muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/11772, Karar No: 2022/1799, Tarih: 14.02.2022

**10. Hukuk Dairesi         2021/11772 E.  ,  2022/1799 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

No : 2019/1742-2021/1106

İlk Derece

Mahkemesi : Tekirdağ 1. İş Mahkemesi

Dava, Kurum işleminin iptali, menfi tespit ve kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemlerine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince verilen kararın davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, Kurum işleminin iptaliyle davacının kuruma borçlu olmadığının tespitini, yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanarak, ödenmeyen yaşlılık aylıklarının faiziyle ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

“Davanın kabulü ile

a)Davacının 01.11.2011 itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının TESPİTİNE,

b)Davacının 01.11.2011 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığının iptaline ve ödenen aylıkların borç kaydedilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline,

c)Davacının, yaşlılık aylığının iptali ve yersiz ödeme nedeniyle kurum tarafından talep edilen 35.915,36-TL asıl alacak , 9.467,37-TL işlemiş faiz alacağından davalıya borçlu olmadığının tespitine,

d)Davacının, 01.11.2011 tarihinden itibaren bağlanan ve iptal edilen yaşlılık aylıklarının iptal edildiği tarihten itibaren ödenmesi gerektiğinin tespitine” karar vermiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“Davalının istinaf başvurusunun esastan reddine” karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı Kurum vekili, bilirkişi tarafından bulunan 6 günlük çalışmanın nereden geldiğinin belli olmadığı, kurum işlemlerinin doğru ve yerinde olduğu gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“Davalının istinaf başvurusunun esastan reddine” karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı Kurum vekili, bilirkişi tarafından bulunan 6 günlük çalışmanın nereden geldiğinin belli olmadığı, kurum işlemlerinin doğru ve yerinde olduğu gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davacının, meslekte kazanma gücünün üçte ikisini kaybettiğinin tespiti üzerine, 04.10.2011 tarihli tahsis talebine istinaden, davacıya 01.11.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, yaşlılık aylığına esas hizmet süresinin 3242 gün 4/1-a ve 540 gün askerlik borçlanması süreleri toplamı 3782 gün olduğu, kurum denetmenince düzenlenen 16.06.2017 tarihli denetim raporunda davacının Hasat Yağ Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nden 06.11.2002 – 30.04.2003 tarihleri arasından bildirilen 175 günlük çalışmasının fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, bu haliyle aylık bağlama koşullarını kaybetmeyen davacının 1993 yılında 4 gün ve 2007 yılında 9 günlük bildirimlerinde çakışma olduğu da tespit edilerek iptal edildiği, 13 günlük çalışmanın iptaliyle toplam prim ödeme gün sayısı 3594 güne düşen davacının aylık bağlama gün şartı olan 3600 günü sağlamadığı anlaşılarak yaşlılık aylığının bağlandığı tarihten itibaren kesilerek 45.382,73 TL. yersiz ödeme tahakkuk ettirildiği, bunun üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, SSİY Geç. 35. mad. kapsamında değerlendirme yapılarak, davacının 01.11.2011 sonrası bildirilen çalışmaları olması nedeniyle bu sürelerin 03.10.2011 den sonraki süreye eklenebileceği, davacının eksik bildiriminin 6 gün olduğu kabul edilerek davanın kabulüne yönelik hüküm tesis edilmişse de, davacının çakışma nedeniyle iptal edilen çalışmalarıyla ilgili bir araştırma ve irdeleme yapılmaksızın karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Mahkemece, çakışma nedeniyle prim ödeme gün sayısına dahil edilmeyen 13 günlük çalışmayla ilgili gerekli araştırmalar yapılarak, bu sürelerde farklı 2 işyerinde çalışıp çalışmadığı, 2 farklı işyerinde çalışabilmesinin mümkün olup olmadığı, çalışmaların gerçek olup olmadığı konusunda irdeleme yapılmalı ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi kararının HMK'nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 14.02.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11280, Karar No: 2012/11677, Tarih: 05.11.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/11280 E.  ,  2012/11677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dairenin 25.06.2012 tarihli geri çevirme kararı tam olarak yerine getirilmemiştir.

Bu nedenle, bilirkişi kurulunca değerlendirmeye esas alınan buğday, kavun ve karpuzun 2011 yılı itibarıyla sulu ve kuru şartlarda dekar başına üretim giderlerinin (kalem kalem gösterir şekilde) gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilip dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine yeniden GERİ ÇEVRİLMESİNE, 05.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/7064, Karar No: 2019/2963, Tarih: 04.03.2019

**12. Ceza Dairesi         2017/7064 E.  ,  2019/2963 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : TCK’nın 89/4, 22/3, 62, 50/1-a, 52/2-4, 53/6. maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

TCK'nın 50/4. maddesinde, taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezasının uzun süreli de olsa, diğer koşulların varlığı halinde adli para cezasına çevrilebileceği, ancak bu hükmün bilinçli taksir halinde uygulanmayacağı belirtilmiş olmasına karşın, meydana gelen olayda bilinçli taksirle hareket ettiği mahkemece de kabul edilen sanık hakkında tayin edilen uzun süreli hapis cezasının paraya çevrilmesi aleyhe temyiz talebi bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın, hükme esas alınan bilirkişi raporunda katılanın kusur durumunun değerlendirilmediğine, lehine olan kanun hükümlerinin uygulanmadığına ilişkin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanık hakkında hükmolunan uzun süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine dayanak teşkil eden uygulama maddesinin TCK'nın 50/4. maddesi delaletiyle 50/1-a maddesi olarak gösterilmesi gerekirken TCK'nın 50/1-a maddesi şeklinde gösterilmesi ve adli para cezasına esas alınan tam gün sayısının belirtilmesi sırasında uygulama maddesi olan TCK’nın 52/3. maddesinin gösterilmemesi suretiyle CMK’nın 232/6. maddesi aykırı davranılması,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenlerle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu konuda, aynı Kanunun 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan, hükmün 6. fıkrasının hükümden çıkarılarak yerine “sanığın kişilik ve sosyal özellikleri nazara alınarak, sanığa verilen hapis cezasının TCK'nın 50/4. maddesi delaletiyle 50/1-a maddesi gereğince adli para cezasına çevrilmesine, sanığa verilen adli para cezasının TCK'nın 52/3. maddesi gereğince 455 tam gün karşılığı adli para cezası olarak belirlenmesine, TCK'nın 52/2. maddesi gereğince sanığın ekonomik ve şahsi halleri göz önünde bulundurularak bir gün karşılığı adli para cezasının takdiren 20 TL olarak hesabıyla 9100 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına” ibaresinin eklenmek suretiyle, sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 04/03/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/14329, Karar No: 2008/17518, Tarih: 16.10.2008

**12. Hukuk Dairesi         2008/14329 E.  ,  2008/17518 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa 1. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 03/03/2008

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlu, maaşındaki 3.sırada bulunan kesinti (Adana 4.İcra Müdürlüğü 2001/11537) ile 16.sıradaki (Bursa 7.İcra Müdürlüğü 2005/351 tal.) kesintinin aynı borç için olduğunu ileri sürüp, 16.sıradaki maaş kesintisinin iptalini talep etmektedir. Bursa 7.İcra Müdürlüğü talimat icra dairesi olup, asıl icra dairesinin (Adana 4.İcra Dairesi) talimatı ile bağlıdır. Borçlunun, maaşı üzerindeki varsa mükerrer haczin kaldırılmasını asıl icra dairesinin bağlı bulunduğu Adana İcra Mahkemesinden isteyebileceğinin tabii bulunmasına, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan kararda yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz sebeplerinin reddiyle usul ve kanuna uygun mahkeme kararının İİK.nun 366. ve HUMK.nun 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA), 14.00. YTL onama harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 16/10/2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/874, Karar No: 2016/3441, Tarih: 03.03.2016

**21. Hukuk Dairesi         2016/874 E.  ,  2016/3441 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsiz bulunmamasına göre, taraf vekillerinin yerinde görülmeyen bütün itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenlere yükletilmesine, 03/03/2016 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava, davacı işçi tarafından iş kazası nedeniyle davalı şirket aleyhine açmış olduğu maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacı, öncelikle maddi tazminat talepli dava açmış, daha sonra ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini artırmış, aynı dilekçeyle bu kez 30.000.00.TL. manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Davacı ıslah talebinde bulunurken ıslah harcını yatırmış ancak başvurma harcını yatırmamıştır.

./..

Mahkemece 20/05/2014 tarihli ilk kararda maddi tazminat talebinin kabulü ile 6.124,32 TL nin olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, manevi tazminat olarak 20.000,00 TL alacağın olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Bu kararı taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Yargıtay Hukuk Dairesince; davacının tüm, davalının sair temyiz itirazlarının reddiyle, " Islahta dava konusu olmayan bir istemin dava kapsamına alınması mümkün değildir. Başvurma harcı da yatırılmadığından dilekçenin bu haliyle bir ek dava dilekçesi olarak kabulü de mümkün değildir. Bu nedenle, davacının ayrıca dava açma hakkı saklı kalmak üzere manevi tazminata ilişkin ıslah isteminin reddine şeklinde karar verilmesi gerekirken, manevi tazminatın kabulüne şeklinde hüküm kurularak söz konusu ıslaha değer verilmesi doğru bulunmamıştır" gerekçesiyle anılan hüküm bozulmuştur.

Yargıtay Hukuk Dairesinin bozma ilamından sonra, davacı 19/03/2015 tarihinde birleştirme talepli 30.000,00 TL manevi tazminat talebini içerir ek davayı açmış ve bu dava maddi tazminat davası dosyasıyla birleştirilmiştir.

İlk derece mahkemesi 21/04/2015 tarihli celsede Yüksek Özel Dairenin bozma ilamına uyulmasına karar vermiştir.

İlk derece mahkemesi 21/05/2015 tarihli celsede, yine maddi tazminatın kabulüne karar vermiş, ancak bu kez manevi tazminat yönünden 5.000,00 TL alacağın olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davacıdan alınıp davalıya verilmesine karar vermiştir.

Karar yine taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Yüksek Özel Daire sayın çoğunluğunca ilk derece mahkemesi kararı bu kez onanmıştır.

İlk derece mahkemesi 21/05/2015 tarihli celsede, yine maddi tazminatın kabulüne karar vermiş, ancak bu kez manevi tazminat yönünden 5.000,00 TL alacağın olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davacıdan alınıp davalıya verilmesine karar vermiştir.

Karar yine taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Yüksek Özel Daire sayın çoğunluğunca ilk derece mahkemesi kararı bu kez onanmıştır.

Yüksek Özel Dairenin ilk derece mahkemesinin kararının onanmasına dair hükmüne aşağıda anlatılacak nedenlerle katılmıyorum.

Öncelikle burada tartışılması gereken sorun, mahkeme bozma ilamına uymuş olmakla artık davalı lehine usuli kazanılmış hakkın oluşup oluşmayacağı ve bu nedenle bozma ilamının gereğinin yerine getirilmesinin gerekip gerekmeyeceğidir.

Yargıtay bozma ilamına uyulduktan sonra bu husus davalı lehine usulü kazanılmış hak doğuracaktır. İlk derece mahkemesince bozma ilamı doğrultusunda; usulüne uygun olmayan ıslah talebi nedeniyle asıl dosyada, davacının ayrıca dava açma hakkı saklı kalmak üzere manevi tazminata ilişkin ıslah isteminin usulden reddine karar vermesi gerekmekteyken bu yönde herhangi bir karar vermemiştir.

Yüksek Özel Daire ilk bozma ilamında, önceki bozma ilamlarında istikrarla açıkladığı gibi, "Islahta dava konusu olmayan bir istemin dava kapsamına alınması mümkün değildir. Dilekçenin bu haliyle bir ek dava dilekçesi olarak kabulü de mümkün değildir. Bu nedenle, davacının ayrıca dava açmak hakkı saklı kalmak üzere manevi tazminata ilişkin ıslah isteminin reddine" şeklinde hüküm kurulması gerektiği nedeniyle ilk derece mahkemesinin kararını bozmuştur.

Öncelikle Yüksek Özel Dairenin bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş olmakla davalı lehine bir hak doğup doğmayacağı ve usulü kazanılmış hakkın oluşup oluşmayacağını tartışmak gerekmektedir.

"Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin yada tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

./..

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Kazanılmış haklar Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2. maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, bir çok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır.

Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş olmakla oluşan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır." (Yargıtay 21. H.D. 2014/25379 E., 2015/1687 K.) Yargıtay 21. H.D. 2014/24576 E., 2015/5762 K.

"Mahkemece Yargıtay'ın bozma kararına uyulması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü kazanılmış hak doğar. Yani bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonucunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verme yükümlülüğü meydana gelir ve bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı bulunması, usule uygun sayılmaz ve bozma sebebidir. Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince muamele yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisi lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli müktesep hak yahut usule ait müktesep hak denilmektedir. Usul Kanunumuzda bu şekilde ki usule ait müktesep hakka ilişkin açık bir hüküm konulmuş değilse de Yargıtay'ın bozma kararının hakka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan gayesi ve mahkeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma amacıyla kabul edilmiş olması yanında hukuki alanda istikrar gayesine dahi ermek üzere kabul edilmiş bulunması bakımından usule ait müktesep hak kurumu, usul kanunun dayandığı ana esaslardandır ve kamu düzeni ile ilgilidir. Gerçekten mahkemenin doğru bularak uyduğu ve yahut kanun gereğince uymak zorunda olduğu bozma kararı ile dava usul ve kanuna uygun bir çığıra sokulmuş demektir. Buna aykırı karar verilmesi, usul ve kanuna uygunluktan uzaklaşılması anlamına gelir ki, böyle bir netice asla kabul edilemez. ( 09/05/1960 günlü İçtihadi Birleştirme Kararından)

Buna göre Yargıtay'ın bozma kararına uymuş olan mahkeme, bu uyma kararı ile bağlıdır. Daha sonra bozmaya uyma kararından dönerek, direnme kararı veremez. Bozma kararı gereğince inceleme yaparak yeni bir hüküm vermek zorundadır.

Buna göre Yargıtay'ın bozma kararına uymuş olan mahkeme, bu uyma kararı ile bağlıdır. Daha sonra bozmaya uyma kararından dönerek, direnme kararı veremez. Bozma kararı gereğince inceleme yaparak yeni bir hüküm vermek zorundadır.

Yargıtay'ın bozma kararına uymuş olan mahkeme, bozma kararı gereğince inceleme yapmak ve hüküm vermek zorunda olduğu gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay (hukuk) daireside sonradan ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara (usuli kazanılmış hakka) aykırı bir şekilde ikinci bir bozma kararı veremez. Çünkü aksi halde, usul hükümleri ile hedef tutulan istikrar zedelenir ve hatta mahkeme kararlarına karşı genel güven dahi sarsılır." ( - Hukuk Muhakemeleri Usulü - Cilt.V-2001-Sayfa 4739, 4740, 4752, 4753)

./..

" Mahkemenin bozma kararına uyması halinde gerek karar mahkemesini gerek Yargıtay'ı bağlayan bir usuli kazanılmış hak doğacaktır. Bir mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verme yükümlülügü meydana gelir ve bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı bulunması usule uygun sayılmaz ve bozma sebebidir. Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince muamele yapma ve hüküm verme durumu taraflardan birisi lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesi doğuracak bir durumdur ve buna usuli müktesep hak yahut usule ait müktesep hak denilmektedir.

Gerçekten, mahkemenin doğru bularak uyduğu ve yahut kanun gereğince uymak zorunda olduğu bozma kararı ile dava usul ve kanuna uygun bir çığıra sokulmuş demektir. Buna aykırı karar verilmesi usul ve kanuna uygunluktan uzaklaşılması anlamına gelir. (İBK. 09/05/1960 gün ve 21/9, HGK. 11/05/1994, 252/314)

Mahkemenin usuli kazanılmış hak dolayısıyla bağlı olmasının sonuçları Yargıtay'ın bozmasının inceleme ve araştırmaya sevk veya sınırlayıcı ve yol gösterici olması çerçevesinde ele alınması gerekmektedir.

Müstakil bir dava ile de takip edilebilecek bir husus, görülmekte olan davada talep edilmemiş olmasına rağmen hükme bağlanmış ve bu sebeple bozulmuşsa, bozmaya uymadan sonra yapılacak yargılamada bozma yönünde işlem yapılmasının, bu hususta talep ileri sürelerek yeniden hüküm verilmesi şeklinde değil, o talep konusunda karar verilmesine yer olmadığı şeklinde hüküm kurma şeklinde olması gerektiği ve davacının bu talep için yeni bir dava açılabileceği kabul edilmektedir. (Yargıtay HD. 26/01/2000, 99/13623-590)

Yargıtay'ın İBK ile oluşturduğu usuli kazanılmış hak dolayısıyla kabul edilen sonuçların bazı istisnaları kabul edilmektedir.

-Mahkemenin bozmaya uymasından sonra bir İBK çıkarsa, mahkeme yapacağı incelemede bunu dikkate alacaktır.

-Görevde usuli kazanılmış hakkın istisnasıdır.

-Yargıtay kesin hükmün her safhada, bozmadan sonra da ileri sürülebileceğini ve bu bakımdan usuli kazanılmış hakkın istisnası olduğunu kabul etmektedir.

Yargıtay'ın İBK ile oluşturduğu usuli kazanılmış hak dolayısıyla kabul edilen sonuçların bazı istisnaları kabul edilmektedir.

-Mahkemenin bozmaya uymasından sonra bir İBK çıkarsa, mahkeme yapacağı incelemede bunu dikkate alacaktır.

-Görevde usuli kazanılmış hakkın istisnasıdır.

-Yargıtay kesin hükmün her safhada, bozmadan sonra da ileri sürülebileceğini ve bu bakımdan usuli kazanılmış hakkın istisnası olduğunu kabul etmektedir.

-Bozmadan sonra usulüne uygun olarak iddia ve savunma değiştirilirse, artık uyulan bozma kararı çerçevesinde hüküm vermek söz konusu olmayacaktır.(bkz, Üstündağ S.89)

-Maddi bir hatanın bulunması durumunda usuli kazanılmış haktan söz edilemez.

-Kamu düzeni ile ilgili hususlarda kazanılmış usuli haktan söz edilemez. (HGK. 17/12/1997 gün ve 820/1074)

-Bozmadan sonra o konuda yürürlüğe giren (geçmişe etkili) yeni kanun karşısında bozma ilamına uyulmuş olmakla meydana gelen usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımaz." ( Medeni Usul Hukuku Esasları -2003- Sayfa 518 vd.)

" Mahkemenin bozma kararına uyması demek orada gösterilen bütün esasların doğru olduğunu kabul etmesi ve o esaslar uyarınca muamele yaparak hüküm verme yükümlülüğü altına girmesi demektir. Uyma ya açıkca uyma kararı verilerek ya da bozma uyarınca işlem yapılmak suretiyle fiili uyma şeklinde tecelli eder. Açıkça uyma kararı verilen hallerde bu karar bir ara karar olduğu halde, kabili rücu değildir. Zira, aksi halde uyma ile doğan haklar ihlal edilmiş olur. Demek ki, uyma ile temyiz eden taraf lehine ve diğer taraf aleyhine bir usuli müktesep hak meydana gelmektedir. Artık bu hak ne mahalli mahkemece ne de Yargıtay' ca ihlal olunabilir. " ( - Medeni Yargılama Hukuku - İstanbul -1989 -Sayfa 721)

./..