muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/11056, Karar No: 2018/4785, Tarih: 25.06.2018

**11. Hukuk Dairesi         2016/11056 E.  ,  2018/4785 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 16.03.2016 tarih ve 2014/567-2016/213 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin taşınmazları üzerinde dikili bulunan ayva ağaçlarındaki ürünlerini Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortaları Poliçesi ile davalıya sigorta ettirdiğini, 30-31 Mart 2014 tarihlerinde meydana gelen don hadisesi ve 20/06/2014 tarihinde meydana gelen dolu hadisesi nedenleriyle ürünlerinde hasar oluştuğunu, hasarın davalıya ihbar edildiğini, davalı tarafından don olayının ayva ağaçlarının çiçeklenme döneminin bittiği ve meyvelerin tutumunun gerçekleştiği aşamada meydana gelmesi gerektiği için ödeme yapılmadığını ileri sürerek, davacının ürünlerinde meydana gelen 2.000 TL zararın hasar tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş; ıslahla talep sonucunu 18.169,91 TL'ye çıkarmıştır.

Davalı vekili, 30-31 Mart 2014 tarihli don hadisesi sonrasında 05/04/2014 tarihinde hasar tespit çalışması yapılmak üzere davacının refakatinde alana gidildiğini, hasar tarihinde pembe gonca döneminde olan ayva ağaçlarında teminat kapsamında bir don hasarına rastlanılmadığını, zira pembe gonca döneminin teminat kapsamı dışında kaldığını, 20/06/2014 tarihli dolu hadisesi nedeniyle ise davacının müvekkiline bir ihbarının söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, 30-31 Mart 2014 tarihinde gerçekleşen don olayı nedeniyle davacının ayva ürünleri bakımından davacının zararları toplamının 18.169,91 TL olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne, 18.169,91 TL'nin 2.000 TL'si için dava tarihinden, bakiye 16.169,91 TL'si için ıslah tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, devlet destekli bitkisel ürün sigorta poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda özetlendiği gibi davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, devlet destekli bitkisel ürün sigorta poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda özetlendiği gibi davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı, taraf, ekspertiz incelemesi sonucu yapılan hasar tespitinde ağaçların pembe gonca döneminde olduğundan teminatın başlamadığının ve don hasarının olmadığının tespit edildiğini savunmuş olup, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise, ayva ağaçlarının taç yaprakların görülmesi ve kabarması ile tam çiçeklenme dönemlerinde olduğu ve don olayı nedeniyle zararın meydana geldiği mütalaa edilmiştir. Ancak, davalı tarafın ağaçların pembe gonca döneminde olduğundan poliçe teminatının başlamadığı yönündeki ciddi itirazları değerlendirilmeden ve ekspertiz raporu ile bilirkişi raporu arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesi hatalı olup; bu durumda davalı tarafça ileri sürülen pembe gonca döneminin teminat kapsamında olup olmadığı hususunda ayrıntılı ve denetime elverişli yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmeyip bozmayı gerektirmiştir.

2- Kabule göre de, dava konusu poliçelerin Muafiyet ve Müşterek Sigorta başlıklı bölümünde, meydana gelen hasarın tabloda teminat bazında belirtilen muafiyet oranı ile sigorta bedelinin çarpılması sonucu bulunacak tutarın ödenmeyeceği kararlaştırılmış olup don hasarı için %10 muafiyet oranı belirlendiği halde hükme esas alınan bilirkişi raporunda ve mahkeme gerekçesinde poliçelerdeki muafiyet kaydı hakkında hiç bir değerlendirme yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi de doğru olmamış, kararın bu yönden de bozulmasını gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) ve (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın anılan taraf yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davalıya iadesine, 25.06.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1756, Karar No: 2022/8678, Tarih: 05.10.2022

**9. Ceza Dairesi         2022/1756 E.  ,  2022/8678 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Çocuğun nitelikli cinsel istismarı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Suça sürüklenen çocuğun atılı suçlardan beraatine dair Uşak 1.Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 28.05.2019 gün ve 2019/53 Esas, 2019/158 Karar sayılı hükümlere yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle başvurunun muhtevası nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla yapılan incelemede Niğde Aile Mahkemesinin 2021/59 Esas, 2021/91 Karar sayılı ilamı ile mağdur hakkında bakım tedbiri uygulanması ile daha önce verilen bakım merkezine yerleştirilmesine ilişkin kararın aynen devamına ilişkin hüküm kurulduğu ve Uşak 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/861 Esas sayılı derdest dosyasında sıfatının kısıtlı adayı olup dava türünün de vesayet olarak belirtildiğinin anlaşılması karşısında, anılan dosyanın temini ile mağdura vasi tayin edilip edilmediği araştırılıp, bulunduğu takdirde ilk derece mahkemesi hükmü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının tebliğiyle tebellüğ belgesinin eklenip, hükümlerle ilgili kanun yoluna başvurulduğu takdirde bununla ilgili ek tebliğname düzenlenmesinden sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 05.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/17641, Karar No: 2017/2637, Tarih: 17.01.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/17641 E.  ,  2017/2637 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 17/01/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/7751, Karar No: 2023/7249, Tarih: 07.11.2023

**9. Ceza Dairesi         2021/7751 E.  ,  2023/7249 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SAYISI : 2014/367 E., 2015/191 K.

SUÇLAR : Çocuğun cinsel istismarı, özel hayatın gizliliğini ihlal etme, şantaj, tehdit

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet, beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Kısmî onama kısmî bozma

Suça sürüklenen çocuk hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Edirne Cumhuriyet Başsavcılığının 17.06.2014 tarihli iddianamesi ile suça sürüklenen çocuk hakkında çocuğun cinsel istismarı, şantaj, tehdit, özel hayatın gizliliğini ihlal etme suçlarından kamu davası açılmıştır.

2. Edirne Çocuk Mahkemesinin, 21.05.2015 tarihli ve 2014/367 Esas, 2015/191 Karar sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuk hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal etme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 134 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi, 31 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 1 yıl 1 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

3. Edirne Çocuk Mahkemesinin, 21.05.2015 tarihli ve 2014/367 Esas, 2015/191 Karar sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuk hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal etme suçundan 5237 sayılı Kanun’un 134 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 31 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 1 yıl 1 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

4. Edirne Çocuk Mahkemesinin, 21.05.2015 tarihli ve 2014/367 Esas, 2015/191 Karar sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuk hakkında çocuğun cinsel istismarı ile şantaj ve tehdit suçlarından, 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca beraat kararı verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Suça Sürüklenen Çocuk Müdafiinin Temyiz İsteği

Suça sürüklenen çocuk hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal etme suçundan cezalandırılması için yeterli delil olmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine ve diğer sebeplere ilişkindir.

B. Katılan Mağdure Vekilinin Temyiz istemi

Suça sürüklenen çocuk hakkında çocuğun cinsel istismarı, tehdit, şantaj suçlarından usul ve kanunlara aykırı olarak verilen beraat kararlarının bozulmasına ve diğer sebeplere ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Suça Sürüklenen Çocuk Müdafiinin Temyiz İsteği

Suça sürüklenen çocuk hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal etme suçundan cezalandırılması için yeterli delil olmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine ve diğer sebeplere ilişkindir.

B. Katılan Mağdure Vekilinin Temyiz istemi

Suça sürüklenen çocuk hakkında çocuğun cinsel istismarı, tehdit, şantaj suçlarından usul ve kanunlara aykırı olarak verilen beraat kararlarının bozulmasına ve diğer sebeplere ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Suça sürüklenen çocuk ile yaşı küçük mağdurenin sosyal medyadan tanışarak konuşmaya başladıkları, mesajlaştıkları, hiç yüz yüze gelmedikleri, suça sürüklenen çocuğun mağdureye karşı sürekli cinsel ilişkiye girme teklifinde bulunduğu, kabul edilmemesi üzerine ya benimle ilişkiye girersin ya da çıplak fotoğrafını gönderirsin yoksa adını çıkarırım dediği, mağdurenin belden yukarısı çıplak fotoğrafını suça sürüklenen çocuğa sosyal medyadan gönderdiği daha sonrasında hiç konuşmadıkları, bir ay sonra okulda arkadaşı tanık...'nın çıplak fotoğrafını gördüm herkeste var dediği, tanığın hocalara, okul idarecilerinin de katılan anneye haber vermesi ile katılanların intikali gerçekleştirdiği olayda, dosya kapsamında bulunan deliller;

Mağdurenin aşamalarda alınan beyanları,

Katılanların ifadeleri,

Tanıkların anlatımları,

Suça sürüklenen çocuğun savunmaları,

Mağdure hakkında aldırılan adli raporlar,

Suça sürüklenen çocuğun dijıtal materyallerinde yapılan arama el koyma tutanaklarından ibarettir.

IV. GEREKÇE

A. Şantaj ile Tehdit Suçlarından Verilen Hükümler Yönünden

Suça sürüklenen çocuğun şantaj ile tehdit suçlarından yargılama konusu eylemleri için, 5237 sayılı Kanun’un 107 nci maddesinin birinci fıkrası ve 106 ncı maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre aynı Kanun’un 66 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereği 5 yıl 4 ay olağan zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

5237 sayılı Kanun’un 67 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin 24.02.2015 sorgu tarihi olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesi tarihine kadar, 5 yıl 4 aylık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

B. Çocuğun Cinsel İstismarı Suçundan Verilen Hüküm Yönünden

5237 sayılı Kanun’un 67 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin 24.02.2015 sorgu tarihi olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesi tarihine kadar, 5 yıl 4 aylık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

B. Çocuğun Cinsel İstismarı Suçundan Verilen Hüküm Yönünden

Olayın intikal şekli ile zamanı, mağdurenin aşamalarda alınan beyanları, tanıkların anlatımları, katılan ifadeleri, adli raporlar, tutanaklar ve suça sürüklenen çocuğun savunması göz önüne alındığında oluşa uygun kabule göre suça sürüklenen çocuğun mağdureye karşı cinsel ilişkiye girme teklifini belirtmesi şeklindeki eylemin cinsel taciz suçunu oluşturduğu ve suça sürüklenen çocuğun cinsel taciz suçundan yargılama konusu eylemi için, 5237 sayılı Kanun’un 105 maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre aynı Kanun’un 66 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereği 5 yıl 4 ay olağan zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır. 5237 sayılı Kanun’un 67 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin 24.02.2015 sorgu tarihi olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesi tarihine kadar, 5 yıl 4 aylık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

C. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Etme Suçlarından Verilen Hükümler Yönünden

Suça sürüklenen çocuk hakkında kurulan hükümlerde, Olayın intikal şekli ile zamanı, mağdurenin aşamalardaki beyanları, katılan ifadeleri, tanıkların anlatımları, adli raporlar ile tutanaklar ve suça sürüklenen çocuğun savunmaları ile tüm dosya kapsamına göre, suça sürüklenen çocuğun üzerine atılı suçu işlediği hususunun şüphede kaldığı ve mevcut haliyle cezalandırılmasına yeter, başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından, müsnet suçtan beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

D. Tebliğname Yönünden

Tebliğnamede çocuğun cinsel istismarı, tehdit, şantaj suçlarından onama, özel hayatın gizliliğini ihlal etme suçundan vasıf bozması isteyen görüşe gerekçeye istinaden iştirak edilmemiştir.

V. KARAR

A. Çocuğun Cinsel İstismarı ile Şantaj ve Tehdit Suçlarından Verilen Hükümler Yönünden

Gerekçenin (A) ve (B) bölümlerinde açıklanan nedenlerle Edirne Çocuk Mahkemesinin, 21.05.2015 tarihli ve 2014/367 Esas, 2015/191 Karar sayılı kararına yönelik katılan mağdure vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak suça sürüklenen çocuk hakkındaki kamu davalarının 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,

B. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Etme Suçundan Verilen Hükümler Yönünden

B. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Etme Suçundan Verilen Hükümler Yönünden

Gerekçenin (C) bölümünde açıklanan nedenlerle Edirne Çocuk Mahkemesinin, 21.05.2015 tarihli ve 2014/367 Esas, 2015/191 Karar sayılı kararına yönelik suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye farklı gerekçe ile uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

07.11.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5791, Karar No: 2017/9919, Tarih: 21.11.2017

**19. Ceza Dairesi         2016/5791 E.  ,  2017/9919 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 331. maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaştırmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Kabule göre de,

Dava ve cezanın İİK’nın 354. maddesinde yazılı sebeplerle düşeceğinin kararda belirtilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş ve şikayetçi vekili ile sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 21.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5368, Karar No: 2012/10972, Tarih: 07.06.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/5368 E.  ,  2012/10972 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

No :395-23

Dava, hak sahibi konumundaki davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince yasal faiziyle birlikte geri alınması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı ... Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 05.12.2007 tarihinde kesinleşen davalıya, 1988 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca 2010 yılının Nisan ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 günü itibarıyla kesilerek, 24.10.2008 – 23.05.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.