muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/4191, Karar No: 2021/3438, Tarih: 15.03.2021

Hükmün yukarıda açıklanan gerekçelerle davalı ... vekilinin temyiz isteminin kabulü ile BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 15/03/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8303, Karar No: 2012/1225, Tarih: 02.02.2012

**11. Hukuk Dairesi         2010/8303 E.  ,  2012/1225 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

VEKİLİ : Av. ...

2- ...

VEKİLİ : Av. ...

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 18/02/2010 tarih ve 2009/22-2010/61 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı ...Ş.'nin 1997 yılında kurulduğunu, tek imza yetkilisinin diğer davalı Mehmet Fadıl Akgündüz olduğunu, Jetpa grubunun Almanya’da dava dışı şirketler kurduğunu ve bu şirketlerinde tek imza yetkilisinin de Mehmet Fadıl Akgündüz olduğunu, yurtdışında toplanan paraların Türkiye’de kurulu bulunan davalı şirkete aktarılmasında kullanıldığını, Almanya ve Liechtenstein’da kurulu şirketler aracılığıyla yatırılan paraların tamamının geri ödenebileceği ve karşılığında yüksek oranlarda faiz verileceği güvenceleri ile milyonlarca DM para toplandığını, davacının da Jetpa International Marketıng and Tradıng AG’ye ortak olmak üzere 80.000 DM tutarında ödeme yaptığını ve kar payı ortaklık sertifikası talep formu adı altında bir belge verildiğini, sonrasında ise ortaklık sözleşmesi isimli bir belge verilmek suretiyle istenildiğinde kar payı ile birlikte geri ödeneceğinin vaat edildiğini, ihtarnameye rağmen paranın davacı tarafa ödenmediğini, yurtdışında paravan şirketler tarafından toplanan paraların Türkiye’de davalıların hesaplarına aktarıldığını, sebepsiz zenginleşen davalı eylemlerinin hukuka aykırı olduğunu, Mehmet Fadıl Akgündüz hakkında açılan ceza davasında mahkumiyet kararı verildiğini ileri sürerek, toplam 80.000 DM (40.903,35 EURO) karşılığı 90.584,50 TL’nın yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davacının dava dışı Jetpa International Marketing and Tradıng AG’ye sessiz ortak olduğunu ve bu şirkete para verdiğini iddia etmesi nedeniyle davacı ile davalılar arısında ticari yada hukuki ilişki bulunmadığından davalılara husumet yöneltilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalılar vekili, davacının dava dışı Jetpa International Marketing and Tradıng AG’ye sessiz ortak olduğunu ve bu şirkete para verdiğini iddia etmesi nedeniyle davacı ile davalılar arısında ticari yada hukuki ilişki bulunmadığından davalılara husumet yöneltilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının dava dışı şirketlere sessiz ortak olmak amacıyla ödeme yaptıkları konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, bu ödeme karşılığında tahsilat makbuzu, kâr payı, ortaklık sertifikası talep formu aldıkları ve ortaklık sözleşmesi imzaladıkları, söz konusu şirketlerin aynı zamanda Jetpa Holding A.Ş.’nin ortağı bulunduğu, davalı şirketin ortağı olan ve davacıların ödeme yaptıkları dava dışı şirketlerin borcundan dolayı doğrudan davalı ... ve bu şirketin yönetim kurulu başkanı olan diğer davalı gerçek kişiyi sorumlu tutmak için öncelikle ödeme yapılan dava dışı şirkete husumet yöneltilerek dava açılması, bu şirketle ilgili taleplerden sonuç alınamaması halinde davalılara husumet yöneltilmesi gerekeceği, doğrudan doğruya davalılardan talepte bulunulamayacağı gerekçesi ile erken açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

.../...

2010/8303 Sf-2-

2012/1225

Davacı vekili, davalı ...’ün tek imza ile yetkilisi olduğu Jetpa Grubu’nun Almanya’da Jetpa International Marketing and Trading GmbH’ni, Liechtenstein’da Jetpa International Marketing and Trading AG’ni kurduğunu, adı geçen şirketler aracılığı ile yurt dışında toplanan paraların Türkiye’de kurulu olan davalı ...Ş.’ne aktarılmak suretiyle davalıların şahsi hesaplarına aktarıldığını, davacıdan da aynı usulle Jetpa International Marketing and Trading AG aracılığı ile alınan paranın ihtarnameye rağmen iade edilmediğini iddia ederek, davalıların hukuka aykırı para topladıklarının tespiti ile taraflar arasındaki mevzuata aykırı kurulan ilişkinin hükümsüzlüğüne, 80.000 DM karşılığı olan 90.584,50 TL’nın faiziyle birlikte davalılardan tahsilini istemiştir.

Yargılama sırasında davacı vekili, sanıklar arasından davalı ...’ün de bulunduğu Bakırköy 8.Ağır Ceza Mahkemesi'nde 2002/614 Esas numarası ile açılan davada adı geçen sanığın mahkûmiyetine karar verildiğini iddia ederek, ceza mahkemesi kararını dosyaya sunmuştur. Ayrıca Dairemize intikal eden emsal nitelikteki dosyalara da ceza davasında alınan bilirkişi raporu ibraz edilmiştir. Bakırköy 8.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2002/614 Esas, 2006/359 Karar sayılı dosyasında, “Jetpa Holding A.Ş.’ne ait hisselerin büyük kısmına Jetpa GmbH’nin sahip olduğu, Jetpa AG’nin de Jetpa GmbH’nin hisselerinin büyük kısmına sahip olduğu” tespitinden sonra “sanık ...’ün yurt dışındaki Jetpa GmbH şirketinin sessiz ortaklarından topladığı paraları, ortak olduğu Jetpa Holding A.Ş.’ne sermaye taahhüdünü yerine getirmek için Türkiye’ye aktardığı, Jetpa Holding A.Ş.’nin de bu paraların hisse alımından dolayı borçlu göründüğü Fadıl Akgündüz ve Sacit Duran’a borçlarını ödemek üzere kullandırıldığı, Fadıl Akgündüz’ün yurt dışından topladığı ve çeşitli hesaplar yardımı ile yurt içinde Holding hesabına geçirdiği paraların bir kısmını değişik şirketlerine kullandırdığı ve bir kısım paraları da şahsi hesaplarına geçirdiği, tüm bu şirketlerin tek imza yetkilisinin sanık ... olduğu, Jetpa AG’nin tasfiye işleminin başladığı ve mahkemece iflasının kabul edildiği, Jetpa GmbH şirketinden Türkiye’ye büyük oranda döviz getirdiğinin belirlendiği, sanık ...’ün broşürler ve ortaklara yazdığı mektuplarla hileli, milli ve dini duyguları kullanarak aldatıcı hareketlerde bulunduğu, ilk başlarda müştekilere kâr payı şeklinde yapılan ödemelerin de bir aldatmaca olduğu, gerçekte müştekilere kâr payı ödemediği, sanık eyleminin nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğu” gerekçesiyle sanık ...’ün mahkumiyetine karar verildiği, ancak temyiz inceleme aşamasında olan kararın henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır.

17.11.1999 tarihli “Ortaklık Sözleşmesi”, 12.03.1998 tarihli “Kâr payı ortaklık sertifikası” ve “tahsilat makbuzu” başlıklı belge ile 25.000 DM ödemek sureti ile davacı ile dava dışı Jetpa International Marketing and Trading AG arasında “sessiz ortak” tabir edilen bir ortaklık ilişkisi kurulmuştur. Temyiz aşamasında sunulan belgelerden de adı geçen yabancı şirketin iflasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

17.11.1999 tarihli “Ortaklık Sözleşmesi”, 12.03.1998 tarihli “Kâr payı ortaklık sertifikası” ve “tahsilat makbuzu” başlıklı belge ile 25.000 DM ödemek sureti ile davacı ile dava dışı Jetpa International Marketing and Trading AG arasında “sessiz ortak” tabir edilen bir ortaklık ilişkisi kurulmuştur. Temyiz aşamasında sunulan belgelerden de adı geçen yabancı şirketin iflasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Akdi ilişkinin davacı ile dava dışı şirket arasında olup, davalı şirketin ortağı olan ve davacının ödeme yaptığı dava dışı şirketin borcundan dolayı doğrudan davalı ... ve bu şirketin yönetim kurulu başkanı olan diğer davalı gerçek kişiyi sorumlu tutmak için öncelikle ödeme yapılan dava dışı şirkete husumet yöneltilerek dava açılması, sonuç alınamaması halinde davalılara husumet yöneltilmesi gerekeceği düşüncesi ile dava reddedilmiş ise de, davacının akdi ilişki kurduğu şirkete müracaat etmesinin sonuçsuz kalacağının bilinebilecek olması durumunda, davacının doğrudan davalılar aleyhinde dava açmasını kabul etmek gerekir. Mahkemece, BK’nun 53.maddesi gereğince ceza mahkemesi tarafından belirlenen maddi vakıaların hukuk hakimini bağlayacağı gözetilerek, ceza mahkemesi tarafından verilen kararın kesinleşip kesinleşmediği, kesinleşmesi halinde, tespit edilen maddi vakıaların neler olduğu; ceza mahkemesi kararının kesinleşmemesi halinde, taraf vekillerine kanıtlarını sunması için süre verilerek, sunulacak kanıtlar ile ceza mahkemesi dosyasındaki tüm belgeler birlikte incelenmek ve gerektiğinde uzman kişilerden oluşan heyetten bilirkişi raporu alınarak, davacının uğradığını iddia ettiği zarardan davalıların sorumlu olup olmayacağının belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde davanın reddedilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.

.../...

2010/8303 Sf-3-

2012/1225

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA,ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 02/02/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

13/02/2012 - S.C
Yargıtay — Esas No: 2018/5943, Karar No: 2020/4201, Tarih: 08.07.2020

**11. Ceza Dairesi         2018/5943 E.  ,  2020/4201 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : Beraat

Hüküm fıkrasında "sanık hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunun 344-359 ve TCK 207 maddeleri gereğince Vergi Usul Kanuna Muhalefet ve Evrakta Sahtecilik suçlarından cezalandırılması talebiyle kamu davası açılmış ise de" şeklinde niteleme yapılıp iki ayrı suçtan olacak şekilde beraat kararı verilmiş ise de hükmün gerekçesinde salt vergi suçunun tartışıldığı, yine bozmaya konu 21/05/2013 tarih ve 2011/169 esas sayılı ilam ile özel belgede sahtecilik suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karar verilip kesinleştirildiği anlaşıldığından temyiz incelemesinin Vergi Usul Kanuna Muhalefet suçuna yönelik yapılması gerektiği belirlenerek incelemede;

Sanığa yüklenen 2007 takvim yılında sahte fatura kullanmak suçunun Kanundaki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta, aynı Kanunun 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen olağanüstü dava zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK’nin 223/8. maddesi gereğince DÜŞMESİNE, 08.07.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/2611, Karar No: 2022/5711, Tarih: 23.03.2022

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Emre aykırı davranış" başlıklı 32/1. maddesinde yer alan, "Yetkili makamlar tarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir." şeklindeki düzenlemeler birlikte nazara alındığında,

... Ukome Kurulu’nun 28/12/2018 tarihli ve 2018/142 sayılı kararı ile kent trafiğini düzenlemek amacıyla bir çok cadde ve bulvarın tek yönlü olarak araç trafiğine izin verildiği, ayrıca belirtilen bu cadde ve bulvarlar üzerinde bulunan iş yerlerinden günün belli saatleri içerisinde küçük ölçekli yük yükleme boşaltma veya bekleme izni verildiği, ihlalin gerçekleştiği 8 Eylül Caddesinin bu caddeler arasında sayıldığı; keza ... Ukome Kurulu’nun 09/03/2018 tarihli ve 2018/44 sayılı kararı ile şehir içi trafiğinin olumsuz etkilenmemesi için şehir merkezinde bulunan iş yerlerinde yük indirme ve bindirmelerin 00:00-06:00 saatleri arası olarak sınırlandığının anlaşılması karşısında,

Somut kabahate konu olayda, mobilya sektöründe faaliyet gösteren kabahatli firmaya ait ..plaka sayılı aracın Manisa İli, Şehzadeler İlçesi, 8 Eylül Caddesi No:15/1 numaralı iş yeri önünde tek yönlü araç trafiğine açık yol üzerinde yolun en solunda eşya yüklemek suretiyle uzun süreli yolu işgal etmesi nedeniyle uygulanan idari yaptırım kararının, belediyelerin anılan işgal ile ilgili 5326 sayılı Kanun'un 32. maddesine göre idari yaptırım kararı veremeyeceğinden bahisle başvurunun kabulüne ve kaldırılmasına karar verilmiş ise de;

Şehir trafiğini düzenlemek görev ve sorumluluğu kendisine tevdi edilen büyükşehir belediyesinin bu amaçla düzenleyici işlem yaparak bir takım kısıtlamalar getirebileceği ve somut kabahate konu iş yerinin bulunduğu cadde üzerinde de anılan UKOME kararları ile düzenlemeler kabul edilerek trafik yoğunluğunun önüne geçilmeye çalışıldığı, anılan güzergahta günün belli saatleri arasında yük indirme bindirme izni verildiği de nazara alındığında, Manisa Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasakları Uygulama Yönetmeliğine atfen yönetmeliğe aykırı eylemleri nedeniyle anılan düzenlemelere uygun olarak ve 5326 sayılı Kanun uyarınca idarî para cezası uygulandığı gözetilmeden, başvurunun reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;
Yargıtay — Esas No: 2009/3426, Karar No: 2010/9363, Tarih: 28.09.2010

**11. Hukuk Dairesi         2009/3426 E.  ,  2010/9363 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Üsküdar 3. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 06.09.2007 tarih ve 2007/180-2007/616 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkiline nakliyat sigorta sözleşmesi ile sigortalı emtianın Çin’den gemi ile İstanbul’a getirildiğini, limandan alıcı firmanın tesisine karayolu ile davalı tarafından taşındığını, bu taşıma sırasında malın yağmur nedeniyle ıslanarak hasarlandığını, hasar bedelinin tahsili için başlatılan takibe davalının haksız ve kötüniyetle itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının itirazının iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, ambalaj eksikliğinden hasarın meydana geldiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 133,62 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 28.09.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/5007, Karar No: 2022/7736, Tarih: 14.06.2022

**9. Hukuk Dairesi         2022/5007 E.  ,  2022/7736 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İŞE İADE

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının...Holding A.Ş. grup şirketlerinden davalı ...Bilişim Teknolojileri San. Tic. A.Ş. de yönetici asistanı - kat sekreteri olarak görev yaptığını, davacının işe 14.08.2011 tarihinde başladığını, davalı işverene ... 10. Sulh Ceza Hakimliği kararı ile kayyım sıfatı ile yeni yönetim kurulunun atandığını ve ilk icraat olarak gerekçe gösterilmeden davacının iş sözleşmesini 22.02.2016 tarihinde tek taraflı olarak feshettiğini iddia ederek davacının işine iadesine, boşta geçen süreye ilişkin 4 aylık brüt ücretinin ve sosyal haklarının davalı işverenden tahsiline, müvekkilinin süresi içinde işe başlamak için başvurusuna karşı davalı işveren tarafından süresi içerisinde işe başlatılmaması halinde 8 aylık brüt ücret tutarında tazminat ödenmesi gerektiğinin tespitine ve yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, dava dilekçesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, ... Anadolu 10. Sulh Ceza Hakimliğinin 2015/2903 Değişik İş sayılı kararı ile...Holding A.Ş. ve bünyesindeki şirketlere söz konusu şirketin FETÖ/PDY kapsamında ve bu şirketlerin söz konusu örgütün kontrolü altında yönetildiği, bilirkişiler ve Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından hazırlanan raporlar göz önüne alınarak kayyım atamasının yapıldığını, Yönetim Kurulu kararı ile 22.02.2016 tarihi itibariyle haklı ve geçerli nedenlerle davacının iş sözleşmesinin feshedildiğini, davacının davalı işyerinde 14.08.2014 - 22.02.2016 tarihleri arasında çalıştığını, işten ayrıldığı tarihte ...Bilişim Teknolojileri San. Tic. A.Ş. bünyesinde 48 kişi çalıştığını, Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma dosyası, ... Anadolu 10. Sulh Ceza Hakimliğinin 2015/2903 Değişik İş sayılı kararı ile soruşturmanın gizliliği hususları dikkate alındığında işverenin fesih kararı almak zorunda olduğunu, kayyım olarak Yönetim Kurulu sıfatıyla atanan kurulla, çoğu zaman Savcılık tarafından gizli ibareli yazışmalar yapıldığını, iş bu yazışmalar neticesinde gerekli işlemler de yapıldığını, gerek MASAK tarafından ve gerekse Savcılık tarafından yapılan soruşturmanın ne zaman ve nasıl sonuçlanacağı, kim ya da kimler hakkında dava açılacağı, MASAK raporlarının kimleri kapsayacağı, bu soruşturma kapsamında işlenmiş suç ya da suçlar varsa bu suçların kapsamında kimlerin olacağı hususu işverence bilinmediğinden davacı tarafın işe iadesinin dayanağı olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, iş sözleşmesinin feshinde feshin haklı ya da geçerli bir sebebe dayanması, geçerli bir sebebe dayanmakta ise bu sebebin yazılı fesih bildiriminde yer alması zorunluluğunun vazgeçilmez bir kanuni şart olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının işe iadesine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 24 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ''Hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın, kendiliğinden bir davayı inceleyemez ve karara bağlayamaz. '' Anılan maddenin 2 nci fıkrasına göre de; '' Kanunda açıkça belirtilmedikçe, hiç kimse kendi lehine olan davayı açmaya veya hakkını talep etmeye zorlanamaz.'' Bu düzenlemelerde ifade edilen ilke, tasarruf ilkesidir. Hiç kimse, kanunda açıkça belirtilmedikçe kendi lehine olan bir davayı açmaya veya hakkını talep etmeye zorlanamaz. Mahkemeler, özel hukuka ilişkin bir uyuşmazlığı kendiliklerinden çözmeye çalışmazlar.

Taraf iradesine öncelik verilmesi sadece davanın açılmasında değil, yargılama sırasında taraflara ait bir çok usul işleminde de kendisini gösterir. 6100 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre; ''Kanunla belirtilen durumlar dışında, hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz.'' Yani, yargılamada esas olan, dava malzemelerinin taraflarca toplanması ve mahkemeye sunulması olarak tanımlayabileceğimiz taraflarca hazırlama (getirilme) ilkesidir. Bu ilkenin geçerli olduğu davalarda, dava malzemelerinin mahkemeye tam olarak getirilmemesinin sorumluluğunu taraflar üstlenmiş olup; hakim, kural olarak tarafların ileri sürmediği vakıaları ve belirli bir delili kendiliğinden araştıramaz ve taraflara hatırlatamaz.

Diğer yandan, kamu düzenini ilgilendiren davalarda, irade serbestisinin ve taraf iradesine tanınan üstünlüğün bir sonucu olan taraflarca hazırlama ilkesi yerine, kendiliğinden (resen) araştırma ilkesinin uygulanması esastır. Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda; hâkim, davanın ispatı için gereken bütün delillere kendiliğinden başvurur; taraflar da yargılama bitinceye kadar delil gösterebilirler. Bu davalarda bir bakıma, dava ile ilgili olguların hazırlanmasında, tarafların yanında, hakimin de görevli olması söz konusudur.

Bu açıklamalar karşısında kamu ya da özel hukuk tüzel kişiliği de olsa işçinin terör örgütleri ile irtibatının bulunması halinde bu durumun hem kamu güvenliğini hem de özel güvenliği tehdit edeceği açıktır. Bu nedenle davalı tarafın cevap dilekçesi ile davacının iş sözleşmesini FETÖ/PDY bağlantısı bulunduğuna dair kuvvetli şüphe duyulması sebebi ile feshedildiğini belirttiği görülmekle; eldeki davada taraflarca hazırlama ilkesi yerine istisnai nitelikteki kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulanması gerekmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 18 inci maddesi bakımından işçinin davranışlarından kaynaklanan sebepler, işçinin aynı Kanun'un 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde öngörülen ve işverene derhal fesih yetkisi tanıyan haklı sebepler niteliğinde ve ağırlığında olmayan, işyerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen, sözleşmeye aykırı davranışlarıdır. İşçinin davranışı ancak işyerinde olumsuzluklara yol açması halinde geçerli sebep olabilir. İşçinin sosyal açıdan olumsuz bir davranışı, toplumsal ve etik açıdan onaylanmayacak bir tutumu işyerinde üretim ve iş ilişkisi sürecine herhangi bir olumsuz etki yapmıyorsa geçerli sebep sayılamaz. Yargılama sırasında bu sebeplerin ağırlıkları her olayın özelliğine göre değerlendirilmelidir. İşçinin iyiniyet ve ahlak kurallarına uymayan davranışı sonucunda iş ilişkisine devam etmek işveren açısından çekilmez hale gelmişse, diğer bir anlatımla güven temeli çökmüşse işverenin haklı sebeple derhal fesih hakkı doğar. Buna karşılık, işçinin davranışı taraflar arasında bulunması gereken güven temelini çökertecek ağırlıkta bulunmamakla, iş ilişkisine devamı tam anlamıyla çekilmez hale getirmemekle birlikte, işin normal işleyişini bozuyorsa, işyerindeki uyumu olumsuz yönde etkiliyor ve işverenden bu nedenle iş ilişkisini yürütmesi normal olarak beklenemiyorsa 4857 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinin birinci fıkrası gereği geçerli fesih hakkı doğar.

İş ilişkisinde işverenin işçisine karşı duyduğu şüphe, aralarındaki güven ilişkisinin zedelenmesine yol açmaktadır. İşverenden katlanması beklenemeyecek bir şüpheden dolayı işçinin iş ilişkisinin devamı için gerekli olan uygunluğu ortadan kalktığından, güven ilişkisinin sarsılmasına yol açan şüphe, işçinin kişiliğinde bulunan bir sebep olarak karşımıza çıkmaktadır. Ciddi, önemli ve somut olayların haklı kıldığı şüphe, güven potansiyeline sahip olmaksızın ifa edilemeyecek iş için işçinin uygunluğunu ortadan kaldırdığından, şüphe feshi, işçinin yeterliliğine ilişkin fesih türü olarak gündeme gelecektir. Şüphe, fesih anında mevcut belirli objektif vakıa ve emarelere dayanmalıdır. İşverenin sırf subjektif değerlendirmesi yeterli olmayıp, yapılan incelemede işçinin şüphe edilen eylemi işlediğinin büyük bir ihtimal dahilinde olduğu sonucunun ortaya çıkması gerekir.