muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/4489, Karar No: 2020/4293, Tarih: 02.07.2020

Bununla birlikte Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4.d maddesinin dayanağını teşkil eden KTK'nun 48. Maddesinin yasaklamayı düzenleyen ilk fıkrasında, alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli araç sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaklanmış olup, aynı maddenin 2. fıkrasındaki yönetmelik düzenlenmesine olanak tanıyan hükümde, yasaklama yetkisi yönetmeliğe bırakılmış olmadığından, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 97. maddesinde,yukarıda anılan yasa hükmü tekrarlandıktan ve mütakip, uyuşturucu veya keyif verici maddeler ile alkollü içkilerin oranlarının ne şekilde saptanacağı belirlendikten sonra, yasada yer alan hükmü dikkate almadan salt 0.50 promilin üstünde alınan alkol miktarına göre araç kullanma yasağı getirilmesinin yasal dayanağı bulunmadığından geçersiz bulunmaktadır. Geçersiz yönetmelik hükümlerinin yasaya aykırı bir şekilde genel şart olarak kabülü de mümkün değildir.

O halde, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibariyle sürücünün salt (münhasıran) alkolün etkisi altında kaza yapmış olması gerekmektedir.

Diğer bir anlatımla sürücünün alkollü olması tek başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez. Üstelik, böyle bir durumda hasarın teminat dışı kaldığının ispat yükü TTK'nun 1281. maddesi hükmü gereğince sigortacıya düşmektedir.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkolün oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, mahkemece nöroloji uzmanı, hukukçu ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurlarında olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması, sonuçta olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin saptanması durumunda, oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kalacağından davanın reddine aksi halinde kabulüne karar verilmesi gerekeceği ilkesi benimsenmektedir. (Bkz.YHGK 23.10.2002 gün ve 2002/11-768-840; YHGK 7.4.2004 gün ve 2004/11-257-212; YHGK 2.3.2005 gün ve 2005/11-81-18; YHGK 14.12.2005 gün 2005/11-624-713 sayılı ilamları)

Somut olayda; davacı vekili, davacıya trafik sigortalı, davalıya ait aracın sürücüsünün 106 promil oranında alkollü olduğunu, kazanın münhasıran alkolün etkisi altında meydana geldiğini iddia etmiş, mahkemece kazanın münhasıran alkolün etkisi ile meydana gelip gelmediği yönünde nöroloji, kusur uzmanı ve hukukçu bilirkişilerden alınan raporda;”periyodik kalibrasyon ölçümü yapılmayan cihaz ile yapılan ölçüm esas alınarak kazanın münhasıran alkol nedeni ile meydana gelip gelmediği yönünde mütala verebilme imkanı bulunmadığı” bildirilmiştir.

Oysa resmi kurumlar tarafından düzenlenen kaza tutanağı ve adli rapor formunda, sürücünün alkollü olduğu açıkça tespit edilmiştir. Davaya konu aracın sürücüsü ... de Yalova 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/375 Esas sayılı ceza yargılamasında 06/11/2012 tarihli duruşmada; “İddia doğrudur alkollüydüm bu yüzden kırmızı ışıkta bekleyen araca çarptım özür diliyorum” şeklinde beyanda bulunmuş, Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2013/17823 Esas- 2014/11071 Karar sayılı ilamı ile de sanık sürücü ... hakkında verilen hüküm, “Sanığın idaresindeki araçla 1.06 promil alkollü vaziyette, gece vakti, yerleşim yeri içindeki bölünmüş yolda seyrederken kırmızı ışıkta bekleyen araça arkadan çarparak, katılanlar ..., ... ve ...'ın basit tıbbi müdahale ile yaralanmalarına sebep olması şeklinde gelişen olayda, sanığın tam kusurlu olması,...” gerekçeleri ile onanmıştır.

Eldeki davada mahkemece “ her ne kadar araç sürücüsünün alkollü olduğu belirlenmiş olsa da, periyodik kalibrasyonu yapılmayan cihazla yapılan ölçüm nedeniyle kazanın münhasıran alkolün etkisi ile meydana geldiği ispatlanamadığından, davacı sigortacının davalı araç maliki ve işletene rücu hakkı bulunmayacağı gerekçesi ile” davanın reddine karar verilmiştir. Anılan gerekçeden de anlaşıldığı üzere, araç sürücüsünün alkollü olduğu mahkemenin de kabulündedir. Mahkemece salt 106 promile ilişkin ölçümün geçerli bir ölçüm olmadığından cihetle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Şöyle ki, yukarıda ayrıntılı anlatıldığı züere yerleşmiş içtihatlara göre; rücu şartlarının gerçekleşebilmesi için alkol miktarının belli bir oranın üzerinde olması gibi soyut ifade kabul edilmemiş, aksine her durumun, her somut olayın, yol durumunun, olayın oluş şekline göre, kazanın münhasıran alkolün etkisi ile gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Bu nedenledir ki davaya konu kazada araç sürücüsünün kaç promil alkollü olduğunun sonuca etkisi yoktur. Önemli olan sürücünün alkollü olup olmadığı ve olayın oluş şekline göre kazanın gerçekleşmesinde salt alkolün etkisi olup olmadığının belirlenmesidir. Bu nedenle mahkemenin, promil ölçümüne ilişkin cihazın gerekli kalibrasyon ölçümlerinin yapılmamış olduğu kabul edilerek davanın ispatlanamadığı gerekçesi ile reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Buna göre somut olayda, sigortalı araç sürücüsü ... ceza dosyasında yaptığı savunmasında, alkollü olduğunu kabul etmiş, kaza tespit tutanağında 106 promil alkollü olduğu yazılmış ve hastane muayene raporunda da alkollü olduğu belirtilmiştir. Her ne kadar sürücünün, 106 promil alkollü olduğunu gösterir tahlil raporu veya kalibrasyonu yapılmış geçerli bir alkolmetre ölçüm belgesine olmasa da, dosya kapsamına göre, sigortalı araç sürücüsünün kaza anında alkollü olduğu sabittir. Yukarıda açıklandığı üzere, sürücünün aldığı alkolün oranı doğrudan sonuca etkili değildir.

Bu durumda mahkemece, sigortalı araç sürücüsünün alkollü olduğu kabul edilerek İTÜ gibi kurum veya kuruluşlardan aralarında nöroloji ve trafik uzmanı bilirkişilerin bulunduğu bilirkişi kurulundan, kazanın oluş şekli, yol, hava, gün durumu, kaza tutanağı ve tanık beyanları birlikte değerlendirilerek kazanın münhasıran alkolün etkisi altında gerçekleşip gerçekleşmediğinin, başka unsurlarında kazanın meydana gelmesinde etkili olup olmadığının belirlenmesi için gerekçeli, denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 02/07/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/25116, Karar No: 2017/6226, Tarih: 24.05.2017

**17. Ceza Dairesi         2015/25116 E.  ,  2017/6226 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Hükümden sonra 02/12/2016 tarihinde 29906 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine eklenen alt bendler arasında yer alan ve 5237 sayılı TCK'nın 141. maddesinde tanımı yapılan hırsızlık suçunun da uzlaşma kapsamına alındığı anlaşılmakta ise de; suçtan zarar görenin kamu kurumu olması karşısında suça sürüklenen çocuk hakkında uzlaşma hükümleri uygulanamayacağı belirlenerek yapılan incelemede;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre, suçun suça sürüklenen çocuk tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Dosyada mevcut olay yeri basit krokisi ve görgü tespit tutanağına göre hırsızlığın meydana geldiği binanın metruk ve kullanılamaz olduğunun belirtilmesi ve kollukta müşteki sıfatıyla dinlenen ...’ın alınan beyanında da Gençlik ve Kültür evini 01.04.2012 tarihinde boşalttıklarını beyan etmiş olması karşısında; eylemin bu haliyle TCK'nın 141/1. maddesine uyan suçu oluşturduğu gözetilmeden, aynı Yasa'nın 142/1-b maddesinden uygulama yapılması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedeni bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 24.05.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14944, Karar No: 2013/15602, Tarih: 12.06.2013

**2. Ceza Dairesi         2013/14944 E.  ,  2013/15602 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2013/107459

MAHKEMESİ : Dinar Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 07/02/2013

NUMARASI : 2012/424 (E) ve 2013/55 (K)

SUÇ : Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Dosaya içeriğine göre sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak,

1-Sanığın katılana ait evin içerisine girerek salondaki kutu içerisindeki parayı almasından sonra farkedilmesi ile sanığın evden kaçamadan yakalanması şeklindeki eyleminin, hırsızlığa teşebbüs suçunu oluşturduğu ve hükmün gerekçesinde de eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilmesine rağmen, sanık hakkında hırsızlık suçundan hüküm kurulurken 5237 sayılı TCK.nun 35.maddesi uygulanmayarak fazla ceza tayini,

2-Sanık hakkında konut dokunulmazlığının ihlali suçundan hükmolunan cezanın ertelenmesine yer olmadığına karar verilirken, 5237 sayılı TCK.nun 51.maddesi gereğince sanığın suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatın oluşup oluşmadığı hususunu irdeleyen gerekçeye dayandırılması gerektiğinin gözetilmemesi,

3- Sanık hakkında konut dokunulmazlığının ihlali suçunda; 5271 sayılı CMK.nun 231/5.maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilirken, aynı maddenin 6.fıkrası gereğince ‘Sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işleyip işlemeyeceği hususunda varılan kanaate’ ilişkin gerekçeye dayandırılması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde yasal ve yeterli olmayan gerekçe ile karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, O yer Cumhuriyet Savcısı ve sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayı istem gibi BOZULMASINA, 12/06/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/326, Karar No: 2015/777, Tarih: 21.01.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2014/326 E.  ,  2015/777 K.**

* ZORUNLU SİGORTALILIĞIN GEÇERLİ OLDUĞUNUN TESPİTİ

* VERGİ KAYDININ BULUNMAMASI

* HATALI TESCİL

* İYİNİYETİN KORUNMASI

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki “sigortalılık süresinin ve yaşlılık aylığına hak kazanıldığının tespiti” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Hatay İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 27.10.2010 gün ve 2010/242 E. 2010/311 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 03.12.2012 gün ve 2011/4190 E. 2012/21810 K. sayılı ilamı ile;

“…Dava; davacının 1479 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı istemine ilişkindir.

Mahkemece; davanın kabulü ile davacının 20.04.1982 – 10.01.1984 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olduğunun ve davacıya 01.07.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 10.01.1984 – 16.02.1998, 16.02.1998 – 08.11.1999 tarihleri arasında ve 01.09.2003 tarihinden beri devam eden vergi kaydı, 03.02.1984 – 08.11.1999 tarihleri arasında ve 26.08.2003 tarihinden beri devam eden oda kaydı, 22.10.1986 – 31.08.2001 tarihleri arasında ve 27.08.2003 tarihinden beri devam eden sicil kaydı bulunduğu, 21.09.1974 – 07.09.1979 tarihleri arasında 1 yıl, 14 gün SSK'lı çalışmasının bulunduğu, 600 gün askerlik borçlanması yaptığı, davacının ilk olarak, Kurum'a verdiği bildirgedeki vergi kaydına istinaden 10.01.1984 tarihi itibari ile 1479 sayılı Yasa kapsamına alındığı, ancak daha sonra vergi kaydı gerekçe gösterilerek 10.01.1982 tarihi itibari ile re'sen tescil edildiği, davalı Kurum tarafından mükerrer sigortalılık kaydının tespit edilmesi üzerine davacının tescil tarihinin 20.04.1982 olarak düzeltildiği, davacının 30.06.2008 tarihindeki tahsis talebi üzerine davalı Kurum tarafından vergi dairesindeki kayıtların tekrar sorulduğu ve gelen kayıtlara göre davacının ilk tescil tarihinin 10.01.1984 olarak düzeltildiği, davalı Kurum tarafından davacının 20.04.1982 – 31.12.1991 tarihleri arasındaki borçlarının tamamının 1992 affında tahsil edildiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda; davacının 10.01.1984 tarihinden önce vergi kaydı olmaması, bu nedenle davalı Kurum'un davacıyı hatalı olarak 20.04.1982 – 10.01.1984 tarihleri arasında da sigortalı olarak kabul etmesinin davacıya sonradan sigortalılık hakkı kazandırmayacağı göz ardı edilerek hatalı değerlendirme sonucu davacının 20.04.1982 – 10.01.1984 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olarak kabulü isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; davacının 1479 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığının 10.01.1984 tarihinden itibaren başladığı kabul edilerek yaşlılık aylığı koşulları da bu tarih itibari ile değerlendirilip sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; davacının 1479 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığının 10.01.1984 tarihinden itibaren başladığı kabul edilerek yaşlılık aylığı koşulları da bu tarih itibari ile değerlendirilip sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum'un bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır...”gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davalı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu’na tabi zorunlu sigortalılığın geçerli olduğunun ve yaşlılık aylığına hak kazanıldığının tespiti istemlerine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının 20.04.1982 tarihinden itibaren radyo ve televizyon tamircisi olarak çalışmaya başladığını, 06.11.1986 tarihli başvurusunun Kurumca kabulü ile 20.04.1982 tarihi itibariyle 1479 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığını ve yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğu tarihe kadar tüm prim borcunu ödediğini, Kurumca sigortalılığının sonradan iptalinin usulsüz olduğunu, aksinin kabulü halinde dahi 20.04.1982-10.01.1984 tarihleri arasında en azından isteğe bağlı sigortalı olduğunun kabulü gerektiğini belirterek, davacının 20.04.1982-10.01.1984 tarihleri arasında Bağ-Kur sigortalısı olduğunun ve 01.07.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitini talep etmiştir.

Davalı S.. K.. (SGK) vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının vergi kaydına istinaden 1986 yılında 20.04.1982 tarihi itibariyle yapılan kayıt ve tescilinin 30.06.2008 tarihli aylık başvurusu üzerine yapılan inceleme sonucunda vergi kaydı esas alınarak giriş tarihinin 10.01.1984 olarak düzeltildiğini, aylık talebinin düzeltilen giriş tarihi itibariyle 25 yıl sigortalılık süresi olmaması nedeniyle iptal edildiğini ayrıca dava konusu 20.04.1982-10.01.1984 tarihlerinde prim ödemesi bulunmadığından isteğe bağlı sigortalı olarak kabulünün de mümkün olmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava konusu dönemde davacının vergi kaydı bulunmamakta ise de, Kurumun resen kayıt ve tescil işlemi yaparken gerekli dikkat ve özeni göstermediği, vergi dairesinden basit bir araştırma dahi yapmadan kayıt ve tescil işlemini yaptığı, dolayısıyla davacının sigortalılık koşullarını zamanında ve sonradan da uzun süre araştırmayan, davacıyı sigortalı sayan, bu döneme ilişkin primleri tahsil edip kullanan kurumun kendi ihmalinin faturasının sonradan davacıya yüklemesinin kabul edilemeyeceği gerekçesiyle, davacının primleri af yoluyla tahsil edilmiş olan uyuşmazlık konusu 20.4.1982 – 10.01.1984 tarihleri arasında sigortalı olduğunun ve 01.07.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine dair verilen karar, davalı SGK vekilinin temyizi üzerine Özel Daire tarafından yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuş, mahkemece; primlerin af yoluyla tahsil edilmesi, uyuşmazlık konusun döneme ilişkin davalı kurum tarafından sigortalı sayıldığı yolunda güven duygusu yaratılması ve somut olayda primlerin davacıdan af yoluyla tahsil edilip Kurumca çok uzun süre uyuşmazlık çıkarılmadan kullanılması karşısında davanın kabulüne karar verildiği gerekçesiyle, direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının ihtilaf konusu dönemde 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalı olarak kabul edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar (Bağ-Kur) Kanunu’nun 24. ve 25. maddelerinde “…kendi adına ve hesabına çalışanlar olarak nitelendirilen bağımsız çalışanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına yazılı olan gerçek kişiler...”; “meslek kuruluşuna yazılarak çalışmaya başladıkları tarihten itibaren” zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılmışken, anılan maddelerde 19.04.1979 gün ve 2229 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle meslek kuruluş kaydı zorunluluğu kaldırılarak, “kendi adına ve hesabına” çalışma koşulu ve belirtilen nitelikte çalışmaya başlama tarihi sigortalılık niteliğini kazanmak için yeterli kabul edilmiştir.

20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemede ise, kendi adına ve hesabına çalışma koşuluna ek olarak “...gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar” için mükellefiyetin başlangıç tarihinden, “kendi adına ve hesabına bağımsız olarak çalışmakla beraber gelir vergisinden muaf olanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usulüne uygun olarak kayıtlı olanlar” kayıt oldukları tarihten itibaren sigortalı kabul edilmişler, bununla birlikte 1479 sayılı Kanuna 2654 sayılı Kanun ile eklenen Ek Geçici 13. madde ile, “...sigortalılık niteliği taşıdıkları halde bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olanların her türlü hak ve mükellefiyetleri bu Kanunun yürürlüğe girdiği (20.4.1982) tarihinde” başlayacağı düzenlenmiştir.

1479 sayılı Bağ-Kur Kanununda 22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikte ise, bu kez; “gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı bulunanlar veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı bulunanlar” dan, gelir vergisi mükellefi olanlar, mükellefiyetin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanlar da Esnaf ve Sanatkarlar Siciline veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt oldukları tarihten itibaren kendiliğinden sigortalı sayılmışlardır.

619 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen düzenlemelerin, anılan KHK’nin Anayasa Mahkemesince iptalinden sonra 4956 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle bu kez; gerçek ve basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, mükellefiyet tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlardan Esnaf ve Sanatkarlar Sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıt olanlar ise, talep tarihinden itibaren zorunlu sigortalı olarak kanun kapsamına alınmışlardır.

Gerçekten, 01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanunun 24. maddesine göre; bir kimsenin, zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olması için, meslek kuruluş kaydı ile birlikte, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması gerekmekte iken 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanunun 6.maddesi ile değişik 1479 sayılı Kanunun 24.maddesinde, zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olmak için, ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya götürü usulde gelir vergisi mükellefi olması, gelir vergisinden muaf olanlarında meslek kuruluşuna kayıtlı olması hükmü yer almaktadır.

Görüldüğü üzere; 20.04.1982 tarihinde yapılan değişiklikle; değişiklikten, önceki mevzuatın öngördüğü koşullara sahip olan sigortalıların, sigortalılıklarına son vermemekte; değişikliğin yürürlüğe girdiği, 20.04.1982 tarihinde, Bağ-Kur’a yeni kayıt ve tescil edilecekler için yeni düzenlemeler öngörmektedir. Tersinin kabulü, kazanılmış hakları ortadan kaldırmak olur ki, bu durumun kabulüne, yasaca ve hukukça olanak olmadığı ortadır. Kaldı ki, 2654 sayılı Kanunun 6. maddesi ile 1479 sayılı Kanunun 24. maddesinde yapılan değişiklikte, vergi mükellefi olmayan vergiden muaf olanlardan, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olanların da, zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılacağı açıktır.

Somut uyuşmazlığın incelenmesinde, davacının dava konusu 20.04.1982-10.01.1984 tarihleri arasında vergi veya sicil kaydının bulunmadığı, 20.06.1984 tarihinde davacı tarafından ibraz edilen giriş bildirgesine istinaden 10.01.1984 tarihinde başlayan vergi kaydı uyarınca 10.01.1984 tarihi itibariyle kayıt ve tescilinin yapıldığı; 16.11.1986 tarihinde Kurum tarafından re’sen yine 10.01.1984 tarihinde başlayan vergi kaydına istinaden bu kez 20.04.1982 tarihi itibariyle mükerrer kayıt ve tescilinin yapıldığı, mükerrer sigortalılık kaydının 25.07.1990 tarihinde Kurum tarafından iptal edildiği ve ilk sicil numarası üzerinden ancak 20.04.1982 tarihli başlangıç tarihi ile sigortalılık işlemlerine devam edildiği, davacının 29.05.1991 tarihinde “icra yoluyla yatırdığı bir kısım primlerinin görünmediği” itirazı sonrasında, 31.06.1991 tarihli işlem ile icra yolu ile tahsil edilen primlerin sigortalılık kaydına işlendiği, 1992 ve 1997 aflarından yararlandığı, 20.04.1982-31.12.1991 tarihleri arasına ait prim borcunu 1992 affı kapsamında tamamen ödediği, 30.06.2008 tarihli tahsis talebi üzerine yapılan incelemede vergi kaydı esas alınarak ilk tescil tarihinin 10.01.1984 olarak düzeltildiği ve talebinin 10.01.1984 başlangıç tarihine istinaden 25 yıllık sigortalılık süresinin dolmaması nedeniyle 15.01.2009 tarihinde reddedildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamaların ışığında, davacının dava konusu dönemde vergi kaydının bulunmaması nedeniyle zorunlu sigortalılık koşullarını taşımadığı açıktır.

Bununla birlikte, davacıyı kendi hatalı işlemi nedeniyle yıllarca sigortalı sayan Kurumun, davacıya sigortalı olduğu inancı ve güvenini verdikten ve uyuşmazlık konusu döneme ilişkin primleri icra yolu ile tahsil ederek uyuşmazlık çıkarmaksızın uzun süre kullandıktan sonra sigortalılık sürelerini iptalinin kabulünün mümkün bulunmadığı aksine, özellikle davacının hatalı tescil işleminde ve yaşlılık aylığı talep ettiği tarihe kadar Kurumu yanıltıcı davranışı; gerçeğe aykırı belge ibrazı veya gerçek durumu saklama yönünde beyan veya davranışının iddia ve ispat edilememiş olması ve davacının iyiniyetle ve sigortalı olduğu inancıyla 1479 sayılı Kanuna 27.02.1992 gün ve 3780 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca Kuruma prim ödemesinde bulunması karşısında, iyiniyetinin korunması ve davacının uyuşmazlık konusu dönemde sigortalı sayılması gerekmektedir.

Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.10.1997 gün ve 1997/10 E. 1997/758 K.; 23.05.2001 gün ve 2001/21-420 E. 2001/430 K.; 26.11.2008 gün ve 2008/21-693 E. 2008/713 K. ile 11.11.2009 gün ve 2009/10-412 E. 2009/510 K. sayılı kararlarında da aynı prensipler benimsenmiştir.