muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/1220, Karar No: 2023/3009, Tarih: 22.03.2023

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; toplanan delillerin incelenmesinden;davacının aylığının hizmetleri yeterli olmadığı halde kurum memurunun (amcası olan davacı için) sahte işlem yaparak emekli olmasını sağladığı gerekçesi ile denetim raporuna dayalı olarak iptal edildiği, davacının aylığının hizmetleri yeterli olmadığı halde kurum memurunun (amcası olan davacı için) sahte işlem yaparak emekli olmasını sağladığı gerekçesi ile denetim raporuna dayalı olarak iptal edildiği, davacı ve işlemi yapan memur hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, buna ilişkin ... 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nde dava açıldığı, ... 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2016/338 esas sayılı dosyası ile SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Hak Sahibi Tahsis İşlemleri Servisinde VHKİ olan şüpheli Levent Demir'in 13 farklı kişiye 22 ayrı usulsüz ve sahte işlem ile kurum zararına yersiz ödeme işlemi tesis ettiği, bu eylemlere ilişkin olarak şüpheli Levent Demir ve yersiz ödeme neticesinde haksız menfaat temin eden diğer 13 şüpheli hakkında (dosyamızın davacısı olan Alaaddin Demir dahil) kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık, şüpheli Levent Demir yönünden ayrıca Resmi Belgede sahtecilik ve verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme suçlarının işlendiği belirtilerek dava açıldığı, dosyanın derdest olduğu, davacıya ait tahsis dosyasının talep edilmesi üzerine kurum tarafından davacının tahsis dosyası bulunmadığının, bilgisayar üzerinden sahte aylık bağlandığından tahsis dosyası olmadığının bildirildiği, bilirkişi rapor ve ek raporunda sahte işleme ilişkin ceza dosyası sonucunun beklenmesi gerektiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davanın, davacının yaşlılık aylığının kesilmesinin yasaya uygun olup olmadığı, davacının kurumdan alacağı bulunup bulunmadığı, varsa miktarı ve manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığının tespitine ilişkin olduğu, uyap kayıtları gönderilen ceza dosyası, kurum kayıtları ve tüm dosya kapsamının incelenmesinden, özellikle ceza dosyasında dinlenen tanık beyanları, alınan bilirkişi heyet raporu ve bilgisayar üzerinden sahte aylık bağlandığından tahsis dosyası olmadığının bildirilmesine ilişkin kurum müzekkere cevaplarına göre usulsüz işlemler ile kurum ödemeleri yapıldığı, bu kapsamda davacının emekli koşulları oluşmadığı halde emekli olması sağlanarak ödeme yapıldığı kanaatine varılarak, davacı hakkında sanık sıfatı ile ceza dosyasında henüz karar verilmemiş ve böylece kesinleşmiş ceza kararı yok ise de, emeklilik koşullarının gerçekleşmediği kabulüne göre ceza dosyasının kesinleşmesinin beklenmesinin gerekmediği düşüncesi ile ispatlanamayan davanın reddine, manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise, davacı emekli aylığının iptali nedeniyle manevi tazminat talebinde bulunmuş ise de, dava konusunun davacının bedensel bütünlüğüne yada kişilik haklarına saldırı niteliği taşımaması nedeniyle manevi tazminat koşullarının bulunduğunun ispat edilememesi nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş,.." gerekçesiyle,

"Davanın reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvurusunda; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk derece Mahkemesince yapılan yargılama ve iş bu eldeki dosya ile ceza yargılamasındaki dosya kapsamından, bilgisayar üzerinden sahte aylık bağlandığından davacının tahsis dosyasının olmadığının (Kurum'ca tutulan tutanak ile) bildirilmesinden, 16.05.2013 tarihli tahsis talebine istinaden, tahsis talep tarihinden önce 01.03.2013 tarihinde 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a kapsamında aylık bağlanmasından, dosya içerisindeki davacıya ait incelenen hizmet cetveline göre de 1988-1998 yılları arası 1479 sayılı Kanun kapsamında 3813 prim günü ile çeşitli yıllara ait toplam 511 gün 5510 sayılı yasanın 4/1-a kapsamında sigortalı günü olmak üzere toplamda 4324 gün sigortalılığının bulunmasından ve sonuç itibariyle de 511 günlük sigortalılığı nedeniyle de 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a kapsamında aylığa hak kazamayacağı anlaşıldığından kararın vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı görülmekle davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi nin 1 numaralı alt bendi gereğince maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacı/sigortalı Alaaddin Demir; tahsis tarihi itibari ile 51 yaşından gün almış, en az 31 yıl 5 aylık hizmet süresi itibari ile 5845 gün üzerinden primlerini ödemiş olduğu dolayısıyla yaşlılık aylığın hak kazanmış olduğunu kararın usul ve yasaya aykırı olup bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Kurum'ca kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren faizleriyle ödenmesi ve manevi tazminat ödenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 59 uncu ve 96 ıncı maddeleridir

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/26575, Karar No: 2016/13661, Tarih: 13.10.2016

**8. Hukuk Dairesi         2014/26575 E.  ,  2016/13661 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Şikayet

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden Daire'ye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

KARAR

Borçlu vekili 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6. maddesinin 7.fıkrası gereğince icra harçları ve vekalet ücretinin maktu hesaplanması gerektiğini, dosya borcunun ödendiğini belirterek 12.09.2014 tarihli muhtıranın iptalini talep etmiştir. Mahkemece, borç 21.08.2014 tarihinde ödendiği halde 28.09.2014 tarihinde borçluya muhtıra gönderilemeyeceği gerekçesiyle şikayetin kabulüne karar verilmiştir. Hüküm alacaklı vekilince temyiz edilmiştir.

11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Yasa'nın 21. maddesi ile değişik 2942 sayılı Yasa'nın Geçici 6. maddesinin 7. fıkrasında; " Bu madde kapsamında açılan davalarda mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekalet ücretleri bedel tespiti davalarında öngörülen şekilde maktu olarak belirlenir." Yine 13. fıkrasında da; " 04.11.1983 tarihinden bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazların idare tarafından kamulaştırılması halinde kamulaştırma bedeli ve mahkemelerce malikleri lehine hükmedilen tazminatlar için de maddenin on birinci fıkrası, bu fıkra kapsamında kalan taşınmazlar hakkında açılan her türlü davalarda ise yedinci fıkra hükümleri uygulanır." düzenlemeleri mevcuttur.

Ancak 6487 sayılı Yasa'yla değişen, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6. maddesinin 13. fıkrası, Anayasa Mahkemesi'nin 13/11/2014 tarihli, 2013/95 Esas, 2014/176 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. İptal Kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra, yürürlüğe girmesine karar verilmiş ise de; Anayasa'nın 11. maddesinde, Anayasa'nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesi düzenlenmiş, 138. maddesi ise hakimlere herşeyden önce Anayasa'ya uygun olarak hüküm verme yetkisi tanımıştır. Anayasa'nın 11. ve 138. maddeleri, hakime Anayasa'ya aykırılığı saptanmış, yasa hükmünü iptal kararı yürürlüğe girmemiş olsa bile uygulamama yetkisini hatta yükümlülüğünü vermektedir. Zira iptal edilen hükmün uygulanması, hak arama hürriyetinin içini boşaltma anlamına gelecek ve Hukuk devleti ilkesi ihlaledilmiş olacaktır.

../....

-2-

../....

-2-

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay'ın iptal kararının yürürlüğe girmemiş olması halinde dahi Anayasa'ya aykırılığı saptanmış Yasa hükümlerinin uygulanamayacağına işaret eden kararları vardır. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararını duyurması, iptal edilen Yasa'nın uygulanmasını durdurucu bir tedbir niteliğine bürünmektedir. Karar gerekçelerinin yazımı ve yayımlanmasının uzun süre alması karşısında hiç olmazsa iptal kararının duyurulması, Anayasa'ya aykırı Yasa hükmünün uygulanmasını engelleyecektir. (Turan Yıldırım Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi İd. Huk. Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi-Amme İdaresi Dergisi, cilt:26) İptal hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından 6 ay sonra yürürlüğe girecek olması Kanun Koyucuya Anayasa'ya uygun yeni Yasa maddesi hazırlanması için verilmiş süre olup, bu süre iptal hükmünün uygulanmasını engellemeyecektir.

Somut olayda; kamulaştırmasız el atma ilamına dayanılarak takip başlatıldığı, 21.08.2014 tarihinde icra dosyasına yatan paradan, nispi tahsil harcı kesilerek alacaklı tarafa 22.08.2014 tarihinde ödeme yapıldığı, şikayete konu 12.09.2014 tarihli muhtıraya esas 10.09.2014 tarihli hesap tablosunda ise nispi oranda tahsil harcı hesaplandığı görülmektedir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında Mahkemece yapılacak iş, dosyaya paranın ödendiği 21.08.2014 tarihi Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından (13.11.2014) önce olduğundan, bu tarih itibari ile harç maktu hesaplanacağından maktu harç hesabı ile yapılan ödemenin tüm dosya borcunu karşılayıp karşılamadığının belirlenmesi, karşılandığının belirlenmesi halinde Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının sonuca etkili bulunmadığı, dosya borcu tam olarak karşılanmadığının anlaşılması halinde ise, Anayasa Mahkemesi'nin iptale ilişkin karar tarihi olan 13.11.2014 tarihi itibariyle bu iptal hükmü derdest dosyalarda uygulanacağından, harcın nispi olarak hesaplanması gerektiği düşünülerek muhtıranın denetimi sağlanarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesinden ibarettir. Mahkemece anılan hususlar gözardı edilerek eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

SONUÇ: Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme hükmünün yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3.maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, taraflarca İİK'nun 366/3. maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, ve 25,20 TL. peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine,13.10.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/28108, Karar No: 2018/3311, Tarih: 19.02.2018

**9. Hukuk Dairesi         2017/28108 E.  ,  2018/3311 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, yevmiye farkı, ücret farkı, fazla mesai ücreti farkı, hafta tatili ücreti farkı ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti farkı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, davalı Kurumda “teknisyen” olarak çalıştığını,... Sendikasına üye olduğunu ve bu tarihten itibaren sendikalı olarak çalıştığını, günlük yevmiyelerinin yaklaşık 31,00 TL iken ... Sendikası ile ... Genel Müdürlüğü arasında imzalanan protokol gereğince davalı kurum tarafından bu Toplu İş Sözleşmesinin imzalanması ile birlikte 24,00 TL’ye indirilerek yaklaşık 7,00 TL civarında indirim yapıldığını, davacının almış olduğu maaşların yanında yevmiyeleri baz alınarak ödenen diğer ücretlerin de kendisine sendika üyesi olmadan önceki ücretlerine kıyasla eksik ödendiğini ileri sürerek, yevmiye farkı, maaş farkı, fazla çalışma farkı, hafta tatili ile bayram ve genel tatil ücreti farkı alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren,... Sendikası ile ... Genel Müdürlüğü arasında 31/05/2004 tarihinde imzalanan protokolün 2.md si gereğince 01/03/2003- 28/02/2005 süreli 10 dönem ...'in EK-2 cetvelinde yer alan 4.derecenin karşılığı olan unvan ile ...'in uygulama esasları başlıklı 6.md.sinin c fıkrası uyarınca sendika üyeliklerinin işverene bildirildiği tarihten itibaren EK-2 cetvelindeki 4.derece karşılığı yevmiyelerinin verilmesine, yine iş bu bildirim tarihinden itibaren sözleşmenin tüm hükümlerinden 15/06/2004 tarihi itibari ile yararlandırılmasının imza altına alındığını, sendika üyesi olan işçilerden Tekniker(arazide çalışan) ve Teknisyenlere protokol hükmü gereği ...'in EK-2 cetvelinde yer alan 4. eşdeğer dereceli teknisyen unvanına günlük 24,44 TL ücretinin uygulanmasının bildirildiğini, söz konusu yevmiye değişikliğinin İş Yasası'nın 22. Maddesi uyarınca davacıya bildirilmesinin gerekmediğini, davacının sendikaya üye olması ile birlikte sendikanın imzaladığı toplu iş sözleşmesine tabi olacağını bildiğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece ilk kararda, sendika üyeliği tarihinden sonra davacıya yapılan aylık toplam ödemelerde ciddi artışlar meydana geldiği, davacının yevmiyesindeki düşüşün davalı işverenin tek taraflı tasarrufuna dayanmadığı, davacının sendika üyesi olduktan sonra yevmiyesinin 31,00 TL’den 24,44 TL'ye düşmesinin davacının üyesi olduğu... Sendikası ile davalı işveren arasında akdedilmiş olan...’e bağlı olarak imzalanan protokole dayandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş,

Mahkemece ilk kararda, sendika üyeliği tarihinden sonra davacıya yapılan aylık toplam ödemelerde ciddi artışlar meydana geldiği, davacının yevmiyesindeki düşüşün davalı işverenin tek taraflı tasarrufuna dayanmadığı, davacının sendika üyesi olduktan sonra yevmiyesinin 31,00 TL’den 24,44 TL'ye düşmesinin davacının üyesi olduğu... Sendikası ile davalı işveren arasında akdedilmiş olan...’e bağlı olarak imzalanan protokole dayandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş,

Hüküm davacının temyizi üzerine Dairemizin 25/05/2015 tarih ve 2015/7657 E., 2015/18879 K. sayılı ilamı ile özetle; "...İşveren tarafından toplu iş sözleşmelerinin uygulanması neticesinde iş sözleşmesinde kararlaştırılan ücretin davacının sendikaya üyeliği ve...'den yararlanmaya başlanması üzerine düşürülmesi 2822 sayılı...GLK'nın 6. maddesi uyarınca işçi lehine şart ilkesinin ihlali niteliğinde olup, kanuna aykırıdır. Mahkemece davalının zamanaşımı savunması nazara alınarak hesap dönemine ilişkin tüm ücret bordroları dosyaya getirtilerek gerekirse başka bir bilirkişiden rapor alınmak suretiyle davacının ücret farkından kaynaklı taleplerine ilişkin yeniden bir karar verilmelidir. " gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada bozma sonrası davacı tarafça dosyaya sunulan 05/08/2016 harç tarihli ıslah dilekçesindeki talepler dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Açılan dava belirsiz alacak davası türlerinden kısmi eda külli tespit davası niteliğindendir. Belirsiz alacak davasının kısmi eda külli tespit davası olarak açılması halinde sonradan miktarın arttırılması “ıslah” niteliğindedir. Davacı bozmadan sonra bu şekilde 05/08/2016 harç tarihli ıslah dilekçesi vermiştir.

Bozmadan sonra ıslah yapılıp, yapılamayacağı hususunda Yargıtay Hukuk Daireleri arasındaki içtihat uyuşmazlığının giderilmesi amacı ile içtihatların birleştirilmesi gündeme gelmiş, konu Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulunda değerlendirilmiş ve Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu' nun 06/05/2016 tarih ve 2015/1 E. 2016/1 K. sayılı kararı ile “ Her ne sebeple verilirse verilsin bozmadan sonra ıslah yapılamayacağına dair 04/02/1948 tarih ve 1944/10 E. 1948/3 K. sayılı YİBK. nın  değiştirilmesine gerek olmadığına” karar verilmiştir.

Yargıtay Kanunu' nun 45/5. maddesi “İçtihadı birleştirme kararlarının benzer hukuki konularda Yargıtay Genel Kurullarını, Dairelerini ve Adliye Mahkemelerini bağlayacağı“ hükmünü içermektedir.

Yargıtay Kanunu'nun 45/5. maddesi karşısında Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu'nun bozmadan sonra ıslah yapılamayacağına ilişkin 06/05/2016 tarih ve 2015/1 E. 2016/1 K. sayılı kararına göre bozmadan sonra yapılan ıslaha değer verilmemesi gerekir.

Yargıtay Kanunu' nun 45/5. maddesi “İçtihadı birleştirme kararlarının benzer hukuki konularda Yargıtay Genel Kurullarını, Dairelerini ve Adliye Mahkemelerini bağlayacağı“ hükmünü içermektedir.

Yargıtay Kanunu'nun 45/5. maddesi karşısında Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu'nun bozmadan sonra ıslah yapılamayacağına ilişkin 06/05/2016 tarih ve 2015/1 E. 2016/1 K. sayılı kararına göre bozmadan sonra yapılan ıslaha değer verilmemesi gerekir.

Bozma sonrası ıslah olmayacağından mahkemece anılan dilekçeye itibar edilerek karar verilmesi hatalı olup, kısmi talep edilenlerin tahsiline kalan miktarın tespitine karar verilmesi gerekmektedir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 19/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6308, Karar No: 2019/1772, Tarih: 13.03.2019

**1. Hukuk Dairesi         2016/6308 E.  ,  2019/1772 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istemli temyiz edilmiş olmakla duruşma isteği değerden reddedilerek dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ün raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaasu hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davacılar, kızları olan mirasbırakan ...’un 10.12.2014 tarihinde eşi olan davalı ... tarafından kasten öldürüldüğünü, mirasbırakanın 11.03.2013 tarihinde davalının ailesinin baskısı sonucu 37 parselde kayıtlı 5 nolu bağımsız bölümü hiç bir bedel ödenmeksizin davalıya temlik etmek zorunda kaldığını, işlemin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek devir işleminin iptali ile miras payları oranında adlarına tesciline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı vasisi, taşınmazın mirasbırakan ve kardeşi ...'ın kredi borçlarını ödemesi karşılığında kısıtlı adına devredildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, muvazaa iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1968 doğumlu mirasbırakan ...’un 10.12.2014 tarihinde ölümü ile geride mirasçı olarak davacı anne ve babası ile davalı eşinin kaldığı, çekişme konusu 1179 ada 37 parsel sayılı taşınmazın 11.03.2013 tarihli satış işlemi ile davalı adına tescil edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerindeöngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; taraf tanıklarının dinlenmediği, delillerin toplanmadığı, dava konusu taşınmazın mirasbırakan tarafından davalıya temlikine ilişkin resmi senet getirtilmediği gibi hükme yeterli bir araştırma ve inceleme yapıldığını söyleyebilme olanağı da yoktur.

Hal böyle olunca, yukarıda belirtilen ilke ve olgular doğrultusunda gerekli araştırma ve incelemenin yapılması, taraf delillerinin eksiksiz toplanması, toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek mirasbırakanın temlikteki gerçek iradesinin duraksamaya yer bırakmayacak şekilde saptanması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, usulüne uygun olarak taraf delilleri toplanmaksızın eksik inceleme ile yetinilerek yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.

Davacıların yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 13.03.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.