muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/1753, Karar No: 2012/8516, Tarih: 28.03.2012

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2012/1753 E.  ,  2012/8516 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı tarafından ithalatı ve pazarlaması yapılan su cihazını 07.06.2008'de davalıdan satın aldığını, ürünün montajının 10.06.2008'de yapıldığını, ertesi gün ürünün su kaçırdığını fark edip yetkili servis gönderilmesini isteğini, şirket yetkililerinin arızayı giderdiklerini söyleyip evden ayrıldıklarını, sonrasında ürünün iki kez daha su kaçırdığını ve servisin ürünün filtresini değiştirdiğini, ürün filtresinin son kez değiştirildikten sonra ertesi gün evini su bastığını ve evindeki parkelerin tamamının kullanılamaz hale geldiğini, davalı da bu durumu kabul ettiğini ve sudan nemlenen şapın kurutulması için bir şirketi görevlendirdiğini, davalının tüm uyarılara rağmen evdeki eşyaları boşaltmadan yaptırdığı kurutma neticesinde mutfak dolapları, kapı pervazları, kapılar, beyaz eşyalar, klima, televizyon gibi elektronik eşyaların zarar gördüğünü, ayakkabı, kıyafet ve kozmetik ürünlerinin kullanılamaz hale geldiğini, yapılan tespit sonucu hasar miktarının 74.450,00 TL olarak belirlendiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL manevi, 10.000,00 TL maddi tazminatın ihtarnamenin davalıya tebliğinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-4822 sayılı yasa ile değişik 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun Amaç başlıklı 1. maddesinde yasanın amacı açıklandıktan sonra kapsam başlıklı 2. maddesinde “Bu kanun, birinci maddesinde belirtilen amaçlarla

2012/1753-8516

mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü tüketici işlemini kapsar” hükmüne yer verilmiştir. Yasanın 3. maddesinde mal; alışverişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi malları, hizmet; bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama dışındaki her türlü faaliyeti ifade eder. Satıcı; kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya tüzel kişileri kapsar. Tüketici ise bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen kullanan veya yararlanan gerçek yada tüzel kişiyi ifade eder şeklinde tanımlanmıştır.

Bir hukuki işlemin 4077 sayılı yasa kapsamında kaldığının kabul edilmesi için yasanın amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen taraflar arasında mal ve hizmet satışına ilişkin bir hukuki işlemin olması gerekir. Somut uyuşmazlık, tüketici davacının satıcı davalıdan aldığı su cihazının arızalanması sonucu davacının evini su basmasından kaynaklanmakta olup, taraflar arasındaki ilişkinin 4077 sayılı yasa kapsamında kaldığı anlaşılmaktadır.

4077 sayılı Yasanın 23.maddesinde bu kanunun uygulanması ile ilgili her türlü ihtilafa tüketici mahkemelerinde bakılacağı öngörülmüştür. Taraflar arasındaki uyuşmazlık Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kaldığına göre davaya bakmaya Tüketici Mahkemesi görevlidir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak da söz konusu olmaz. Bu durumda mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davacının temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın (1) no’lu bentte açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, (2) no’lu bent gereğince davacının temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan 18.40 TL. temyiz harcının istek halinde iadesine, 28.3.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/12054, Karar No: 2011/12817, Tarih: 18.10.2011

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2011/12054 E.  ,  2011/12817 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... ve ... Bankası AŞ. vek.Av.... ile davalı ... Teks. Paz. Tur. Pet. Tic. Ltd. Şti. arasında görülen dava hakkında ... 13.Asliye Ticaret Mahkemesinden verilen 08.07.2009 gün ve 362/478 sayılı hükmün onanmasına ilişkin Dairemizin 02.05.2011 gün ve 11101/5896 sayılı ilamına karşı davalı vekili tarafından süresi içinde karar düzeltme yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar, davalı vekilinin temyizi üzerine Dairemizin 02.05.2011 günlü kararı ile onanmış olup, anılan karara karşı davalı vekilinin karar düzeltme istemi ile yeniden yapılan inceleme sonucu;

1-Mahkemece, toplanan delillere göre, davalı kiracının finansal kiralama bedelini verilen süreye rağmen ödemediğinin saptandığı gerekçesiyle davanın kabulüne dair verilen 08.07.2009 tarihli karar davalı vekilince temyiz edilmiş ise de temyiz harcı, bakiye karar ve ilam harcı yatırılmamış olduğundan bu eksikliğin giderilmesi için mahkemece muhtıra çıkarılmış, verilen süre içerisinde temyiz harcı yatırıldığı halde karar harcı yatırılmadığından 05.07.2010 tarihli ek karar ile davalının temyiz talebinin HUMK’nun 434.maddesi uyarınca reddine karar verilmiş, bu karar da davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Davalı vekilinin anılan bu ek karara yönelik temyiz itirazları incelenmeden esasa yönelik temyiz itirazlarının incelemesi doğru olmadığından davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü gerekmiştir.

2-Davalı vekilinin ek kararın temyiz itirazlarını içeren dilekçe ekinde bakiye karar harcının süresinde yatırıldığına ilişkin “Vergi Dairesi Alındısı” makbuzunun ekli olduğu, kaldı ki; Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 18.maddesi uyarınca bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olmasının kanun yollarına başvurulmasını engellemeyeceğinden davalı vekilinin ek karara yönelik temyize itirazları yerinde görülerek temyiz talebinin reddine ilişkin ek kararın kaldırılarak hükmün esasına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi gerekmiştir.

3-Davalı vekilinin esasa yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre hükmün onanması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda (1) sayılı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin karar düzeltme istemin kabulü ile Dairemizin 02.05.2011 gün 2010/11101-2011/5896 E-K. sayılı onama kararının kaldırılmasına, (2) sayılı bentte açıklanan nedenle yerel mahkemenin davalının temyiz talebinin reddine ilişkin ek kararının kaldırılmasına, (3) nolu bentte belirtilen sebeplerle davalı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, 18.10.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19775, Karar No: 2015/2610, Tarih: 12.02.2015

**17. Hukuk Dairesi         2014/19775 E.  ,  2015/2610 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili ve davalı ...vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkiline kasko sigortalı araçta meydana gelen 12.024,00 TL hasar bedelinin sigortalıya ödendiğini, aracın ...'ya ait otoparkta iken sel ve kanalizasyon sularının kapalı otoparka dolması sebebiyle hasarlandığını, davalı ... ve dava dışı ...'nın Ticari Risk Sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu ...'nin zarardan sorumlu olduğunu belirterek 12.024 TL'nın ödeme tarihinden işleyecek avans faiziyle davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, zarardan haksız fiil failinin sorumlu olduğunu, müvekkilinin ... iş merkezinin Ticari Risk Sigorta Poliçesi şirketi olduğunu, poliçede yangın sigortası kapsamında 3.şahısların mallarına gelecek rizikoları teminat altına aldığını, araçların kasko poliçesi yoksa veya kasko şirketinden zararın talep edilmemesi halinde zararın tazmin edildiğini, somut olayda bu şartların bulunmadığını, davacının rücu hakkının olmadığını, doğal afet nedeniyle zararın oluştuğunu, hasarın teminat kapsamında bulunmadığını, ...'nın olayda kusur ve ihmalinin olmadığını, ...'nin olayda kusurlu olduğunu, tazminat miktarının fahiş bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ...vekili, hizmet kusuruna dayanıldığından idari yargının görevli olduğunu, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, kira girişinde harici su baskınlarını önleyici tedbirleri almayan, bodrum ve zemin katlarda su izolasyonlu betonarme tecrit duvarı yapmayan ve bodrum katında su tahliye pompası bulundurmayan, fen ve sanat kurallarına uygun yapı yapmayan, gerekli tedbirleri yerinde ve zamanında almayan bina yönetiminin kusurlu ve sorumlu olduğunu, idarenin atıksu kanallarının yapım ve bakımında gerekli özeni gösterdiğini, illiyet bağının olmadığını, plazanın garaj girişinin yoldan aşağı katta bulunması sebebiyle yüzeysel yağmur sularının garaja dolduğunu, olay yerinin doğal vadi tabanı özelliğinde olduğunu, inşaat sırasında ve devamında arazi topografyasının değiştirildiğini, mevcut hatların korunmadığını, atıksu kanalının sağlıklı çalıştığını, ilgili bina yönetiminin porje tasdik işlemlerini takip etmediğini, evrakın arşive kaldırıldığını, yağmur sularının uzaklaştırılmasıyla ilgili tesislerin yapılması, işletilmesinin, gerekli harcamalar ilgili belediyece karşılanmak şartıyla ... tarafından yerine getirildiğini, asli sorumluluğun ...ne ait olduğunu, hasar miktarının fahiş bulunduğunu, ödeme tarihinden faiz istenemeyeceğini, yasal faiz talep edilebileceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 2.400 TL tazminatın davalı ...'den 13.3.2007, diğer davalı ...'den 31.5.2007 temerrüt tarihinden işleyecek ticari temerrüt faiziyle tahsiline karar verilmiş; hüküm, davacı vekili ve davalı ...vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, davalı ...'nin sorumlu olmasına göre davalı ...vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, kasko sigorta sözleşmesine ve halefiyete dayanılarak açılan rücuen tazminat istemine ilişkindir. Davacıya kasko sigortalı araç, ...'nın kapalı otoparkında iken aşırı yağış nedeniyle otoparkı su basması sonucu pert olacak şekilde hasarlanmıştır. Davalı ... plazanın ticari risk sigortası şirketi olup, poliçede mali mesuliyet teminatı ve 3.kişi emtia zararı teminatı bulunmaktadır. 3.şahıs emtia bedelinin plaza otoparkında bulunan 3.şahıs, personel, kat maliki ve kiracı araçlarından oluştuğu poliçede yer almaktadır. Davacının sigortalısı, plazadaki işyerinde çalışmaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda kanalizasyon hattının yetersiz olduğu, şiddetli yağış sonucu suların geri teptiği, ...'nin sanayi bölgesinde artan yoğunluğa rağmen gereken düzenlemeleri yapmadığı bu nedenlerle %30 oranında, plaza bina yönetiminin, şiddetli yağıştan kaynaklanan yüzeysel suların bina otopark girişinden akarak bodrum katına dolmaması için önleyici ve gerekli tedbirleri almaması, idari mercilere gerekli başvuruları yapmaması sebebiyle %70 oranında kusurlu olduğu, davacıya sigortalı aracın pertinin uygun görüldüğü, olay tarihindeki piyasa değerinden, sovtaj değerinin mahsubu sonucu 8.000 TL zararın bulunduğu belirtilmiştir.

Bu durumda mahkemece davalı taraf olayda tamamen kusurlu olduğundan 8.000 TL tazminatın davalılardan temerrüt faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu gibi sanki davacı taraf olayın gerçekleşmesinde %70 oranında kusurluymuş gibi sadece davalı ...'ye izafe edilen %30 kusur oranına isabet eden 2.400,00 TL tazminattan davalıların sorumluluğuna karar verilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ...vekilinin tüm, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı ... vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün davacı taraf lehine BOZULMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 138,74 TL kalan harcın temyiz eden davalı ... 'nden alınmasına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 12.2.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/16890, Karar No: 2012/1714, Tarih: 09.02.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/16890 E.  ,  2012/1714 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı .... Başkanlığı işleminin iptali ile kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 29.12.2005 tarihinde kesinleşen davacıya hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca gerçekleştirilen işlemle kesilerek, yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık Bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.