muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/21264, Karar No: 2011/1201, Tarih: 21.02.2011

**12. Hukuk Dairesi         2010/21264 E.  ,  2011/1201 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İnegöl İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 22/04/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Talep dayanağı senette tanzim tarihi bulunmadığından, anılan senet TTK.nun 688/6 maddesi gereğince bono vasfını taşımamaktadır. Mahkemece İİK.nun 170/a maddesine göre bu durum re'sen gözönüne alınarak işin esasına girilmeksizin takibin iptaline karar verilmelidir. Ancak anılan maddede tazminat ve para cezası öngörülmediğinden alacaklı aleyhine tazminat ve para cezasına hükmedilmesi  isabetsiz olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekmekte ise de anılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması yoluna gidilmiştir.

SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İnegöl İcra Mahkemesinin 22.04.2010 tarih ve 2008/139 Esas- 2010/166 K.sayılı kararının hüküm fıkrasının (1) ve (2) nolu maddelerinin tümünün silinerek karar metninden çıkarılmasına, yerine "şikayetin kabulü ile borçlu (davacı) hakkındaki takibin İİK.nun 170/a maddesine göre iptaline" sözcüklerinin yazılmasına, kararın düzeltilen bu şekliyle İİK 366 ve HUMK’nun 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA), 17,15 TL onama harcının mahsubuna, bakiye 1,25 TL harcın temyiz edenden alınmasına, 21.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4866, Karar No: 2018/8937, Tarih: 08.11.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/4866 E.  ,  2018/8937 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa muhalefet

HÜKÜM : 2007, 2008, 2009 takvim yılına ait eylem hakkında beraat,

2010 takvim yılına ait eylem hakkında mahkumiyet

I-Sanık hakkında 2010 takvim yılında sahte fatura kullanmak suçundan verilen mahkumiyet hükmüne yönelik sanık müdafiinin temyiz itirazlarının incelenmesinde:

5237 sayılı TCK'nin 53. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 53/1-c bendindeki "velayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan" yoksunluğun sanığın sadece kendi altsoyu yönünden koşullu salıverilme tarihine kadar süreceği, altsoyu haricindekiler yönünden ise hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar devam edeceğinin gözetilmemesi isabetsizliğinin, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin, cezayı artırıcı ve azaltıcı nedenlerin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, incelenen dosyaya göre verilen hükümde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

I-Sanık hakkında 2007, 2008 ve 2009 takvim yıllarında sahte fatura kullanmak suçundan verilen beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Sanığın 2007, 2008 ve 2009 takvim yıllarında sahte fatura kullandığı iddiasıyla açılan kamu davasının yargılaması sonucunda, her ne kadar anılan yıllarda 6111 sayılı Yasa ile getirilen matrah artırımından yararlanmış olması nedeniyle bu yıllarda kullanılan faturaların vergi incelemesine tabi tutulamayacağından sahteliğinin ortaya konulamayacağı gerekçesi ile beraat kararı verilmiş ise de, vergi suçu raporu ve ekleri, karşıt inceleme raporları ile Uyap üzerinden yapılan incele neticesinde faturaları düzenleyen şirket yetkilileri ... ve diğerleri hakkında açılan kamu davalarının sonucu ve içeriği dikkate alındığında, sanığın üzerine atılı 2007, 2008 ve 2009 takvim yıllarında sahte fatura kullanmak suçlarının unsurları itibariyle oluştuğu gözetilerek sanığın her bir takvim yılı için teselsül eden sahte fatura kullanmak suçundan mahkumiyetine karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporuna itibar edilerek yasal olmayan gerekçeler ile beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 08.11.2018 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4259, Karar No: 2012/9686, Tarih: 20.09.2012

Somut olaya gelince; trafik kazası 23.7.2008 tarihinde saat 02,45'de meydana gelmiş olup, ... hiç kimsenin etkisi altında kalmadan davalı ... şirketine verdiği 27.8.2008 tarihli dilekçesinde, "kardeşi ... ile birlikte alkol aldığını, kavga esnasında kardeşi ...'a vurduğunu, olay yerinden ayrıldıktan sonra kardeşinin kullandığı araçla kendisini takip ederek kullandığı aracına kasıtlı olarak arkadan çarptığını, trafik kazasına sebebiyet verdiğini,... plakalı aracın kaza ile hiç bir ilgisi olmadığını" beyan etmiştir. 34 BC 996 plakalı araç maliki ...ifadesinde, davacı ...'ın kendi kullandığı aracına çarptığını söylemiştir. Davacı kazadan sonra olay yerinden kaçmıştır.

Bu durumda, kazadan bir ay gibi uzun süre geçtikten sonra ...ğu dilekçede, davacı ...'un alkol aldığını, alkolün etkisi ile kasten kendisine arkadan çarptığını beyan etmesi karşısında davacının alkollü olduğunu kasıtlı olarak araca vurduğunun kabulü gerekir.

O halde, mahkemece kusur ve hasar uzmanı ile norolog bilirkişi kurulundan, yukarıdaki açıklanan ilkeler ışığında, olayın oluş şekli, yol, hava durumu vs. yan etkenlerde dikkate alınarak kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelip gelmediği, davacının kasıtlı olarak araca zarar verip vermediği konularında ayrıntılı, gerekçeli, denetime müsait rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 20.9.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/7160, Karar No: 2022/2110, Tarih: 22.02.2022

**6. Ceza Dairesi         2021/7160 E.  ,  2022/2110 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK : ...

SUÇLAR : Nitelikli hırsızlık, kamu malına zarar verme

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

I)Suça sürüklenen çocuk hakkında kamu malına zarar verme suçundan kurulan hükme yönelik temyiz itirazının incelenmesinde;

Suça sürüklenen çocuğa yüklenen ve 5237 sayılı TCK'nın 152/1-a, 31/2. maddelerine uyan suçun gerektirdiği cezanın türü ve üst sınırına göre; aynı Yasanın 66/1-e ve 66/2. maddelerinde öngörülen 4 yıllık asli dava zamanaşımı süresinin hüküm tarihi olan 12.04.2016 gününden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... ... müdafiinin temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE,

II)Suça sürüklenen çocuk hakkında nitelikli hırsızlık suçundan kurulan hükme yönelik temyiz itirazının incelenmesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; nitelikli hırsızlık suçunun suça sürüklenen çocuk tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak,

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun Dairemizce de benimsenen 28.02.2017 gün ve 2016/2-833 Esas ve 2017/115 Karar sayılı ilamında, 28.06.2014 tarihi ve sonrasında işlenen hırsızlık suçunun bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında işlenmesi halinde eylemin 5237 sayılı TCK'nın 142/2-h maddesinde düzenlenen hırsızlık suçuna uyduğunun belirtildiği, somut olayda hırsızlığın kilitlenmiş okul binası içerisinden yapıldığının anlaşılması karşısında, suça sürüklenen çocuğun eyleminin aynı sayılı Yasa'nın 142/2-h maddesine uyduğu gözetilmeyerek, 142/1-a maddesi ile hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, ceza miktarı bakımından 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesinin yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'un 326/son maddesi uyarınca suça sürüklenen çocuğun kazanılmış hakkının korunmasına, 22.02.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/7313, Karar No: 2021/1259, Tarih: 11.02.2021

**5. Hukuk Dairesi         2020/7313 E.  ,  2021/1259 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma ilamına göre hüküm kurulmuş; karar, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki ... Mahallesi 543 ada 29 parsel sayılı taşınmaza Kamulaştırma Kanununun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve tespit edilen davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Bu nedenle davacı idare vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak;

a)Acele el koyma dosyasında tespit edilen bedel ödendiği, bozma öncesi tespit edilen bedel ve bozma sonrası oluşan fark bedel faiziyle depo ettirildiği halde, tüm bedele 30.04.2015 tarihinden karar tarihine kadar faiz işletilmesi,

Doğru olmadığı gibi;

b)Anayasa Mahkemesinin 27/11/2020 gün 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/07/2020 tarih 2018/104 Esas 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanunla Değişik Kamulaştırma Kanunun 10/8. fıkrasının dördüncü cümlesi; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak kamulaştırma bedeline dava tarihinden 4 ay sonrasından başlayarak Dairemiz karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesi ve derhal ödenmesi gerektiğinden,

1-Temyiz edenin sıfatı da gözetilerek, gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 7 numaralı bendinin hükümden çıkartılmasına,

2-Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 6-b bendinde geçen (karar kesinleştiğinde) kelimelerinin hükümden çıkartılmasına, yerine (derhal) kelimesinin yazılmasına,

Bent numaralarının buna göre teselsül ettirilmesine,

1-Temyiz edenin sıfatı da gözetilerek, gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 7 numaralı bendinin hükümden çıkartılmasına,

2-Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 6-b bendinde geçen (karar kesinleştiğinde) kelimelerinin hükümden çıkartılmasına, yerine (derhal) kelimesinin yazılmasına,

Bent numaralarının buna göre teselsül ettirilmesine,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 11/02/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/15820, Karar No: 2014/15595, Tarih: 14.10.2014

**1. Hukuk Dairesi         2013/15820 E.  ,  2014/15595 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ÇEŞME ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 17/04/2013

NUMARASI : 2009/179-2013/236

Taraflar arasında görülen ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 14.10.2014 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden vekili Avukat R..B.. ile temyiz edilen vekili Avukat C...D....geldiler, duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakim..... tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Dava, ecrimisil isteğine ilişkindir.

Davacı, davalı ile İzmir 3. Aile Mahkemesi'nin 2006/477 Esas sayılı dosyası ile boşandıkları halde, 12 nolu dükkanı yıllardır tasarruf eden davalının kullanmaya devam ettiğini, boşanma davası açtıktan sonra kira ödemesi konusunda ihtarname gönderdiğini, ancak sonuç alamadığını, yine davalının kendisine ait 35 FH 360 plakalı aracı da ayrı yaşamaya ve boşanmaya rağmen teslim etmeyerek kullanmaya devam ettiğini ileri sürerek, dükkan için ihtar tarihinden itibaren 2 yıl 7 ay karşılığı şimdilik 15.500.-TL, araç için ise şimdilik 1 yıllık 5.000.-TL olmak üzere toplam 20.500.-TL ecrimisilin ihtarname tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istekli eldeki davayı açmış, yargılama sırasında vekili 08.05.2012 tarihli oturumda araçla ilgili davalarını atiye terk ettiklerini bildirmiştir.

Davalı ise, iddiaların doğru olmadığını, dükkanı 3. bir kişinin kullandığını, kaldı ki taşınmazın da aracın da gerçekte kendi kazancı ile alındığını, davacının imzasının yeraldığı ''Özel Anlaşmadır'' başlıklı belge ile bu durumun sabit olduğunu, katkı payı sebebi ile İzmir 13. Aile Mahkemesi'nin 2006/602 Esas sayılı dosyasından açtığı tapu iptal tescil davasının sonucunun beklenmesi gerektiğini, talep edilen ecrimisilin de fahiş olduğunu belirterek davasının reddini savunmuş, yargılama sırasında araçla ilgili davanın atiye terk edilmesine itirazının bulunmadığını bildirmiştir.

Mahkemece, davacının araçla ilgili davasını atiye bıraktığı gerekçesi ile bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, dükkan yönünden açtığı dava da ise, 01.08.2002 tarihli yazı ve tüm dosya kapsamı neticesinde davacının çekişmeye konu dükkanın maliki olduğu, fakat imzasının yeraldığı belge ile davalıdan herhangi bir hak talep etmeyeceğini bildirdiği, mahkeme kararı ile de dükkanın davalının parası ile alındığının sabit olduğu gerekçesi ile dükkan yönünden ecrimisil isteğinin reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; kat irtifakı kurulu 5520 ada 1 parsel sayılı taşınmazdaki ecrimisile konu 12 nolu dükkanın 10.02.1998 tarihinde satışa istinaden davacı adına kayıtlı olduğu, karı koca olan tarafların 10.11.2008 tarihinde kesinleşen dava neticesinde boşandıkları anlaşılmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki; gerek öğretide gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere; ecrimisil, diğer bir deyişle işgal tazminatı, taşınmaz maliki olan hak sahibinin kötü niyetli zilyetten isteyebileceği bir bedeldir.

Somut olaya gelince; davacı kayıt maliki olup, davalının evrak arasına sunduğu altında davacının ismi ve imzasının yeraldığı, tarih yeralmayan ''Özel Anlaşmadır'' başlıklı adi belgenin, içeriği itibariyle muvafakat niteliğinde olduğu, bu belge ile davacının ihtarname gönderdiği tarihe kadar davalının taşınmazda oturmasına muvafakat ettiği, ihtarname ile muvafakatini geri aldığı, öte yandan, toplanan delillerden çekişme konusu taşınmazın davalının tasarrufunda bulunduğu açıktır.

Hâl böyle olunca, davacının, davalıya gönderdiği 29.09.2006 tarihli ihtarnamenin tebliğ edildiği 16.10.2006 tarihinden itibaren dava tarihine kadar belirlenecek ecrimisil tutarı üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile dükkan yönünden ecrimisil isteğinin reddine karar verilmiş olması doğru değildir.

Davacı vekilinin belirtilen nedenlerle temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 28.12.2013 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesinin 14. maddesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 1.100.00.-TL. duruşma avukatlık parasının temyiz edilenden alınmasına, 14.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/16318, Karar No: 2013/7631, Tarih: 16.04.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/16318 E.  ,  2013/7631 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalı kurumun maaş kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali ile ödenmeyen aylıkların faizi ile ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 7.6.2000 tarihinde anlaşmalı olarak boşandığı, boşanma kararının temyiz edilmeksizin 7.6.2000 tarihinde kesinleştiği, kontrol memuru tarafından tutulan raporda; "davacının boşanmış olduğu eşi ile aynı adreste birlikte yaşadığı, bu nedenle hak sahipliğinin 5510 sayılı Kanun’un 5754 sayılı Kanun’la yürürlüğe giren 56. maddesi fıkrası kapsamında iptal edilmesi, 1.11.2008 tarihinden itibaren ödenen tutarlar içinde aynı Kanun’un 96. maddesine istinaden işlem yapılması kanaatine varıldığının" belirtildiği, bu idari soruşturma esnasında görüşülen bina yönetim kurulu başkanı, ..., aynı binada oturan Kenan Karakuş ile apartman görevlisi ...'un davacının boşanmış eşi ile kaldıklarını belirtkleri, muhtar ...’nın davacı ile eşinin aynı adreste kayıtlı olduğunu beyan ettiği görülmüştür.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak

yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.