muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/13436, Karar No: 2023/15588, Tarih: 23.10.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/13436 E.  ,  2023/15588 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

SAYISI : 2021/74 E., 2023/202 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında görülen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının ikinci kez bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde 08.....2006 tarihinden 12.07.2013 tarihine kadar kaynakçı olarak 1.750,00 TL aylık net ücretle çalıştığını, son 16 ayın ücretini parça parça almak zorunda kaldığını, işçilik alacaklarının ödenmediğini, sigorta primlerinin gerçek ücreti üzerinden yatırılmadığını, tüm bu nedenlerle ... sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini iddia ederek kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti, fazla çalışma ve asgari geçim indirimi alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 08.....2006 tarihinde kaynakçı olarak çalışmaya başladığını, davacının işten çıkarılmasını talep ettiğini, müvekkili Şirket tarafından ... sözleşmesi sona erdirilmeyince davacının kendisinin ... sözleşmesini feshettiğini, hafta içi 08.30- 18.00 arasında çalışan davacının fazla çalışma ücreti alacağı bulunmadığını, asgari geçim indirimi alacaklarının ödendiğini, tüm yıllık izinlerini kullandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.12.2015 tarihli ve 2013/457 Esas, 2015/573 Karar sayılı kararıyla; davacının ... sözleşmesinin haklı neden olmadan feshedildiğinden kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı, kulladırılmayan yıllık izin ücreti alacağının bulunduğu, ödenmeyen fazla çalışma ile ... bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 12.12.2019 tarihli ve 2016/10245 Esas, 2019/22234 Karar sayılı ilâmı ile; fazla çalışmanın hesabında talebin aşıldığı, davalının yasal süre içinde ileri sürdüğü zamanaşımı savunmasının değerlendirilmemesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 12.12.2019 tarihli ve 2016/10245 Esas, 2019/22234 Karar sayılı ilâmı ile; fazla çalışmanın hesabında talebin aşıldığı, davalının yasal süre içinde ileri sürdüğü zamanaşımı savunmasının değerlendirilmemesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 22.07.2020 tarihli ve 2020/27 Esas, 2020/330 Karar sayılı kararı ile; bozma ilâmına kısmen uyularak cevap dilekçesinde zamanaşımı def'inde bulunulmadığı, daha sonraki aşamalarda da cevap dilekçesinin zamanaşımı def'ine yönelik olarak ıslah edilmediği, bu itibarla davalı tarafın ıslaha karşı beyan dilekçesi ile ileri sürdüğü zamanaşımı def'inin dikkate alınamayacağı, 21.09.2015 tarihli bilirkişi ek raporunda davacı vekilinin talebi doğrultusunda 2008 Temmuz-2013 Temmuz dönemine ait fazla çalışma ücreti alacağının net 13.319,05 TL olarak hesaplandığı, yapılan hesaplamanın objektif kriterlere dayandığı alacaktan %35 oranında indirim yapılması gerektiği davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemizin 07.12.2020 tarihli ve 2020/7167 Esas, 2020/17315 Karar sayılı ilâmı ile; davacının tüm, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilerek ilave tediye ifadesinin dava dosyasında böyle bir alacak kaleminin bulunmaması nedeniyle maddi hataya dayandığının açık olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden sonraki dönemde dava değerinin artırılması yoluyla davanın ıslahı durumunda 317 inci maddesinin ikinci fıkrası ve 319 uncu maddeleri uyarınca ıslah dilekçesinin davalı tarafa tebliği üzerine iki haftalık süre içinde ıslaha konu kısımlar için zamanaşımı def'inde bulunulabileceği, nitekim davalı vekilinin 20.10.2015 tarihinde zamanaşımı def'inde bulunduğu ve savunmanın süresinde olduğu anlaşıldığından Mahkemece ıslaha karşı zamanaşımı def'i değerlendirilmeden karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararın ikinci kez bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ....04.2021 tarihli celsede bozma kararına uyularak bozma ilâmında belirtilen esaslar doğrultusunda, denetime elverişli net tespitler içeren yeni bir bilirkişi raporu aldırıldığı ve bu raporun denetime uygun bulunduğu açıklanarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; mazeretinin kabul edilmemesinin adil yargılanma hakkının ihlali olduğunu, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, zamanaşımının hatalı hesaplandığını, indirim yapılmasının yerinde olmadığını ileri sürerek mahkeme kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili; davacının ... sözleşmesini haksız olarak feshettiğini, fazla çalışmanın hatalı hesaplandığı, bu alacağının eksiksiz ödendiğini, asgari geçim indiriminin ispatlanmadığını, eksik inceleme yapıldığını, ek rapor alınması gerektiğini, yalnızca davacı tanıkları dinlenerek buna göre hesaplamaların yapıldığını ileri sürerek mahkeme kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; ıslaha karşı zamanaşımı savunmasının değerlendirilmesi ile davacı vekilinin mazeretinin reddinin usule uygun olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2. 6100 sayılı Kanun'un 150 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Somut uyuşmazlıkta; bozma sonrası yapılan yargılamanın son celsesinde Mahkemece, dosya karar aşamasında olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin mazeretinin reddine karar verildiği görülmüştür.

2. Ne var ki, davacı vekilinin 23.02.2023 tarihli mazeret dilekçesinde aynı gün başka bir ilde duruşması olması nedeniyle katılamayacağını ve mazeretinin kabulü ile esasa ilişkin beyanda bulunmak üzere süre verilerek duruşmanın bırakılacağı gün ve saatin tarafına tebliğ edilmesini talep etmiştir. Mahkemece kabul edilmeyen bu mazeretin somut ve haklı bir mazeret olduğu ve özellikle davanın niteliği gereği davacı tarafın davayı uzatmakta hukuki yararı bulunmadığı da ortadır. Bu itibarla davacı vekilinin geçerli bir özrü bulunmasına karşın yetersiz gerekçe ile mazeret dilekçesinin reddi doğru değildir.

3. Bu durumda, davacı vekilinin mazeretinin kabul edilip yeni bir duruşma gün ve saatinin verilmesi gerekirken yazılı gerekçesiyle talebi reddedilerek işin esası hakkında yazılı şekilde verilen karar usule aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Mahkeme kararının usulden BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

23.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/21950, Karar No: 2013/12864, Tarih: 08.05.2013

**12. Ceza Dairesi         2012/21950 E.  ,  2013/12864 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : Beraat

Taksirle öldürme suçundan sanığın beraatine ilişkin hükü, katılanlar vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü.

Doğubeyazıt Devlet Hastanesinde hizmetli olup, valilik oluru ile ambulans söforü olarak çalışmakta olan sanığın olay tarihinde devlet hastanesine ait ambulansla Ağrı Devlet Hastanesine hasta nakli sırasında meydana gelen kaza sonucu iki kişinin ölümüne, üç kişinin nitelikli şekilde yaralanmasına neden olduğu olayda; sanığın hizmetli statüsünde görevlendirme ile tamamlayıcı ve tali nitelikte hizmet yapmakta olduğu, kamu görevlisi statüsü bulunmadığı gibi fiilin görev sebebiyle işlenmesi yani fiil ile görev arasında illiyet bağı bulunması gerekeceği de gözetildiğinde taksirle işlenen yüklenen suçun görevle bir ilgisinin bulunmadığı bu nedenle sanık hakkında 4483 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı belirlenerek yapılan incelemede:

Olay tarihinde sanığın idaresindeki ambulansla ilçede meydana gelen trafik kazası sonucu yaralananları Ağrı Devlet Hastanesine nakli sırasında aracın sol arka lastiğinin patlaması sonucu olayın tamamen teknik arıza sebebiyle meydana geldiği bu nedenle sanığa kusur yüklenemeyeceği tüm dosya kapsamı ve Adli Tıp Kurumu raporu ile anlaşılmakla;

Yapılan yargılama sonunda suç açısından failin taksirinin bulunmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan katılanlar vekilinin kusura ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle beraate ilişkin hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 08.05.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/4993, Karar No: 2010/7983, Tarih: 07.07.2010

**1. Hukuk Dairesi         2010/4993 E.  ,  2010/7983 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : DİYARBAKIR 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 26/05/2009

Taraflar arasında birleştirilerek görülen davada;

Davacı Hazine, davalılar adına kayıtlı 104 ve 105 sayılı parsellere uygulanan dayanak vergi kaydının taşınmazları kapsamadığını, kaldı ki miktarıyla geçerli bulunduğunu ileri sürerek, tapu iptali-tescil istemiştir.

Davalılar, vergi ve tapu kayıtlarıyla davaya karşı koymuşlar ve davanın reddini savunmuşlardır.

Davanın kısmen kabulüne ilişkin mahkeme kararı Dairece, araştırma ve uygulama eksikliğinden bozulmuş, mahkemece bozmaya uyularak tamamlanan soruşturma sonunda taşınmazların vergi kaydı sınırları içerisinde kaldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar  verilmiştir.

Karar, Hazine tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi  raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava ve birleştirilen dava, tapu iptali-tescil isteğine ilişkindir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, asıl davaya konu 104 parsel (570625 m2. susuz tarla) ve birleştirilen davaya konu 105 parsel(190500 m2. susuz tarla) sayılı taşınmazların 1976 yılındaki kadastro tespitinde 50 dönüm miktarlı 1937 tarih, 28 no'lu vergi kaydına ve zilyetliğe dayalı olarak davalılar adlarına tespit ve 10.4.1979'da tescil edildikleri anlaşılmaktadır.

Davacı-birleştirilen davanın davacısı Hazine, 104 ve 105 sayılı parsellere uygulanan vergi kaydının taşınmazları kapsamadığını, kaldı ki miktarıyla geçerli olduğunu ileri sürerek tapu iptali-tescil isteğinde bulunmuştur..

Mahkemenin kısmen kabule ilişkin ilk kararı, Dairece araştırma ve uygulama yetersizliğinden bozulmuş, bozmaya uyularak tamamlanan soruşturma sonunda bu kez davaların reddine karar verilmiştir.

Bilindiği üzere, Yargıtay bozma ilamına uyulmakla taraflar yararına usuli kazanılmış hak doğacağı kuşkusuzdur.

Ne varki, mahkemece bozma ilamına uyulmasına rağmen, bozma gereklerinin eksiksiz biçimde yerine getirildiğini söyleyebilme olanağı yoktur.

Somut olayda, çekişmeli taşınmazlara komşu olan 72, 75, 76, 77 ve 108 sayılı parsellerin kadastro tespitlerinin tevzi tapularına dayanılarak yapıldığı; diğer taraftan, çekişmeli taşınmazların dayanak vergi kaydının aynı zamanda 106, 107, 181, 182, 183, 304 ve 312 sayılı parsellere de uygulandığı gerek yargılama sürecinde gerekse noksanın tamamlanması yoluyla getirtilen kayıt ve belgelerle sabit bulunduğu halde, keşif sırasındaki uygulamalarda bu hususlar üzerinde durulmamıştır.

Somut olayda, çekişmeli taşınmazlara komşu olan 72, 75, 76, 77 ve 108 sayılı parsellerin kadastro tespitlerinin tevzi tapularına dayanılarak yapıldığı; diğer taraftan, çekişmeli taşınmazların dayanak vergi kaydının aynı zamanda 106, 107, 181, 182, 183, 304 ve 312 sayılı parsellere de uygulandığı gerek yargılama sürecinde gerekse noksanın tamamlanması yoluyla getirtilen kayıt ve belgelerle sabit bulunduğu halde, keşif sırasındaki uygulamalarda bu hususlar üzerinde durulmamıştır.

Hal böyle olunca, yöreyi iyi bilen yaşlı ve yansız yerel bilirkişiler aracılığı ile mahallinde yeniden keşif yapılması, uygulama sırasında dayanak vergi kaydının 106, 107, 181, 182, 183, 304 ve 312 sayılı parsellere de uygulandığı gözetilerek kayıttaki sınırlar hakkında yerel bilirkişilerden açıklayıcı, doyurucu bilgiler alınıp bu sınırların arazi üzerinde tespit edilmesi ve bilinmeyen sınırlar yönünden taraflara tanık dinletme olanağının sağlanması; bunun yanında, çekişmeli taşınmazlara komşu 72, 75, 76, 77 ve 108 sayılı parsellerin dayanak kayıtlarının da ilk tesislerinden itibaren getirtilerek aynı şekilde uygulanması ve böylece yerel bilirkişiler ile tanık sözlerinin denetlenmesi; öte yandan, dayanak vergi kaydının sınırları değişebilir nitelikte ise veya tam olarak kapanmayıp açık yönler kalıyorsa, kayda değişmez sınırlarla bağlantı kesilmemek suretiyle miktarına göre kapsam belirlenmesi, ayrıca tapu fen memuru veya mühendisi sıfat ve yeteneğini taşıyan uzman  bilirkişilerden keşifte saptanan bilgi ve bulgulara uygun içerikte ve uygulamayı tam olarak yansıtan infaza elverişli rapor ve kroki alınması; ondan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve uygulama ile yetinilmesi doğru değildir. Kabul tarzı itibarı ile de, vergi kaydının üç sınırı itibarı ile taşınmazlara ait olduğu ve dördüncü sınır  yönünden açık kaldığı buna rağmen kaydın sabit sınırlı olarak kabul edilmesinin de isabetli olduğu söylenemez.

Davacı-birleştirilen davacı Hazine'nin temyiz itirazı yerindedir. Kabulüyle, hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK.'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 07.7.2010  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/4506, Karar No: 2017/12409, Tarih: 06.11.2017

**18. Ceza Dairesi         2017/4506 E.  ,  2017/12409 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜMLER : Mahkumiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması

TEMYİZ EDENLER : Sanık ..., Üst Cumhuriyet Savcısı

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

1) Sanıklar ... ve ... hakkında çevrenin kasten kirletilmesi suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının niteliğine göre, kararlara karşı yalnızca itiraz yolu açık ve dolayısıyla yapılan başvurunun bu doğrultuda değerlendirilmesinin gerekli bulunduğu anlaşıldığından, Üst Cumhuriyet Savcısının temyiz davası isteği hakkında bir KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA,

2) Sanık ... hakkında kurulan hükmün temyizine gelince;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanun’un 20. maddesinin (ı) ve (n) bentleri, denizler, içme ve kullanma suları (yapay ya da tabii göller, barajlar, akarsular, yer altı suları vs) ile içme ve kullanma suyu sağlama amacı dışındaki sular şeklinde üç grup su kaynağı belirlemiş, tanker, gemi ve diğer deniz araçlarının kirletme faaliyetleri ayrıca düzenlenerek, sular her türlü kirlenmeye karşı koruma altına alınmıştır.

Öte yandan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8, 9, 11, 12, 15 ve 20. maddelerine dayanılarak “Ülkenin yeraltı ve yerüstü su kaynakları potansiyelinin korunması ve en iyi bir biçimde kullanımının sağlanması için, su kirlenmesinin önlenmesini sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleştirmek üzere gerekli olan hukuki ve teknik esasları belirleme” amacıyla kabul edilmiştir.

Bu Yönetmeliğin 16 ilâ 21. maddelerinde içme ve kullanma suyu temin edilen yüzeysel sularla ilgili kirletme yasaklarına, 23. maddesinde denizlerle ilgili kirletme yasaklarına yer verilmiş, 25 ilâ 36. maddelerinde ise atıksuların boşaltım ilkeleri açıklanmıştır.

Yine Yönetmeliğin 6. maddesinde alıcı su ortamını kirleten en önemli kaynaklar ve etkenler dokuz bent halinde örnekleme yoluyla sayılmış, sınırlayıcı bir belirleme yapılmamıştır. Buna göre; fekal atıklar, organik atıklar, kimyasal atıklar, aşırı üretim artışına neden olan besin maddelerinin alıcı ortamın dengesini bozacak şekilde aşırı boşaltımı, atık ısı, radyoaktif atıklar, deniz dibinden taranan malzeme, çamur, çöp ve hafriyat artıklarının ve benzeri atıkların boşaltımı, gemilerden kaynaklanan petrol türevli katı ve sıvı atıklar (sintine suyu, kirli balast, slaç, slop, yağ ve benzeri atıklar), Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliğinin eklerinde belirtilen maddeler, örnekleme yoluyla sayılmış kirletici unsurlardır.