muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/15128, Karar No: 2013/21958, Tarih: 03.12.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/15128 E.  ,  2013/21958 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 15.03.2012 gün ve 2011/528-2012/97 sayılı kararı bozan Daire’nin 08.05.2013 gün ve 2012/9390-2013/9418 sayılı kararı aleyhinde davalı Kalyon İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirkete sigortalı taşınmazda, yağan sağanak yağmur sonucu yakınındaki ... taşması nedeniyle su baskını hasarı meydana geldiğini, oluşan zarar karşılığı olarak sigortalıya toplam 27.676 TL tazminat ödendiğini, taşan derenin ıslah çalışmalarını yürüten davalı şirketin de meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu, davalı ... şirketinin davalının inşaat all risk ve işveren mali mesuliyet sigortacısı olarak sorumlu olduğunu ileri sürerek, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 26.024 TL'ye 27/12/2007 tarihinden, 1652 TL'ye 21/01/2008 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, Kalyon İnşaat A.Ş vekili, davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı vekili, davanın reddini istemiştitr

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davalılar vekillerinin temyizi üzerine Dairemizce davalı ...bozulmuştur.

Davalılardan Kalyon İnşaat A.Ş vekili bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalı Kalyon İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin HUMK’nun 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı Kalyon İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nun 442. maddesi gereğince REDDİNE, alınması gereken 50,45 TL karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nun 442/3. maddesi hükmü uyarınca, takdiren 219,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davalı Kalyon İnş. San. ve Tic. A.Ş'den alınarak Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 03.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/2583, Karar No: 2023/2511, Tarih: 22.06.2023

**6. Hukuk Dairesi         2023/2583 E.  ,  2023/2511 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 22.05.2023

SAYISI : 2023/272 E. ve 2023/361K.

DAVACILAR : 1-... 2-...

3-... 4-... 5-...

6-... 7-... vekili Avukat ...

...

İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/551 Esas - 2022/402 Karar

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yargılaması sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce 22.05.2023 tarihli ek karar ile kararın miktar itibariyle kesin olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Ek karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Temyiz istemi, temyiz konusu miktar veya değerin kesinlik sınırının altında olduğu gerekçesiyle davacının temyiz dilekçesinin reddine yönelik Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 22.05.2023 tarihli ek kararına ilişkindir.

Miktar veya değeri temyiz kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362'nci ve İcra ve İflâs Kanunu'nun 364 ncü maddeleri gereği, 2023 yılı temyiz miktar sınırı, 238.730,00 TL'dir. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Hukuk Muhakemeleri Kanununun 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanunun 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir. Dosya içeriğine göre, toplam 120.909,12 TL, dava esas değerinin bulunduğu, bölge adliye mahkemesinin istinaf incelemesi sonucunda verdiği kararın, kesinlik sınırının altında olduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda, istinaf incelemesi sonucunda bölge adliye mahkemesince verilen karar kesin niteliktedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz dilekçesinin reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesince verilen ek karar yukarıda anılan Kanun hükümlerine uygun olduğundan davalı vekilinin ek karara yönelik temyiz isteminin reddi ile söz konusu kararın onanması gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 22.05.2023 tarihli ek kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı harcın temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/22462, Karar No: 2018/7234, Tarih: 02.04.2018

**9. Hukuk Dairesi         2017/22462 E.  ,  2018/7234 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİ

İLK DERECE

MAHKEMESİ : TARSUS İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve yasal sonuçlarına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin kabul kararına karşı davalı Kredi Ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü avukatı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi davalı Kredi Ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü avukatının istinaf başvurusunu kısmen kabul ederek İlk Derece Mahkemesi kararındaki " davacının işe iade edileceği işveren ve mali haklardan sorumluluğa" ilişkin hataları düzelterek yeniden karar vermiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi' nin kararı davalı Kredi Ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

1- Bölge Adliye Mahkemesi ve İlk Derece Mahkemesi kararlarında ortak girişimi oluşturan şirketlerin isimlerinin ayrı ayrı yazılmasına rağmen ortak girişimi oluşturan şirketlerden ... Özel Güv. Şirketinin isminin ayrı bir davalıyı çağrıştıracak şekilde ayrıca yazılması ve Kurumun ünvanının " Kredi Ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü " yerine " ..." şeklinde yazılması mahallinde düzeltilebilir maddi hata kabul edilmiştir.

2- Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, İlk Derece Mahkemesinin objektif, mantıksal ve hayatın olağan akışına uygun, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre davalı Yurtkur vekilinin aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2- Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurumun istinaf başvurusu üzerine İlk Derece Mahkemesi kararındaki hataların doğru bir şekilde düzeltilmesine rağmen kararın " II " numaralı bendinde " Davalı Vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine " şeklinde hüküm kurulması ve hem İlk Derece Mahkemesince ve hemde Bölge Adliye Mahkemesince T.C. Gençlik Ve Spor Bakanlığı' na bağlı olup, harçlardan muaf olan davalı Kuruma harç yükletilmesi hatalı olup, bozma sebebi ise de, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün HMK. nun 370/2. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

Sonuç:

1-İlk Derece Mahkemesinin hüküm fıkrasının 4 numaralı bendinin çıkartılarak, yerine;

“4- Davalı Kurum harçtan muaf olduğundan Kurum aleyhine harca hükmedilmesine yer olmadığına,

Peşin harcın mahsubu ile davalı şirketlerden harç alınmasına yer olmadığına,

Sonuç:

1-İlk Derece Mahkemesinin hüküm fıkrasının 4 numaralı bendinin çıkartılarak, yerine;

“4- Davalı Kurum harçtan muaf olduğundan Kurum aleyhine harca hükmedilmesine yer olmadığına,

Peşin harcın mahsubu ile davalı şirketlerden harç alınmasına yer olmadığına,

Davacının yaptığı harçlar hariç toplam 41,00 TL. yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen, 62,70 TL. harç masrafının sadece ortak girişimi oluşturan davalı şirketlerden tahsili ile davacıya verilmesine, " bendinin yazılmasına,

2- Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 4 numaralı bendinin çıkartılarak, yerine;

" 4- Davalı Kurum harçtan muaf olduğundan Kurum aleyhine harca hükmedilmesine yer olmadığına,

Peşin harcın mahsubu ile davalı şirketlerden harç alınmasına yer olmadığına,

Davacının yaptığı harçlar hariç toplam 41,00 TL. yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen, 62,70 TL. harç masrafının sadece ortak girişimi oluşturan davalı şirketlerden tahsili ile davacıya verilmesine, " bendinin yazılmasına,

Bölge Adliye Mahkemesi kararının " II " numaralı bendinin tamamen hükümden çıkartılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davalı Kurumdan yersiz alınan tüm istinaf ve temyiz harçlarının isteği halinde davalı kuruma iadesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 02/04/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4466, Karar No: 2020/1262, Tarih: 06.10.2020

**9. Ceza Dairesi         2020/4466 E.  ,  2020/1262 K.**

**"İçtihat Metni"**

Görevi kötüye kullanma suçundan sanık ... hakkında son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına dair Tokat 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/09/2018 tarihli ve 2018/292 esas, 2018/253 sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Tokat 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 08/11/2018 tarihli ve 2018/921 değişik iş sayılı kararının,

Dosya kapsamına göre;

1-) 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 60. maddesinde yer alan “59 uncu maddede yazılı mahkemelerin tutuklama veya salıverilmeye yahut son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına dair kararlarına karşı Cumhuriyet Savcısı veya sanık tarafından genel hükümler uyarınca itiraz olunabilir. Bu itiraz, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesi hariç olmak üzere, itiraz edilen kararı veren mahkemeye en yakın ağır ceza mahkemesinde incelenir.” şeklindeki düzenleme karşısında, somut olayda suç yerinin Tokat ili olduğu ve son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına dair kararın Tokat 1. Ağır Ceza Mahkemesince verildiği anlaşılmakla, son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına dair karara yönelik itirazı incelemeye yetkili mahkemenin suçun işlendiği yer Tokat Ağır Ceza Mahkemesi hariç olmak üzere, Tokat 1. Ağır Ceza Mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesi olduğu gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın esastan incelenmesinde,

Kabule göre de,

2-) Sivas Barosunda kayıtlı avukat olan sanığın, davalı müşteki vekili sıfatıyla, Şarkışla Asliye Hukuk Mahkemesinin (Aile Mahkemesi sıfatıyla) 2016/103 esasına kayden takip ettiği boşanma davasında, vekalet ücretini peşin olarak aldığı ve 18/05/2016 tarihli celsede talebi üzerine delil ibraz etmek üzere iki haftalık kesin süre verildiği halde, müvekkilinin kendisine bildirdiği delillerle birlikte yazılı tanık ve delil listesi ile cevap dilekçesi sunmadığı gibi, davacı tarafın aleyhe beyanlarına karşı sözlü ve yazılı beyanda bulunmayarak müvekkilini savunmamak suretiyle, bahsedilen davayı gereği gibi takip etmediği, mahkemece, boşanma davasının kabulü ile velayet talebinin reddine, şikayetçi aleyhinde tedbir, iştirak nafakası ile maddi ve manevi tazminat takdirine dair Şarkışla Asliye Hukuk Mahkemesinin (Aile Mahkemesi sıfatıyla) 15/07/2016 tarihli ve 2016/358 sayılı karar verilmesine neden olduğu, mevcut delillerin son soruşturmanın açılması için yeterli olduğu, delillerin takdir ve değerlendirilmesinin de son soruşturma aşamasında davayı görecek olan mahkemesine ait bulunduğu gözetilmeden, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 03/04/2019 gün ve 94660652-105-60-15590-2018-Kyb sayılı yazılı kanun yararına bozmaya atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye ihbar evrakı ile birlikte tevdi kılınmakla gereği düşünüldü:

Kanun yararına bozma istemine dayanan 2 numaralı ihbarname münderacatına ilişkin incelemede, itiraza konu karar hakkında suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesi hariç olmak üzere, itiraz edilen kararı veren mahkemeye en yakın ağır ceza mahkemesince inceleme yapılabileceği, yasal düzenleme karşısında, işin esasına ilişkin olarak yetkili merciince karar verilmesi gerektiğinden bu konuda KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 1 numaralı ihbarname münderecatı yerinde görüldüğünden talebin kabulü ile Tokat 2. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 11.08.2018 tarihli ve 2018/ 921 değişik iş sayılı kararın bu yönüyle CMK'nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma sebebine nazaran müteakip işlemlerin merciince yapılmasına, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 06.10.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11910, Karar No: 2012/11918, Tarih: 21.06.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/11910 E.  ,  2012/11918 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sakarya İş Mahkemesi

No :211-312

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti ile aylıkların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 1996 yılında kesinleşen davacıya, 1986 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2009 yılının Ekim ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 25.10.2008 – 24.11.2009 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.