muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/13973, Karar No: 2015/30118, Tarih: 15.10.2015

Yaşın küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, ayyaşlık veya bunlara benzer durumlarda bulunma dolayısıyla, fiil ve hareketlerin saikini ve sonuçlarını doğru olarak algılayamayan kişilerin dolandırılması, TCK'nın 158/1-c bendiyle ağırlaştırıcı neden kabul edilmiştir. Algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle kişilerin aldatılması daha kolaydır. Algılama,duyu organları aracılığıyla, olay, nesne ve ilişkileri birbirinden ayırt etme demektir. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı,akıl zayıflığı, sarhoşluk, uyuşturucu etkisinde bulunma yada bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olan kişilerin aldatılması suçun konusudur. Mağdurda zayıf da olsa bir irade, zayıflamış bilinç var olmalıdır. Akla uygun davranma demek,belli bir olay karşısında normal insanlardan çoğunun izleyeceği davranışa uygun hareket etmek demektir. Hâkim, somut olayın mahiyetini, kişinin içerisinde yaşadığı sosyal çevreyi, gelişme derecesini, muhakeme ve fikrî becerisini göz önünde tutarak değerlendirme yapacaktır. Algılama yeteneğinin çok zayıf olması veya hiç olmaması halinde, aldatılması gereken bir irade söz konusu olmayacağından dolandırıcılık suçundan bahsedilemeyeceğinden hırsızlık suçu söz konusu olacaktır. Ceza sorumluluğu olmıyan 12 yaşını bitirmemiş çocukların ve tam akıl hastalarının yaptıkları hareketlerin anlam ve sonuçlarını bilemeyeceklerinden aldatılmalarından ve dolandırılmalarından bahsedilemez. 12 yaşını tamamlayıp 15 yaşını tamamlamayan çocukların algılama yeteneklerinin bulunup bulunmadığı araştırılarak, bulunmaması halinde eylem,hırsızlık suçunu oluşturacaktır. Fail, bilerek mağdura uyuşturucu madde vererek veya sarhoş ederek onun algılama yeteneğini azaltmış ise ve oluşturulan bu zayıflık anında mal alınmışa eylem, TCK'nın 148/3 kapsamında mefruz cebir kapsamında değerlendirileceğinden yağma suçunu oluşturacaktır.

Somut olayda; İstanbul Adli Tıp Kurumu 4.İhtisas Kurulunun 14.11.2007 tarihli raporunda; tapu dairesinde söz konusu taşınmazın sanığa devredildiği 02.09.2005 tarihinde, şuur ve hareket serbestisini ve olayları kavrayıp sağlıklı sonuçlara varabilme yeteneğini ortadan kaldıracak derecede "Şizoaffektif bozukluğu" denilen akıl hastalığı nedeniyle kendisine yönelik telkinlere mükavim olamayacağı, kendi hür iradesi istikametinde serbest olarak eylem ve işlemlerde bulunamayacağı belirlenen ve bu kapsamda vesayet altına alınan katılana, üniversite mezunu olduğunu, okutman olarak görev yaptığını ve bekar olduğunu belirterek güven kazanan sanığın, evlenme vaadiyle duygusal ilişkisi içerisine girdiği katılanı, kendisine ev alacağından bahisle Tapu Müdürlüğüne götürüp, katılanın algılama yeteneğinin zayıflığından faydalanarak katılan adına tapuda kayıtlı bulunan taşınmazın kendi üzerine tescil edilmesini sağlamak suretiyle haksız menfaat temin ettiği anlaşılmakla, eyleminin nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; katılan vasisi vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 15.10.2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6814, Karar No: 2020/4684, Tarih: 03.06.2020

**17. Ceza Dairesi         2020/6814 E.  ,  2020/4684 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Konut dokunulmazlığını ihlali, tehdit

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel mahkemece sanık hakkında konut dokunulmazlığının ihlali ve tehdit suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suçların tarihlerine göre dosya görüşüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçların sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Katılanlar ..., ...’nun beyanları ve kolluk memurlarınca düzenlenen tutanak içeriğine göre, konut dokunulmazlığının ihlali suçunun, 5237 sayılı TCK'nın 6. maddesine göre, gece sayılan zaman dilimi saat 21.30 sıralarında gerçekleştiğinin anlaşılması karşısında, sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nun 116/4. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

2-Katılan ...’nun 08.08.2014 tarihinde sanığın ikametlerine geldiğini beyan etmesi, katılan ...’nun da beyanında 07.08.2014 tarihinde sanığın ikametlerine geldikten sonra tekrar ikametlerine geldiğinden bahsetmesi ayrıca katılan ...’nun 07.08.2014 tarihli konut dokunulmazlığının ihlali sonrası gece vaktinde saat 02.00 sıralarında yine tekrar ikametlerine geldiğini ve polis çağırdıklarını babası ve abisinin polis merkezine gittiğini, kendisinin bu olay sebebiyle ifadesi alınmadığını belirtmesi karşısında, sanığın 07.08.2014 tarihinde konut dokunulmazlığının ihlali suçunu gerçekleştirdikten sonra katılan ...’nun beyanına göre 08.08.2014 tarihinde gece vaktinde saat 02.00 sıraları sanığın bir kez daha geldiğini beyan ettiği olay sebebiyle gerçekleştirilen soruşturmanın durumu, dava açılıp açılmadığının araştırılması dava açılmışsa gerekiyorsa davaların birleştirilmesi hususları değerlendirilerek, ayrıca 08.08.2014 tarihinde sabah saat 08.30 sıraları sanığın, katılanların ikametine gittiği ve polisler tarafından yakalandığı olayda, ikamete girip girmediği konusunda oluşan tereddüt giderilerek, sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nun 43. maddesinin konut dokunulmazlığının ihlali suçu açısından uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3-Mahkemenin sanığın eylemlerinin 5237 sayılı TCK'nun 106/1-1. cümle ve 116/1. maddeleri uyarınca tehdit ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarını oluşturduğuna yönelik kabulü karşısında; sanık hakkında tehdit ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarından kamu davası açıldığı, her ne kadar sanığın konut dokunulmazlığının ihlali eylemi uzlaşma kapsamında olsa da, bu tarihte atılı 5237 sayılı TCK’nun 106. maddesinin 1. fıkrasının 1. cümlesinde düzenlenmiş olan tehdit suçunun uzlaşma kapsamında olmaması ve CMK’nun 253/3. fıkrasının ikinci cümlesi dikkate alındığında uzlaşma teklifinin yapılmadığının anlaşılması karşısında, hükümden sonra 02/12/2016 tarihinde 29906 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 34. maddesi ile değişik CMK’nın 253/1. madde hükmü uyarınca TCK’nun 106. maddesinin 1. fıkrasının 1. cümlesinde düzenlenen tehdit suçunun uzlaştırma kapsamına alınmış olması nedeniyle somut olayda 5271 sayılı CMK’nın 253/3. madde ve fıkrasının ikinci cümlesinin uygulanma imkanının ortadan kalktığı, bu nedenle de sanık hakkında atılı tüm suçlara ilişkin 6763 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik CMK'nın 254. maddesi uyarınca aynı Kanun'un 253. maddesinde belirtilen esas ve usûle göre uzlaştırma işlemleri yerine getirilip sonucuna göre sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

4-T.C. Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 Esas ve 2015/85 sayılı iptal kararı ile TCK'nın 53. maddesindeki bazı düzenlemelerin iptal edilmiş olması nedeniyle bu karar doğrultusunda hükümler kurulmasında zorunluluk bulunması,

5-Sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nun 58. maddesinde düzenlenen tekerrür hükmü uygulanırken, esas alınan ilamda hapis cezasından çevrilen 500 TL adli para cezasının belirtilmesi yerine, hapis cezasından çevrilen adli para cezası ile doğrudan verilen adli para cezasının toplamının belirtilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...'ın temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye kısmen uygun olarak BOZULMASINA, aleyhe temyiz bulunmadığından yeniden hükümler kurulurken 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nun 326/son maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkının gözetilmesine, 03/06/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/18462, Karar No: 2024/8905, Tarih: 16.10.2024

**7. Ceza Dairesi         2021/18462 E.  ,  2024/8905 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/903 E., 2016/431 K.

SUÇ : 6831 sayılı Orman Kanunu'na muhalefet

HÜKÜM : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu, temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan ... İdaresi vekilinin temyiz sebepleri; sanığın orman sahasında ağaç kesme suçunu işlediğinin suç tutanağındaki ifadesinden anlaşıldığına, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ve re'sen tespit edilecek nedenlerle hükmün bozulması talebine ilişkindir.

II. GEREKÇE

Köy muhtarı tanık ...'ın ihbarı üzerine orman muhafaza memurları tarafından yapılan kontrolde, meşe ağaçlarının kesildiğinin görüldüğü, sanığın hayvanlarına yedirmek için yan dal kestiğini ancak ağaç kesmediğini beyan etmesi üzerine tanıktan yeniden sorulduğunda, tanığın kendisine köy ahalisininden bazı kimselerin sanığın kestiğini söylediğini beyan ettiği belirtilerek suç tutanağı düzenlenmiştir.

Sanık hakkında 6831 sayılı Orman Kanunu'na muhalefet suçundan cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır.

Sanık savunmalarında, ağaç kesmediğini, keseni bilmediğini, tutanak sırasında suç konusu yerin dışında ağaç budaklarını hayvanlarına yedirmek için kestiğini beyan ettiğini ifade etmiştir.

Tanık ..., ismini hatırlamadığı birilerinin sanığın kestiğini söylemesi üzerine sanığı ihbar ettiğini beyan etmiştir.

Köy halkından tanıkların beyanlarında sanığın ağaç kestiğini görmediklerini ifade ettikleri anlaşılmıştır.

Davanın dayanağını oluşturan suç tutanağı, sanık savunmaları, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre, sanık hakkında kurulan beraat hükmünde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

III. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle katılan vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden katılan vekilinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA, 16.10.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4226, Karar No: 2020/2160, Tarih: 05.03.2020

**11. Ceza Dairesi         2019/4226 E.  ,  2020/2160 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte belge (fatura ve müstahsil makbuzu) düzenleme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Sanık ...’nin duruşmalı inceleme isteminin, hükmolunan cezanın türü ve süresine göre koşulları bulunmadığından, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK‘nin 318. maddesi uyarınca reddine oy birliğiyle karar verildikten sonra gereği görüşüldü:

A) Sanık ... hakkında “2011 ve 2012 takvim yıllarında sahte belge düzenleme” suçlarından kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafiinin temyiz nedenlerinin incelenmesi:

Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 08.11.2018 tarihli, 2018/427 esas ve 2018/517 karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere, sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarında suça konu faturaların, 213 sayılı VUK‘nin 230. maddesine göre yalnızca unsurlarının tespiti amacıyla incelenmesinde zorunluluk bulunmadığı anlaşıldığından ve 5271 sayılı CMK’nin 217. maddesi uyarınca duruşmadan edindiği kanaate göre delilleri değerlendiren Mahkemenin yüklenen suçun sübutuna ilişkin takdir ve kabulünde bir isabetsizlik görülmediğinden, tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Her bir takvim yılında işlenen sahte belge düzenleme suçlarının birbirinden ayrı ve bağımsız suçları oluşturması nedeniyle her takvim yılı için ayrı hüküm kurulması, aynı takvim yılına ait birden fazla belge düzenlenmesi hâlinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamış; 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesinin uygulanmasına ilişkin Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarih ve 2014/140-2015/85 sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığa yüklenen suçun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin edilmiş, cezayı azaltıcı sebebin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, incelenen dosyaya göre verilen hükümde eleştiri dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz nedenlerinin reddiyle hükmün ONANMASINA,

B) Sanık ... hakkında “2011 ve 2012 takvim yıllarında sahte belge düzenleme” suçlarından kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanığın temyiz nedenlerinin incelenmesi:

Yüklenen suçlara ilişkin sanık hakkında verilmiş bir mütalaa bulunmadığı dikkate alınarak; 213 sayılı VUK’nin 367. maddesi gereğince dava şartı olan mütalaanın verilip verilmeyeceğinin Vergi Dairesi Başkanlığından sorulması, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, yargılamaya devamla mahkûmiyet hükmü kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

C) Sanık ... hakkında “2011 ve 2012 takvim yıllarında sahte belge düzenleme” suçlarından kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafiinin temyiz nedenlerinin incelenmesi:

Dairemizin 02.04.2019 tarih ve 2016/11271-2019/3384 sayılı tevdii kararı sonrası beyanına başvurulan sanık ...’ın, hükmü temyiz eden avukat ile aralarında vekalet ilişkisi bulunduğunu belirtip buna ilişkin Hilvan Noterliğinin 21.05.2019 tarih ve 1661 yevmiye numaralı vekaletnamesini ibraz etmesi karşısında, tebliğnamedeki red isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir.

1- Sanığın sahte belge düzenlemediğini, şirketin faaliyeti ile ilgisinin bulunmadığını savunması karşısında; maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti bakımından; suça konu belgelerin (fatura ve müstahsil makbuzu) bulunması muhtemel yerlerden araştırılıp getirtilerek, belgelerdeki imza ve yazıların sanığa ait olup olmadığı konusunda uzman bir kurum veya kuruluştan rapor alınması; belgeleri kullanan şirket yetkilileri veya kişilerden, kanaat oluşturacak sayıda kişinin, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak, tanık sıfatıyla dinlenmeleri; kendilerinden, sözü edilen belgeleri hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıklarının, sanığı tanıyıp tanımadıklarının ve belgelerin alınması/verilmesi konusunda sanığın bir iştirakinin bulunup bulunmadığının sorulması, sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması,

2- Kabule göre;

a) Her bir takvim yılında işlenen sahte belge düzenleme suçlarının birbirinden ayrı ve bağımsız suçları oluşturması nedeniyle her takvim yılı için ayrı hüküm kurulması, aynı takvim yılına ait birden fazla belge düzenlenmesi hâlinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi, yasaya aykırı,

b) 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarih ve 2014/140-2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 05.03.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2893, Karar No: 2013/15535, Tarih: 09.09.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2013/2893 E.  ,  2013/15535 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, kesilen aylığın tekrar bağlanması gerektiğinin tespitiyle, biriken aylıkların tahsiline, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali ile kesilen maaşın yeniden bağlanarak ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının, eski eşinden 04/02/1998 kesinleşme tarihli ilam ile boşandığı ve ölen babasından dolayı kendisine ölüm aylığı bağlanması için kuruma yaptığı başvurunun kabul edildiği anlaşılmıştır. Kurumca ihbar üzerine başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen 12/10/2010 tarihli Kontrol Memuru raporuna göre; ayrıca mahallinde inceleme yapılmaksızın, davacının yerleşim itibari ile kolluk araştırması yaptırılmış, 18/08/2010 tarihinde düzenlenen kolluk araştırma tutanağında, davacı ve eski eşinin ... Mahallesinde bulunan yerleşim yerinde birlikte yaşadıklarının, 7-8 ay sonra buradan taşınarak yine aynı mahallede başka bir yerleşim yerine yerleştiklerinin tespit edildiği görülmüştür. Mahkemece davacı ve eski eşinin geçmişe yönelik adres hareketlerinin ve seçmen kayıtları ile oy kullandıkları yerlerin nüfus müdürlüğüne ve seçim müdürlüğüne yazı yazılarak araştırılmadığı anlaşılmıştır. Mahkemece yaptırılan kolluk araştırmalarında; 1998 yılında boşanmalarına rağmen fiilen birlikte yaşadıkları, eski eşin 2011 yılının 9. ayında yerleşim yerini Ağrı ili Patnos ilçesine aldırdığı, üç ay kadar burada kaldıktan sonra Ağrı iline taşınarak müteahhitlikle uğraştığı yönünde tespitlerde bulunulmuştur. Mahkeme huzurunda dinlenen davacı tanığı ..., davacı ve eski eşinin fiilen birlikte yaşamadığını beyan etmiş, davacı ve eski eşin çocukları olan tanık ... ise, anne ve babasının boşandıktan sonra fiilen birlikte yaşamadıklarını, boşanma sonrası babasının Ağrı'nın Patnos ilçesine taşındığını, annesinin ise babasına ait evde yaşadığını, annesinin son olarak yaşadığı sitenin müteahhitliğini babası yaptığı için sık sık gelip gittiğini, ancak birlikte yaşamadıklarını ifade etmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun, sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi Öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.