muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/7850, Karar No: 2016/7975, Tarih: 27.09.2016

(2) Genel ceza mahkemelerinde görülmekte olan ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş olan sanıklar hakkındaki dava ve işler çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerine devredilmez.

(3) Çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemeleri bulunmayan yerlerde, bu mahkemeler kurulup göreve başlayıncaya kadar çocuklar tarafından işlenen suçlara ait soruşturma ve kovuşturmalar Cumhuriyet Başsavcılığı ve görevli mahkemelerce bu Kanun hükümlerine göre yapılır.", 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 8. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 307/1. maddesinde "Temyiz ancak hükmün kanuna muhalif olması sebebine müstenit olur.", anılan Kanun'un 308. maddesinde "Aşağıda yazılı hallerde kanuna mutlaka muhalefet edilmiş sayılır...

4) Mahkemenin kanuna muhalif olarak davaya bakmaya kendini görevli veya yetkili görmesi....." hükümlerinin yer aldığı;

Merci ... 2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 170 sayılı kararında derdest davaların yeni kurulan çocuk mahkemelerine devri yönünde hüküm bulunmadığı, 09/10/2013 tarihli ve 801 sayılı Yargı Çevresi Değişikliği konulu kararında ise derdest davaların kesinleşinceye kadar halen görüldükleri mahkemeleri tarafından bakılması gerektiğinin belirtildiği gerekçesiyle karar tesis edilmiş ise de; Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun anılan kararlarının göreve ilişkin kanun hükümlerini yürürlükten kaldırma niteliği taşımadığı, mahkemelerin görevlerinin kanunla belirlenmesine ilişkin anayasal ve yasal kuralların idari nitelikte bir işlemle değiştirilemeyeceği gözetilmeden ... 2. Çocuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması yerine, yazılı şekilde karar verilmiş olmasında isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca bozulması lüzumu ... Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli, 16/06/2016 gün ve 94660652-105-34-4231-2016-Kyb sayılı Kanun yararına bozmaya atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan tebliğname ile Daireye ihbar ve dava evrakı ile birlikte tevdii kılınmakla gereği düşünüldü:

Kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname münderecatı yerinde görüldüğünden talebin kabulü ile ... 2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince verilen 17/06/2015 tarihli ve 2015/624 Değişik İş sayılı Kararın CMK'nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma sebebine nazaran müteakip işlemlerin merciince yapılmasına, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 27/09/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5369, Karar No: 2017/4240, Tarih: 04.05.2017

**19. Ceza Dairesi         2016/5369 E.  ,  2017/4240 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede,

Beşiktaş Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 16.11.2014 tarih ve 32759 sayılı yazısında, borçlu şirketin Antalya Kurumlar Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün terk mükellefi olduğu bildirilmiş olup, mahkemece borçlu şirket için Antalya Kurumlar Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne müzekkere yazılarak, borçlu şirketin hangi tarihte ticareti terk ettiği sorulup, şikayet tarihi olan 18.04.2011 tarihi itibariyle en son verilen beyanname örnekleri de getirtilerek sonucuna göre hukuki durumunun takdir edilmesi gerekirken, eksik kovuşturma ile yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi,

Kabule göre de;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 337/a maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaşma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaşmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden HÜKMÜN 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 04.05.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5028, Karar No: 2025/2255, Tarih: 19.03.2025

**8. Ceza Dairesi         2023/5028 E.  ,  2025/2255 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği

SAYISI : 2022/4121 Değişik İş

SUÇ : İftira

İNCELEME KONUSU

KARAR : İtirazın reddi

KANUN YARARINA

BOZMA YOLUNA

BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının 16.06.2022 tarihli şüpheli hakkında iftira suçundan kovuşturmaya yer olmadığına dair verilen karara karşı şikayetçi vekili tarafından yapılan itirazın Kayseri 3. Sulh Ceza Hakimliği'nin 05.09.2022 tarihli kararıyla reddine kesin olarak karar verildiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 30.10.2023 tarihli ve 2023/18235 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.12.2023 tarihli ve KYB-2023/116653 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.12.2023 tarihli ve KYB-2023/116653 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 30.10.2023 tarihli ve 2023/18235 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.12.2023 tarihli ve KYB-2023/116653 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.12.2023 tarihli ve KYB-2023/116653 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"Dosya kapsamına göre, müştekinin 18/03/2022 tarihli şikayet dilekçesinde özetle, daha önceki bir tarihte şüpheliye ait at çiftliğinde ata bindiği esnada düşmesi neticesi yaralanması olayı ile ilgili olarak şüpheli hakkında şikayetçi olduğunu, bu şikayetten sonra şüphelinin Cimer başvurusu, çalıştığı kamu kurumuna ihbar, vs. yollar ile hakkında, yaralanması ile ilgili aldığı raporlarda memuriyetinin verdiği gücü kullanarak baskı oluşturduğu ve gerçek dışı raporlar düzenlettirdiği yönünde hakkında asılsız ithamlarda bulunduğundan bahisle şikayetçi olması üzerine yapılan soruşturma neticesinde, şüphelinin şikayet hakkını kullanmış olmasının iftira suçunu oluşturmadığından bahisle Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; Kayseri Valiliği Gençlik ve Spor İl müdürlüğünün 01/04/2022 tarihli yazısı ile şüphelinin müşteki hakkında yaptığı şikayet üzerine yapılan idari soruşturma kapsamında ifade örneklerinin gönderildiği, müştekinin yaralanması olayı ile ilgili olarak rapor düzenleyen hekimlerden tanık ...'in düzenlenen raporlar hakkında müştekinin etkisi ve baskısına maruz kalma gibi bir durumun söz konusu olmadığını beyan ettiği nazara alındığında, müştekinin yaralanması ile ilgili olarak mevcut soruşturma dosyasının olup olmadığının araştırılması ile dosyada mevcut raporların gerçek dışı olduğuna dair bir tespitin mevcut olmadığının ortaya konulması, şüphelinin vekili aracılığı ile müştekinin çalıştığı kamu kurumuna verdiği 09/03/2022 tarihli ihbar yazısında, müştekinin çalıştığı kurumun başkanının ismini vererek doktorları baskı altına alarak şüpheli aleyhine rapor düzenlettirerek gerçeği yansıtmayan rapor düzenlettirdiği, bu raporlar ile müştekinin haksız kazanım elde etmeye çalıştığı, bu şekilde memuriyet nüfuzunu kötüye kullandığını ifade etmiş olması karşısında, müşteki hakkında yürütülen idari soruşturma dosyasının çalıştığı kamu kurumundan temini ile incelenerek neticesinin ortaya konulması sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik soruşturmaya dayalı olarak verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

1.5271 sayılı Kanun'un 160/1. maddesi "Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar."; 160 ıncı maddesinin ikinci fıkrası "Cumhuriyet savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.''; 170/2. maddesi "Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler."; 172/1. maddesi "Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir." şeklinde düzenlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonraki “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173/3-4 maddesi “Sulh ceza Hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” şeklinde düzenlenmiştir. Bu çerçevede, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen hakimlik, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

3. 5271 sayılı Kanun'un 170/2. maddesine göre kamu davası açılabilmesi için soruşturma aşamasında toplanan delillere göre suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunması gerekir. Suç ihbar veya şikayeti yoluyla soruşturma yaparak maddi gerçeğe ulaşma yükümlülüğü ve yetkisi bulunan Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonucunda elde edilen delilleri değerlendirerek kamu davası açmayı gerektirir nitelikte yeterli şüphe olup olmadığını takdir edecektir. Ancak soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısının delil değerlendirmesiyle, kovuşturma aşamasında hakimin delilleri değerlendirmesi birbirinden farklı özelliklere sahiptir. Anılan maddeye göre soruşturma aşamasında toplanan deliller kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturup oluşturmadıkları çerçevesinde incelemeye tabi tutulurken, kovuşturma aşamasında, isnad edilen suçun işlenip işlenmediği hususunda mahkumiyete yeter olup olmadığı ve tam bir vicdani kanaat oluşturup oluşturmadığı çerçevesinde değerlendirilmektedir.

4. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 267. maddesinde düzenlenen iftira suçunun oluşabilmesi için, yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat edilmesi gerekir. İhbara konu suçtan delil bulunmadığı nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi veya beraat hükmü kurulması sanık açısından iftira suçunun oluşması için yeterli değildir.

5. İnceleme konusu dava dosyası değerlendirildiğinde; şikayetçinin 18.03.2022 tarihinde Cumhuriyet Başsavcılığına sunmuş olduğu dilekçesinde, Kayseri Gençlik ve İl Spor Müdürlüğünde memur olarak çalıştığını, şüpheliye ait işletmede hobi olarak at biniciliği eğitimi almaktayken işletmenin ağır kusuru nedeniyle attan düşerek omuriliğini kırdığından dolayı şikayetçi olması üzerine şüpheli tarafından muhtelif tarihlerde hakkında memuriyete uygun bir kişiliği olmadığından, ahlaksız bir yaşam sürdüğünden, kendisinden yüksek miktarda para talep ettiğinden, geçirmiş olduğu kaza nedeniyle alınan hastane raporlarının sahte olarak düzenlettirdiğinden bahisle çalıştığı kurum aracılığıyla ve CİMER üzerinden şikayette bulunulması üzerine çalıştığı Kurum tarafından savunmasının alındığını ifade ederek şüpheliden şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturmada, şüphelinin Anayasal şikayet hakkını kullandığı dolayısıyla şüphelinin üzerine atılı suçun kanuni unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmıştır. Ancak;

6. Dava dosyası kapsamında 01.04.2022 tarihli Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünden alınan şüphelinin anılan Kuruma 09.03.2022 tarihinde yapmış olduğu şikayetine istinaden şikayetçi ...'in savunmasının alındığına dair yazı, şüpheli ... tarafından muhtelif tarihlerde Kuruma gönderilen şikayet dilekçeleri ile CİMER başvurusunun bulunduğunun, UYAP ortamında yapılan araştırmada ise şikayetçi ... hakkında görevi kötüye kullanma ve iftira suçlarından Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/15666 ve 2021/65974 soruşturma sayılı dosyalarından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların verildiğinin ve taksirli yaralama suçundan şüpheli hakkında Kayseri 14. Asliye Ceza Mahkemesinin 2023/89 Esas sayılı dosyasında görülmekte olan kamu davasının bulunduğunun anlaşılması karşısında, bahse konu soruşturma dosyaları getirtilerek, taksirli yaralama suçundan açılan kamu davasının akıbeti araştırılarak, şikayetçi hakkında şüphelinin ilgili Kuruma yapmış olduğu şikayetleri üzerine savunması alındıktan sonra yapılan idari işlemlere ilişkin varsa disiplin soruşturması getirtilerek, şüpheli ...'un hukukî durumunun tayin ve tespitinin gerekeceği gözetilmeden soruşturmanın genişletilmesi yerine eksik soruşturmayla şüpheli hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Kayseri 3. Sulh Ceza Hakimliğinin, 05.09.2022 tarihli ve 2022/4121 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309/4-a maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 19.03.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2034, Karar No: 2019/7792, Tarih: 04.04.2019

**22. Hukuk Dairesi         2019/2034 E.  ,  2019/7792 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ: ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; davalı işyerinde 2002 tarihinden bu yana çalıştığını, 5 yıldan fazla sürede davalı Belediyenin ulaşım biriminde otobüs - minibüs şoförü olarak görev yaptığını, davalı işveren ile Genel İş Sendikası arasında bağıtlanan ve işyerinde geçerli Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinden yararlandığını, işyerinde haftanın 6 günü 06:45 - 19:30 saatleri arası çalıştığını, yapılan şikayet üzerine işyerinde Çalışma ve sosyal Güvenlik Bakanlığı İş müfettişlerince inceleme yapıldığım inceleme sonucu işyerinde haftada 25 saat 30 dakika fazla çalışma yapacak mahiyette çalışıldığının tespit edildiğini, Toplu İş Sözleşmesi hükümleri gereği fazla çalışma ücretinin normal ücretin % 100 zamlı olarak tespit edildiğini, işyerinde 14/03/2012 tarihinden sonra fazla mesailerin bordrolarda gösterilmeye başlandığını, ancak ödemelerinin yapılmadığından icra takibine konu edildiğini beyanla 14/03/2012 tarihînden öncesi dönemde de davacının aynı koşullarda çalıştığından 14/03/2012 tarihine kadar olan dönem için fazla mesai alacaklarının hüküm altına alınmasını istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Belediye vekili; 6360 sayılı Kanun kapsamında ... Belediyesinin tüzel kişiliğinin sona erdiğini, söz konusu belediyede çalışan işçilerin bir kısmının ... Belediyesine devir olduklarını, davacının da her türlü hak ve alacakları ile birlikte ... Genel Müdürlüğü'ne devir olduğunu, ... Belediyesine devredilmediği için davacıya ait hiçbir bilgi ve belgenin ellerinde olmaması dolayısıyla davanın esasına karşı beyanda bulunduklarını ve husumetin... Genel Müdürlüğü'ne yöneltilmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddedilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, kararın davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 17/04/2018 tarihli bozma ilamı ile karar bozulmuş bozma ilamına uyulmasına karar veren mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, kararın davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 17/04/2018 tarihli bozma ilamı ile karar bozulmuş bozma ilamına uyulmasına karar veren mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:Tarafların hukuki dinlenilme haklarının kısıtlanıp kısıtlanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.Savunma hakkı Anayasa’mızın hak arama hürriyeti başlıklı 36. maddesinde "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." düzenlemesi ile açıkça hüküm altına alınmıştır.İddia ve savunma hakkı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun hukuki dinlenilme haklı başlıklı 27. maddesi ile usul hukukumuza yansıtılmıştır.Anılan maddenin birinci fıkrasında davanın taraflarının kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip oldukları belirtildikten sonra maddenin ikinci fıkrasında bu hakkın "açıklama ve ispat hakkı"nı da içerdiği vurgulanmıştır. Davanın taraflarının usul hukuku hükümlerine aykırı olarak açıklama ve ispat hakkını kullanmalarının kısıtlanması, iddia ve savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurur.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde yer bulan “Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir. Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir.

Bu kapsamda hukuki dinlenilme hakkı, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiği açıktır. Bilgilenme hakkı, yargılamanın içeriğine dair tam bir bilgi sahibi olmanın yanında gerek karşı tarafın gerekse de yargı organlarının dosya içeriğine yapmış oldukları işlemleri öğrenmelerini kapsar. Bilgilenme/ bilgilendirme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi için gönderilecek tebligat ve davetiyelerde kanunda öngörülmüş şekil şartlarına sıkı sıkıya uyulması gerekmektedir. Ayrıca bu hak sadece davanın başındaki iddia ve savunmalar açısından değil yargılamanın her aşamasında dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda devam eden bir yargılamada, tarafların açıklamaları için bilgilendirme yeterli olmayıp yargılamada yer alan diğer kişilerin (tanık, bilirkişi gibi) açıklamaları açısından da önemlidir. Bilgilenme hakkının usulüne uygun kullanımı ile tarafların haklarında öğrendikleri isnat ve iddialara karşı beyanda bulunabilme, davaya yönelik bilgi ve belge verebilme yani açıklama yapma hakkı da hukuki güvenceye bağlanmaktadır. Böylece davanın her iki tarafına eşit şekilde açıklama yapma hakkı tanınması ile adaletin görünür kılınması sağlanacaktır. Açıklamada bulunma hakkı, tarafların, yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya ilişkin beyanda bulunmalarını sağlar. 6217 sayılı Kanunun 30.maddesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuku Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429/2.maddesinde bozma sonrası mahkemece yapılacak işlemler açıklanmıştır. Buna göre mahkeme, temyiz edenden 434.madde uyarınca peşin alınmış olan gideri kullanmak suretiyle, kendiliğinden tarafları duruşmaya davet edip, dinledikten sonra Yargıtay’ın bozma kararına uyulup uyulmayacağına karar verileceği düzenlenmiştir..