muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/10801, Karar No: 2017/728, Tarih: 07.02.2017

**4. Hukuk Dairesi         2015/10801 E.  ,  2017/728 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacılar ... ve diğerleri vekili Avukat ... tarafından, davalı .... ..... Şti. aleyhine 09/07/2013 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 21/04/2015 günlü kararın Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili, duruşmasız olarak incelenmesi de davalı vekilleri tarafından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 07/02/2017 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine duruşmalı temyiz eden davacılar vekili Avukat ... ile karşı taraftan davalı şirket vekili Avukat..... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hâkimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kâğıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

Dava, haksız eylem nedeni ile maddi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar, davalı şirket tarafından 4404 sayılı parselde bulunan binanın yıkım tekniklerine uygun ve yeterli teknik eleman olmaksızın yıktırılması işlemi sırasında duvar bloğunun, maliki bulundukları 4403 parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın üzerine düşmesi nedeni ile oturulamaz hale geldiğini belirterek, uğradıkları maddi zararının giderilmesi isteminde bulunmuşlardır.

Davalı ise, mülkiyeti davacılara ait binanın 1987 yılında yapıldığını, ancak imar planlarına aykırı, deprem yönetmeliğine uygun olmayan, yapı tekniğine uygun malzeme ve teknik şartlarda yapılmamış eski bir bina olduğunu, tarafına kusur ve sorumluluk atfedilemeyeceğini beyanla davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, dava konusu zararın davalı şirket tarafından kontrolsüz şekilde yapılan yıkım işlemi nedeniyle meydana geldiği kabulü ile binanın yeniden onarım ve güçlendirme masraflarına hükmedilmiş, davacılara ait yapının mevcut özelliklerinin meydana gelen zararı arttırıcı bir etkiye sahip olduğuna dair dosyaya deneysel çalışmalar ile yapısal analizlere dayalı herhangi bir belgenin ibraz edilmediği gerekçesiyle bilirkişi raporunda belirlenen onarım ve güçlendirme masraflarının tamamına hükmedilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davalı şirkete ait parselde bulunan binada kontrolsüz olarak yapılan yıkım işlemi nedeniyle yıkılan

Dava dosyasının incelenmesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davalı şirkete ait parselde bulunan binada kontrolsüz olarak yapılan yıkım işlemi nedeniyle yıkılan

binaya ait beton kütlesinin, davacılara ait binanın sol arka cephe köşesindeki düşey taşıyıcı kolon elemanına çarpması sonucu dava konusu zararın meydana geldiği ve dava konusu yapının mevcut özelliklerinin, meydana gelen zararı artırıcı bir etkiye sahip olduğuna dair, deneysel çalışmalar ile yapısal analizlere dayalı herhangi bir belgenin dava dosyası içerisinde yer almadığı belirtilerek, onarım ve güçlendirme masraflarının hesaplandığı anlaşılmaktadır.

Şu durumda, mahkemece tazminatın miktarının belirlenmesine ilişkin olarak yapılan araştırma ve incelemeler hüküm kurmaya yeterli değildir. Dosya içerisindeki bilirkişi raporundan dava konusu zararın meydana gelmesinde davacılara ait binanın yapımından kaynaklanan neden bulunup bulunmadığının ve zararın artmasında davacıya ait yapının kusurunun bulunup bulunmadığının araştırılmadığı ve bu hususun değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkemece belirtilen hususlarda gerekli araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda açıklanan nedenlerle davalı yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının tüm, davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına ve davalı şirket yararına takdir olunan 1.480,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine, davalıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 07/02/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/12105, Karar No: 2013/18722, Tarih: 10.12.2013

**8. Hukuk Dairesi         2013/12105 E.  ,  2013/18722 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Şikayet

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden Daire'ye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

K A R A R

Asıl dosya ve birleşen 4 dava dosyasında, takibe dayanak ilamlarda davalılar ... ve ... Belediyesi Gençlik ve Spor Klubü Derneği olup, ilamlarda hükmedilen alacak, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine karar verildiği, şikayetlere konu icra takiplerinde, her iki borçludan da takip çıkışı olan miktarın talep edildiği, borçlu vekili İcra Mahkemesi'ne başvurusunda ilamda alacakların müştereken ve müteselsilen tahsiline hükmedilmediği, vekil edeninin sadece takipte istenilen miktarın yarısından sorumlu olması nedeniyle takip miktarının yarısının borçlu ... yönünden iptalini talep ettiği görülmüştür. Mahkemece şikayetin reddine karar verilmiş, hüküm borçlu vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İlamların infaz edilecek kısmı, hüküm bölümü olup, hükmün içeriğinin aynen infazı zorunludur. Gerek icra dairesi ve gerekse sınırlı yetkili İcra mahkemesi ilamın infaz edilecek kısmını yorum yolu ile belirleme yetkisine sahip değildir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.10.1997 tarih ve 1997/12-517 E. -1997/776 ....; 22.03.2006 gün ve 2006/12-92 E.-2006/85 ....; 25.06.2008 gün ve 2008/12-451 E.- 2008/453 .... sayılı ilamları). Şikayete konu takiplerdeki dayanak ilamlarda 2 davalı olup, borçluların müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları yönünde bir açıklamaya yer verilmemiştir. Bu durumda borçlular, ilamda yazılı miktarın 1/2'sinden sorumludurlar .Bu açıklamalar ışığında icra emrinin düzeltilmesine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle şikayetin reddi isabetsizdir.

SONUÇ: Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA ve taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m. 297/ç) ve İİK'nun 366/3. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine 10.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/6215, Karar No: 2016/5309, Tarih: 19.04.2016

**4. Hukuk Dairesi         2015/6215 E.  ,  2016/5309 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 13/03/2014 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 24/12/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız eylem nedeniyle kişilik haklarının ihlalinden kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece istem kısmen kabul edilmiş; karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, acil serviste radyoloji teknisyeni olarak görevli iken davalının el bileğinin röntgen filmini çektiği esnada davalı tarafından hakaret, tehdit ve darp edildiğini belirterek manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dinlenen tanık beyanları ve ceza dosyası kapsamına göre istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi (818 sayılı BK 49. maddesi) hükmüne göre kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminata hükmedilmesini isteyebilir. Hakim manevi tazminatın miktarını tayin ederken saldırı teşkil eden eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Miktarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel hal ve şartların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde objektif olarak göstermelidir. Çünkü kanunun takdir hakkı verdiği hususlarda hakimin hukuka ve hakkaniyete göre hüküm vereceği Türk Medeni Kanunu’nun 4. maddesinde belirtilmiştir. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Somut olayda davalının, davacıya yönelik kasten basit tıbbi müdahale ile giderilebilir şeklide yaralamak, hakaret ve tehdit eylemleri nedeniyle mahkumiyetine hükmedildiği, anılan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları hukuk mahkemesini bağlayıcı mahiyette değil ise de, ceza dosyası içeriğinden eylemin sabit olduğu anlaşılmaktadır. Olayın gelişimi, davacının kamu görevini icra etmesi ve yukarıdaki ilkeler birlikte değerlendirildiğinde hükmedilen manevi tazminat miktarı azdır. Daha üst düzeyde manevi tazminata karar verilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 19/04/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1487, Karar No: 2021/1187, Tarih: 07.10.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1487 E.  ,  2021/1187 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “itirazın iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Balıkesir 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının... İlköğretim Okulunun müdürü olduğunu, aynı okulda temizlik görevlisi olarak çalışan dava dışı Sadiye Ateş tarafından iş akdinin haklı olmayan nedenlerle feshedildiği iddiasıyla müvekkili olan Okul Aile Birliği Başkanlığı aleyhine Balıkesir l. İş Mahkemesinde dava açıldığını, yapılan yargılama sonucunda dava dışı temizlik görevlisi lehine kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma ücretine hükmedildiğini, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiğini, bunun üzerine icra takibi başlatıldığını ve takibe konu alacağın tamamının müvekkili Okul Aile Birliği Başkanlığı tarafından ödendiğini, zarara uğrayan müvekkilinin rücu amacıyla davalı aleyhine Balıkesir 4. İcra Müdürlüğünün 2013/379 sayılı dosyası ile takip yaptığını, davalının ise takibe haksız ve kötüniyetli olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptali ile davalı borçlu aleyhine İcra ve İflas Kanunu uyarınca %20'den aşağı olmamak kaydı ile icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili cevap dilekçesinde; iş mahkemesinde görülen dava müvekkiline ihbar edilmediğinden müvekkilinin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, takibin kötüniyetli olarak yapıldığını, dava dışı temizlik görevlisinin iş sözleşmesinin feshine yönelik işlemde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığını, bu konuya ilişkin olarak davalı hakkında soruşturma izni de verilmediğini, İş Mahkemesinde davacı yanında çalışan işçi lehine kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma ücretine hükmedildiğini, bu tazminatların kanunen her işveren tarafından mutlaka ödenmesi gerektiğini, işten çıkan işçi yerine başka bir işçi alınmadığını, bu nedenlerle davacının herhangi bir zararının gerçekleşmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

6. Balıkesir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.11.2013 tarihli ve 2013/152 E., 2013/392 K. sayılı kararı ile; davalının dava dışı işçinin çalıştırıldığı dönemde okul müdürü olduğu, okul müdürlerinin Okul Aile Birliklerinin organları arasında sayılmadığı gibi Okul Aile Birliği adına iş akdini feshetme yetkilerinin de bulunmadığı, ayrıca okul müdürlerinin işveren vekili de sayılamayacağı, Okul Aile Birliklerinin asıl işveren alt işveren gibi bir ilişki içinde bir başkasına rücu etme imkanının bulunmadığı, bu nedenlerle hükmedilen işçilik alacaklarının rücu ilişkisi çerçevesinde davalıdan talep edilmesinin mümkün olmadığı, davalının kamu görevlisi olmasından dolayı idare mahkemesinde idare aleyhine dava açılabileceği, iş mahkemesinde açılan davada davalının hasım olarak gösterilmediği ve davanın kendisine ihbar edilmediği, davanın ihbar edilmemesi şeklen rücu davası açmaya engel değilse de rücu hakkının kapsamında etkili olabileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 18.12.2014 tarihli ve 2014/2895 E., 2014/17397 K. sayılı kararı ile;

“...Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece istemin reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı... İlköğretim Okulu Okul Aile Birliği Başkanlığı, davalının okul müdürü olduğunu, davacı okul aile birliği tarafından okulda çalıştırılan dava dışı temizlik işçisinin iş akdinin davalı tarafından haksız olarak feshedildiğini, davalının haksız eylemi nedeniyle İş Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminatın ödendiğini, ödenen tazminatın rucuen tahsilini istemiştir.

Davalı ise, işçinin iş akdinin feshi nedeniyle davacı okul aile birliğinin zararının bulunmadığını, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; davalının kamu görevlisi olduğu, idare aleyhine dava açılabileceği, İş Mahkemesinde görülen davanın ihbar edilmediği, rücu davasının şartlarının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dava dışı, davacı okul aile birliği çalışanı tarafından Balıkesir 1. İş Mahkemesinin 2012/324 Esas, 2012/1035 Karar sayılı dava dosyasında açılan tazminat davası, davacının iş akdinin haklı bir nedene dayalı olmaksızın ve ihbar öneline uyulmaksızın feshedildiği gerekçesiyle tazminat isteminin kabulüne karar verildiği, kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Dava dışı, davacı okul aile birliği çalışanı tarafından Balıkesir 1. İş Mahkemesinin 2012/324 Esas, 2012/1035 Karar sayılı dava dosyasında açılan tazminat davası, davacının iş akdinin haklı bir nedene dayalı olmaksızın ve ihbar öneline uyulmaksızın feshedildiği gerekçesiyle tazminat isteminin kabulüne karar verildiği, kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamından davalının okul müdürü olarak dava dışı işçinin iş akdini haksız olarak feshettiği, işten ayrılmasına neden olduğu, davalının eylemi nedeniyle davacı okul aile birliğinin mahkeme kararı ile tazminat ödediği anlaşılmaktadır. Davacının istemi davalının haksız fiiline dayanmakta olup yasal dayanağı olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı BK. 41 ve devamı maddeleridir. İşin esası incelenerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmadığından kararın bozulması gerekmiştir…’’ gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

9. Balıkesir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.11.2015 tarihli ve 2015/555 E., 2015/579 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davalının, dava dışı işçinin iş akdini haksız olarak feshetmiş olması nedeniyle davacı okul aile birliği tarafından dava dışı işçiye ödenen tazminatın rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazının iptaline ilişkin eldeki davanın davalının haksız fiiline dayanıp dayanmadığı, buradan varılacak sonuca göre mahkemece işin esasının incelenmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. ÖN SORUN

12. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasının incelenmesinden önce; davacı Okul Aile Birliğinin taraf ve dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı hususu ön sorun olarak ele alınıp incelenmiştir.

IV. GEREKÇE

13. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle taraf ehliyeti, dava ehliyeti ile taraf sıfatı kavramlarının açıklanması ve hukukî mahiyetlerine değinilmesi faydalı olacaktır.

14. Taraf ehliyeti, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 50. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup, bir davada taraf olabilme yeteneğini ifade eder. Maddi hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin medeni usul hukukunda büründüğü şekil olan taraf ehliyetini haiz olup olunmadığı hususu 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre belirlenir. Buna göre medeni haklardan istifade ehliyeti bulunan her gerçek (TMK, m. 8) ve tüzel (TMK, m. 46) kişi davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir.

15. Her gerçek kişi sağ doğmakla, yaşadığı sürece taraf ehliyetine sahip olur. Tüzel kişiliğin ve buna bağlı olarak taraf ehliyetinin ne zaman kazanılacağı ise maddi hukuk normlarıyla belirlenir. Gerçek veya tüzel kişiliği olmayan kuruluş yahut toplulukların taraf ehliyeti de bulunmamaktadır.

15. Her gerçek kişi sağ doğmakla, yaşadığı sürece taraf ehliyetine sahip olur. Tüzel kişiliğin ve buna bağlı olarak taraf ehliyetinin ne zaman kazanılacağı ise maddi hukuk normlarıyla belirlenir. Gerçek veya tüzel kişiliği olmayan kuruluş yahut toplulukların taraf ehliyeti de bulunmamaktadır.

16. Dava ehliyeti ise; HMK’nın 51. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup kişinin kendisi veya yetkili kılacağı bir temsilci aracılığı ile bir davayı takip etme ve usul işlemlerini yapma ehliyetini ifade eder. Dava ehliyeti, medeni (maddi) hukuktaki TMK'nın 9. maddesinde düzenlenen medeni hakları kullanma (fiil) ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekil olarak anlaşılmalıdır. Buna göre; medeni hakları kullanma ehliyeti bulunan her gerçek ya da tüzel kişi dava ehliyetine sahip kabul edilmelidir.

17. Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti ise dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı aktif husumeti davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukukî koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir.

18. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-d maddesinde açıkça düzenlendiği üzere dava ve taraf ehliyeti dava şartlarındandır. Bu düzenlemede husumet ya da başka bir deyişle taraf sıfatı dava şartları arasında sayılmamıştır. Dava şartlarının özelliği tıpkı taraf sıfatı gibi davanın esastan görülüp karara bağlanabilmesi için, varlığı ya da yokluğu hâkim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden gözetilen ve taraflarca noksanlığı davanın her aşamasında ileri sürülen nitelikte olmasıdır.

19. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır. Zira bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı ancak davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir ve bu durumda dava ret veya kabul ile sonuçlanır. Başka bir anlatımla dava şartları işin esasının incelenmesine engel teşkil eder mahiyetteyken, bir davada taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümüne girilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise kanun ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def’î de teşkil etmediğinden davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re’sen nazara alınması gerekli hukukî bir durumdur (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.I., İstanbul 2001, s. 1157 vd.).

20. Hukuk davalarında olduğu gibi icra takibinin taraflarının da taraf ehliyetine sahip olmaları gerekir. Eldeki dava ilamsız icra yoluyla gönderilen ödeme emrine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 67 vd. maddelerinde düzenlenen itirazın iptali davalarının müddeabihi, takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacaktır. Bir eda davası mahiyeti taşıyan bu davalar “itirazın hükümden düşürülmesi” ana başlığı altında düzenlenmekle takip hukuku içinde ve takip talebiyle sıkı sıkıya bağlantılı ele alınması gereken, sonucuyla takibin devamına etkili bir dava türüdür.

21. Diğer yandan 14.06.1973 tarihli ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 16. maddesine dayanılarak hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliğinin “Kuruluş” başlıklı 5. maddesinde;

“(1) Okul ile aile arasında bütünleşmeyi gerçekleştirmek, veli ile okul arasında iletişimi ve iş birliğini sağlamak, eğitimi ve öğretimi geliştirici faaliyetleri desteklemek, okulun ve maddi imkânlardan yoksun öğrencilerin eğitim ve öğretimle ilgili zorunlu ihtiyaçları karşılamak üzere okullar bünyesinde tüzel kişiliği haiz olmayan birlikler kurulur.

(2) Birlik kurulduğu okulun adını alır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

22. Okul Aile Birliği Yönetmeliği uyarınca Okul Aile Birlikleri okullar bünyesinde kurulan ve tüzel kişiliği olmayan birliklerdir.

23. Yukarıda belirtildiği üzere tüzel kişiliği olmayan kuruluşların taraf ve dava ehliyeti bulunmamaktadır. Somut olayda dava açan okul aile birliğinin tüzel kişiliğinin bulunmadığı açıktır. O hâlde mahkemece HMK’nın 114. maddesi gereğince taraf ehliyetine ilişkin dava şartının mevcut olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

24. Diğer taraftan dava tarihi 19.03.2013 olmasına rağmen direnmeye esas gerekçeli karar başlığında 19.03.2015 şeklinde hatalı gösterilmiş ise de bu husus mahallinde düzeltilebilir maddi hata niteliğinde olduğundan ayrıca bozma nedeni yapılmamıştır.

25. Hâl böyle olunca direnme kararının açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

V. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA,

Bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Aynı Kanun’un 440/III-1. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 07.10.2021 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.