muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/10930, Karar No: 2024/957, Tarih: 14.02.2024

2. ... ... Üniversitesi ... ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 20.07.2020 tarihli raporunda, katılanın yaralanmanın yaşamını tehlikeye sokacak nitelikte olduğu, kişide yapılan parsiyel kalın bağırsak rezeksiyonunun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına neden olduğu bildirilmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan ve dosya kapsamına göre yeterli olduğu anlaşılan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, dosya kapsamında eksik incelemenin söz konusu olmadığı, katılandan kaynaklanan haksız bir hareket bulunmadığından sanık lehine meşru savunma, sınırın aşılması ve haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının oluşmadığı, takdiri indirimin Mahkemenin takdir yetkisi kapsamında, yasal, yerinde ve yeterli gerekçelerle uygulanmamasına karar verildiğinden ve sanık hakkında hükmolunan sonuç ceza miktarı dikkate alındığında lehe hükümlerin uygulanmasının kanunen mümkün olmadığı anlaşıldığından sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin incelenmesinde bozma nedenleri dışında hükümde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2. Sanığın katılanın kız arkadaşına hakaret ve taciz etmesi nedeniyle taraflar arasında çıkan tartışma sonucunda katılanın yaşamı tehlikeye sokacak ve organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflaması niteliğinde yaralandığı olayda, sanığın katılanın önce çene ve boyun bölgesini hedef almak suretiyle katılanı çene altı bölgesinden yaraladığı ancak katılanın kendini geri çekmesi sonucu yüzeysel kesi oluştuğu, devamında toraks sol alt taraftan batına nafiz olacak şekilde yaralaması üzerine tarafların birlikte yere düşerek boğuşmaya başladıkları, bu sırada sanığın uyluk iç tarafından da katılanı yaraladığı sırada inceleme dışı katılan ... ve tanıkların sanığın elindeki bıçağı almak suretiyle sanığa müdahale ederek eylemi sonlandırdıkları anlaşılmakla, suçta kullanılan araç, isabet yerleri ve sayısı, hedef alınan bölgeler, katılanda meydana gelen yaralanmanın ağırlığı ile sanığın eylemine devam ettiği sırada tanıkların sanığa engel olduğu ve bu engel sebebi nedeniyle eylemini tamamlayamadığı nazara alındığında öldürme kastıyla hareket ettiğinin anlaşıldığı 5237 sayılı Kanun'un 81 ... maddesinin birinci fıkrası, 35 ... maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kasten öldürmeye teşebbüs suçundan makul seviyenin bir miktar üzerinde bir ceza ile cezalandırılması yerine, suçun niteliğinde yanılgıya düşülerek, yazılı biçimde neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan cezalandırılmasına karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

3. Kabule göre de, sanığın katılanı yaşamı tehlikeye sokacak ve organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflaması niteliğinde yaraladığı olayda, birden fazla nitelikli halin ihlali ile atılı suçu işleyen sanık hakkında, meydana gelen zararın ağırlığı ve sanığın kastının yoğunluğu dikkate alınarak 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca sonuca etkili olacak şekilde makul miktarda alt sınırdan uzaklaşılarak ceza tayini yerine aynı Kanun'un 3 üncü maddesinde belirtilen cezada orantılılık ilkesine aykırı şekilde temel cezanın üst hadden belirlenmesi suretiyle fazla cezaya hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 08.12.2020 tarihli ve 2019/3089 Esas ve 2020/2374 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, 5271 sayılı Kanun'un 307 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ceza miktarı açısından sanığın kazanılmış hakkının dikkate alınmasına,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca takdîren ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

14.02.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/21700, Karar No: 2013/5803, Tarih: 01.04.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2011/21700 E.  ,  2013/5803 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Bedelsiz senedi tahsile kullanma

...

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Bedelsiz senedi kullanma suçunun oluşabilmesi için;sanığın elinde borçlusunca bedelinin tamamı yada kısmen ödenmiş bir senet olmalı ve bunu kısmen veya tamamen ödenmemiş gibi tahsile sokması veya bir başkasına devretmesi gerekmektedir.Borcun bir bölümü ödenmiş ve geri kalan miktar için elinde tuttuğu senedi, tümü veya kalandan fazla miktarı için kullanan sanığın fiili de bedelsiz senedi kullanma suçunu oluşturacaktır.

Somut olayda; katılanların sanıktan 550 TL bedelle televizyon alıp, karşılığında suça konu 550 TL'lik senedi verdikleri, taksitli alışveriş kartı içeriği ve sanığın da ikrarından anlaşılacağı üzere borçlarını taksitler halinde ödemelerine rağmen, senet bedelinin tahsili için icra yoluna başvuran sanığın, bedelsiz senedi kullanma suçundan mahkumiyetine dair kabulde isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hapis cezası alt sınırdan tayin edildiği halde adli para cezası belirlenirken yeterli ve yasal gerekçe gösterilmeksizin, aynı gerekçeyle tam gün sayısının asgari hadden uzaklaşılması suretiyle belirlenerek sanığa fazla ceza tayini,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 Sayılı Yasanın 8/1.maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 Sayılı CMUK.nun 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden duruşma yapılmasını gerektirmeyen bu hususların 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hükümde yer alan " 180 gün adli para cezası","150 gün adli para cezası" ve "3000 YTL adli para cezası " ifadelerinin yerine, sırasıyla "5 gün adli para cezası" "4 gün adli para cezası" ve "80 TL adli para cezası" yazılmak suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 01.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/5285, Karar No: 2010/10162, Tarih: 07.07.2010

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2010/5285 E.  ,  2010/10162 K.**

**"İçtihat Metni"**

A.. Ö.. vekili avukat ... ile K.. S.. vekili avukat ... aralarındaki dava hakkında ... 6.Asliye Hukuk Mahkemesinden (Tüketici mahkemesi Sıfatıyla) verilen 5.5.2009 tarih ve 207-219 sayılı hükmün Dairenin 22.2.2010 tarih ve 11800-2146 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmişti. Süresi içinde davalı avukatınca kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşuldu.

KARAR

Taraflar arasındaki menfi tesbit davasının yapılan yargılaması sonucunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün davacı tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine Dairemizce zuhulen duruşma istemi gözetilmeksizin temyiz incelemesi yapılarak hükmün onanmasına karar verildiği anlaşılmakla dairemiz onama kararının kaldırılmasına ve dosyanın duruşma günü tayini için yeniden kaleme tevdiine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ:Açıklanan nedenle davacının maddi hatanın düzeltilmesi ve duruşma günü tayini talebinin kabulüne, Dairemizin 22.2.2010 tarih ve 2009/11800-2010/2146 sayılı kararının kaldırılmasına, duruşma günü tayini için dosyanın kaleme tevdiine, 7.7.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/21777, Karar No: 2011/2582, Tarih: 03.03.2011

**12. Hukuk Dairesi         2010/21777 E.  ,  2011/2582 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa 6. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 04/05/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Bursa 4.İcra Müdürlüğünün 2008/258 esas sayılı dosya aslı ile birlikte gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03/03/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4183, Karar No: 2011/6340, Tarih: 09.05.2011

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2011/4183 E.  ,  2011/6340 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVALILAR : ..., ..., ..., ... vd.

Vek.Av....

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor hüküm kurmaya yeterli değildir.

Şöyle ki;

1-Belediye Başkanlığının 16.12.2010 ve 22.03.2011 günlü yazılarından dava konusu taşınmazın belediye sınırları ve meskun alan içerisinde bulunduğu, yer aldığı mahallenin belediye ve diğer alt yapı hizmetlerinden (yol, su, elektrik, çöp toplama hizmetlerinden) yararlandığı, beldenin gelişme alanında olduğu ve 22.06.2010 günlü Belediye Meclisi kararıyla 1/1000 ölçekli imar planı içine alındığı anlaşılmaktadır. Bakanlar Kurulunun Yargıtay'ca da kısmen benimsenen 28.02.1983 gün ve 1983/6122 sayılı kararı uyarınca, imar planında yer almayan bir taşınmazın arsa sayılabilmesi için belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber, belediye hizmetlerinden (belediyece meskun olduğu için veya meskun hale getirileceği için sunulan yol, su, elektrik, ulaşım, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd.) yararlanan ve meskun yerler arasında bulunması gerekir. Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden özellikle Belediye Başkanlığının yukarıda sözü edilen yazılarından dava konusu taşınmazın belediye sınırları içerisinde olduğu, çevresinin meskun halde bulunduğu ve belediye hizmetlerinden yararlandığının belirlenmiş olması ve Bakanlar Kurulu Kararnamesi gözetildiğinde taşınmazın arsa olduğunun kabulü ile bu niteliğine göre kamulaştırma bedelinin saptanması gerekirken bilirkişi kurulunun tarım arazisi niteliğini esas alan raporuna itibarla hüküm kurulmuş olması,

../..

-2-

2011/4183-6340

2- Dava konusu taşınmaz üzerindeki seranın plastik olduğu belirlendiğine göre İlçe Tarım Müdürlüğünden birim fiyatı sorulup buna göre değerinin tespiti gerekirken Bayındırlık Bakanlığı yapı yaklaşık birim fiyat listesindeki birinci sınıf yapı kabul edilerek enkazın mal sahibine bırakılıp bırakılmadığı da araştırılmadan yüklenici kârı, işçilik bedeli ve enkaz düşülmek suretiyle değer biçilmesi,

3- Yargılama sırasında vekille temsil edilen davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece taraflardan emsalleri sorulup kayıtları getirtilmeli, gerekirse re'sen emsal araştırması yapılmalı, diğer bozma nedenlerinde gösterilen eksikler de giderildikten sonra taşınmazın arsa niteliğine uygun olarak oluşturulacak bilirkişi kurulundan rapor alınarak oluşacak sonuç doğrultusunda karar verilmelidir.

3- Yargılama sırasında vekille temsil edilen davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece taraflardan emsalleri sorulup kayıtları getirtilmeli, gerekirse re'sen emsal araştırması yapılmalı, diğer bozma nedenlerinde gösterilen eksikler de giderildikten sonra taşınmazın arsa niteliğine uygun olarak oluşturulacak bilirkişi kurulundan rapor alınarak oluşacak sonuç doğrultusunda karar verilmelidir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 09.05.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2561, Karar No: 2020/6638, Tarih: 30.06.2020

**13. Ceza Dairesi         2020/2561 E.  ,  2020/6638 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğuna zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Sanık hakkında kardeşi olan katılana ait 71 numaralı parselde bulunan 17 adet fındık ağacını kestiği iddiası ile iş bu davanın açıldığı, nitekim keşif sonrası bilirkişiden alınan raporda da 71 nolu parseldeki 37 adet fındık ocağının kesildiğinin belirtildiği, sanığın ise aşamalarda alınan savunmasında katılandan ev yapmak amacıyla bu yeri aldığını, bu nedenle kendisine ait yerde bulunan fındık ağaçlarını kestiğini söylediği, nitekim katılanın 27.11.2014 tarihli duruşmada alınan beyanında sanık ile aralarında yaptıkları sözleşme gereğince sanığa sattığı yerin 71 nolu parsel olduğunu, ancak fındık ağaçlarının kesildiği yerin kendisine ait 69 nolu parsel olduğunu beyan ettiği, ancak mahkemece 71 nolu parseldeki fındık ağaçlarını kesmesi sebebiyle sanığın mahkumiyetine karar verildiğinin anlaşılması karşısında; sanığın kendisine katılan tarafından devredilen 71 nolu parselde ağaç kestiği, suç işleme kastının bulunmadığı anlaşıldığından ve 5271 sayılı CMK’nın 225/1. maddesi uyarınca hüküm, ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil hakkında verilebileceğinden sanığın üzerine atılı suçtan beraati yerine hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...’ın temyiz istemi bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 30.06.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13880, Karar No: 2015/29986, Tarih: 14.10.2015

**15. Ceza Dairesi         2015/13880 E.  ,  2015/29986 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mahkumiyet kararında sanığın isminin yanlış yazılması, mahallinde düzeltilebilir yazım hatası kabul edilmiştir.

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur.Bu bakımdan,söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur.Yıkma,yalnızca taşınmazlar için söz konusudur.Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Sanığın, ...tipi cezaevinde hükümlü olduğu, 11/03/2005 tarihinde odasında bulunan masa ve sandelye ile vurmak suretiyle odanın camını kırarak zarar verdiği, 12/03/2005 tarihinde ise odadaki sandalyeyi kırdığı, bu suretle sanığın zincirleme nitelikte kamu malına zarar verme suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda; sanık beyanı, şikayetçi ifadeleri, tutanaklar ve tüm dosya kapsamına göre, sanığın mahkumiyetine yönelik kabulde isabetsizlik görülmemiştir.

Bozma üzerine yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 14/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/10113, Karar No: 2021/7089, Tarih: 08.04.2021

**6. Ceza Dairesi         2020/10113 E.  ,  2021/7089 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Nitelikli yağma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Bozma sonrası son oturumun yapıldığı 30.09.2020 tarihinde sanıklar müdafiinin, COVID-19 şüphesine ilişkin mazeret dilekçesi sunarak duruşmaya katılamayacağını bildirmesine rağmen, sanıklar müdafiinin mazeretinin yasal olmayan yetersiz gerekçelerle reddine karar verilip sanıklar müdafiinin yokluğunda hüküm kurularak savunma hakkının kısıtlanması suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 289/1-h (1412 sayılı CMUK'un 308/8) maddesine muhalefet edilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafiinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 08/04/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/18988, Karar No: 2012/23765, Tarih: 29.11.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/18988 E.  ,  2012/23765 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No : 730-335

Dava, hak sahibi konumundaki davacıya bağlanan ölüm gelirinin 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre kesilmesi ve yersiz ödendiği ileri sürülen gelirler nedeniyle borç tahakkuku yönündeki davalı ... Başkanlığı işleminin iptali ile gelirin yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 1998 yılında kesinleşen davacıya, 1967 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm gelir ve aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılının Eylül ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 günü itibarıyla kesilerek, 19.10.2008 – 19.10.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen gelir ve aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.