muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/4410, Karar No: 2024/4399, Tarih: 17.12.2024

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tarafların karşılıklı olarak ibralaştıkları, davacının bu davaya konu ettiği 48.476,14 TL den feragat etmeyi kabul ettiği, takibe konu icra dosyalarından feragat ettiği, davalı Kurumun ödemeleri yerine getirdiği, davacının son ödeme tarihinden yaklaşık 3 yıl 6 ay sonra bakiye alacağının tahsili talebiyle işbu davayı açmışsa da taraflar arasında yapılan 10.06.2014 tarihli sözleşmenin geçerli olduğu, sözleşmeyi imzalayan davacı şirketin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 18/2 nci maddesi gereğince basiretli bir işadamı gibi hareket etmekle yükümlü olduğundan sözleşmenin sonuçlarına katlanması gerektiği, sözleşmenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 26 ve 27 nci maddeleri kapsamında olmadığı, ayrıca aynı Kanun'un 37 ve 39 uncu maddesi koşulları oluşmadığı gibi bir yıllık hak düşürücü sürenin de geçmiş olduğu anlaşıldığından, davacının "Feragat Sözleşmesi" ile vazgeçtiği alacağı sonradan talep etmesinde haklı olmadığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; davalının mallarının haczedilemeyecek olması, alacağının ödememesi, devam eden işlerle ilgili muhtemel ödememe ile davacının içine girdiği ekonomik sıkıntı sebebiyle alacağının bir kısmından feragat, bir kısmı için ise yeni bir yapılandırmayı barındıran 07.06.2014 tarihli sulh sözleşmesini imzaladığını, bu ve sözleşmede geçen 4 adet icra dosyasından olan feragatlarının geçersizliğinin tespitini istediğini, sulh sözleşmesinin davacının iradesine uygun olmadığını, alacağın bir kısmına kavuşmak için baskı altında imzalandığını, takipten feragat edilmiş olmasının alacaktan vazgeçtiği anlamına gelmediğini ileri sürerek; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında imzalanan 10.06.2014 tarihli sözleşmede tarafların karşılıklı olarak ödeme ve yapılan takiplerden feragat hususunda anlaşmaları, davacının davaya konu ettiği 48.476,14 TL'den feragat etmeyi kabul etmesi, takibe konu icra dosyalarından feragat etmesi, davalının taahhüt ettiği tarihlerden önce ödeme yaparak sözleşmenin şartlarını yerine getirmesi, taraflar arasında yapılan 10.06.2014 tarihli sözleşmenin geçerli olması, davacı şirketin 6102 sayılı Kanun'un 18/2 nci maddesi gereğince basiretli bir işadamı gibi hareket etmekle yükümlü bulunması, gabin ve irade sakatlığı hallerinin varlığının ispatlanamaması ve ileri sürülen istinaf sebepleri gerekçe gösterilerek, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen sulh sözleşmesinin ve icra dosyalarından feragatin geçersizliğinin tespiti ile alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6098 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye, özellikle 10.06.2014 tarihli sözleşmede tarafların karşılıklı olarak ödeme ve yapılan takiplerden feragat hususunda anlaştıkları, davacının davaya konu ettiği 48.476,14 TL'den feragat edeceğini bildirdiği, ayrıca takibe konu icra dosyalarındanda feragat ettiği, davalının taahhüt ettiği tarihlerden önce ödeme yaparak sözleşmenin şartlarını yerine getirdiği, taraflar arasında yapılan 10.06.2014 tarihli sözleşmenin geçerli olduğu, davacı şirketin basiretli bir tacir gibi hareket etmekle yükümlü bulunduğu, gabin ve irade sakatlığı hallerinin bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

28.000,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/21149, Karar No: 2012/13108, Tarih: 24.05.2012

**12. Ceza Dairesi         2011/21149 E.  ,  2012/13108 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : 5237 sayılı TCK'nın 89/1, 89/2-b-d, 62. maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın kusuru bulunmadığına ve sair nedenlere ilişkin temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanığa 5237 sayılı TCK'nın 89/1 maddesi gereğince verilen 180 gün temel adli para cezasından aynı Kanunun 89/2-b-d maddesi gereğince ½ oranında artırım yapılırken 270 gün adli para cezası yerine, 360 gün adli para cezasına hükmedilmesi suretiyle sanık hakkında fazla ceza tayini,

Kanuna aykırı sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olup hükmün 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, bu hususun yeniden yargılama yapılmaksızın CMUK'un 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hükmün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinin hüküm fıkrasından çıkarılarak, hükmün 1 numaralı bendinden sonra gelmek üzere, (2) sanığın eylemi neticesinde kemik kırılmasına ve yüzde sabit eser kalacak şekilde yaralanmasına neden olduğundan cezasının 5237 sayılı TCK'nın 89/2-b-d maddesi gereğince 1/2 oranında artırılarak 270 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, (3) Sanığın cezasından 5237 sayılı TCK'nın 62/1 maddesi gereğince takdiren 1/6 oranında indirim yapılarak 225 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, (4) sanığa verilen adli para cezasının 5237 sayılı TCK'nın 52/2 maddesi gereğince günlüğü 20 TL'den paraya çevrilerek neticeten 4500 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına'' bentlernin eklenmesi, diğer bentlerin aynen bırakılması suretiyle diğer yönleri usul ve kanuna uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 24.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/11483, Karar No: 2023/586, Tarih: 15.02.2023

**2. Hukuk Dairesi         2022/11483 E.  ,  2023/586 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

Mahkemece kimlik tespiti yapılan davacı asıl 13.09.2022 ve 02.12.2022 tarihli dilekçeleri ile nafaka taleplerinden feragat ettiğini açıkça, kayıtsız ve şartsız olarak bildirmiştir.

7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 29 uncu maddesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 310 uncu maddesine eklenen üçüncü fıkrasına göre feragatin, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılması hâlinde, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.

Buna göre temyiz incelemesi aşamasında ortaya çıkan nafaka taleplerine yönelik feragat hususunda Mahkemece ek karar verilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Dosyanın hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, Bölge Adliye Mahkemesince davacı asılın nafaka taleplerinden feragatine yönelik ek karar verildikten sonra, ek karar taraflarca temyiz edilmese dahi davacı asılın diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın bekletilmeksizin Dairemize İADESİNE,

15.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/14946, Karar No: 2015/1349, Tarih: 26.01.2015

**3. Hukuk Dairesi         2014/14946 E.  ,  2015/1349 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KALE(DENİZLİ) ASLİYE HUKUK(AİLE) MAHKEMESİ

TARİHİ : 09/05/2014

NUMARASI : 2013/145-2014/78

Taraflar arasındaki tedbir nafakası davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dilekçesinde; davalının, eşi olan müvekkiline şiddet uyguladığını ve evden kovduğunu, ayrıca davalı hakkında aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğünü ihlal nedeni ile Kale Sulh Ceza Mahkemesinde dava açıldığını ileri sürerek; müvekkili için aylık 400 TL ve yanında bulunan müşterek çocuk için 300 TL tedbir nafakasına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde; davacının haksız olarak müşterek evi terk ettiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; tanık anlatımları ile davacının ayrı yaşamakta haklı olmadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı yönünden tedbir nafakası isteminin reddine, müşterek çocuk yönünden ise tedbir nafakası isteminin kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, ayrı yaşamda haklılık nedenine dayalı tedbir nafakası istemine ilişkindir (TMK. md. 197).

Buna göre davacının ayrı yaşamada, haklı olup olmadığının araştırılması ve "ayrı yaşamada haklılık" olgusunun kanıtlanması gerekir.

Somut olayda; dava dilekçesi ile davalı hakkında Kale Sulh Ceza Mahkemesinde dava açıldığı ileri sürülmüş, ayrıca bu dava dosyası davacı tarafça delil olarak bildirilmiştir. Ne var ki mahkemece, delil olarak bildirilen dava dosyası celbedilip incelenmemiş, eksik inceleme ile karar verilmiştir.

SONUÇ: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bu nedenlerle yerinde olan temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacı tarafın sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 26.01.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/15941, Karar No: 2007/2336, Tarih: 20.02.2007

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2006/15941 E.  ,  2007/2336 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... vekili Avukat ..... ile davalılar 1-..., 2-... Vekilleri Av...... aralarındaki tazminat davası hakkında İnegöl 2.Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinden verilen 06.07.2006 gün ve 45/335 sayılı hükmün davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu.

K A R A R

Dosya içerisinde rastlanmayan davacı ...'ın vekili Avukat Nihat Arslan'a ait vekaletnamenin istenilip eklendikten sonra gönderilmek üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 20.02.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2862, Karar No: 2019/495, Tarih: 30.04.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2015/2862 E.  ,  2019/495 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Taraflar arasındaki “rücuen tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Siirt 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla) davanın kabulüne dair verilen 14.02.2013 tarihli ve 2012/883 E., 2013/55 K. sayılı karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 01.10.2013 tarihli ve 2013/14005 E., 2013/17903 K. sayılı kararı ile:

"…İş kazası sonucu sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan peşin değerli gelirlerin tazmini davasının yapılan yargılaması sonunda; ilâmda yazılı nedenlerle davanın kabulüne ilişkin hükmün süresi içinde temyizen incelenmesi taraflar avukatlarınca istenilmesi ve davalı avukatınca da duruşma talep edilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 01.10.2013 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanunî gerektirici sebeplere göre sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; 12.04.2011 tarihli iş kazasında sürekli iş göremez durumuna giren sigortalıya bağlanan gelirlerin, davalı işverenden tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı olay tarihinde yürürlükte bulunan ve 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunudur.

5510 sayılı Kanunun “İş Kazası Ve Meslek Hastalığı İle Hastalık Bakımından İşverenin Ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu” başlıklı 21. Maddesine göre; İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. Anılan madde ile tazmin sorumlularının Kurum karşısındaki sorumluluğu bir tavanla sınırlandırılmış olup, bu sorumluluk “...sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı…” bulunmaktadır. Maddenin açık hükmü karşısında; ilk peşin sermaye değerli gelirin, Kurum yararına tazmini mümkün kısmının belirlenebilmesi için gerçek zarar tavan hesabı yapılması zorunluluğu bulunmaktadır.

Mahkemece; yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkeler uyarınca gerçek zarar tavan hesabı yapılmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…"

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Mahkemece; yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkeler uyarınca gerçek zarar tavan hesabı yapılmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…"

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Davacı ... (SGK); davalı işverene ait 106017.56 sicil numaralı iş yerinde sigortalı olarak çalışmakta iken Şinasi Uzan'ın 12.04.2011 tarihinde iş kazası sonucu vefat ettiğini ve Kurum tarafından sigortalının hak sahiplerine toplam 98.266,26TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, Kurum tarafından düzenlenen inceleme raporunda işverenin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin gerekli önlemleri almaması sebebiyle sorumlu olduğunun belirtildiğini, mahkemece kusur araştırması ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini belirterek Kurum zararının tespiti ile sigortalı hak sahiplerine bağlanan gelirin onay tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile davalıdan ve yargılama sırasında kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunduğu tespit edilecek kişilerden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı Kurum vekili 23.01.2013 tarihli dilekçesi ile davalının %60 oranında kusurlu olduğunun tespit edilmesi nedeniyle talebini 58.959,75TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı vekili; iş kazasının meydana gelmesinde müvekkil şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davaya konu olayın meydana gelmesinde kazanın tamamen sigortalının kusuru neticesinde oluştuğunu, davacı Kurumun 506 sayılı Kanun'un 26'ncı maddesi gereği davalının kusurunu belirlemek zorunda olduğunu ancak dava dilekçesinde bu hususun anlaşılamadığını ayrıca dava dilekçesinde talep edilen miktarın belli olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece; davalı işverenin kaza konusu olayda %60 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, davacı kurumun bağlamış olduğu gelirin %60'ı oranında tazminatı rücu etme hakkının doğduğu ve dava konusu tazminata gelir bağlama onay tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraf vekillerinin temyizi üzerine karar Özel Dairece başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Mahkemece; davalı işverenin kaza konusu olayda %60 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, davacı kurumun bağlamış olduğu gelirin %60'ı oranında tazminatı rücu etme hakkının doğduğu ve dava konusu tazminata gelir bağlama onay tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraf vekillerinin temyizi üzerine karar Özel Dairece başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel mahkemece; davanın rücuen tazminat davası olduğu, davacı Kurumun iş kazası sonucu yaşamını yitiren sigortalı işçinin yakınları olan hak sahiplerine bağlamış olduğu peşin sermaye değerli geliri kusuru bulunan işverene kusuru oranında rücu etmek istediği, davanın kamu düzenini ilgilendiren ve resen araştırma ilkesine tabi olan davalardan olmadığı, dolayısıyla ilk derece mahkemesinin ve temyiz mahkemesinin taleple bağlı olduğu, tarafların temyiz taleplerinde tazminatın hesaplanma şekline ve tazminat miktarına ilişkin itirazın söz konusu olmadığı, tazminat raporunun temyiz konusu yapılmamasının raporun lehine sonuç doğurduğu taraf yönünden usulü kazanılmış hak oluşturduğu ve aldırılan tazminat raporunda hukuka aykırı yön bulunmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; rücuen tazminat istemine ilişkin davalarda temyize konu yapılmaması durumunda Kurum yararına tazmini mümkün kısmın belirlenebilmesi için gerçek zarar tavan hesabı yapılmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözülmesi yönünden, öncelikle, rücuen tazminat davalarında başvurulacak yasal dayanakların ve uygulanacak ilkelerin ortaya konulmasında yarar vardır.

İş kazası nedeniyle açılan rücuen tazminat davasının yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21'inci maddesi:

Uyuşmazlığın çözülmesi yönünden, öncelikle, rücuen tazminat davalarında başvurulacak yasal dayanakların ve uygulanacak ilkelerin ortaya konulmasında yarar vardır.

İş kazası nedeniyle açılan rücuen tazminat davasının yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21'inci maddesi:

“İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. Anılan madde ile tazmin sorumlularının Kurum karşısındaki sorumluluğu bir tavanla sınırlandırılmış olup, bu sorumluluk “...sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı…” şeklinde düzenlenmiştir. Maddenin açık hükmü karşısında ilk peşin sermaye değerli gelirin, Kurum yararına tazmini mümkün kısmının belirlenebilmesi için gerçek zarar tavan hesabı yapılması zorunluluğu bulunmaktadır. Gerçek zarar hesabı tazminat hukukuna ilişkin genel ilkeler doğrultusunda yapılmalı, sigortalı sürekli iş göremezlik durumuna girmiş ise bedensel zarar hesabı, ölümü hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı (Borçlar Kanununun 45-46, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54-55. maddeleri) hesabı dikkate alınmalıdır.

Gerçek zarar hesaplanmasında ise zarar ve tazminata doğrudan etkili olan işçinin net geliri, bakiye ömrü, iş görebilirlik çağı, iş göremezlik ve karşılıklı kusur oranları, destek görenlerin gelirden alacakları pay oranları, eşin evlenme olasılığı gibi tüm verilerin hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde öncelikle belirlenmesi gerekir. Anlaşılacağı üzere rücu alacağından sorumluk belirlenirken gelirlerin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerleri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutarın hükme esas alınması gerekir.

Gerçek zarar miktarı işçinin olay tarihindeki bakiye ömrü esas alınarak aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluşmaktadır. Gerçek zarar hesabı özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. İşçinin 60 yaşına kadar aktif dönemde günlük net geliri üzerinden, 60 yaşından sonra bakiye ömrü kadar pasif dönemde asgari ücret üzerinden, her yıl için ayrı ayrı hesaplama yapılması gerekmektedir. İşçinin günlük net geliri tespit edilerek bilinen dönemdeki kazancı mevcut veriler nazara alınarak iskontolama ve artırma işlemi yapılmadan hesaplanmakta, bilinmeyen dönemdeki kazancı bakımından ise, tazminata esas gelire artırım ve iskonto uygulanmaktadır.

Bu kısımda yeri gelmiş iken emredici hukuk kurallarının özelliğini belirtmekte yarar bulunmaktadır. Emredici nitelikte hüküm, hiçbir kimsenin, hiçbir makamın, hiçbir tarafın aksi tasarrufta bulunmayacağı, kesin olarak uygulamak zorunda olunan kanun hükümleridir. Rücu davalarının yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun'un 21'inci maddesinin de düzenlenme amacı ve sosyal güvenlik hukukunun özelliği göz önüne alındığında, emredici nitelikte bir madde olduğu konusunda şüphe bulunmamaktadır. Mahkeme emredici düzenlemelerin gereğini yerine getirmek zorunda olup, bu gibi emredici hükümlerin dışında bir uygulamayla sonuca gidemeyecektir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54-55'inci maddeleri gereği hâkim tazminat miktarını belirlemekle yükümlüdür. Ayrıca 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 435'inci maddesinin 1'inci fıkrasında Yargıtay'ın tarafların ileri sürdükleri temyiz sebepleriyle bağlı olmadığı, kanunun açık hükmüne aykırı gördüğü diğer hususları da inceleyebileceği öngörülmüş olup bu husus da göz önüne alındığında 5510 sayılı Kanun'un 21'inci maddesinin hukuka uygun olarak uygulanıp uygulanmadığı hususu resen temyiz incelemesi kapsamında kaldığı tartışmasızdır.

Hâl böyle olunca, mahkemece, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular çerçevesinde, taraflarca temyize konu edilmese dahi, 5510 sayılı Kanun'un 21'inci maddesinin emredici niteliği gereği, davacı Kurumun tahsil edebileceği zararın miktarının belirlenebilmesi için, gerçek zarar tavan hesabı yaptırılarak, ilk peşin değer ve gerçek zarar tespit edilip, gerçek zararla karşılaştırılması sonucu düşük olanın kusur karşılığına isabet eden miktara karar verilmesi gerekirken; tavan zarar hesabı yapılmasına gerek olmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3’üncü maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429’uncu maddesi gereğince BOZULMASINA, istek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana iadesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 30.04.2019 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.