muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/4192, Karar No: 2014/19666, Tarih: 13.10.2014

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun, sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi Öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle Anayasa'nın 20'nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, kontrol memuru tarafından beyanına başvurulduğu anlaşılan ve eski eşin kayıtlı olduğu Y. Mah. P. Sok. K. sitesi ..blok no:. D./K. adresinde 2011 yılındaki apartman yöneticisinin eşi olduğu belirtilen kişinin kimlik bilgileri tespit edilerek, tanık sıfatı ile re'sen beyanına başvurulmalı, adı geçen apartmanda, apartman genel kurul toplantılarına davacının katılıp katılmadığı, aidat makbuzlarının davacı adına düzenlenip düzenlenmediği, düzenlenen makbuzlarının davacıya teslim edilip edilmediği hususları apartman yönetiminden sorularak, ilgili evraklar istenmeli; yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden davacı ve boşandığı eşinin geçmişe yönelik adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, sabit telefon, cep telefonu, doğalgaz, internet, kablolu TV vb. aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, geçmişe yönelik seçmen bilgi kayıtlarının tamamı(Seçsis-seçmen bilgileri geri izleme eknanından temin edilen) getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler, adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı, yine davacı ve eski eşinin kredi kartı ve banka hesapları varsa, hesap açılış tarihi ve yerleşim yeri olarak beyan edilen adresler sorulmalı, boşanan eşlerin, geçmişten bugüne kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle/köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Somut olayda; belirtilen şekilde araştırma yapılmadan karar verildiği görülmüştür.Yapılacak iş, davacı ile boşandığı eşinin birlikte yaşayıp yaşamadığının tespiti için, yukarıdaki açıklamalar kapsamında ayrıntılı araştırma yaparak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne; karşı davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı(karşı davacı) Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 13/10/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/26437, Karar No: 2014/10643, Tarih: 08.05.2014

**2. Hukuk Dairesi         2013/26437 E.  ,  2014/10643 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İnegöl Aile Mahkemesi

TARİHİ :08.10.2013

NUMARASI :Esas no:2013/435 Karar no:2013/96

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, peşin alınan harcın mahsubuna ve 119.00 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 08.05.2014 (Per.)
Yargıtay — Esas No: 2013/21596, Karar No: 2013/20134, Tarih: 27.09.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2013/21596 E.  ,  2013/20134 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, ödenmeyen ücret alacağının belirlenerek, ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işletilecek faizleri ile birlikte davalı sendikadan alınmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili: davacının davalı sendika bünyesinde 17.06.2011 tarihli Kocaeli 2 nolu Şube Yönetim Kurulu Kararı ile 16/02/2012 tarihine kadar davalı sendikanın Kocaeli 2 nolu Şube Başkanı olarak hizmet verdiğini, önceki dönemlerde davalı sendika bünyesinde aynı statüde hizmet veren başkanlara maaş ve diğer yasal sosyal hakları ödenmiş olmasına rağmen müvekkile hizmet süresinde maaşı ödenmediği gibi diğer yasal sosyal haklarının da kullandırılmadığını iddia ederek bu alacakların ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işletilecek faizleri ile birlikte davalı sendikadan alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davacının istifa eden şube başkanının yerine bir süre şube başkanlığı yaptığını, davacının işinde çalıştığını ve amatör sendika yöneticisi konumunda olduğunu, davacı hakkında sendika yönetimince profesyonellik kararı alınmadığını, davacıya bütün huzur haklarının ise ödendiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının amatör sendika yöneticisi olarak çalıştığı ve yöneticilik döneminde işyerinde çalışmaya devam ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının profesyonel sendika yöneticisi olup olmadığı ile talep ettiği ücret ve diğer sosyal haklarının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 2821 sayılı Sendikalar Kanunu’nun 44. maddesinde, “Sendikalar gelirlerini Sendikalar Kanunu ve tüzüklerinde gösterilen faaliyetler dışında kullanamazlar ve bağışlayamazlar.” denilmiştir.

Yine aynı Kanun'un 45. maddesinde, “Konfederasyonlar ile sendikaların ve şubelerinin yönetim kurulu üyeleri ile başkanlarına verilecek ücretler, her türlü ödenek, yolluk ve tazminatlar genel kurul tarafından tespit olunur. Bunlar da yönetim kurulunca faaliyet raporunda gösterilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Yine aynı Kanun'un 45. maddesinde, “Konfederasyonlar ile sendikaların ve şubelerinin yönetim kurulu üyeleri ile başkanlarına verilecek ücretler, her türlü ödenek, yolluk ve tazminatlar genel kurul tarafından tespit olunur. Bunlar da yönetim kurulunca faaliyet raporunda gösterilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda davacının önceki profesyonel şube başkanı istifa edince 17/06/2011-16/02/2012 tarihleri arasında şube başkanı olarak görev yaptığı, bu dönemde işyerinde çalışmaya devam ettiği uyuşmazlık dışıdır. O halde davacı fiilen amatör şube başkanı olarak görev yapmıştır. Bu noktada çözülmesi gereken hukuki problem davacının amatör olarak yöneticilik yapmasının davalı sendikanın hukuka aykırı işlem ya da işlemlerine dayanıp dayanmadığıdır.

Sendika ile sendika yöneticileri arasındaki ilişkinin kural olarak vekalet ilişkisi olduğu kabul edilmelidir. Sendika yöneticisine emeği karşılığı düzenli olarak dönemsel ödeme yapılması, çalışmasının kuruma bildirilmesi ve ücret bordrosu düzenlenmesi iş ilişkisinin varlığını göstermez.

Ücret, vekalet sözleşmesinin zorunlu unsuru değildir. Buradan hareketle sendikalarda profesyonel sendika yöneticisi ve amatör sendika yöneticisi olmak üzere iki tip yöneticinin söz konusu olduğunu söylemek gerekir. Sendika yöneticilerine verilecek ücretler ile sağlanacak diğer menfaatleri belirleme yetkisi ise münhasıran genel kuruldadır.

Ücret, vekalet sözleşmesinin zorunlu unsuru değildir. Buradan hareketle sendikalarda profesyonel sendika yöneticisi ve amatör sendika yöneticisi olmak üzere iki tip yöneticinin söz konusu olduğunu söylemek gerekir. Sendika yöneticilerine verilecek ücretler ile sağlanacak diğer menfaatleri belirleme yetkisi ise münhasıran genel kuruldadır.

Profesyonel sendika yöneticiliği, idare hukukunda yer alan statüler gibi değildir. Profesyonel sendika yöneticiliği kadrosunun açık olması bir başka ifadeyle sendika yönetim kurulunca şube sekreterliği kadrosunun profesyonel kadro olarak kabulüne karar verilmesi sendika yöneticisinin kendiliğinden o kadroya atanmış sayılacağı sonucunu doğurmaz. Sendika yöneticisinin de profesyonel sendika yöneticiliğini talep etmesi gerekir. Bir başka ifadeyle profesyonel sendika yöneticiliği, sendika yöneticisinin tercihine bağlı bir pozisyondur. Yöneticinin, özellikle sendikanın sağlayacağı maddi menfaatlerle iş sözleşmesi ile sağlayacağı menfaatler ve profesyonel yöneticilik nedeniyle üzerine aldığı risk gibi hususları birlikte değerlendirmesi neticesinde amatör sendika yöneticiliğini tercih etmesi mümkündür. Bunun sonucu olarak sendika yöneticisinin talebi yoksa profesyonel sendika yöneticiliği kadrosu açık olsa bile sendikanın yöneticinin profesyonel sendika yöneticisi olarak değerlendirme yükümlülüğünden söz edilemez. Diğer taraftan Profesyonel sendika yöneticileri işyerinden bu amaçla ayrılırlar. Uyuşmazlık dönemindeki yasal düzenlemeye göre iş sözleşmeleri bu nedenle sona erer. Oysa amatör sendika yöneticileri işyerinde çalışmaya devam edip sendikal faaliyetlerini sendikal izinleri ile yerine getirirler. Bu noktada özellikle belirtmek gerekir ki bilirkişinin şube başkanlığına profesyonel kadro verildiği ve bu kadronun kaldırılmadığı, bunun kişiye özgü olmadığı yönündeki gerekçesi yerinde değildir. Çünkü sendika ile yönetici arasında vekalet sözleşmesi bulunmakta olup, bu sözleşme güven ilişkisine dayalı ve vekilin kişisel özelliklerinin de önemli olduğu bir sözleşmedir.

Öncelikle davacının profesyonel sendika yöneticiliğine ilişkin bir talebinin bulunup bulunmadığı dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Bu yön araştırılmalıdır. Eğer davacının bu konuda bir talebi mevcutsa sendika tüzüğü hükümleri ile fiili durum birlikte değerlendirilerek davacıya profesyonel kadro verilmemesinin davalı sendikanın hukuka aykırı işlem ya da işlemlerine dayanıp dayanmadığı ortaya konulmalıdır. Bundan sonra yapılacak araştırma ve değerlendirme sonucuna göre eğer davacının talebi olmasına rağmen kendisine hukuka aykırı işlemle ya da işlemlerle profesyonel kadro verilmediğinin anlaşılması halinde davacının fiilen profesyonel sendika yöneticiliği yapmadığı dikkate alınarak ve davacının ancak uğradığı zararın tazmini isteyebileceği göz önünde bulundurulup davacının talepleri hakkında karar verilmelidir.

Sonuç:

Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, bozma sebeplerine göre davalının sair temyizlerinin sonra değerlendirilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 27.09.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3652, Karar No: 2012/1965, Tarih: 20.03.2012

**7. Hukuk Dairesi         2011/3652 E.  ,  2012/1965 K.**

* TAŞINMAZ ÜZERINDE BULUNAN MUHTESATIN

* BAĞIMSIZ BÖLÜMLERININ AIDIYETININ TESPITI

* YEMIN

* HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) (1086) Madde 337

* HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) (1086) Madde 356

* HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) (1086) Madde 345

* HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) (1086) Madde 347

**"İçtihat Metni"**

ÖZET: MUHTESAT AİDİYETİNİN TESPİTİ DAVALARINDA KANIT YÜKÜ, DAVACI TARAF ÜZERİNDE OLUP, DAVACI TARAF MUHTESATI KENDİ ADINA VE HESABINA MEYDANA GETİRDİĞİNİ HER TÜRLÜ DELİLLE KANITLAYABİLİR. TEKLİF EDİLECEK KATİ YEMİN KESİN DELİLLERDEN OLDUĞUNDAN KEN­DİSİNE YEMİN TEKLİF OLUNAN KİMSE, YEMİN ETMEZ VEYA YEMİNİ HASMINA REDDETMEZSE YEMİN KONUSUNU OLUŞTURAN OLAYI İKRAR ETMİŞ SAYILIR VE DAVANIN YEMİN SONUCUNA GÖRE HÜKME BAĞLAN­MASI GEREKİR. TAMAMLAYICI MAHİYETTEKİ MAHKEMECE RE’SEN TEKLİF OLUNAN YEMİN İSE MAHKEME KANAATİNİ TEYİT ETMEK İÇİN İCRA EDİ­LEBİLECEĞİNDEN ANCAK İDDİA OLUNAN HUSUSUN İSPATI İÇİN GÖSTERİLEN VE TOPLANAN DELİLLERİN HÜKÜM VERECEK DERECEDE MAHKEMEYE KANAAT VERMEMESİ KOŞULUNA BAĞLIDIR.

DAVACI TARAFÇA GÖSTERİLEN VE MAHKEMECE TOPLANAN TAKDİRİ NİTELİKLİ DELİLLERLE DAVA KONUSU MUHTESATIN ZEMİN ÜSTÜ BİRİNCİ KATININ DAVACILARA AİDİYETİ KANITLANAMAMIŞTIR. BU DURUMA GÖRE, MAHKEMECE DAVACI TARAFA TEKLİF EDİLEN YEMİN USULE UYGUN OLMADIĞINDAN HÜKME ESAS ALINAMAZ. DAVACI TARAF DİLEKÇESİNDE YEMİN DELİLİNE DE DAYANMIŞ, TAŞINMAZDA PAYDAŞ OLAN DAVALILARIN BİNANIN BELİRTİLEN BÖLÜMÜNÜN DAVACILAR TARAFINDAN MEYDANA GETİRİLDİĞİNİ, KENDİLERİ TARAFINDAN MEYDANA GETİRİLMEDİĞİNİ Bİ­LECEK DURUMDA OLDUĞU GÖZETİLDİĞİNDE MAHKEMECE DAVACIYA YE­MİN TEKLİFİ HAKKINI KULLANIP KULLANMAYACAĞI HATIRLATILIP, KUL­LANMAK İSTEDİĞİ TAKDİRDE SONUCUNA GÖRE KARAR VERMEK GEREKİR.

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay’ca incelenmesi davalı Ayşe, Emine, Elif, Ümmü ve Hasan tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dava, taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatın bağımsız bölümlerinin aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

1- İddia ve savunmaya, duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve bel­gelere, bu yolla saptanan dava niteliğine ve özellikle iddia ve savunmanın kıymetlendirilmesi yönünden bilgilerine başvurulan ve hükme dayanak yapılan uzman bilirkişi raporunun niteliği, içeriği ve dosya kapsamında toplanıp de­ğerlendirilen delillere, delillerin takdir, tahlil ve tartışımına ilişkin hükümde gösterilen gerekçelere göre, dava konusu bina (ev) niteliğindeki muhdesatın zemin üstü ikinci katının davacılar Bayram ve Süleyman tarafından meydana getirildiğinin belirlenmesinde bir isabetsizlik bulunmayıp az yukarıda adı geçen davalıların bu yöne ilişen sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davalı tarafın dava konusu muhdesatın zemin üstü birinci katına yönelik temyiz itirazlarına gelince; mahkemece davacı tarafa re’sen teklif edilen tamamlayıcı yemin doğrultusunda bu istem kaleminin de kabulüne karar verilmiş ise de, varılan sonuç dosyada toplanan delillere ve usul hü­kümlerine uygun düşmemiştir.

Duraksamadan belirtmek gerekir ki; muhtesat aidiyetinin tespiti dava­larında kanıt yükünün davacı taraf üzerinde olduğu, davacı tarafın muhtesatı kendi adına ve hesabına meydana getirdiğini her türlü delille kanıtlayabileceği tartışmasızdır.

Öte yandan; davada kanıt yükü üzerinde olan ancak toplanan delillerle davasını kanıtlayamayan tarafın 1086 sayılı HUMK’nın 344. maddesi hükmüne göre karşı tarafa kati yemin teklif etme hakkı bulunmaktadır. Bu madde hükmüne göre teklif edilecek kati yemin kesin delillerden olup aynı Kanun’un 347. maddesi hükmüne göre kendisine yemin teklif olunan kimse, yemin etmez veya yemini hasmına reddetmezse yemin konusunu oluşturan olayı ikrar etmiş sayılır ve davanın yemin sonucuna göre hükme bağlanması ge­rekir. Yine aynı Kanun’un 345. maddesi hükmüne göre de kati yemin bir kimseye karşı ancak kendisinden sadır olan bir fiil hakkında teklif olunabileceği gibi, bir kimsenin bir şeyi bilmesi de kendisinden sadır olan fiil sayılır.

Bunun yanında; aynı Kanun’un 356/2. maddesinde düzenlenen ta­mamlayıcı mahiyetteki mahkemece re’sen teklif olunan yemin ise mahkeme kanaatini teyit etmek için icra edilebileceğinden ancak iddia olunan hususun ispatı için gösterilen ve toplanan delillerin hüküm verecek derecede mah­kemeye kanaat vermemesi koşuluna bağlıdır.

Somut olaya gelince; davacı tarafça gösterilen ve mahkemece toplanan takdiri nitelikteki delillerle dava konusu muhdesatın zemin üstü birinci katının davacılara aidiyeti kanıtlanamamıştır.

Az yukarıda açıklandığı üzere hakim ancak takdiri delillerle davanın ispatlanması halinde görüşünü kuvvetlendirmek için davacı tarafa tamamlayıcı yemin teklif edebilir. Şu halde mahkemece davacı tarafa teklif edilen yeminin usule uygun olmadığı, usule aykırı teklif ve icra edilen yeminin de hükme esas alınamayacağı kuşkusuzdur. Ne var ki; davacı taraf dava dilekçesinin deliller bölümünde her türlü kanıttan söz ederek yemin deliline de dayandığını kabulü gerekir. Kanıt yükü üzerinde olan davacı tarafın yemin deliline de dayandığı, taşınmazda paydaş olan davalıların binanın belirtilen bölümünün davacılar tarafından meydana getirildiğini, kendileri tarafından meydana getirilmediğini bilecek durumda olduğu gözetildiğinde davacı tarafa yemin hakkının hatır­latılması zorunludur.

Hal böyle olunca, davacıya yemin teklifi hakkını kullanıp kullanmayacağı hatırlatılıp, kullanmak istediği takdirde 1086 sayılı HMUK’nın 337 ile 6100 sayılı HMK’nın 225 ve takip eden maddeleri gereğince işlem yapılarak sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

Hal böyle olunca, davacıya yemin teklifi hakkını kullanıp kullanmayacağı hatırlatılıp, kullanmak istediği takdirde 1086 sayılı HMUK’nın 337 ile 6100 sayılı HMK’nın 225 ve takip eden maddeleri gereğince işlem yapılarak sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu olgular gözardı edilip, yemin delilinin yöneltilmesinde yanılgıya düşülerek, eksik araştırma ve soruşturma ile yazılı şekilde hüküm verilmesi isabetsiz, az yukarıda isimleri geçen davalıların temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı taraf yararına (BOZULMASINA), bozma nede­nine göre de sair yönlerin incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde ilgililerine iadesine, 20.03.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.