muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/5422, Karar No: 2010/5065, Tarih: 10.05.2010

**11. Hukuk Dairesi         2010/5422 E.  ,  2010/5065 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Çatalca 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 22.04.2008 gün ve 2005/293-2008/199 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkiline davalılarca tam ve oturulur vaziyette konut teslim edileceğinin vaadedildiği halde bugüne kadar dairenin müvekkiline teslim edilmediği gibi eksiklerin de giderilmediğini ileri sürerek, müvekkilinin davalı kooperatife ödediği (23.145) YTL' nın dava tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu' nun 99.maddesi uyarınca bu kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davalarının, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılacağı, HSYK.'nun 19.07.2007 tarih ve 336 sayılı kararı ile Bakırköy, Beyoğlu ve Kartal adliyelerinde ticaret mahkemelerinin kurulduğu ve HSYK.'nun 24.03.2005 gün ve 188 sayılı kararı ile belirlenen yargı çevrelerinin değiştirilerek, bu tarihten itibaren Bakırköy Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresinin Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi'nin yargı çevresi olarak belirlenmesine karar verildiği gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliği nedeniyle dava dilekçesininreddine, karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

Kararı, davalılar vekili temyiz etmiştir.

Her ne kadar mahkemece, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun 19.07.2007 tarihli ve 336 sayılı kararı ile Bakırköy Ticaret Mahkemesi’nin faaliyete geçirildiği, bu nedenle davaya bakma görevinin bu mahkemeye ait olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş ise de mahiyeti itibarı ile bu karar gönderme kararı niteliğinde olup, ilke olarak mahkemece gönderme kararı verilmesi ile davadan el çekilir. Bu nedenle gönderme kararı nihai bir karardır. Ancak diğer nihai kararlardan farklı olarak, gönderme kararı verildiği anda kesin kararlardan olup, yalnız başına temyiz edilemez.

O halde Çatalca 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.04.2008 tarihli kararı da kesin nitelikte olup, temyizi mümkün bulunmadığından (24.04.1967 gün ve 12/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ve 11.10.1976 gün 5/5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı) davalılar vekilinin temyiz dilekçesi temyizi kabil olmayan bir karara ilişkin olmakla temyiz isteminin HUMK.’nun 432/4. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin temyiz isteminin HUMK.’nun 432/4. maddesi uyarınca REDDİNE, temyiz ilam harcı peşin alındığından temyiz edenlerden başka harç alınmasına yer olmadığına, 10.05.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5225, Karar No: 2018/19156, Tarih: 10.12.2018

**3. Ceza Dairesi         2018/5225 E.  ,  2018/19156 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜMLER : Mahkumiyet, beraat, düşme

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

1) Sanık ... hakkında katılan ...'a yönelik kasten yaralamaya azmettirme suçundan kurulan beraat hükmüne ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre katılan ... vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

2) Sanık ... hakkında hakaret suçundan kurulan beraat hükmünü, sanık ... müdafiinin sadece vekalet ücreti yönünden temyiz ettiği anlaşılmakla, sanık müdafiinin vekalet ücretine yönelik temyiz itirazları ile sınırlı olarak yapılan incelemede;

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Kendisini duruşmalarda bir vekil aracılığı ile temsil ettiren ve beraat eden sanık lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 14/5. maddesi uyarınca hazine aleyhine maktu vekalet ücreti tayini gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden CMUK’un 322. maddesi gereğince, sanık hakkındaki hükümde yargılama giderine ilişkin paragraftan sonra "Beraat eden sanık duruşmalarda kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 14/5. maddesi gereğince 1.500 TL maktu vekalet ücretinin hazineden alınarak sanığa verilmesine" şeklindeki paragrafın eklenmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

-1-

3) Sanık ... hakkında katılan ...'a yönelik kasten yaralama suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne ve sanık ... hakkında katılan ...'a yönelik hakaret suçundan kurulan kamu davasının düşürülmesine ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

a) Sanık ...'in savunmalarında, Orman Gençlik ve Spor takımı oyuncusu olan katılan ...'ın, kendi takımı olan Ozanlargücü takımı oyuncularına hitaben sinkaflı hakarette bulunduğunu, bu duruma sinirlenerek katılanın üzerine yürüdüklerini ve arbede yaşandığını, bu esnada tekme attığını belirtmesi, soruşturma aşamasında beyanları alınan Ozanlargücü takımı oyuncularından Ceyhun Er ve Mustafa Geral'in sanığın savunmalarını doğrulamaları karşısında, sanık ... lehine 5237 sayılı TCK'nin 29. maddesi uyarınca asgari oranda haksız tahrik indirimi uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

b) Suç tarihinde, Ozanlargücü ile Orman Gençlik ve Spor takımları arasında oynanan futbol müsabakasının ikinci yarısının sonlarında, iki takım oyuncuları arasında yaşanan tartışmada, Ozanlargücü takımı oyuncusu olan sanık ...'in, Orman Gençlik ve Spor takımı oyuncusu olan katılan ...'a hitaben hakarette bulunduğu iddiasıyla açılan kamu davasında, sanık ...'in eyleminin 6222 sayılı Kanun'un 14/1. maddesinde yaptırıma bağlanan ve şikayete tabi olmayan suçu oluşturacağı, buna göre sanığa usulüne uygun ön ödeme ihtaratı yapılıp, 5271 sayılı CMK'nin 226. maddesi gereği ek savunma hakkı da tanınarak, sanık ...'in hukuki durumunun takdir ve değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde şikayetten vazgeçme nedeniyle kamu davasının düşürülmesine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...'in ve katılan ... vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin bu sebeplerden dolayı 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 10.12.2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8099, Karar No: 2014/1141, Tarih: 18.02.2014

**23. Hukuk Dairesi         2013/8099 E.  ,  2014/1141 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Isparta 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 02/07/2009

NUMARASI : 2008/76-2009/265

Taraflar arasındaki genel kurul kararının iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin 42.000,00 TL ödeyerek davalı kooperatifin peşin ödemeli üyesi olduğunu, davalı kooperatifte benzer şekilde üyelikler bulunduğunu, 10.02.2008 tarihli genel kurulun 12. maddesinde peşin ödemeli ortaklara tapu, iskân ruhsatı, arsa sahipleriyle ilgili hukuki işlerden doğabilecek maddi katkılara ve ödemelere katılmasına karar verildiğini, karara, toplantıya katılan eşinin red oyu vererek muhalefet şerhi koyduğunu, kararın anasözleşmeye, yasaya, faaliyet raporuna ve dolayısıyla iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu, tapu gideri dışında bir bedel ödemelerinin mümkün olmadığını ileri sürerek, 10.02.2008 tarihli genel kurulun 12. maddesinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, genel kurul toplantısına davacının katılmadığını, eşinin de bu toplantı için düzenlenmiş vekaletnamesinin bulunmadığını, davacının üyeliğinin aidatsız üyelik olduğunu, davacıdan bugüne kadar herhangi bir aidat da istenmediğini savunarak, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, dosya kapsamı ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davacının peşin bedelle şartlı üye yapıldığı, genel kurul toplantısına katılarak ve red oyu verdiğini şerh ettirdiği, dava açma şartının gerçekleştiği, şartlı üye olsa dahi genel giderlere ve alt yapı giderlerine katılması gerektiği, gelirleri saptanmadan yıl içerisinde ne kadar gereksinim olduğu belirlenmeden üyesi olan davacıdan kooperatifin tapu, iskân, ruhsat, arsa sahipleri ile ilgili hukuki işlerden doğabilecek maddi katkılara ve ödemelere katılması hususunda aldığı kararın yasa ve iyiniyet kurallarına uygun olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile 10.02.2008 tarihli genel kurulda alınan 12 nolu kararın iptaline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda; 10.02.2008 tarihli genel kurul kararlarının 12. maddesinde, peşin ödemeli üyelerden tapu, iskân masrafları ile yapılan yargılama giderlerine ilişkin masrafların da alınmasına karar verilmiştir. Anılan masraf kalemleri, mahiyeti itibariyle peşin ödenen tutarın dışında kalan ve kooperatifçe peşin ödemeli üyelerden talep edilebilecek gider kalemlerindendir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda; 10.02.2008 tarihli genel kurul kararlarının 12. maddesinde, peşin ödemeli üyelerden tapu, iskân masrafları ile yapılan yargılama giderlerine ilişkin masrafların da alınmasına karar verilmiştir. Anılan masraf kalemleri, mahiyeti itibariyle peşin ödenen tutarın dışında kalan ve kooperatifçe peşin ödemeli üyelerden talep edilebilecek gider kalemlerindendir.

Bu itibarla; davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi doğru olmadığı gibi belirtilen kalemlerin net miktarının ortaya çıktığında yönetim kurulunca üyelerden talep edilebilmesi mümkün olduğu halde, miktar belirtilmeksizin böyle bir karar alınmasının mümkün olmadığından bahisle gerekçe oluşturulması da, kabule göre hatalı görülmüştür. Açıklanan nedenlerle karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18.02.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/8850, Karar No: 2013/14149, Tarih: 02.10.2013

**11. Ceza Dairesi         2011/8850 E.  ,  2013/14149 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik, cürüm işlemek için teşekkül meydana getirmek

HÜKÜM : 1- Dolandırıcılık ve cürüm işlemek için teşekkül meydana getirmek suçları için ortadan kaldırma,

2- Resmi belgede sahtecilik suçundan beraat,

1- Katılan vekilinin, tüm sanıklar hakkında "dolandırıcılık" ve sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında "cürüm işlemek için teşekkül meydana getirmek" suçlarından kurulan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanıklara yüklenen “dolandırıcılık ve cürüm işlemek için teşekkül meydana getirmek” suçlarının yasada gerektirdiği cezalarının türü ve üst sınırları itibariyle tabi oldukları, suç tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK’nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen dava zamanaşımı 17.05.2001 suç tarihinden hüküm tarihine kadar gerçekleştiğinden kamu davalarının vaki zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırıldığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA,

2- Katılan vekilinin, "resmi belgede sahtecilik" suçundan sanıklar ..., ..., ..., ... , ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz itirazlarına gelince;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7 ve 5349 sayılı Kanunla değişik 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri hükmü karşısında; sanıklara yüklenen “memurun resmi belgede sahteciliği” suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan ve sanıklar lehine olan 765 sayılı TCK’nun 102/3. maddesinde öngörülen asli dava zamanaşımının, kesici son işlem olan sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın sorgularının yapıldığı 02.04.2003 - 18.04.2003 - 06.05.2003 - 15.05.2013- 09.06.2003 ve 01.07.2003 tarihlerinden, sanıklar ... ve ...hakkında ise 03.06.2003 günlü iddianameyle kamu davasının açıldığı tarihten temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış katılan vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükümlerin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden aynı Yasanın 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak sanıklar hakkındaki kamu davalarının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK’nun 102/3 ve 5271 sayılı CMK’nun 223/8. maddeleri uyarınca DÜŞÜRÜLMESİNE, 02.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/16017, Karar No: 2012/25552, Tarih: 13.12.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/16017 E.  ,  2012/25552 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :361-375

Dava, itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı SGK Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2005 yılında kesinleşen davalıya, yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca gerçekleştirilen işlemle kesilerek, yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirilip, anılan borcun tahsili için icra takibi başlatıldığı, yasal süresinde yapılan itiraz üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1. ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4. maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56. maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2. maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56. madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2. madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.