muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/574, Karar No: 2023/272, Tarih: 04.05.2023

Yapılan soruşturma kapsamında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan inceleme talebine istinaden düzenlenen İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün 26.05.2016 tarihli raporuna göre; inceleme konusu borçlu imzası ile ... isimli şahsın mevcut mukayese imzaları arasında, imzaların genel şekli ve yapısı, bitiriliş karakteristiği gibi kaligrafik ve grafolojik özellikleri yönüyle benzerlikler bulunmasına karşın, imzaların gövde bölümlerinin oluşturuluş biçimi, istifleniş usulleri, işleklik ve noktalama itiyadı gibi kaligrafik ve grafolojik özellikler yönüyle kısmi farklılıklar da bulunduğunun müşahade edildiği, belge üzerindeki ... adına atılı borçlu imzasının adı geçen şahsa ait olup olmadığı hususunda daha ileri derecede müspet veya menfi yönde bir kanaat beyan etmek için yeterli kaligrafik ve grafolojik bulgunun tespit edilemediği,

Yine İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının inceleme talebi üzerine hazırlanan Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi Adli Belge İnceleme Şubesinin 21.06.2016 tarihli raporunun sonuç ve bulgular kısmında;

"6.1. İnceleme konusu senette ...'ya atfen atılı borçlu imzası ile ...'nın mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzanın ...'nın eli ürünü olduğu,

6.2. İnceleme konusu senetteki yazılar ile ...'nın mukayese yazıları arasında; yukarıda sayılan tanı unsurları bakımından farklılıklar saptandığından, söz konusu senetteki yazıların mevcut mukayese yazılarına kıyasla ...'nın eli ürünü olmadığı,

6.3. İnceleme konusu senetteki borçlu imzasının bir kalem, senet üzerindeki diğer yazıların farklı fiziki evsafta 2. bir kalem ile yazılmış olduğu,

6.4. Ekli VSC 6000HS ve Stereo mikroskop görüntülerinden de anlaşılacağı üzere;

6.4.1. İnceleme konusu senedin kağıt kalitesi, ebat, baskı ve kenar kesim özellikleri bakımından matbu, mutad senetlerden olmadığı,

6.4.2. İnceleme konusu senette alt ve sağ kenar kesimindeki saçaklanmaların üst kenar kesimindeki yıpranma ve saçaklanmalardan fazla olduğu (üst kenar kesiminin daha yeni bir kesim olduğu),

6.4.3. İnceleme konusu senette 'Vade - Ödeme Tarihi - Türk Lirası - No' ibareleri altında yer alan çizgilerin kalınlıklarının farklı olduğu ve düz bir hat üzerinde yer almadıkları,

6.4.4. İnceleme konusu senetteki harf ve desen baskısının homojen olmadığı, orta bölümlerde mürekkep yığılması bulunduğu ve kenar hatlarda mürekkep taşmaları mevcut olduğu,

6.4.5. İnceleme konusu senette mutad olmayan kat izleri bulunduğu,

6.4.6. İnceleme konusu senette borçlu imzası çevresinde (sol ve üst kenar hattında) yapıştırıcı bakiyeleri mevcut olduğu,

6.4.7. İnceleme konusu senedin sağ kenar ortasında belirgin karbon bakiyeleri mevcut olduğu, ayrıca belge yüzeyinin genelinde mürekkep ve karbon benzeri bakiyeler bulunduğu,

6.4.5. İnceleme konusu senette mutad olmayan kat izleri bulunduğu,

6.4.6. İnceleme konusu senette borçlu imzası çevresinde (sol ve üst kenar hattında) yapıştırıcı bakiyeleri mevcut olduğu,

6.4.7. İnceleme konusu senedin sağ kenar ortasında belirgin karbon bakiyeleri mevcut olduğu, ayrıca belge yüzeyinin genelinde mürekkep ve karbon benzeri bakiyeler bulunduğu,

6.4.8. Yukarıda sayılan tüm bulgular birlikte değerlendirildiğinde inceleme konusu senedin imzadan faydalanılarak oluşturulmuş olduğu sonucuna varıldığı" şeklindeki kanaatlere yer verildiği,

Yapılan soruşturma sonucunda İstanbul Cumuriyet Başsavcılığınca 02.12.2016 tarih ve 42021 – 33137 sayı ile hükümlüler hakkında resmî belgede sahtecilik suçundan kamu davası açıldığı,

Katılanın, hükümlülere karşı açtığı menfi tespit davasının görüldüğü İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin talebi doğrultusunda Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi Adli Belge İnceleme Şubesinin genişletilmiş uzmanlar kurulunca hazırlanan ve kovuşturma evresinde dosya içerisine getirtilen 24.01.2018 tarihli raporunda da; benzer şekilde Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi Adli Belge İnceleme Şubesince 21.06.2016 tarihli raporda varılan kanaate varıldığının belirtildiği, anılan rapora ilaveten inceleme konusu senette kullanılan kalem mürekkeplerinde yazı yaşı tayinine yarayan ve hâlen kullanılagelen bilimsel herhangi bir yöntem bulunmadığından, söz konusu senetteki imzanın senet metninden önce ya da sonra atıldığı hususunda zaman birimleri açısından bir tespite gidilemediğinin bildirildiği,

Katılanın, hükümlülere karşı açtığı imzaya itiraz davasının görüldüğü İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesinin talebi doğrultusunda hazırlanan ve yine kovuşturma evresinde dosya içerisine getirtilen ... Jandarma Kriminal Laboratuvar Amirliğinin 03.04.2019 tarihli raporunda ise söz konusu senedin ön yüzünde bulunan tüm yazılarda ve imzada aynı cins mürekkepli kalemin kullanıldığı, senet üzerinde ekleme, silme, kazıma ve karalama niteliğinde tahrifat yapıldığını gösteren herhangi bir bulguya rastlanmadığı, bu bulgulara göre senetteki imzanın taşıma ya da imzadan faydalanmak suretiyle oluşturulup oluşturulmadığı, senedin bir bütün hâlinde düzenlenip düzenlenmediği hususunda müspet ya da menfi bir tespitin yapılamadığı, senet üzerindeki ... adına atfen atılı imzanın, ... eli ürünü olduğu, el yazılarının ise ... eli ürünü olup olmadığı hususunda müspet ya da menfi bir tespit yapmalarının mümkün olmadığı kanaatlerine yer verildiği,

Yapılan yargılama sonucunda İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesince 10.10.2019 tarih ve 304-639 sayı ile hükümlülerin, TCK’nın 204/1, 62 ve 53. maddeleri uyarınca 3 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına ilişkin verilen hükümlerin, hükümlüler müdafileri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesince 12.02.2020 tarih ve 333-741 sayı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği,

Yapılan yargılama sonucunda İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesince 10.10.2019 tarih ve 304-639 sayı ile hükümlülerin, TCK’nın 204/1, 62 ve 53. maddeleri uyarınca 3 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına ilişkin verilen hükümlerin, hükümlüler müdafileri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesince 12.02.2020 tarih ve 333-741 sayı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği,

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı 03.06.2020 tarih ve 576-120 sayı ile; "...Taraflar arasında görülen hukuk davası ile ilgili olarak sanık müdafii tarafından dosyaya ibraz edilen Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 16.01.2020 tarih, 2019/2147 Esas, 2020/10 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere Adli Tıp Kurumunun düzenlediği raporda görev kapsamı dışında hukuki değerlendirmede bulunduğu, bu raporun hükme esas alınarak mahkemece sanıklar hakkında mahkûmiyet hükmü kurulduğu, bu raporun hükme esas alınamayacağı açıkça belirtilmiş bulunduğu bu kapsamda aynı rapora dayanılarak sanıklar hakkında mahkûmiyet kararı verilemeyeceğinden yeniden ayrıntılı ve geçerli rapor alınarak sanıkların hukuki durumlarının değerlendirilmesi gerektiği ..." görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurduğu,

CMK’nın 308/A maddesi uyarınca inceleme yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesince itirazın yerinde görülmemesi üzerine dosyanın gönderildiği İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunca 09.07.2020 tarih ve 74-74 sayı ile; “...Rapora dercedilen özellikler ve sonucun hukuki değerlendirme içermediği, bu raporla senedin özelliklerinin tespit edildiği anlaşılmakla, yerinde görülmeyen itirazın reddine" karar verildiği,

Hükmün kesinleşmesinden sonra hükümlüler müdafilerinin yargılamanın yenilenmesine ilişkin taleplerinin, İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesince 27.05.2021 tarih ve 304-639 sayı ile esassız olduğu gerekçesiyle reddine ilişkin ek karara yönelik itiraz edildiği, itiraz mercisi İstanbul 41. Ağır Ceza Mahkemesince de 21.06.2021 tarih ve 2021/439 değişik iş sayı ile itirazın reddine hükmedildiği,

Bu karara yönelik olarak Adalet Bakanlığının 01.11.2021 tarihli ve 21413 sayılı kanun yararına bozma talebine istinaden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 17.12.2021 tarihli ve 135154 sayılı ihbarname ile dosyanın gönderildiği Yargıtay 11. Ceza Dairesince 21.02.2022 tarih, 22-2587 sayı ve oy çokluğu ile kanun yararına bozma isteminin reddine karar verildiği,

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 22.06.2022 tarih ve 135154 sayı ile;

"...Resmî belgede sahtecilik suçuna konu senedin hukuki mahiyetine yönelik ayrıntılı inceleme yapılarak senetteki imzanın borçlu el ürünü olduğuna ilişkin ATK raporuna itibar edilmesi gerektiği yönündeki Yargıtay ilamı nazara alındığında,

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 22.06.2022 tarih ve 135154 sayı ile;

"...Resmî belgede sahtecilik suçuna konu senedin hukuki mahiyetine yönelik ayrıntılı inceleme yapılarak senetteki imzanın borçlu el ürünü olduğuna ilişkin ATK raporuna itibar edilmesi gerektiği yönündeki Yargıtay ilamı nazara alındığında,

İnceleme konusu dosyada, yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine ilişkin İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesince verilen ek karara itiraz üzerine, mercii İstanbul 41. Ağır Ceza Mahkemesince itirazın reddine karar verilmiş ise de, 'Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa' şeklindeki 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311/1-e maddesi uyarınca kesinleşen hükümden sonra ortaya çıkan bu durumun 5271 sayılı Kanun’un 311/1-e maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi sebebi olabileceği nazara alınarak, yargılamanın yenilenmesi talebinin kabule şayan olduğuna karar verildikten sonra sanıkların hukuki durumunun takdir ve tayin edilmesi gerektiği” görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurduğu,

Dosya kapsamındaki bilgi, belge ve UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemeye göre;

Dosya kapsamındaki bilgi, belge ve UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemeye göre;

1- Katılanın suça konu bono kullanılmak suretiyle kendisine yönelik İstanbul 5. İcra Müdürlüğünün 2016/1100 esas sayılı dosyası üzerinden yapılan icra takibini durdurmak amacıyla hükümlülere karşı açtığı ve katılanın davacı, hükümlülerin davalı sıfatını aldıkları imzaya itiraz davasının görüldüğü İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesince 14.11.2017 tarih ve 46-901 sayı ile Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi Adli Belge İnceleme Şubesinin bilirkişi raporundaki "Senedin imzadan faydalanılmak suretiyle oluşturulduğu" tespitine dayanılarak bononun kayıtsız şartsız borç ikrarı içermemesi, dolayısıyla kambiyo vasfına haiz olmaması ve kambiyo takibine konu edilemeyecek olması gerekçeleriyle takibin iptaline karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 05.06.2018 tarihli ve 310-1443 sayılı kararı ile incelemeye konu bonoya dair farklılık arz eden raporlar bulunduğundan öncelikle Adli Tıp Kurumundan, belirtilen Kurumdan alınamaması hâlinde Jandarma Kriminal Daire Başkanlığından iddia ve savunmalar doğrultusunda rapor alınarak tereddütlerin giderilmesi gerektiğinden bahisle İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesinin 14.11.2017 tarihli ve 46-901 sayılı kararının ortadan kaldırılmasına hükmedildiği, davaya devam eden İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesince Jandarma Kriminal Laboratuvar Amirliğinden rapor aldırılıp gerek bu raporda gerekse Adli Tıp Kurumundan alınan raporda bono üzerindeki imzanın katılana (davacıya) ait olduğunun tespit edilmiş olduğu gerekçesine dayanılarak 02.07.2020 tarih ve 660-648 sayı ile davanın reddine karar verildiği, bu kararın da istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 14.03.2022 tarihli ve 654-697 sayılı kararı ile söz konusu bononun sahteliği ile ilgili olarak İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesince hükümlüler hakkında verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü bulunduğundan davacı yönünden takibin iptalinin gerekeceği gerekçesiyle İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesinin 02.07.2020 tarihli ve 660-648 sayılı ilamının ortadan kaldırılmasına ve takibin davacı (katılan) yönünden iptaline hükmedildiği, belirtilen kararın da temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Hukuk Dairesince 29.12.2022 tarih ve 7601-14351 sayı ile Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 14.03.2022 tarihli ve 654-697 sayılı kararının hüküm bölümünün 1. bendinin 2. satırında yer alan "iptaline" sözcüğünün çıkarılıp yerine "durdurulmasına" sözcüğünün eklenmesi suretiyle düzeltilerek onandığı,

2- Katılanın suça konu bono nedeniyle borçlu bulunmadığının tespiti amacıyla hükümlülere karşı açtığı ve katılanın davacı, hükümlülerin davalı sıfatını aldıkları menfi tespit davasının görüldüğü İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesince 09.05.2018 tarih ve 252-616 sayı ile Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi Adli Belge İnceleme Şubesinin 21.06.2016 ve 24.01.2018 tarihli iki bilirkişi raporuyla da senet altındaki borçlu imzasının, davacının (katılanın) eli ürünü olduğunun saptandığı, diğer tespit ve iddiaların sonuca etkili olmadığı, davacının iddialarının da borçtan kurtulmaya matuf olduğu gerekçeleriyle davacının davasının sübut bulmadığından reddine karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 28.03.2019 tarihli ve 3439-663 sayılı kararı ile bonodaki borç doğurucu hukuki ilişkinin varlığının davalı (hükümlüler) tarafça ispatlanamadığı, senedin hile ile alındığı iddiasının da bilirkişi raporlarıyla ispatlandığından bahisle davalılar (hükümlüler) vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacı (katılan) vekilinin istinaf isteminin kabulüne, İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 09.05.2018 tarihli ve 252-616 sayılı kararının kaldırılmasına, davacının (katılanın) söz konusu bono nedeniyle davalılara (hükümlülere) borçlu bulunmadığının tespitine hükmedildiği, belirtilen kararın da temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesince 16.01.2020 tarih ve 2147 – 10 sayı ile; "İstinaf mahkemesince hükme esas alınan ATK raporunda ... bu bononun imzadan faydalanılarak oluşturulduğu sonucuna varılmış, bilirkişi raporu benimsenmiş ve davacının dava konusu senetten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir. Ancak ATK raporundaki fiziksel bulgulardan bu şekilde bir sonuç çıkarılması mümkün değildir ve esasen bu husus hukuki değerlendirmeyi gerektirmektedir. İstinaf mahkemesince bu şekilde karar verilmesi doğru değildir. İstinaf mahkemesince ispat yükünün davalıya yüklenmesi de doğru olmamıştır. Öte yandan davacının dava konusu senet dolayısıyla davalılar hakkında sahtecilik suçlamasıyla şikâyette bulunduğu ve bu hususta soruşturma yürütüldüğü ilk derece yargılaması aşamasında bellidir. İstinaf mahkemesince anılan soruşturma sonucu açılan ceza dava dosyasının akıbeti 06.03.2019 tarihli müzekkere ile sorulmasına rağmen bu ceza dava dosyasının sonucu beklenilmeksizin eksik tahkikat ile karar verilmesi doğru olmamıştır. Dava dosyası Dairemize temyiz incelemesi ile geldikten sonra davacı vekili tarafından sunulan 22.10.2019 tarihli dilekçe ile dava konusu bono ile ilgili İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesinin 2018/304 esas ve 2019/639 karar sayılı ceza dosyasından davalı sanıkların mahkûmiyetlerine karar verildiği bildirilmiş ve ekine anılan mahkeme kararı eklenmiştir

.2019 tarihli müzekkere ile sorulmasına rağmen bu ceza dava dosyasının sonucu beklenilmeksizin eksik tahkikat ile karar verilmesi doğru olmamıştır. Dava dosyası Dairemize temyiz incelemesi ile geldikten sonra davacı vekili tarafından sunulan 22.10.2019 tarihli dilekçe ile dava konusu bono ile ilgili İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesinin 2018/304 esas ve 2019/639 karar sayılı ceza dosyasından davalı sanıkların mahkûmiyetlerine karar verildiği bildirilmiş ve ekine anılan mahkeme kararı eklenmiştir. Bu kararın incelenmesinden davalıların dava konusu bonodan dolayı resmî belgede sahtecilik suçundan cezalandırılmalarına karar verildiği, karar tarihinin 10.10.2019 olduğu anlaşılmıştır. İstinaf mahkemesince, kendi raporunda saptadığı fiziksel bulgulardan çırakılması mümkün olmayan 'bononun başka bir belgedeki imzadan faydalanılarak oluşturulduğu' sonucuna varan ATK raporunun sonuç kısmına değer verilmemesi gerekirken ATK'nın görevi dışına çıkarak yaptığı hukuki değerlendirmeyi kabul etmesi doğru olmamıştır. Hukuki değerlendirme kesin olarak mahkemeye aittir. Ayrıca ceza mahkemesinin maddi vakıanın tespitine dair kararının TBK’nın 74. maddesi uyarınca hukuk hâkimini bağlayacağı da gözetilmeden, anılan bu ceza dava dosyasının sonucu beklenilmeksizin karar verilmesi de doğru görülmemiştir. Bu itibarla İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin 2018/3439 esas ve 2019/663 karar sayılı ve 28.03.2019 tarihli kararının bozulması gerekmiştir." şeklindeki gerekçeye dayanılarak İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 28.03.2019 tarihli ve 3439-663 sayılı kararının bozulmasına karar verildiği, davaya devam eden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince 30.06.2021 tarih ve 947-1336 sayı ile HMK'nın 214. maddesi uyarınca sahtecilik iddiası hakkında esas değerlendirmenin hukuk hâkimi tarafından yapılacağı sonucuna varılmış olmasına rağmen dava konusu bonoya dair İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesince bononun sahte olarak davalılar (hükümlüler) tarafından düzenlenerek icra takibine konu edildiği tespiti yapıldıktan sonra davalılar (hükümlüler) hakkında mahkûmiyet hükümlerinin kurulduğu ve kesinleştiği, kesinleşen bu hükümlerin de hukuk mahkemesinde yapılan yargılamada bağlayıcı hâle geldiği gerekçeleriyle, davalılar (hükümlüler) vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacı (katılan) vekilinin istinaf isteminin kabulüne, İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 09.05.2018 tarihli ve 252-616 sayılı kararının kaldırılmasına, davacının (katılanın) söz konusu bono nedeniyle davalılara (hükümlülere) borçlu bulunmadığının tespitine hükmedildiği, bu hükmün de temyiz edilmesi üzerine dosyanın Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/6325 esas numarasına kaydedilmiş olduğu ve henüz bir karar verilmediği,

Anlaşılmaktadır.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

5271 sayılı CMK'nın "Hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri" başlıklı 311. maddesi;

"(1) Kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış bir dava, aşağıda yazılı hâllerde hükümlü lehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür.

a) Duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliği anlaşılırsa.

b) Yemin verilerek dinlenmiş olan bir tanık veya bilirkişinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçek dışı tanıklıkta bulunduğu veya oy verdiği anlaşılırsa.

c) Hükme katılmış olan hâkimlerden biri, hükümlünün neden olduğu kusur dışında, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkûmiyetini gerektirecek biçimde görevlerini yapmada kusur etmiş ise.

d) Ceza hükmü hukuk mahkemesinin bir hükmüne dayandırılmış olup da bu hüküm kesinleşmiş diğer bir hüküm ile ortadan kaldırılmış ise.

e) Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa.

f) Ceza hükmünün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması. Bu hâlde yargılamanın yenilenmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir.

(2) Birinci fıkranın (f) bendi hükümleri, 4.2.2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararları ile, 4.2.2003 tarihinden sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurular üzerine verilecek kararlar hakkında uygulanır." biçiminde düzenlenmiştir.

CMK'nın 311. maddesinde hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenlerine yer verilmiş ve bunlar sınırlı biçimde sayılmıştır. Bunun dışındaki nedenlerle hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesinin istenilmesi mümkün değildir.

CMK'nın 311. maddesinde hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenlerine yer verilmiş ve bunlar sınırlı biçimde sayılmıştır. Bunun dışındaki nedenlerle hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesinin istenilmesi mümkün değildir.

Kamu düzeninin sağlanması, davaların bir noktada sona ermesi sonucunu, yani kesin hükmü doğurmuştur. Kesin hükümle birlikte artık yargılamaya konu sorun çözülerek, maddi gerçeğe ulaşıldığından kesin hükümle sonuçlanmış bir ihtilaf kural olarak yeniden yargılama konusu yapılamayacaktır. Bununla birlikte bir yargılama faaliyeti sonucu verilen kesin hükümde adli hataların yapılması da mümkündür. Hükmün kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan maddi olaylar kesin hükmün maddi gerçeği yansıttığı kabulünü ve kesin hükmün ispatla ilgili temellerini sarsabilecektir. Bu durumda, bir yanda kesin hüküm, diğer yanda ise adli hatanın düzeltilmesi zorunluluğu söz konusu olacaktır. Bu iki değerden birinin tamamen göz ardı edilmesi mümkün olmadığından kanun koyucu maddi temelleri sarsılmış kesin hükümden fedakarlık yapmak zorunda kalmış ve bunun şartlarını belirlemiştir. Bu açıdan yargılamanın yenilenmesi kesin hükmün dokunulmazlığının istisnasını oluşturmaktadır. Kesinleşen hükmün, maddi gerçeğe uymadığına ilişkin kanunda belirtilen şartları taşıyan taleplerin değerlendirilmesi ve yapılacak değerlendirme sonucunda şartların oluşması hâlinde kesinleşen hükmün düzeltilmesi gerekmektedir. İşte bu nedenlerle kanun koyucu bu sorunu çözebilmek için yargılamanın yenilenmesi müessesesinin şartlarını ayrıntılı olarak düzenlemek suretiyle ihdas etmiştir.

Yargılamanın yenilenmesi ancak kesinleşmiş hükümlerde başvurulacak bir yol olup hukuki niteliği itibarıyla CMK'nın sistematiği, düzenleniş şekli ve düzenlendiği yer dikkate alındığında tereddütsüz olağanüstü bir kanun yoludur. Yargılamanın yenilenmesindeki amaç, kanunda istisnai ve sınırlı olarak sayılan hâllerin gerçekleşmesi hâlinde gerçeğin araştırılması, böylece toplum ve sanığın menfaatinin korunması olduğundan, kesin hükme yönelik olarak ileri sürülen ve gerekli şartları taşımayan her türlü yenilenme talebinin dikkate alınması da söz konusu olmayacaktır.

Bu açıklamalar ışığında yargılamanın yenilenmesini; kanunda sınırlı şekilde sayılan yargılamanın yenilenmesi nedenlerinin en az birisine dayalı olarak kesinleşmiş bir hükümde adli hata bulunduğu iddiasıyla kural olarak hükmü veren mahkemeye başvurulmasıyla başlayan, hükmü veren hâkimin katılımı olmaksızın, mahkemece başvurunun şekil ve esas açısından kabulüne karar verilmesi hâlinde devam edilerek hükme konu sanık ve fiil hakkında yeniden kovuşturma yapılmasına imkân sağlayan, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlamak mümkündür.

Yargılamanın yenilenmesi, mutlaka istek üzerine yapılabilecek, davasız yargılama olmaz ilkesinin doğal sonucu olarak mahkemece re'sen yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilmesi mümkün olmayacaktır. Hükmün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölümü de yargılamanın yenilenmesine engel teşkil etmeyecektir.