muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/15361, Karar No: 2013/5653, Tarih: 08.05.2013

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2011/15361 E.  ,  2013/5653 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, tehdit, hakaret, 6136 sayılı Ateşli Silahlar Ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Kanuna muhalefet suçlarından sanık ... ile kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, tehdit, hakaret suçlarından sanıklar ... ve ...'ün yapılan yargılamaları sonunda; sanıkların kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan mahkûmiyetlerine, tehdit suçundan açılan davalarda ceza verilmesine yer olmadığına ve diğer atılı suçlardan beraatlerine dair ... Çocuk Mahkemesinden verilen 13.03.2009 gün ve 2007/855 Esas, 2009/132 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanıklar müdafileri ile katılan mağdur vekili tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelendi;

19.12.2007 tarihinde mağdura karşı atılı suçları işleyen yaşı küçük sanıklar ..., ... ile ...'le birlikte hareket edip haklarındaki soruşturma evrakı tefrik edilerek ... 8. Asliye Ceza Mahkemesinde aynı olayla ilgili olarak cezalandırılmaları istemiyle kamu davası açılan ... ... ve...haklarında mahkemesince yapılan yargılama sonucunda verilen 14.10.2008 gün ve 2007/642 Esas, 2008/547 Karar sayılı hükümlerin sanıklar müdafileri, katılan mağdur vekili ile şahsi hak sahibince temyiz edildiği ve temyiz incelemesi için Yargıtaya gönderilen dosyanın halen Dairemizin 2012/10383 Esas sayılı dosyasında derdest olduğu kayıtların incelenmesinden anlaşılmakla her iki dosya arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğundan 2011/15361 Esas sayılı dosya ile 2012/10383 Esas sayılı dosyanın aynı tarihte incelenerek sonuçlandırılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

Sanıklar haklarında kurulan beraat hükümleri ile ceza verilmesine yer olmadığına dair kararların incelenmesinde,

Delilleri takdir ve gerekçesi gösterilmek suretiyle verilen beraat hükümleri ile ceza verilmesine yer olmadığına dair kararlar usul ve kanuna uygun olduğundan katılan mağdur vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

Sanıklar haklarında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerinin temyiz incelemesine gelince,

Dosya içerisinde adları geçen sanıklara ait emniyet müdürlüğünce mernis sisteminden alınmış nüfus kayıtları bulunup duruşma zabıtlarında da sanıklara nüfus ve sabıka kayıtlarının okunduğunun yazılması ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminden (UYAP) ayrıca sanıklara ait nüfus kayıtlarının temin edilerek dosyaya konulması karşısında tebliğnamedeki bu hususa yönelik bozma isteyen düşünceye katılınmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine,incelenen dosya içeriğine göre sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine,incelenen dosya içeriğine göre sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Oluşa ve dosya içeriğine göre olay günü 20 B 2761 plakalı otomobille mağdurun okuduğu ... Anadolu Lisesine gelen sanıklardan ..., ... ile ...'ın araçtan inip okul bahçesinde top oynayan öğrencilere mağduru sordukları ve mağdurun kendini göstermesi üzerine özel görüşeceklerini söyleyerek götürmek isteyen sanıklardan ... ile ...'un karşı çıkan mağdurun kollarına girip ...'da arkadan takip ettiği halde mağduru rızası dışında okul kapısına götürmeye başladığı ve bu durumu görüp aynı olayla ilgili olarak önce emniyette ardından yaşı büyük sanıklar ... ile ... haklarında ... 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 2007/642 Esas sayılı dosyasında görülen davada tanık sıfatıyla ifade veren ...'nin müdahale etmek istediği sanıklarca uyarılması üzerine mağdurun zorla bindirildiği otomobilin hareket etmesinin ardından cep telefonuyla 155 polis imdat hattını arayıp mağdurun kaçırıldığını bildirerek araç plakasını söylediği ve yaklaşık 5-15 dakika sonra sanıklarca araç içinde silahla tehdit edilip ...'çe tokatlanan mağdurun okul önüne geri getirilerek bırakılmasının ardından ihbara istinaden okula gelen ekip aracındaki polis memurlarının tanık ...in yönlendirmesiyle uzaklaşan otomobili durdurup sanıkları yakaladığı sabit olduğundan bu haliyle sanıkların atılı suçtan eylemlerine uyan TCK.nın 109/2, 3a- 3b- 3f. maddesiyle belirlenen cezaları üzerinden koşulları oluşmadığı halde aynı Kanunun 110/1. maddesi uyarınca indirim yapılması suretiyle sonuç cezaların eksik tayini,

Kabule göre de;

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Dairemizce de benimsenen 03.02.2009 gün ve 2008/11-250 Esas, 2009/13 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesinde dikkate alınacak zararın maddi zarar olduğu, manevi zararı kapsamadığı ve olayda katılan mağdurun dosyaya yansıyan maddi bir zararının da bulunmadığı gözetilmeden 5271 sayılı CMK.nın 231. maddesinde öngörülen diğer koşullar tartışılarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olup olmadığına karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Kendisini vekille temsil ettiren katılan mağdur lehine hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret T...esine göre 575 TL maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken 500 TL vekâlet ücretine hükmedilmesi,

Kanuna aykırı, sanıklar müdafileri ile katılan mağdur vekilinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görüldüğünden hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 08.05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1937, Karar No: 2016/3021, Tarih: 24.03.2016

**5. Ceza Dairesi         2016/1937 E.  ,  2016/3021 K.**

**"İçtihat Metni"**

Hırsızlık ve konut dokunulmazlığını ihlal suçlarından suça sürüklenen çocuk ... hakkında yapılan yargılama sonunda, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 05/02/2015 tarihli ve 170 sayılı kararıyla ... 1. ve 2. Çocuk Mahkemelerinin 25/02/2015 tarihinde faaliyete geçirildiği gerekçesiyle 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 26. maddesi ile aynı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca mahkemenin görevsizliğine, dosyanın görevli ve yetkili Çocuk Mahkemesine gönderilmesine dair ... 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 26/02/2015 tarihli ve 2014/86 esas, 2015/97 sayılı kararını müteakip, ... 1. Çocuk Mahkemesinin 23/06/2015 tarihli ve 2015/687 esas, 2015/496 sayılı kararıyla mahkemenin görevsizliğine karar vermesi üzerine ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla dosyanın gönderildiği ... 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... 6. Asliye Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına ilişkin 09/07/2015 tarihli ve 2015/753 değişik iş sayılı kararın;

Dosya kapsamına göre, benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 16/07/2008 tarihli ve 2008/7210-16565 sayılı ilâmında da belirtildiği üzere;

T.C. Anayasası’nın 37. maddesinde "Hiç kimse kanunen tâbi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.", 142. maddesinde "Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.", 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 3/1. maddesinde "Mahkemelerin görevleri kanunla belirlenir.", 4/1. maddesinde "Davaya bakan mahkeme, görevli olup olmadığına kovuşturma evresinin her aşamasında re'sen karar verebilir. 6. madde hükmü saklıdır.", 5/1. maddesinde "İddianamenin kabulünden sonra, işin davayı gören mahkemenin görevini aştığı veya dışında kaldığı anlaşılırsa, mahkeme bir kararla işi görevli mahkemeye gönderir.", 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 26. maddesindeki "(l) Çocuk mahkemesi, asliye ceza mahkemesi ile sulh ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar bakımından, suça sürüklenen çocuklar hakkında açılacak davalara bakar.

(2) Çocuk ağır ceza mahkemesi, çocuklar tarafından işlenen ve ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarla ilgili davalara bakar.

(3) Mahkemeler ve çocuk hâkimi, bu Kanunda ve diğer kanunlarda yer alan tedbirleri almakla görevlidir.

(4) Çocuklar hakkında açılan kamu davaları, Kanunun 17 nci maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla bu Kanunla kurulan mahkemelerde görülür.", aynı Kanun'un geçici 1, 2 ve 3. maddelerinde "(1) 2253 sayılı Kanun gereğince kurulan çocuk mahkemelerinde derdest bulunan ve bu Kanun ile kurulan çocuk mahkemesinin görevine giren dava ve işler, bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde çocuk mahkemesine devredilir.

(2) Genel ceza mahkemelerinde görülmekte olan ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş olan sanıklar hakkındaki dava ve işler çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerine devredilmez.

(2) Genel ceza mahkemelerinde görülmekte olan ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş olan sanıklar hakkındaki dava ve işler çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerine devredilmez.

(3) Çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemeleri bulunmayan yerlerde, bu mahkemeler kurulup göreve başlayıncaya kadar çocuklar tarafından işlenen suçlara ait soruşturma ve kovuşturmalar Cumhuriyet Başsavcılığı ve görevli mahkemelerce bu Kanun hükümlerine göre yapılır.", 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 8. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 307/1. maddesinde "Temyiz ancak hükmün kanuna muhalif olması sebebine müstenit olur.", anılan Kanun'un 308. maddesinde "Aşağıda yazılı hallerde kanuna mutlaka muhalefet edilmiş sayılır...

(4) Mahkemenin kanuna muhalif olarak davaya bakmaya kendini görevli veya yetkili görmesi..." hükümlerinin yer aldığı;

Mercii ... 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 170 sayılı kararında derdest davaların yeni kurulan çocuk mahkemelerine devri yönünde hüküm bulunmadığı, 09/10/2013 tarihli ve 801 sayılı Yargı Çevresi Değişikliği konulu kararında ise derdest davaların kesinleşinceye kadar halen görüldükleri mahkemeleri tarafından bakılması gerektiğinin belirtildiği gerekçesiyle karar verilmiş ise de Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun anılan kararlarının göreve ilişkin kanun hükümlerini yürürlükten kaldırma niteliği taşımadığı, mahkemelerin görevlerinin kanunla belirlenmesine ilişkin anayasal ve yasal kuralların idari nitelikte bir işlemle değiştirilemeyeceği gözetilmeden ... 1. Çocuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması yerine, yazılı şekilde karar verilmiş olmasında isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli, 16/12/2015 gün ve 94660652-105-34-12081-2015-E.26479/83481 sayılı Kanun yararına bozmaya atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan tebliğname ile Daireye ihbar ve dava evrakı ile birlikte tevdii kılınmakla gereği düşünüldü:

Kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname münderecatı yerinde görüldüğünden talebin kabulü ile ... 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi'nce verilen 09/07/2015 tarihli ve 2015/753 Değişik İş sayılı Kararın CMK'nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma sebebine nazaran müteakip işlemlerin merciince yapılmasına, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na TEVDİİNE, 24/03/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/3823, Karar No: 2024/9886, Tarih: 10.10.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/3823 E.  ,  2024/9886 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2927 E., 2022/2492 K.

KARAR : Kısmen Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gönen(Balıkesir) 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2020/357 E., 2022/97 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yeniden esas hakkında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... Ltd. Şti.'de çalışırken ... Salça fabrikasının çatı yapım işi için görevlendirildiğini, çalıştığı sırada aşağıya düşerek iş kazası geçirdiğini, meydana gelen iş kazasında davalıların kusurlu olduklarını ileri sürerek, 153.460,10 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminat alacaklarının davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... firma vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, maluliyet oranının tespiti için Adli Tıp Kurumundan heyet raporu alınması gerektiğini, kusurun davacıya ait olduğunu ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; olayın meydana gelmesinde .. Und Komponenten ... Çelik Oto. Mad. San. Tic. Ltd. Şti'nin (yeni adıyla ... çelik San. Tic. Ltd. Şti'nin) %80 oranında kusurlu olduğu, kazazede davacı ...'in kaza olayının meydana gelmesinde %20 oranında kusurlu olduğu, tanık beyanları, davalılar arasındaki sözleşme, kaldırma ilamı ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; davalılar arasında imzalanan sözleşmenin belirli sürede yerine getirilmesinin zorunlu koşulması, tanık beyanlarına göre bahse konu işte davalılar arasında net bir talimat hiyerarşisinin varlığının bulunmaması, ... yetkililerinin talimatlarının, yapılan işin sözleşmeye uygun olup olmadığı noktasında toplanması, davalıların faaliyet kollarının farklı olması, yapılan işin üretimle ilgili olmayan, bağımsız nitelik taşıyan bir iş olması dikkate alınarak davalılar arasındaki ilişkinin bir istisna akdi olduğu taraflar arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi olmadığı ve dolayısıyla meydana gelen kazada davalı ... Gıdanın asıl işveren sıfatının bulunmadığı, davacının kaza nedeniyle % 31,2 oranında sürekli iş göremezliğe girdiği kabulünden hareketle;

Davalı ... Und ... Tic. Ltd. Şti. yönünden;

Davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi ile

153.460,10 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 08.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Çelik San. Tic. Ltd. Şti'.nden tahsili ile davacıya verilmesine,

15.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 08.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Çelik San. Tic. Ltd. Şti.'nden tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

Davalı ... Gıda San.ve Tic. Ltd. Şti. yönünden;

Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, " şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; manevi tazminat miktarının düşük olduğunu, davalılar arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi olduğunu, bu nedenle diğer davalı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ;"...Tarafların kabul edilen kusur oranı, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, olayın oluş şekli, işgöremezlik oranı, olay tarihi ve kazanın meydana geldiği 08/07/2013 tarihinde montaj kaynak işçisi olarak çatı yapımı sırasında çalışırken çatıdan düşerek meydana gelen kazada %31,2 maluliyet oluştuğu ve bu kazada davalı işverenin %80 kusurlu olduğu dikkate alındığında yerel mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarının az olduğu anlaşılmakla, buna ilişkin davacının istinaf nedeni yerinde görülerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle;

" Davanın kısmen kabulü ile

153.460,10 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 08.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Çelik San. Tic. Ltd. Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine,

40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 08.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Çelik San. Tic. Ltd. Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine,

Davalı ... Gıda San. Ltd. Şti. yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, " şeklinde karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi

3.Değerlendirme

1.Geniş anlamıyla sorumluluk kavramı, bir kişinin başka bir kişiye verdiği zararları giderme yükümlülüğü olarak açıklanmıştır. Hukuki anlamda sorumluluk ise taraflar arasındaki borç ilişkisinin zedelenmesi sonucu ... zararların giderilmesi (tazmin edilmesi) yükümlülüğünü içerir.

2.İşçi ve işverenin hizmet sözleşmesinden kaynaklanan sıkı iş ilişkisi, işçi yönünden işverene içten bağlılık (sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar. Gerçekten işçi, işverenin işi ve iş yeri ile ilgili çıkarlarını korumak, çıkarlarına zarar verebilecek davranışlardan kaçınmak, buna karşı işveren de, işçinin kişiliğine saygı göstermek, işçiyi korumak, iş yeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak, işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve davranışlarda bulunmak, işçinin çıkarına aykırı davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.

3.Sanayi ve teknolojideki gelişmeler, yeni işletmelerin açılması, fabrikaların kurulması iş yerlerindeki makinalaşmanın artmasına yol açmış, bu durum iş kazaları ile meslek hastalıklarında artışlara neden olmuştur. Bu gelişme, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin daha etkili şekilde alınması gereğini ortaya çıkarmıştır.

4.İşveren, gözetme borcu gereği, çalıştırdığı işçileri, iş yerinde meydana gelen tehlikelerden korumak, onların yaşam, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için iş yerinde teknik ve tıbbi önlemler dahil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı tüm önlemleri almak zorundadır.

5.Anayasanın 17 nci maddesinde; "Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz." hükmü getirilerek yaşama ... güvence altına alınmış, bu yasal güvencenin yaşama geçirilmesinde İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatında da işçilerin korunması, işin düzenlenmesi, iş güvenliği, sosyal düzen ve adaletin sağlanması düşüncesi ile koruyucu bir takım hükümler getirilmiştir.

6.818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 nci maddesinde; "İş sahibi, aktin özel halleri ve işin mahiyeti noktasından hakkaniyet dairesinde kendisinden istenilebileceği derecede çalışmak dolayısıyla maruz kaldığı tehlikelere karşı icap eden tedbirleri ittihaza ve münasip ve sıhhi çalışma mahalleri ile, işçi birlikte ikamet etmekte ise sıhhi yatacak bir yer tedarikine mecburdur.

7.İş sahibinin yukarıdaki fıkra hükmüne aykırı hareketi neticesinde işçinin ölmesi halinde onun yardımından mahrum kalanların bu yüzden uğradıkları zararlara karşı isteyebilecekleri tazminat dahi akde aykırı hareketten ... tazminat davaları hakkındaki hükümlere tabi olur." hükmü düzenlenmiştir.

8.Yasa koyucu 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 nci maddesinin karşılığını 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren yeni 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesinin 2 nci fıkrasında düzenlemiştir.

9.Anılan fıkrada "İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli olan her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür." hükmü yer almaktadır. Bu fıkraya göre, işverenin, işçinin yaşam, sağlık ve bedensel bütünlüğünü korumak için gerekli önlemleri alma yükümlülüğü öngörülmektedir. Burada işverenin özellikle iş kazalarına karşı gerekli önlemleri alma yükümlülüğü söz konusudur. Buna göre işveren, hizmet ilişkisinin ve yapılan işin niteliği göz önünde tutulduğunda, hakkaniyet gereği kendisinden beklenen; deneyimlerin zorunlu kıldığı, teknik açıdan uygulanabilir ve iş yerinin özelliklerine uygun olan önlemleri almakla yükümlüdür.

10.Aynı maddelere paralel olarak, 4857 sayılı İş Kanunu'nun "İşverenlerin ve İşçilerin Yükümlülükleri" kenar başlıklı 77 nci maddesinin 1 inci fıkrasında da benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu fıkraya göre "İşverenler iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler."

11.Bundan başka işveren, mevzuatta öngörülmemiş olsa dahi bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak zorundadır. Bilim, teknik ve örgütlenme düşüncesi yönünden alınabilme olanağı bulunan, yapılacak gider ve emek ne olursa olsun bilimin, tekniğin ve örgütlenme düşüncesinin en yeni verileri göz önünde tutulduğunda işçi sakatlanmayacak, hastalanmayacak ve ölmeyecek ya da bu kötü sonuçlar daha da azalacaksa her önlem işverenin koruma önlemi alma borcu içine girer.