muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/4993, Karar No: 2010/7873, Tarih: 27.05.2010

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2010/4993 E.  ,  2010/7873 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... ile davalı ... vd. aralarındaki ortak yerlerden çatı, merdiven boşluğu ve giriş kapısının onarılması için davalıların izin vermiş sayılmaları ve masrafların tahsili davasına dair ... Sulh Hukuk Mahkemesinden verilen 07.04.2009 günlü ve 2009/78-2009/262 sayılı hükmün onanması hakkında Dairece verilen 07.12.2009 günlü ve 2009/11945-2009/11340 sayılı ilama karşı davacı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

Bu isteğin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Düzeltilmesi istenilen Yargıtay ilamında benimsenen mahkeme kararındaki gerekçelere göre düzeltme dileğinde ileri sürülen sebepler HUMK.nun 440. maddesindeki yazılı hallerden hiç birisine uymadığından vaki düzeltme isteğinin REDDİNE, takdiren 172,00 TL. para cezasının düzeltme isteyenden alınarak hazineye gelir kaydettirilmesine, 27.05.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16629, Karar No: 2016/1009, Tarih: 27.01.2016

**4. Hukuk Dairesi         2015/16629 E.  ,  2016/1009 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat tarafından, davalı .. aleyhine 07/09/2015 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın usulden reddi ile idari yargı yerlerinin görevli olduğuna dair verilen 14/09/2015 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava haksız eylem nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Yargı çeşitleri (kolları) arasındaki ilişkiye yargı yolu denir. Bu nedenle adli yargı mahkemeleri ile idari yargı mahkemeleri arasındaki ilişki, bir yargı yolu ilişkisidir.

Hüküm mahkemeleri ise, genel ve özel mahkemeler olmak üzere ikiye ayrılır. Genel mahkemeler, bakacakları işler (davalar) belirli kişi ve iş gruplarına göre sınırlandırılmamış olan aksine medeni usul hukukuna giren her türlü işe bakan mahkemelerdir. Buna karşılık, belirli kişiler arasında çıkan uyuşmazlıklara veya belli çeşit uyuşmazlıklara bakmak için özel kanunlarla kurulmuş olan mahkemelere özel mahkemeler denir.

Asıl olan bir davanın genel mahkemelerde görülmesidir. Eş söyleyişle, özel mahkemede bakılacağına dair kanun hükmü bulunmayan her dava, genel mahkemelerde görülür. Özel mahkemeler istisnai niteliktedir. Bu mahkemelerin hangi tür davalara bakacakları, özel kanunları tarafından düzenlenir.

Dava tarihi itibari ile yürürlükte bulunan 6502 Sayılı .. 1. maddesinde bu Kanun'un amacı; kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, zararlarını tatmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlendirmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemek şeklinde açıklanmış, aynı kanunun ".." başlığını taşıyan 73/1 maddesinde "Tüketici işlemleri ile Tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir" hükmü düzenlenmiştir. 3/1-1 maddesinde ise tüketici işlemi "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına yada hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler arasında kurulan eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekalet, bankacılık ve benzeri sözleşmelerde dahil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem olarak tanımlanmıştır.

Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davacı, 29/03/2015 tarihinde yağan yağmur suları nedeniyle, kanalizasyon taşması sonucu evini, yağmur ve lağım sularının bastığını, baskın nedeniyle evindeki eşyalarının zarar gördüğünü iddia ederek eldeki tazminat davasını tüketici mahkemesinde açmıştır.

Mahkemece, somut olayda davalının alt yapı hizmetini eksik yapması işleminin 6502 sayılı Kanun'da tanımlanan tüketici işlemi ile ilgili olmadığı olayda davalının satıcı, hizmet sağlayıcı sıfatının da bulunmadığı gerekçesi ile tüketici mahkemesinin görev alanına girmediği belirtildikten sonra, hizmet sağlayıcı ve tüketici işleminin var olmadığı kabul edilerek davaya bakma görevinin tüketici mahkemesine ait olmadığı, davalının verdiği kamu hizmetinin gerekli özen gösterilmeden sunulması nedeniyle .. nın 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca idari yargı yerinin görevli olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

Davalı .. , 2560 sayılı Kanun kapsamında bir kamu kurumu olup, kamu hizmeti yapmakta ise de; çalışmaları özel hukuk hükümlerine tabi ve tacir sıfatını haizdir. Mahkemece yukarıdaki gerekçe ile idari yargı kolunun görevli olduğuna karar verilmiş ise de; 2577 sayılı .. uyarınca özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişiler aleyhine idari yargı yerinde dava açılamaz. Uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu kuşkusuzdur. Adli yargı kolunda ise, genel ya da özel mahkemelerden hangisinin görevli olduğu, yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde belirlenecektir. Davacı kamu hizmeti sunan özel hukuk tüzel kişisinden hizmet almaktadır. Dolayısıyla davacı ile davalı arasında 6502 sayılı kanun kapsamında kalan bir hizmet alım-satımı, diğer bir deyişle tüketici işlemi söz konusu olmadığından, tüketici mahkemesinin görev alanına giren bir uyuşmazlıktan söz edilemez. Uyuşmazlığın çözümünde adli yargı içinde bulunan genel mahkemeler görevlidir.

Mahkemece; yukarıda belirtilen yönler gözetilerek, davaya bakmakta .. yerinin görevli olduğu kabul edilerek, dava dilekçesinin diğer dava şartlarını taşıyıp taşımadığı bakımından değerlendirilmesi gerekirken, tüketici mahkemesi sıfatıyla yargı yolu bakımından davanın reddedilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Temyiz edilen kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına 27/01/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/18032, Karar No: 2014/30406, Tarih: 17.12.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/18032 E.  ,  2014/30406 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ulus Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 18/07/2011

NUMARASI : 2010/135-2011/79

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalılar vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor geçersizdir. Şöyle ki;

1-Dava konusu taşınmaz belediye yazısı ve sair belgelere göre arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanununun 11/1-g maddesi uyarınca, arsalara kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan satışlara göre değer biçilmesi gerekirken arazi olarak değer biçen rapora göre hüküm kurulması mümkün değildir.

Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2-2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10.maddesine 6459 sayılı Yasanın 6.maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içinde sonuçlandırılamadığından, belirlenen kamulaştırma bedeline faiz uygulanması gerektiğinin düşünülmemesi,

3-Davacı idare harçtan muaf olmadığı halde, harca hükmedilmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalılar vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden, hükmün açıklanan nedenle HUMK'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 17.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4605, Karar No: 2011/8164, Tarih: 29.11.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/4605 E.  ,  2011/8164 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :AĞIR CEZA MAHKEMESİ

Ödeme şartını ihlâl suçundan sanık ...'in, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 340. maddesi uyarınca 3 aya kadar hapsen tazyik cezası ile cezalandırılmasına dair ...İcra Ceza Mahkemesinin 09.11.2010 tarihli ve 2010/66 esas, 2010/67 sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... Ağır Ceza Mahkemesinin 24/12/2010 tarihli ve 2010/2120 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya aleyhine, Adalet Bakanlığından verilen 27.03.2011 gün ve 2011/15962 sayılı kanun yararına bozma talebini içeren Yargıtay C.Başsavcılığının 09/05/2011 gün ve K.Y.B. 2011/156374 sayılı tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle dosya incelendi.

Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 01.02.2010 tarihli ve 2009/9311 esas, 2010/445 sayılı ilâmında da belirtildiği üzere, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 349. maddesi hükmüne göre, müşteki veya vekilinin duruşmada hazır bulunmasının zorunlu olduğu, 09.11.2010 tarihli son celse için mazeret dilekçesi verip, yokluğunda karar verilmesini isteyen müştekinin talebi hakkında, olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi, mahkemece talebin kabulü halinde duruşmanın bir başka güne ertelenmesi, aksi halde şikayet hakkının düşürülmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın bu yönden kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesi isabetsiz olduğundan anılan hükmün 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca bozulması gereğine işaret edilmiştir. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

01.06.2005 gün ve 25832 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5358 sayılı Yasa ile değişik 2004 sayılı İİK'nun 346/son maddesi ile aynı Yasa’nın 16. Babında yer alan suçlara ilişkin davalara İcra Mahkemesinde bakılacağı düzenlenmiş ve aynı Yasa’nın yargılama usulünü düzenleyen 349. maddesinde 5358 sayılı Yasa ile bir değişiklik yapılmadığı gözetildiğinde, bu usul hükmü sanığın eylemine konu İİK’nun 340. maddesi için de geçerlidir. İİK’nun 349. maddesinin altıncı fıkrası gereğince müşteki veya vekilinin duruşmada hazır bulunması zorunludur. Mazeret bildirerek, mazeretinin kabulü ile yokluğunda karar verilmesinin istenmesi sonuca etkili olmayıp müştekinin 09.11.2010 tarihli celse için verdiği mazeret dilekçesi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden, yazılı şekilde müşteki veya vekilinin yokluğunda borçlunun cezalandırılmasına karar verilemeyeceği gözetilemeden, sanığın cezalandırıldığı dikkate alındığında, itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesi isabetsizdir.

Açıklanan nedenlerle Yargıtay C.Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine atfen düzenlediği tebliğname yerinde görülmekle, ... Ağır Ceza Mahkemesinin 24/12/2010 tarihli ve 2010/2120 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, sair işlemlerin mahallinde ifasına, dosyanın mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine, 29.11.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16085, Karar No: 2015/4605, Tarih: 01.10.2015

**23. Ceza Dairesi         2015/16085 E.  ,  2015/4605 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suça sürüklenen çocukların, suç tarihinde saat 23:00 sıralarında ... Lisesinin camlarına ve kapılarına zarar verdikleri ve okul içindeki şikayetçi ... tarafından işletilen kantinden 250 TL civarında para ile kantindeki yiyeceklerden aldıklarından hırsızlık ve mala zarar verme suçlarını işlediklerinin iddia olunduğu olayda;

1-Suça sürüklenen çocuklar hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükme yönelik yapılan temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Suç tarihinde saat 23:00 sıralarında ... Lisesinin içindeki şikayetçi ... tarafından işletilen kantinden 250 TL civarında para ile kantindeki yiyeceklerden alan suça sürüklenen çocukların, eylemlerinin hırsızlık suçunu oluşturduğuna yönelik mahkeminin kabulünde isabetsizlik görülmemiştir.

Suça sürüklenen çocuklar hakkında tayin olunan 3 yıl hapis cezasının, TCK'nın 143. maddesi uyarınca 1/3 oranında arttırımı sırasında 4 yıl olarak belirlenmesi gerekirken, hesap hatası sonucu 3 yıl 6 ay olarak belirlenmesi suretiyle eksik ceza tayini aleyhe temyiz olmadığından bozma sebebi yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA,

2-Suça sürüklenen çocuklar hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükme yönelik yapılan temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Suç tarihinde saat 23:00 sıralarında ... Lisesinin camlarına ve kapılarına zarar veren suça sürüklenen çocukların, eylemlerinin mala zarar verme suçunu oluşturduğuna yönelik mahkemenin kabulünde isabetsizlik görülmemiştir.

Suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 65. maddesiyle 5237 sayılı TCK'nın 152/1 maddesinde yapılan değişikliğe göre, öngörülecek ceza miktarının üst sınırının altı yıldan dört yıla indirilmesi ve sanık hakkında hüküm kurulurken alt sınırdan uzaklaşılarak ceza tertip edilmesi karşısında söz konusu kanun değişikliğine göre suça sürüklenen çocukların hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin bu nedenle, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 01/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3430, Karar No: 2013/3741, Tarih: 04.03.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/3430 E.  ,  2013/3741 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamayı sürdürdüğü iddasıyla 01.05.2009 – 31.01.2010 döneminde ödenen ölüm aylıklarının davalıdan istirdadı istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın reddine kararı verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına

bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve

geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1. ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4. maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56. maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2. maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56. madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2. madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.