muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/3217, Karar No: 2014/6976, Tarih: 27.05.2014

**14. Hukuk Dairesi         2014/3217 E.  ,  2014/6976 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ereğli (Konya) 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 19/04/2010

NUMARASI : 1999/296-2010/286

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 12.02.1990 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali, tescil ve mera olarak sınırlandırılması istenmesi üzerine bozmaya uyularak yapılan muhakeme sonunda; davanın reddine dair verilen 19.04.2010 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili ve duruşmasız olarak müdahil davacı vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 27.05.2014 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Av. H.. T.. ve müdahil davacı vekili Av. H.. G.. ile karşı taraftan bir kısım davalılar vekili Av. T.. Ö.. g... Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen tarafların sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tapu iptali ile mera olarak sınırlandırılması istemine ilişkindir.

Davacı köy, kadimden bu yana mera olarak kullanılan taşınmazların kadastro tespitiyle de 201 ve 202 parsel numarasıyla mera olarak sınırlandırıldığını, davalıların itirazıyla kadastro komisyonunca Hazine adına tarla olarak tespitinin yapıldığını, davalıların tapulama mahkemesinde açtıkları dava sonucunda taşınmazların 350-393 parsellere ifraz edilerek adlarına tesciline karar verildiğini, davacı köyün müdahilliği yönünden görevsizlik kararı verildiğini, taşınmazların kadim meraları olduğunu ileri sürerek, iptaliyle mera olarak tescilini istemiştir.

Hazine de davacı yanında davaya müdahil olarak katılmıştır.

Bir kısım davalılar, davanın reddini savunmuş, bir kısım davalılar ise yanıt vermemişlerdir.

Mahkemece, davalının reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili ile müdahil davacı Hazine vekili temyiz etmiştir.

6100 sayılı HMK’nın 50. maddesinde medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 51. maddesinde dava ehliyetinin medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği, 114/d maddesinde ise taraf ve dava ehliyetinin dava şartlarından olduğu ve 115. madde uyarınca da mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı belirtilmektedir.

4721 sayılı TMK’nın 47, 48, 49 ve 50. maddelerinde de tüzel kişiliğin kazanılması, hak ehliyeti ile fiil ehliyeti ve bunun kullanılmasına ilişkin hükümler yer almaktadır.

442 sayılı Köy Kanununun 37/7 maddesi uyarınca da köy tüzel kişiliği adına dava açmak ve açılan davayı takip yetkisi köy muhtarına aittir. Köy muhtarının hukuki bir engelinin çıkması durumunda bu yetki aynı Kanunun 33/b maddesine göre köy derneğinin seçeceği temsilciye tanınmıştır.

4721 sayılı TMK’nın 47, 48, 49 ve 50. maddelerinde de tüzel kişiliğin kazanılması, hak ehliyeti ile fiil ehliyeti ve bunun kullanılmasına ilişkin hükümler yer almaktadır.

442 sayılı Köy Kanununun 37/7 maddesi uyarınca da köy tüzel kişiliği adına dava açmak ve açılan davayı takip yetkisi köy muhtarına aittir. Köy muhtarının hukuki bir engelinin çıkması durumunda bu yetki aynı Kanunun 33/b maddesine göre köy derneğinin seçeceği temsilciye tanınmıştır.

On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 6360 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince;

1-Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.

2-Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır.

3-Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır.

Aynı Kanunun Geçici 1. maddesinin 13. fıkrasında; “1. maddeye göre tüzel kişiliği kaldırılan belediye ve köylerin mahkemelerde süren davalarında katıldıkları ilçe belediyesi taraf olur” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm Kanunun “Yürürlük” başlıklı 36. maddesi uyarınca ilk mahalli idareler genel seçiminin yapıldığı 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Somut olaya gelince; Davacı köyün 6360 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümleri gereğince tüzel kişiliği kaldırılarak mahalle olarak Ereğli ilçesinin belediyesine katılması nedeniyle görülmekte olan davada taraf sıfatı

kalmadığından ve katıldığı ilçe belediyesi taraf olacağından 6360 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesinin 13. fıkrası gereğince işlem yapılması için kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 1.100 TL Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, peşin yatırılan temyiz harcının istek yatıranlara iadesine, 27.05.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/7493, Karar No: 2007/11366, Tarih: 03.10.2007

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2007/7493 E.  ,  2007/11366 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalılar avukatı tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde taraflardan gelen olmadığından incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacılar, asıl dava ve birleşen davalarında davalılardan ...’un dava dışı şirketlerine 1.10.1999 başlangıç tarihli sözleşmeyle 5 yıllığına bir dershane binası kiraladığını, dava dışı Milli Eğitim Bakanlığının dershanenin 200 metre ilerisinde kahvehane bulunduğunu gerekçe gösterip dershaneyi 15 gün süreyle kapattığını, bu mücbir sebep ve olağanüstü şartların gerçekleşmesi nedeniyle önceden ihtarname gönderip kiralananı 1.10.2002 gününde tahliye ettiklerini, tahliye tarihinden sonraki dönemin kirasının teminatı için kiralayana her biri 5000 Euroluk üç adet senet imzalayıp verdiklerini, bu senetlerden 20.1.2000 vade tarihli olanını kiralayan ...’in diğer davalı babasına ciro ettiğini, onunda icra takibine koyduğunu ileri sürerek, her üç senedin iptaline, borçsuzluğun tespitine ve icranın durdurulmasına karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılar, davacıların aralarında anlaşamadıkları için kiralananı tahliye ettiklerini, kiralananı 1.10.2002 tarihinde boşaltmalarından sonra 2004 yılına kadar yeniden kiraya veremediklerini, keşideci ile lehtar arasındaki akti ilişkinin cirantayı ilgilendirmeyeceğini ve davalılardan ... hakkındaki davanın reddedilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece,bozma ilamına uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılarca temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalıların sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda davacıların 20.1.2003 vade tarihli 5000 Euro miktarlı senetten dolayı davalılara 3698 Euro borçlu oldukları,daha fazla miktarda borçlu olmadıkları belirtildiği ve mahkemenin de karar gerekçesinde böyle kabul ettiği halde,hüküm fıkrasında davacıların 3575 Euro miktarı ile borçlu oldukları,1425 Euro borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmiştir.Bu durumda kararın gerekçesiyle hüküm fıkrası arasında çelişki oluşmaktadır.Açıklanan bu durum usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte belirtilen nedenle davalıların diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalılar yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 3.10.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/10073, Karar No: 2013/12566, Tarih: 12.09.2013

**3. Hukuk Dairesi         2013/10073 E.  ,  2013/12566 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK(TÜKETİCİ) MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen Tüketici Hakem Heyeti Kararının iptali davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı vekili dilekçesinde, davalı abonenin... Kaymakamlığı ... Heyetine vermiş olduğu dilekçe ile yaptığı başvuru neticesinde; Hakem Heyeti Başkanlığının müvekkili aleyhine, talebin kabulüne ve tüketiciden haksız yere fazladan tahsil edilen tutarın sağlayıcıdan alınarak tüketiciye iadesine dair karar aldığını, oysaki tahakkuk ettirilen faturaların... Kurulu'nun onaylamış olduğu tarifelere uygun olduğunu, bu bedellerin belirlenmesinde esas itibariyle ...'nın belirleyici ve düzenleyici olduğunu, müvekkili şirketin tarifelerin hazırlanmasında serbestisinin bulunmadığını, ...'nın verdiği kararlara karşı ise ...da dava açılabileceğini, bu nedenle tüketici hakem heyeti kararının yasaya aykırı olduğunu iddia ederek... ... Heyeti Başkanlığı'nın davalı abone hakkındaki tüketiciden haksız yere fazladan tahsil edilen tutarın sağlayıcıdan alınarak tüketiciye iadesine dair kararın iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı adına çıkarılan davetiye usulüne uygun tebliğ olunmuş; davalı duruşmalara katılmamış; yasal süresi içerisinde cevap layihasıda ibraz kılmamıştır.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, mahkemece kararın kesin olarak verildiği gerekçesiyle temyiz talebinin reddine karar verilmiş, hükmü davacı vekili temyiz etmiştir.

Davacı; elektrik faturasına yansıtılan kayıp kaçak bedeline ilişkin tüketici hakem heyeti tarafından verilen kararın ortadan kaldırılması istemiyle eldeki davayı açmıştır. Öncelikle kararın kesin olup olmadığı hususunun belirlenmesi gerekir. Davalı tüketici, hakem heyetinden; Elektrik faturalarındaki 5 değişik madde altında fazladan kesilen ve faturasının %30 una tekabül eden kesilen tutarın geriye dönük hesaplanıp yasal faiziyle beraber tarafına ödenmesini ve bundan sonra da sözkonusu kesintilerin faturasına yansıtılmamasını talep etmiş;... ... Heyeti'nce Talebin Kabulüne; tüketiciden haksız yere fazladan tahsil edilen tutarın sağlayıcıdan alınarak tüketiciye iadesine dair karar alınmıştır

Tüketici Hakem Heyeti Kararında "yapılan uygulamanın haksız olduğu sonucuna varılmış olup; Tüketici Talebinin Kabulüne; tüketiciden haksız yere fazladan tahsil edilen tutarın sağlayıcıdan alınarak tüketiciye iadesine" şeklinde karar verildiği ve bu kararda herhangi bir tutardan sözedilmediği için sözkonusu hakem heyeti kararının iptali isteminin reddine dair temyiz incelemesine konu mahkeme kararının; HUMK'nun 5219 Sayılı Kanunla Değişik 427. Maddesi Uyarınca 1.820 TL' nin altında kaldığından bahisle kesin olduğundan sözedilemez. Nitekim... Kurulunun 13/05/2009 Tarih ve 2009/13-122 E, 2009/189 K., 13/10/2010 Tarih 2010/13-406 E. -2010/503 K. sayılı kararlarında da aynı hususlara değinilmiştir.

Kesin olmayan bir karara ilişkin olarak mahkemece kararın kesin olduğunun yazılması ve bu kararın temyizine ilişkin dilekçenin, kararın kesin olduğundan bahisle reddedilmesi yok hükmünde olup hukuki sonuç doğurmaz. Bu itibarla; bu kararın miktar yönünden temyizi kabil olmadığından temyiz talebinin reddine dair mahkemece verilen ek kararın usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmakla;... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) 15.04.2013 Tarih, 2012/490 E.- 2013/60 K. Sayılı temyiz isteminin reddine ilişkin ek kararının kaldırılarak, işin esasının incelenmesine geçildi.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, elektrik faturalarına yansıtılan kayıp kaçak bedelinin tüketiciden alınıp alınamayacağı hususundadır. Kayıp-kaçak miktarı, dağıtım sistemine giren enerji ile dağıtım sisteminde tüketicilere tahakkuk ettirilen enerji miktarı arasındaki farkı göstermektedir. Başka bir ifadeyle, kayıp-kaçak bedeli elektrik sisteminde ortaya çıkan teknik ve teknik olmayan kaybın maliyetinin kayıp-kaçak oranları ölçüsünde karşılanabilmesi amacıyla belirlenen bir bedeldir. 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 4'üncü maddesinin 2'nci fıkrasında Kurum'un "...bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten" sorumlu olduğu belirtilmektedir.

Sözkonusu yasal düzenleme uyarına, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu elektrik faturalarında bulunacak ve ücretlendirilecek tarife unsurlarını belirleme yetkisine sahiptir. Kayıp-kaçak bedeli, Kurumun Kanunun kendisine verdiği yetki çerçevesinde ve Kanunun temel amaçlarına uygun şekilde belirlediği bir bedeldir. Söz konusu bedeli belirlemek üzere alınan Kurul Kararı Kurumun bir düzenleyici işlemi olarak tüm tüzel ve gerçek kişileri bağlayıcı niteliğe haizdir.

Tarifelerin uygulanması, lisans sahibi şirketler bakımından yasal bir zorunluluktur. Lisans sahibi şirketler, tarifeyi değiştiremeyeceği gibi, tarifede yer almayan bir bedeli de tahsil edemez veya düzenlenen tarifeler kapsamında belirlenmiş bir bedeli de tahsil etmeme gibi bir davranışta bulunamazlar.

Tarifelerin uygulanması, lisans sahibi şirketler bakımından yasal bir zorunluluktur. Lisans sahibi şirketler, tarifeyi değiştiremeyeceği gibi, tarifede yer almayan bir bedeli de tahsil edemez veya düzenlenen tarifeler kapsamında belirlenmiş bir bedeli de tahsil etmeme gibi bir davranışta bulunamazlar.

Bu nedenle, perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerinin tarifeleri uygulayıp uygulamama ve kayıp-kaçak bedelini tahsil edip etmeme gibi bir insiyatifi bulunmamaktadır. Tarifelere uyma yükümlülüğünün bir gereği olarak kayıp-kaçak bedeli, perakende satış tarifesinin bir unsuru olarak faturalarda yer almaktadır.

Bu durumda, dağıtım şirketlerinin söz konusu karara aykırılık teşkil edecek bir işlemde bulunmaları mümkün olmadığından, mahkemece; davanın kabulune ve ilgi Tüketici Hakem Heyeti Kararının İptaline dair karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 12.09.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11904, Karar No: 2015/7251, Tarih: 16.06.2015

**14. Ceza Dairesi         2014/11904 E.  ,  2015/7251 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 8 - 2014/79097

MAHKEMESİ : Şanlıurfa 2. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 22.05.2009

NUMARASI : 2004/279 Esas, 2009/125 Karar

SUÇ : Hürriyeti tahdit

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanıklar Şaban ve Abdulhakim haklarında kurulan hükümlerin incelenmesinde;

Gerekçeli karar başlığında, suç tarihinin 27.06.2003 yerine 27.06.2004 olarak yanlış yazılması, mahallinde düzeltilmesi mümkün maddi hata kabul edildiğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiillerin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan, sanıklar ve müdafilerinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

Sanık Hasan hakkında kurulan hükmün temyiz incelemesine gelince;

Sanığın hükümden sonra 04.11.2012 tarihinde öldüğünün Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında, mahkemece bu hususta mahallinde araştırma yapıldıktan sonra 5237 sayılı TCK'nın 64/1 ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca karar verilmesi lüzumu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık Hasan müdafiin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 16.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12195, Karar No: 2017/2763, Tarih: 30.03.2017

**10. Hukuk Dairesi         2016/12195 E.  ,  2017/2763 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, itirazın iptali ve %20 icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işlemi nedeniyle yersiz ödenen aylakların tahsili için başlatılan takibe, itirazın iptali ve %20 icra inkar tazminatı istemine ilişkinidir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; sigortalının 20.01.1995 tarihinde vefat ettiği, davalının 31.10.1996 tarihinde tarihinde boşandığı, kontrol memuru tarafından tutulan raporda; "davacının boşanmış olduğu eşi ile aynı adreste birlikte yaşadığı, bu nedenle hak sahipliğinin 5510 sayılı Kanun’un 5754 sayılı Kanun’la yürürlüğe giren 56. maddesi fıkrası kapsamında iptal edilmesi, aylıkların 18.10.2008 tarihinden itibaren ödenen tutarlar içinde aynı Kanun’un 96. maddesine istinaden işlem yapılması kanaatine varıldığının" belirtildiği, bu idari soruşturmada, mahallinde yapılan soruşturmada," kurum sitesine yapılan ihbar üzerine, yapılan çevresel soruşturma ve Aza Mehmet'in beyanına göre ...No:118 de birlikte oturdukları, ayrılmanın söz konusu olmadığının,” gerekçelerine dayandığı görülmüştür.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki ... kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “... kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.