muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/12474, Karar No: 2013/1530, Tarih: 29.01.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2012/12474 E.  ,  2013/1530 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Kamu malına zarar verme,hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet(hükmün açıklanmasının geri bırakılması), beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında hırsızlık suçundan kurulan mahkumiyet (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

5271 sayılı CMK'nın 231.maddesine göre verilen ve davayı sonuçlandırıcı nitelikte olmayan "hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına" ilişkin karara karşı aynı kanunun 231/12.maddesine göre itiraz yolu açık olup temyiz olanağı bulunmadığından, 5271 sayılı CMK'nın 264.maddesi uyarınca kabul edilebilir bir başvuruda kanun yolunda merciin belirlenmesinde yanılma, başvuran sanığın haklarını ortadan kaldırmayacağından temyiz dilekçesinin itiraz dilekçesi olarak kabulü ile itirazın ... 1.Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinin 18.12.2009 tarih ve 2009/319 değişik iş sayılı kararı ile reddedildiği de gözetilerek dosyanın incelenmeksizin MAHALLİNE İADESİNE,

2-Suça sürüklenen çocuklar hakkında kamu malına zarar verme suçundan verilen beraat kararına yönelik katılan vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Mala zarar verme suçu, başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur.Bu bakımdan,söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma,yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanılış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Suça sürüklenen çocukların, ... İlköğretim okulunun duvarına monteli vaziyette bulunan güvenlik kamerasını kablolarından sökerek çaldıkları sırada, aynı zamanda kamu malına zarar verme suçunu da işlediklerinin iddia olunduğu somut olayda; güvenlik kamerası çalınırken kablolarının zorunlu olarak kesilmesi suretiyle malın aynına da zarar verildiği anlaşıldığından, hırsızlık suçu dışında kamu malına zarar verme suçunun unsurları itibariyle oluşmayacağı gözetilmeden, mahkemece herhangi bir zarar olmadığından bahisle yetersiz gerekçeyle beraat kararı verilmesi sonuca etkili görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, sonucu bakımından doğru olan hükmün, bu değişik gerekçeyle ONANMASINA, 29/01/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/15713, Karar No: 2023/870, Tarih: 28.02.2023

**8. Ceza Dairesi         2021/15713 E.  ,  2023/870 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz talebinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. ... Cumhuriyet Başsavcılığının 04.09.2018 tarihli ve 2018/1332 Soruşturma, 2018/916 Esas sayılı iddianamesi ile sanık hakkında infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokmak suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 297 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava açılmıştır.

2. ... 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 01.02.2019 tarihli ve 2018/425 Esas, 2019/68 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokmak suçundan, 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca beraat kararı verilmiştir.

3. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 17.04.2019 tarihli ve 2019/440 Esas, 2019/575 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik Cumhuriyet savcısının istinaf talebinin kabulüne karar verilerek 5271 sayılı Kanun’un 280 ... maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşmalı yapılan inceleme neticesinde aynı Kanun’un 280 ... maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 297 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi, 62 nci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına; 58 ... maddesi uyarınca hapis cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ve 54 üncü maddesi gereği suç eşyasının müsaderesine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Cumhuriyet savcısının temyiz talebi;

Sanıktan ele geçen eşyaların cezaevinde bulundurulmasına bir süre müsaade edilmiş olduğu, sanığın suç kastı ile hareket ettiğine dair cezalandırılmasına yeter her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı halde ilk derece mahkemesinin usul ve yasaya uygun beraat kararına ilişkin istinaf talebinin esastan reddi gerekirken bu kararın kaldırılarak sanığın mahkumiyetine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

1. Dava konusu olay, ... 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda kalmakta olan sanığın koğuş değişikliği sırasında eşyalarının X-... cihazından geçirilerek aramasının yapıldığı sırada 4 adet ... parçası, bir adet yapıştırıcı, bir adet zımparanın ele geçirilmesine ilişkindir.

2. 27.04.2018 tarihli ceza infaz kurumunca tanzim edilen tutanak ile söz konusu malzemelerin ele geçtiği sabittir.

3. 01.10.2018 tarihli bilirkişi raporu ile sanıktan ele geçen uzunlukları 19, 20, 21.5 cm olmak üzere üç parçadan oluşan kova sapı ile uzunluğu 6 cm ve çapı 2 mm olan metal ... parçasının saldırı veya savunma durumunda kullanılması halinde delici, yaralayıcı, bereleyici özelliğinin bulunduğu tespit edildiğinden 5237 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin (f) bendindeki tanıma göre silah sayılabileceği, 502 Süper Glue "Süper Yapıştırıcı" olduğu tespit edilen malzemenin içeriğindeki zararlı bileşenler ve etkileri nedeniyle saldırı veya savunma durumunda kullanılması (göze temas ettirilmesi, sıkılması veya atılması) halinde yaralayıcı özelliği bulunduğundan 5237 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin (f) bendindeki tanıma göre silah sayılabileceği, ele geçen zımpara kağıdının ise bu kapsamda kalmadığı belirlenmiştir.

4. Sanık aşamalarda, bahse konu ... parçalarının kaldığı koğuşa gelen A.R.İ.'ye ait kovaya ait ... parçaları olduğunu, şahsın bu kovayı daha sonra kendisine verdiğini, kırılınca demirlerini atmadığını, boncuk işi ile uğraşması nedeniyle tığ yaptığını, yapıştırıcı ve zımparanın da kendisine ait olduğunu, bu eşyaları bulundurmanın yasak olduğunu bildiğini ifade etmiştir.

5. İlk derece mahkemesince, sanığın üzerine atılı infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokma suçunun yasal unsurlan itibariyle oluşmadığı ve eylemin bu haliyle kanunda suç olarak tanımlanmadığından sanık hakkında infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokmak suçundan, 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca beraat kararı verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

5. İlk derece mahkemesince, sanığın üzerine atılı infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokma suçunun yasal unsurlan itibariyle oluşmadığı ve eylemin bu haliyle kanunda suç olarak tanımlanmadığından sanık hakkında infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokmak suçundan, 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca beraat kararı verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesince, Cumhuriyet savcısı tarafından "TCK'nın 297/2-b maddesinde; 'Her türlü saldın ve savunma araçları' olarak bahsedilen yasak eşya kavramının geniş yorumlanması gerektiği, bıı madde kapsamında değerlendirme yapılabilmesi için eşyanın niteliği itibariyle saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli olmasının yeterli olduğu, dosya kapsamında Adli Emanetin 2018/205 sırasına kayıtlı eşyaların nitelikleri itibariyle saldırı ve savunma aracı olarak nitelendirilebilecekleri ve bu eşyalarla alakalı olarak; sanık hakkında ilgili sevk maddeleri uyarınca mahkumiyet hükmü kurulması gerektiği" yönündeki istinaf talebinin kabulüne karar verilerek 5271 sayılı Kanun’un 280 ... maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşmalı yapılan inceleme neticesinde, "...yasak nitelikte eşyanın bulundurulmasının bizatihi suç teşkil ettiği belirtilmiş olup, ayrıca saldırı ve savunmada kullanılıp kullanılmamasının suçun oluşumuna etkili olacağına dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir. 27.04.2018 tarihli tutanak içeriği ve sanığın söz konusu eşyaların kendisine ait olduğu yönündeki ikrarı ile atılı suçun sübuta erdiği, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2018/7535 Esas, 2019/4410 Karar sayılı İlâmında da vurgulandığı üzere eşyaların bir kısmının ucunun sivriltilmiş hale getirilmesi, ... kova sapının parçalara ayrılmış oluşu ve bilirkişi raporu içeriğinde de belirtildiği üzere eşyaların yaralayıcı ve bereleyici özelliklerine göre TCK'nın 6-f maddesi kapsamında bulunduğu, dolayısıyla TCK'nın 297/1. maddesinin birinci cümlesinin maddesinin ihlal edildiği gözetilerek sanığın bu madde hükmü gereğince mahkumiyeti yerine beraatine karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığından ilk derece mahkemesince verilen karar kaldırılıp sanığın anılan madde uyarınca mahkumiyeti cihetine gidildiği" belirtilerek 5271 sayılı Kanun’un 280 ... maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile sanık hakkında 297 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi, 62 nci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına; 58 ... maddesi uyarınca hapis cezasının nıükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektir ilmesine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

17.06.2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza İnfaz Kumrularında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in, "El işi faaliyetleri" başlıklı 14 üncü maddesi;

IV. GEREKÇE

17.06.2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza İnfaz Kumrularında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in, "El işi faaliyetleri" başlıklı 14 üncü maddesi;

"Hükümlülerin, gerekli malzemeler kantinden temin edilmek koşuluyla, el işi faaliyetlerini, ceza infaz kurumlarının uygun bölümlerinde yapmaları esastır.

Ceza infaz kurumunun güvenliğini bozmamak kaydı ile bu faaliyetlerin devamına koğuş, oda ve eklentilerinde izin verilebilir.

Maket bıçağı, tornavida gibi kesici ve delici alet ile boyama ve yapıştırmada kullanılan madde ve malzemelerin koğuş, oda ve eklentilerinde bulundurulmasına izin verilmez."

Şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutukluların el işi faaliyetlerini nerede ve ne şekilde yürütebileceklerine dair usul ve esaslar belirlenmiştir. Buna göre, hükümlü ve tutukluların koğuş, oda ve eklentilerinde el işi faaliyetleri yapmaları izne tabi tutulmuştur. Ancak, maket bıçağı, tornavida gibi kesici ve delici aletler ile boyama ve yapıştırmada kullanılan madde ve malzemelerin anılan yerlerde bulundurulmasına izin verilmeyeceği belirtilmiştir.

Silahtan neyin anlaşılması gerektiği, 5237 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde beş alt bent halinde sıralanmıştır. Buna göre;

1. Ateşli silâhlar,

2. Patlayıcı maddeler,

3. Saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet,

4. Saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler,

5. Yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeler silah sayılmaktadır.

5237 sayılı Kanun'un 297 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde düzenlenen suçun tipe uygun eylem unsuru, infaz kurumuna veya tutukevine silah sokulması yahut bulundurulması olduğundan, bu suçun işlenip işlenmediğinin tespiti için öncelikle somut olayda eyleme konu nesnenin, aynı Kanun'un 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen anlamda bir silah olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Zira, 5237 sayılı Kanun'un 297 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde kastedilen "silah"ın, aynı Kanun’un 6 ncı maddesinde tanımlanan nesnelerden olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yazılı açıklamalar ışığında dava konusu olay konusu değerlendirildiğinde; Sanığın hükümlü olarak kaldığı ceza infaz kurumunda bulundurduğu uzunlukları 19, 20, 21.5cm olmak üzere üç parçadan oluşan kova sapı ile uzunluğu 6 cm ve çapı 2 mm olan metal ... parçası ile 502 Süper Glue "Süper Yapıştırıcı" olduğu tespit edilen malzemeye ilişkin olarak düzenlenen bilirkişi raporunda yaralayıcı özelliklerinin bulunduğu tespit edildiğinden 5237 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin (f) bendindeki tanıma göre silah olarak değerlendirilmeleri gerektiğinin belirtilmiş olması karşısında, sanığın eyleminin 5237 sayılı Kanun'un 297 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi kapsamında kaldığının kabulüne ilişkin sanık hakkında kurulan hükümde, hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 17.04.2019 tarihli ve 2019/440 Esas, 2019/575 Karar sayılı kararında Cumhuriyet savcısı tarafından ileri sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... 2. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 28.02.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/18092, Karar No: 2016/15569, Tarih: 26.12.2016

**21. Hukuk Dairesi         2016/18092 E.  ,  2016/15569 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Davacı, Kurum işleminin iptaline, kesilen yetim aylığının tekrar bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava; ölüm aylığını 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali ile davacıya yeniden aylık bağlanması ve birikmiş aylıkların ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacının, eski eşinden 28.05.2004 kesinleşme tarihli ilam ile boşandıktan sonra davalı kuruma başvurarak, ölen babasından dolayı ölüm aylığı almaya başladığı, davacının kardeşi ... tarafından yapılan ihbar üzerine davalı kurum tarafından yapılan soruşturma sonucunda düzenlenen 30.10.2013 tarihli inceleme raporu ve ekindeki 07.11.2013 tarihli tutanakta, 30.10.2013 günü yapılan çevre soruşturmasında adreste ... olduğunu beyan eden davacının boşandığı eşinin bulunduğu,kapı zilinde.... yazdığı,eski eşinin ... olduğunu beyan ettiği,apartmanın 3 numaralı dairesinde ikamet eden .... 4 numaralı dairede ikamet eden ...,6 numaralı dairede ikamet eden ... ve 11 numaralı dairede ikamet eden .... isimli kişilerin davacının boşandığı eşi ve çocuklarının birlikte oturduğunu beyan ettiğinin belirtildiği ,ancak bu tutanakta beyanı alınan kimselerin imzası bulunmadığı ,tutanağın Sosyal Güvenlik Denetmenlerince imzalandığı anlaşılmaktadır.Mahkemece dinlenen tutanak tanıkları, hiç bir zaman bir ... memurunun gelmediğini,davacı ve eski eşine dair bir soru sorulmadığını, zillerde geçen isimlerin aynısının tutanağa yazıldığını,hatta ....'ın 11 yaşında olup zilde ismi geçtiği için onun da adının tutanağa yazıldığını ,davacı ile boşandığı eşinin birlikte yaşadığını görmediklerini beyan etmişlerdir.Dosyada bulunan nüfus kayıtlarından davacı ile boşandığı eşinin nüfusa kayıtlı adreslerinin farklı olduğu anlaşılmaktadır.Mahkemece davacının ve boşandığı eşinin yerleşim yerinde kolluk araştırması yapılmadığı,ihbarda bulunan...'ın ve 07.11.2013 tarihli tutanağı düzenleyen memurların ifadesi alınmadığı,davacının ve boşandığı eşinin 2008 yılından itibaren seçmen kayıtlarının ve oy kullandıkları yerlerin seçim müdürlüklerinden sorulmadığı, olay nedeniyle davacı ve eski eşinin kayıtlı bulundukları mahallelerin muhtar ve azalarının mahkeme huzurunda tanık sıfatı ile re'sen dinlenmediği görülmektedir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun, sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi Öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre

- uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.