muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/1986, Karar No: 2019/2712, Tarih: 18.03.2019

**11. Ceza Dairesi         2019/1986 E.  ,  2019/2712 K.**

**"İçtihat Metni"**

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01.03.2019 tarih ve 2018/15607 sayılı kanun yararına bozma istemine atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 07.03.2019 tarih ve KYB 2019/23985 sayılı ihbarnamesi ile;

213 sayılı Vergi Usul Kanuna muhalefet suçundan sanık ...'in, aynı Kanun'un 359/b.1, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 43/1 ve 62. maddeleri uyarınca 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası (iki kere) ile cezalandırılmasına dair Mersin 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 20/10/2017 tarihli ve 2017/137 esas, 2017/574 sayılı kararının,

1- Mersin 7. Asliye Ceza Mahkemesince, sanığın 2015 vergi yılında ...Gıda Tarım Ltd. Şti.'nin yetkilisi olduğu hâlde sahte fatura düzenleyerek kullandığından bahisle, sahte fatura düzenlemek ve kullanmak suçundan cezalandırılmasına karar verilmiş ise de; somut olayda Vergi Denetim Kurulu'nun 12/12/2016 tarihli ve ... sayılı Vergi Tekniği Raporu ile aynı Kurul'un 12/12/2016 tarihli ve ...sayılı Vergi Suçu Raporunda sanığın yetkilisi olduğu şirket adına 2016 yılı hesap dönemi başından itibaren sahte fatura düzenlendiğinin ve kullandığının belirtilerek 2016 yılından itibaren anılan eylemleri işlediğinin iddia edilmesi karşısında, sanığın 2015 yılı vergi dönemine ilişkin anılan şirket yetkilisi olarak sahte fatura düzenlediğinden bahisle ayrıca mahkûmiyetine karar verilmesinde,

2- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 225/1. maddesinde yer alan, "Hüküm, ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve faili hakkında verilir." şeklindeki düzenlemeye aykırı olarak, 2015 yılında sahte fatura düzenlemek ve kullanmak eylemi nedeniyle hakkında açılmış dava bulunmayan sanığın 2015 yılı vergi dönemine ilişkin anılan şirket yetkilisi olarak sahte fatura düzenlediğinden bahisle mahkûmiyetine karar verilmesinde, isabet görülmediğinden” bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca, bozulması istenilmiş olmakla,

Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

İncelenen dosya içeriğine göre kanun yararına bozma istemine atfen düzenlenen ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, Mersin 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.10.2017 tarihli ve 2017/137-574 esas-karar sayılı ilamının 2015 takvim yılında sahte fatura düzenlemek suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne ilişkin kısmının CMK'nin 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma nedenine göre aynı maddenin 4. fıkrasının (d) bendi uyarınca sanık hakkında 2015 takvim yılında sahte fatura düzenlemek suçundan verilen cezanın kaldırılmasına, hükmün bu kısmının infazının durdurulmasına, başka suçtan tutuklu ya da hükümlü değilse tahliyesi için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına yazı yazılmasına, müteakip işlemlerin mahallinde ifasına, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına İADESİNE, 18.03.2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3947, Karar No: 2011/14807, Tarih: 28.11.2011

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2011/3947 E.  ,  2011/14807 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Tarih : 24.11.2010

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, davalıların dava dışı ...Ltd. Şti. ile imzalanan kredi sözleşmesini müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzaladıklarını, kredinin ödenmesinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle 02.02.2005 tarihli ihtarname ile hesabın kat edilerek icra takibi yapıldığını, davalıların 2009/12746 esas sayılı icra takibine itiraz ettiklerini iddia ederek itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili savunmasında kredi sözleşmesindeki imzaların müvekkillerine ait olmadığını beyan ederek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, kredi sözleşmesindeki imzanın inkar edilmesi üzerine yapılan bilirkişi incelemesi sonucu alınan 20.08.2010 tarihli rapora göre imzaların davalıların eli mahsülü olmadığının belirlendiği gerekçesiyle davanın ve davalıların tazminat istemlerinin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle kredi sözleşmelerindeki kefalete ilişkin imzaların davalılara ait olmadığının anlaşılmış olmasına göre davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davalılar vekilinin temyizine gelince;

Davalıların temyizi icra takibinin haksız ve kötüniyetli olması nedeniyle davacının tazminat ile sorumlu tutulmasına yöneliktir. Davacı yanca yapılan icra takibine karşı davalılar yapmış oldukları itirazda imzaların kendilerine ait olmadığını açıkça bildirmişlerdir. Davacı banka sözleşmelerdeki davalılar adına atılmış bulunan kefalete ilişkin imzaların kime ait olduğunu, akdin tarafı olması nedeniyle bilebilecek durumdadır.

Bu durumda davacı bankanın sahte imzaya dayalı olarak davalılar aleyhinde icra takibine başlaması ve imza itirazına rağmen itirazın iptali davasını açmış olması onun haksız ve kötü niyetli olduğunu gösterir. O halde davalılar yararına tazminata hükmedilmek gerekirken bu yöndeki davalılar talebinin reddi doğru görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda (1) sayılı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine, (2) sayılı bentte açıklanan nedenle hükmün davalılar yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 28.11.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/9176, Karar No: 2012/2557, Tarih: 15.02.2012

**7. Ceza Dairesi         2009/9176 E.  ,  2012/2557 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kaçakçılık

HÜKÜM : Beraatlerine , müsadereye

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Zamanaşımını kesen son işlem olan sanıkların savunmalarının alındığı 21.05.2005 ve 16.05.2006 tarihi itibariyle temyiz inceleme gününde suç tarihinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK.nun 102/4. maddesinde öngörülen zamanaşımı tamamlanmış bulunduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, anılan madde uyarınca sanıklar hakkındaki kamu davasının zamanaşımı nedeniyle ORTADAN KALDIRILMASINA, dava konusu kaçak olduğu anlaşılan 110 kutu tarım ilacının 5607 sayılı kaçakçılıkla mücadele kanununun 13/1. Madde fıkrası yollamasıyla 5237 sayılı TCK.nun 54/4. Maddesi gereğince müsaderesine, 15.02.2012 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/372, Karar No: 2018/1868, Tarih: 18.04.2018

**1. Ceza Dairesi         2018/372 E.  ,  2018/1868 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürmeye teşebbüs, yasak bıçak taşıma

HÜKÜM : - Kasten öldürmeye teşebbüs suçundan TCK'nun 81, 35, 62, 53, 58. maddeleri uyarınca 7 yıl 6 ay hapis cezası,

- Yasak bıçak taşıma suçundan 6136 sayılı Yasanın 15/1, TCK'nun 62, 52, 53, 58. maddeleri uyarınca 5 ay hapis ve 400 TL adli para cezası.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Oluşa ve dosya içeriğine göre, sanıkla mağdurun daha önceden tanıştıkları, olay günü olay yerindeki çay ocağında oturmakta olan mağdur ...’un yanına gelen sanığın mağdur ile tartışmaya başladığı, tartışmanın büyümesi üzerine sanığın adli emanetteki suç aleti bıçak ile mağduru üç darbe vurarak yaraladığı; her 3’ü de batına nafiz olan bıçak yaralarının mağdurun hayatını tehlikeye soktuğu olayda; teşebbüs nedeniyle 9 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası öngören 5237 sayılı TCK'nun 35. maddesi ile yapılan uygulama sırasında, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı birlikte gözetilerek makul bir ceza tayini yerine yazılı şekilde hiç isabet almaması durumlarında uygulama yeri olan 9 yıl hapis cezasına hükmolunması suretiyle eksik ceza tayini, karşı temyiz bulunmadığından bozma sebebi olarak gösterilmemiştir.

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ...’un, mağdur ...’a yönelik kasten öldürmeye teşebbüs ve 6136 sayılı Yasaya muhalefet suçlarının sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç nitelikleri tayin, kusurluluğu etkileyen nedenlerden takdiri indirim sebebi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle değerlendirilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde eleştiri ve düzeltme nedeni dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin; eksik incelemeye vesaireye ilişkin ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddiyle,

Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarih, 2014/140 E. ve 2015/85 K. sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nun 53. maddesinin iptal edilen bölümleri nazara alındığında mahkemenin bu madde ile yaptığı uygulama kanuna aykırı ise de, bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, CMUK'nun 322. maddesinin tanıdığı yetkiye dayanılarak hüküm fıkrasının mahsus bölümünde yer alan TCK'nun 53. maddesinin uygulanmasına ilişkin bölümün "Anayasa Mahkemesinin iptal kararındaki hususlar gözetilerek TCK'nun 53/1-2-3. maddelerinin tatbikine" şeklinde değiştirilmesine karar verilmek suretiyle DÜZELTİLEN hükümlerin tebliğnamedeki düşünce gibi ONANMASINA, 18/04/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/796, Karar No: 2021/3103, Tarih: 23.11.2021

**7. Hukuk Dairesi         2021/796 E.  ,  2021/3103 K.**

**"İçtihat Metni"**

7. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 04/08/2016 tarihinde verilen dilekçeyle inançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil talep edilmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 19/07/2019 tarihli hükmün istinaf yoluyla incelenmesi davacılar vekili tarafından talep edilmiştir. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf talebinin kabulüne dair verilen kararın ve 11/12/2019 tarihli ek kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içeriğindeki tüm kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı vekili, inançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil talebinde bulunmuştur.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince 01.11.2019 tarihinde davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.07.2019 gün ve 2016/948 Esas, 2019/689 sayılı Kararının, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a maddesi gereğince, kesin olmak üzere karar verilmiştir.

Davalı vekilinin temyiz talebi üzerine Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 11.12.2019 tarihli ek kararı ile davalı vekilinin temyiz dilekçesinin, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 366. maddesinin yollaması ile, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 346. maddesi uyarınca reddine karar verilmiştir.

Davalı vekili, temyiz isteminin reddine ilişkin ek kararı temyiz etmiştir.

Somut olayda; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 01.11.2019 tarihli kararıyla, yerel mahkeme kararının kaldırılarak Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olarak karar verildiği anlaşılmaktadır. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a maddesinde de açıkça belirtildiği üzere verilen karar kesin nitelikte olduğundan davalı vekilinin temyiz talebinin ilgili bölge adliye mahkemesince reddedilmesine dair verilen ek kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, 11.12.2019 tarihli ek kararın onanması gerekmiştir.

SONUÇ: Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine ve temyiz olunan ek kararda yazılı gerekçelere göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi ek kararının ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 23.11.2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1105, Karar No: 2012/883, Tarih: 28.11.2012

**Hukuk Genel Kurulu         2012/4-1105 E.  ,  2012/883 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 4.Hukuk Dairesi (İlk Derece)

TARİHİ : 10/05/2011

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4.Hukuk Dairesince;

“Davacı tarafından Dairemize ilk derece mahkemesi sıfatı ile açılan manevi tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;

DAVA : Dava dilekçesinde, davacının kaçma şüphesi bulunmamasına karşın hakkında davalı tarafından basmakalıp ifadelerle tutukluluğun devamı kararı verildiği; benzer durumdaki kişiler hakkında tahliye kararlarının verildiği ve masumiyet karinesinin göz ardı edildiği ileri sürülerek; 1.500,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi talep olunmuştur.

CEVAP : Davalı duruşmalara katılmadığı gibi tarafından herhangi bir cevap dilekçesi de gönderilmemiştir.

GEREKÇE : T.C.Anayasası’nın “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlıklı 19/3, 6, 7 ve son. maddesinde; suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişilerin, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hakim kararıyla tutuklanabilecekleri, tutuklanan kişilerin, makul süre içinde yargılanmayı, soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteyebileceği, hürriyeti kısıtlanan kimselerin kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve bu kısıtlamanın kanuna aykırılığı halinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili yargı merciine başvurma hakkına sahip olduğu, bu esaslar dışında işleme tabi tutulanların uğradıkları zararın, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre Devletçe ödeneceği hükmü yer almaktadır. Keza Anayasa’nın 40/3. maddesinde de kişinin, resmi görevliler tarafından meydana getirilen haksız işlemler sonucu uğradığı zararının kanuna göre Devletçe tazmin edileceği öngörülmüştür.

Anayasa’nın bu amir hükümlerinin bir gereği ve yansıması olarak CMK’nun Yedinci bölümünde “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat” başlığı altında 141/1.maddesinde, suç soruşturması ve kovuşturması evrelerinde tutuklama veya tutukluluğun devamı gibi koruma tedbirleri nedeniyle mağduriyete uğrayanların tazminat istemlerine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Suç soruşturması ve kovuşturması sırasında kişilerin uğrayabilecekleri maddi ya da manevi zarar halleri 141.maddesinde ayrı ayrı sayılmıştır. Buna göre;

“Madde 141-(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

a)Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b)Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

c)Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

d)Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

“Madde 141-(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

a)Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b)Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

c)Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

d)Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

e)Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

f)Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,

g)Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,

h)Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,

i)Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,

j)Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,

Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.”

Tazminat isteminin koşullarına dair hükümler CMK’nun 142.maddesinde yer almıştır. Tazminat talebinde bulunabilmek için, CMK’nun 142/1.maddesine göre, ilgili kişi hakkındaki kararın veya hükmün kesinleşmesi gerekmektedir. Tazminat davası, zarara uğrayanın kendisi, yasal temsilcisi ya da özel yetkili vekili tarafından açılacak, Devlet davalı olarak gösterilecektir. Tazminat istemini incelemeye yetkili ve görevli mahkeme CMK’nun 142/2.maddesi gereğince, mağdurun oturduğu yer ağır ceza mahkemesidir. Tazminata konu asıl işlem, davacının oturduğu yer ağır ceza mahkemesi tarafından yapılmış ise ve o yerde başka bir ağır ceza mahkemesi de yoksa, yer itibariyle en yakın ağır ceza mahkemesi davaya bakacaktır.

Öte yandan; 14.02.2011 tarihli resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6110 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’nun 12.maddesi; 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu’na 93.maddeden sonra gelmek üzere eklenen 93/A maddesi ile bu maddede hüküm olmayan hallerde ilgilisine göre, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerinin uygulanacağını öngörmüştür.

Tüm bu yasal düzenlemeler ve CMK‘nun 141-144 maddelerinin HUMK’nun 573 ve devamı maddelerine göre özel kanun niteliğinde olması dikkate alınarak eldeki davaya bakmaya Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğu kanaatine varılarak dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Tüm bu yasal düzenlemeler ve CMK‘nun 141-144 maddelerinin HUMK’nun 573 ve devamı maddelerine göre özel kanun niteliğinde olması dikkate alınarak eldeki davaya bakmaya Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğu kanaatine varılarak dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-İddia ve dayanılan maddi olgular itibariyle dava, CMK 141.maddede de sayılan koruma tedbirinin uygulanmasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin bulunması nedeniyle CMK’nun 141-144.maddesi gereğince Ağır Ceza Mahkemesi görevli olup Dairemiz görevli olmadığından dava dilekçesinin REDDİNE,

2-Alınması gereken 18,40 TL harcın peşin harç 22,30 TL’den mahsubu ile geri kalan 3,90 TL’nin istek halinde davacıya geri verilmesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,,”

Dair oyçokluğu ile verilen 10.05.2011 gün ve 2010/56-42 sayılı karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davacı vekilleri

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Davalı tarafın temyiz isteminin süresinde olduğunun anlaşılmasından ve dosyadaki tüm kağıtların okunmasından sonra gereği düşünüldü:

Dava, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573.maddesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, kaçma şüphesi bulunmamasına karşın hakkında davalı hakim tarafından basmakalıp ifadelerle tutukluluğun devamı kararı verildiğini; benzer durumdaki kişiler hakkında tahliye kararlarının verildiğini ve masumiyet karinesinin göz ardı edildiğini ileri sürülerek; 1500 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda başlık bölümünde belirtilen gerekçe ile görevsizlik kararı verilmiş; hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Koruma Tedbirleri” başlıklı dördüncü kısmının “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat” başlıklı yedinci bölümünde yer alan 141.maddesinde tazminat istemi düzenlenmiş, söz konusu madde de sayılan haller ile sınırlı olmak üzere maddede belirtilen hallere dayanılarak ceza yargılaması ve soruşturması sırasında koruma tedbirlerinin uygulanması nedeni ile meydana gelen maddi ve manevi her türlü zararların devletten istenebileceği düzenlenmiştir

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminata ilişkin bu hükümler, yapılan muhakeme sonunda başlangıçta haklı görülen tedbirin bilahare haksız ya da hukuka aykırı olduğunun anlaşılması halinde bundan zarar gören kimselerin, bu zararlarının karşılanmasına yöneliktir. CMK’nun 141.maddesi hangi hallerde tazminat istenebileceğini, 142.maddesi bunun koşullarını, 143. ve 144.maddeler ise tazminatın geri alınmasını ve tazminat isteyemeyecek kişileri düzenlemiştir. Burada düzenlenen tazminat nedenleri sayılan koruma tedbirlerine dair kararın yerindeliğine ilişkin değerlendirme yapılmasını ve sonradan haksızlığın anlaşılmasını gerektiren hükümlerdir.

1086 sayılı HUMK 573. ve devamı maddelerindeki sebepler ise tahdidi olarak sayılmış olup başka surette sorumluluk hallerinin yaratılamayacağı sorumluluk hallerinin hemen hemen hepsinde kasıt veya ağır kusur şartı aranmaktadır.(Orhan Özdeş, Hâkimlerin Hukukî Sorumluluğu ve Devlet, Danıştay Dergisi 1971, s. 2, sh. 9-17). Bu nedenle hâkimin kasıt veya ağır kusuru bulunmadığı, zararın yedinci bent hükmü dışındaki hallerde bir ihmaline dayanıldığı durumlarda 1086 sayılı HMUK hükümlerine dayanılarak sorumluluk cihetine gidebilme imkanı bulunmamaktadır. Bir diğer deyişle hakimin yaptığı yargısal faaliyet sırasında kast ve ağır kusur ile hareket etmesi halinde 1086 sayılı HMUK 573 ve devamı maddelerine dayanılarak ancak devlet aleyhine tazminat davası açılabilme imkanı bulunmaktadır.

Dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki nitelemenin yapılması ve sonucuna göre de bu tür davalara bakma görevinin hangi mahkemeye ait olduğunun belirlenmesi gerekir. Zira, 6100 sayılı HMK’nun 33. (1086 sayılı HUMK’nun 76.) maddesi gereğince hukuki tavsif (niteleme) ve uygulanacak kanun maddesinin tespiti, hakime aittir.

Bu nedenledir ki, eldeki davaya bakmakla görevli mahkemenin belirlenmesi noktasında, iddianın kapsamı ve tarafların sıfatına göre uygulanacak usul hukuku ve maddi hukuk kurallarının ne olduğunun irdelenmesinde yarar vardır:

Eldeki dava ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4.Hukuk Dairesine açılmış; dava dilekçesinde açıkça, hakimin hukuki sorumluluğuna dayanılmış ve hakimin kabili tevil ve izah olmayacak surette vazıh ve sarahati katiyei kanuniyeye mugayir olarak ve kasdi davranarak gerekçesiz tutuklama kararı ve tutukluluğun devamına karar verdiği ileri sürülerek hakime karşı husumet yöneltilmiştir.

Dava dilekçesi dikkate alındığında, hakimin kararındaki koruma tedbirlerine ilişkin takdirin (yani esasın) yerindeliği değil; bu takdiri kullanırken kabili tevil ve izah olmayacak surette vazıh ve sarahati katiyei kanuniyeye mugayir karar verilmiş olması zararın kaynağıdır ve davacı hakimin kasdi davranarak hukuka aykırı aldığı kararla HUMK’nun 573/2.maddesini ihlal ettiği ileri sürülmüştür. Öteki deyişle, bu davada koruma kararının haksızlığından ziyade kanunun açık hükmünün ihlal edilmiş olması tazminatın kaynağını teşkil etmektedir. Bu nedenle ortada koruma tedbiri nedeniyle tazminat istemi değil; kanunun açık hükmünün ihlal edilmiş olması nedeniyle hakimin sorumluluğuna dayalı bir tazminat istemi söz konusudur.