muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/4283, Karar No: 2020/2816, Tarih: 08.06.2020

**11. Ceza Dairesi         2018/4283 E.  ,  2020/2816 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kocaeli 6. Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenlemek, sahte fatura kullanmak

HÜKÜM : Mahkumiyet, Beraat

I-Sanık Sabit Kurt hakkında “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafinin temyiz talebinin incelenmesinde:

Sanık Sabit Kurt’a 27.05.2015 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilen kararın, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 310. maddesinde öngörülen bir haftalık yasal süre geçtikten sonra, sanık müdafi tarafından 04.06.2015 tarihinde temyiz edildiği anlaşıldığından; temyiz talebinin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 317. maddesi uyarınca REDDİNE,

II-Sanık ...hakkında “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafinin temyiz talebinin incelenmesinde:

5271 sayılı CMK’nin 217. maddesi uyarınca duruşmadan edindiği kanaate göre delilleri değerlendirip sanık hakkında mahkûmiyet kararı veren Mahkemenin takdir ve kabulünde bir isabetsizlik görülmediğinden, tebliğnamedeki bu hususa yönelik bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir.

5237 sayılı TCK’nin 53. maddesinin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığa yüklenen suçun sübutu kabul, soruşturma ve kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin edilmiş, cezayı arttıran ve azaltan nedenlerin nitelik ile dereceleri takdir kılınmış, incelenen dosyaya göre verilen hükümde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafinin yerinde görülmeyen temyiz nedenlerinin reddiyle hükmün ONANMASINA,

III-Sanık Sabit Kurt hakkında “2008 takvim yılında sahte fatura kullanma” suçundan verilen beraat ve sanık ...hakkında Kocaeli Plastik Kim. Tar. Hayv. Mak. San. Gıd. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. adına “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma” suçlarından verilen beraat kararlarına yönelik katılan vekilinin; sanık ...hakkında ... Mad. Yap. El. İnş. Plas. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına “2008 takvim yılında sahte fatura kullanma” suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafinin temyiz taleplerinin incelenmesinde:

1-Sanık Sabit Kurt hakkında “2008 takvim yılında sahte fatura kullanma” suçundan verilen beraat ve sanık ...hakkında Kocaeli Plastik Kim. Tar. Hayv. Mak. San. Gıd. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. adına “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma” suçlarından verilen beraat kararlarına yönelik olarak:

1-Sanık Sabit Kurt hakkında “2008 takvim yılında sahte fatura kullanma” suçundan verilen beraat ve sanık ...hakkında Kocaeli Plastik Kim. Tar. Hayv. Mak. San. Gıd. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. adına “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma” suçlarından verilen beraat kararlarına yönelik olarak:

Suç tarihlerinde Kocaeli Plastik Kim. Tar. Hayv. Mak. San. Gıd. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin yetkilisi olan sanık Sabit Kurt ile bu şirketin işleriyle fiilen ilgilendiği belirtilen sanık ...haklarında, “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma” suçlarını işledikleri iddiasıyla açılan kamu davasında; sanıkların her ikisinin de şirket işleri ile sanık Muhittin Kurt’un ilgilendiğini ve faturaların gerçek alışverişlere dayandığını beyan ederek suçlamaları kabul etmemelerine karşın, Kocaeli Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı’nın 08.11.2013 tarihli ve 2013-A-820/47 sayılı Vergi Suçu Raporunda yer alan tespitler ışığında, maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi bakımından;

a)Sahte olduğu iddia olunan faturaları düzenleyen mükellefler hakkında tanzim edilen vergi inceleme raporlarının tamamının dosyaya getirtilmesi, bu şirketlerin yetkilileri hakkında “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme“ suçundan dava açılıp açılmadığının araştırılması, açıldığının tespiti halinde dava dosyaları getirtilip incelenerek bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya intikal ettirilmesi ve sanıkların suça konu faturaları hangi vergi türünde yada türlerinde kullandıklarının, katılan kurumdan sorularak tespit edilmesi ile varsa buna ilişkin vergi tekniği raporlarının dosyaya celp edilmesi,

b)Sanıklar müdafinin 04.06.2015 tarihli gerekçeli temyiz dilekçesinde, sanık Sabit Kurt tarafından verilen vekaletnameye istinaden şirket işlerinin sanık ...tarafından yürütüldüğünün iddia olunması nedeniyle, bu şekilde sanık Sabit Kurt tarafından sanık Muhittin Kurt’a verilen bir vekaletname bulunup bulunmadığının araştırılması, buna göre şirket işleriyle fiilen her iki sanığın da ilgilenip ilgilenmediği, sanıkların iştirak halinde hareket edip etmedikleri hususları da tespit edildikten sonra, sonucuna göre sanıkların hukuki durumlarının belirlenmesi gerektiği gözetilmeden, eksik araştırma ve inceleme neticesinde sanıklar hakkında beraat kararları verilmesi,

2-Sanık ...hakkında ... Mad. Yap. El. İnş. Plas. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına “2008 takvim yılında sahte fatura kullanma” suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik olarak:

2-Sanık ...hakkında ... Mad. Yap. El. İnş. Plas. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına “2008 takvim yılında sahte fatura kullanma” suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik olarak:

a)Sahte olduğu iddia olunan faturaları düzenleyen mükellefler hakkında tanzim edilen vergi inceleme raporlarının tamamının dosyaya getirtilmesi, bu şirketlerin yetkilileri hakkında “2008 takvim yılında sahte fatura düzenleme“ suçundan dava açılıp açılmadığının araştırılması, açıldığının tespiti halinde dava dosyaları getirtilip incelenerek bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya intikal ettirilmesi ve sanıkların suça konu faturaları hangi vergi türünde yada türlerinde kullandıklarının katılan kurumdan sorularak tespit edilmesi ile varsa buna ilişkin vergi tekniği raporlarının dosyaya celp edilmesi, yasaya aykırı,

b)Kabule göre de; 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...müdafi ve katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 08.06.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3013, Karar No: 2021/15319, Tarih: 16.12.2021

**5. Hukuk Dairesi         2021/3013 E.  ,  2021/15319 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı, davacı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin istinaf isteminin kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı düzeltilmek suretiyle esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davacı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi ile resen yeniden esas hakkında karar verilmesine ilişkin ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince verilen hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arazi niteliğindeki ... İli, Merkez İlçesi, ... Köyü 1792 ve 1793 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı davacı idare vekilince yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi ile kamulaştırmadan arta kalan kısımların davacı idare adına tescili ve karar kesinleştiğinde ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılan kısmın derhal ödenmesi yönlerinden hükmün re'sen düzeltilerek 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

Her ne kadar ... İnsan Hakları Mahkemesi'nin .../17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 gün 30791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı göz önüne alındığında davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirse de, ilk derece mahkemesince verilen karar aleyhine davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmadığı gözetilmeksizin bu hususta hükmün düzeltilmesi,

Doğru değil ise de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,
Yargıtay — Esas No: 2014/10577, Karar No: 2014/10816, Tarih: 12.05.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/10577 E.  ,  2014/10816 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava dosyası inceleme için elektronik ortamda gönderilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılarak Yargıtay'a elektronik ortamda gönderilen dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi için dosyadaki tüm evrakların "taranma" suretiyle elektronik ortama aktarılmış olması zorunludur (HMK md. 445). Hiç kaydedilmemiş veya sisteme kaydedildiği halde taranmamış, eksik ya da hatalı taranmış veya usulüne uygun tarandığı halde doğru isimlendirilmemiş evrak barındıran dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Açıklanan sebeple, fiziki imkansızlık sebebiyle taranamayan belge var ise, dosyanın elektronik ortamda değil, fiziki olarak gönderilmesi (duruşmalı temyiz edilen dosyaların her halükarda elektronik değil, fiziki olarak gönderilmesi) gerekmektedir. Fiziki olarak gönderilen dosyalar ayrıca elektronik ortamda gönderilmemelidir.

Dairemize elektronik ortamda gönderilen ve sisteme kaydedilen dosyanın yapılan ön incelemesinde yukarıdaki esaslara uyulmadığı görülmektedir. Bu halde dosyanın elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Mahkemesince dosyanın yeniden kontrol edilerek eksikliklerin gösterilen şekilde tamamlanması, fiziki imkansızlık sebebiyle bunun mümkün olmaması halinde ise elektronik ortamda değil,fiziki olarak gönderilmesi amacıyla dosyanın mahalli mahkemesine İADESİNE oybirliğiyle karar verildi. 12.05.2014(Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2015/8706, Karar No: 2016/6656, Tarih: 03.03.2016

**13. Hukuk Dairesi         2015/8706 E.  ,  2016/6656 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı kurum ile 2005 tarihli ihale sonucu malzemeli yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımı işini taahhüt eden yüklenici sıfatıyla sözleşme imzaladığını, yapılan sözleşme uyarınca 27/12/2005 tarih ve 033-B2-951 sayılı ... Şube Müdürlüğünden alınan 102.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubu, şirketçe üstlenilen iş nedeniyle davalı kuruma verildiğini, şirketin bu teminat mektubu nedeniyle icraya maruz kaldığını, bu nedenle teminat mektubunun akıbetini davalı kurumdan sorduklarını, kurumca dava konusu yapılan teminat mektubunun şirketin vergi borcundan dolayı irad kaydedildiğini öğrendiklerini, oysa şirketin üstlendiği iş nedeniyle herhangi bir vergi ve sigorta borcu olmadığından yasa ve sözleşme gereği anılan kesin teminat mektubunun irada çevrilmesi ve vergi müdürlüğüne ödenmesinin mümkün olmadığını belirterek 102.000,00TL kesin teminatın irad kaydedilme tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, Davacının davasının KABULÜ İLE, 102.000,00 TL si alacağın 23/11/2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, Davacının davasının KABULÜ İLE, 102.000,00 TL si alacağın 23/11/2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davacı, davalı ile imzalanan hizmet alımına ilişkin ihale nedeniyle verilen 102.000 TL kesin teminatın üstlenilen işle ilgili vergi ve sigorta borcu olmadığından irat kaydedilmesinin mümkün olmadığını belirterek kesin teminatın iadesi istemiyle eldeki davayı açmıştır. Davalı, vergi dairesinden gelen yazı doğrultusunda vergi borcu olduğundan irat kaydedildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Taraflarca imzalanan sözleşme hükmünün 12.4.1. maddesinde “ Taahhüdün, sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Sigortalar Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, yükleniciye iade edilecektir.” ve 12.4.2. maddesinde “Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve ...na olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir.” denilmektedir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda söz konusu hükümlerden bahsedilmesine rağmen değerlendirme ve sonuç kısmında “Davacı şirket tarafından davalı kuruma teslim edilen teminat mektubunun sözleşmenin feshi yoluna gitmeden davacının vergi borcundan dolayı nakde çevrilmesinin yasa, mevzuat ve taraflar arasında yapılan sözleşmeye uygun olmadığı” belirtilmiştir. Sözleşme hükümleri ile bilirkişi raporu arasında çelişki mevcuttur. Bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli değildir. Eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulamaz. Öyle olunca mahkemece 102.000 TL kesin teminatın verilmesinin konu olduğu sözleşme nedeniyle vergi, Sosyal Sigortalar Kurumuna ilişkin borcunun olup olmadığı araştırılmak suretiyle ve söz konusu sözleşme hükümleri de dikkate alınarak, ihale konusunda uzman üç kişilik bilirkişi kurulundan açıklamalı, taraf, hakim ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, 2. nolu bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, 03/03/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1226, Karar No: 2014/15741, Tarih: 01.07.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/1226 E.  ,  2014/15741 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 8. İş Mahkemesi

TARİHİ : 03/10/2013

NUMARASI : 2011/784-2013/1062

Davacı, yetim aylığı almaya hak kazandığının tespitine, aksine Kurum işleminin iptaline, ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali ile davacının borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının yaşlılık aylığı alan babasının 30.06.2005 tarihinde öldüğü, davacının da 16.11.2005 tarihinde eşi ile boşandığı, boşanma kararına ilişkin dosyanın getirtilmediği, kontrol memuru tarafından tutulan raporda; "davacının boşanmış olduğu eşi ile aynı adreste birlikte yaşadığının, bu nedenle hak sahipliğinin 5510 sayılı Kanun’un 5754 sayılı Kanun’la yürürlüğe giren 56. maddesi fıkrası kapsamında iptal edilmesi ödenen tutarlar içinde aynı Kanun’un 96. maddesine istinaden işlem yapılması kanaatine varıldığının" belirtildiği, bu idari soruşturma esnasında, tanık olarak dinlenen ve davacı ile aynı apartmanda ikamet eden E. D.’in imzalı beyanında; “davacı ile eşinin çocukları ile aynı apartmanda oturduğunu, karar defterinde eşinin imzalarının olduğunun” belirttiği, davacı ile aynı apartmanda ikamet eden F. Ş. de imzadan imtina ettiği beyanında; “davacı ile eşinin çocukları ile aynı apartmanda oturduğunu, karar defterinde eşinin imzalarının olduğunu” belirttiği, apartman karar defterinin 27.04.200 ve 30.11.2008 tarihli oturumlarında davacının eşinin toplantılara katıldığı ve defteri imzaladığı görülmüştür.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.