muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/93, Karar No: 2012/320, Tarih: 11.04.2012

G.. Belediye Meclisinin 13.06.1994 tarihli kararıyla çeşitli firmalarla yap-işlet-devret modeli uygulanmak suretiyle çalışmaya gidilmesi ve 18.05.1995 tarihli kararıyla turizm şirketi kurulması veya kurulmuş şirketlere ortak olunmasına yönelik iş ve işlemleri takip etmek üzere Belediye Başkanına yetki verilmesine dair kararlar verildiği, 30.10.1995 tarihli Belediye Encümen kararında G.. Turizm Ticaret Limited Şirketi adı altında %20 hisse ile Belediye adına şirket kurma yetkisinin Belediye Başkanına verildiği; davalı G.. Belediye Başkanlığı’nın, 13.10.1995 tarihli Bakanlar Kurulu Kararıyla ‘turizm ve mesken üretimi amaçlı olarak kurulacak olan şirketlere %20’şer oranında sermaye katılımında bulunmasına izin verilmesinden’ sonra, davalı G.. Turizm ve Ticaret Limited Şirketi’nde %20 pay sahibi olduğu; davalılar arasında, Belediye adına kayıtlı 22 ada 35 numaralı parsel üzerinde Kombi Tatil Kenti adı altında devre mülk, otel, sosyal tesisler yapılması ve işletilmesi hususunda mutabakatı içeren 25.10.1995 ve 13.02.1996 tarihli Protokollerin düzenlendiği, anılan Protokollerde davalı Belediyece, Şirketin bu kapsamdaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesi taahhüdünün yanı sıra, tesislerin inşasından, teslim ve organizasyonuna dair güvence verildiğine dair hükümlerin yer aldığı; 13.02.1996 tarihli işlemle devre mülk inşaatına konu taşınmazda 32206/58406 payını diğer davalı Şirkete tapuda devreden davalı Belediyenin, 06.03.1996 tarihli Temsilci Tayin Belgesi ile az yukarıda değinilen Protokoller çerçevesinde ‘Belediyenin kurduğu ve ortağı olduğu Kombi Tatil Kentinin yapımında, Belediye güvencesi altında her türlü tanıtım reklam ve pazarlama yaparak devre mülk satışları yapmaya, bedellerini tahsil etmeye, devre mülk satışlarına dair sözleşmeler yapmaya, sözleşmelere Belediye Başkanlığı adına temsilci sıfatıyla ve şirket yetkilisi olarak imza atmaya, devre mülk satış sözleşmesi hükümlerinin icrasına, Devre mülk inşaatlarını yaparak alıcılara teslim etmeye, Belediyenin şirket ortağı olması hasebiyle Belediye Başkanlığı ve G.. Turizm Ticaret Limited Şirketini temsilen M.. A..’i yetkili kıldığı’, davalı Belediye Başkanlığınca 15.11.1996 tarihinde yapı ruhsatı verilmesinden sonra 14.04.1997 tarihli Belediye Encümen kararıyla Belediye Muhasebe Şefinin davalı Şirkette sorumlu muhasebeci ve umumi denetleyici olarak görevlendirildiği; K..Tatil Kenti ile devre mülklerin tanıtımına yönelik resim ve yazıların bulunduğu broşürde ‘proje, yapım, işletme, bakım, çevre düzeninin G.. Belediyesi ile G.. İnşaat Turizm ve Ticaret Limited Şirketi tarafından üstlenildiği’ belirtilerek, Ko.. Tatil Sitesinin Belediye öncülüğünde oluşturulduğunun basın bildirisi yoluyla halka açıklandığı, dosya kapsamı ile belirgin olup; esasen bu konularda uyuşmazlıkta bulunmamaktadır.

Yine, ‘satıcı ve organizatör’ sıfatıyla davalı Şirket ve davalı Belediye Başkanlığı temsilcilerinin imzaladığı, davacının da imzası bulunan 16.08.1997 tarihli adiyen düzenlenmiş Devre Mülk Satış Sözleşmesinde; G.. Belediyesi ile G.. Turizm İnşaat ve Ticaret Limited Şirketi tarafından devre mülkün bulunduğu tatil kentinin sosyal tesisleriyle birlikte tamamlanacağı, tesisin inşasından devre mülk sahiplerine yerlerinin teslim edilmesi ve daha sonra işletme organizasyonunun G.. Belediyesi ile G.. Turizm İnşaat ve Ticaret Limited Şirketi güvencesi altında olacağı taahhüt ve kabul edilmiştir.

Takip eden süreçte, davalı Belediye Başkanlığı’nca diğer davalı Şirket aleyhine açılarak kesinleşen tapu iptal ve tescil davası sonucu 22 ada 35 numaralı parselde davalı Şirket adına kayıtlı payın iptali ile Belediye adına tesciline karar verildiği; ceza mahkemesince de, yukarıda sıralanan işlemlerde imzası bulunan Belediye Başkanı A..G..’in görevi kötüye kullanmak suçundan cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Açıklanan maddi olgular, bozma ve direnme kararlarının kapsamları itibariyle uyuşmazlık; dosyada mevcut protokoller, yetki belgesi, sözleşme, broşürler, basın bildirileri, ceza mahkemesi ve tapu iptal-tescile dair hukuk mahkemesi kararları ile tüm bilgi ve belgelere göre; davalı G.. Belediye Başkanlığının, hakkındaki hüküm kesinleşmiş bulunan diğer davalı G.. Turizm İnşaat Ticaret Limited Şirketi ile birlikte sorumluluğu cihetine gidilip gidilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Satış Sözleşmesinin imzalanmasından önceki reklam ve tanıtım aşamalarında dağıtılan broşürlerde, satıcı G.. İnşaat Turizm ve Ticaret Limited Şirketi ile birlikte G.. Belediyesinin de ‘devre mülklerin proje, yapım, işletme, bakım ve çevre düzenini üstlendiğinin’ belirtildiği, Belediyenin güvencesi altında devre mülk satışları yapmak üzere Belediye Başkanlığı adına temsilci sıfatıyla Şirket ortağı ve yetkilisi M.. A..’e Belediyece yetki verildiği, Şirket muhasebecisi ve denetmeni olarak bizzat Belediye görevlisinin yetkilendirildiği ve devre mülk inşası amacına yönelik olarak Belediyenin tapu payının davalı Şirkete temlik edildiği; dolayısıyla davalı G.. Belediye Başkanlığı’nın bu işlem ve davranışlarıyla alıcılar üzerinde satıma konu devre mülklerin teslimi konusunda bir intiba oluşturup, satıcı Şirkete beslenen güveni pekiştirdiği, diğer bir ifadeyle devre mülkler için güvence verdiği ve satın alma kararının verilmesinde etkili olduğu, toplanan delillerden açıkça anlaşılmaktadır.

Davacı dayanağı 16.08.1997 tarihli Devre Mülk Satış Sözleşmesi de, davalı Ga.. Belediye Başkanlığı temsilcisi tarafından imzalanmış olup; anılan Sözleşmede, her iki davalının tesisin inşasından devre mülk sahiplerine yerlerinin teslim edilmesini ve daha sonra işletme üstlendikleri görülmektedir.

Davacı dayanağı 16.08.1997 tarihli Devre Mülk Satış Sözleşmesi de, davalı Ga.. Belediye Başkanlığı temsilcisi tarafından imzalanmış olup; anılan Sözleşmede, her iki davalının tesisin inşasından devre mülk sahiplerine yerlerinin teslim edilmesini ve daha sonra işletme üstlendikleri görülmektedir.

Diğer yönüyle, yukarıda açıklanan olguların 1994 yılında alınan Belediye Meclisi kararı ile 1995 yılında alınan Bakanlar Kurulu Kararından sonra uzun bir zaman dilimi içerisinde gerçekleştiği ve yapılan işlemlerin bu süreçte davalı Belediyece benimsendiği de belirgindir.

Şu haliyle, alıcılarda haklı güven oluşturan ve zararın doğmasına sebebiyet veren davalı Gazipaşa Belediye Başkanlığı da, diğer davalı Şirket ile birlikte, davacının zararından sorumludur.

Öte yandan; Türk Medeni Kanunu’nun 50. maddesine göre, tüzel kişilerin iradesi organları aracılığıyla açıklanır. Organların irade beyanı, bizzat tüzel kişinin irade beyanıdır. Sözü edilen maddeye göre organlar, yalnız hukuki işlemleri ile değil, diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokarlar. Anılan 50. maddenin son fıkrasında ise, organların kusurlarından dolayı ayrıca kişisel sorumluluklarının bulunduğu hükme bağlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanununun 3. maddesinin (b) fıkrasında ise, belediye başkanı da belediyenin organları arasında sayılmıştır.

Bu açık hükümler karşısında; işlemlerin yapıldığı zamanın Belediye Başkanı A.. G..’in eylem ve işlemlerinin, davalı G.. Belediye Başkanlığı’nı bağladığı gibi; bozma ilamında işaret edilenin aksine, A.. G..’in söz konusu eylem ve işlemleri nedeniyle görevi kötüye kullanmak suçundan ceza mahkemesince mahkum edilmiş olmasının, Belediyenin zarardan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı kuşkusuzdur.

Tüm bunların yanında, Belediye adına kayıtlı taşınmaz üzerinde devre mülk, otel, sosyal tesisler yapılması ve işletilmesi hususlarında mutabakatı içeren 25.10.1995 ve 13.02.1996 tarihli Protokollerde, anılan Protokollerin tarafı olan davalı G.. Belediye Başkanlığı ile davalı G.. İnşaat Turizm ve Ticaret Limited Şirketi arasındaki iç ilişki düzenlenmiş olup; davacıya karşı ileri sürülmesi olanaksızdır.

Sonuç itibariyle; davalı G.. Belediye Başkanlığı’nın, kendi adına kayıtlı bulunan arsaya, ortağı olduğu diğer davalı G.. İnşaat Turizm ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yapımı kararlaştırılan dava konusu devre mülk için davacı alıcıya haklı bir güven verdiği ve oluşan bu güven nedeniyle, devre mülkün teslim edilmemesinden kaynaklanan davacı zararından, davalı Belediyenin de sorumluluğunun bulunduğu, her türlü duraksamadan uzaktır.

Hal böyle olunca; Yerel Mahkemenin, davalı G.. Belediye Başkanlığı’nın diğer davalı ile birlikte davacı zararından sorumluluğu cihetine gidilmesi gerektiği yönündeki kabulü ve bu yöne ilişkin direnme kararı yukarıda yazılı gerekçelerle yerindedir.

Hal böyle olunca; Yerel Mahkemenin, davalı G.. Belediye Başkanlığı’nın diğer davalı ile birlikte davacı zararından sorumluluğu cihetine gidilmesi gerektiği yönündeki kabulü ve bu yöne ilişkin direnme kararı yukarıda yazılı gerekçelerle yerindedir.

Ne var ki, davalı G.. Belediye Başkanlığı vekilinin diğer temyiz itirazları Özel Dairece incelenmediğinden, bu itirazların incelenmesi için dosyanın Özel Daire’sine gönderilmesi gerekir.

S O N U Ç: Yukarıda açıklanan nedenlerle direnme uygun olup, davalı G.. Belediye Başkanlığı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 13. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 11.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/870, Karar No: 2011/755, Tarih: 14.12.2011

**Hukuk Genel Kurulu         2011/21-870 E.  ,  2011/755 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bakırköy 13. İş Mahkemesi

TARİHİ : 27/09/2011

Taraflar arasındaki “itibari hizmet süresinin tespiti” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Bakırköy 13. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 17.11.2009 gün ve 2008/834 E., 2009/940 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili ile davalılardan SGK vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 21.03.2011 gün ve 2010/2231 E., 2011/2827 K. sayılı ilamı ile;

“…1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre, davacının tüm, davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı,  davalı işyerinde basım ve matbaacılık işinde 10.4.1995-16.4.2008 tarihleri arasındaki   çalışmalarının 506 sayılı Yasa'nın  Ek 5/2 madde  kapsamında olduğunun  tespiti ile   bu sürenin hizmet süresine eklenmesini, malullük yaşlılık ve ölüm  sigorta primlerinin geçmişe dönük olarak 10.4.1995-16.4.2008 tarihleri arasında % 22 üzerinden hesaplanmak suretiyle  ek % 2'lik farkın geçmişe yönelik olarak davalı işverenden  gecikme zammı ile alınmasını, 506 sayılı Yasa'nın Ek 39 madde  uyarınca sigortalılık süresine ilave edilen gün sayılarının 5 yıldan az olmamak üzere 506 sayılı Yasa'nın 60 ve Geçici 81. maddelerinde  belirtilen yaş hadlerinden indirilerek bunların emeklilik işlemlerinde dikkate alınmasına  karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacının davalı işveren şirkete ait 375639 sigorta  nolu işyerinde geçen 4686 gün sigortalı hizmetin 506 sayılı Yasa'nın  Ek 5 maddesi gereğince itibari hizmet süresinden yararlandırılmasına, bu sürenin emeklilik işlemleri sırasında S.G.K tarafından dikkate alınmasına, sigorta prim farkının davalı işverenden tahsili isteminin reddine  karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının davalı işyerinde 10.4.1995-16.4.2008 tarihleri arasında  toplam 4686 gün matbaa bölümünde kesim elamanı  çalıştığı, mahkemece  yapılan keşifte dinlenen tanıkların  davacının  kesim makinasında çalıştığı,    kimyasal etkiye maruz kaldıkları, işyerinde gündüz 50-60, gece 15-20 kişinin çalıştığı,  çalışma ortamının gürültülü olduğunu beyan ettikleri  anlaşılmıştır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının davalı işyerinde 10.4.1995-16.4.2008 tarihleri arasında  toplam 4686 gün matbaa bölümünde kesim elamanı  çalıştığı, mahkemece  yapılan keşifte dinlenen tanıkların  davacının  kesim makinasında çalıştığı,    kimyasal etkiye maruz kaldıkları, işyerinde gündüz 50-60, gece 15-20 kişinin çalıştığı,  çalışma ortamının gürültülü olduğunu beyan ettikleri  anlaşılmıştır.

Basım ve gazetecilik işyerindeki çalışma koşulları nedeniyle itibari hizmet süresinden  yararlanabilmenin yasal dayanağı 506 sayılı Yasa'nın Ek 5/II. maddesidir.  Anılan maddeye göre, sigortalıların itibari hizmetten yararlanması için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi zorunludur. Bunlardan birinci koşul, sigortalının "basım ve gazetecilik" işyerinde çalışmış olmasıdır.  Sözkonusu maddede, basım ve gazetecilik işyeri birlikte ifade edilmiş ise de; gazetecilik işi yapılmayan sadece basım işi yapılan işyerlerinde çalışan sigortalılar da, maddenin alt bentlerinde sayılan koşullardan herhangi birisi oluştuğu takdirde itibari hizmetten yararlanacakları açıktır. "Basım" işinin matbaa işyerinde mevkute çıkarmaya yönelik olduğu ise söz götürmez. İkinci koşul ise, yine aynı maddenin II. alt bendinin (a-f) işaretli alt bentlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerden birinin olayda ayrıca gerçekleşmiş bulunmasıdır.

Somut olayda, , davalı işyerinde değişik firmaların mamullerinin ambalajlanması ile ilgili olarak  dokuz  renge kadar baskı, laminasyon, klişe, grafik ve film hazırlama işlerinin  yapıldığı ve davacının "basım" işyeri özelliği bulunmayan bu işyerinde  kesim elmanı olarak çalıştığı  dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, yukarıda sözü geçen maddenin öngördüğü birinci koşulun davacı yönünden oluşmadığı, giderek davacı "basım" işinde çalışmadığından itibari hizmetten yararlanamayacağı açık-seçiktir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın ve özellikle davanın reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…”

gerekçesiyle, davacının temyiz itirazları (1) maddede gösterilen nedenlerle reddedilip, (2) maddede gösterilen nedenlerle davalı SGK vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDENLER: 1-Davacı vekili

2- Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, itibari hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

TEMYİZ EDENLER: 1-Davacı vekili

2- Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, itibari hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davalı şirkete ait işyerinde ambalaj, basım ve matbaacılık işi yapıldığını beyanla davacının davalıya ait işyerinde geçen çalışmalarının 506 sayılı Kanunun Ek 5/2. bendi kapsamında olduğunun, itibari hizmet süresinin sigortalılık sürelerine eklenmesi gerektiğinin tespitini ve eklenen sürelerin yaşlılık aylığına esas yaş hadlerinden indirilmesiyle fark primin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekili, hizmetin Ek 5. madde kapsamında değerlendirilebilmesi için çalışmanın basım ve gazetecilik işyerinde olması ile birlikte maddenin II. Bendinin (a) ila (f) alt bentlerinde yazılı fiziksel etkenlerden birinin gerçekleşmiş olması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı işveren şirket yazılı veya sözlü beyanda bulunmamıştır.

Yerel Mahkemece, “işyerinin basım işyeri olduğu ve Ek 5. maddede düzenlenen nedenlerden birden fazlasının işyerinde mevcut olduğu” gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının itibari hizmet süresinden yararlandırılmasına, sigorta prim farkı tahsili ve itibari hizmet süresinin yaş hadlerinden indirilmesi taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili ile davalılardan SGK vekili tarafından temyizi üzerine karar, Özel Daire’ce yukarıda başlık bölümünde yazılı gerekçeyle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece “mevkute dışında şeyler basılan ancak aynı olumsuz şartları taşıyan işyerlerinin basım işyeri olarak kabul edilmesi gerektiği” gerekçesiyle önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararı davacı vekili ile davalılardan SGK vekili tarafından temyiz edilmektedir.

I-Davacı vekilinin temyizi yönünden yapılan incelemede;

Dosya kapsamına göre; Yerel Mahkemenin ilk kararı davacı vekili ile davalılardan SGK vekili tarafından temyiz edilmiş; ancak Özel Daire bozma ilamının ( 1.) bendinde davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilerek karar davalı SGK yararına bozulmuştur.

Yerel Mahkemenin direnmeye ilişkin kararını daha önce temyiz istemi reddedilerek hakkındaki hüküm kesinleşen davacı vekili de temyize getirmiştir.

Ne var ki, davacı vekilinin, ilk hükme yönelik temyiz itirazları Özel Dairece reddedilip, hakkındaki hüküm kesinleşmiş olmakla davacının, direnme kararını temyizde hukuki yararı bulunmamaktadır.

Bu nedenle, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin reddi gerekir.

II-Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekilinin temyizi yönünden yapılan incelemede;

Yerel Mahkemenin direnmeye ilişkin kararını daha önce temyiz istemi reddedilerek hakkındaki hüküm kesinleşen davacı vekili de temyize getirmiştir.

Ne var ki, davacı vekilinin, ilk hükme yönelik temyiz itirazları Özel Dairece reddedilip, hakkındaki hüküm kesinleşmiş olmakla davacının, direnme kararını temyizde hukuki yararı bulunmamaktadır.

Bu nedenle, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin reddi gerekir.

II-Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekilinin temyizi yönünden yapılan incelemede;

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşme sırasında işin esasına geçilmeden önce, davalı işveren şirkete yapılan tebligatın usulüne uygun olup olmadığı, dolayısıyla taraf teşkilinin yöntemine uygun şekilde sağlanıp sağlanmadığı ve taraf teşkili sağlanmadan direnme kararı verilmesinin mümkün olup olmadığı hususu ön sorun olarak incelenmiştir.

Bilindiği üzere 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Hukuki Dinlenilme Hakkı” başlıklı 27. maddesi (Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 73. maddesi) uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak, yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir.

Bu kapsamda kural olarak, duruşma yapılması zorunlu olan çekişmeli yargıda hakim, Kanunun gösterdiği istisnalar dışında tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez.

Hukuki dinlenilme hakkının gereği olarak taraflar duruşmaya çağrılmadan, eş anlatımla; taraf teşkili sağlanmadan hüküm verilememesi, Anayasanın 36. maddesi ile düzenlenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması ilkesinin doğal bir sonucudur ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının da en önemli unsurudur.

Bu çerçevede, öncelikle tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir (H. P....., O. A..., M. Ö..., Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, 2011, s. 273).

Gerçekten savunma hakkını güvence altına alan T.C. Anayasası’nın 36. maddesi ile 6100 sayılı HMK’nun 27. maddesinde de açıkça belirtildiği üzere, mahkemece davalı yan, dinlenmek ve savunması alınmak üzere kanuni şekillere uygun olarak davet edilmedikçe hüküm verilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Öte yandan, taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece re’sen nazara alınması gereken bir olgudur ve mahkemenin, dava dilekçesi ile duruşma gününü, kararı, bozma ilamını ve direnme kararını taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanununun amir hükmü gereğidir.

Öte yandan, taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece re’sen nazara alınması gereken bir olgudur ve mahkemenin, dava dilekçesi ile duruşma gününü, kararı, bozma ilamını ve direnme kararını taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanununun amir hükmü gereğidir.

Yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunma ile ilgili delillerin eksiksiz toplanıp tartışılabilmesi, itirazların yapılabilmesi, davanın süratle sonuçlandırılabilmesi, öncelikle tarafların duruşma gününden haberdar edilmesi ile mümkün olur. Kişinin hangi yargı merciinde duruşması bulunduğunu, hakkındaki iddia ve isnatların nelerden ibaret olduğunu bilmesi, 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve Tebligat Tüzüğünde açıklanan usule uygun tebligat yapılması ile sağlanabilir.

Bu bakımdan, davetiyenin ve tebliğ tutanaklı zarfın, davadaki ve takipteki önemi büyüktür. Asıl olan tarafların huzurunda yargılamanın yürütülmesi olmakla birlikte, hukuk mahkemelerinde taraflar yargılamaya katılmasalar dahi mutlaka duruşmadan haberdar edilmelidir. Duruşmaya gelmese dahi yoklukta davaya devam edilip karar verilmesine usulün olanak tanıdığı hallerde, yasanın öngördüğü uyarıyı taşıyan davetiyenin tebliğ edilmesinden ve yasaya uygun taraf teşkilinin tamamlanmasından sonra işin esasına girişilmesi ve delillerin toplanarak bir sonuca ulaşılması zorunludur.

Tebligat; bilgilendirme yanında belgelendirme özelliği de bulunan bir usul işlemi olduğundan tebligat ile ilgili olarak 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve buna bağlı olarak çıkarılan Tüzük hükümleri tamamen şeklidir. Kanun ve Tüzüğün amacı tebligatın muhatabına en kısa zamanda ulaşması, konusu ile ilgili olan kişilerin bilgilendirilmesi ve bu hususların belgeye bağlanmasıdır.

Gerek tebliğ işlemi ve gerekse tebliğ tarihi ancak yasa ve tüzükte emredilen şekillerle tevsik ve dolayısıyla ispat olunabilir.

Tebligat Kanunu ile Tüzüğü’nde öngörülen şekilde işlem yapılmış olmadıkça tebliğ memuru tarafından yapılan yazılı beyan onun mücerret sözünden ibaret kalır ve dolayısıyla belgelendirilmiş sayılmaz.

Hal böyle olunca, yasa ve tüzük hükümlerinin en ufak ayrıntılarına kadar uygulanması zorunludur. Kanunun ve Tüzüğün belirlediği şekilde yapılmamış ve belgelendirilmemiş olan tebligatların geçerli olmayacağı Yargıtay içtihatlarında açıkça vurgulanmıştır.

Uyuşmazlığın çözümünde tüzel kişilere yapılacak tebligata ilişkin yasal düzenlemelerin de irdelenmesi gerekmektedir.

7201 Sayılı Tebligat Kanunu’nun:

“Hükmi Şahıslara Ve Ticarethanelere Tebligat” başlıklı 12. maddesinde:

“Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır.

Bir ticarethanenin muamelelerinden doğan ihtilaflarda, ticari mümessiline yapılan tebliğ muteberdir.”

“Hükmi Şahısların Memur Ve Müstahdemlerine Tebligat” başlıklı 13. maddesinde: