muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4833, Karar No: 2021/16454, Tarih: 22.12.2021

Davacı, dava konusu dönemde eşi davalının evinde ev hizmetlerinde çalışırken kendisinin de evin bahçe bakımı işleri yaptığı, eşi ile birlikte davalının evinin bahçesinde bulunan müştemilatında yaşadıklarını iddia etmiş, buna karşın Mahkemece davacının yaptığını iddia ettiği işin mahiyeti, varlığı, süresi ve niteliği yöntemince araştırılmamıştır.

Dosyadaki adres kayıt bilgilerine göre, davacının dava konusu ettiği dönemin bir kısmını da içerir şekilde, 23.02.2007-01.04.2010 tarihleri arasında, dava konusu adres dışında ... İlinde, 01.04.2010-05.08.2011 tarihleri arasında ise davalının adresinde ikamet ettiğine ilişkin kaydın mevcut olduğu göz önüne alındığında, davacının dava konusu ettiği dönemin 01.04.2010 tarihine kadar olan dönem için; ... İlindeki adresinde, belirtilen tarihlerde fiilen bulunup bulunmadığı, ikamet edip etmediği, bu dönemde buna göre davalı işyerinde çalışıp çalışmadığının bu adreste emniyet araştırması da yapılmak suretiyle usulünce belirlenmeli,

01.04.2010 tarihi ve sonrasına ilişkin dava konusu dönem için de; davacının çalıştığını iddia ettiği davalının evinin bahçesinin büyüklüğü, bahçede budama, sulama, aşılama, ilaçlama gibi emek ve mesai gerektiren meyveli/meyvesiz ağaç, çim alanı vs. bulunup bulunmadığı, bahçenin buna göre sürekli bakıma ihtiyacı olup olmadığı , buna göre işin kapasitesinin ne olduğu, bahçe bakımı işini asıl olarak kimin yaptığı, davacı tarafından mı yoksa başka bir kişi ya da şirket eliyle mi yapıldığı hususları emniyet araştırması yoluyla ve gerekirse yerinde keşif yapılmak suretiyle belirlenmeli, davacı tarafından yapıldığı kanaatine ulaşılırsa, başlangıç tarihi, çalışma şekli, süresi, günlük kaç saatte haftada ve ayda kaç güne tekabül ettiği hususu belirlenmeli, bu kapsamda davalının evine komşu çalışan ya da oturanlar zabıta marifetiyle belirlenmeli, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; iş yerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak taraflar arasındaki ilişkinin niteliği tereddütsüz belirlenerek, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak, ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, ... Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak, ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22/12/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4868, Karar No: 2019/2656, Tarih: 10.06.2019

**15. Hukuk Dairesi         2018/4868 E.  ,  2019/2656 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı M.. Ö.. ile davalı T.C. Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü arasındaki davadan dolayı ... 24. Asliye Hukuk Hakimliğince verilen 23.11.2017 gün ve 2017/17-2017/477 sayılı hükmü bozan Dairemizin 18.06.2018 gün ve 2018/1968-2018/2506 sayılı ilamı aleyhinde davalı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Yargıtay ilamında belirtilen gerektirici nedenler karşısında HUMK’nın 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uymayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE ve HUMK’nın 442. maddesi hükmünce 315,00 TL para cezası ile bakiye 17,70 TL red harcının karar düzeltme isteyen davalıya yükletilmesine, 10.06.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/2255, Karar No: 2012/3202, Tarih: 15.02.2012

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/2255 E.  ,  2012/3202 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, 6136 sayılı kanuna muhafelet

...

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

A-Sanık hakkında "Hırsızlık" suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde ;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Başka bir suç nedeniyle yakalanan sanığın o suçun konusunu oluşturmadığı halde müşteki ...'ın aracından çaldığı dizüstü bilgisayar ve çantasını sakladığı yeri söyleyerek müştekiye iadesini sağlaması karşısında; TCK'nın 168/1-4. maddesinde düzenlenen kısmi etkin pişmanlık şartlarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

2-Dosyadaki adli sicil kaydına ve ilam örneğine göre, Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 1999/184-2000/107 Esas ve Karar sayılı ilamı ile tekerrüre esas hükümlülüğü bulunan sanık hakkında, TCK'nın 58/6-7. maddesi gereğince uygulama yapılmaması,

B-Sanık hakkında "6136 sayılı Yasaya Muhalefet" suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesine gelince;

Bursa 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 12.10.2006 tarih, 2006/220-357 Esas-Karar sayılı kararında "Sanık hakkında 6136 sayılı Yasaya Muhalefet suçundan Bursa 3. Asliye Ceza Mahkemesine dava açılmış bulunduğundan bu suçtan açılan kamu davasının CMK'nın 223/7. maddesi gereğince Reddine, ... Bursa 3.Asliye Ceza Mahkemesinde dava açılmış olduğundan adli emanet eşyalarının sözkonusu dosyaya gönderilmesine" karar verildiği gözetilerek sanığın belirtilen suçtan mahkumiyeti yerine yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, O yer Cumhuriyet Savcısının, sanık ... ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye kısmen uygun olarak BOZULMASINA, 15.02.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7847, Karar No: 2010/9657, Tarih: 30.10.2010

**1. Hukuk Dairesi         2010/7847 E.  ,  2010/9657 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : HATAY 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 11/05/2010

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, kayden maliki oldukları 1624 ve 1633 parsel sayılı taşınmazlara davalının kendi parselinde yaptığı kazı çalışması sonucu kot farkı oluşturmak suretiyle müdahale ettiğini, yağacak yağmurlar sonucu toprak kaymasının önlenmesi için istinat duvarı yapılmasının zorunlu olduğunu ileri sürüp, taşınmazlar arasında istinat duvarı yapılması suretiyle çekişmenin giderilmesine, olmadığı taktirde 25.576,00.-TL duvar bedelinin tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı, taraflar arasında aynı konuda kesin hüküm bulunduğunu, istinat duvarı yapılması zorunluluğunun olmadığını belirtip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, çekişme konusu taşınmazlarda davalının kendi parselinde yaptığı kazı nedeniyle kot farkı oluştuğu, istinat duvarı yapılmasının zorunlu olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, tetkik hakimi raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, komşuluk hukukuna aykırı elatmanın önlenmesi, çekişmenin giderilmesi, olmadığı taktirde tazminat isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; çekişme konusu 1624 ve 1633 parsel sayılı taşınmazların davacılar adına, komşu 342 parsel sayılı taşınmazın ise davalı adına kayıtlı olduğu, davalının kendi taşınmazında yaptığı kazı nedeniyle taşınmazlar arasında kot farkı oluştuğu, toprak kaymasını engellemek için istinat duvarı yapılması gerektiği ileri sürülerek eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; çağdaş hukuk sistemlerindeki tanımıyla mülkiyet: geniş haklar, buna bağlı yetkiler ile birlikte bazı ödevlerin oluşturduğu bir hukuksal kurumdur. Başka bir söyleyişle mülkiyet, tanıdığı geniş hak ve yetkilerin yanında bazı ödevlerde yükleyen bir ayni haktır. Medeni Kanunun 683. maddesinde "Bir şeye malik olan kimse hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir." hükmü getirilmek suretiyle mülkiyet hakkının kanunla kısıtlanabileceğine işaret olunmuştur. Bu doğrultuda olmak üzere, taşınmaz malikini komşusuna zarar verebilecek her türlü taşkınlıklardan kaçınmakla yükümlü kılan aynı kanunun 737. maddesi, komşuluk ilişkilerinden doğan zorunlu çıkar çatışmalarını düzenlemiş, bir arada yaşamak durumunda olan, komşu taşınmaz maliklerinin ekonomik, sosyal çıkarlarını dengede tutabilmek için onlara katlanma ve kaçınma ödevleri yüklemiştir.

O halde, bir toplumda birlikte yaşama olanağı sağlayan insancıl, gerçekçi, zorunlu temel hukuk kuralına göre, hakim; somut olayın özelliğini, taşınmazların konumlarını, kullanma amaçlarını, niteliklerini, yöresel örf ve adetleri, toplumun doğal ihtiyaç ve gerçeklerini gözönünde bulundurarak, komşuların birbirlerine göstermekle yükümlü oldukları olağan katlanma ve hoşgörü sınırını aşan bir taşkınlığın bulunup bulunmadığını saptama, zararı giderici önlemlerden en uygununu bulma, kaçınılmaz müdahaleleri yapmak suretiyle özverileri denkleştirme durumundadır.

Bunun içinde zararın niteliği, kapsamı ve ne surette giderileceği yönünde tarafların tüm delilleri toplandıktan, gerektiğinde yerinde keşif yapıldıktan sonra uzman bilirkişilerden bilim ve tekniğe uygun gerekçeli rapor alınması zorunludur.

Somut olaya gelince; mahkemece yukarıda açıklanan ilkeleri kapsar biçimde bir araştırma yapılmamış, taraflar arasında daha önce görülen Hatay 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/209 esas sayılı tazminat istekli açılan dava dosyasında yapılan uygulama sonucu alınan bilirkişi raporu ile yetinilerek sonuca gidilmiştir.

Oysa, hükme esas alınan 23.06.2009 tarihli bilirkişi heyeti raporunda, “arazide oluşan şevin yaklaşık bir sene boyunca yoğun yağmurlar almasına rağmen kısmen az miktarda yüzey aşınmasının olduğu, ancak mevcut olan gözlemsel tekniklerle bu yapının üstünde inşa edilecek bir binanın basıncı ile zeminin göstereceği direnç hesaplanamayacağından dolayı bu bölgede şev analizi, sondaj, sismik ve benzeri analizlerin yapılması gerektiği, şevden dolayı arazide kayma mukavemeti olabileceği, tam ve sağlıklı bir yorumun yapılabilmesi için gözlemsel analizin yetersiz olduğu” belirtilmiştir. Bu durumda, anılan raporun hükme yeterli incelemeyi içerdiğini söyleyebilme olanağı yoktur.

Şöyle ki, dosya kapsamı ve yapılan araştırma ile komşuluk hukuku açısından davalı eyleminden dolayı bir zararın oluşup oluşmadığı anlaşılamamaktadır. Öte yandan, muhtemel bir zarar var ise, muhtemel zarar nedeniyle açılan davanın dinlenemeyeceği de kuşkusuzdur.

Şöyle ki, dosya kapsamı ve yapılan araştırma ile komşuluk hukuku açısından davalı eyleminden dolayı bir zararın oluşup oluşmadığı anlaşılamamaktadır. Öte yandan, muhtemel bir zarar var ise, muhtemel zarar nedeniyle açılan davanın dinlenemeyeceği de kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca; mahallinde konunun uzmanı üç kişiden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla keşif yapılması, yukarıda açıklanan ilke ve olgular doğrultusunda davacıların bir zararının doğup doğmadığının duraksamaya yer bırakmayacak şekilde ortaya konulması gerekirken noksan soruşturma ile yetinilerek karar verilmesi isabetsizdir. Kabule göre de, bilindiği gibi, Medeni Kanunun komşuluk hukukuna ilişkin 737 ve 738. maddeleri kusursuz sorumluluk (objektif sorumluluk) ilkesini getirmiştir. Komşuluktan doğan uyuşmazlıkların çözümünde gözetilmesi gereken diğer bir ilke de, özverinin (fedakarlığın) olaya en uygun düşecek şekilde denkleştirilmesidir. Başka bir deyişle, her taşınmazın maliki komşuluk hukukundan doğan yetkilerin kullanması için gerekli işlere ve bunların giderilmesine kendi yararlanma oranında katılmakla yükümlüdür. (M.Y.m.750) O halde, hak ve nesafet kuralları gözetilerek, meydana gelen zararın giderimi için yapılması gereken istinat duvarının yapımı giderlerine tarafların ne şekilde katkı sağlayacağının belirlenmesi gerekirken anılan ilke gözetilmeksizin tüm yaptırım ve giderlerin davalıya yükletilmesi de doğru değildir.

Davalının, temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 30.9.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/14272, Karar No: 2016/6409, Tarih: 09.06.2016

**11. Hukuk Dairesi         2015/14272 E.  ,  2016/6409 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 03.06.2014 tarih ve 2013/332-2014/271 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen ... günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş. ile birleşik ürün sigorta poliçesi düzenlendiğini, sigortalı şirkete ait ... marka ... model araç kapı içi döşemesinde kullanılan “enerji emici” parçasını tedarik eden davalı firmanın üretim adresinde 28/09/2011 tarihinde meydana gelen yangın neticesinde sigortalı şirkete ait bir kısım kalıplar ve taşımada kullanılan kutuların zarar gördüğünü, yine yangın nedeni ile davalı firmanın bir süre başka bir adreste faaliyet gösterdiğini, bu adresten nakliye ve yurt dışından gelen parçalar için de nakliye masrafları doğduğunu, meydana gelen zararlar nedeni ile 22.720,57 Euro karşılığı toplam 529.362,00 TL'nin 04/04/2012 tarihinde sigortalıya ödendiğini, davalı şirketin kendi sorumluluğunda bulunan imalathanede çıkan yangın nedeni ile oluşan zarardan sorumlu olduğunu, yapılan başvuruya rağmen her hangi bir ödeme yapılmadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 529.362,00 TL tazminatın 04/04/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili ile davacının sigortalısı arasında 30/06/2011 tarihinde kalıp ariyet protokolü imzalandığını, bu protokol uyarınca mülkiyeti dava dışı şirkete ait kalıp ve aparatların ariyet olarak müvekkiline verildiğini, müvekkilinin bu kalıp ve aparatları kullanarak sigortalı firmaya otomotiv yedek parçası üretip sattığını, 28/09/2011 tarihinde müvekkiline ait fabrikada meydana gelen yangının mücbir sebepten kaynaklandığını, müvekkilinin kusuru bulunmadığından davacıya karşı tazminat sorumluluğunun da olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, meydana gelen yangından davalının sorumlu olduğu, dolayısı ile davacının sigortalısına ödediği tutarı halef sıfatı ile davalıdan talep edebileceği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, 524.952,38 TL'nin 04.04.2012 ödeme tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, meydana gelen yangından davalının sorumlu olduğu, dolayısı ile davacının sigortalısına ödediği tutarı halef sıfatı ile davalıdan talep edebileceği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, 524.952,38 TL'nin 04.04.2012 ödeme tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Dava, birleşik ürün sigorta poliçesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkin olup mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Davacının sigortalısı olan ... ... ... Otomotiv San. Tic. A.Ş. ile davalı arasında düzenlenen kalıp ariyet protokolü uyarınca davalıya teslim edilen kalıpların ve taşımada kullanılan kutuların davalı firmanın üretim adresinde 28/09/2011 tarihinde meydana gelen yangında zarar gördüğü, böylece dosyada bulunan makbuz ve ibraname belgesi içeriğinden sigortalının davacıyı ibra ve olaydan doğan rücu ve dava haklarını davacı şirkete devrettiği de nazara alınarak zarar gören kalıp ve taşımada kullanılan kutuların bedellerinin davalıdan talep edilebileceği anlaşılmaktadır. Ancak, bilirkişi raporunda atıf yapılan ve ekpertiz raporunda gösterilen artan masraflar, parça maliyeti, artan nakliye masrafları, fazla mesai, Exw Part Cost-Pimsa Cost, Exworks-CIF Expense, Lokal Expense gibi ifade edilen zarar kalemlerinin nelerden ibaret olduğu açıklanmamış olup, belirtilen zarar kalemlerinin davacının sigortalısı bulunan şirket ve davacı ... şirketi tarafından davalıdan istenebilecek nitelikte bulunup bulunmadığı anlaşılamamaktadır. Bu suretle, meydana gelen yangın sebebiyle davacının sigortalısı tarafından uğranıldığı bildirilen zarar kalemlerinin açıklığa kavuşturulması ve belirtilen bu zararların talep edilebilirliğinin bulunup bulunmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılması, böylece tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte yazılı nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, takdir olunan 1.350,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 09.06.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/18327, Karar No: 2012/1717, Tarih: 09.02.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/18327 E.  ,  2012/1717 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hak sahibi yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı SGK Başkanlığı işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 04.10.2005 tarihinde kesinleşen davacıya, yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı ... hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılının Şubat ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 01.10.2008 – 18.02.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı .... Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var

olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.