muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/8224, Karar No: 2018/1980, Tarih: 19.02.2018

a- 4/(b) bendindeki düzenleme ile 05.07.2008 tarihli Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin EK-1’inde yer alan sınıflardaki maddeleri,

b- 4/(n) bendindeki düzenleme ile kendi ekindeki Ek-1 listesinde yer verilen maddeleri,

c- 4/(z/ğğ) bendindeki düzenleme ile Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek IV listesinde (A) ve (M) ile işaretlenmiş atıklarla, Ek-III/B’de yer alan eşik konsantrasyonu üzerinde değere sahip olan atıkları,

d- 4/(z/hh) bendindeki düzenleme ile Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiketlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (II) bendinde tanımlanan tehlikeli maddeler ve müstahzarlar ile Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan tehlikeli maddeler tanımına giren tüm maddeleri,

Toprağı kirleten ya da kirletme ihtimali olan atık olarak kabul etmiş, (u) bendindeki düzenleme ile de kendi eklerinden olan Ek-2 Tablo 2’de yer alan faaliyetleri potansiyel kirletici faaliyetler olarak belirlemiştir.

2005 tarihli Yönetmeliğin 4. maddesinde stabilize arıtma çamurunun; “Fermente edilebilirliğini ve kullanımından kaynaklanan sağlık tehlikelerini önemli ölçüde azaltmak üzere, biyolojik, kimyasal ya da ısıl işlemden, uzun süreli depolama ya da diğer uygun işlemlerden geçirilmiş arıtma çamurları” olduğu ifade edilmiş, 10 ilâ 13. maddelerinde bunların toprakta kullanım koşulları belirlenmiştir. Yine 4. maddedeki tanımlamaya göre “ham çamur”; “evsel ya da kentsel atık suları işleyen arıtma tesislerinden ve evsel ve kentsel atık sulara benzeyen bileşimdeki atık suları arıtan diğer arıtma tesislerinden gelen arıtma çamurları, fosseptik tanklarından ve evsel ya da kentsel atık suları arıtmak için kullanılan diğer tesislerden gelen arıtma çamurları ve bunların dışındaki diğer arıtma tesislerinden gelen arıtma çamurları” olup, bunların toprakta kullanımı da 12. maddedeki düzenleme ile yasaklanmıştır.

Doğrudan toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine hizmet eden bu yönetmeliklerin yanısıra, “atıkların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetimlerinin sağlanmasına yönelik esasları” belirleyen 2008 tarihli Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile “Her türlü atık ve artığın çevreye zarar verecek şekilde doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama verilmesi, depolanması, taşınması vb faaliyetleri düzenleyen” 1991 tarihli Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin de toprak kirliliğine ilişkin yasaklamalarına değinmek gerekir.

05.07.2008 tarihinden itibaren yürürlükte olan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 4/a ve 6. maddelerine göre, Yönetmeliğin EK-I listesinde yer alan sınıflandırılmış atıkların, toprağa, denizlere, göllere, akarsulara ve benzeri alıcı ortamlara dökülmesi, dolgu yapılması yasaktır. Anılan Yönetmeliğin EK-I listesinde yer alan sınıflandırılmış atıklar, 08.06.2010 tarihinde yürürlüğe giren Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliğin 4/b maddesinde de toprağı kirleten/kirletme ihtimali bulunan atık olarak benimsenmiştir. Dolayısıyla 05.07.2008 tarihinden itibaren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin EK-I listesinde yer verilen atıklar, toprağı kirleten/kirletme ihtimali bulunan atıklar olarak kabul edilmelidir.

Öte yandan, 1991 tarihli Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin 18. maddesi, “evsel ve evsel nitelikli endüstriyel atık suların, fiziksel, kimyasal ve biyolojik işlemleri sonucunda ortaya çıkan, suyu alınmış, kurutulmuş çamuru” ifade eden ve katı atık sınıfında kabul edilen “arıtma çamurunun”, denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmesini yasaklamıştır.

Görüleceği üzere; toprak kirliliğine ilişkin 2005 ve 2010 tarihli yönetmeliklerin her ikisi de, Çevre Kanunu ve ilgili mevzuatta belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak toprağı kirleten ya da kirletme ihtimali bulunan her türlü atık ve artığın doğrudan toprağa verilmesini yasaklamakla birlikte, toprağı kirleten ya da kirletme ihtimali bulunan atıkların çeşitlendirilmesi ve sınıflandırılması hususunda farklı düzenlemelere yer vermiştir.

Bu durumda, alıcı ortamlardan toprağa verilmesi suç oluşturacak olan atığın, 1991 tarihli Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında bulunması, bu kapsamda değilse;

A- 2005 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin yürürlüğe girme tarihi olan 31.05.2005 ile Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girme tarihi olan 05.07.2008 tarihleri arasında gerçekleşen eylemler bakımından, 2005 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 4. maddesinde diğer Yönetmeliklere atıf suretiyle belirlenen atıklardan olması,

B- Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 05.07.2008 tarihinde yürürlüğe girmesi, 2010 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliğin anılan yönetmeliğe yollama yapmış olması ve 08.06.2010 tarihinde yürürlüğe girmesi dikkate alındığında, 05.07.2008 ile 08.06.2010 tarihleri arasında işlenen eylemler yönünden Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-1 listesinde belirtilen atık türlerinden olması,

B- Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 05.07.2008 tarihinde yürürlüğe girmesi, 2010 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliğin anılan yönetmeliğe yollama yapmış olması ve 08.06.2010 tarihinde yürürlüğe girmesi dikkate alındığında, 05.07.2008 ile 08.06.2010 tarihleri arasında işlenen eylemler yönünden Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-1 listesinde belirtilen atık türlerinden olması,

C- 2010 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliğin 08.06.2010 tarihinde yürürlüğe girmesi, toprağı kirleten, kirletme ihtimali bulunan atıklara ilişkin önceki yönetmelikten farklı nitelikte atık gruplarını oluşturması nedeniyle de 08.06.2010 tarihinden sonra işlenen suçlar bakımından, 4/b maddesinde bahsedilen kirletici unsurlara ilaveten, atığın;

- (n) bendi ile kendi ekindeki Ek-1’de tablo halinde gösterilen jenerik kirletici sınır değerlerini aşması,

- z/ğğ bendinde belirtilen nitelikte tehlikeli atık veya z/hh bendinde tanımlanan tehlikeli madde sınıfına ilişkin koşulları taşıması,

Gerekmektedir.

Farklı tarihlerde farklı atık listeleri benimsenmiş olması karşısında, zaman bakımından uygulama ilkesinin zorunlu sonucu olarak suç tarihinde yürürlükte bulunan yönetmelikte toprağı kirlettiği yahut kirletme ihtimali taşıdığı kabul edilen atığa, sonradan yürürlüğe giren yönetmelikte de yer verilmiş olmalıdır.

Bu itibarla, yargılama sırasında öncelikle suça konu atığın cinsi ve alıcı ortam olan toprağa bırakıldığı tarihe göre tabi olduğu yönetmelik belirlenerek, ilgili yönetmeliğin hangi maddesinde veya ekinde bahsedilen atık kapsamına girdiği kuşkuya yer bırakmayacak biçimde saptanmalı, ayrıca bütün bu hususlar Yargıtay denetimine olanak sağlayacak şekilde kararda açıkça gösterilmelidir.

III - Yargılamaya Konu Olay

... Alüminyum Cüruf Tesisinin Çevre Bakanlığından e-izin lisansı almadan cüruf atıklarını aldığı, bu firmanın şikayet edilmesine rağmen Manisa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce kollandığından bahisle hakkında işlem yapılması istenildiği, yürütülen soruşturma sırasında 25/11/2013 tarihli bilirkişi heyet raporu düzenlendiği ve raporda “denetimler sonrası yönetmeliklerin doğrultusunda alınması gereken herhangi bir izin ve lisansının olmadığı, olması gerektiğinden bilgilerinin olmaması ve tesisi çalıştırmış olmaları, tesisin çalıştığı dönemde çıkabilecek tehlikeli ve tehlikesiz atıkları nasıl bertaraf edildiklerini gösteren herhangi bir belge ve bilgiye rastlanılmadığından, çalıştığı dönem itibari ile tesisten çıkabilecek sıva ve katı atıklar nedeni ile çevre kirlenmesine sebep olunmuştur” şeklinde görüş belirtildiği, bu suretle sanığın çevrenin kasten kirletilmesi suçunu işlediği iddiasıyla dava açılmıştır.

Sanık savunmasında, suçlamaları kesinlikle kabul etmediğini, ilgili fabrikada atık madde üretecek şekilde hiçbir üretimde bulunmadığını, toprağa, havaya, suya kesinlikle atık madde karıştırmadığını, fabrikasında 7 ve 8 ay süre ile üretim yaptığını çıkan atıkları biriktirerek Torbalı da bulunan 29 Ekim Mahallesi Simge Caddesi No:19 adresinde bulunan atık madde geri dönüşümle ilgili lisanslı fabrikasına lisanslı araçlarla naklettiğini, bu konuyla ilgili ulusal atık taşıma formlarını Saruhanlı Cumhuriyet Savcılığına verdiği itiraz dilekçesi ekinde sunduğunu, keşiften sonra fabrikada kalan tüm makine parkı ve malzemelerini Torbalı bulunana tesise taşıyarak Manisa da ki tesisi kapattığını, Torbalı’daki fabrikasının atık madde geri dönüşüm ile ilgili lisansına dair geçici faaliyet belgesini ekte sunduğunu, ayrıca keşif anında yapılan bilirkişi incelemesini kabul etmediğini, itirazlarını belirttiğini, ilgili bilirkişi raporunda kendisinin atık maddeleri toprağa suya havaya verdiğine dair hiç bir tespit olmamasına rağmen aleyhine rapor verildiğini, raporda belirtilen mal üreterek çıkan atıkları toprağa verebileceği gibi soyut bir kanaatle ilgili rapor düzenlendiğini, bilirkişilerin bu hususta tespit ettikleri somut bir bulguda olmadığını, ilgili atıkları nasıl bertaraf ettiğini sunduğu ulusal atık taşıma firmaları ile ispat ettiğini, bu nedenlerle şüpheden sanık yararlanır ilkesinin de göz önüne alınarak beraatine karar verilmesini talep ettiğini belirtmiştir. Alınan bilirkişi raporuna göre, atıkların sanığın sorumlusu olduğu tesisten alındığına dair bir görüntü kaydının olmadığı, yönetmeliklere aykırı sehven yapılan hata sonucu atıkların taşınmasının söz konusu olduğu, alıcı ortama verilmediğini belirtilmiştir.

Atığın, Yönetmelikte belirlenen limit değerleri aşması veya çevre kirliliğine neden olacak içerikte olması, tek başına suçun oluşumu için yeterli değildir. Atığın alıcı ortamlardan hangisine bırakıldığının belirlenmesi gerekir. Atığın alıcı ortama bırakılması halinde de alıcı ortamın kirlenmesi ya da kirlenme ihtimali kanıtlanmalıdır. Dosyada atıkların toprak, su veya havaya verildiğine ilişki herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır. Ayrıca atıkların miktarı ve nasıl bertaraf edildiğine dair belgeler de mahkumiyete yeter delil mahiyeti taşımayacağından, tebliğnamedeki görüşe iştirak edilmemiştir.

Açıklanan gerekçelerle kurulan hüküm hukuka uygun bulunmuştur.

IV – Sonuç ve Karar:

Eyleme ve yükletilen suça yönelik katılan O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden tebliğnameye aykırı olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA, 19.02.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2418, Karar No: 2018/53, Tarih: 17.01.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2016/2418 E.  ,  2018/53 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Bakırköy 13. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 13.05.2014 gün ve 2013/222 E., 2014/196 K. sayılı kararın taraf vekilleri tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 11.01.2016 gün ve 2014/27629 E., 2016/162 K. sayılı kararı ile;

(…A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili,davacının davalıya ait işyerinde 01/02/2005-24/03/2013 tarihleri arasında çalıştığını,aylık 950 TL net ücret aldığını,davacının fazla çalışmaları eksik gösterilerek, işten çıkış saatlerinin de işe giriş-çıkış belgelerinde ispatın önüne geçmek amacıyla gösterilmediğini, davacının bu duruma itiraz ettiğini ve Bölge Çalışma Müdürlüğüne şikayette bulunduğunu,şikayetin duyulması üzerine ise iş akdinin davalı tarafından haksız ve ihbarsız olarak feshedildiğini beyan ederek, kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin,fazla mesai ücretlerinin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davacının 780,00 TL net, 1.091,00 TL brüt ücretle çalıştığını,davalı şirket nezdinde 30.3.2005-7.10.2005 ile 23.2.2008-28.03.2012 tarihleri arasında çalıştığını,davacının imzasını taşıyan işe giriş bildirgelerinde Taş Yapı şirketinde çalışmaları olduğunu ve davacının onayı ile gerçekleştiğini,davacının devamsızlığı sebebiyle tutanak tanzim edildiğini iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece,davacının fazla çalışma ücreti alacaklarının ödenmemesi nedeniyle iş akdinin davacı tarafından haklı olarak feshedildiğinden davacının kıdem tazminatı talep hakkının doğduğu ancak işi kendisi bıraktığından ihbar tazminatı talep hakkının doğmadığı yine davacı vekilinin ıslah dilekçesi ile dava dilekçesinde bulunmayan fazla çalışma ücreti talebinde bulunduğu ancak ıslah dilekçesini harçlandırırken başvuru harcı yatırmamış olduğundan fazla çalışma ücreti talebinin reddinin gerektiği,davacının yıllık izinlerinin tamamını da kullandığı bu nedenle izin ücreti talebinin de bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı,taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Dairemiz uygulamasında;dava dilekçesinde istenmeyen ancak aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan başka bir alacak kaleminin ıslah yoluyla istenebilmesi mümkündür.

D) Temyiz:

Kararı,taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Dairemiz uygulamasında;dava dilekçesinde istenmeyen ancak aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan başka bir alacak kaleminin ıslah yoluyla istenebilmesi mümkündür.

Davacı vekili 06.01.2014 harç tarihli dilekçesinde fazla mesai talebinde bulunmuştur.Davacı vekilinin ıslahla dava dilekçesinde istemediği fazla mesai ücretini istemesi mümkündür kaldı ki davacı vekili ıslah harcı dışında başvurma harcı da yatırmıştır. Bu nedenle, bir anlamda bu dava ile birleştirilmiş ek dava niteliği de taşıyan 06.01.2014 tarihli fazla mesai ücreti talebinin değerlendirilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile bu talebin reddine karar verilmesi hatalıdır.

3-Dosyadaki bilgi ve belgelerden;davacının iş akdinin 21.03.2013 tarihinde sona erdiği anlaşılmış olmakla hesaplamaların da bu tarihe kadar yapılması gerekirken,iş akdinin 24.03.2013 tarihinde son bulduğunun kabulü ile hesaplama yapılması da isabetsizdir.

4-Hükmedilen alacakların net mi yoksa brüt mü olduğunun hükümde belirtilmemesinin infazda tereddüte yol açacağının düşünülmemesi de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. ...)

gerekçesiyle karar bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili müvekkilinin iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ve fazla çalışma ücretlerinin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davacı işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğinden kıdem tazminatının kabulüne, ihbar tazminatı ile yıllık izin ve fazla çalışma alacağının reddine karar verilmiştir.

Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine karar Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Mahkemece bozma kararının iki ve üç no’lu bentleri yönünden bozma kararına uyulmasına ancak dört no’lu bozma nedeni yönünden ısrar edilerek yeniden yapılan yargılama sonucunda; iş mahkemelerinden verilen kararlarda hükmedilen alacağın, diğer mahkemelerde olduğu gibi net mi brüt mü olduğunun belirtilmesine gerek olmayıp, alacağın net olduğunun anlaşılması gerektiğinden bozma kararının buna dair kısmına uyulmayıp önceki kararda ısrar edildiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı davalı işveren vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme kararı davalı işveren vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, işçilik alacakları hüküm altına alınırken net mi brüt mü olduğunun hükümde açıkça belirtilmesi gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında işin esasının incelenmesinden önce, Özel Dairece taraf vekillerinin temyizi üzerine sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra iki no’lu bendinde “davacının ıslahla dava dilekçesinde istemediği fazla çalışma ücretini istemesinin mümkün olduğu, kaldı ki davacının ıslah harcı dışında başvurma harcı da yatırdığı, bu nedenle fazla çalışma alacağı talebinin değerlendirilmesi gerektiği”, üç no’lu bendinde “davacının iş sözleşmesinin 21.03.2013 tarihinde sona erdiği anlaşılmış olmakla hesaplamaların da bu tarihe kadar yapılması gerekirken 24.03.2013 tarihinde son bulduğunun kabulü ile hesaplama yapılması”, dört no’lu bendinde ise “hüküm altına alınan alacakların net mi yoksa brüt mü olduğunun hükümde belirtilmemesinin infazda tereddüde yol açacağının düşünülmemesi” gerekçeleriyle bozulduğu, bozma kararının taraf vekillerine tebliğ edilip takip eden duruşmada davacı vekilinin bozmaya uyulmasını, davalı vekilinin ise önceki kararda direnilmesini talep ettiği ve mahkemece bozma kararının iki ve üç no’lu bentlerine uyulmasına ancak dört no’lu bendi yönünden direnilmesine karar verildiği, direnme kararının davalı vekilince temyiz edildiği, temyiz nedenlerinin gerekçe içermediği ve bu hâli ile direnme konusu ile ilgili bir temyiz nedeninin bulunmadığı görülmekle bozma kararına karşı direnilmesini talep eden davalı vekilinin direnme kararını temyizinde hukuki yararının bulunup bulunmadığı ön sorun olarak tartışılmış, hüküm altına alınan alacakların net mi yoksa brüt mü olduğunun hüküm fıkrasında gösterilmemesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297’inci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olması ve infazda tereddüt oluşturması karşısında davalı vekilinin direnme kararını temyizinde hukuki yararının bulunduğuna oybirliğiyle karar verilmesinden sonra işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Öncelikle işçi ücretlerinin tespit şekli ve vergilendirilmesi üzerinde durulmalıdır.

1- İŞÇİ ÜCRETİNİN TESPİT ŞEKLİ ve VERGİLENDİRİLMESİ

Öncelikle işçi ücretlerinin tespit şekli ve vergilendirilmesi üzerinde durulmalıdır.

1- İŞÇİ ÜCRETİNİN TESPİT ŞEKLİ ve VERGİLENDİRİLMESİ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 1’nci maddesinde gelir tanımlanmış olup, gerçek kişilerin gelirlerinin gelir vergisine tabi olduğu, gelirin ise bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarı olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanun’un 2’nci maddesinde ise geliri oluşturan bu kazanç ve iratlar sayılmış, “ücret”in de bu kazanç ve iratlar arasında olduğu açıkça belirtilmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 3’ncü maddesine göre Türkiye’de yerleşmiş olanlar ile resmi daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye’de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memlekette oturup bulundukları memlekette elde ettikleri kazanç ve iratları dolayısıyla gelir vergisine veya benzeri bir vergiye tabi tutulmamış Türk vatandaşlarının Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilecekleri belirtilerek tam vergi mükellefi tarif edilmiştir.

Bununla birlikte 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 8’nci maddesinde mükellefin, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüb eden gerçek veya tüzel kişiler olduğu; vergi sorumlusunun ise, verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişi olduğu, bu Kanun’un müteakip maddelerinde geçen “mükellef” tabirinin vergi sorumlularına da şamil bulunduğu belirtilmiştir. Bu düzenlemeler karşısında vergi mükellefinin işçi, vergi sorumlusunun ise işveren olduğu tartışmasızdır.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’nci maddesine göre ücret, işverene tabi belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olduğu şeklinde tanımlanmış olup, ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının, onun mahiyetini değiştirmeyeceği belirtilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 32’nci maddesinin birinci fıkrasında ise ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

İş hukukundaki ücret tanımı ile vergi hukukundaki ücret tanımı mukayese edildiğinde, vergi hukukundaki tanımın çok daha geniş kapsamlı olduğu görülecektir. Zira; vergi hukukunda, hizmet karşılığı olarak yapılan nakden ödemeler yanında, işverence sağlanan her türlü menfaat de ücret kapsamında değerlendirilmektedir (Ekin, A./Topçu, M.: İş Alacakları Açısından Gelir Vergisi ve Yasal Kesintiler, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S.8, Aralık 2016, s.117) .