muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/17984, Karar No: 2023/1304, Tarih: 16.03.2023

İstinaf daresi tarafından hiçbir gerekçe belirtilmeksizin ilk derece mahkemesi kararının onaylandığına, eksik incelemeye dayalı karar verildiğine, sanığın örgütle iltisaklı derneğin kurucusu olmadığına, aktif olarak bulunmadığına, dernekte sanık adına sahte imza atıldığına, derneğin amacı ve bağlantısı hakkında bilgisi bulunmadığına, talimat ve emirle hareket etmediğine, ve saire ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabullü

"FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün yerel bir çok dernek kurarak bu dernekler sayesinde örgüte gelir elde ettiği, örgüte eleman kazandırdığı, örgütün ideolojisini bu dernekler üzerinden yaydığı ve halkı bu derneklerin yaptığı işleri sempati duyma sağlayarak örgüte meşru alan sağladığı görülmüş, hatta işbu dosyamızda sanığın kurucusu ve genel başkanlığını yaptığı, Pırlanta Eğitim Kültür ve Gençlik Derneğinin gençler için etüt merkezi açtığı, gençlerin ve çocukların oynamaları için derneğe oyun ve eğlence malzemeleri bıraktığı, yine toplumun dini duygularını sömürmek için ramazan ayında iftarlar düzenleyip yardımlarda bulunduğu, bu hususların tanık beyanları ile sabit olduğu anlaşılmıştır.

Silahlı örgüt üyeliği suçu; silahlı bir örgütün kuruluş amaçlarını, faaliyet ve eylemlerini benimseyerek gönüllü olarak örgüt hiyerarşisine dahil olmayı tercih etmek suretiyle işlenmektedir. Bu bakımdan eylemin iradi olması ve örgüte iştirak bilinç ve iradesiyle hareket edilmiş olması gerekir. Suç, örgüte üye olma fiilinin gerçekleştiği anda tamamlanmakla birlikte, üyelik süresince eylem temadi etmektedir. Örgüte üye olmak fiili bir katılma olup örgüte üye olmak için örgüt yöneticilerinin rızasının varlığına gerek yoktur. Tek taraflı iradeyle bile örgüte katılmak mümkündür.

Delillerin bütün olarak değerlendirilmesinde sanığın üzerine atılı FETÖ-PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçunun sabit olduğu mahkememizce kabul edilmiş" mahkumiyete karar verildiği anlaşılmıştır.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Delillerin bütün olarak değerlendirilmesinde sanığın üzerine atılı FETÖ-PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçunun sabit olduğu mahkememizce kabul edilmiş" mahkumiyete karar verildiği anlaşılmıştır.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

"Sanığın FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisaklı olduğundan kapatılan İzmir Karabağlar merkezinde kurulu olup eski adı Prizma Eğitim ve Kültür Derneği olan ve sonraki adı Pırlanta Eğitim Kültür ve Gençlik Derneğinin kurucu üyesi olduğu, bu derneğin 25.10.2013 tarihinde sanık ve arkadaşları tarafından kurulduğunun bildirildiği, 17.12.2013 tarihinde yapılan genel kurulda derneğin yönetim kurulu başkanlığına seçildiği, bu görevinin 20.12.2015 tarihine kadar devam ettiği, sanığın 2010 ve öncesinde Narlıdere Eğitim Kültür Yardımlaşma Derneğinde kaydının olduğu, 12.03.2008 tarihinde bu derneğin yapılan genel kurulunda denetim kurulu yedek üyeliğine seçildiği, bu derneğin 25.05.2010 tarihinde kendisini feshettiği, ancak adı geçen derneğin T.C. İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığının İzmir Valiliğine gönderdiği 02.09.2016 tarihli ve 3032 sayılı yazılarında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile bağlantısı olduğu değerlendirilen özgürlük ve demokrasi platformuna üye olan dernekler arasında bulunduğu, FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün yukarıda isimleri yazılı benzer isimlerde yerel bir çok dernek kurarak bu dernekler sayesinde örgüte gelir elde ettiği, örgüte eleman kazandırdığı, örgütün ideolojisini bu dernekler üzerinden yaydığı ve halkı bu derneklerin yaptığı işleri sempati duyma sağlayarak örgüte meşru alan sağladığı görülmüş, hatta işbu dosyamızda sanığın kurucusu ve genel başkanlığını yaptığı, Pırlanta Eğitim Kültür ve Gençlik Derneğinin gençler için etüt merkezi açtığı, gençlerin ve çocukların oynamaları için derneğe oyun ve eğlence malzemeleri bıraktığı, yine toplumun dini duygularını sömürmek için ramazan ayında iftarlar düzenleyip yardımlarda bulunduğu, sanığın örgüt içinde mütevelli gurubu içinde yer aldığı ,örgüt imamı ile irtibatta bulunarak örgüt içinde yer aldığı bu hususların tanık beyanları ile sabit olduğu, sanığın FETÖ /PDY silahlı terör örgütünün hiyerarşisi içinde mütevelli gurubunda yer alıp sanığın örgüte ait dernekler marifetiyle örgüte eleman eleman kazandırma ,örgüte yardım elde etme faaliyetleri içerisinde bulunduğu bu haliyle örgüt üyeliği eylemini işlediği subut bakımından ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu hükmün yerinde olduğu ,sanığın etkin pişmanlık beyanında bulunmadığı etkin pişmanlık iradesi göstermediği,

Ancak İlk Derece Mahkemesi tarafından sanık hakkında hüküm kurulurken TCK'nın 58/9 maddesinin herhangi bir atıf maddesine yer verilmeksizin doğrudan uygulaması gerekirken TCK'nın 58/6 maddesinin atıf maddesi olarak uygulanmış olmasının hukuka aykırı olduğu bu hukuka aykırılığın TCK'nın 58/9 maddesinin uygulanması ile ilgili hüküm fıkrasında ''delaletiyle TCK'nın 58/6 maddesi'' ibaresinin çıkartılarak hükmün düzeltilebileceği anlaşılmış ve bu kapsamda yerel mahkemenin kararında belirtilen husus dışında usule veya esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığına" karar verdiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan inceleme sonunda;

Ayrıntıları ve hukuki mahiyeti Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından onanarak kesinleşen Dairemizin İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla verdiği 24.04.2017 tarih, 2015/3 Esas, 2017/3 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere;

Örgüt üyesi, örgüt amacını benimseyen, örgütün hiyerarşik yapısına dahil olan ve bu suretle verilecek görevleri yerine getirmeye hazır olmak üzere kendi iradesini örgüt iradesine terk eden kişidir. Örgüt üyeliği, örgüte katılmayı, bağlanmayı, örgüte hakim olan hiyerarşik gücün emrine girmeyi ifade etmektedir. Örgüt üyesi örgütle organik bağ kurup faaliyetlerine katılmalıdır. Organik bağ, canlı, geçişken, etkin, faili emir ve talimat almaya açık tutan ve hiyerarşik konumunu tespit eden bağ olup, üyeliğin en önemli unsurudur. Örgüte yardımda veya örgüt adına suç işlemede de, örgüt yöneticileri veya diğer mensuplarının emir ya da talimatları vardır. Ancak örgüt üyeliğini belirlemede ayırt edici fark, örgüt üyesinin örgüt hiyerarşisi dahilinde verilen her türlü emir ve talimatı sorgulamaksızın tamamen teslimiyet duygusuyla yerine getirmeye hazır olması ve öylece ifa etmesidir.

Silahlı örgüte üyelik suçunun oluşabilmesi için örgütle organik bağ kurulması ve kural olarak süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk gerektiren eylem ve faaliyetlerin bulunması aranmaktadır. Ancak niteliği, işleniş biçimi, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı, örgütün amacı ve menfaatlerine katkısı itibariyle süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk özelliği olmasa da ancak örgüt üyeleri tarafından işlenebilen suçların faillerinin de örgüt üyesi olduğunun kabulü gerekir. Örgüte sadece sempati duymak ya da örgütün amaçlarını, değerlerini, ideolojisini benimsemek, buna ilişkin yayınları okumak, bulundurmak, örgüt liderine saygı duymak gibi eylemler örgüt üyeliği için yeterli değildir (Evik, Cürüm işlemek için örgütlenme, Syf 383 vd.).

Örgüt üyesinin, örgüte bilerek ve isteyerek katılması, katıldığı örgütün niteliğini ve amaçlarını bilmesi, onun bir parçası olmayı istemesi, katılma iradesinin devamlılık arz etmesi gerekir. Örgüte üye olan kimse, bir örgüte girerken örgütün kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla kurulan bir örgüt olduğunu bilerek üye olmak kastı ve iradesiyle hareket etmelidir. Suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte üye olmak suçu için de saikin "suç işlemek amacı" olması aranır (... özel kısım syf.263-266, Alacakaptan Cürüm İşlemek İçin Örgüt syf. 28, Özgenç Genel Hükümler syf.280).

Suç örgütünün tanımlanıp yaptırıma bağlandığı 5237 sayılı TCK’nın 220 inci maddesinin 7 inci fıkrasında yardım fiiline yer verilmiştir. “Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişinin, örgüt üyesi olarak” cezalandırılacağı belirtilmiş, anılan normun konuluş amacı, gerekçesinde; “örgüte hakim olan hiyerarşik ilişki içinde olmamakla beraber, örgütün amacına bilerek ve isteyerek hizmet eden kişi, örgüt üyesi olarak kabul edilerek cezalandırılır.” şeklinde açıklanmış, 765 sayılı TCK’nın sistematiğinden tamamen farklı bir anlayışla düzenlenen maddede yardım etme fiilleri de örgüt üyeliği kapsamında değerlendirilerek, bağımsız bir şekilde örgüte yardım suçuna yer verilmemiştir.

Yardım fiilini işleyen failin örgütün hiyerarşik yapısına dahil olmaması, yardımda bulunduğu örgütün TCK’nın 314 üncü maddesi kapsamında silahlı terör örgütü olduğunu bilmesi, yardımın örgütün amacına hizmet eder nitelikte bulunması yardım ettiği kişinin örgüt yöneticisi ya da üyesi olması gereklidir. Yardımdan fiilen yararlanmak zorunlu değildir. Örgütün istifadesine sunulmuş olması ve üzerinde tasarruf imkanının bulunması suçun tamamlanması için yeterlidir.

Yardım fiilleri örgüte silah sağlama ve terörün finansmanı dışında tahdidi olarak sayılmamıştır. Her ne surette olursa olsun örgütün hareketlerini kolaylaştıran ve yaşantısını sürdürmeye yönelik eylemler yardım kapsamında görülebilir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu 11.11.1991 tarih, esas 9-242, karar 305). Yardım teşkil eden hareketin başlı başına suç teşkil etmesi gerekmez. Yardım bir kez olabileceği gibi birden çok şekilde de gerçekleşebilir. Ancak yardım teşkil eden faaliyetlerde devamlılık, çeşitlilik veya yoğunluk var ise örgüt üyesi olarak da kabul edilebilecektir.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün operasyonel eylemlerinin kamuoyunca bilinmesinden sonraki dönemde herhangi bir örgütsel faaliyetinin olup olmadığının tespiti açısından etkin pişmanlık kapsamında sanık hakkında beyanda bulunan tanık G.A. ve T.G.' in’ duruşmada sanık ve müdafiine soru sorma imkanı da tanımak suretiyle “sanığın hangi tarihlerde sohbet toplantılarına katılarak himmet ve yardımda bulunduğunun” açıkça sorularak detaylı ifadesi alındıktan ve Uyap bilgi bankasında sanık hakkında başka beyanlar varsa bunların da getirtilip 5271 sayılı Kanun'un 217 inci maddesi uyarınca okunup sanık ve müdafiinden diyecekleri sorulup gerekirse tanık olarak da dinlendikten sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tespiti gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi suretiyle, sanık hakkında kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmuştur

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanık müdafinin temyiz istemi yerinde görüldüğünde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesi 21.10.2020 tarihli ve 2018/949 Esas, 2020/1145 Kararını 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının a bendi uyarınca İzmir 15. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

16.03.2022 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/18715, Karar No: 2016/14161, Tarih: 07.12.2016

**3. Hukuk Dairesi         2015/18715 E.  ,  2016/14161 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (TİCARET) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma talebinin davanın mahiyeti itibariyle reddine karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, .... numaralı tarımsal sulama aboneliklerinin olduğunu, davalı ... şirketinin, düzenlediği faturalar ile kendisinden hukuka aykırı olarak kayıp-kaçak bedeli adı altında fazladan ücret tahsil ettiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere, şimdilik 100 TL kayıp-kaçak bedelinin işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş; 14.09.2015 tarihli dilekçesi ile de talebini 6.892,08 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı, kayıp-kaçak bedelinin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu savunarak, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece Ticaret Mahkemesi Sıfatı ile yapılan yargılama neticesinde; davalı ... şirketinin, kayıp-kaçak bedelini elektrik abonesi olan davacı şirketten tahsil etmesinin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçe gösterilerek davanın kabulüne, 6.892,08 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafça temyiz edilmiştir.

1-) Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

Davanın açıldığı tarihte(28.01.2015) yürürlükte bulunan 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olmalı ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme olmalıdır.

Yine, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Yine, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

6335 Sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemesi Kanununun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtay’ca re'sen incelenir.

Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dosya arasında bulunan abonelik sözleşmesi ile davacının .... numaralı tarımsal sulama abonesi olduğu anlaşılmakta ise de elektriği hangi amaçla kullandığı, yani davacının tacir sıfatının bulunup bulunmadığı mahkemece araştırılmamış, buna rağmen Ticaret Mahkemesi sıfatı ile yargılama yapılmıştır.

Hal böyle olunca, mahkemece; öncelikle ilgili yerlere müzekkere yazılarak yukarıda belirtilen kanun hükümleri çerçevesinde davacının tacir sıfatının bulunup bulunmadığı, işin her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili bir iş olup olmadığı tespit edildikten sonra, re’sen görev hususu değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile Ticaret Mahkemesi sıfatı ile yargılama yapılması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

2-) Bozma nedenlerine göre davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bendde açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davalı taraf yararına BOZULMASINA, ikinci bendde açıklanan nedenle davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, HUMK'nun 440/III-1 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 07.12.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/15625, Karar No: 2014/5754, Tarih: 13.03.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/15625 E.  ,  2014/5754 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Malatya 1. İş Mahkemesi

Tarihi : 26.06.2013

No : 2012/206-2013/700

Dava, hak sahibi konumundaki davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince yasal faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Kesinleşme şerhi bulunmayan 28.01.2005 günlü boşanma kararıyla anlaşmalı olarak boşanan davacıya, sigortalı babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle, davalı Kurumca 01.10.2008 – 17.01.2011 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği,anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.