muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/2182, Karar No: 2011/747, Tarih: 26.01.2011

**11. Hukuk Dairesi         2009/2182 E.  ,  2011/747 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Beyoğlu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 12/02/2008 tarih ve 2007/331-2008/20 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 18.01.2011 gününde davacı avukatı ... geldi, davetiye tebliğine rağmen davalı taraf gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacağın davalıdan tahsil edilemediğini, sözleşmeden doğan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine davalı tarafın itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile icra inkar tazminatının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davaya konu taşımaların 2005 yılı sonunda gerçekleştiğini, takip tarihi itibariyle davanın zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, taraflarca kabul edildiği üzere alacağın dayanağı taşımaların Türkiye ile bir kısım Avrupa ülkelerine yapıldığı, taşımaların Türkiye’nin de taraf olduğu Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi (CMR) kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacı tarafından başlatılan takip konusu alacağın dayanağı olarak davacı delil listesinde sunulan tüm taşımalara ait CMR belgesi, Gümrük beyannameleri, boşaltma talimatları ve faturaların 2005 yılı 11 ve 12. aylarına ait olduğu, davacı tarafça da malların en geç 09.12.2005 tarihinde teslim edildiğinin kabul edildiği, CMR Konvansiyonu’nun 32. maddesi gereğince, bu sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekeceği, anılan maddedeki ayrık durumların varlığının da iddia ve ispat edilmediği, bu düzenlemedeki sürenin geçirilerek icra takibinin başlatıldığı gerekçesiyle, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 02,80 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 26.01.2011 arihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/7262, Karar No: 2024/8702, Tarih: 16.07.2024

**5. Ceza Dairesi         2024/7262 E.  ,  2024/8702 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2024/134 Esas

SUÇ : Nitelikli yağma, 6136 sayılı Kanun'a muhalefet, tefecilik, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, nitelikli tehdit, yetkili olmadığı bir iş için yarar sağlama, nitelikli dolandırıcılık, insan ticareti

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili davanın başka bir yer ağır ceza mahkemesine nakli

... Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 19/2. madde ve fıkrası uyarınca, 05.07.2024 tarihli ve E.35601974-104[104-0264-2024]-2132/44521 sayılı yazısı ve ekindeki evrakı ile kamu davasının kamu güvenliği gerekçesi ile başka bir yer Ağır Ceza Mahkemesine nakli istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay C.Başsavcılığının, 10.07.2024 tarihli ve ND-2024/77193 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 10.07.2024 tarihli ve ND-2024/77193 sayılı dava nakli isteminin;

"Bursa Valiliğinin 14.05.2024 tarihli ve E.35164612-640-161044 sayılı yazısında; yazı ekinde sunulan İl Emniyet Müdürlüğünün ve İl Jandarma Komutanlığının görüşleri dikkate alınmak suretiyle dava dosyası kapsamında taraf sayısının fazla oluşu, dosyadaki taraf olan sanıkların geniş ve kalabalık bir aileye mensup olması ve davanın basında yer almasından dolayı geniş kitleler tarafından takip edilebilecek olması birlikte değerlendirildiğinde, İnegöl ... Sarayının çok taraflı olan bu dava dosyası açısından gerekli ve yeterli fiziksel koşulları haiz olmadığı ve yine aynı adliyenin mevki olarak vatandaş yoğunluğunun fazla olduğu bir konumda bulunması ve buna binaen kamu güvenliğini ihlal edecek müessif olayların vukuunun muhtemel olması sebebiyle kamu yararı ve yargılamanın düzenli olarak yapılabilmesi açısından davanın naklinin uygun olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.

İnegöl Cumhuriyet Başsavcılığının 15.05.2024 tarihli ve B.M 2024/1150 sayılı yazısında; 38 sanık hakkında çeşitli suçlardan (suç işlemek amacıyla örgüt kurma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, nitelikli yağma, tefecilik, nitelikli dolandırıcılık, 6136 sayılı Kanun'a muhalefet, v.s.) yargılama yapılacak dava dosyasında 16 sanığın tutuklu oluşu, dosya kapsamında mahkemece ifadelerine başvurulacak mağdur, müşteki ve tanık sayısı ile İnegöl Adliyesinde mevcut duruşma salonlarının fiziki durumu, duruşma salonlarında bulundurulabilecek kişi sayısı, tutuklu sanıklarla birlikte salonda bulunması gereken jandarma personeli ve sanık müdafiliğini yapacak avukat sayısı dikkate alındığında duruşmanın düzen içerisinde yürütülmesine sağlayacak tedbirlerin alınmasında zorluklar ortaya çıkabileceği, adliye binasının şehir merkezinde bulunuyor oluşu ve çevresindeki sokakların özellikle de cezaevi sevk aracının tutukluları adliyeye getireceğinde kullanacağı sokakların dar olup, aracın sevki esnasında duraklama veya bekleme yapması durumunda güvenlik zaafiyetinin oluşabileceği ve kamu güvenliği bakımından yaşanması muhtemel tüm olumsuzlukların önüne geçilmesi, dosya kapsamı itibarıyla taraflar arasında çıkması muhtemel olan gerginliğin önlenmesi ve yargılamanın düzenli olarak yapılabilmesi açısından davanın naklinin uygun olacağı yönünde görüş belirtilmiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1.İlk Derece Mahkemesince duruşma hazırlık tutanağının tanziminden sonraki aşamada kamu güvenliği sebebiyle davanın nakline karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.

2.5271 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrası; "Yetkili hâkim veya mahkeme, hukukî veya fiilî sebeplerle görevini yerine getiremeyecek hâlde bulunursa; yüksek görevli mahkeme, davanın başka yerde bulunan aynı derecede bir mahkemeye nakline karar verir."

İkinci fıkrası ise; "Kovuşturmanın görevli ve yetkili olan mahkemenin bulunduğu yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa, davanın naklini ... Bakanı Yargıtaydan ister."

Biçiminde düzenlenmiştir.

3.... Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01.01.2006 tarihli ve 19 numaralı genelgesi ile de kamu güvenliği nedeniyle davanın naklinin istenmesi durumunda yapılacak işlemler izah edilmiştir.

İkinci fıkrası ise; "Kovuşturmanın görevli ve yetkili olan mahkemenin bulunduğu yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa, davanın naklini ... Bakanı Yargıtaydan ister."

Biçiminde düzenlenmiştir.

3.... Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01.01.2006 tarihli ve 19 numaralı genelgesi ile de kamu güvenliği nedeniyle davanın naklinin istenmesi durumunda yapılacak işlemler izah edilmiştir.

4.Davanın nakli hususunda İlk Derece Mahkemesinin istemi üzerine talepte bulunulmuş ise de; adliyenin fiziki koşullarının ve duruşma salonunun yetersizliğinin davanın nakli için yasal ve yeterli gerekçe olmadığı, bu husustaki noksanlığın ikmali mahallinde gerekli güvenlik önlemleri alınmak suretiyle mümkün olduğu gibi somut olayda davanın nakline karar verilmesi durumunda dosyanın tarafları arasında bundan sonra meydana gelecek tüm olaylara ilişkin yargılamalarda davanın nakline karar vermek gerekeceği, önemli olanın bu hadiselerin önüne geçmek olup bunun da kolluk güçleri ile idari makamların görevleri dahilinde bulunduğu, öte yandan tabii hakim ilkesi de düşünüldüğünde, keza dosya kapsamında kanunun aradığı manada ciddi, yakın ve kamu emniyetini tehlikeye düşürecek bir durumun da bulunmadığı, hakeza muhtemel olayları İnegöl ilçesi emniyet güçlerinin önlemeye yönelik imkanları da birlikte değerlendirildiğinde, 5271 sayılı Kanun'un 19. maddesinin öngördüğü dava nakli şartlarının somut olayda bulunmadığı, açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının İnegöl 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2024/134 Esasında kayıtlı bulunan kamu davasının başka bir yer Ağır Ceza Mahkemesine nakline ilişkin talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

III. KARAR

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, davanın nakli istemi doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden 5271 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki koşulları taşımayan DAVANIN NAKLİ İSTEMİNİN oy birliğiyle REDDİNE,

Dava dosyasının, Mahkemesine sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

16.07.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17561, Karar No: 2014/14982, Tarih: 28.05.2014

**22. Hukuk Dairesi         2013/17561 E.  ,  2014/14982 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tavas Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 30/01/2013

NUMARASI : 2011/270-2013/45

Hüküm süresi içinde davalı G...... .. Ltd. Şti. avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri sürerek ücret ve asgari geçim indirimi alacağının davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalılar, davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı G..... İnş. Mad. Nak. T.... Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içeriğine göre davacı dava dilekçesinde sadece maaş ve asgari geçim indirimi alacağı talep etmiştir. Mahkemece sadece bu alacak kalemlerine ilişkin ve her biri yönünden ne kadar hükmedildiğini kalem kalem göstermek suretiyle karar verilmesi gerekirken dava dilekçesinde yer almayan fazla mesai alacağının da dahil edilerek üç kalem alacak yönünden herbiri için ne kadar hükmedildiği belli olmayan toplam bir miktara hükmedilmesi isabetsizdir.

2-Davacı tarafından dosyaya sunulan sözleşme tutanağı ile çalışma çizelgesindeki imzaların şirket temsilcilerine ait olup olmadığı incelenerek şirket çalışanlarına ait ise çalışma süresinin tespitinde bu belgelerin dikkate alınması aksi takdirde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen tarihlerin esas alınması gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen hususlarda araştırma yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine, 28.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6688, Karar No: 2021/170, Tarih: 14.01.2021

**2. Hukuk Dairesi         2020/6688 E.  ,  2021/170 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : Çocuğun Annesinin Soyadını Kullanmaya İzin

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı anne tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı anne dava dilekçesinde; davalı ... ile Ankara 9. Aile Mahkemesinin 29.12.2006 tarih, 2006/84 E. ve 2006/1393 K. sayılı ilamı ile boşandıklarını, ortak çocuk Umutalp`in velayetinin kendisine verildiğini, davalı babanın 2012 yılından sonra ortak çocuk ile hiçbir iletişiminin olmadığını, çocuğun babasını tanımadığını, soyadlarının farklı olmasından dolayı günlük işlemlerde sorunlar yaşadıklarını, çocuğun da annesinin soyadı ile farklı soyadlarına sahip olmasını sorun haline getirdiğini, çocuğun ruhsal gelişimi ve manevi bütünlüğünün korunması için ortak çocuğun soyadının kendi soyadı olan ‘Yıldırım’ olarak değiştirilmesini talep ve dava etmiş, Ankara 18. Aile Mahkemesi`nin 17.07.2020 tarihli ilamı ile söz konusu değişikliğin çocuğun üstün yararına aykırı olmadığı, çocuğun soyadı değişmekle kişisel durumunun değişmeyeceği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş, bu karar üzerine davalı baba tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 13.10.2020 tarih 2020/845 Esas 2020/1625 Karar sayılı ilamı ile çocuğun soyadının annenin kızlık soyadı ile değiştirilmesi yönünde çocuğun üstün yararının ispatlanmadığı gerekçesi ile davalının istinaf talebi kabul edilmiş, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı anne tarafından temyiz edilmiştir.

Dava münhasıran velayet hakkına sahip davacı annenin ortak çocuğun soyadının kendi soyadı ile değiştirilmesine yöneliktir.

Yapılan yargılama ve toplanan delillerden; tarafların boşandıkları, boşanma kararı ile birlikte ortak çocuk Umutalp`in velayetinin davacı anneye bırakıldığı, davacı annenin halen velayet hak ve sorumluluğuna sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur. Çocuk ile baba arasında soybağı, ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur. Soybağı ayrıca evlât edinme yoluyla da kurulur (TMK m. 282). Evlilik dışında doğan çocuk, ana ve babasının birbiriyle evlenmesi hâlinde kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tâbi olur (TMK m. 292). Çocuk, ana ve baba evli ise ailenin soyadını taşır. Ancak, ana önceki evliliğinden dolayı çifte soyadı taşıyorsa çocuk onun bekârlık soyadını taşır (TMK m. 321).

Adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir. Adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve ilân olunur. Ad değişmekle kişisel durum değişmez. Adın değiştirilmesinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir (TMK m. 27). Soyadı, bireyin yaşamıyla özdeşleşen ve kişiliğinin ayrılmaz bir unsuru hâline gelen, birey olarak kimliğin belirlenmesinde en önemli unsurlardan biri ve vazgeçilmez, devredilmez, kişiye sıkı surette bağlı bir kişilik hakkıdır.

Velayet; ana veya babanın, ergin olmayan çocuklarının veya kısıtlanmış ergin çocuklarının kişi varlığına, malvarlığına ve bu iki husus hakkında onları temsiline ilişkin sahip oldukları hakların ve yükümlülüklerin bütününe denir (Akıntürk, Turgut: Türk Medeni Kanunu C.2, Aile Hukuku, İstanbul 2002, s. 400). Velayet, çocuk ergin oluncaya kadar onunla ilgili alınması zorunlu kararları alma hususunda veliye sorumluluk yükler ve onları yetkili kılar. Bu bakımdan modern hukukta velayet, bir hak olduğu kadar aslında çocuğun üstün yararının sağlanması bakımından yetki ve sorumluluk da içerdiğinden, hak ve yükümlülüklerin toplamı olarak kabul edilmektedir. Velayetin nihai amacı, henüz erginliğe ulaşmamış küçüğün, ileride bir yetişkin olarak gelecekteki hayata hazırlanmasını sağlamaktadır (AKYÜZ, Emine Çocuk Hukuku Çocuk Haklarının Korunması, 2012 s.220). 4721 sayılı Kanun'un velayet hakkına ilişkin 335 maddesinde, ergin olmayan çocuğun ana ve babasının velayeti altında olduğu, yasal sebep olmadıkça velayetin ana ve babadan alınamayacağı belirtilmek suretiyle evlilik ilişkisi süresince velayet hakkının ve bu kapsamdaki yetkilerin ortak kullanımına işaret edilmiş; 336. maddesinde evlilik devam ettiği sürece ana ve babanın velayeti birlikte kullanacağı, ortak hayata son verilmesi veya ayrılık hâlinde hâkimin velayeti eşlerden birine verebileceği, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde velayetin sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa ait olduğu hüküm altına alınmış, velayet hakkı ve içerdiği yetkilerin kullanımı noktasında da eşlerin eşitliği prensibi yansıtılmaya çalışılmıştır.

Evliliğin feshi veya boşanma hallerinde, velayet hakkı kapsamındaki yetkiler dâhilinde olan çocuğun soyadının belirlenmesi hususunun düzenlendiği 21.6.1934 tarihli ve 2525 sayılı Soyadı Kanunu'nun 4. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Evliliğin feshi veya boşanma hallerinde çocuk anasına tevdi edilmiş olsa bile babasının seçtiği veya seçeceği adı alır." şeklindeki düzenleme Anayasa Mahkemesinin 08.12.2011 tarihli ve 2010/119 esas, 2011/165 karar sayılı kararı ile iptal edilmiş ve iptal kararı gerekçesinde, kadın ve erkeğin evlilik süresince ve evliliğin sona ermesinde eşit hak ve sorumluluklara sahip olmaları gereğine yer veren uluslararası sözleşme hükümlerine de atıf yapılmak ve eşlerin, evliliğin devamı boyunca ve boşanmada sahip oldukları hak ve yükümlülükler bakımından aynı hukuksal konumda oldukları, erkeğe velayet hakkı kapsamında tanınan çocuğun soyadını seçme hakkının kadına tanınmamasının, velayet hakkının kullanılması bakımından cinsiyete göre ayırım yapılması sonucunu doğuracağı belirtilmek suretiyle itiraz konusu kuralın, Anayasa’nın 10. ve 41. maddelerine aykırı görülmesi nedeniyle iptaline karar verildiği belirtilmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin 25.06.2015 ve 2013/3434 numaralı, 11.11.2015 tarih ve 2013/9880 numaralı, 20.07.2017 tarih ve 2014/1826 numaralı bireysel başvuru kararlarında ise; velayet hakkı tevdi edilen çocuğun soyadının kendi soyadı ile değiştirilmesi yönündeki talebin, velayet hakkı ve bu kapsamdaki yetkilerin kullanımı ile ilgili olması sebebiyle Anayasa’nın 20. maddesi kapsamında ele alınması gereken bir hukuki değer olduğunu, koruma, bakım ve gözetim hakkı veya benzer terimlerle ifade edilen velayet hakkı kapsamında, çocuğun soyadını belirleme hakkının da yer aldığını, eşlerin evliliğin devamı boyunca ve boşanmada sahip oldukları hak ve yükümlülükler bakımından aynı hukuksal konumda olduğunu, erkeğe velayet hakkı kapsamında tanınan çocuğun soyadını belirleme hakkının kadına tanınmamasının, velayet hakkının kullanılması bakımından cinsiyete dayalı farklı bir muamele teşkil ettiğini, çocuğun bir aileye mensubiyetinin belirlenmesi amacıyla bir soyadı taşıması ile nüfus kütüklerindeki kayıtların güvenilirliği ve istikrarının sağlanmasında, çocuğun ve kamunun açık bir menfaati bulunmakla birlikte, annenin soyadının çocuğa verilmesinin söz konusu menfaatlerin tesisine olumsuz etkilerinin kesin olarak saptanması gerektiğini ve başvurulara konu yargısal uygulamaların ölçülü olduğunun kabul edilemeyeceğini belirterek, eldeki somut olaya benzer nitelikteki başvurulara konu yargısal kararlarda Anayasa’nın 20. maddesi ile birlikte değerlendirilen Anayasa'nın 10. maddesinde güvence altına alınan ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar verilmiş, aynı kararlarında ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın ilgili mahkemesine gönderilmesini de kararlaştırmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti adına 14 Mart 1985 tarihinde imzalanan "11 nolu Protokol ile Değişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 nolu Protokol", 6684 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunarak, 25.03.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanıp yürürlüğe girmiş ve iç hukukumuz halini almıştır. Ek 7 nolu Protokol'ün 5. maddesi "Eşler, evlilik bakımından, evlilik süresince ve evliliğin bitmesi halinde, kendi aralarındaki ve çocuklarıyla olan ilişkilerinde, özel hukuk niteliği taşıyan hak ve sorumluluklar açısından eşittir. Bu madde, devletlerin çocuklar yararına gereken tedbirleri almalarına engel değildir." hükmünü içermektedir.

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin Milletlerarası Antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda Milletlerarası Andlaşma hükümleri esas alınır (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.90/son).

Kuşkusuz velayet kendisinde bulunan anne veya babanın, çocukla ilgili yapacağı her türlü iş ve işlemde çocuğun üstün yararını koruması gerektiği tartışmasızdır.

Çocuğun üstün yararı, çocuğu ilgilendiren her işte göz önüne alınması zorunlu olan ve belirli bir somut olayda çocuk için en iyisinin ne olduğunu belirlemede dikkate alınan bir ölçüt bir kılavuzdur. Çocuğun üstün yararı çocuğun haklarını garanti altına alan bir işlev de üstlenmektedir (YÜCEL, Özge Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1 Sayı 2, Aralık 2013, s. 117-137). Esasın da çocuğun üstün yararına gereken önemin verilmesi, yalnızca çocuğun ya da ana babanın değil, toplumun da menfaatinedir. Çünkü çocuğun sosyal, kültürel, fiziksel ve psikolojik yönden olumlu gelişimi, ilerde toplumda zararlı davranışlarının ortaya çıkmasını da engelleyecektir (BAKTIR, Çetiner Selma, Velayet Hukuku, Ankara 2000 s.33).

Çocuğun üstün yararı gereği, anne hiçbir gerekçe göstermeden, sırf velayetin kendisinde olduğunu ileri sürerek çocuğa kendi kızlık soyadının verilmesini isteyemez. Anne tarafından çocuğun soyadının değiştirilmesi davası açıldığında, çocuğun üstün yararına bakılır. Eğer çocuğun üstün yararı varsa annenin kızlık soyadı çocuğa verilebilir. Üstün yarar yoksa davanın reddine karar verilmelidir.

Çocuğun üstün yararı gereği, anne hiçbir gerekçe göstermeden, sırf velayetin kendisinde olduğunu ileri sürerek çocuğa kendi kızlık soyadının verilmesini isteyemez. Anne tarafından çocuğun soyadının değiştirilmesi davası açıldığında, çocuğun üstün yararına bakılır. Eğer çocuğun üstün yararı varsa annenin kızlık soyadı çocuğa verilebilir. Üstün yarar yoksa davanın reddine karar verilmelidir.

Somut olayda, velayet hakkına sahip davacı anne, davalı babanın çocuğa karşı ilgisiz olduğunu, babanın uzun zamandır çocuğu görmediğini, iletişiminin olmadığını, soyadlarının farklılığı sebebiyle günlük işlemlerde sorunlar yaşadıklarını, çocuğun okul hayatında da bu durumdan rahatsız olduğunu ileri sürmüş, davacı tanıkları da davalı babanın altı yedi yıldır çocuk ile hiçbir bağının olmadığını, telefonla bile görüşmediğini, çocuğun annesi ile olan soyadı farklılığının okul ve sosyal hayatında olumsuz etkileri olduğunu, çocuğun defter ve kitaplarına sadece ismini yazdığını beyan etmişlerdir. İdrak çağında olan Umutalp de duruşmada dinlenmiş, o da babasının kendisi ile ilgilenmediğini, beş buçuk aylıktan şimdiye kadar annesi ile yaşadığını, annesi ile olan soyadı farklılığının okul ve sosyal hayatını olumsuz etkilediğini bu nedenlerle annesinin soyadını kullanmak istediğini söylemiştir. Çocuğun soyadının annenin soyadı ile değiştirilmesi halinde, üstün yararı bakımından ruhsal gelişiminin olumsuz etkileneceği ileri sürülmediği gibi, aksine çocuğun soyadının annenin soyadıyla değiştirilmesinde çocuğun üstün yararının bulunduğu anlaşılmaktadır. Anayasa Mahkemesinin benzer olaylarda verdiği hak ihlaline ilişkin kararları da gözetilerek davanın kabulüne karar vermek gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmayıp hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, dosyanın ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. 14.01.2021 (Prş.)