muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/249, Karar No: 2024/962, Tarih: 08.02.2024

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, fiili birliktelik dolayısı ile kesilen aylık işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124 ncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 56 ıncı ve 96 ıncı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

2.5510 sayılı Kanun'unun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki Sosyal Güvenlik Kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise Kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

3.Anılan 56 ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, Kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik Kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

4.Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56 ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5.Aynı Kanun'un 59 uncu maddesinin başlığı Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi olup maddeye göre; "bu Kanun'un uygulanmasına yönelik işlemlerin denetimi, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eli ile yürütülür ...", maddenin 2 nci fıkrasında "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir..." şeklinde düzenlenmiştir.

6.Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanun'un 59 uncu, 100 üncü, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 28 inci, 45 inci, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 3 üncü, 45 – 53 üncü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32 nci, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6 ncı, 24 – 33 üncü, 189 uncu, 190 ıncı, 191 inci, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6 ncı, 19 uncu, 20 nci, maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğünden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi-özel Kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge-bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü-Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle-köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

İnceleme konusu eldeki davada, her ne kadar Mahkemece yapılan yargılama ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

İnceleme konusu eldeki davada, her ne kadar Mahkemece yapılan yargılama ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Somut olay incelendiğinde, davacı ve boşandığı eski eşinin 30.03.2015 tarihi itibari ile adreslerinin farklılık arz ettiği, fiili birliktelik dolayısı ile yapılan tespit sonucu 17.12.2010 ile 16.07.2016 tarihleri arasında yersiz aylık nedeniyle borç tahakkuku oluşturulduğu anlaşılmakla; öncelikle 16.06.2014 tarihinde Kurum denetmen raporunda dinlenilen kişilerin, Mahkeme huzurunda yeniden beyanlarına başvurulup açık ve net şekilde tarafların hangi tarihten itibaren fiili birlikteliklerinin son bulduğu konusunda beyanlarına başvurulmalı, öte yandan davacının her iki adresinde de (48/A ve 48/B) aboneliklerin hangi tarihlerden itibaren kime ait oldukları net şekilde belirlenmeli, kolluk araştırma tutanağı ile civar komşular tespit edilmek ve de kendi adresleri de gösterilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı fiilen birlikte yaşama olgusunun tespiti açısından, anılan dönemdeki muhtar ve azaların beyanları alınmalı, boşanan tarafların uyuşmazlık döneminde birbirlerinden bağımsız olarak kendi aileleri ile yaşadığının iddia edilmesi karşısında bu husus aydınlığa kavuşturulmalı ve toplanan deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/22327, Karar No: 2017/36370, Tarih: 27.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/22327 E.  ,  2017/36370 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 27/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4894, Karar No: 2018/11730, Tarih: 24.05.2018

**9. Hukuk Dairesi         2018/4894 E.  ,  2018/11730 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, asgari ücretin bankaya yattığını, kalan kısmının elden ödendiğini, hatta son maaşının elden ödenmesi gereken kısmının ödenmediğini, davacı ve bir arkadaşı birlikte izinlerinin kullandırılmasını veya ücretlerinin ödenmesini, fazla mesai, ulusal bayram genel tatil ücretlerinin ödenmesini isteyince davalı yetkililerinin davacılara hakaret ettiğini ve işten kovduğunu, davacının ihtarname göndererek iş aktini haklı feshettiğini bildirdiğini, iş aktini davacının haklı feshettiğini, 1 gün 11:00-02:00, diğer gün 16:00-02:00 saatleri arası çalıştığını, haftanın 7 günü çalıştığını, yemek molasının 15 dakika olup ayda 1 veya 2 defa hafta tatili yaptığını, en son net 2.100,00 TL. maaşla çalıştığını, asgari kısmının bankaya yatıp kalanın elden ödendiğini, Ağustos/2012 maaşı ile Temmuz/2012 maaşının elden ödenmesi gereken kısmının ödenmediğini, davacının haftada 7 gün 1 gün 11:00-02:00 , ertesi gün 16:00-02:00 saatleri arasında aralıksız çalıştığını, günlük çalışmasının bazı günler 15 saati bulduğunu, yemek molası olmayıp 10 dakika içinde yenildiğini, haftada ortalama 75 saatin üzerinde çalıştığını, bir kısım işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ücret, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarını istemiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının 13/08/2012 tarihinde "Irak'a gidiyorum" diyerek işten ayrılmak istediğine dair dilekçe yazdığını, dilekçesinde hangi tarihte ayrılacağını belirttiğini, sonra karar değiştirerek 13/08/2012 tarihinde de çalışacağını ama ertesi gün işe gelmeyeceğini diyerek istifa dilekçesindeki tarihi daksille silerek şefine dilekçeyi verdiğini, davacının daha sonra işe gelmediğini, davalının çıkış bildirgesini de bunlara göre düzenlediğini, davacının iş arkadaşlarına işten ayrılış nedeninin başka restorantta daha fazla maaşla iş bulduğunu ama bunu davalıya diyemeyeceğinden Irak'a gideceğini dilekçesine yazdığını belirttiğini, davacı ile ...'nin birlikte hareket ettiğini, dava dilekçesinde haklarını isteyince davalı yetkilisince küfredilerek işten kovulduğunu dese de davacının haklarını birlikte istediğini iddia ettiği kişinin ... olduğunu, istifa dilekçelerini 13/8/2012 tarihinde davalı yetkilisine değil Departman Şefi ...'a bıraktıklarını, davacı ve arkadaşının birkaç gün sonra Mesul Müdür ...'ni arayıp tazminatlarını sorduklarını, mesul müdürün kendileri ayrıldıklarından tazminat haketmediklerini, yoğun dönemde işi bıraktıklarını en azından ihbar süresinde çalışmalarını belirttiğini, ama davacı ile ...'nin olumsuz cevap verdiğini, davalı yetkilisi ile davacının başka görüşmesi veya küfür olayı bulunmadığını, ücret alacağının hesabına yatırılması nedeni ile bulunmadığını, asgari ücret ile çalıştığını, çalışma saatlerinin 3 vardiya halinde 11:00-17:00, 17:00-23:00, 19:00-01:00 saatleri arasında olup her gün vardiya değiştiğini, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, bozma kararına uyarak toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Somut uyuşmazlıkta, davalı vekili son celse için bazı dosya numaraları belirterek mazeret dilekçesi göndermiştir. Mahkeme son celsede "karar aşamasına gelindiğini” belirterek “belgelendirilmemiş mesleki mazeretin reddine" şeklindeki arar kararı ile davalı vekilinin mazereti talebini reddetmiştir. Ayrıca, bozma sonrası alınan bilirkişi raporu davalı vekiline 16/02/2018 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen rapora karşı beyan süresi dolmadan 20/02/2018 tarihinde karar verilmiştir.

Davalı vekili mesleki mazeret bildirmekle birlikte belge vermediğinden mazeretinin reddedilmesinde hata yok ise de yeni duruşma gününün bilirkişi raporunun tebliği ve buna göre belirlenecek beyan süresine göre verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

Davalı vekili mesleki mazeret bildirmekle birlikte belge vermediğinden mazeretinin reddedilmesinde hata yok ise de yeni duruşma gününün bilirkişi raporunun tebliği ve buna göre belirlenecek beyan süresine göre verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

3-Dairemizin 2017/4538 Esas sayılı bozma ilamında "Ücretlerin ödendiği tarih aralıklarının taraflardan sorulup tespit edilerek banka kayıtlarıın buna göre duruşma günü celbedilmesi" belirtilmiştir.

Davalı vekili buna ilişkin bir açıklama yapmamışsa da dosyada bazı banka kayıtları/ bazı banka belgeleri bulunduğu için bu belgelerden temin edilecek bilgilere göre davacıya ait tüm banka kayıtları celbedilerek dava konusu alacaklara etkisi olan ödeme/ ödemeler yapılıp yapılmadığı irdelenerek sonuca gidilmelidir.

F) SONUÇ:

Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 24/05/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/286, Karar No: 2009/328, Tarih: 08.07.2009

**Hukuk Genel Kurulu         2009/21-286 E.  ,  2009/328 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 6. İş Mahkemesi

TARİHİ : 15/04/2009

Taraflar arasındaki “hizmet tespiti“ davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 6. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 25.07.2007 gün ve 2006/339 E. 2007/336 sayılı kararın incelenmesinin davalılardan SGK,... Spor Derneği ve ...Spor Gençlik Kulübü Derneği vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 21.10.2008 gün ve 2007/22158-2008/16301  sayılı ilamı ile, “...Dava, davacının ...spor kulübünde 14.7.1982-30.6.1985 tarihleri arasında, ... spor kulübünde 1.7.1985-26.11.1986 tarihleri arasında, ... spor kulübünde 29.7.1987-31.5.1989 tarihleri arasında, ...kulübünde 31.12.1990-31.5.1991 tarihleri arasında ayda 30 gün sürekli hizmet aktiyle çalıştığı ve eksik bildirilen sürelerin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kabulüne karar verilmiştir.

Birden fazla işveren hakkında aynı dava dilekçesi ile dava açılabilmesi için işverenler arasında zorunlu veya ihtiyari (isteğe bağlı) dava arkadaşlığının bulunması gerekir.

Zorunlu dava arkadaşlığı maddi hukukun (M.K., B.K.,T.T.K) bir hakkın birden fazla kişi tarafından dava edilmesini veya birden fazla kişiye karşı dava açılmasını öngördüğü durumdur. Somut olayda maddi yönden zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı gibi şekli yönden dava arkadaşlığı da söz konusu değildir.

Bundan başka, zorunlu dava arkadaşlığı dışında kalan ihtiyari (isteğe bağlı) dava arkadaşlığının mümkün olduğu haller H.U.M.K.'nun 43. maddesinde a) Dava konusu hak veya borcun ortak olması (B.K. Md. 142. müteselsil borçluluk) b) Borçluların ortak bir işlem (örneğin sözleşme) ile birden çok kişi yararına borç yüklenilmiş olması c)Davanın aynı nedenden doğması (örneğin B.K.50 birden fazla kişinin haksız fiil sorumluluğu) olarak sayılmıştır. Somut olayda davalı işverenler arasında anılan maddede öngörülen nitelikte ihtiyari (isteğe bağlı) dava arkadaşlığı da bulunmamaktadır. Yargıtay HGK'nun E.2007/21-255, K. 2007/260 sayılı ve 9.5.2007 tarihli kararıda bu yöndedir.

Mahkemece davalı işverenler arasında zorunlu veya ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmadığından H.U.M.K.'nun 46. maddesi uyarınca davaların ayrılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…”  gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davalı SGK vekili ile .... Gençlik Kulübü Derneği vekilleri

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

O halde tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…”  gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davalı SGK vekili ile .... Gençlik Kulübü Derneği vekilleri

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Davacı, husumet yönelttiği farklı işverenler yanında, farklı işyerlerinde ve farklı dönemlerde geçen çalışmalarının tespitini istemiş; mahkemece istemin kabulüne karar verilmiştir.

Bir kısım davalıların temyizi üzerine Özel Dairece, davalılar arasında zorunlu veya ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmadığından davaların ayrılması gereğine, işaretle karar bozulmuş; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Uyuşmazlık; farklı işyerlerinde, farklı çalışma dönemlerinde geçen çalışmaların tespitine yönelik olarak, farklı işverenler aleyhine birlikte açılan davaların birlikte görülüp, sonuçlandırılmasının gerekip gerekmediği, noktasında toplanmaktadır.

İlkin belirtilmelidir ki, bir davanın birden fazla kişi tarafından veya birden fazla kişi aleyhine açılabilmesi için aynı tarafta yer alanlar arasında hukuksal bir bağlantının bulunması gerekir. Hukukumuzda,  bu bağlantı karşılığını, dava arkadaşlığı kurumunda, bulmakta; zorunlu ve ihtiyari dava arkadaşlığı olmak üzere iki ana başlık altında ve zorunlu dava arkadaşlığı da yine kendi içinde maddi ve şekli olmak üzere ikili ayrımla düzenlenmektedir.

Hemen burada söz konusu kavramların açıklanmasında yarar vardır:

Dava konusu olan hak, birden fazla kişi arasında ortak olup da bu hukuki ilişki hakkında mahkemece bütün ilgililer için aynı şekilde ve tek bir karar verilmesi gereken hallerde dava arkadaşlığının maddi bakımdan mecburi olduğunun kabulü gerekir. Diğer bir ifadeyle, bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte veya birden fazla kişiye karşı kullanılmasının, zorunlu olduğu hallerde, bu hak dava konusu edildiği zaman o hakla ilgili birden fazla kişi zorunlu dava arkadaşı durumundadır. Dava arkadaşlığının hangi hallerde mecburi olduğu maddi hukuka göre belirlenir. Zorunlu dava arkadaşlığında; dava arkadaşları arasındaki ilişki çok sıkı olduğundan, davada birlikte hareket etmek durumundadırlar. Mahkeme ise, dava sonunda zorunlu dava arkadaşlarının hepsi hakkında aynı ve tek bir karar verecektir. Zorunlu dava arkadaşlığında dava konusu olan hak tektir ve dava arkadaşı sayısı kadar müddeabih bulunmamaktadır.