muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4367, Karar No: 2022/2243, Tarih: 22.03.2022

**11. Hukuk Dairesi         2021/4367 E.  ,  2022/2243 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 30.04.2018 gün ve 2014/948 - 2018/373 sayılı kararı bozan Daire'nin 02.02.2021 gün ve 2020/6240 - 2021/746 sayılı kararı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı vekili, davacı şirketin akaryakıt dağıtım şirketi olduğunu, davalılardan ...'un maliki bulunduğu Ordu İli, Merkez İlçesi, Karapınar Mahallesi, Taşköprü mevkii, 1383 ada, 26 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde davacı şirketin 12.06.2006 tarihinden itibaren 15 yıl süreyle intifa hakkı sahibi olduğunu, davalılardan Uygun Petrol Kimya Tıbbi Malzemeler Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin ise bayi olarak faaliyet gösterdiğini, taraflar arasındaki dikey ilişkinin davalı şirket tarafından 13.06.2011 tarihinde sonlandırıldığını, davacı şirketin davalı şirkete peşin ödediği işletme yatırım destek bedelinin geçersiz ve davacı tarafından kullanılamayacak süresine karşılık gelen 646.181,65.-TL kısmının davalı şirkete ödenme tarihinden itibaren faiziyle ve davalı şirketin elde ettiği tüm semerelerin ve davacı şirketin uğradığı ekonomik kayıpların karşılığı 292.074,11.-TL’nin KDV’si ile birlikte dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalı ... Petrol Kimya Tıbbi Malzemeler Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nden, davacı şirketin intifa süresinin tamamını nazara alarak peşin ödediği intifa bedelinin geçersiz ve davacı şirket tarafından kullanılmayacak intifa süresine karşılık gelen 52.387,73.-TL’lik kısmının ödeme tarihinden itibaren faiziyle ve davalı ...’un elde ettiği tüm semerelerin ve davacı şirketin uğradığı ekonomik kayıpların karşılığı 23.162,09.-TL’nin KDV’si ile birlikte dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalı ...’dan, davacı şirketin davalı akaryakıt istasyonuna yapmış olduğu sabit yatırım bedelinin geçersiz ve davacı tarafından kullanılmayacak süresine karşılık gelen 1.107,20.-TL kısmının ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ve davalıların elde ettiği semerelerin ve davacı şirketin uğradığı ekonomik kayıpların karşılığı 316,72.-TL’nin KDV’si ile birlikte dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekiline talebini açıklamak üzere verilen sürede intifa bedeli ile ilgili taleplerini her iki davalıdan talep ettiğini bildirmiştir. Davacı vekili yargılama devam ederken 15.06.2015 tarihinde sabit yatırım ile ilgili toplam 1.423,92.-TL’lik talebinden feragat etmiştir.

Davalılar vekili, intifa hakkının tesisi için kendilerine herhangi bir bedel ödenmediğinden, yapılmayan bir ödemenin iadesinin talep edilemeyeceğini, davalı şirkete ödenen yatırım destek bedeli ve sabit yatırım bedelinin geçerli bir sözleşmeye istinaden yapılan ödemeler olduğundan haksız zenginleşme addedilemeyeceği, davacının herhangi bir zararının olmadığını, faiz, KDV ve ekonomik kayıpların karşılanması taleplerinin yerinde olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, iddia,savunma, uyulan bozma ilamı uyarınca davanın kısmen kabuüne dair verilen kararın taraf vekillerince temyizi üzerine karar davalı yararına Dairemizce bozulmuştur.

Davacı vekili, bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre ve özellikle davacı vekilince dosyaya sunulan 11.12.2018 tarihli protokolün davalı tarafça teyit edilmesi halinde mahkemesince değerlendirilecek olmasına göre davacı vekilinin HUMK 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK 442. maddesi gereğince REDDİNE, aşağıda yazılı bakiye 44,70 TL karar düzeltme harcının ve 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK 442/3. maddesi hükmü uyarınca takdiren 709,50 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine, 22/03/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6016, Karar No: 2011/305, Tarih: 25.01.2011

**7. Hukuk Dairesi         2010/6016 E.  ,  2011/305 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dava taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile taraflar adına tapuya kayıtlı 61 ada 6 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan ve bilirkişi raporunda sağ tarafta gösterilen binanın mülkiyetinin davacı ...’a, aynı raporda ortada gösterilen binanın mülkiyetinin ise davacı ...’a ait olduğunun tespitine karar verilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamında toplanan delillere uygun olmadığı gibi oluşturulan hüküm de yasal düzenlemelere aykırı düşmüştür.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 684. maddesi hükmünde, bir şeye malik olan kimsenin o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olacağı, 718. maddesi hükmünde de, arazi üzerindeki mülkiyetin kullanılmasında yarar olduğu ölçüde üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını da kapsayacağı, bu mülkiyetin kapsamına yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynakların da gireceği açıklanmıştır. Genel kuralı oluşturan bu hükümler dikkate alındığında taşınmaz üzerinde bulunan bina, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhtesatların mülkiyetinin kural olarak arzın mukadderatına tabi olacağı, muhtesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemeyeceği, aksine bir kanun hükmü bulunmadıkça da muhtesatların mülkiyetinin taşınmazın malik veya maliklerinden başka birisine veya maliklerden bir veya birkaçına ait olduğunun tespitinin dava edilemeyeceği, mahkemelerce de bu sonucu doğuracak şekilde hüküm verilemeyeceği kuşkusuzdur. Ne var ki, böyle bir istemle dava açılması halinde "çoğun içinde azı da vardır" kuralı gözetilerek diğer koşulların da varlığı halinde davanın kısmen kabulü ile muhtesatın davacı tarafından meydana getirildiğinin tespitine karar verilmesi gerekir.

Somut olaya gelince; davacılar taşınmaz üzerinde bulunan binaların mülkiyetinin kendilerine ait olduğunun tespitine karar verilmesini istemişlerdir.

Toplanan delillerden, dava konusu muhdesatların tarafların ortak miras bırakanı babaları tarafından meydana getirildiği(bu olgu mahkemenin de kabulündedir), davacıların muhdesatları bizzat ve kendi adlarına meydana getirdiklerini kanıtlayamadıkları anlaşılmaktadır. Taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların fiili kullanım şeklinin uzun zamandan beri süregeliyor olması, muhdesatların davacılar tarafından meydana getirildiği sonucunu doğurmayacağı gibi, az yukarıda açıklanan hukuki olgular gözetildiğinde taşınmazdan ayrı bir mülkiyet ... da kazandırmaz.

Hal böyle olunca kanıtlanamayan davanın tümü ile reddine karar verilmesi gerekirken, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek kısmen kabulüne karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de yasal düzenlemeler göz ardı edilerek mülkiyet olgusunu doğuracak biçimde yazılı şekilde hüküm kurulması dahi isabetsiz, davalı tarafın temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin ödenen 782,90 TL temyiz harcının istek halinde davalı ...’a iadesine, 25.01.2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/21480, Karar No: 2017/13153, Tarih: 10.05.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/21480 E.  ,  2017/13153 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı yasa ile değiştirilen 2942 sayılı yasanın 10. maddesi gereğince açılan irtifak hakkı bedelinin tespiti ile davacı ... adına tesciline davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalılar vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı yasa ile değiştirilen 2942 sayılı yasanın 10. maddesi gereğince açılan irtifak hakkı bedelinin tespiti ile davacı ... adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki taşınmazın net ürün gelirine göre değer biçilmesinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1)Kuru tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre tespit edilen net gelirine %5 oranında kapitalizasyon faizi uygulamak suretiyle değer biçilmesi yerine bu oran %6 alınmak suretiyle az bedel tespiti,

2)Bilirkişi raporlarında değerlendirme tarihi olan 2014 yılında münavebe ürünü olarak alınan buğday ve arpanın dekara verimi, resmi birim fiyatı ve dekara masrafının asgari ve azami değerleri sorulup,kalem kalem masraf dökümü getirtilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi,

3)2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine 6459 sayılı Yasanın 6. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içerisinde sonuçlandırılamadığından, Anayasa Mahkemesi’nin 19.12.2013 tarih ve 2013/817 başvuru numaralı 1. Bölüm kararı da göz önüne alınarak, kamulaştırma bedeline 11/10/2014 tarihinden, karar tarihine kadar geçen süre için yasal faiz yürütülmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalılar vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 10/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/7078, Karar No: 2021/12440, Tarih: 19.10.2021

**10. Hukuk Dairesi         2021/7078 E.  ,  2021/12440 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi

Dava, iş kazası ölümünden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacılar ve davalı .... vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı .... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacılar vekili dava ve ıslah dilekçelerinde özetle, müteveffa sigortalının geçirdiği iş kazası sonucu vefat ettiği, eş için toplam 256.780,00-TL maddi, 40.000,00-TL manevi, çocuk ... için 5.268,00-TL maddi, 20.000,00-TL manevi, çocuklar ... için ayrı ayrı 250,00’ er-TL maddi, 20.000,00’er-TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Kazalı sigortalının 30/01/2013 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda vefat ettiği, olayın meydana gelmesinde davalıların %100 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği, hesap bilirkişisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda, tarafların kusur oranı, kurum tarafından yapılan ödemeler ve dosya kapsamı nazara alınarak maddi tazminata dair davanın kısmen kabulüne, manevi tazminata dair davanın kabulüne karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davacıların ve davalı ....‘nin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davacıların ve davalı ....‘nin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı .... vekili temyiz dilekçesinde özetle; BAM kaldırma kararı tam karşılanmadan hukuka aykırı olarak karar verildiğini, karara dayanak bilirkişi raporu ile müvekkili şirket aleyhine %30 oranında kusur yüklendiğini, ... Mühendislik Mak.İnş.Tic.Ltd.Şti., ...'ya da kusur atfedildiğini ancak ...'ya ait kusur oranının tespit edilmediğini, asıl kusurlu olanın ihale ile müvekkili şirketten iş alan...Mühendislik Mak.İnş.Tic.Ltd.Şti. şirketi olduğunu, müvekkili şirketin işçi ve işyeri güvenliği bakımından tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, bu nedenlerle müvek kili şirketin hiçbir kusuru bulunmadığını, BAM kaldırma kararı öncesinde davacı tarafın fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmadan davacı ... için 160.603,00 TL, davacı ... içinse 5.468,00 TL olarak talebini ıslah ettiğini, sonrasında 14.04.2019 tarihli değer arttırım dilekçesi ile bu kez de talebini davacı ... için 256.780,00 TL, ... içinse 5.363,00 TL olarak değer arttırımında bulunduğunu ve harcı da ıslah harcı olarak yatırdığını, Mahkemece Davacı ... için kaldırma kararı öncesindeki değer ile bağlı kalınırken davacı ... bakımından da kaldırma kararı öncesindeki 2.407,55 TL'ye hükmedilmesi gerekirken 5.363,16 TL'ye hükmedildiğini, davacının önceki kararı istinaf etmediğini ve fazlaya dair haklarını saklı tutmadığını, davacı hakkında bir kaldırma kararı da bulunmadığını, bozma kararı sonrasında ıslah yapılmasının mümkün olmadığını, bu nedenle kaldırma kararı öncesinde hükmedilen miktardan fazlasına ve daha azına hükmedilemeyeceğini, davacı ... bakımından da kaldırma kararı öncesindeki 2.407,55 TL'ye hükmedilmesi gerektiğini, davacı ... için 160.603,00 TL, davacı ... içinse 5.468,00 TL'ye hükmedilmesine, davacının 96.072,00 TL'lik davası reddedilmesine rağmen lehlerine 10.435,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken 704,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığını, bilirkişi raporu ile ...'ya kusur atfedilmiş olması nedeniyle mirasçılarının davaya dahil edilmesi için Mahkemeden talepte bulunulmuş olmasına rağmen taleplerinin dikkate alınmadığını, davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu, davacılar tarafından dosyaya veraset ilamı sunulmadığını, bu eksikliğe rağmen karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacı tarafın her bir davacı için dava ettiği miktarları ayrıntılı olarak açıklamadığını olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

V- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Dava, 30/01/2013 tarihinde meydana gelen iş kazası vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

V- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Dava, 30/01/2013 tarihinde meydana gelen iş kazası vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince; davanın kısmen kabulü ile eş için taleple bağlı kalınarak 160.603,00-TL maddi, 40.000,00-TL manevi, çocuk ...için 5.363,16-TL maddi, 20.000,00-TL manevi, çocuk ... ve ...’in maddi tazminat taleplerinin reddi ile her biri için 20.000,00’er-TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, eş yönünden fazlaya dair haklarının saklı tutulmasına karar verildiği, bu kararın davacılar ve davalı .... vekillerince istinaf yoluna götürüldüğü, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesince davacılar ve davalı .... vekilinin istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, meydana gelen iş kazasında sorumluluğun tespiti noktasında toplanmaktadır.

Geniş anlamıyla sorumluluk kavramı, bir kişinin başka bir kişiye verdiği zararları giderme yükümlülüğü olarak açıklanmıştır. Hukuki anlamda sorumluluk ise, taraflar arasındaki borç ilişkisinin zedelenmesi sonucu doğan zararların giderilmesi (tazmin edilmesi) yükümlülüğünü içerir.

İşçi ve işverenin hizmet sözleşmesinden kaynaklanan sıkı iş ilişkisi, işçi yönünden işverene içten bağlılık (sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar. Gerçekten işçi, işverenin işi ve iş yeri ile ilgili çıkarlarını korumak, çıkarlarına zarar verebilecek davranışlardan kaçınmak, buna karşı işveren de, işçinin kişiliğine saygı göstermek, işçiyi korumak, iş yeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak, işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve davranışlarda bulunmak, işçinin çıkarına aykırı davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.

Sanayi ve teknolojideki gelişmeler, yeni işletmelerin açılması, fabrikaların kurulması iş yerlerindeki makinalaşmanın artmasına yol açmış, bu durum iş kazaları ile meslek hastalıklarında artışlara neden olmuştur. Bu gelişme, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin daha etkili şekilde alınması gereğini ortaya çıkarmıştır.

İşveren, gözetme borcu gereği, çalıştırdığı işçileri, iş yerinde meydana gelen tehlikelerden korumak, onların yaşam, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için iş yerinde teknik ve tıbbi önlemler dahil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı tüm önlemleri almak zorundadır.

İşveren, gözetme borcu gereği, çalıştırdığı işçileri, iş yerinde meydana gelen tehlikelerden korumak, onların yaşam, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için iş yerinde teknik ve tıbbi önlemler dahil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı tüm önlemleri almak zorundadır.

Anayasanın 17. maddesinde; "Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz." hükmü getirilerek yaşama hakkı güvence altına alınmış, bu yasal güvencenin yaşama geçirilmesinde İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatında da işçilerin korunması, işin düzenlenmesi, iş güvenliği, sosyal düzen ve adaletin sağlanması düşüncesi ile koruyucu bir takım hükümler getirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 332. maddesinde; "İş sahibi, aktin özel halleri ve işin mahiyeti noktasından hakkaniyet dairesinde kendisinden istenilebileceği derecede çalışmak dolayısıyla maruz kaldığı tehlikelere karşı icabeden tedbirleri ittihaza ve münasip ve sıhhi çalışma mahalleri ile, işçi birlikte ikamet etmekte ise sıhhi yatacak bir yer tedarikine mecburdur.

İş sahibinin yukarıdaki fıkra hükmüne aykırı hareketi neticesinde işçinin ölmesi halinde onun yardımından mahrum kalanların bu yüzden uğradıkları zararlara karşı isteyebilecekleri tazminat dahi akde aykırı hareketten doğan tazminat davaları hakkındaki hükümlere tabi olur." hükmü düzenlenmiştir.

Yasa koyucu 818 sayılı Borçlar Kanununun 332. maddesinin karşılığını 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren yeni 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 417. maddesinin 2. fıkrasında düzenlemiştir.

Anılan fıkrada "İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli olan her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür." hükmü yer almaktadır. Bu fıkraya göre, işverenin, işçinin yaşam, sağlık ve bedensel bütünlüğünü korumak için gerekli önlemleri alma yükümlülüğü öngörülmektedir. Burada işverenin özellikle iş kazalarına karşı gerekli önlemleri alma yükümlülüğü söz konusudur. Buna göre işveren, hizmet ilişkisinin ve yapılan işin niteliği göz önünde tutulduğunda, hakkaniyet gereği kendisinden beklenen; deneyimlerin zorunlu kıldığı, teknik açıdan uygulanabilir ve iş yerinin özelliklerine uygun olan önlemleri almakla yükümlüdür.

Aynı maddelere paralel olarak, 4857 sayılı İş Kanununun "İşverenlerin ve İşçilerin Yükümlülükleri" kenar başlıklı 77. maddesinin 1. fıkrasında da benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu fıkraya göre "İşverenler iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler."

Aynı maddelere paralel olarak, 4857 sayılı İş Kanununun "İşverenlerin ve İşçilerin Yükümlülükleri" kenar başlıklı 77. maddesinin 1. fıkrasında da benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu fıkraya göre "İşverenler iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler."

Bundan başka işveren, mevzuatta öngörülmemiş olsa dahi bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak zorundadır. Bilim, teknik ve örgütlenme düşüncesi yönünden alınabilme olanağı bulunan, yapılacak gider ve emek ne olursa olsun bilimin, tekniğin ve örgütlenme düşüncesinin en yeni verileri göz önünde tutulduğunda işçi sakatlanmayacak, hastalanmayacak ve ölmeyecek ya da bu kötü sonuçlar daha da azalacaksa her önlem işverenin koruma önlemi alma borcu içine girer.

Bu önlemler konusunda işveren iş yerini yeni açması nedeniyle tecrübesizliğini, bilimsel ve teknik gelişmeler yönünden bilgisizliğini, ekonomik durumunun zayıflığını, benzer iş yerlerinde bu iş güvenliği önlemlerinin alınmadığını savunarak sorumluluktan kurtulamaz. Gerçekten, çalışma hayatında süregelen kötü alışkanlık ve geleneklerin varlığı işverenin önlem alma borcunu etkilemez. Işverenlerce, iş güvenliği açısından yaşamsal önem taşıyan araç ve gereçlerin işçiler tarafından kullanılması sağlandığında, kaza olasılığının tamamen ortadan kalkabileceği de tartışmasız bir gerçektir.

Nitekim, günümüzde gelişen sanayi ve teknoloji karşısında yukarıda açıklanan hükümler yeterli görülmemiş, insan yaşamının kutsallığı çerçevesinde işverenin, iş yerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu 4857 sayılı İş Kanununun 77. maddesinin açık buyruğu iken, İş Kanununun 77. ve devamı bir kısım maddeler 30/06/2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 37. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış olup, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin sağlık ve güvenlik önlemlerini alma yükümlülüğünü daha ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun "İşverenin Genel Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4. maddesine göre;

(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede;

a) Mesleki risklerin önlenmesi eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

b) İş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c) Risk değerlendirmesi yapar ve yaptırır.