muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/564, Karar No: 2018/4528, Tarih: 18.06.2018

2) İkinci bentde gösterilen nedenlerle, davalı Hazinenin dava konusu 102 ada 4, 5, 6, 7 ve 8, 117 ada 43 ve 55, 145 ada 2 ve 12 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin temyiz itirazlarının reddi ile bu parsellere ilişkin hükmün ONANMASINA,

3) Üçüncü bentde gösterilen nedenlerle, davalı Hazinenin dava konusu 117 ada 32, 54, 56 ve 57 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin temyiz itirazlarının kabulü ile bu parsellere ilişkin hükmün BOZULMASINA,

4) Dördüncü bentde gösterilen nedenlerle, davacı ... mirasçısı ...ve davalı Hazinenin gerçek kişilerce dava konusu 102, 103, 104 ve 105 ada 1 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin açılan davalara yönelik temyiz itirazları kabulü ile bu parsellere ilişkin hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer yönlerin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, temyiz harcının istek halinde iadesine, 18/06/2018 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/34489, Karar No: 2013/28385, Tarih: 02.12.2013

**2. Ceza Dairesi         2013/34489 E.  ,  2013/28385 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Karşılıksız yararlanma, mühür bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet, temyiz isteğinin reddi

TEMYİZ EDENLER : Sanık ve müdafii

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

I- Mühür bozma ve hırsızlık suçlarından verilen 29.04.2011 tarihli mahkumiyet hükümlerine karşı temyiz isteğinin reddine ilişkin 23.06.2011tarihli ek-karara yönelik temyiz isteklerinin incelenmesinde:

Sanık hakkında 29.04.2011 tarihli karar ile su hırsızlığı ve mühür bozma suçlarından mahkumiyet kararı verildiği, sanığın yüzüne karşı verilen bu karara karşı müdafiinin süresinden sonra 23.06.2011 tarihinde temyiz talebinde bulunduğu mahkemenin 23.06.2011 tarihli ek karar ile temyiz talebinin reddine karar vermesi üzerine sanık müdafiinin süresinde bu ek kararı temyiz ettiği ve Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 26.07.2012 tarihli iade kararı ile dosyanın mahkemesine iade edildiği ancak öncelikle sanığın temyiz isteminin reddine dair 23.06.2011 tarihli ek kararına yönelik temyiz talebinin incelenmesinde;

Sanığın yüzüne karşı verilen 29.04.2011 tarihli hükmü, sanık müdafiinin CMUK.nun 310/1 maddesinde düzenlenen yasal bir haftalık süreden sonra 23.06.2011 tarihinde temyiz etmesi nedeniyle verilen 23.06.2011 gün ve 2010/572 esas - 2011/ 232 karar sayılı temyiz isteminin reddine ilişkin ek-kararda bir isabetsizlik görülmediğinden, bu karara yönelik sanık müdafiinin temyiz itirazlarının reddiyle, temyiz isteminin reddine dair ek kararın ONANMASINA,

II- Karşılıksız yararlanma suçundan kurulan 15.03.2013 tarihli mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz isteğinin incelenmesinde:

T.C.

YARGITAY

2. Ceza Dairesi

TÜRK MİLLETİ ADINA

Y A R G I T A Y İ L A M I

Sanık hakkında 29.04.2011 tarihli su hırsızlığı suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz talebinin reddine dair ek kararın onanmasına karar verilmekle mahkumiyet hükmünün kesinleşmesi nedeniyle 15.03.2013 tarihli mahkumiyet kararının uyarlama yargılaması nedeniyle verilen karar olduğundan infaza ilişkin olması nedeniyle temyiz kabiliyeti bulunmayıp, 5275 sayılı CGİK.nun 98. maddesi uyarınca çektirilecek cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilmesi ile ilgili mahkemece verilecek kararlar aynı Yasanın 101/3. maddeleri gereğince itiraza tabi olduğundan, 5271 sayılıCMK.nun 264. maddesine göre de kanun yolunun ve merciin belirlenmesinde yanılma başvuranın hakkını ortadan kaldırmayacağından, sanık ve müdafiinin dilekçesi itiraz niteliğinde kabul edilerek itirazlarının merciince incelenerek esastan karar verilmek üzere dosyanın incelenmeksizin mahalline İADESİNE, 02/12/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5606, Karar No: 2021/5525, Tarih: 10.11.2021

**5. Ceza Dairesi         2021/5606 E.  ,  2021/5525 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girme ve orada kalma ile başkasına ait banka veya kredi kartlarının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama suçlarından meçhul şüpheli hakkında yapılan soruşturma esnasında, suç yeri itibarıyla dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine dair ... Cumhuriyet Başsavcılığının 28/11/2016 tarihli ve 2016/152378 soruşturma, 2016/11199 sayılı yetkisizlik kararını müteakip, bu defa suça sürüklenen çocuk ... ve şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma esnasında şüpheli ... yönünden tefrik kararı verilerek suç yeri bakımından dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 28/11/2017 tarihli ve 2017/87459 soruşturma, 2017/3531 sayılı yetkisizlik kararını takiben, bu kez de suç yeri itibarıyla dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine dair ... Cumhuriyet Başsavcılığının 15/01/2018 tarihli ve 2017/215381 soruşturma, 2018/998 sayılı yetkisizlik kararı üzerine, ... Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili savcılık olarak belirlenmesine ilişkin merci ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/01/2018 tarihli ve 2018/131 Değişik iş sayılı Kararının;

Dosya kapsamına göre, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 28/11/2016 tarihli yetkisizlik kararını müteakip, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 21/11/2017 tarihli ve 2016/82215 soruşturma sayılı tefrik kararı nedeniyle soruşturması ayrı yürütülen suça sürüklenen çocuk ... Kırmızıkuş hakkında yürütülen soruşturmaya ilişkin dosyanın suç yeri bakımından ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine dair ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 23/11/2017 tarihli ve 2016/82215 soruşturma, 2017/3452 sayılı yetkisizlik kararı üzerine, merci ... 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 18/12/2017 tarihli ve 2017/689 Değişik iş sayılı Kararı ile ... Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili savcılık olarak belirlenmesine ilişkin karar verildiği gözetilerek yapılan incelemede,

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 161/7. maddesinde yer alan "Yetkisizlik kararı ile gelen bir soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kendisinin de yetkisiz olduğu kanaatine varırsa yetkisizlik kararı verir ve yetkili savcılığın belirlenmesi için soruşturma dosyasını, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine gönderir. Mahkemece bu konuda verilen karar kesindir." şeklindeki düzenleme karşısında, somut olayda ilk yetkisizlik kararının ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verildiği ve dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderildiği, ancak ... Cumhuriyet

Başsavcılığının da kendisini yetkisiz görerek dosyayı 28/11/2017 tarihli yetkisizlik kararı ile ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdiği anlaşılmakla, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesince, bu ikinci yetkisizlik kararından hemen sonra dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına en yakın ağır ceza mahkemesine gönderilerek yetkili savcılığın belirlenmesi gerektiği cihetle, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 15/01/2018 tarihli yetkisizlik kararının hukuken geçersiz ve yok hükmünde olduğu gözetilerek, yetki uyuşmazlığı hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına en yakın ağır ceza mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 01/04/2021 gün ve 94660652-105-34-3686-2021-Kyb sayılı Kanun yararına bozmaya atfen Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile Daireye ihbar ve dava evrakı ile birlikte gönderilmekle gereği düşünüldü:

Kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname münderecatı yerinde görüldüğünden talebin kabulü ile ... 1. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 25/01/2018 tarihli ve 2018/131 Değişik iş sayılı Kararın CMK'nin 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma sebebine nazaran müteakip işlemlerin mercince yapılmasına, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE 10/11/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11500, Karar No: 2018/3184, Tarih: 21.03.2018

**19. Ceza Dairesi         2016/11500 E.  ,  2018/3184 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak,

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 337/a maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaştırmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Kabule göre de,

Dava ve cezanın İİK'nın 354. maddesinde belirtilen hallerde düşeceğinin karar yerinde gösterilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden HÜKMÜN 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca, BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 21/03/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4627, Karar No: 2017/2968, Tarih: 19.04.2017

**11. Ceza Dairesi         2016/4627 E.  ,  2017/2968 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi usul kanununa muhalefet

HÜKÜM : Beraat

I) Katılan vekilinin, “2003-2004 takvim yılında sahte fatura düzenlemek” suçundan kurulan beraat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

213 sayılı Yasanın 367. maddesi uyarınca dava şartı olan vergi dairesi başkanlığı mütalaası ve dayanağı olan vergi suçu raporu ile eklerinin “2003 ve 2004 takvim yıllarında sahte fatura kullanmak” suçlarına ilişkin olduğu halde, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 23.11.2009 gün ve 2009/52418 Esas sayılı iddianamesi ile vergi incelemesi ve mütalaa konusu yapılmayan “sahte fatura düzenlemek” suçundan açılan davaya devam edilerek yazılı şekilde karar verilmesi yasaya aykırı ise de; zamanaşımının olumsuz bir muhakeme şartı olarak kovuşturmaya engel olduğu anlaşılmakla;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanığa yüklenen “2003 ve 2004 takvim yıllarında sahte fatura düzenlemek” suçlarının yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve sanık lehine olan 765 sayılı TCK’nın 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımının, yüklenen suç tarihlerinden hüküm tarihine kadar gerçekleştiği gözetilmeden, beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının, gerçekleşen dava zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK'nın 102/4, 104/2 ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca DÜŞÜRÜLMESİNE,

II)Katılan vekilinin, “2005 takvim yılında sahte fatura düzenlemek” suçundan kurulan beraat hükmüne yönelik temyiz itirazlarına gelince;

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 23.11.2009 gün ve 2009/52418 Esas sayılı iddianamesi ile “sahte fatura düzenlemek” suçundan kamu davası açıldığı, "sahte fatura kullanmak" ve "sahte fatura düzenlemek" suçları, birbirinden ayrı ve bağımsız suçlar olup biri diğerinin unsuru olmadığı gibi vergi tekniği raporu, vergi suçu raporu ile dava şartı olan “mütalaa” yazısının “sahte fatura kullanmak” suçu ile ilgili olduğu gözetilmeden, vergi incelemesine konu yapılmayıp, dava şartı olan “mütalaa” verilmeyen "sahte fatura düzenlemek" suçundan açılan davaya devamla sanık hakkında hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 19.04.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1800, Karar No: 2017/4525, Tarih: 19.09.2017

**11. Hukuk Dairesi         2016/1800 E.  ,  2017/4525 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... 1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 03/11/2015 tarih ve 2014/256-2015/189 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkilinin "Yağmur Kıyamet Çiçeği" isimli romanın yazarı olduğunu, eserin 2012 yılında yayımlanarak alenileştiğini, 2013 yılında da romanın sinema eserinde kullanılmak üzere senaryoya dönüştürüldüğünü, müvekkili ile davalılardan ... Yapım Reklam Sanat Danışmanlık Ltd. Şti. arasında 13/06/2013 tarihinde imzalanan sözleşme gereğince romanın sinema filmine dönüştürülmesine izin verildiğini, sözleşmenin 8. maddesi ile müvekkilinin filmde senarist, diyalog yazarı ve yönetmen olacağına karar verildiğini, filmin tanıtım afişleri ve gala davetiyesinde eser sahibi, yönetmen ve senarist olan müvekkilinin adının yazılmadığını, bu nedenle 50.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davacı ile müvekkillerinden sadece ... Yapım arasında sözleşme ilişkisi olduğunu, bu nedenle müvekkillerinden ... ve ...'e husumet düşmediğini, davacının iddialarının doğru olmadığını, sadece ilk afişlerde tasarlayan firmanın afişte yer kalmaması nedeniyle davacının adına yer vermediğini, daha sonraki afişlerde yer aldığını, beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davalılar ... ve ...'in isimlerine jenerikte yapımcı olarak yer verildiği, bu nedenle bu davalılara da husumet yöneltilebileceği, dava dilekçesi ekinde sunulan afişlerde ve gala davetiyesinde oyuncuların ismine yer verildiği halde senarist ve yönetmen olarak davacının ismine yer verilmediği, taraflar arasında filmle ilgili yaşanan bazı sorunların davacının ismini afişlerde göstermeme hakkı vermediğinden manevi hakların ihlal edildiği, gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 12.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı davalılar vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalılar vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 792,02 TL temyiz ilam harcının temyiz edenlerden alınmasına, 19/09/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6513, Karar No: 2012/11920, Tarih: 21.06.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/6513 E.  ,  2012/11920 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

No : 514-92

Dava, hak sahibi konumundaki davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm (yetim) aylıklarının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince yasal faiziyle birlikte geri alınması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 13.09.2006 tarihinde kesinleşen davalıya, 2000 yılında yaşamını yitiren iştirakçi babası üzerinden 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm (yetim) aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılının Nisan ayında gerçekleştirilen işlemle 01.11.2008 günü itibarıyla kesilerek, 01.11.2008 – 2010/Nisan döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.