muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/2806, Karar No: 2021/1856, Tarih: 01.03.2021

Davalı ... İth. İhr. A.Ş. vekili, davalının traktörü, diğer davalı Yapılcan... Ltd. Şti'ne 15.05.2013 tarihinde fatura ederek sattığını, Yapılcan ... Ltd. Şti'nin ise davacıya değil, BNP Paribas Finansal Kiralama A,Ş.’ye sattığını, Aralık 2016’ya kadar aracın finansal kiralama firması adına tescilli kaldığını, davacının araca malik olmadığı dönemler hakkında, mülkiyetten kaynaklanan alacak ve tazmin istemlerinde bulunmasının mümkün olmadığını, bu nedenle husumet yokluğundan davanın reddinin gerektiğini, aracın tamir için davalıya teslim edilmediğini, aracın davacı tarafından onarılmak istenildiğini, davacıya fiyat teklifi ve maliyetleri gönderildiğinde, davacının cevap vermediğini, ayıplı mal iddiası bulunmaktaysa zamanaşımı süresinin dolduğunu, taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmadığını, traktörün garanti sürelerinin dolduğunu, servis hizmeti ile ilgili olarak davacı ile bir sözleşme imzalanmadığını, davacı, dava dışı fınansal kiralama firması ile yaptığı finansal kiralama sözleşmesinde, aracın tamir ve bakımlarını yaptırma zorunluluğunda olduğunu, ancak davalı ile davacı firma arasında hiçbir dönemde bakım veya tamir için sözleşme yapılmadığını, traktördeki arızasının elektrik tesisatından kaynaklandığının tespit edildiğini, davacıya elektrik tesisatının değişmesi gerektiği diğer davalı tarafından ve davalı tarafından sözlü ve yazılı olarak bildirilmesine rağmen davacının parça değişimini onaylamadığını, davacının parça maliyetini bahane ederek tutanaklarda yer aldığı şekilde 2 defa diğer davalı ve davalı firma teknisyeni nezaretinde, elektrik tesisatını tamir ettirmeye çalıştığını, tamir neticesinde yapılan kontrollerde arızanın devam ettiği konu elektrik tesisatının değişmesi gerektiğinin tekrar belirtilmiş olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Yapılcan Mot. Arç. Mak. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. vekili, dava konusu traktörün, BNP Paribas Finansal Kiralama A.Ş. adına Aralık 2016 tarihine kadar tescilli olduğunu, davacının Aralık 2016'dan sonra traktörü adına tescil ettirdiğini, davacının iddia ettiği arıza tarihinin 2016 yılı 8-9. aylarında olduğunu, davacının traktörü satın almadan ve adına tescil ettirmeden önce mülkiyetten kaynaklanan alacak ve tazminat isteminde bulunamayacağını, traktörün 2013 yılında satın aldığını, 2 yıllık garanti süresinin 2015 yılında dolduğunu, davalının, diğer davalı ... ... A.Ş. ile olan satış servis ve yedek parça bayiliği sözleşmesinin, 14.09.2015'te karşılıklı olarak fesih edildiğini, davacının traktörünün 15.08.2016'da arızalandığını iddia edildiğini, davacının bu nedenle davalıya husumet yöneltilemeyeceğini, davalıya davacı tarafından araçtaki arızanın giderilmesi için herhangi bir başvuruda bulunulmadığını, davacının satın aldığı yoncaları toplatmak ve balyalatmak için, ödediğini iddia ettiği 225.000.-TL’nin fahiş olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davanın davalılar distribütör ve bayinin servis hizmeti vermemesi sebebiyle doğan zararın tazmini talebine ilişkin olduğu, traktör arızasının tamir edilememesinde davalılara atfedilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı, meydana gelen arızanın giderilmesi için davacı tarafından onay verilmediği, gerekli parçaların alınması için ödeme yapılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Konya Bölge Adliye Mahkemesince, tüm dosya kapsamına göre; davaya konu traktörün alıcısının dava dışı BNP Paribas Finansal Kiralama A.Ş. olduğu, davacının traktörü daha sonra bu şirketten satın aldığı, satım sözleşmesi kapsamında varsa satıcının sorumluluğuna ilişkin hükümlerin sözleşmenin nispiliği ilkesi gereği alıcı tarafından ileri sürülmesi gerektiği, davacının alıcı olmadığından eldeki iddiayı ileri sürme hakkı bulunmadığı, davanın araç tamirinden değil satıcının sorumluluğuna ilişkin olarak ikame edildiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 14,90 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 01.03.2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6332, Karar No: 2015/1014, Tarih: 25.02.2015

**1. Ceza Dairesi         2013/6332 E.  ,  2015/1014 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Ölüme neden olacak şekilde kasten yaralama

Sanıkların savunmaları, katılan ....’ın ve tanıkların beyanlarının alındığı 21.06.2012, 17.07.2012, 26.12.2012 tarihli duruşmalar ile hükmün verildiği 27.12.2012 tarihli duruşmanın, ıslak imzayla imzalanmayan ve üzerinde 'e-imza' notu bulunan tutanakların ve gerekçeli kararın katip tarafından elektronik imza ile imzalanmadığı anlaşıldığından, imza eksikliğinin giderilmesi için dosyanın incelenmeksizin, mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na (TEVDİİNE), 25/02/2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/4036, Karar No: 2014/7454, Tarih: 28.03.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/4036 E.  ,  2014/7454 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava dosyası inceleme için elektronik ortamda gönderilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılarak Yargıtay'a elektronik ortamda gönderilen dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi için dosyadaki tüm evrakların "taranma" suretiyle elektronik ortama aktarılmış olması zorunludur.(HUMK md. 445)Hiç kaydedilmemiş veya sisteme kaydedildiği halde taranmamış,eksik ya da hatalı taranmış veya usulüne uygun tarandığı halde doğru isimlendirilmemiş evrak barındıran dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Açıklanan sebeple, fiziki imkansızlık sebebiyle taranamayan belge var ise, dosyanın elektronik ortamda değil, fiziki olarak gönderilmesi (duruşmalı temyiz edilen dosyaların her halükarda elektronik değil, fiziki olarak gönderilmesi) gerekmektedir. Fiziki olarak gönderilen dosyalar ayrıca elektronik ortamda gönderilmemelidir.

Dairemize elektronik ortamda gönderilen ve sisteme kaydedilen dosyanın yapılan ön incelemesinde yukarıdaki esaslara uyulmadığı görülmektedir. Bu halde dosyanın elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Mahkemesince dosyanın yeniden kontrol edilerek eksikliklerin gösterilen şekilde tamamlanması, fiziki imkansızlık sebebiyle bunun mümkün olmaması halinde ise elektronik ortamda değil,fiziki olarak gönderilmesi amacıyla dosyanın mahalli mahkemesine İADESİNE oybirliğiyle karar verildi. 28.03.2014 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2015/860, Karar No: 2015/869, Tarih: 26.01.2015

**19. Hukuk Dairesi         2015/860 E.  ,  2015/869 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

- K A R A R -

Uyuşmazlığın sipariş üzerine üretilen kozmetik ürün kutu ve paketlerinin yapım işini konu alan eser sözleşmesinden kaynaklanmasına göre, dosyanın temyiz incelemesi Dairemizin görevi dışındadır.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyanın temyiz incelemesini yapmakla görevli Yüksek 15. Hukuk Dairesi Başkanlığına gönderilmesine, 26.01.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/16712, Karar No: 2014/11856, Tarih: 15.04.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/16712 E.  ,  2014/11856 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : İş ve çalışma hürriyetinin ihlali, konut dokunulmazlığının ihlali, yaralama

HÜKÜMLER : Beraat, hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

A-Niteliğine göre sanık ... hakkında yaralama suçundan verilen karara karşı yalnızca itiraz yolu açık ve dolayısıyla yapılan başvurunun bu doğrultuda değerlendirilmesinin gerekli bulunduğu,

Anlaşıldığından, sanık ...’un, tebliğnameye uygun olarak, temyiz davası isteği hakkında bir KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA,

B-Sanık ... hakkında verilen beraat hükümlerine yönelik temyiz isteğine gelince;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:

1-İşyeri dokunulmazlığının ihlali eyleminden kurulan beraat hükmü yönünden;

Eyleme ve yükletilen suça yönelik O Yer Cumhuriyet Savcısı ve katılan ...’un temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden tebliğnameye aykırı olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA,

2-İş ve çalışma hürriyetinin ihlali eyleminden kurulan beraat hükmüyle ilgili olarak ileri sürülen başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

a)Hediyelik bıçak satan sanık ...'in, kendisi gibi bıçak satan katılan ...'a "bıçak satmayacaksın, yoksa başına gelecekleri sen düşün" deyip katılana kafa atıp yaralamasıyla iş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçunun tamamlandığı gözetilmeden, "sanığın eyleminden sonra katılanın bıçak satmayı sürdürmesi nedeniyle suçun unsurlarının oluşmadığı" gerekçesiyle beraat hükmü kurulması,

b)Kabule göre ise; sanık ...'in yaralama eylemini iddianamede anlatılması karşısında, yaralama eylemine yönelik ek savunması alınıp hüküm kurulması yerine beraat hükümlerinin kesinleşmesi durumunda sanık ...'in yaralama eylemi yönünden ayrıca savcılığa suç duyurusunda bulunulmasına karar verilmesi,

Kanuna aykırı, O Yer Cumhuriyet Savcısı ve katılan ...’un temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki onama düşüncesinin reddiyle HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 15/04/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/6618, Karar No: 2009/8156, Tarih: 09.07.2009

**1. Hukuk Dairesi         2009/6618 E.  ,  2009/8156 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BANDIRMA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 19/03/2009

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, kayden maliki bulunduğu 670 ada 9, 10 ve 17 parsel sayılı taşınmazları imar planına ve kıyı kanunu ile ilgili yönetmeliklere uygun hale getirilmesi için 10 yıllığına protokol doğrultusunda davalıya kiraladığını,17 parsel sayılı taşınmaza davalının protokol hükümlerine ve kıyı kanununa aykırı yapılandığını ileri sürerek hakem sıfatıyla yargılama yapılarak binaların yıkımına karar verilmesini istemiştir.

Davalı, dava konusu taşınmaza yap işlet devret yoluyla üçüncü kişi tarafından sabit olmayan tesisler yapıldığını, protokol ve yasaya aykırılık bulunmadığını belirtip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, hakem sıfatıyla davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara ilişkin itirazın reddine ilişkin ek kararın temyizi üzerine, dairece; “yıkım istekli davanın taşınmazın aynına yönelik olup, bu tür uyuşmazlıklar 4916 sayılı yasanın 24. maddesi gereğince hakemin görev alanından çıkarılmıştır. Hal böyle olunca; davanın genel yargı yerinde görülmek üzere görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir” gerekçesiyle bozulması üzerine bozmaya uyularak davanın görev yönünden reddi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Karar, davacı ve davalı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi   raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, yıkım isteğine ilişkin olup hükmüne uyulan bozma ilamı doğrultusunda işlem yapılarak mahkemenin (Hakemin) görevsizliğine karar verilmiş olması doğrudur. Davalının tüm, davacının öteki temyiz itirazları yerinde değildir. Reddine.

Davacının diğer temyiz itirazlarına gelince; yargılamada hükümle birlikte davalının yatırdığı bir harç olmadığı ve 14.859,07- YTL harcın Bandırma Kaymakamlık Makamının 16.07.2007 tarihli oluru ile Bandırma Mal Müdürlüğünce 17.07.2007 tarih ve 14326/14883 yevmiye numarası ile muhasebeleştirme işlemi yapılarak bütçe geliri kalemine gelir kaydedildiğine göre kararın 4. bendinde harcın temyiz aşamasında davalı tarafça yatırıldığının kabulü doğru değildir.

Öte yandan, 25.04.1945 tarih, 21-7/9 sayılı İçtihatları Birleştirme Kararı gereğince, görevsizlikle neticelenen kararda avukatlık parasına hükmedilmesi gereğine değinilmişse de davalı vekili için hükmedilen vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7/1-son hükmü gözetilerek takdiri gerekirken yüksek avukatlık parasına karar verilmiş olması da doğru değildir.

Davacının bu yönlere değinen temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerle HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine,  9.7.2009  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/30464, Karar No: 2012/40528, Tarih: 11.09.2012

**2. Ceza Dairesi         2010/30464 E.  ,  2012/40528 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2009/31321

MAHKEMESİ : Selçuk Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 09/10/2008

NUMARASI : 2007/362 (E) ve 2008/326 (K)

SUÇ : Kişilerin huzur ve sükununu bozma

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Dosya içeriğine göre, müştekinin, sanığın kayınbiraderinin eski eşi olduğu, olay günü çocuğunu görmek amacıyla okula gitmek istediği sırada sanığın müştekiyi, çocuğu kaçırır düşüncesi ile konuşmak amacıyla takip ettiği şeklinde gelişen olayda, atılı suçun oluşması için yasada öngörülen süreklilik unsurunun gerçekleşmesi gerektiği gözetilmeden sanığın mahkumiyetine karar verilmesi,

Kabule göre de;

2-Katılanın bir tazminat istemi bulunmadığı gibi dosyaya yansıyan bir zararında belirlenemediği ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 03.02.2009 tarih ve 2008/11-250, 2009/13 sayılı kararında da kabul edildiği üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesinde nazara alınacak zararın maddi zarar olduğu, manevi zararı kapsamadığı gözetilmeden sanığın katılanın zararını karşılamadığı biçimindeki dosya içeriğine uygun olmayan gerekçe ile sanık hakkında 5271 sayılı CMK.nun 231/5.maddesinin uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 11/09/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16521, Karar No: 2016/4067, Tarih: 12.04.2016

**16. Hukuk Dairesi         2015/16521 E.  ,  2016/4067 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen gün ve saatte temyiz edenlerden ... vs. vekili Avukat ..., ... vekili Avukat ..., ... vs. vekili Avukat ... ile vekili Avukat ... ve ...vekili Avukat ... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

1- Kararı müdahiller ... ve ... adına temyiz eden Av. ...'a ait vekaletnamenin incelenmesinde; ...’ın vekil tayin ettiği ...'ın kendisine asaleten, vekili Muhterem adına vekaleten adı geçen avukatı vekil tayin ettiğine dair açık belirtime rastlanmamıştır. Buna göre; müdahiller ... ile ...'ın asaleten veya vekaleten hareket ile Av. ...'u vekil tayin ettiğine dair vekaletname örneğinin dosyaya konulması, vekaletname bulunamaz veya sunulmaz ise kararın, adı geçenlerin önceki vekilleri olan ve dosya kapsamında da vekaletten azledildiğine veya çekildiğine dair bilgiye rastlanmayan Av. ... adına 7201 sayılı Tebligat Kanunu ile Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde tebliğ edilerek temyiz süresinin beklenmesi,

2- Dava konusu taşınmazlara komşu ve yakın komşu olan 129 ada 8 ve 105 ada 1 parsel sayılı taşınmazlara ait kadastro tutanak örnekleri ile varsa dayanağı kayıtların,

3- Çekişmeli taşınmazlara yakın komşu ... 119 ada 10 parselin tespitine esas 01.02.1975 tarih 5 sayılı ve 11 parselin tespitine esas 01.04.1959 tarih 35 sayılı tapu kayıtları ile tesisinden itibaren tedavüllerinin,

4-Taraf dayanağı olan 01.11.1995 tarih 1, 2 sayılı, K.Sani 1298 tarih 72 sayılı, Mart 2005 tarih 1 ve Ocak 1989 tarih 10 sayılı tapu kayıtlarının kadastro sırasında revizyon görüp görmediği ve haritalarının bulunup bulunmadığı Tapu Müdürlüğünden sorularak; varsa, revizyon gördüğü taşınmazlara ait kadastro tutanak örnekleri ile ilgili dava dosyalarının getirtilerek dosyasına konulması, bundan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 12.04.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1147, Karar No: 2012/7259, Tarih: 12.04.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/1147 E.  ,  2012/7259 K.**

**"İçtihat Metni"**

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm (yetim) aylığının 5510 Sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı ... işleminin iptali ile kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanarak yasal faiziyle birlikte alınması gerektiğinin ve yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve.... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2000 yılında kesinleşen davacıya, 1977 yılında yaşamını yitiren iştirakçi babası üzerinden 5434 sayıl....hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm (yetim) aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle Kurumca 2009 yılının Eylül ayında gerçekleştirilen işlemle 01.11.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 01.11.2008 – 30.09.2009 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa

Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve ... sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve ... sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine

sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.