muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/4251, Karar No: 2015/11349, Tarih: 02.11.2015

**11. Hukuk Dairesi         2015/4251 E.  ,  2015/11349 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 26/02/2014

NUMARASI : 2014/66-2014/52

Taraflar arasında görülen davada Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 26.02.2014 tarih ve 2014/66-2014/52 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkil şirketçe sigortalı ... İnş. Ltd. Şti.'ne ait Çubuk Havzası Atıksu-Yağmur suyu, Çubuk Karaköy Kollektör hatları yapım işi için İnşaat Tüm Riskler sigorta güvencesi verildiğini, sigorta ve taahhüt konusu proje kapsamında yapımı devam eden K85-93 nolu bacalar arasındaki 1800 çaplı beton boru hattı ve Karaköy arıtma tesisleri şantiyesi 03.09.2008 tarihinde meydana gelen su baskını neticesi hasara uğradığını, su baskını Saray Eğitim ve Spor tesislerinin su deposu, manevra odasında mevcut vananın kapatılması ile kesildiğini, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne ait Saray Eğitim ve Spor Tesislerinin (su deposu, manevra odası vs) yapım işi davalı Metropol İmar A.Ş. tarafından üstlenildiğini, ihale kapsamında yapımı devam eden su deposu ve manevra odasındaki vanaların açılması, kontrolsüz su bırakılması, kanalda kaçak olması vs. nedenlerle su baskını meydana geldiğini, belediye tarafından açılan kuyular ve Metropl A.Ş. tarafından inşaatı devam eden tesisler arasındaki bağlantı ve içmesuyu iletim hattının yapım işi davalı İncekaya İnş. Ltd. Şti. tarafından üstlenildiğini, İncekaya firması yetkililerinin vanaya bağlı konumdaki boru hattından dışarı taşan sulara yön vermek, drene etmek için açtığı kanalda kaçak oluştuğu ve yüksek debi ile akan suların toprak, kumla birlikte yaklaşık 60 m uzaklıktaki sigortalıya ait hatta büyük çapta zarar verdiğini, İncekaya firması tarafından yapımı devam eden hat ve çalışma için davalı sigorta şirketi tarafından car poliçesi ile 3. şahıs mesuliyet teminatı verildiğini, hasar tazminatının müvekkili şirketçe sigortalıya ödendiğini, TTK.'nun 1301. maddesi uyarınca davalıların hasardan sorumlu olduklarını ileri sürerek, 163.382,00 TL tazminatın 24.11.2008 tarihinden ticari avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Metropol İmar A.Ş. vekili, olayın sebebinin tam olarak bilinmediğini, depo manevra odasına dolan suyun tahliyesi sonucu dış ortama bırakılan suların kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarına girdiğini, müvekkilinin söz konusu işin yapımı için Gen Enerji ile sözleşme yaptığını, bu nedenle alt taşeron firmanın sorumlu olacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı Metropol İmar A.Ş. vekili, olayın sebebinin tam olarak bilinmediğini, depo manevra odasına dolan suyun tahliyesi sonucu dış ortama bırakılan suların kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarına girdiğini, müvekkilinin söz konusu işin yapımı için Gen Enerji ile sözleşme yaptığını, bu nedenle alt taşeron firmanın sorumlu olacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ......... İnş. Ltd. Şti. vekili, müvekkili şirket ile ASKİ arasında yapılan sözleşme uyarınca içme suyu iletim ve içme suyu tesisleri yapım işine başladığını, proje ile kuyulardan alınan ham suyun ........ tarafından yapılmakta olan 5000 metre küp kapasiteli su deposuna ulaştırılmasının hedeflendiğini, ......tarafından yapılan su deposunun giriş-çıkışları, deponun manevra odasındaki vanalardan Metropol A.Ş.'nin sorumlu olduğunu, müvekkilinin olayda bir kusuru olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ......... Genel Sigorta A.Ş. vekili, olayda sigortalısı İncekaya firması yetkililerinin bir kusuru olmadığını, savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı Belediye vekili, müvekkili idareye kusur izafe edilmeyeceğini, savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve dosya kapsamına göre; davacı tarafından mahkemenin 2011/32 esas sayılı dava dosyasında daha öncesinde verilen kararın temyiz edilmesi üzerine davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi hakkındaki davanın hizmet kusurundan kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkin olduğu, bu itibarla bu davalı hakkında açılan davanın idari yargıda görülmesinin gerektiği belirtilmek suretiyle bu davalı yönünden de bozulduğu, mahkemece bozma sonrası yapılan yargılama neticesinde bu davalı hakkındaki davanın tefrik edilip mahkemenin 2014/66 sayılı esasına kaydedildiği, uyulan bozma ilamında belirtilen gerekçeler uyarınca mahkemenin davaya bakma hususunda görevli olmadığı gerekçesiyle mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karapr verilmiştir.

Kararı, davacı temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 02.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2452, Karar No: 2018/7845, Tarih: 04.09.2018

**3. Hukuk Dairesi         2018/2452 E.  ,  2018/7845 K.**

**"İçtihat Metni"**

......

Taraflar arasındaki ....... İtiraz davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, abonesi olan davalıya tahakkuk ettirdiği faturalarda kayıp kaçak vb. ad altında yansıttığı bedellerin tüketiciye iadesine yönelik......kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davacı ... şirketi tarafından, bedellerin davalı aboneden tahsil edilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafça temyiz edilmiştir.

1-)Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak vb. bedelin tüketiciye iadesine yönelik ......kararının iptali istemine ilişkindir.

Kayıp-kaçak bedeli ile dağıtım-iletim bedeli sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedelleri hakkında 17.06.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6719 sayılı kanun öncesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “ Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir" şeklindeki düzenlemeye göre kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının ...... Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde ...... tarafından belirlenerek uygulandığından bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin ......

./..

-2-

sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı , bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devleti nin vazgeçilmez unsuru olduğundan ..... kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınması doğru bulunmayarak hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ancak, Uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih ve 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanun "17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış , bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde ...... nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan ......... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., Geçici 19. ile 20.maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-) Bozma nedenlerine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

../...

-3-

2-) Bozma nedenlerine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

../...

-3-

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,.......başvuru tarihinin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu dönemde olması nedeniyle verilecek kararların ard etkisi olduğu kabul edildiğinden 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04.09.2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.

.....
Yargıtay — Esas No: 2006/9806, Karar No: 2006/13727, Tarih: 17.10.2006

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2006/9806 E.  ,  2006/13727 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve ksmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıların murislerinden 20.4.2000 tarihli sözleşme ile 10 yıllığına bir işyeri kiraladığını, murislerinin vefatından sonra davalıların bu yeri satacaklarından bahisle boşaltmasını istediklerini, kiralananı 31.12.2001 gününde tahliye ettiğini, kiralananda uzun süre kalacağını düşünerek buraya bir kısım imalatlar yaptığını ileri sürerek yapılan imalatların aynen veya bedelleri toplamı olan 4.250.000.000 TL.nın tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar, davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece, bilirkişi raporu esas alınarak sökülmesi mümkün bulunan ahşap bölme, sunta bölme ve saç kaplamanın davacıya iadesine sökülmesi mümkün olmayan imalat yönünden de 2.964. YTL.nın tahsiline karar verilmiş hüküm davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle mahkeme kararında davalılardan Hürriyet’in isminin Huriye olarak gösterilmesinin maddi hataya dayalı olup, mahkemece her zaman düzeltilebileceğine göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Davaya konu edilen ve davacı tarafından yaptırılıp sökülüp götürülmesi mümkün olmayan bir kısım imalatların davalılarca benimsendiğinde ihtilaf yoktur. Davacı kiracı kendi ihtiyacı için dahi olsa kiralana yapmış olduğu ve kiralananın mütemmim cüzü haline gelmiş imalatların katkı değerini sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca ister. Hükme esas alınan 31.1.2005 tarihli bilirkişi raporunda her ne kadar sökülmesi mümkün olmayan imalatlar; elektrik tesisatı, tavan kaplaması, fayans, cam, klozet boya ve badana olarak belirlenip toplam değeri 2.964. YTL. olarak gösterilmiş, mahkemece de bu bedele hükmedilmiş ise de davacının dava dilekçesinde boya badana ve camlar yönünden her hangi bir talebi yoktur. Bu kalemler hesaplamaya dahil edilemez. Hal böyle olunca taşınmazın mütemmim cüzi haline gelen elektrik tesisatı, tavan kaplaması, fayans ve klozet ile birlikte taşınmazın tahliye tarihinde hangi fiyata satılabileceği ve bu imalatlar olmasaydı taşınmazın ne fiyata satılacağı konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla tespit edilerek bulunan bu değerler birbirlerine oranlanmalı, bu oran taşınmazın tahliye tarihinde satılabileceği satış bedeline uygulanarak, davacının yaptığı imalatların satış bedeline yansıma miktarı bulunmalı, bulunacak miktara hükmedilmelidir.

Örneğin taşınmazın çıplak değeri 50.000 YTL. faydalı giderlerle birlikte değeri de 62.500 YTL. ise bunların birbirlerine oranı 50.000 : 62.500= 0,8 dir. Bu oran taşınmazın ... değerine uygulandığında 62.500 X 0,8 = 5.000 YTL. davalıların haksız iktisabıdır. Eğer faydalı giderlerin yapılmış olması hali ile yapılmammış olması halinde belirlenen değerler arasında bir fark bulunmuyor ise davalının sebepsiz zenginleşmesi olmadığı kabul edilerek dava reddedilmelidir. Tüm bu hususların göz ardı edilerek yetersiz bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle diğer temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalılar yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 17.10.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/948, Karar No: 2014/696, Tarih: 04.02.2014

**16. Hukuk Dairesi         2014/948 E.  ,  2014/696 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı ..., sınırları içinde ve... Mevkiinde bulunan yaklaşık 1000,00 m2'lik tespit harici bırakılan köy boşluğunun 40 yıldır zilyetliğinde bulunduğunu ileri sürerek, adına tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, fen bilirkişisinin 24.09.2012 tarihli rapor ve krokisinde ...gösterilen toplam 403,62 m2'lik yerin davacı adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 04.02.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/25241, Karar No: 2013/18251, Tarih: 03.10.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/25241 E.  ,  2013/18251 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hak sahibi konumundaki davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 22.01.2008 tarihinde kesinleşen davalıya, sigortalı babası üzerinden 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyle kesilerek, 01.10.2008 – 01.05.2011 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu,

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu,

gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı ... Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı,

böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.