muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/12599, Karar No: 2009/1341, Tarih: 04.02.2009

**1. Hukuk Dairesi         2008/12599 E.  ,  2009/1341 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : FERİZLİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ,

TARİHİ : 08/07/2008

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, miras bırakanı M.S.'un, çekişme konusu taşınmazlarını muvazaalı olarak davalıya temlik ettiğini ileri sürerek, tapu iptali ve terekeye döndürülmesi isteğinde bulunmuştur.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi . . raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescili isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; çekişme konusu 689, 690, 560 (ifrazen 4944) parsel sayılı taşınmazların 13.04.2001 tarihli resmi akitle  miras bırakan M.S.tarafından davalıya satış yolu ile temlik edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı, miras bırakanın yapmış olduğu bu temliklerin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu iddiası ile eldeki davayı açmıştır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda  yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmeside Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay  sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tesbitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmeside büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; miras bırakanın, davacı kızıyla birlikte dört kızı ve bir oğlunun bulunduğu, eşinin sağ olduğu, ölümünden önce dava dışı oğlu C.ile birlikte oturduğu, sağlık sorunları bulunan miras bırakanla sürekli oğlu C.n ilgilendiği, sağlık güvencesi bulunan miras bırakanın dava dışı malvarlığı da dikkate alındığında  taşınmaz satma ihtiyacı içerisinde  bulunmadığı, yakın arkadaşının oğlu olan davalının ise temlik  tarihinde, yurt dışında  yaşayan ailesinden yardım aldığı, alım gücü olmadığı davalının temlik sonrasında taşınmazları tasarrufunda  bulundurduğu yolunda bir savunmada bulunmadığı gibi özellikle, dava konusu 4944 sayılı taşınmazdaki kahvehaneyi temlikten sonrada miras bırakanın oğlu C.in kullanmaya devam ettiği, davalının satışın gerçek olduğu yolundaki savunmasının da ödeme belgesi ile desteklenmediği, işlemde gösterilen satış bedeli ile taşınmazların keşfen belirlenen temlik tarihindeki gerçek değerleri arasında aşırı fark bulunduğu anlaşılmaktadır.

Belirlenen bu olgular yukarıda değinilen ilkelerle birlikte değerlendirildiğinde, miras bırakanın yaptığı temlikin mirasçılarından mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu kabul edilmelidir.

Hal böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi  gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile reddedilmiş olması doğru değildir. Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine,  04.02.2009  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5307, Karar No: 2011/2384, Tarih: 04.05.2011

**11. Ceza Dairesi         2011/5307 E.  ,  2011/2384 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 213 sayılı Vergi Usul Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : 213 s.y.VUK.nu 359/a-2 mad.ge.6 ay hapis ve 213 s.y.VUK.nu 359/b-1 mad.ge.18 ay hapis cezasına ilişkin

I-Defter ve belgeleri gizlemek suçundan kurulan hükme yönelen katılan vekili ve sanık müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesinde:

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5252 Sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükümleri karşısında;sanığa yüklenen “2003 takvim yılınde defter ve belgeleri gizlemek suçunun” yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu; olay tarihinde yürürlükte bulunan ve sanık lehine olan 765 Sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının suçun işlendiği 01.05.2003 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış,sanık müdafii ile katılan vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 Sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 Sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, aynı Yasanın 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen dava zamanaşımı nedeniyle 765 Sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddeleri uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,

II-Sahte fatura düzenlemek suçundan kurulan hükme yönelen katılan vekili ve sanık müdafiinin temyiz itirazlarına gelince;

1-Defterdarlık mütalaası ve ekindeki vergi suçu raporuna uygun olarak 2001,2002,2003,2004 takvim yıllarında sahte fatura düzenlemek suçlarından kamu davası açılması karşısında; ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 05.03.2002 gün ve 28/179 sayılı kararında açıklandığı üzere her takvim yılının ayrı ve bağımsız suçları oluşturduğu, aynı takvim yılında farklı dönemlerde birden çok sahte fatura düzenlenmesi durumunda faturaların adet ve tutarları, zarar miktarı, kastın yoğunluğu ve suçun işlenmesindeki özellikler dikkate alınarak temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak tayin edilmesi ve zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiği dikkate alınarak her bir takvim yılı için ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden hangi takvim yılında işlenen suç için kurulduğu da anlaşılmayacak biçimde tek hüküm kurulması yasaya aykırı,

2-Kabul ve uygulamaya göre de;

Hükümden sonra 8.2.2008 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı Yasanın 562.maddesiyle değişik CMK.nun 231 ve TCK.nun 7/2.maddeleri uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilip verilmeyeceğinin takdir ve değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

2-Kabul ve uygulamaya göre de;

Hükümden sonra 8.2.2008 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı Yasanın 562.maddesiyle değişik CMK.nun 231 ve TCK.nun 7/2.maddeleri uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilip verilmeyeceğinin takdir ve değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafii ile katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1.maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, 05.04.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6536, Karar No: 2018/819, Tarih: 28.02.2018

**15. Hukuk Dairesi         2016/6536 E.  ,  2018/819 K.**

**"İçtihat Metni"**

....

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, araç iz dizaynının yapılması işini konu alan eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi, müspet zararlar ile manevi tazminat talebinden ibarettir. Davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir.

Davacı iş sahibi vekili, müvekkiline ait aracın iç dizaynının yapılması için davalıya teslim edildiğini ve bu iş için 23.288,48 TL bedel belirlendiğini, 23.250,00 TL bedelin davalıya ödendiğini, bedelin ödenmesine rağmen aracın tesliminin gerçekleşmediğini, müvekkilinin zarara uğradığını, banka taksitlerini ödeyememesi nedeniyle hakkında icra takibi başlatıldığını, takip sonucu aracın davalı elinde iken haczedildiğini, 23.250,00 TL menfi zarar, 1.000,00 TL yoksun kalınan gelir nedeniyle müspet zarar ve 20.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı yüklenici vekili; davacıya ait aracın iç dizaynının yapılması için davacı ile anlaştıklarını, bu iş için 23.288,48 TL parça ücreti ve 5.000,00 TL işçilik ücreti konusunda anlaştıklarını, araç üzerinde gereken işlemleri yaptığını ancak işçilik ücretinin ödenmediğini, aracın icra kanalı ile elinden alındığını belirterek davanın haksız olduğunu savunmuştur.

Mahkemece davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiş, karar davalı yüklenici vekili tarafından yasal süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarına gelince; taraflar arasında sözlü olarak düzenlendiği anlaşılan araç iz dizaynının yapılması işi konulu sözleşme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğindedir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 125. maddesinde “Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir. Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden

./..

....

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 125. maddesinde “Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir. Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden

./..

....

dönebilir. Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir...” hükmü bulunmaktadır. Bu hükümde borçlunun temerrüdü halinde alacaklının hakları düzenlenmiş olup, buna göre borçlunun temerrüdü halinde alacaklı sözleşmeden dönme yolunu tercih etmiş ise, sözleşmenin hükümsüzlüğü nedeniyle doğan zararını (menfi zarar) isteyemez.

Bu yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında somut olaya gelince; davacı ile davalı arasında davacıya ait aracın iç dizaynının yapılması konusunda sözlü eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu anlaşılmakta olup, davacı ödemiş olduğu iş bedeli yanında kâr kaybı da talep etmektedir. Mahkemece iş bedeli olarak ödenen bedelin iadesi yanında davacının 6.000,00 TL kâr kaybı hüküm altına alınmıştır. Oysa ki kâr kaybı, Dairemizin yerleşik içtihatları kapsamında müspet zarar niteliğinde olup, az yukârıda yapılan açıklamalar doğrultusunda talep edilemez. Bu kalem yönünden davanın reddi gerekir iken kabulü doğru olmamış, kârarın bozulması gerekmiştir.

Kabule göre de; kâr kaybı hesabı yapılır iken teslim süresi öngörülmeyen durumlarda, işin makul sürede ne kadar zamanda yapılacağının bilirkişi beyanı ile belirlenip teslim edilmesi gereken süre buna göre hesaplanarak, en geç aracın elden çıktığı tarihe kadar kâr kaybı istenebileceği kabul edilip buna göre hesaplama yapılması gerekir iken, aracın ilk tesliminden itibaren yapılan hesaplama ile karar verilmesi de doğru olmamıştır.

Öte yandan dava tarihi 30.05.2013 olmasına rağmen kârar başlığında 11.10.2013 olarak gösterilmiş olması da doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bent uyarınca kabulüyle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 27.02.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.

....
Yargıtay — Esas No: 2022/8416, Karar No: 2023/13593, Tarih: 27.12.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/8416 E.  ,  2023/13593 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 10.05.2022

KARAR : Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi

SAYISI : 2016/692 E., 2019/607 K.

Taraflar arasındaki iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekillerinin istinaf istemlerinin esastan reddine, davacının talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede;

1. Davaya konu iş kazası ile ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından düzenlenen 01.12.2015 tarihli raporunda belirtilen ve 404.sok.No:27/A Konak-... adresinde kayıtlı bulunan Erkan Kutu İmalat Ltd. Şti. adına tescilli bulunan 3643 sicil no.lu işyerinden yapılan davacının da dahil 17.11.2011 tarihinden itibaren yapılan tüm sigortalılık bildirimlerinin iptaline dayanak olduğu belirtilen Kurum inceleme raporunun SGK'dan celbi,

2.Dava dışı ... İmalat Ltd. Şti. ile davalı ... Mukavva San. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kayıtlarının (kuruluş, ortakları, yetkillileri, faaliyet alanını gösteren) ilgili ticaret sicil müdürlüğünden celbi,

3.Davaya konu iş kazasına ilişkin SGK tarafından açılmış rücu dosyasının olup olmadığı araştırışarak varsa aslı yada onaylı örneğinin celbinin gerektiği tespit edilmiştir.

Yukarıda anılan eksiklikler, dosyaya alınacak bilgi ve belgelerle giderildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

27.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2351, Karar No: 2013/9345, Tarih: 05.06.2013

**11. Ceza Dairesi         2012/2351 E.  ,  2013/9345 K.**

* İŞ YERİNDE VERGİ İNCELEMESİ

* VERGİ KAÇAKÇILIĞI

* VERGİ USUL KANUNU (VUK) (213) Madde 139

* VERGİ USUL KANUNU (VUK) (213) Madde 359

**"İçtihat Metni"**

1-213 sayılı Yasanın 139/2. maddesinde incelemenin dairede yapılmasına imkan veren istisnalardan birinin varlığı önceden belirlenmeden faaliyetini sürdürdüğü anlaşılan sanığa defter ve belgelerin ibrazı için yapılan tebligatın hukuki geçerliliği bulunmadığı ve bu nedenle atılı suçun yasal unsurları itibariyle oluşmadığı gözetilmeden, sanığın beraati yerine, mahkumiyetine hükmolunması,

2-Kabule göre de;

Suç tarihinin 18.04.2008 olması nedeniyle sanık hakkında 08/02/2008 tarih ve 26781 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5728 sayılı Kanunun 276. maddesi ile değişik 213 sayılı Yasanın 359/a-2 maddesinin uygulanması gerektiği gözetilmeden anılan maddenin değişiklikten önceki halinin uygulanarak hükmolunan hapis cezasının 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen asgari ücretin yarısı üzerinden paraya çevrilerek yazılı şekilde fazla adli para cezasına hükmolunması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebeplerden dolayı, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 05.06.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/21820, Karar No: 2015/28953, Tarih: 19.10.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/21820 E.  ,  2015/28953 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, yıllık ücretli izin, genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, görevsizlik kararı verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalıya ait gemide 20.02.1994-25.05.2013 tarihleri arasında aşçı olarak çalıştığını, davalı tarafça iş akdinin haksız olarak feshedildiğini iddia ederek, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsisline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının çalıştığı gemilerin çoğunun yabancı bayrak taşıdığı, bu nedenle uyuşmazlığın deniz ihtisas mahkemelerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm yeri iş mahkemeleridir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesinin 1. fıkrasının a bendi uyarınca, “deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar” hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz. Deniz taşıma işlerinde çalışanlar hakkında 854 sayılı Deniz İş Kanunu uygulanmaktadır.

854 sayılı Deniz İş Kanununun 1. maddesine göre “Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonalitonluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemi adamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır” denilerek, Deniz İş Kanununun kapsamı belirlenmiştir. Gemiler aracılığı ile yapılan deniz taşıma işleri ayrı bir yasaya tabi olduğundan 4857 sayılı İş Kanununun kapsamı dışında bırakılmıştır. Gemi yabancı ülke bayrağı taşıyor veya gemi Türk bayraklı olsa bile yüz grostonlitonluk değil ise, bu gemide çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanmayacaktır. Keza taşıma işinde çalışan bu gemideki işçiler yine 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına girmeyecek, haklarında Borçlar Kanunu genel hükümleri uygulanacaktır.

Deniz İş Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca, “Bu kanun kapsamına giren gemi adamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı kanun hükümleri uygulanır. Hizmet aktinde ayrıca bir hüküm yoksa dava, geminin bağlama limanında iş davalarını bakmaya yetkili mahkemede görülür”.

Deniz İş Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca, “Bu kanun kapsamına giren gemi adamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı kanun hükümleri uygulanır. Hizmet aktinde ayrıca bir hüküm yoksa dava, geminin bağlama limanında iş davalarını bakmaya yetkili mahkemede görülür”.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesinde deniz ve taşıma işlerinin yapıldığı işyerlerinde çalışanların kanun kapsamına girmeyeceği açıklandıktan sonra, aynı madde de ayrık durumlara yer verilmiştir.

Buna göre;

1. Kıyılarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yapılan yükleme ve boşaltma işlerinde,

2. Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işlerinde,

3. Deniz İş Kanunu kapsamına girmeyen ve tarım işlerinden sayılmayan, denizlerde çalışan su ürünleri üreticileri ile ilgili işlerde,

Çalışanların 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında oldukları açıkça belirtilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta; davacı, 20.02.1994-25.05.2013 tarihleri arasında davalı şirket bünyesinde, şirkete ait olan ve/veya şirketin işletmeciliğini yaptığı gemilerde çalıştığını iddia etmektedir.

Deniz İş Hukuku hükümleri uyarınca, gemi adamının çalıştığını iddia ettiği gemilerden birinin Türk bayraklı olması, yargılama konusunun Deniz İş Kanunu kapsamına girebilmesi için yeterli olup, bu durumda uyuşmazlığa bakıp karar vermek de İş Mahkemesinin görev alanına dahil olmaktadır.

Mahkemece davacıya dava konusu dönemlerde, hangi tarihler arasında hangi gemilerde çalıştığı sorularak davacının talebi açık ve net hale getirilmeli; davacı tarafından bildirilen gemilerin, çalışma iddiasına ilişkin dönemlerinde, menşeileri, donatanları ve/veya donatan ile aralarında kira, intifa gibi sözleşmelerle işletme akdi bulunan gemiyi işletenleri, Türk Gemi Sicilinden ve ilgili liman başkanlıklarından sorulmalı; gelen yazı cevaplarına göre mahkemece görev hususu değerlendirilmeli, davacının çalıştığını iddia ettiği gemilerden birinin Türk bayraklı olması halinde uyuşmazlığın çözümü İş Mahkemesinin görev alanına girdiğinden davanın esası hakkında karar verilmelidir.

Eksik inceleme görevsizlik kararı vermesi hatalı olup bozma nedenidir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 19.10.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.