muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/4220, Karar No: 2023/5428, Tarih: 25.05.2023

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde sunulan kanıtların kabul edilebilir olup olmadığına karar verme usulünü gösteren ve hangi kanıtların kabul edilebilir olduğunu, hangilerinin kabul edilemez olduğunu belirleyen bir kural olmadığı gibi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de “ İç hukukta yeterli hukuki temeli bulunmadan veya hukuka aykırı vasıtalar kullanılarak elde edilmiş materyallerin yargılamada kanıt olarak kullanılması kural olarak, başvurucuya gerekli usulü güvencelerin sağlanmış olması ve materyelin baskı, zorlama ve tuzak gibi yargılamayı lekeleyebilecek nitelikli ve kaynaklı olmaması şartıyla, sözleşmenin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki adil yargılanma standartlarına aykırılık oluşturmaz.”( Chalkley/ Birleşik Krallık [kk] B.No: 6383/100, 26.09.2002) bir delilin, diğer yan delillerle desteklenmemiş olması, mutlak suretle adil yargılanma hakkı bakımından sorun oluşturmaz. Mahkemece hükme esas alınan bir delilin çok kuvvetli olması ve güvenilirliği konusunda herhangi bir risk bulunmaması, destekleyici delillere olan ihtiyacın yoğunluğunu azaltır. Buna karşılık gücü ve güvenilirliği konusunda birtakım şüpheler bulunan bir delilin, suçun sübutu konusunda ulaşılan vicdani kanaat bakımından belirleyici olması halinde, bu durum hakkaniyete uygun yargılanma hakkı bakımından sorun oluşturabilir ” (Güllüzar Erman, B. No: 2012/542 04.11.2014) şeklinde kararlar vermiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 230 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ''mahkumiyet hükmünün gerekçesinde dosya içerisinde bulunan ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller ayrıca ve açıkça'' gösterilir denilmek suretiyle hukuka uygun yöntemlerle elde edilen diğer

delillerin geçerliliğini koruyacağı benimsenmiştir.

Temyiz davasına konu olayda ise, Kanuna uygun olarak verilen arama kararının yerine getirilmesi sırasında o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi hazır bulundurulmamış ise de, katılan vekilinin şikâyet dilekçesine ek olarak sanığa ait iş yerinden satın aldığını beyan ettiği bir adet Pepee markalı peluş oyuncağa ait fotoğraf ile 21.07.2013 tarihinde... Market tarafından düzenlenen 5,00 TL tutarındaki satış fişini dosyaya delil olarak sunması, Sulh Ceza Mahkemesinden alınan karara istinaden yapılan aramada, iş yeri girişinin karşısındaki rafların altında suça konu bir adet oyuncağın bulunması, sanığın arama işleminin içeriğine herhangi bir itirazı bulunmadığı gibi arama ve el koyma tutanağını iş yeri sahibi olarak imzalaması ve sanığın arama sonucunda ele geçen eşyanın kendisine ait iş yerinde bulunduğuna ilişkin tevilli ikrarının mevcut olması karşısında; sanığın üzerine atılı suçun uzlaştırma kapsamında yer alan suçlardan olduğu hususu da gözetilerek, uzlaştırma prosedürü yerine getirildikten sonra tüm bu deliller bir bütün halinde değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukukî durumunun belirlenmesi gerekirken, yerinde görülmeyen gerekçelerle beraatine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle katılan vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 21.06.2022 tarihli ve 2022/1147 Esas, 2022/1337 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy çokluğuyla BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca takdîren İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

25.05.2023 tarihinde karar verildi.

KARSI OY

Şüpheli hakkında Muğla 1 . Asliye Ceza Mahkemesince verilen 02/02/2022 gün ve 2021/583 Esas ve 2022/44 Karar sayılı 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5833 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile değişik 61/A. TCK 62 maddelerince verilen netice 10 ... hapis cezasına konu kararının sanık tarafından istinaf edilmesi sonrasında, bu kere sanık hakkında İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin 21/06/2022 gün ve 2022/1147 Esas ve 2022/1337 sayılı Kararı ile beraatine ilişkin hükmünün temyiz istemi sonrasında, dosya heyetimizce temyizen incelenmiş olmakla birlikte, suçun sübuta erdiğine ilişkin sayın çoğunluk görüşünün aksine, sanığın hakkında müsnet suçu işlediğine ilişkin yeterli delil bulunmadığı gerekçesi ile beraati gerektiği düşünce ve kanaatinde olduğumdan sayın çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

ŞÖYLEKİ:

Katılan Düşyeri Yapım Yayın San. ve Tic. Ltd. Şti. adına vekili Cumhuriyet Başsavcılığına sunduğu dilekçesi ile ekinde işlettiği iş yerinden satın almış olduğunu ileri sürdüğü 1 adet Pepee markalı pelüş oyuncağa ait fotoğraf ile 21/07/2013 tarihinde buraya ait 5.00 TL tutarındaki satış fişini sunmak suretiyle sanık hakkında şikayetçi olmuştur.

Şikayet dilekçesi sonrasında, usulüne uygun olarak arama kararı alınmış, akabinde suç tarihinde arama kararının gereği yerine getirilmiş ise de, arama tutanağı incelendiğinde, CMK çerçevesinde o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin hazır bulundurulması fiilen mümkün olmadığından bu haliyle arama işlemine devam olunmuştur.

Arama işlemi esnasında bizzat hazır bulunan sanığın bu eksikliğe itirazı yoktur. Tutanak kapsamında iş yerinde yapılan arama esnasında “işyeri girişinin karşısındaki rafların altında suça konu bir adet oyuncağın...” bulunduğu sabittir. Yani raflarda satışa arza ilişkin bir tespit dahi olmayıp, rafların altında bulunduğu bu haliyle ne şekilde satışa arz kabul edilebileceği dahi şüphede kalmıştır. Sanık aleyhine değerlendirilemez.

Sanık ise tüm aşamalardaki savunmasında bu oyuncağın ne şekilde iş yerinde bulunduğunu bilmediğini ve bu ürünü, satışa sunmadığını beyan ederek, suç konusu eşyanın ziliyetliğini dahi kabul etmemiştir. Kaldı ki, ele geçirilen oyuncağın bir adet olması da sanığın kastının değerlendirilmesinde düşündürücüdür.

Sanık ise tüm aşamalardaki savunmasında bu oyuncağın ne şekilde iş yerinde bulunduğunu bilmediğini ve bu ürünü, satışa sunmadığını beyan ederek, suç konusu eşyanın ziliyetliğini dahi kabul etmemiştir. Kaldı ki, ele geçirilen oyuncağın bir adet olması da sanığın kastının değerlendirilmesinde düşündürücüdür.

Bu durumda, arama kararının usulü eksikliğine itiraz etmeyen sanığın hakkında, arama kararında ele geçirilen bir adet oyuncağa ilişkin ziliyetliği dahi kabul etmemesine karşın, sırf şikayet dilekçesine konu bir adet oyuncak (aslı değil) fotoğrafından ve genel bir satış fişinden yola çıkılarak yapılan soruşturma ve kovuşturma sonrasında, hakkında mahkûmiyetini gerekli kılacak derecede ayrıca somut bir delil de elde edilemediğinden tüm dosya kapsamına göre mevcut delil durumu itibarıyla sanığın beraatine karar verilmesi kanaatinde olduğumdan, İzmir BAM 16.CD.nin kararının Esastan Reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesi ile sayın çoğunluğun bozma kararına katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2022/2849, Karar No: 2023/4038, Tarih: 21.09.2023

**7. Hukuk Dairesi         2022/2849 E.  ,  2023/4038 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/216 E., 2022/341 K.

KARAR : Davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ : Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/795 E., 2021/851 K.

Taraflar arasındaki el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Trabzon ili, Şalpazarı ilçesi, Çamkiriş Mahallesinde kain 172 ada 6 parsel ve kayıtlı taşınmaz üzerindeki beş katlı binanın maliki olduğunu, tarafların kayınpeder- damat şeklinde akrabalık ilişkisinin bulunduğunu, 19.10.1988 tarihli sözleşme ile binanın 4 ve 5 inci katındaki 2 dairenin ve teras katının 1/2'sinin davalıya verilmesi ,davalının da bina inşaatı için bir bedel ödemesi kararlaştırıldığını ancak, davalıların üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi sebebiyle Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/853 Esas sayılı dosyasıyla binanın 4 ve 5 inci katındaki 2 dairenin ve teras katın 1/2'sinin iptali ile davalı adına tesciline, tescil mümkün olmaması hâlinde bedel ödenmesi talep edildiğini, mahkemenin neticede tespit tescil talebini reddederek dairelerin ve teras katın 1/2 bedeli olan 216.384,00 TL'nin davalıya ödenmesine karar verdiğini, bunun üzerine Vakfıkebir İcra Müdürlüğünün 2019/839 numaralı dosyası ile icra takibine borç ödendiğinden davalının 4 üncü kattaki daireyi boşaltmadığını, bu duruma davacının rıza göstermediğini belirterek, davalının müdahalesinin men'ine, haksız ve rıza dışı olarak kullanılan taşınmazın eski hâle getirilerek tahliyesine ve dava tarihinden geriye doğru 24.06.2019 tarihine kadarki döneme ilişkin olmak kaydı ile 1.000,00 TL ecrimisil bedelinin faiz yürütülerek tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalıya usulüne uygun olarak davetiyenin tebliğ edildiği, davaya karşı herhangi bir beyanda bulunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

II. CEVAP

Davalıya usulüne uygun olarak davetiyenin tebliğ edildiği, davaya karşı herhangi bir beyanda bulunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanık beyanlarından tarafların arasında yapılmış olan şifaen yahut sözleşmeye dayalı bir kira ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalıya karşı yapmış olduğu herhangi bir ihtarın dosyaya ibraz edilmediği, tarafların akraba olduğu gerekçesiyle ecrimisil talebinin reddine; mülkiyet hakkı sahibine üstünlük tanınarak haksız işgalci durumundaki davalının müdahalesinin men'ine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; intifadan men koşulunun aranmayacağını, Mahkemece bu hususun göz ardı edildiğini, taraflar arasında tapu iptal davası görüldüğünü ve kesinleştiğini, dava konusu dairenin kiraya verilerek hukuksal semere elde edilen yerlerden olduğunu, Mahkeme gerekçesinin aksine keşif esnasında dinlettikleri tanık ...'ın "parayı da icra yolu ile almıştır, o günden sonra davacı da davalıya bu sebepten ötürü evi boşaltmasını istemiştir" demek suretiyle davacı müvekkilin icra dosyasının infazı ile birlikte davalının evi boşaltmasını istediğini açıkça ifade ettiğini, buna rağmen Mahkemece bu hususun ispatlanamadığı gerekçesinin yerinde olmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacının ecrimisilin reddi yönündeki gerekçesinin yerinde olup, aynı gerekçe ile müdahalenin men'ini reddetmesi gerekirken, çelişki olacak şekilde kira sözleşmesinin bulunmadığından bahisle müdahalenin men'ine karar verilmesinin hatalı olduğunu, eksik araştırmaya dayanarak hüküm kurulduğunu, 24.12.2019 tarihli bir sözleşmenin incelenmediğini, müvekkilin dava dilekçesinin gönderildiği tarihte yurt dışında olduğunu, tebligatların yasaya aykırı yapıldığını, savunma ve mahkemeye erişim haklarının ihlâl edildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu arsa niteliğindeki taşınmazda davacının tek malik olduğu, taşınmaz üzerindeki binada kat irtifakı veya kat mülkiyeti bulunmadığı, paya istinaden davacının davaya konu 4 üncü kattaki dairenin sahibi olduğunu ileri sürdüğü, davalının kayıttan ve mülkiyetten kaynaklanan bir hakkının bulunmadığı, davalının taşınmaza el atmasının önlenmesine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

2. Davacı tarafın, ecrimisil tazminatının reddine ilişkin verilen karara yönelik yaptığı istinaf talebi incelemesinde; davaya konu arsa niteliğindeki taşınmazda davacının tek malik olduğu, taşınmaz üzerindeki binada kat irtifakı veya kat mülkiyeti bulunmadığı, paya istinaden davacının davaya konu meskenin tek sahibi olduğu, davalı tarafın ise taşınmazda kayıttan ve mülkiyetten kaynaklanan bir hakkının bulunmadığı ve davacı tarafça intifadan men şartı aranmaksızın ecrimisil tazminatı isteyebileceğinin anlaşılması karşısında Mahkemece bu talebin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.

3. Davalının hak sahibi olmadığına ilişkin davanın kesinleşme tarihi ile dava tarihi aralığı içerisindeki dönem için davacı tarafın ecrimisil tazminatı istemede haklı olduğu gerekçesiyle davacının istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle ecrimisil tazminatının kısmen kabulü ile toplamda 5.995,33 TL'nin her dönem için ayrı ayrı tahakkuk tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin 1.160,00 TL'lik kısmın reddine karar verilmiştir.

4. Dairece 15.03.2022 tarihinde verilen kararda men'i müdahale davası yönüyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek davanın kabulüne karar verilmesine rağmen buna ilişkin vekâlet ücreti ve yargılama giderinden bahsedilmediği, sadece ecrimisil tazminatı ile ilgili istinaf başvurusu kabul edildiğinden ecrimisil dava değeri üzerinden yapılan hesaplama ile bu yönde yargılama giderlerinden bahsedildiği, sehven men'i müdahale davası yönüyle yargılama giderleriyle ilgili değerlendirme yapılmadığı anlaşılarak; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 305/A maddesi gereğince hükümdeki eksikliğin giderilmesi yoluna gidilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirtmiş, tashih kararının hukuka aykırı olduğunu, 6100 sayılı Yasa'nın 305 inci maddesinin ikinci fıkrasının uygulanamayacağını, yapılan tashin hükmün değiştirilmesi niteliğinde olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kararın eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun)305, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 683 ve 995 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun)305, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 683 ve 995 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20113, Karar No: 2013/20120, Tarih: 16.12.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2013/20113 E.  ,  2013/20120 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mala zarar verme

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Somut olayda; katılan ile kardeş olan sanıkların, babalarından kalan taşınmaz üzerinde bulunan üç adet ceviz ağacını keserek hisseleri oranında paylaştıkları, katılanın payına düşen ceviz ağacının parçalarını ise, alması için taşınmaz üzerinde bıraktıkları, bu şekilde mala zarar verme suçunu işledikleri iddia edilmiş ise de; katılan ile sanıkların dava konusu yerin üzerindeki ağaçları paylaşım dışı tutarak ortaklaşa kullanacakları konusunda anlaşmış olmalarına rağmen, katılanın sözleşmeye aykırı şekilde ağaçlardaki meyveleri topladığı, ayrıca yargılama sırasındaki beyanlarında ceviz ağaçlarının kesilmesinden haberdar olduğunu, kesilmesine bir itirazının bulunmadığını, sadece kendi arazisi üzerinde bulunan ceviz ağaçlarının kesilmesi nedeni ile sanıklardan şikâyetçi olduğunu, payına düşeni ise aldığını belirtmesi karşısında, sanıkların işledikleri iddia edilen eylemin suç oluşturmaması ve iştirak halindeki mülkiyete konu taşınmazda tasarrufların oybirliği ile yapılacağına dair Medeni Kanundaki düzenlemeye paralel olarak hissedarların oybirliği ile hareket etmeleri nedeniyle suçun yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesine dayanılarak verilen beraat kararlarında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılanın temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 16.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9961, Karar No: 2012/10069, Tarih: 31.05.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/9961 E.  ,  2012/10069 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

No :415-88

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı SGK Başkanlığı işleminin iptali ile kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanarak yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 1990 yılında kesinleşen davacıya, 1967 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılının Ağustos ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 günü itibarıyla kesilerek, 26.10.2008 – 25.08.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği, davacının 1999 yılında dünyaya gelen ... ve 2005 yılında doğan ... adlı çocuklarının boşanılan eş tarafından 07.10.2005 tarihinde tanındığı anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun /durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.