muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/5395, Karar No: 2025/4722, Tarih: 21.04.2025

Dosya kapsamına göre şüpheli hakkında, sahte belge düzenlemek suretiyle 213 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan kamu davası açıldığı, soruşturma dosyası kapsamında İstanbul Vergi Kaçakçılığı-4 Denetim Daire Başkanlığınca düzenlenen 09/06/2023 tarihli vergi tekniği raporunun, yine aynı tarihli vergi suçu raporu ile 13/06/2023 tarihli olumlu mütalaa formunun bulunması karşısında, şüpheli hakkında kamu davası açılmasına yeterli delilin bulunduğu, Mahkemesince her ne kadar suça konu faturalardan kimlik bilgilerinin tespitinin yapılarak şirket yetkilileri belirlendikten sonra bilgi sahibi olarak dinlenilmesi gerektiği, şüpheliden sahte fatura aldığı iddia edilen şahıslar ile ilgili dava açılıp açılmadığının araştırılması gerektiğinden bahisle iddianame iade edilmiş ise de, iade sebeplerinin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 174. maddesinde sayılan iade nedenleri arasında da bulunmadığı ve anılan eksikliklerin yargılama aşamasında giderilebileceği gözetilmeden, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. 5271 sayılı Kanun‘un 170. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; kamu davasını açma görevinin Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirileceği ve soruşturma evresi sonunda toplanan delillerin, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturması halinde Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemekle yükümlü olduğu; aynı maddenin üçüncü fıkrasında iddianamede nelerin gösterilmesinin gerektiği, dördüncü fıkrasında ise; iddianamede, yüklenen suçu oluşturan olayların, mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanacağı ve yüklenen suçu oluşturan olaylar ve suçun delilleriyle ilgisi bulunmayan bilgilere yer verilmeyeceği belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “İddianamenin iadesi” başlıklı 174/1. maddesi;

“(1) Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a) 170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen,

b) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Suçun sübûtuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,

İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir."

Şeklinde düzenlenmiştir.

“(1) Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a) 170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen,

b) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Suçun sübûtuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,

İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir."

Şeklinde düzenlenmiştir.

3. İstanbul Anadolu 11. Asliye Ceza Mahkemesinin, 13.03.2024 tarihli ve 2024/267 İddianame değerlendirme sayılı kararı ile "...1-Şüphelinin sahte fatura alıp kullandığı belirtilen ve haklarında karşıt inceleme raporu ve Vergi İnceleme Raporu düzenlenen mükellefler hakkında karşıt inceleme raporu düzenlenip düzenlenmediğinin ilgili vergi dairelerinden sorularak şayet karşıt inceleme raporu düzenlenmiş ise onaylı suretlerinin celbine, ayrıca aynı mükellefler hakkında sahte fatura kullanma suçundan dava açılıp açılmadığının sorulması ile celbinin gerektiği, kaç adet sahte faturanın şüpheli tarafından düzenlendiği ve bu faturaların sahte olduğuna ilişkin kabulün ne olduğu, 2-Şüpheliden sahte fatura alıp kullandığı belirtilen ve haklarında karşıt inceleme raporu ve Vergi İnceleme Raporu düzenlenen şirket yetkililerinin ve şahısların faturalardan kimlik bilgilerinin tespit edilerek bilgi sahibi olarak dinlenilmesi ve bu kişilerin düzenlenen iddianamenin kabul kısmına yönelik tespitlerin bulunması gerektiği, 3-Vergi Dairesi Başkanlığı Hukuk İşleri Servis'nden sanıktan sahte fatura aldığı iddia edilen şahıslar ile ilgili dava açılıp açılmadığının sorularak açılmış ise dosya numaralarının istenilerek dosya getirtilmesi, 4-İmza yazı inkarında bulunan şüpheli hakkında dosyaya savcılığınızca alınan örneklerin inceleme yapılmak üzere bilirkişiye gönderilmesi gerektiği, bu hususlar yerine getirildikten sonra dosyaya celp edilen evraklar ile mali müşavirden bilirkişi raporu alınması gerektiğinden..." bahisle İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.02.2024 tarihli ve 2023/162508 Soruşturma, 2024/15893 Esas sayılı iddianamesinin iadesine karar verilmiştir.

4. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; 09.06.2023 tarihli ve 2023-(2018-1-101)/26 sayılı vergi suçu raporu ile ekindeki vergi tekniği raporlarında, Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğünün 201 061 1900 vergi kimlik numaralı mükellefi ... Konfeksiyon Tekstil Gıda Temizlik İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin yetkilisi olan şüphelinin, 2018 ve 2019 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçunu işlediği belirtilerek, alınan komisyon mütalaası sonrası suç duyurusunda bulunulması üzerine başlatılan soruşturma neticesinde, şüpheli hakkında atılı suçtan iddianame tanzim olunmuş ise de; şüphelinin, 28.07.2023 tarihinde .... İlçe ... Komutanlığı'nda alınan ifadesinde, 2019 yılında arkadaşı ...ile birlikte kendilerine iş bulacağı vaadinde bulunan Barış İres'in yönlendirmesiyle İstanbul'a gittiklerini, burada Maliye'ye gidip imza attıklarını, kendilerine para verilmediğini, fabrikada çalışacaklarının söylendiğini, adı geçen şirketten sonradan haberdar olduğunu, herhangi bir fatura düzenlemediğini beyan ederek suçlamaları kabul etmemesi karşısında; adil yargılanma ilkesinin bir gereği olan kişilerin lekelenmeme hakkı da dikkate alınarak, özellikle şüphelinin mükellef şirket ile bağlantısını ortaya koyacak şekilde gerekli araştırmalar yapılarak, iddianamenin iadesi nedeni olarak belirtilen eksiklikler de giderildikten sonra, sonucuna göre hukuki durumunun takdir ve tayin edilmesi gerektiği anlaşılmakla, kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

5. İstanbul Vergi Kaçakçılığı-4 Denetim Daire Başkanlığı (8) No'lu Rapor Değerlendirme Komisyonunun 13.06.2023 tarihli mütalaası ile şüpheli hakkında, "defter, kayıt ve belgeleri gizleme" suçundan da mütalaa verildiği halde, bu suç yönünden soruşturmanın herhangi bir muktezaya bağlanmadığı anlaşılmakla, bu hususun mahallinde değerlendirilmesi mümkün görülmüştür.

II. KARAR

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, kanun yararına bozma istemi doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNİN oy birliğiyle REDDİNE,

Dosyanın, gereği için mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

21.04.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2132, Karar No: 2012/5374, Tarih: 08.05.2012

**1. Hukuk Dairesi         2012/2132 E.  ,  2012/5374 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : ELATMANIN ÖNLENMESİ,KAL,MADDİ TAZMİNAT,ECRİMİSİL

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı vekili, davacı adına kayıtlı 10846 parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan binanın iki ayrı sokağa bakan cephesine davalı kurum tarafından çeşitli kablo ve kutuların monte edildiğini, taşınmazın hasar gördüğünü ileri sürerek, oluşan hasar için maddi tazminata, haksız kullanım için ise ecrimisile, müdahalenin men'ine ve kal'e karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, kurumlarının 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun 12/1 ve 14. maddelerine göre herhangi bir izne veya ruhsata ve kamulaştırmaya gerek olmadan telefon hatlarını binadan binaya döşemeye yetkili olduğunu belirtip davanın reddini savunmuştur.

Davalı kurumun 406 sayılı Kanunun 14. maddesi uyarınca şahıslara ait bina ve müessesatın kullanımını engellememek kaydıyla telefon hattı geçirme yetkisi olduğu gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak verilen mahkeme kararı Dairece, taşınmazın niteliğinin arsa ve üzerinde bina olması nedeniyle söz konusu yasa maddesinin uygulanamayacağına değinilerek bozulmuş, mahkemece bozmaya uyularak tamamlanan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla;Tetkik Hakimi ...'un raporu okundu,düşüncesi alındı.Dosya incelendi,gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Hükmüne uyulan bozma kararında, gösterildiği şekilde işlem yapılarak karar verilmiştir. Davalının temyiz itirazı yerinde değildir. Reddi ile usul ve yasaya ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 206,68 .-TL. bakiye onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 8.5.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/21905, Karar No: 2014/19057, Tarih: 18.12.2014

**17. Hukuk Dairesi         2014/21905 E.  ,  2014/19057 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkiline trafik sigortalı, davalıya ait aracın, sürücü belgesi olmayan dava dışı sürücü idaresinde iken kaza yaptığını, karşı araçta hasar meydana geldiğini, müvekkil şirket tarafından 3.406,00 TL ödeme yapıldığını belirterek ödenen bedelin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin sürücü kursu olduğunu, kazanın sürücü kursu sürüş alanında meydana geldiğini bu nedenle davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, sigortalı aracın sigortalı sürücü kursuna ait olduğu, aracın "direksiyon uygulama aracı olarak kullanılmasına dair onay alındığı, hasarın meydana geldiği mahallin direksiyon intihanı güzergahında olduğu, dava dışı kursiyer sürücünün usulüne uygun düzenlenmiş "K" sınıfı ehliyet ile yasaklanmayan/kısıtlanmayan sınav güzergahında araç kullanmasının poliçe teminatlarına aykırı bir durum teşkil etmediği bu nedenle davacının rücu etme imkanı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 25,20 TL peşin harcın onama harcına mahsubuna 18.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3473, Karar No: 2016/3394, Tarih: 06.04.2016

**14. Ceza Dairesi         2014/3473 E.  ,  2016/3394 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, 6136 sayılı Kanunun muhalefet

HÜKÜM : Tehdit ve 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçlarından mahkûmiyet

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık ... hakkında kurulan hükümlerin incelenmesinde;

Hükümlerden sonra 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesi ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarihli, 29542 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 gün ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı ilamıyla verilen iptal kararının infaz aşamasında nazara alınması mümkün görülmüştür.

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiillerin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

Sanık ... hakkında kurulan hükümlerin temyiz incelemesine gelince;

Sanığın hükümlerden sonra 22.04.2013 tarihinde öldüğünün Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında, mahkemece bu hususta mahallinde araştırma yapıldıktan sonra 5237 sayılı TCK'nın 64/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca karar verilmesi lüzumu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...'ın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 06.04.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/8411, Karar No: 2022/11413, Tarih: 28.09.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/8411 E.  ,  2022/11413 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

No : 2021/645-2022/752

İlk Derece

Mahkemesi : Tarsus İş Mahkemesi

Dava aksi kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına, Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesince, istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesince verilen kararın, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili; müvekkilinin boşandığı eski eşi ...'tan Tarsus 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1997/279 esas 1997/318 karar sayılı 03/07/1997 tarihli kesinleşmiş ilamı ile boşandıklarını, boşanmayı müteakip müvekkilinin önce Mithatpaşa Mah. 2815 Sok. No:2 Tarsus adresindeki iki katlı evin alt katında, oğlu Bayram Hasan Kurt ise üst katında oturduklarını, yaklaşık 7 yıl önce müvekkilinin TOKİ'den uzun vadeli ve aylık taksitlerle ödemeli ev alarak .... 3858 Sok. TOKİ sitesi E 1 Blok No:2 E/6 Tarsus adresindeki eve taşınmış olduğunu ve bu evde yalnız olarak tek başına yaşamını sürdürdüğünü, boşandığı eski eşi ... ise boşandığı tarihten bu yana aralıksız ve sürekli olarak...Köyü Tarsus adresinde tek başına ve yalnız olarak yaşamakta iken 03/10/2018 tarihinde vefat ettiğini, müvekkili ile boşandığı eski eşi ... öz amca çocukları olduğunu, doğumlarından itibaren aralarında kan bağından kaynaklanan yakın akrabalık ilişkisi bulunduğunu, Sgk denetmenlerince düzenlenen raporda babası Hasan Kurt'tan aldığı aylığı muvazaalı boşanma yaptığı gerekçesi ile kesilmesine ödenen aylıkların tahsil edilmesine ilişkin işlem tesis edildiğini, Sgk'ya yapılan ihbarın asılsız olduğunu, denetmen raporunda adı geçen tanıkların davacı ile ilgili asılsız beyanlarda bulunulduğunu, davacının sağlık sorunlarının olduğunu, eski eşinin de hastalıklarının bulunduğunu, davacının eski eşiyle öz amca çocukları olması ve 4 çocukları olması hatırına biraraya geldikleri ve beraber hastaneye gittikleri olduğunu ancak bu durumun beraber yaşadıkları anlamına gelmeyeceğini, yetim aylığının kesilmesinin davacıyı çok mağdur ettiğini bu nedenlerle kurum tarafından yetim aylığının kesilmesine ilişkin işleminin iptalini ve yetim aylığının yeniden bağlanmasına kesilen yetim aylığının davalı kurumdan alınarak davacıya verilmesini dava ve talep etmiştir.

II-CEVAP

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili; davacının boşandığı eşi ile muvazaalı boşanma gerçekleştirerek haksız olarak yetim aylığı aldığını, bunun üzerine gelen şikayet üzerine müvekkili kurumca gerekli araştırma ve denetim yapılarak davacının aldığı aylığın kesildiğini ve kendisine ödenen kısmın iadesine karar verildiğini, müvekkili kuruma yapılan bildirim üzerine kurum kontrol memurluğunca araştırma ve denetim yapıldığını, müvekkili kurum tarafından 08/08/2018 tarihli beyana davet yazısı gönderildiğini, davacnını 15/08/2018 tarihinde bu husustaki beyan alındıktan sonra da müvekkili kurumca işlem başlatıldığını, davacı babasından yetim aylığı almakta iken boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığının tespit edilmesi neticesinde aylıklarının kesilmesini ve 01/10/2018-22/10/2018 tarihleri arasında kendisine ödenen aylıkların tahsiline karar verildiğini, davacının davasının reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Davanın kısmen kabulü ile;

1-Davacıya eski eşinin vefat tarihi olan 03/10/2018 tarihinden itibaren aylık bağlanması gerektiğinin tespitine, bu tarihten itibaren ödenmesi gereken aylıkların yasal faizi ile birlikte davalı kurum tarafından davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine,

2-Kurumun 01/10/2008-03/10/2018 tarihleri arasındaki aylık kesme işleminin iptaline ilişkin davacı talebinin reddine,

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davacı ve davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı ve davalı vekili kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanununun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi-özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge-bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü-Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle-köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.