muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/6871, Karar No: 2015/10700, Tarih: 10.06.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/6871 E.  ,  2015/10700 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ENEZ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 15/01/2014

NUMARASI : 2012/88-2014/2

Taraflar arasındaki tazminat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dilekçesi ile; davaya konu taşınmazın davalı Kooperatife ait olup, dava dışı Gıda Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğüne hizmet binası olarak kiraya verildiğini, 2009 yılından beri de müvekkiline lojman olarak tahsis edildiğini, müvekkilinin 17/05/2012 tarihinde akrabalarını ziyaret için Çorlu'ya gittiğini, buradan 20/05/2012 tarihinde döndüğünde evin içine yağmur suları dolduğunu ve halen çatıdan yağmur sularının akmakta olduğunu gördüğünü, evin içerisindeki bütün eşyaların ayrıca duvarların, yer döşemelerinin, elektrik tesisatının zarar gördüğünü, ev ve içindeki eşyaların kullanılamaz hale geldiğini, müvekkilinin strese bağlı olarak mide ağrılarının başladığını ve tedavi gördüğünü, evin durumu sebebi ile müvekkilinin ailesi ile birlikte akrabalarına ve tanıdıklarına gidip bir süre onlarda kaldığını akabinde başka bir ev kiralamak zorunda kaldıklarını, zarar gören eşyalar arasında el emeği eşyalarında bulunması sebebi ile manevi olarak zarar görmelerine sebep olduğunu iddia ederek, müvekkilinin uğramış olduğu maddi zarar olan 10.284,00 TL'nin değişik iş tespit rapor tarihi olan 12.06.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte, 15.000TL de manevi tazminatın olay tarihi olan 20.05.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; kira sözleşmesinin 1.. K.. ile Tarım İl Müdürlüğü arasında akdedildiğini, kiracıya alt kiralama yetkisi verilmediğini, bu sebeple davanın davalı kooperatife ait taşınmazı alt kira yetkisi olmadan kiralayan Tarım İl Müdürlüğüne yöneltilmesi gerektiğini, davacı tarafla aralarında herhangi bir sözleşme olmadığını, davada görevli ve yetkili mahkemenin İdare Mahkemeleri olduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; davanın kısmen kabulüne, davacının 10.284,00 TL maddi tazminat talebinin kabulü ile 12.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davacının 4.000,00 TL manevi tazminat talebinin kabulü ile 20.05.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak;

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak;

1- Türk Borçlar Kanunu’nun 58.maddesi hükmüne göre manevi tazminata karar verilebilmesi için 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 24.maddesi hükmünde genel olarak açıklanan kişilik haklarına bir saldırı bulunması, hukuka aykırı fiil sonucunda kişilik haklarının zarar görmüş olması zorunludur. Malvarlığında bir zarar meydana gelmesi halinde de kişinin az veya çok üzüleceği ve manevi olarak acı çekeceği kuşkusuzdur. Ne var ki, malvarlığı zararları bu madde kapsamına girmemektedir. Anılan madde hükmü ile yalnızca kişilik haklarına saldırı nedeniyle uğranılan zararların giderilmesi amaçlandığından malvarlığı zarara uğrayan kişi yararına Türk Borçlar Kanununun 58.maddesi hükmüne göre manevi tazminata hükmedilmesi yasal olarak mümkün bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular dikkate alınarak mahkemece davacı tarafın manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

2- Somut olayda, davacı davadan evvel Sulh Hukuk Mahkemesi aracılığıyla tespit yaptırmış, ancak dava dosyasında yeniden keşif yapılarak bilirkişi raporu alınmamıştır.

Delil tespiti isteyenin haklarını korumak içim zorunluluk varsa veya acele hallerde mahkemece karşı tarafa tebligat yapılmadan delil tespiti yapılabilir, ancak bu durumda mahkemece delil tespiti tutanağının ve bilirkişi raporunun bir sureti derhal karşı tarafa tebliğ edilmelidir. Ancak tebligat yapılmış olsa bile somut olayda olduğu gibi cevap dilekçesinde kabul edilmemiş delil tespiti raporuna dayanılarak hüküm verilmesi kanuna aykırılık oluşturur.

O halde mahkemece yapılacak iş; davacının uğradığı zararın tespiti bakımından konusunda uzman 3 kişilik bilirkişi heyetinden rapor alınmasının sağlanması (alınacak raporda zarara uğrayan eşyaların hurda bedellerinin düşülmesi gerektiği hususuna dikkat edilmesi) ve sonucuna göre bir karar verilmesidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 10.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/4561, Karar No: 2008/6951, Tarih: 23.06.2008

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2008/4561 E.  ,  2008/6951 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sözleşmenin iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin görevsizliğine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı sanayi sitesindeki çay ocağının eşi ... adına kayıtlı olup eşi tarafından işletildiğini eşinin vefatından sonra davalı kayınvalidesi tarafından bir takım kağıt ve belgeler imzalatıldığını, sonradan öğrendiğine göre kendisine imzalatılan yeni sözleşme ile davalıya geçtiğini öğrendiğini belirterek çay ocağı olarak işletilen yerin şu anda davalı adına olan sözleşmenin iptali ile bu yerin tarafına teslimine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu sözleşmede hukuka aykırı bir yön bulunmadığını, davacının özgür iradesi ile bu duruma muvafakat ettiğini bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, dava konusunun kira hükmünden kaynaklandığı, kira akdinin feshinin istendiği bu tür davalara bakma görevinin Sulh Hukuk Mahkemesine ait olduğu gerekçeleriyle görevsizlik kararı verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Davalı vekilinin temyizi vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

Mahkemece görevsizlik kararı verildiğine göre AAÜT’nın 7.maddesine göre davalı lehine vekalet ücreti takdiri gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 23.06 .2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9364, Karar No: 2016/3804, Tarih: 22.03.2016

**17. Ceza Dairesi         2015/9364 E.  ,  2016/3804 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, konut dokunulmazlığını ihlal,

mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle incelenerek, gereği görüşülüp düşünüldü:

I-Sanıklar ... ve ... hakkında kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;

Müştekinin 31.05.2011 tarihli oturumda, sanıklar...'in aileleri tarafından suç nedeniyle oluşan zararının giderildiği yolunda beyanda bulunduğu, sanıkların yargılama aşamasında tutuklu olarak bulunmaları karşısında, aşamalarda atılı suçu samimi şekilde ikrar eden sanıklar hakkında TCK'nın 168. maddesinin uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı değerlendirilmekle bu yönde eleştiri getiren tebliğnamedeki düşünceye iştirak edilmemiş; sanık ... hakkında mala zarar verme suçundan hüküm kurulduğu sırada müştekinin ... yerine ... olarak gösterilmiş olması mahallinde düzeltilebilir maddi yazım hatası kabul edilmiş; TCK'nın 53. maddesinin uygulanması sırasında aynı maddenin birinci, ikinci ve dördüncü fıkralarındaki bazı sözcüklerin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 gün ve 2014/140 Esas 2015/85 Karar sayılı iptal kararının ise anılan kanun maddesinin 1. fıkrasındaki ''hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak'' hükmü gereğince infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görüldüğünden bu husus da bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre sanık ... müdafii ile sanık ...'ın temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

II-Sanık ... hakkında kurulan hükmün temyiz incelemesine gelince;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre sanık ... müdafii ile sanık ...'ın temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

II-Sanık ... hakkında kurulan hükmün temyiz incelemesine gelince;

... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 07.03.2011 tarih 2011/323 sayılı iddianamesi ile sanıklar ... ve ...'in, başkaca eşyalar yanında müştekinin ikametinden çaldıkları masaj aletini sanık ...'e paraya çevirmesi için verdikleri, sanık ...'in de masaj aletinin çalıntı olduğunu bilerek kabul ettiği iddiasıyla TCK'nın 165/1. 53 ve 63. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı, sanık ...'in masaj aletinin çalıntı olduğunu bilmediğini beyan ettiği, her ne kadar sanıklar ... ve ... soruşturma aşamasında müştekinin ikametinden masaj aleti de çaldıklarını beyan etmiş iseler de müştekinin ikametinden masaj aleti çalındığına ilişkin bir iddiası bulunmadığı gibi bilakis 31.05.2011 tarihli oturumda masaj aletinin kendisine ait olmadığını beyan ettiği, sanık ...'ın da 08.04.2011 tarihli oturumda müştekinin ikametinden masaj aleti çalmadıkları, masaj aletini başka dosyalar kapsamında çaldıklarını savunduğunun, bu halde iddianameye konu masaj aletinin müştekiye ait olmadığının anlaşılması karşısında, sanık ...'in masaj aleti dışında müştekiden çalıntı başka bir eşyayı bilerek kabul ettiği de iddia edilip ileri sürülmediğine göre atılı suçtan beraati yerine delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...'in temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 22.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5035, Karar No: 2014/10116, Tarih: 27.10.2014

**5. Ceza Dairesi         2013/5035 E.  ,  2014/10116 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2012/49007

MAHKEMESİ : Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 14/04/2009

NUMARASI : 2004/319 Esas, 2009/138 Karar

SUÇ : İhaleye fesat karıştırma, resmi artırma ve eksiltmeye hile karıştırma, 3628 sayılı Yasaya muhalefet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi;

CMK'nın 260/1. maddesine göre ihaleye fesat karıştırma ve 3628 sayılı Yasaya muhalefet suçlarından katılan sıfatını alabilecek surette zarar görmüş olan Hazinenin kanun yoluna başvurma hakkının bulunması ve hükümlerin vekili tarafından temyiz edilmesi karşısında 3628 sayılı Yasanın 18. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak katılma talebinin kabulüne karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

Suç tarihinde yürürlükte bulunan 765 sayılı TCK'nın 205. maddesinde belirtilen ihaleye fesat karıştırma suçunun oluşabilmesi için sanıkların kendileri veya üçüncü kişiler lehine haksız çıkar sağlamasının gerektiği ve bunun suçun maddi unsuru olduğu, alım satımın uygulama usul ve şekillerine aykırı davranılması veya ihale tamamlandıktan sonra yapılan usulsüz eylemlerin alım satıma fesat karıştırma suçunu oluşturmayacağı, somut olayda, Antalya Gençlik ve Spor İl Müdürü Cemalettin Ünal Yurtçu, tesisler şube müdürü Ş.. K.., şube müdürleri E.. P.., R.. İ.., O.. Ü.., R.. İ.., İ.N.. Ş., Gençlik Merkezi müdürü İ.. S.., ayniyat memuru, O.. A.., muhasebe şefi İ.. S.., muhasebe elemanı E.. (G..) K.., inşaat teknisyeni H.. T.. ve depocu A.. A..'a 31/03/2004 tarihli iddianameyle yüklenilen Antalya Gençlik Şube İl Müdürlüğünce bir kısım yapım ve onarım işlerinde onay ve teklifler alınmadan firmaların işe başlatılmasından sonra teklif mektuplarının işi

yapan firmalar tarafından doldurulup elden getirilmesi, hazırlanan teklif mektuplarına göre ihale kararının komisyon üyelerine imzalatılması ve firmalara ödeme yapılması, ilde kadrolu inşaat mühendisi ve teknikeri bulunmasına rağmen bir metraj ve hakediş hazırlatılıp buna göre muayene ve kabul işleminin yapılmaması, Antalya Gençlik Spor ve İl müdürlüğü Hizmet Binası yanına demirden üstü kapalı bir garaj yapım ihalesinin Taşra Teşkilatı Bütçe, İhale, Muhasebe ve Bilet Yönetmeliğinde öngörülen şekil hükümlerine aykırı şekilde yapılması, garaj imalatında % 57 eski demir kullanılması, 2500 kişilik kapalı yüzme havuzunun yıkılmasından sonra inşaatta çıkan hurda demirin betondan ayrılması sağlanmadan götürü fiyatla satılması, Atatürk Stadı yanındaki otopark alanının tüketici günü düzenlemek için fuarcılık hizmetine verilmesinde komisyon aracılığıyla tahsis ücreti belirlenmesi gerekirken buna uyulmaması, 1999-2000, 2001-2002, 2002-2003 futbol sezonlarında Atatürk Stadyumu'nun saha kenarlarında kullanılan reklam panolarının sözleşme yapılmadan kiraya verilmesi şeklindeki isnatların sübutu halinde ancak suç tarihi itibariyle lehe olan 765 sayılı TCK'nın 366. maddesinde yer alan resmi alım satıma fesat karıştırma, birleştirmeye konu 2003/8385 sayılı iddianameyle C.. Y.., Ş.. K.., R.. İ.., R.. İ.. ve E.. Y..'ye yüklenen eylemlerin mahiyetine göre subütu halinde aynı Kanunun 240/1. maddesinde yer alan görevi kötüye kullanma suçlarını oluşturabileceği, gerek bu suçların gerekse Cemalettin Ü.. Y.. ve Ş.. K..'ya yüklenen 3628 sayılı Yasaya muhalefet suçunun öngörülen cezalarının üst sınırları itibariyle 765 sayılı TCK'nın 102/4 ve 104/2. maddelerinde belirlenen yedi yıl altı aylık asli ve ilave zamanaşımına tabi olduğu, son suç tarihi olan 2003 yılı ile inceleme günü arasında bu sürelerin gerçekleştiği anlaşılmakla, 5237 sayılı TCK'nın 7/2. maddesi ile 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi de gözetilmek suretiyle hükümlerin CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden sanıklar hakkındaki kamu davalarının aynı Yasanın 322 ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca zamanaşımı sebebiyle ayrı ayrı DÜŞMESİNE, 27/10/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5401, Karar No: 2012/13817, Tarih: 12.07.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/5401 E.  ,  2012/13817 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

No :468-88

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm gelirlerinin 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince yasal faiziyle birlikte geri alınması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2002 yılında kesinleşen davalıya, 1966 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm gelirinin, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca 2010 yılının Şubat ayında gerçekleştirilen işlemle kesilerek, 21.10.2008 – 20.03.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen gelirler yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.