muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/531, Karar No: 2019/4751, Tarih: 12.03.2019

Suların korunması ile ilgili esasları düzenleyen Yönetmeliğin 4/j maddesinde belirtilen genel ilke, atıksuların arıtılmadan doğrudan alıcı ortama verilmemesidir. Keza “Alıcı Ortama Doğrudan Boşaltım Esasları” kenar başlıklı 26. maddenin (d) bendine göre “her türlü katı atık ve artıklarla, arıtma çamurları ve fosseptik çamurlarının alıcı su ortamlarına boşaltılması” da yasaktır.

Alıcı ortam olan denizlerin korunması ile ilgili düzenlemelere gelince;

Anılan Yönetmeliğin “Denizlerle İlgili Kirletme Yasakları” kenar başlıklı 23. maddesinde özetle; 6. maddede bahsedilen kirletici etkileri doğuran her türlü deniz ve kıyı suyu kullanımı ile boşaltımlar tamamen yasaklanmış veya izne bağlanmıştır. Hiç kimse gerekli izni almadıkça denizlere yasaklanmış veya izne tabi kılınmış maddeleri atamaz ve boşaltamaz. Gemilerden çöp, petrol ve petrol türevleri ile bunlarla bulaşık sintine suları, kirli balast suları, slaç, slop, yağ ve benzeri katı ve sıvı atıklar ile her türlü kargo artık ve atıklarının boşaltılması yasaktır. Öte yandan gemilerden evsel nitelikli atıksu boşaltımı, tüm gemiler için Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşmenin (Marpol 73/78) Ek-IV hükümlerine tabidir. Hassas alan niteliğindeki koy ve körfezlerde, gemide arıtma cihazı olsa dahi gemilerden evsel nitelikli atıksu boşaltımı yapılamaz. Yüzme ve rekreasyon amacıyla kullanılan kıyı sularının kirlenmesinin önlenmesi için sahillerin kum bandı üzerinde veya burayı etkileyecek yakınlıkta inşa edilen fosseptiklerin sızdırmasız olması ve oluşan atıksuyun arıtma tesisi ya da kanalizasyon sistemine verilmesi gereklidir. Hafriyat artıkları, moloz, arıtma ve proses artığı çamurlar ve benzeri atıkların bertaraf amacıyla deniz ve kıyı sularına boşaltımı yasaktır.

Yukarıda belirtildiği üzere denizlere deşarj izni bazı durumlarda atıksuyun arıtılmış olması koşuluna bağlanmıştır. Öte yandan atıksuyun arıtılmış su olduğunun kabul edilebilmesi için de, bunların Yönetmeliğin 31. maddesinde belirtilen 16 sektör bakımından Yönetmeliğin ekindeki tabloda gruplar halinde öngörülen limit deşarj değerlerine uygun olması gerekir. Aksi durumda atıksuyun tam olarak arıtıldığından, dolayısıyla deşarj edilme koşulunun gerçekleştiğinden bahsedilemez.

Görüleceği üzere; açıklanan mevzuatla, çevrenin kirletilmesinin önlenmesi amaçlanmış, kişilere, temiz, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı sağlanması hedeflenmiştir.

III - Yargılamaya Konu Olay:

Görüleceği üzere; açıklanan mevzuatla, çevrenin kirletilmesinin önlenmesi amaçlanmış, kişilere, temiz, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı sağlanması hedeflenmiştir.

III - Yargılamaya Konu Olay:

Sahil Güvenlik Hava Komutanlığı'na ait Deniz Gözetleme Uçağı (DGU) ile ... tarafından koordineli olarak 21.03.2013 tarihinde yapılan kontrollerde saat 11:52 sularında Gökçeada'nın Doğusu 6 mil mesafede (40 12,7K - 026 07,7D) mevkiinde yasak sahada donatanı ... olan "Osman Barış Reis" isimli trol teknesi tarafından trol ile su ürünleri avcılığı yapıldığının tespit edildiği, teknenin uçağı fark etmesi üzerine teknenin donatanı ... ve tekne tayfası diğer sanıkların trol telleri, trol ağı ve kapıları keserek denize bıraktığının video görüntüleri ile kayda alındığı iddiasıyla çevrenin kasten kirletilmesi suçundan dava açıldığı anlaşılmıştır.

Soruşturma aşamasında Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknoloji Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Uğur Altınağaç tarafından düzenlenen bilirkişi raporu incelendiğinde sonuç olarak sanıkların denize bırakmış oldukları atıkların 2 ile 10 yıl arasında değişen bir zaman aralığında tamamen zemine çökmesi neticesinde ağ gözleri üzerinde bitki gelişimi ile beraber ağ gözleri kapanmakta ve ağ zemin yapısına bürünerek dipten kaldırılıncaya kadar atık niteliğinde bulunduğu, trol takımlarının dipte bulunan çelik tel, kapılar, palamat ve maşa gibi parçaların takılarak diğer av araçlarının da dipte kalmasına neden olacağını ayrıca bütün bu malzemelerin hepsinin bir arada denize bırakılmasının atık kapsamında değerlendirildiği, dipte kalan trol takımlarının en büyük etkeninin habitatın (canlıların yaşam alanı) üzerini örterek kullanılamaz hale getireceği şeklinde görüş bildirilmiştir.

Olay tutanağı, kamera görüntüleri, sanık savunması ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde, sanığın trol ağlarını alıcı ortam olan denize doğrudan bırakması suretiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8, 20, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 4/j ve 23. maddelerine aykırı davranarak deniz kirliliğine neden olduğu anlaşılmıştır.

IV – Sonuç ve Karar

Sanığa yükletilen çevrenin kasten kirletilmesi eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,

Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Cezanın kanuni bağlamda uygulandığı,

Anlaşıldığından sanık ...’nin ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmemiş olmakla, tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA, 12/03/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/4341, Karar No: 2024/8881, Tarih: 29.05.2024

**2. Ceza Dairesi         2024/4341 E.  ,  2024/8881 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇLAR : Hırsızlık, mala zarar verme

HÜKÜMLER : Düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddi, istinaf başvurularının reddi

TEMYİZ EDENLER : Sanıklar müdafileri

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İade, onama

Sanıklar Burak ve Mehmet müdafilerinin temyiz istemlerinin hırsızlık ve mala zarar verme suçlarından kurulan hükümlere ilişkin olduğu, sanıklar ...ve ... müdafilerinin temyiz istemlerinin hırsızlık suçundan kurulan hükümlere ilişkin olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

I.Sanıklar ... ve ... Hakkında Mala Zarar Verme Suçundan Kurulan Hükümlere İlişkin Temyiz İstemleri Yönünden

Sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından sanıklar müdafilerinin istinaf başvurularının, 5271 sayılı Ceza Muhakmesi Kanunu'nun 279/1-b. maddesi uyarınca reddine karar verildiği, bahse konu kararın aynı Kanun’un 279/1-son cümlesi uyarınca itiraz yoluna tabi olduğu ve aynı Kanun’un 264/1. maddesi gereğince kanun yolu incelemesinin itiraz merciince yapılması gerektiği ve sanık ... yönünden itiraz merciince inceleme yapıldığı anlaşıldığından, sanık ... müdafiinin başvurusu itiraz niteliğinde kabul edilerek itirazın merciince incelenmesi için dosyanın incelenmeksizin mahalline istem gibi İADESİNE,

II. Sanıklar ..., ..., ... ve ... Hakkında Hırsızlık Suçundan Kurulan Hükümlere İlişkin Temyiz İstemleri Yönünden

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Kanun'un 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle ve hükmedilen cezaların türü ve süresine göre sanık ... müdafii ile sanık ... müdafilerinin duruşmalı inceleme istemlerinin reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

5271 sayılı Kanun'un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek, sanık ... müdafiinin temyiz isteminin, mahkûmiyet kararında gösterilen delillerin hiçbirinde sanığın atılı suçu işlediğine dair somut bilgi-belge olmadığına, oto hırsızlık büro amirliğinde 50'yi aşkın faili meçhul hırsızlıkların sanıklara atfedilmeye çalışıldığı ancak 38 kalemde belirtilen mahkeme ilâmları ile sanığın beraatine karar verildiğine, HTS ve GPS kayıtlarının yeterli olmadığına, sanığın üzerine atılı suçu işlediğine dair delil olmadığından şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği beraat kararı verilmesi gerektiğine ilişkin olduğu; sanık ... müdafilerinin temyiz isteminin, hırsızlık bürosu tarafından 53 faili meçhul olayda sanığın ifadesinin alındığı ancak kamu davası açılan 45 olayda sanık hakkında beraat kararı verildiğine, sanığın atılı suçu işlediğine dair somut bir delil bulunmadığından hakkında beraat kararı verilmesinin gerektiğine ilişkin olduğu; sanık ... müdafiinin temyiz isteminin, sanık hakkında 53 soruşturma başlatıldığı, bunlardan 45 tanesinde iddianame düzenlendiği, açılan davalardan sadece birinde mahkûmiyet verildiği, diğer tüm dosyalardan ise beraat ettiğine, GPS kayıtlarının karar vermeye yeterli delil niteliğinin bulunmadığına, sanığın kullandığı hattın suç saat aralığında HTS kaydının bulunmadığına, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğine, aksi halde ise sanık hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca takdirî indirim hükümleri ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırımlara çevirme hükümlerinin uygulanmasının gerektiğine ve sanığın şikâyetçinin zararını karşılamak istediğine ilişkin olduğu; sanık ... müdafiinin temyiz isteminin, kiralık aracın GPS kayıtlarına göre olay yerinde bekleme yapmasından başka dosyada hiçbir somut delil olmadığına, sanığın üzerine atılı suçu işlediğine dair yeterli delil olmadığından şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği beraat kararı verilmesi gerektiğine, aksi halde ise sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 62. maddesi uyarınca takdirî indirim hükümleri ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırımlara çevirme hükümlerinin uygulanmasının gerektiğine ve sanığın şikâyetçinin zararını karşılamak istediğine ilişkin olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

Sanıkların aşamalarda alınan savunmalarında üzerlerine atılı suçu kabul etmedikleri, temyize konu olay yönünden dava dosyasında kamera kaydı, tanık veya parmak izi vs. olmadığı, soruşturma aşamasında dosyada önce daimi arama kararı verildiği, daha sonra sanıklardan ...'ın 11.01.2017 günü Menemen ilçesinde bir başka olay nedeniyle yakalandığı, sanığın yakalandığında tespit edilen kiralık aracın sanık ... tarafından sahte kimlikle kiralandığının tespit edildiği, kiralık aracın geriye dönük GPS kayıtları incelendiğinde suçun işlendiği zaman diliminde olay yeri civarında 3 dakika kadar bekleme yaptığının tespit edildiği, sanıkların kullandıkları telefon hatlarının sinyal bilgilerine ilişkin bilirkişi raporunda, sanık ...'ın kullandığı hattın olay yerine en yakın sinyal verdiği noktaların kuş uçuşu mesafesinin 800 metre-1000 metre olduğu, sanık ...'ın telefon hattının sinyal verdiği noktaların kuş uçuşu mesafesinin 300 metre, 600 metre ve 800 metre olduğu, diğer sanıklar Mehmet ve Burak'ın kullandığı hatların ise farklı ilçelerden sinyal verdiğinin tespit edildiği, tüm sanıkların suç saatinde aynı anda kiralık araç içinde olup olmadığına ilişkin bir tespitin bulunmadığı gibi bir başka olayda suça karıştığı tespit edilen kiralık aracın, suçun işlendiği zaman dilimi aralığında olay yeri civarında 3 dakika bekleme yaptığına dair GPS kayıtlarının sanıkların atılı suçtan cezalandırılmaları için yeterli olmadığı, GPS kayıtları dışında sanıkların hırsızlık suçunu işlediklerine dair mahkûmiyetlerine yeterli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delil bulunmadığı gözetilmeden, sanıkların atılı suçtan beraatleri yerine yazılı biçimde mahkûmiyetlerine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebepten dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının aynı Kanun'un 304/2-b maddesi uyarınca İzmir 32. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 29.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2681, Karar No: 2020/7274, Tarih: 16.12.2020

**10. Hukuk Dairesi         2020/2681 E.  ,  2020/7274 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, davacının dul aylığına hak kazandığının tespiti ile kesinti tarihinden itibaren ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde bozmadan sonra davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanununun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi-özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge-bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü-Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle-köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Yargılama konusu somut olayda davacı, ilk eşi ...'ın 14.02.2007 de vefatının ardından kendisine dul aylığının bağlandığını, 2010 yılında ikinci bir evlilik yapması nedeni ile dul aylığının kesildiğini, ancak eski eşi ...'tan 22.07.2011 tarihinde boşandığını, boşanmanın ardından dul aylığının yeniden bağlandığını, ancak 06.08.2012 tarihinde davacıya yapılan tebliğ ile dul aylığının kesilmesine karar verildiğini beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak davacının eski eşi ... ile fiilen birlikte olmadığının ve müteveffa eşi ... açısından dul aylığına hakkı bulunduğunun tespitini, haksız kesinti tarihinden itibaren ödenmeyen aylıkların davacıya yasal faizi ile ödenmesini ve aylıkların devamını istemiştir.

Mahkemece, davacının aylıklarının kesildiği tarih olan 01.08.2011 tarihinden itibaren yeniden açılarak 01.08.2011 - 30.04.2017 tarihleri arası 55.230,70 TL aylık ile 8.147,40 TL yasal faiz tahakkuk tutarının ilgili tarafından tahsil edildiğinin bildirildiği davalı Kurumun 09.05.2019 tarihli cevabı yazısı gerekçe gösterilmek suretiyle davanın konusuz kalması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm tesis edilmiş ise de, verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup hatalıdır.

Somut olayda, Kurumun eldeki davada bozma öncesi verilen karar (Çanakkale İş mahkemesinin 2015/429 esas, 2016/448 karar ve 05.12.2016 tarihli kararı) esas alınmak suretiyle davacı hakkında işlem tesisi edilerek yeniden maaş bağlanmış olduğu ve bu durumda nizanın ortadan kalkmamış olduğunun anlaşılması karşısında eldeki davada konusuz kalmadan bahsedilemeyeceği açıktır.

Hal böyle olunca, Mahkemece yapılacak iş, filli birlikteliğin tespiti yönünden re'sen araştırma yapılarak ilgili deliller toplanmalı ve dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgeler göz önüne alınmak suretiyle, “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığında şüphe bırakmayacak şekilde ortaya konulmalı ve elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 16/12/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.