muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/323, Karar No: 2013/1066, Tarih: 18.01.2013

Davalı vekili, yükün tahliye işleminin davacıya ait gemi zabitinin emir ve talimatları ile gerçekleştirildiğini, tahliyede kullanılan sapanın gemiye ait sapanların yetersizliğinin gemi zabitine bildirilmesine rağmen yeni değiştirildiğinin söylenmesi üzerine gemi vinçcisine talimat verildiğini, kusurun müvekkiline ait işçilerde olmadığını, tazminatın fahiş bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, tahliyenin davalı tarafından gerçekleştirildiği, hasarın vinç operatörünün hatası sonucu oluştuğu, TTK’nun 1381 ve BK’nun 55'nci maddesi uyarınca yardımcı şahıs davalıya rücu edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulüne, 54.000 USD’nin davalıdan faiziyle tahsiline dair verilen karar, davalı vekilinin temyizi üzerine Dairemizin 17.11.2008 tarih, 2007/9307- 12882 Esas ve Karar sayılı ilamı ile bozulmuş, davacı vekilinin karar düzeltme talebi Dairemizce reddedilmiş, mahkemece bozma ilamına uyularak alınan ve benimsenen ek bilirkişi raporuna göre, somut olayda yük hasarı yüzünden TTK'nun 1061. ve 1113. maddeleri uyarınca tazminat ödenmesinin gerektiği, malların hasarlı haldeki satış değeri ile piyasa değeri ya da malların varma yerinde boşaltmanın başladığı tarihte hasarsız olarak haiz olacakları değer arasındaki farkın zararın doğduğu tarihteki kur esas alınmak ve sovtaj tenzili yapılmak suretiyle 16.295,45 TL olarak hesaplandığı, dava dışı sigortacının üçüncü kişilere rücu edebilme tarihinin sigorta ettirene ödeme yaptığı tarih olduğu ve sigortacı yönünde halefiyet ilkesine bağlı olarak yasadan kaynaklanan bu temerrüt hali için ayrıca bir ihtara gerek bulunmadığından, davacının dava dışı sigortacıya tazmin ettiği hasar bedelinin 16.295,45 TL olarak hesaplanan kısmını, dava dışı sigorta şirketinin kendi sigortalısına ödeme yaptığı 01.05.1998 ile davacının dava dışı sigorta şirketine ödeme yaptığı 16.10.2003 tarihleri arasındaki işlemiş ve 16.10.2003 tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte talep edebileceği, 16.10.2003 tarihine kadar işlemiş 59.810,10 TL faiz ile hasar bedeli 16.295,45 TL'nin toplamının davacının uğradığı ve davalının sorumlu olduğu "gerçek zarar miktarını" oluşturduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüyle, 16.295,45 TL asıl alacak ve 59.810,10 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 76.105,55 TL alacağın, asıl alacak 16.295,45 TL'na 16 Mart 2003 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi yürütülmek suretiyle davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 4.068,35 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 18.01.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1798, Karar No: 2016/3432, Tarih: 29.02.2016

**18. Hukuk Dairesi         2016/1798 E.  ,  2016/3432 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... İli ..... Köyü 77 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

1-Tapuda tarla olarak kayıtlı dava konusu taşınmaz üzerinde zeytin ağaçları dışında ayrıca sınır ağacı niteliğinde 41 adet muhtelif cins ve yaşta meyve ağacı bulunmaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, taşınmazın tamamı kapama zeytin olarak değerlendirilip üzerinde bulunan meyve ağaçlarına da ayrıca maktuen değer verilmiştir.

Kamulaştırma Kanununun kıymet takdiri esaslarını düzenleyen 11.maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca, arazilerde olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelire göre değer biçilmesi gerekir. Dava konusu taşınmazın kapama zeytinlik olarak değerlendirilmesi doğru olup bu şekilde yapılan değerlendirme ile kamulaştırılan yerin tamamından uygun teknikle normal şekilde sağlanabilecek gelir dikkate alınacağından, taşınmazın üzerinde bulunan başka unsurların gelirinin artık zemin değerine bir katkısı söz konusu edilemez. Başka bir deyişle zeytin ağaçları dışındaki meyve ağaçlarının değeri de kapama zeytinlik olarak bulunan bedelin kapsamında kaldığından, kapama zeytinlik olarak değerlendirilen taşınmaz üzerindeki diğer ağaçlara da ayrıca değer verilmesi,

2-Dava konusu taşınmazın tapu kaydında bulunan yabancılara satılamaz vb. şerhlerle birlikte idare adına tesciline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

3-Kamulaştırma bedelinin tespiti davasından önce Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi gereğince acele el koyma dosyasında tespit edilen bedel davalı adına bankaya yatırıldığından bu bedelin mahsup edilerek farka dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten karar tarihine kadar faiz uygulanması gerekirken, mahkemece tespit edilen toplam kamulaştırma bedeli esas alınarak yasal faiz işletilmesi ile varsa bankadan çekilmesine kadar işleyecek mevduat faiziyle birlikte davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 29.02.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7139, Karar No: 2014/9063, Tarih: 28.04.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/7139 E.  ,  2014/9063 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bakırköy 13. İş Mahkemesi

TARİHİ : 06/02/2014

NUMARASI : 2011/578-2014/29

Davacı murisi, iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.

Hükmün, davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, iş kazası nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacı vekilinin 06.02.2014 tarihli celsede mazeret bildirmemesi nedeniyle davanın (2.) kez takipsiz bırakıldığı gerekçesiyle HMK'nın 320/4.maddesine göre davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, davacı vekilinin mazeret bildirip bildirmediği ve bunun sonucunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanun'un 7.maddesine göre İş Mahkemelerinde uygulanan şifahi yargılama usulünü düzenleyen HUMK'un 473 vd. maddeleri 6100 sayılı HMK'nın 450.maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Yasa'nın 316/d bendine göre "hizmet ilişkisinden doğan davalara", 316/g maddesine göre de "Diğer kanunlarda yer alan ve yazılı yargılama usulü dışındaki yargılama usullerinin uygulanacağı belirtilen dava ve işlere" basit yargılama usulünün uygulanması gerektiğinden eldeki uyuşmazlığa basit yargılama usulünün uygulanması gerektiği açıktır.

Basit yargılama usulüne ilişkin kurallar HMK'nın 316-322.maddelerinde düzenlenmiş olup Yasa'nın 320/4 maddesine göre basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve Yasa'nın 322/1 maddesine göre bu Kanun ve diğer kanunlarda basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanır.

HMK'nın 150. maddesine göre usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.

HMK'nın 150. maddesine göre usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.

6100 HMK'nın 30.maddesine "Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür" ve HMK'nın 150/2 maddesinde ifade edildiği üzere "geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez". Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa'nın 141/son ve HMK'nın 30.maddelerine göre "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması" biçiminde açıklanan temel ilke çerçevesinde davacının duruşamaya katılmama gerekçesi "geçerli bir özür" olarak kabul edilebilir ise davacının "geçerli bir özrü nedeniyle duruşmaya katılmadığı" kabul edilerek dosya işlemden kaldırılmamalıdır.

Somut olayda, davacı vekilinin 06.02.2014 tarihli celse için mahkemeye 13.11.2013 tarihinde mazeret dilekçesi verdiği, mahkemece, davacı vekili tarafından süresinde mazeret dilekçesi verildiği halde dosyanın ikinci defa takipsiz bırakıldığı düşüncesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmakla davacı vekilinin geçerli bir özrü bulunmasına karşın davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 28.04.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1414, Karar No: 2014/94, Tarih: 25.02.2014

**Ceza Genel Kurulu         2012/1414 E.  ,  2014/94 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ÇEŞME Sulh Ceza

Günü : 08.10.2009

Sayısı : 468-358

Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçundan sanık Y.. K..'ın 5237 sayılı TCK’nun 228/1. maddesi uyarınca hapis cezasından çevrilen 1.800 Lira, doğrudan tayin edilen 1.000 Lira adli para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin, Çeşme Sulh Ceza Mahkemesince verilen 08.10.2009 gün ve 468-358 sayılı hükmün, sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 2. Ceza Dairesince 05.12.2011 gün ve 33446-40371 sayı ile;

"Sanık hakkında hükmolunan hapis cezasının günlüğünün 50 TL' den paraya çevrildiği kabul edildiği halde sonuç cezanın 4.500 TL yerine 1.800 TL adli para cezası olarak belirlenmesi karşı temyiz olmadığı için bozma nedeni yapılmamış, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1- Sanık hakkında hapis cezasından çevrilme adli para cezası ile doğrudan hükmolunan adli para cezası birlikte değerlendirilmek suretiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılıp bırakılmayacağı hususunda bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeyerek sadece hapis cezasından çevrilen 1.800 TL adli para cezası ile ilgili hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi,

2- Hapis cezasının günlüğü 50 TL'den, doğrudan tayin edilen adli para cezasının günlüğü ise 20 TL'den para cezasına çevrildiği kabul edilmek suretiyle hükümde çelişkiye neden olunması,

3- Hükmün esasını oluşturan kısa kararda uygulanan adli para cezasının miktarı dikkate alınarak hükmün kesin olarak verildiği belirtilmesine karşın gerekçeli kararda tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde temyiz edilebileceği belirtilmek suretiyle hükmün karıştırılması" isabetsizliklerinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 18.01.2012 gün ve 60304 sayı ile;

“Birinci bozma nedeni incelendiğinde;

Sanık hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin değerlendirmenin, yalnızca hapisten çevrilen adli para cezasına ilişkin olarak yapıldığı bildirilmektedir.

Oysa değerlendirme içerisinde böyle bir sınırlamaya yer verilmemiştir. Mahkeme hükümle ilgili bütün değerlendirmeleri belirli bir sıra takip ederek yapmış, bu sıra içerisinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin değerlendirmeye de bir bölümde yer vermiştir. Zaten hüküm de tektir ki bu husus Yüksek Daire ilamının ilk paragrafında vurgulanmıştır. Aynı hükümle ilgili olarak, iki ayrı yerde değerlendirme yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu yönüyle, hükümle ilgili mevcut bir değerlendirme bulunduğu halde, hükmün her unsuru ile ilgili olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna ulaştıracak biçimdeki karar yasaya aykırıdır.

İkinci bozma nedeni incelendiğinde;

Bu yönüyle, hükümle ilgili mevcut bir değerlendirme bulunduğu halde, hükmün her unsuru ile ilgili olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna ulaştıracak biçimdeki karar yasaya aykırıdır.

İkinci bozma nedeni incelendiğinde;

Hapis cezasının günlüğünün 50 TL'den adli para cezasına dönüştürüldüğü dikkate sunulmuştur. Mahkemenin hapis cezasını adli para cezasına dönüştürürken kullandığı miktar 50 TL'dir. Oysa sonuç cezaya bakıldığında, 3 ay hapis cezasının karşılığı olarak 1.800 TL adli para cezasına hükmedildiği görülmektedir. Buna göre, Mahkemenin aslında hapis cezasını 20 TL'den adli para cezasına çevirdiği halde, sehven 50 TL olarak karara geçtiği ortaya çıkmaktadır. Sonuca etkili olmayan bu hususun mahallinde düzeltilmesine her zaman için olanak bulunmaktadır.

Üçüncü bozma nedeni incelendiğinde;

Yasa yollarına başvuru yolu, süresi ve yöntemi konusunda kısa kararla gerekçeli karar arasında çelişkiye neden olunduğu gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verildiği görülmektedir. Hüküm sanığın yokluğunda tefhim edilmiş; yasa yollarına başvurunun, hükmün kesin nitelikte olması dolayısıyla mümkün olmadığı belirtilmiştir. Sanığa tebliğ edilen gerekçeli kararda ise yasa yollarına başvuru konusunda doğru bilgilendirme yapılmıştır. Buradaki değişiklik hükmün esasına ilişkin değildir. Hüküm sonrası işlemler için sanığa yol gösterici, bilgilendirici bir durumu yansıtmaktadır. Bu husustaki yanlışlıklar için tebligat yoluyla düzeltme yöntemi dahi kabul edilmekte iken, gerekçeli kararda yapılan düzeltmenin iki belge arasında çelişki niteliğinde kabulü yerinde değildir” görüşleriyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 30.10.2012 gün ve 23559-44486 sayı ile; itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanığın kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçundan 5237 sayılı TCK’nun 228/1. maddesi uyarınca hapis cezasından çevrilen 1.800 Lira, doğrudan tayin edilen 1.000 Lira adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilen olayda, Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklar;

1- Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmamasına ilişkin gerekçenin hapis cezasından çevrilen para cezasının yanında doğrudan tayin olunan adli para cezasını da kapsayıp kapsamadığı,

1- Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmamasına ilişkin gerekçenin hapis cezasından çevrilen para cezasının yanında doğrudan tayin olunan adli para cezasını da kapsayıp kapsamadığı,

2- Yerel mahkemece hükmolunan 3 ay hapis cezasının günlüğü 50 Liradan, doğrudan tayin edilen 50 gün adli para cezasının ise günlüğü 20 Liradan adli para cezasına çevrilerek sanığın sonuçta 1.800 Lira ve 1.000 Lira adli para cezasıyla cezalandırılmak suretiyle hükümde çelişkiye neden olunup olunmadığı, çelişkiye neden olunmadığının kabulü halinde ise bu hususun maddi hata olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği,

3- Hükmün esasını oluşturan kısa kararda uygulanan adli para cezasının miktarı dikkate alınarak hükmün kesin olarak verildiği belirtilmesine karşın gerekçeli kararda tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde temyiz edilebileceği belirtilmek suretiyle hükmün karıştırılıp karıştırılmadığı,

Noktalarında toplanmaktadır.

İncelenen dosya kapsamından;

Hüküm fıkrasının hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesiyle ilgili üçüncü paragrafının; "Suçun işlenmesindeki özelliklere göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 50/1-a maddesi uyarınca sanık hakkında hükmedilen hapis cezasının 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 52. maddesi uyarınca bir günü takdiren 50 TL hesabı ile paraya çevrilerek sanığın 1800 Türk Lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına",

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıyla ilgili değerlendirmenin yapıldığı dördüncü paragrafının; "Suçun işleniş özelliği, sanığın tespit olunan kişiliği itibariyle ileride bir daha suç işlemeyeceği hususunda mahkememize olumlu kanat gelmediğinden sanık hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 51 ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 231/5. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına",

Doğrudan tayin edilen para cezasının hesaplanmasına ilişkin altıncı paragrafının; "Sanık hakkında hükmedilen 50 gün adli para cezasının bir günlüğü 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 52. maddesi uyarınca 20 TL hesabı ile paraya çevrilerek sanığın 1000 Türk Lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına",

Kısa kararda kanun yolu bildiriminin; “Sanığın yokluğunda uygulanan adli para cezasının miktarı dikkate alınarak kesin olarak verilen karar...",

Gerekçeli kararda kanun yolu bildirimin; "Sanığın yokluğunda tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde Yargıtaya temyiz yasa yolu açık olmak üzere...” şeklinde olduğu,

Gerekçeli kararın sanığa tebliğ edildiği, sanığın süresinde hükmü temyiz ettiği,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkların sırasıyla değerlendirilmesinde yarar bulunmaktadır.

1- Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmamasına ilişkin gerekçenin hapis cezasından çevrilen para cezasının yanında doğrudan tayin olunan adli para cezasını da kapsayıp kapsamadığına ilişkin uyuşmazlığın değerlendiril- mesinde;

Gerekçeli kararın sanığa tebliğ edildiği, sanığın süresinde hükmü temyiz ettiği,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkların sırasıyla değerlendirilmesinde yarar bulunmaktadır.

1- Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmamasına ilişkin gerekçenin hapis cezasından çevrilen para cezasının yanında doğrudan tayin olunan adli para cezasını da kapsayıp kapsamadığına ilişkin uyuşmazlığın değerlendiril- mesinde;

5271 sayılı CMK'nun 232. maddesinin 6. fıkrasında; “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre verilen kararın ne olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının, başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesi gerekir”,

“Hükmün gerekçesinde gösterilmesi gereken hususlar” başlıklı 230. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise, “Cezanın ertelenmesine, hapis cezasının adlî para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilmesine veya ek güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına veya bu hususlara ilişkin istemlerin kabul veya reddine ait dayanaklar gösterilir” biçiminde düzenlemelere yer verilmiştir.

5271 sayılı CMK'nun 232/6. maddesinin açık düzenlemesinden de anlaşılacağı gibi, hüküm fıkrasında 223. maddeye göre verilen kararın ne olduğunun, uygulanan kanun maddeleri ile verilen ceza miktarının, kanun yollarına başvurma ve tazminat isteme imkânının bulunup bulunmadığının, başvuru imkânının varsa süresi ve merciinin gösterilmesi, buna karşın cezanın ertelenmesine, hapis cezasının adlî para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilmesine veya ek güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına veya bu hususlara ilişkin istemlerin kabul veya reddine yönelik dayanakların ise anılan kanunun 230/1. maddesi uyarınca hükmün gerekçesinde gösterilmesi kanuni ve yeterli olacaktır.

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde,

Yerel mahkemece, sanığın işlediği kabul edilen kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçundan temel ceza tayin edildikten sonra CMK'nun 231. maddesinin sanık yönünden değerlendirildiği, değerlendirme sonucu sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verildiği, hüküm fıkrasında veya gerekçede bu değerlendirmenin hapis cezasından çevrilen para cezasına hasren yapıldığına ilişkin bir anlatımın bulunmadığı, suç nedeniyle sanığa verilen hapis ve adli para cezası bir bütün olduğu, yerel mahkemece hüküm fıkrasının dördüncü paragrafında yapılan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin değerlendirmenin tüm hükmü kapsadığı görülmektedir.

Sanık hakkında hükmolunan gün adli para cezasının TCK'nun 52. maddesi uyarınca adli para cezasına çevrilmesinden sonra hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının değerlendiril- mesi daha isabetli bir uygulama olacak ise de, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yönelik gerek doğrudan hükmolunan gerekse hapis cezasından çevrilen adli para cezasını kapsayacak şekilde değerlendirme yapıldığı gözönüne alındığında gün adli para cezasının adli para cezasına dönüştürülmesinden sonra ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının (1) nolu uyuşmazlığa ilişkin olarak kabulüne, Özel Daire kararının (1) nolu bozma nedeni yönünden kaldırılmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan beş Genel Kurul Üyesi; "Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına ilişkin değerlendirmesinin doğrudan tayin olunan adli para cezasını kapsamadığı, bu nedenle itirazın reddine karar verilmesi gerektiği" düşüncesiyle karşıoy kullanmışlardır.

2- Yerel mahkemece hükmolunan 3 ay kısa süreli hapis cezasının günlüğü 50 Liradan, doğrudan tayin edilen 50 gün adli para cezasının ise günlüğü 20 Liradan adli para cezasına çevrilerek sanığın sonuçta 1.800 Lira ve 1.000 Lira adli para cezasıyla cezalandırılmak suretiyle hükümde çelişkiye neden olunup olunmadığı, çelişkiye neden olunmadığının kabulü halinde ise bu hususun maddi hata olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine ilişkin uyuşmazlığın incelenmesinde;

Uyuşmazlığın çözülebilmesi için maddi hata kavramı üzerinde durulması gerekmektedir.

Mahkemelerce hüküm kurulurken çeşitli nedenlerden kaynaklanan hatalar yapıldığı bilinen bir gerçektir. Örneğin zaman zaman nitelikli haller nedeniyle ceza artırılırken arttırım oranlarında, bazen de sonuç cezanın belirlenmesinde hatalar yapılabildiği gibi indirim nedeninin uygulanması sırasında da hesap hatası yapılarak daha az ceza tayin edildiği, hatta nitelikli hal nedeniyle cezanın artırılması yerine indirilmesi yoluna gidildiği, ilgili kanun maddesinde suç için hapis cezası ile birlikte para cezası da öngörüldüğü halde, yalnızca hapis ya da para cezasına hükmedildiği, öngörülmüş cezanın alt sınırının da altında olacak şekilde bir ceza tayin edildiği veya belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması sırasında işlem hataları yapıldığı görülmektedir.