muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/23584, Karar No: 2024/11447, Tarih: 24.12.2024

D. Sanıklar ... ... ile ... Müdafiinin Temyiz İsteği

Sanıkların mağdureler ile cinsel ilişkiye girdiklerine dair her türlü şüpheden uzak, somut bir delil bulunmadığına, sanıkların kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işlemediklerine, kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna, bozulmasına ve diğer temyiz sebeplerine ilişkindir.

E. Sanık ... Müdafiinin Temyiz İsteği

Sanığın, mağdurenin yaşı konusunda hataya düştüğüne, atılı eylemin reşit olmayanla cinsel ilişki suçunu oluşturduğuna ve mağdurenin aşamalarda şikayetinden vazgeçmiş olması nedeniyle düşme kararı verilmesine, gebelik süresinin tespitinde bilimsel olarak 14 günlük yanılgı oluşabileceğine, sanığın kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işlemediğine, kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna, bozulmasına ve diğer temyiz sebeplerine ilişkindir.

III. GEREKÇE

A. Sanıklar ... ve ... ... Hakkında Çocuğun Cinsel İstismarı Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

1. Yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 237 ve devamı maddelerindeki katılma hakkına ilişkin suçtan zarar görme şartının katılan Bakanlık için söz konusu olmadığı ve Devletin kanundan kaynaklanan koruma yükümlülüğünü yerine getirdiği nazara alınarak katılan Bakanlık vekilinin vekalet ücretine yönelik temyiz isteği yerinde görülmemiştir.

B. Sanıklar ... ve ... ... Hakkında Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

Sanıklar ... ve ... ...'in cinsel istismar eylemini işledikleri sırada ve eylemle sınırlı süre ile mağdurelerin iradesiyle hareket etme imkanının ortadan kaldırılmasının kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturmayacağı, kişinin vücudunun suçun konusu olması nedeniyle mağdurelerin hareket etme özgürlüğü ortadan kaldırılmadan bu suçun işlenemeyeceği nazara alındığında, olay günü sanıklar ... ve ... ...'in mağdurelerden ...'in ayarladığı evde buluştukları ve cinsel istismar eylemi dışında mağdurelerin hürriyetini kısıtlayan başkaca bir hareketlerinin bulunmamaları nedeniyle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun kanuni unsurları itibarıyla oluşmadığı gözetilerek bu suçtan sanıklar ... ve ... ... hakkında beraatleri yerine yazılı şekilde mahkumiyetlerine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

C. Sanık ... Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

Sanık ...'ın mağdure ... ile farklı zamanlarda birden çok kez cinsel ilişkiye girdikleri dosya kapsamından anlaşılmakla, zincirleme suç hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle eksik ceza tayini, hukuka aykırı bulunmuştur.

C. Sanık ... Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

Sanık ...'ın mağdure ... ile farklı zamanlarda birden çok kez cinsel ilişkiye girdikleri dosya kapsamından anlaşılmakla, zincirleme suç hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle eksik ceza tayini, hukuka aykırı bulunmuştur.

D. Suça Sürüklenen Çocuk Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

1. Suça sürüklenen çocuğun yargılama konusu eylemleri için, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 103/1-a ve 109/1, 109/3-f, 109/5. maddeleri uyarınca belirlenecek cezaların türü ve üst haddine göre aynı Kanun’un 66/1-d ve 66/2. maddeleri gereği 10 yıllık olağan zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

2. 5237 sayılı Kanun’un 67/2-d maddesi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin 24.01.2014 tarihli mahkûmiyet kararı olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesi tarihine kadar, 10 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

IV. KARAR

A. Sanıklar ... ve ... ... Hakkında Çocuğun Cinsel İstismarı Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçenin (A) bölümünde açıklanan nedenlerle Vezirköprü Ağır Ceza Ceza Mahkemesinin kararında o yer Cumhuriyet savcısı, katılan Bakanlık vekili ve sanıklar müdafileri tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

B. Suça Sürüklenen Çocuk Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçenin (D) bölümünde açıklanan nedenle Vezirköprü Ağır Ceza Mahkemesinin kararına yönelik o yer Cumhuriyet savcısı, katılan Bakanlık vekili ile suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 321. maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak suça sürüklenen çocuk hakkındaki kamu davalarının 5271 sayılı Kanun'un 223/8. maddesi gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,

C. Sanıklar ... ve ... ... Hakkında Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu ile Sanık ... Hakkında Atılı Suçlardan Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçenin (B) ve (C) bölümlerinde açıklanan nedenlerle Vezirköprü Ağır Ceza Mahkemesinin, kararına yönelik o yer Cumhuriyet savcısı, katılan Bakanlık vekili ile sanıklar müdafilerinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun'un 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, sayın üye ...'ın karşı oyu ile oy çokluğuyla BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

24.12.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

Daire çoğunluğunca sanıklar ... ve ... ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün bozulmasına karar verilmiş ise de;

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

24.12.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

Daire çoğunluğunca sanıklar ... ve ... ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün bozulmasına karar verilmiş ise de;

Mahkemenin oluşa uygun kabulüne göre, Havza 25 Mayıs İlköğretim Okulu'nda öğrenci olan mağdurlar ... (...) ve ... ile katılan ... ... (...)'in okul arkadaşı oldukları, katılan ... ve erkek arkadaşı olan sanık ... vasıtasıyla ...'in sanık ... ile, ...'un da ... ile tanışıp arkadaş oldukları, adı geçen sanıkların katılan ve mağdurların ilköğretim öğrencisi olduklarını bildikleri, katılan ve mağdurlar ile sanıklar ..., ... ve ...'ın normal görüşmelerinin haricinde suç tarihi olan 2010 yılı Mayıs ayında Havza Kız Meslek Lisesi'nin yakınlarında bulunan boş ve metruk bir evde buluştukları, bu evin salonunda toplu olarak oturdukları, bir kısmının burada alkol aldığı, bu buluşmadan 4-5 gün kadar sonra da Boyalıca Mahallesi'nde bulunan ve mağdur ...'in bir akrabasına ait olup ev sahibinin gurbette olması sebebi ile kimsenin olmadığı, eşyalı evde aynı tarafların buluştuğu, bir kısmının burada da alkol aldığı, önce salonda hep birlikte oturup kısa bir süre sohbet ettikten sonra ikişerli gruplar halinde (...'in ... ile, ...'un da ... ile, ...'nın ... ile) odalara geçtikleri, tarafların odalarda 15-45 dakika kadar kaldıkları, mahkemenin kabulüne göre sanıkların yaşları küçük olan katılan ve mağdurlara yönelik olarak basit şekilde cinsel istismar eyleminde bulundukları sabit olmuştur.

Daire çoğunluğu ile aramızdaki ihtilaf sanıklar ... ve ... ...'in mağdurlar ..., ... ve ... ile ilk olarak 2010 yılı Mayıs ayında Havza Kız Meslek Lisesi yakınındaki bir eve giderek burada alkol almaları, bundan 4-5 gün sonra ise mağdur ...'in bir akrabasına ait olup ev sahibinin gurbette olması sebebi ile kimsenin olmadığı, eşyalı evde aynı tarafların buluşup ...'in ... ile, ...'un da ... ile, ...'nın ... ile ayrı odalara geçerek cinsel istismarda bulunmaları olayında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun oluşup oluşmadığına ilişkindir. Daire çoğunluğunca bozma ilamında mağdur ...'in ayarladığı evde buluştuklarında sanıklar ve SSÇ'nin cinsel istismar eylemi dışında mağdurların hürriyetlerini kısıtlayıcı başkaca bir eylemde bulunmadıkları gerekçesiyle atılı suçun unsurlarının oluşmadığı belirtilmiştir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, mağdurların tamamı eylem tarihi itibariyle 15 yaşından küçük olup, bu yaş grubundaki çocukların hürriyetleri mutlak surette tasarrufta bulunabilecekleri bir hakka ilişkin olmadığından rızaları hukuken geçersizdir (Yargıtay CGK'nun 2014/14-465 E. 2015/235 K. ve 2014/14-307 E. 2015/8 K.).

Öncelikle belirtmek gerekir ki, mağdurların tamamı eylem tarihi itibariyle 15 yaşından küçük olup, bu yaş grubundaki çocukların hürriyetleri mutlak surette tasarrufta bulunabilecekleri bir hakka ilişkin olmadığından rızaları hukuken geçersizdir (Yargıtay CGK'nun 2014/14-465 E. 2015/235 K. ve 2014/14-307 E. 2015/8 K.).

15 yaşından küçük çocukların meşru bir amaç dışında bir yere götürülmeleri, bir yere gitmelerinin temin edilmesi veya bir yerde tutulmaları kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturur. Suçun oluşumunda mağdurun fail ile birlikte bir yere gitmesi ya da failin yönlendirmesiyle mağdurun bir yere gidip orada buluşmalarının bir önemi yoktur.

Çocuklara yönelik cinsel istismar eylemlerinde, eylem mağdurun zaten bulunmakta olduğu ev, apartman merdiven boşluğu, park, sokak, okul, yurt, dersane, market vs gibi yerlerde işlenmiş ise ve failin cinsel eylem dışında çocuğun hürriyetini kısıtlayan başkaca bir eylemi yoksa, kişinin vücudunun suçun konusu olması nedeniyle eylemle sınırlı süre boyunca mağdurun iradesiyle hareket etme imkanının ortadan kaldırılmasının kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturmayacağı kabul edilmektedir. Ancak fail cinsel istismar eylemini gerçekleştirmek için mağduru bir yere götürür veya bir yere gitmesini sağlayıp kendisi de oraya giderek eylemi gerçekleştirirse kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu oluşacaktır. Dairemizin istikrar kazanmış uygulaması da bu yöndedir.

Somut olayda ilk olarak sanıklar ve mağdurlar metruk bir evde buluşarak alkol almışlar, bundan 4-5 gün sonra ise mağdur ...'in akrabasına ait bir evde buluşmuşlar ve cinsel istismar eylemleri gerçekleşmiştir. Sanıkların mağdurlar ile meşru bir amaç dışında önceden sözleşerek bir evde buluşmaları suçun oluşumu için yeterlidir. Eve mağdurlarla birlikte ya da ayrı ayrı gelmelerinin önemi yoktur. Önemli olan mağdurların hukuken geçersiz olan rızaları dahilinde bir yere gitmelerinin sağlanmasıdır.

Anlatılan nedenlerle sanıkların 15 yaşından küçük mağdurlar ile meşru bir amaç olmaksızın önceden randevulaşarak mağdurlar ile önce metruk bir evde buluşup alkol almaları ve daha sonra yine randevulaşarak mağdur ...'in akrabasının evinde buluşarak orada cinsel istismarda bulunmaları şeklinde gerçekleşen olayda, zincirleme şekilde kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun oluştuğu ve mahkumiyet hükümlerinin yerinde olup onanması gerektiği kanaatinde olduğumdan bozma yönündeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2016/24508, Karar No: 2017/35869, Tarih: 27.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/24508 E.  ,  2017/35869 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 27/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8934, Karar No: 2014/22545, Tarih: 29.09.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/8934 E.  ,  2014/22545 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 26/12/2013

NUMARASI : 2013/190-2013/342

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilidavasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

Taşınmazın belediye mücavir alanı içinde bulunduğu anlaşılmış olup, bilirkişi raporları ile belirlenen özelliklerine göre, dava konusu taşınmaz arsa niteliğindedir.

Kamulaştırma Kanunu'nun kıymet takdir esaslarını belirten 11.maddesinin 1.fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Bu itibarla, emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tesbiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle değer biçilmesi gerekir.

Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 29.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/18680, Karar No: 2015/20871, Tarih: 24.11.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/18680 E.  ,  2015/20871 K.**

**"İçtihat Metni"**

Y A R G I T A Y İ L A M I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Hatay İş Mahkemesi

TARİHİ : 21/05/2015

NUMARASI : 2013/217-2015/184

Davacı karşı davalı, ölüm aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, borçlu olmadığının tespitine;

Davalı karşı davacı Kurum ise, yersiz olarak ödenen aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davacı karşı davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava; davacı/karşı davalının aldığı ölüm aylığını iptal ederek borç çıkaran Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Karşı dava, davalı/karşı davacı Kurum tarafından davacıya yersiz ödenen ölüm aylıklarının iadesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı/karşı davalının yaşlılık aylığı alan babasının 03.07.1991 tarihinde öldüğü, davacı/karşı davalının da 13.06.2000 tarihinde boşandığı, boşandığı eşi ile tekrar 20.06.2012 tarihinde evlendiği, kontrol memuru tarafından düzenlenen 14.08.2012 tarihli raporda; "davacı/karşı davalı ile eski eşinin birlikte yaşadığının” belirtildiği, bu idari soruşturma esnasında, Emek Mah. Cumhuriyet Cad. Reva Apt. Sitesi A Blok No: 148 adresinde yapılan çevresel araştırma sonucunda tutulan 13.08.2012 tarihli tutanakta, “davacı/karşı davalının ve boşandığı eşinin halen adresi olarak görülen adresinde yapılan araştırmada, davacı/karşı davalı ile eşinin 10 yıldır bu adreste birlikte yaşadığının” belirtildiği, bu tutanağın sadece kontrol memurları tarafından imzaladığı, 11.07.2013 tarihli kolluk tutanağında, “davacı/karşı davalının boşandığı eşinin boşanma tarihinden sonra belirli aralıklarla gelip gittiğinin” belirtildiği, yargılama sırasında dinlenen davacı/karşı davalı tanıklarının “davacı/karşı davalı ile eşinin boşandığı dönemde ayrı yaşadıklarını” beyan ettikleri, yine yargılama aşamasında ifadesi alınan muhtar ve azaların davacı/karşı davalıyı tanımadıkları, davacı/karşı davalı ile eski eşinin mernis adreslerinin sorulmadığı, bu kişilerin 2010 ve 2011 seçim adreslerinin ve oy kullandıkları yerlerin birbirinden farklı olduğu görülmüştür.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

./..

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

./..

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.