde 1 hükmüne göre de, 362. maddedeki parasal sınırların, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacağı belirtilmiştir.

HMK 362/2. maddesine göre “Birinci fıkranın (a) bendindeki kararlarda alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda, kırk bin Türk Liralık kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir. Alacağın tamamının dava edilmiş olması hâlinde, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü kırk bin Türk Lirasını geçmeyen tarafın temyiz hakkı yoktur. Ancak, karşı taraf temyiz yoluna başvurduğu takdirde, diğer taraf da düzenleyeceği cevap dilekçesiyle kararı temyiz edebilir”

HMK 366. maddenin yollaması ile temyiz yolunda da uygulanan 346. madde uyarınca, temyiz dilekçesi kesin olan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme temyiz dilekçesinin reddine karar verir. Ancak temyiz edilen karar kesin olduğu halde bu konuda inceleme yapılıp karar verilmeksizin dosya Yargıtay’a gönderilmiş ise, 01.06.1990 tarih, 1989/3 E, 1990/4 sayılı içtihadı birleştirme kararı gereğince dosyanın mahalline çevrilmesine gerek olmaksızın Yargıtay tarafından temyiz talebinin reddine karar verebilecektir

Yukarıda belirtildiği şekilde, iş mahkemelerinin kararlarının istinaf incelemesi sonucu Bölge adliye mahkemelerince verilen kararlarda karar tarihine göre kesinlik sınırı: 20.07.2016-01.12.2016 tarihleri arasında 5.000 TL; 02.12.2016 tarihi sonrası için 40.000 TL; 01.01.2017 sonrası için 41.530 TL; 01.01.2018 tarihi sonrası için 47.530 TL; 01.01.2019 tarihi sonrası için 58.800 TL, 01.01.2020 tarihi sonrası için 72.070 TL, 01.01.2021 tarihi sonrası için 78.630 TL’dir

Yukarıda belirtildiği şekilde, iş mahkemelerinin kararlarının istinaf incelemesi sonucu Bölge adliye mahkemelerince verilen kararlarda karar tarihine göre kesinlik sınırı: 20.07.2016-01.12.2016 tarihleri arasında 5.000 TL; 02.12.2016 tarihi sonrası için 40.000 TL; 01.01.2017 sonrası için 41.530 TL; 01.01.2018 tarihi sonrası için 47.530 TL; 01.01.2019 tarihi sonrası için 58.800 TL, 01.01.2020 tarihi sonrası için 72.070 TL, 01.01.2021 tarihi sonrası için 78.630 TL’dir

Somut olay incelendiğinde, ilk derece mahkemesinin 24.09.2019 tarihli kararıyla davacı... lehine 75.000 TL manevi tazminata hükmedildiği kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 16.03.2021 tarihli kararıyla yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle aynı davacı lehine 40.000 TL manevi tazminata hükmedildiği, bu hükmün davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edildiği gözetildiğinde HMK 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alındığında kesinlik sınırının her bir hüküm yönünden bağımsız değerlendirilmesi gerektiği gözetildiğinde davacı... lehine hükmedilen manevi tazminat miktarının diğer hükümlerden bağımsız olarak Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihinde yürürlükte olan 78.630,00 TL’lik temyiz (kesinlik) sınırının altında kaldığı anlaşılmakla davalı vekilinin temyiz istemlerinin kesinlik nedeniyle reddine, karar verilmiştir.

B- Davacılar vekilinin ve davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekilinin yukarıdaki (A) bendinin kapsamı dışında kalan maddi ve manevi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlerle temyiz edenlerin sıfatlarına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre; davacılar vekili ile davalı ... Genel Müdürlüğü’nün aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

Öncelikle, dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, ruhsat sahibi ... Genel Müdürlüğü olan Eynez yer altı sahasındaki kömür üretim işinin davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından 22.07.2006 tarih ve 24046 yevmiye sayılı noter onaylı hizmet alım sözleşmesi ile Park Tek. Elk. Mad. Tur. San. ve Tic. AŞ.'ne verildiği ancak 30.10.2009 tarihinde davalı ... Genel Müdürlüğü'nün muvafakati ile kömür üretim işinin aynı şartlar altında Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.'ne devredildiği anlaşılmaktadır.

Öncelikle, dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, ruhsat sahibi ... Genel Müdürlüğü olan Eynez yer altı sahasındaki kömür üretim işinin davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından 22.07.2006 tarih ve 24046 yevmiye sayılı noter onaylı hizmet alım sözleşmesi ile Park Tek. Elk. Mad. Tur. San. ve Tic. AŞ.'ne verildiği ancak 30.10.2009 tarihinde davalı ... Genel Müdürlüğü'nün muvafakati ile kömür üretim işinin aynı şartlar altında Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.'ne devredildiği anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin eki konumundaki Teknik Şartname'nin 2. maddesinde işin konusunun "1. maddede cins, mevkii ve sınır koordinatları belirtilen sahadan, idare tarafından bir kısmı yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak verilecek bina, tesis, makine, teçhizat, ve yeraltı galerileri ile yüklenicinin temin edeceği ilave makine, teçhizat, tesis ve personel ile bütün masraflar yükleniciye ait olmak üzere yeraltı işletme yöntemi ile kömür üretme işi" olarak tanımlandığı, bu kapsamda sahada mevcut bulunan şalt tesisleri, jeneratör, karo sahası, vantilatör tesisi, kompresör tesisi, tertip binası, işçi banyoları, lambahane, teshin merkezi, atölye, pres, kül tesisi, kriblaj tesisi, nefeslik vb. gibi tesislerle, Teknik Şartname'nin EK-2 listesinde tanımlanan makine ve teçhizat yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak bırakıldığı, ek-12 olarak tanımlanan listede işin yapılacağı yeraltı maden ocağında idareye ait zincirli ve bant konveyörler bulunduğu görülmektedir. Teknik Şartname'de yüklenici tarafından yapılacak iş programının ve işletme projesinin davalı ... Genel Müdürlüğü'ne sunulacağı, programın veya projenin yeterli bulunmaması halinde tespit edilen noksanlıkların idarece verilen süre içerisinde giderileceği, idarece onaylanan uygulama projesine yüklenicinin aynen uymak zorunda olduğu, uygulama projesinde ancak idarenin onayı ile revizyon yapılabileceği, sözleşmenin eki olan İdari Şartname'nin 7.,3.,2. maddesinde yüklenicinin çalıştıracağı işletme müdürü, proje mühendisi, vardiya daimi nezaretçisi, teknik nezaretçinin en az sayısı ve meslek kıdeminin davalı idare tarafından belirlendiği, Sözleşmenin eki olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'nin 11. maddesinde ise, idarenin, uygunsuz davrandığı, görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların iş başından ve işyerinden uzaklaştırılmasını isteyebileceği, yüklenicinin buna uymak zorunda olduğu kurallar getirilmiştir.

Dosya kapsamından meydana gelen iş kazası dolayısı ile alınan bilirkişi kusur raporlarının hiçbirinde ölen veya yaralanan sigortalılara kusur izafe edilmemiştir.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "İşverenin Genel Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4. maddesine göre;

"(1)İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede;