muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/25446, Karar No: 2017/13907, Tarih: 15.11.2017

3-Hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi nedeniyle, suç tarihinden önce 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 6545 sayılı Yasa'nın 63. maddesi ile değişik 5237 sayılı TCK'nın 143. maddesi uyarınca “yarı oranında” artırım yapılması gerekirken 1/3 oranında artırım yapılması,

4-Suç tarihinde 12-15 yaş grubu içerisinde bulunan suça sürüklenen çocuk ... hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 35/1 ve Çocuk Koruma Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 20/2 maddesi gereğince zorunlu olan sosyal inceleme raporu alındığı belirtilmiş ise de, dosya içerisinde ve UYAP sorgulamasında sözkonusu raporun bulunmadığı anlaşıldığından, sosyal inceleme raporu alınmadan, alınmış ise dosya arasına konulmadan hüküm kurulması,

5-Suça sürüklenen çocuklar hakkında hükmedilen kısa süreli hapis cezalarının TCK'nın 50/1-c maddesinde yer alan “2 yıl süreyle gerektiğinde barınma imkanı da olan bir eğitim kurumuna devam etmesi seçenek yaptırımına” çevrildiği, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 106. maddesi 4. fıkrasında yer alan "Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi halinde, bu ceza hapse çevrilemez. Bu takdirde 11. fıkra hükmü uygulanır." şeklindeki düzenleme karşısında, seçenek yaptırımın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde de yazılı şekilde hapse çevrilmeyeceğinin gözetilmemesi,

6-Adli tıp giderinin zorunlu kamu masrafı niteliğinde bulunması nedeniyle adli tıp gideri olan 200,00 TL'nin suça sürüklenen çocuklara yargılama gideri olarak yükletilmesine karar verilmesi suretiyle Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'ye aykırı davranılması,

7-Karar başlığında, 03.05.2015 olan suç tarihinin, 04.03.2015 olarak yazılması suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232/2-c maddesine aykırı davranılması,

8-Hükmün esasını oluşturan kısa kararın açıklandığı 24.06.2015 tarihli oturuma ilişkin duruşmanın kapalı yapıldığının ve duruşmanın sonunda “kapalı” yargılamaya son verildiği belirtilmesine karşın, “açık ” oturumda tefhim edildiği belirtilmek suretiyle çelişki yaratılması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar ... ve ... müdafiilerinin temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, işyeri dokunulmazlığının ihlali suçu açısından diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, suça sürüklenen çocuk ... hakkında hırsızlık suçundan CMUK'nun 326/son maddesi uyarınca ceza miktarı yönünden kazanılmış hakkın muhafazasına, 15.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1013, Karar No: 2014/15687, Tarih: 25.09.2014

**11. Ceza Dairesi         2014/1013 E.  ,  2014/15687 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mühür bozma

HÜKÜM : Beraat

Sanık hakkında mühür bozma suçundan verilen 29.11.2011 tarih 2011/472 esas, 2011/707 karar sayılı ilk hükmün katılan vekili tarafından yasal sürede temyiz edildiği ancak aynı ilamda elektrik hırsızlığı suçundan kurulan hükmün Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 17.07.2012 tarihli yazısı ile 6352 sayılı Yasanın geçici 2/1-2 maddeleri uyarınca yeniden değerlendirilmesi için iadesi üzerine iade kapsamında bulunmayan mühür bozma suçundan yeniden kurulan 10.08.2012 tarihli hüküm hukuki değerden yoksun olup yok hükmünde olduğundan katılan vekilinin 29.11.2011 tarihli beraat hükmüne yönelik süresinde yaptığı temyizine hasren dosya incelenip gereği görüşüldü:

Elde edilen delillerin hükümlülüğe yeter nitelik ve derecede bulunmadığı dosya içeriğine uygun şekilde gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA, 25.09.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5791, Karar No: 2023/6990, Tarih: 20.11.2023

**1. Ceza Dairesi         2023/5791 E.  ,  2023/6990 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2021/774 E., 2021/990 K.

SUÇ : Kasten yaralama

KARAR : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

... 30. Asliye Ceza Mahkemesinin, 30.12.2021 tarihli ve 2021/774 Esas, 2021/990 Karar sayılı kararı ile basit yargılama usûlü uygulanmak suretiyle hükümlü hakkında kasten yaralama suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 86 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendi, 62 nci maddesinin birinci fıkrası, 52 nci maddesinin ikinci fıkrası, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 251 ... maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 2.250,00 TL adlî para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin hükmün, itiraz edilmeksizin 03.02.2022 tarihinde usûlüne uygun şekilde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 12.05.2023 tarihli ve 2023/4119 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.06.2023 tarihli ve KYB-2023/59164 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.06.2023 tarihli ve KYB-2023/59164 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“1) Dosya kapsamına göre, sanığın adli sicil kaydında yer alan resmi belgede sahtecilik suçundan mahkumiyetine ilişkin ... 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 10.05.2007 tarihli ve 2006/321 esas, 2007/319 sayılı kararının 19.09.2018 tarihinde infaz edildiği, incelemeye konu dosyadaki suç tarihinin ise 29.07.2021 olduğu cihetle, anılan adli sicil kaydının tekerrüre esas alınması gerekirken bu hususun gözetilmemesinde,

2) Türk Ceza Kanunun 58/3. maddesinde yer alan 'tekerrür halinde sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adli para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur' şeklindeki yasal düzenleme karşısında sanığa ceza tayininde hapis cezasının tercih edilmesi gerektiğinin gözetilmemesinde,

3) Sanık hakkında 5237 sayılı Kanun’un 86/2, 86/3-a ve 62/1. maddeleri uyarınca tayin edilen 150 gün adli para cezasından 5271 sayılı Kanun’un 251/3. maddesi gereğince 1/4 oranında indirim yapılarak belirlenen 112 gün adli para cezasının 5237 sayılı Kanunun 52/2. maddesi gereğince paraya çevrilmesi sonucu 2.240,00 Türk lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi gerekirken, gün para cezasının önce adli para cezasına çevrilmesi ve adli para cezası üzerinden 5271 sayılı kanunun 251/3. Maddesi gereğince indirim yapılması sonucu 2.250,00 Türk lirası adli para cezasına karar verilmek suretiyle fazla ceza tayin edilmesinde isabet görülmemiştir.”

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5237 sayılı Kanun'un, Suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular başlıklı 58 ... maddesinin birinci fıkrasının inceleme konusu ile ilgili birinci cümlesinde;

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5237 sayılı Kanun'un, Suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular başlıklı 58 ... maddesinin birinci fıkrasının inceleme konusu ile ilgili birinci cümlesinde;

"(1) Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi halinde, tekerrür hükümleri uygulanır." şeklinde düzenlemenin bulunduğu, hükümlünün adlî sicil kaydında yer alan ... 1. Asliye Ceza Mahkemesinin, 10.05.2007 tarihli ve 2006/321 Esas, 2007/319 Karar sayılı kararı ile resmî belgede sahtecilik suçundan cezalandırılmasına ilişkin hükmün 24.12.2012 tarihinde kesinleştiği, 19.09.2018 tarihinde infaz edildiği, hükümlünün mükerrir olduğu anlaşılmıştır.

2. 5237 sayılı Kanun'un 58 ... maddesinin üçüncü fıkrası; "Tekerrür halinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur." ve 5237 sayılı Kanun'un, Kasten yaralama başlıklı 86 ncı maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan ikinci fıkrası ise; "Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur." şeklinde düzenlenmiştir.

3. Sanığın adlî sicil kaydında tekerrüre esas mahkûmiyet hükmü bulunduğu dikkate alındığında 5237 sayılı Kanun'un 58 ... maddesinin üçüncü fıkrasındaki zorunluluk gereği aynı Kanun'un 86 ncı maddesinin ikinci fıkrasındaki seçimlik cezalardan hapis cezasının seçilerek aynı maddenin altıncı fıkrası uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanması gerektiği gözetilmemesi, Kanun’a aykırı olup (1) ve (2) numaralı kanun yararına bozma talepleri yerinde görülmüştür.

4. Bununla birlikte hükümlü hakkında 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendi, 62 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca sonuç olarak hükmedilen 150 gün adlî para cezasından 5271 sayılı Kanun'un 251 ... maddesinin üçüncü fıkrası gereği (¼) oranında indirim yapılması ile sonuç cezanın 112 gün adlî para cezası olarak belirlenmesinden sonra 5237 sayılı Kanun'un 52 ... maddesinin ikinci fıkrası uygulanarak adlî para cezasının miktarının tayin edilmesi gerekirken, uygulamada hata yapılarak 5271 sayılı Kanun'un 251 ... maddesinin üçüncü fıkrasına göre indirim yapılmadan önce 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendi, 62 nci maddesinin birinci fıkrasına göre hükmedilen 150 gün adlî para cezasının aynı Kanun'un 52 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği günlüğü 20 TL’den çevrilerek 3.000,00 TL adlî para cezasına hükmedilmesinden sonra bu miktar üzerinden 5271 sayılı Kanun'un 251 ... maddesinin üçüncü fıkrasına göre (¼) oranında indirim yapılmak suretiyle fazla cezaya hükmedilmesi, Kanun’a aykırı olup (3) numaralı kanun yararına bozma talebi de yerinde görülmüştür.

III. KARAR

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. ... 30. Asliye Ceza Mahkemesinin, 30.12.2021 tarihli ve 2021/774 Esas, 2021/990 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca hükümlünün kazanılmış hakkının dikkate alınması suretiyle gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

20.11.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2377, Karar No: 2012/5190, Tarih: 07.05.2012

**1. Hukuk Dairesi         2012/2377 E.  ,  2012/5190 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasındaki davadan dolayı Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 7.5.2012 gün ve 2010/512 esas,2011/992 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenilmiş olmakla, dosya tetkik olunarak gereği düşünüldü.

-KARAR-

Dosya incelemesinde ;

1-Davacı vakıf adına kayıtlı 39,40, 41 sayılı kadastral parsellerin temlikine ilişkin varsa akit tabloları ve dayanağı tüm belgeler ile tüm gitti kayıtlarının, imar uygulamasına ilişkin belgelerin,

2- Davanın dayanağını oluşturan 08.11.2004 tarihli protokole konu edilen ... Köyü 39, 40 ve 41 parsel sayılı taşınmazlar yanısıra 42, 43, 44 ve 54 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin çap kayıtlarının, akit tablolarının dayanağı tüm belgeler ile gitti kayıtlarının, imar uygulamasına ilişkin belgelerin,

3- Anılan kadastral parsellerin bulunduğu bölgede yapılan imar uygulamasının iptaline ilişkin Diyarbakır İdare Mahkemesince verilen kesinleşme şerhli, onaylı karar örneğinin,

4- 08.11.2004 tarihli protokol ve 6.9.2006 tarihli ek protokolle ilgili varsa Belediye Encümen veya Meclis kararlarının dosya içeriğinde yer almadığı görülmektedir.

İlgisi nedeniyle; yukarıda açıklanan bilgi ve belgelerin merciilerden getirtilerek evaraka eklenmesi ve ondan sonra gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 7.5.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/36489, Karar No: 2015/12361, Tarih: 07.04.2015

**3. Ceza Dairesi         2014/36489 E.  ,  2015/12361 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 3 - 2014/146967

MAHKEMESİ : İnegöl(Kapatılan) 2. Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 06/03/2014

NUMARASI : 2013/432 (E) ve 2014/103 (K)

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Bozma kararına uyularak yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 07/04/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/12566, Karar No: 2013/17849, Tarih: 08.10.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/12566 E.  ,  2013/17849 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 13/12/2011 gün ve 2010/939-2011/1004 sayılı kararı bozan Daire’nin 03.05.2013 gün ve 2012/9471-2013/9026 sayılı kararı aleyhinde davalı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, Marmara Üniversitesi Hastanesi binası inşaasının davalı şirket tarafından üstlenildiğini, davalı ile müvekkilinin sigortalısı arasında yapılan sözleşme ile de binanın asansörlerinin sigortalı tarafından monte edildiğini, ancak asansör kuyularına yağmur suyu girmesi nedeniyle asansörlerin hasarlandığını, davacının Montaj Tüm Riskler Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalısına 10.390 Euro hasar tazminatı ödediğini, hasara davalı şirketin inşaatın yalıtım işlerini tamamlamamış olmasının neden olduğunu ileri sürerek, sigortalıya ödenen meblağın faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket vekili, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine dair verilen karar davacı vekilinin temyizi üzerine Dairemizce davacı yararına bozulmuştur.

Bu kez davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin HUMK’nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nın 442. maddesi gereğince REDDİNE, alınması gereken 50,45 TL karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/3. maddesi hükmü uyarınca, takdiren 219,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyenden alınarak Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 08.10.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8578, Karar No: 2013/25023, Tarih: 26.12.2013

**21. Hukuk Dairesi         2013/8578 E.  ,  2013/25023 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, ölüm aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanmasına, Kuruma borçlu olmadığının tespitine, Kuruma ödediği 16.767.50 TL'nın yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, iptal eden kurum işleminin iptali, aylığın kesildiği tarih itibari ile yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların faizi ile tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 21.11.2007 tarihinde anlaşmalı olarak boşandığı, boşanma kararının temyiz edilmeksizin 27.11.2007 tarihinde kesinleştiği, davacının 29.11.2007 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, kontrol memuru tarafından tutulan raporda; "davacının boşanmış olduğu eşi ile aynı adreste birlikte yaşadığı, bu nedenle hak sahipliğinin 5510 sayılı Kanun’un 56. maddesi kapsamında iptal edilmesi gerektiği kanaatine varıldığının" belirtildiği, bu idari soruşturma esnasında kolluk tarafından tutulan ve muhtarın da imzası bulunan 22.10.2010 tarihli tutanakta; “davacı ile eşinin birlikte yaşadığının” belirtildiği görülmüştür.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.