muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2006/129, Karar No: 2006/230, Tarih: 07.11.2006

… B…

… Doğan imzalı dilekçede; A... Valiliği tarafından 31.10.2002 günü ihalesi yapılan Afet Konutu inşaatı işlerinde firmalarına yeterlik verilmediği, ihaleye katılmaya hak kazanan firmaların kendi aralarında anlaşarak ihaleye fesat karıştırdıkları, işleri düşük tenzilatla alacaklarının kendisi tarafından daha önceden tespit ettirildiği, haksız, taraflı ve rekabeti önleyici bir şekilde yapılan bu ihalenin iptali ve tekrar ihale edilmesi için gerekli işlemin yapılmasının istenilmesi üzerine,

Anılan dilekçe ve ekinin sanık vali tarafından 04.11.2002 tarihinde konu ile ilgili olarak "Bakanlıktan görüş isteyelim" notu ile Bayındırlık müdürlüğüne havale edildiği, anılan yazıya A... Bayındırlık Müdürlüğünce, 05.11.2002 tarihinde gereğinin yapıldığına ilişkin bir not düşülerek imzalandığı,

Dilekçe ve eki tespit tutanağının, Vali Yardımcısı H... Sezen imzasıyla, "adı geçen firmanın dosyasında yapılan incelemede, iş bitirme belgesinin aslının görülmediği, Noterce tastikli suretinin bulunmadığı ve banka referans mektubunun teyidinin de olmadığına ilişkin yazı eklenmek suretiyle 05.11.2002 tarihinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü) na fakslandığı,

Söz konusu 31.10.2002 tarihli ihale kararlarının, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün 30.09.2002 tarih ve 7268 sayılı yazısı gereğince, A... Valiliğinin 05.11.2002 tarih ve 326/1951 sayılı yazısı ekinde, ihalelerin onaylanmasından önce Bayındırlık ve İskan Bakanlığının uygun görüşünün alınması amacıyla, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğüne gönderildiği;

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün A... Valiliği Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü'ne gönderdiği 07.11.2002 tarih ve 8569,8568,8567,8566 sayılı yazıları ile söz konusu işlerin sırasıyla, % 10,50- %10,90- % 10, 70-% 11.10 indirimlerle müteahhit N..-D.., A…

…, C…

… Durmuş ve N..-C..İnşaat Şirketlerine ihalelerinin uygun bulunduğunun bildirildiği;

Bu bildirim üzerine 31.10.2002 tarihli ihale kararlarının, A... Valisi T... C... Ersoy tarafından 11.11.2002 tarihinde onaylandığı;

Onayı müteakiben, ihaleyi kazanan N..-D.. İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şirketi yetkilisi N…

… Bulut; A…

… İnş. Nak. Pet. Ürünleri ve San. Ltd. Şti.ni temsilen R…

… Kaya,C…

… Durmuş ve N…

…-C…

… İnş. San. Tic. Ltd. Şirketi vekili A…

… Çelik ile A... Vali vekili Z…

… Karamehmetoğlu arasında 20.11.2002 tarihli noter tasdikli sözleşmelerin akdedildiği;

Bu bildirim üzerine 31.10.2002 tarihli ihale kararlarının, A... Valisi T... C... Ersoy tarafından 11.11.2002 tarihinde onaylandığı;

Onayı müteakiben, ihaleyi kazanan N..-D.. İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şirketi yetkilisi N…

… Bulut; A…

… İnş. Nak. Pet. Ürünleri ve San. Ltd. Şti.ni temsilen R…

… Kaya,C…

… Durmuş ve N…

…-C…

… İnş. San. Tic. Ltd. Şirketi vekili A…

… Çelik ile A... Vali vekili Z…

… Karamehmetoğlu arasında 20.11.2002 tarihli noter tasdikli sözleşmelerin akdedildiği;

Söz konusu işlere ait ihale dosyaları ile noter tasdikli sözleşme evraklarının tescil için A... Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğünün 25.11.2002 tarih ve 347/2076, 340/2037, 347/2077 ve 347/2075 sayılı yazıları ile Sayıştay Başkanlığına gönderildiği, Sayıştay 1. Dairesinin 28.1.2003 gün ve 6637,6639,6641 ve 6643 sayılı kararları ile sözleşmelerin tescil edilmeyerek iade edildiği, sözkonusu ihalelerin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığının 21.3.2003 gün ve 1684 sayılı yazılarına Bakan tarafından verilen olurla iptal edildiği,

Diğer yönden, itiraz üzerine sözkonusu ihalelerin Sayıştay Başkanlığının, 21.03.2003 gün ve 254521-22-23-24 sayılı yazıları ile tescil edilip, tescile ilişkin kararın da A... Valiliğine bildirildiği,

Ve yine bu süreçte ihalede görevli olanlar ile ihaleye katılanlar hakkında çeşitli ihbarlar üzerine başlatılan idari ve adli soruşturma sonucunda, ihaleye fesat karıştırmak, rüşvet almak-vermek ve cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak, görevde yetkiyi kötüye kullanmak ve görevi ihmal suçlarından A... Ağır Ceza ve Asliye Ceza Mahkemelerine kamu davaları açıldığı ve bu davaların derdest olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Bu kanıtlar ışığında birinci temyiz nedeni değerlendirildiğinde;

Suç tarihinde yürürlükte olan 1412 sayılı CYUY'nın 151. maddesinde suçlara dair ihbarların ne şekilde yapılacağı düzenlenmiş olup ihbarların kanuni mercilere tevdi edilmek üzere vali ve kaymakama da yapılabileceği belirtilmiştir. Bu kişilerin de durumu C.Savcısına ya da C.Savcısı emrinde görev ifa eden kolluğa iletmesi gerekmektedir. Somut olayda ise ihbar, sanık vali tarafından ihale için talimat veren ve üst idari makam niteliğindeki Bayındırlık ve İskan Bakanlığına gönderilmiştir. Sözkonusu ihaleyi onaylama hak ve yetkisine sahip bulunan sanığın, ihaleyle ilgili herhangi bir usulsüzlük bulunup bulunmadığının saptanması için yaptığı bu işlem yasaya aykırı değildir. Zira bir usulsüzlüğün bulunduğunun bildirilmesi üzerine sanık vali tarafından ihale onaylanmayacak ve ilgililer hakkında yasal gereğine tevessül edilecektir. Bu itibarla sanığın olaydaki davranış biçiminin, CYUY'nın 151. maddesine aykırılık oluşturduğundan sözedilemez.

Diğer yönden, bu ve benzer ihbar dilekçeleri ile konunun bakanlık gündemine taşınması sonucu konu idari yönden soruşturulmuş, adli makamlara iletilmiş, şüpheli görülenler hakkında davalar açılmış, söz konusu ihale işlemleri de bakanlıkça iptal edilmiştir.

Diğer yönden, bu ve benzer ihbar dilekçeleri ile konunun bakanlık gündemine taşınması sonucu konu idari yönden soruşturulmuş, adli makamlara iletilmiş, şüpheli görülenler hakkında davalar açılmış, söz konusu ihale işlemleri de bakanlıkça iptal edilmiştir.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı TCY'nın 257. maddesinde, bir kamu görevlisinin kamu faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında görevinin gerekli kıldığı yükümlülüklerle bağdaşmayan davranışları ancak belli koşullarda suç olarak tanımlanmıştır. Görevde yetkiyi kötüye kullanma suçu kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı davranmak suretiyle kişilerin mağduriyetine neden olunması veya kamunun ekonomik bakımdan zarara uğraması, ya da kişilere haksız kazanç sağlanmış olması halinde oluşabilecektir.

İncelenen dosyada, sanığın bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle kişilerin mağduriyetine yol açıldığı, kamunun ekonomik bakımdan zarara uğratıldığı veya kişilere haksız kazanç sağlandığı yönünde herhangi bir tespit bulunmamaktadır.

Diğer yönden sanığın olay zamanı adı geçen müteahhit C... Durmuş'la yaklaşık 25 kez telefon görüşmesi yapmasında, tarafların konumu, anlatımları ve dosyadaki belgeler dikkate alındığında suç teşkil eder mahiyette bir hukuka aykırılık bulunmadığı ve bu durumun sanık aleyhine yorumlanamayacağı sonucuna ulaşılmış, Özel Dairece yapılan bu tespit ve değerlendirmelerde herhangi bir isabetsizlik saptanmamıştır.

2- Yargıtay C.Başsavcılığının, Özel Dairece 765 sayılı TCY'nın 235. maddesinin unsurları yönünden bir değerlendirme yapılıp yapılmadığına yönelik temyiz nedenine gelince; Özel Daire kararının 4. ve 5. sayfalarında açıkça, 1412 sayılı Ceza Yargılamaları Usulü Yasasının 151. maddesinin kapsamı ve uygulama koşulları, somut olaydaki durum tartışılarak değerlendirilmiş, sanık tarafından ihbar yükümlülüğünün yerine getirildiği ve maddede amaçlanan hususun gerçekleştiği belirtilmiştir. 765 sayılı Yasanın 235. maddesinde düzenlenmiş bulunan adli görevi ihmal suçu memuriyet görevini ifa esnasında görevine ilişkin olarak kamu adına kovuşturmayı gerektiren suçun işlendiğini öğrendiği halde, ilgili daireye bildirimde ihmal veya gecikmede bulunulması halinde oluşur, Özel Dairece sanığın bildirim yükümlülüğünü yerine getirdiği kabul edildiğine ve bu kabulde bir isabetsizlik bulunmadığına göre, 765 sayılı TCY'nın 235. maddesi yönünden bir değerlendirme yapılmadığından söz edilemez.

Bu itibarla anılan temyiz nedeni de yerinde değildir. Bu nedenlerle,Yargıtay C.Başsavcılığının tüm temyiz itirazlarının reddiyle, Özel Daire hükmünün onanmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan beş kurul üyesi sanığın ihbar yükümlülüğünü yerine getirmemek suretiyle görevde yetkisini kötüye kullandığı, bu nedenle özel Daire kararının bozulması gerektiği yönünde oy kullanmışlardır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay C.Başsavcılığının tüm temyiz itirazlarının reddiyle, Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 09.03.2006 gün ve 8-8 sayılı hükmünün ONANMASINA,

Çoğunluk görüşüne katılmayan beş kurul üyesi sanığın ihbar yükümlülüğünü yerine getirmemek suretiyle görevde yetkisini kötüye kullandığı, bu nedenle özel Daire kararının bozulması gerektiği yönünde oy kullanmışlardır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay C.Başsavcılığının tüm temyiz itirazlarının reddiyle, Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 09.03.2006 gün ve 8-8 sayılı hükmünün ONANMASINA,

2- Dosyanın Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına tevdiine, 07.11.2006 tarihinde yapılan müzakerede oyçokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/25881, Karar No: 2017/80, Tarih: 09.01.2017

**2. Hukuk Dairesi         2016/25881 E.  ,  2017/80 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava dosyası inceleme için elektronik ortamda gönderilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılarak Yargıtay'a elektronik ortamda gönderilen dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi için dosyadaki tüm evrakların "taranma" suretiyle elektronik ortama aktarılmış olması zorunludur (HMK m. 445). Hiç kaydedilmemiş veya sisteme kaydedildiği halde taranmamış, eksik ya da hatalı taranmış veya usulüne uygun tarandığı halde doğru isimlendirilmemiş evrak barındıran dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Açıklanan sebeple, fiziki imkansızlık sebebiyle taranamayan belge var ise, dosyanın elektronik ortamda değil, fiziki olarak gönderilmesi (duruşmalı temyiz edilen dosyaların her halükarda elektronik değil, fiziki olarak gönderilmesi) gerekmektedir. Fiziki olarak gönderilen dosyalar ayrıca elektronik ortamda gönderilmemelidir.

Dairemize elektronik ortamda gönderilen ve sisteme kaydedilen dosyanın yapılan ön incelemesinde yukarıdaki esaslara uyulmadığı görülmektedir. Bu halde dosyanın elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Mahkemesince dosyanın yeniden kontrol edilerek eksikliklerin gösterilen şekilde tamamlanması, fiziki imkansızlık sebebiyle bunun mümkün olmaması halinde ise elektronik ortamda değil,fiziki olarak gönderilmesi amacıyla dosyanın mahalli mahkemesine İADESİNE oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6863, Karar No: 2010/14008, Tarih: 26.10.2010

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2010/6863 E.  ,  2010/14008 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıdan 21.5.2008 tarihli harici sözleşme ile 85.000.-TL bedelle taşınmaz satın aldığını, sözleşmede bedelin ... 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde devam eden “üyelik tespit ve tescil” davası neticesinde ... liman damperli taşıyıcılar kooperatifindeki sırasını 3.şahsa devrettiği tarihte ödeneceğinin kararlaştırıldığını ve davalıya 21.5.2008 tanzim tarihli, vadesi boş, 85.000 TL bedelli bir adet senet verdiğini, davalının daireyi teslim ettiğini ve dairede oturmada başladığını, aradan uzunca bir süre sonra davalının oğlunun taşınmazın kaydının kendi üzerine olduğu, boşaltmasını istemesi üzerine masraf da yapmış olması ile yeniden davalının oğlu ile pazarlık yaparak 50.000 TL’ ye anlaştıklarını, bankadan çektiği kredi ile bu bedeli davalının oğluna ödediğini, akabinde tapudan devrin yapıldığını ve başkaca borcu olmamasına rağmen davalının 7.8.2009 tarihli ihtarı ile ilk sözleşme ile vermiş olduğu senedin 30 gün içinde ödenmesinin istendiğini belirterek senetten ötürü borcu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını zira ikinci bir sözleşme yapılmadığını, davacının kooperatif sırasının satımı gecikince bankadan kredi alarak ödemeyi teklif ettiğini, bankadan çekmiş olduğu 50.000 TL krediden banka masrafları düşülerek 47.150 TL ödeme yaptığını, tapudaki satış bedelinin vergi dolayısıyla asgari hadden gösterildiğini, bakiye 37.850 TL alacağı olduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

2010/6863-14008

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı, harici satış sözleşmesi gereğince davalıya vermiş olduğu 85.000 TL bedelli senetten ötürü borçlu olmadığının tespitini istemiş, davalı da davacı tarafından 47.150 TL ödeme yapıldığını bildirerek davacının bu miktar borcu olmadığını kabul etmiştir. Her ne kadar davacı iddiasını yasal delillerle kanıtlayamamış ise de, davalının bu kısmi kabul beyanı karşısında, davanın bu miktar üzerinden kabulü gerekirken tümden reddedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenle davacının sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bent gereğince temyiz olunan hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 17.15 TL. temyiz harcının istek halinde iadesine, 26.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/27791, Karar No: 2014/3407, Tarih: 13.02.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/27791 E.  ,  2014/3407 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İspir Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 05/11/2012

NUMARASI : 2012/266-2012/468

Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalılardan Barış Bişer vd. vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava konusu taşınmazın ve emsal olarak incelenen taşınmazların Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değerlerinin getirtilmesi için dosyanın geri çevrilmesi üzerine dosyaya getirtilen İspir İlçesi Çamlıkaya Belediyesinin yazısında, dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan 2012 yılındaki emlak vergisine esas metrekare değerinin bildirilmediği anlaşıldığından, taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas metrekare değeri ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden araştırıldıktan,

Sonra, alınacak cevapla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine 2. kez GERİ ÇEVRİLMESİNE, 13.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/10164, Karar No: 2021/3736, Tarih: 22.03.2021

**5. Hukuk Dairesi         2020/10164 E.  ,  2021/3736 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı Hazine adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı Hazine vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı Hazine adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş; karar, davacı Hazine vekilince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki Bahçedamı mahallesi, 49 parsel sayılı taşınmaza net geliri esas alınarak bilimsel yolla değer biçilmesinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-Dava konusu taşınmazla ilgili olarak idare tarafından hazırlanan kıymet takdir raporunda kuru tarım arazisi olarak değer biçildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise dava konusu taşınmazın sulu arazi olarak kabulü ile değer tespit edildiği gözetildiğinde bu çelişkinin giderilmesi için yeniden keşif yapılarak, öncelikle dava konusu taşınmazın sulanıp sulanmadığı, sulanıyorsa fiilen nereden ve ne şekilde sulandığı, yapılan sulamanın yeterli olup olmadığı, mahkemece ve bilirkişi kurulunca bizzat gözlemlenip, yeniden alınacak raporla çelişki giderildikten sonra karar verilmesi gerektiği düşünülmeden eksik inceleme sonucunda yazılı şekilde bedel tespiti,

2-Dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasına karar verildiği halde, tapusunun iptali ile Hazine adına tesciline dair hüküm kurulmaması,

Doğru olmadığı gibi;

3-Anayasa Mahkemesinin 27/11/2020 gün 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/07/2020 tarih 2018/104 Esas 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanunla Değişik Kamulaştırma Kanunun 10/8. fıkrasının dördüncü cümlesi; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak hüküm kurulması gerektiğinden,

Hükmün yukarıda açıklanan gerekçelerle davacı Hazine vekilinin temyiz isteminin kabulü ile H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 22/03/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6406, Karar No: 2013/7357, Tarih: 10.04.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/6406 E.  ,  2013/7357 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, ölüm aylığının kesilmesi yönündeki Kurum işleminin iptali ve aylığın yeniden bağlanarak ödenmeyen aylıkların ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2003 yılında kesinleşen davacıya, yaşamını yitiren iştirakçi babası üzerinden 5434 sayılı ... Cumhuriyeti ... ... Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılının Haziran ayında gerçekleştirilen işlemle 01.11.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 01.11.2008 – 30.06.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı ... Sigortalar ve ... Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün ...'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, ... Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Maddede boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı ... Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.