muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/17950, Karar No: 2013/15676, Tarih: 16.09.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/17950 E.  ,  2013/15676 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Bodrum 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 15.03.2012 tarih ve 2011/355-2012/105 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı, davalı ... şirketine evini sigorlattığını, evinde Nisan 2011'de üst katın tuvaletinden alt katın tuvaletine su sızdırması sonucu hasar meydana geldiğini ve davalı ... şirketince zararının karşılanmadığını, ileri sürerek zarar tutarı olan 10.000 TL'nin ticari faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, söz konusu hasarın davacı ile sigorta sözleşmesi yapılmadan önce meydana geldiğini, savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalının evinde su sızıntısından ve boruların çatlamasından meydana gelen hasarın poliçe imzalandıktan sonra meydana geldiği, poliçe tarihinden öncesine ait olmadığı gibi davalı şirketin basiretli bir tacir gibi davranarak önce sigorta kapsamındaki evi incelemesi, eğer davaya konu sızıntı o tarihte var ise ya sözleşme imzalamaktan kaçınması ya da sözleşmeye bu hususun şerh düşülmesi lazım gelirken bunu yapmayarak daha sonra söz konusu hasarın poliçe tarihinden önce olduğunu iddia etmesi ticari dürüstlük kurallarına ve MK 2. maddesinde belirtilen iyi niyet kurallarına aykırı olduğu, gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile 2.097 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar tarihinde yürürlükte bulunan asgari avukatlık ücret tarifesine göre davacı vekiline takdir olunan maktu 1.200 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, sigorta akdinden kaynaklandığından 6762 s. TTK'nın 4. maddesi uyarınca mutlak ticari dava mahiyetindedir. Bu itibarla mahkemece, davaya tüketici mahkemesi sıfatı ile bakılması doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

2- Bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle yerel mahkeme kararının BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 16.09.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7995, Karar No: 2018/5649, Tarih: 18.09.2018

**15. Ceza Dairesi         2015/7995 E.  ,  2018/5649 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Diyaliz hastası olması nedeniyle haftada 3 gün, 4'er saat olmak üzere hemodiyaliz ünitesine girmesi gereken sanığın, gerçekte Mahallesi Gündoğdu adresinde ikamet etmesine rağmen, fazla ücret alabilmek amacıyla daha uzak olan Pınarbaşı Köyü Gündoğdu adresini ikamet adresi olarak göstererek Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sigortalı sanığa ödenmesi gereken yol masrafından 21.731,51 TL fazla ödenmesini sağlayarak kamu zararına neden olduğu, bu suretle sanığın nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda, tüm dosya kapsamına göre mahkemenin beraat kararına ilişkin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 18/09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13142, Karar No: 2019/14244, Tarih: 23.09.2019

**4. Ceza Dairesi         2015/13142 E.  ,  2019/14244 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Silahla tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Daha önce mağdurlara ait iş yerinde çalışıp daha sonra işten ayrılan sanığın, aşamalarda ısrarla, sadece mağdurlardan alacağını istediğini, onları tehdit etmediğini, bıçağı mağdurların polise verdiklerini ve kendisini dövdükleri için ceza alacaklarını bildiklerinden dolayı kendisine iftira attıklarını beyan etmesi, olayı gören tanığın olmaması, bıçakta parmak izi incelemesi yapılmaması, olayın geçtiği tantuni lokantasında bulunması normal olan bıçağın mağdurlar tarafından polise teslim edilmesi, mağdurların kendi anlatımları arasında çelişkiler bulunması karşısında, sanık ve mağdurların anlatımlarının yöntemince irdelenmesi ve tüm kanıtlar birlikte değerlendirilerek, hangi anlatıma hangi nedenle üstünlük tanındığı açıklanıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ve yetersiz gerekçe ile sanık hakkında zincirleme silahla tehdit eyleminden mahkumiyet hükmü kurulması,

Kanuna aykırı ve sanık ...'in temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 23/09/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3507, Karar No: 2020/16767, Tarih: 12.10.2020

**8. Ceza Dairesi         2020/3507 E.  ,  2020/16767 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Parada sahtecilik

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Bozmaya uyularak yapılan yargılamada sanık müdafiinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1-)Sanık hakkında temel ceza belirlenirken hapis cezası alt sınırdan tayin olduğu halde, aynı gerekçeyle adli para cezasına esas alınan birim gün sayısının alt sınırdan uzaklaşarak belirlenmesi suretiyle çelişkiye neden olunması,

2-)Sanığa hapis cezası yanında doğrudan tayin olunan 120 gün adli para cezasından TCK'nın 62. maddesi uyarınca yapılan takdiri indirim sonucu cezanın "100 gün adli para cezası" yerine "1.000 gün hapis" cezası olarak gösterilmesi ve gün para cezasının TCK.nun 52/2. madde ve fıkrası gereğince adli para cezasına çevrilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3-)Suça konu sahte altınların 5320 sayılı Yasanın 17. maddesi ile Sahte Madeni Paraların ve Sikkelerin İncelenmesi ve Değerlendirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne gönderilmesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı ise de, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususların, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nın 322. maddesi gereğince düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, sanık hakkında 5237 sayılı TCK.nın 197/1. maddesi uyarınca hapis cezası yanında hükmolunan adli para cezasına esas alınan 120 günün 5 güne indirilmesi, TCK.nın 62. maddesi uyarınca hataen yazılan 1000 gün yerine 4 gün yazılması ve hükme "TCK'nın 52/2 maddesi uyarınca 1 tam gün karşılığı taktiren 20 TL hesabı ile sanığın 4 gün tam gün karşılığı 80 TL PARA CEZASI CEZALANDIRILMASINA, " fıkrasının ve müsadereye ilişkin fıkraya "5320 sayılı Kanunun 17. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne gönderilmesine" cümlesinin eklenmesi suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 12.10.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7720, Karar No: 2018/1204, Tarih: 19.02.2018

**11. Hukuk Dairesi         2016/7720 E.  ,  2018/1204 K.**

**"İçtihat Metni"**

....

Taraflar arasında görülen davada .... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 10/02/2015 tarih ve 2014/492-2015/59 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında .... Hidroelektrik Santralinin güvenliğinin sağlanması için hizmet sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince müvekkilin edimini ifa ettiği halde davalı tarafından hakedişlerinin ödenmediğini iddia ederek fazlaya ilişkin hakların saklı kalmak kaydıyla 5.250,00 TL hakedişin davalı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacı firmanın çalıştırdığı işçilerin kıdem tazminatlarının ve işçilik alacaklarını ödediğine dair ibraname sunamadığı, davacı tarafın sözleşmesel sorumluluğunu yerine getirmediğinden son hakedişinin ödenmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davanın, 14/10/2014 tarihli duruşmasında HMK’nın 150/1. maddesi gereğince yasal süresinde yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, 3 ay geçtiği halde dava yenilenmemiş olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı HMK’nın 150/1. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, hizmet sözleşmesi nedeniyle hakediş ücretinin tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı şekilde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Ancak, dosya içeriğinden anlaşılacağı üzere, mahkemenin 12/06/2014 tarihli duruşmasında .... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi 2013/44 Esas sayılı dosyası üzerinden davaya bakılıp duruşmayı 14/10/2014 tarihine ertelenmiş, daha sonra davaya 14/10/2014 tarihli duruşmasında ise ..... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/492 Esas sayılı dosyası üzerinden devam edilmiş, davacı bu duruşmaya katılmadığı gerekçesiyle dosya işlemden kaldırılmış ve 3 ay içerisinde yenilenmediğinden davanın açılmamış sayılmasın karar verilmiştir.

Somut olayda, davacı vekili, 14/10/2014 tarihli duruşmaya katılamayacağından bahisle mazeret dilekçesini ..... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi 2013/44 Esas sayılı dosyasına gönderdiğini, ancak dava dosyası farklı bir mahkemeye aktarıldığından mazeret dilekçesinin bu dava dosyası içerisine alınmadığını, bu nedenle Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/492 Esas sayılı dosyasının 14/10/2014 tarihli duruşmasında mazeret dilekçesinin bulunmadığını ve

.../...

Somut olayda, davacı vekili, 14/10/2014 tarihli duruşmaya katılamayacağından bahisle mazeret dilekçesini ..... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi 2013/44 Esas sayılı dosyasına gönderdiğini, ancak dava dosyası farklı bir mahkemeye aktarıldığından mazeret dilekçesinin bu dava dosyası içerisine alınmadığını, bu nedenle Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/492 Esas sayılı dosyasının 14/10/2014 tarihli duruşmasında mazeret dilekçesinin bulunmadığını ve

.../...

davanın bu nedenle işlemden kaldırıldığını ileri sürmüş olup, mahkemece davacının dosyaya sunmuş olduğu mazeret dilekçesi değerlendirilerek gereğinin yasal takdir ve ifasından sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu hususlar değerlendirilmeden eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davacı yararına bozulmasını gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 19/02/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

....
Yargıtay — Esas No: 2010/4171, Karar No: 2010/5393, Tarih: 30.09.2010

**7. Hukuk Dairesi         2010/4171 E.  ,  2010/5393 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davalı ... Gençlik ve Spor Kulübü Derneği'ne ait üye kayıt ve karar defteri ile İl Dernekler Müdürlüğünde bulunan dernek defterinin temin edilerek dosya içerisine konulması, dosyanın bizzat mahkeme hakimi tarafından titizlikle incelenerek dava ekonomisine aykırı düşecek şekilde yeniden yazışma ve yargılama giderlerine meydan verilmeksizin eksikliklerin tümü ile yerine getirilmesi, ondan sonra inceleme yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine İADESİNE, 30.10.2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13188, Karar No: 2014/34641, Tarih: 01.12.2014

**4. Ceza Dairesi         2012/13188 E.  ,  2014/34641 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanunun ek 1/a maddesi “Toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine, giderilmesine ilişkin usûl ve esaslar ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” hükmünü içermektedir. Aynı Kanun’un 20. maddesinin (j) bendine göre Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya gerekli önlemleri almadan atıkları toprağa vermek yaptırım gerektiren bir eylem olarak tanımlanmıştır.

2872 sayılı Kanunun ek 1/a maddesi “Toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine, giderilmesine ilişkin usûl ve esaslar ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” hükmünü içermektedir. Aynı Kanun’un 20. maddesinin (j) bendine göre Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya gerekli önlemleri almadan atıkları toprağa vermek yaptırım gerektiren bir eylem olarak tanımlanmıştır.

Alıcı ortam olan toprağın kirlenmesinin önlenmesi, kirliliğin giderilmesi, arıtma çamurlarının ve kompostun toprakta kullanımında gerekli tedbirlerin alınması esaslarını sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu bir şekilde ortaya koymak amacıyla önce 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddesine istinaden 31.05.2005 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur. 08.06.2010 tarihinde ise aynı amaçlar için bu kez 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun ek 1/a maddesine dayanılarak Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik kabul edilerek uygulamaya konulmuş ve 2005 tarihli Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

2005 tarihli Yönetmeliğin 7/a, 2010 tarihli Yönetmeliğin ise 6/b maddesiyle, genel ilke olarak her türlü atık ve artığın, Çevre Kanunu ve ilgili mevzuatta belirlenen standart ve yöntemlere aykırı olarak ve toprağa zarar verecek şekilde, doğrudan veya dolaylı biçimde toprağa verilmesi, depolanması gibi faaliyetlerde bulunmak yasaklanmıştır.

Her iki Yönetmelik de, “Tanımlar” kenar başlıklı 4. maddelerinde atık tanımı yapmak suretiyle, toprağı kirleten ya da kirletme ihtimali bulunan atıkların neler olduğunu belirlemiştir. Ancak hemen belirtmek gerekir ki, bu iki Yönetmeliğin, atıkların çeşitlendirilmesi ve sınıflandırılmasına ilişkin düzenlemelerinde farklılıklar bulunmaktadır. Bu bağlamda;

A) 2005 tarihli Yönetmelik, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 3., Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin 3., Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin 4., Tehlikeli Atıkların Kontrolü

Yönetmeliğinin 4. maddelerinde atık olarak tanımlanmış unsurları toprak kirliliğine neden olacak atıklar olarak kabul etmiştir.

B) 2010 tarihli Yönetmelik ise “Tanımlar” kenar başlıklı 4. maddenin;

a) 4/(b) bendindeki düzenleme ile 05.07.2008 tarihli Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin EK-1’inde yer alan sınıflardaki maddeleri,

b) 4/(n) bendindeki düzenleme ile kendi ekindeki Ek-1 listesinde yer verilen maddeleri,

c) 4/(z/ğğ) bendindeki düzenleme ile Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek IV listesinde (A) ve (M) ile işaretlenmiş atıklarla, Ek-III/B’de yer alan eşik konsantrasyonu üzerinde değere sahip olan atıkları,

a) 4/(b) bendindeki düzenleme ile 05.07.2008 tarihli Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin EK-1’inde yer alan sınıflardaki maddeleri,

b) 4/(n) bendindeki düzenleme ile kendi ekindeki Ek-1 listesinde yer verilen maddeleri,

c) 4/(z/ğğ) bendindeki düzenleme ile Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek IV listesinde (A) ve (M) ile işaretlenmiş atıklarla, Ek-III/B’de yer alan eşik konsantrasyonu üzerinde değere sahip olan atıkları,

d) 4/(z/hh) bendindeki düzenleme ile Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiketlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (II) bendinde tanımlanan tehlikeli maddeler ve müstahzarlar ile Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan tehlikeli maddeler tanımına giren tüm maddeleri,

Toprağı kirleten ya da kirletme ihtimali olan atık olarak kabul etmiş, (u) bendindeki düzenleme ile de kendi eklerinden olan Ek-2 Tablo 2’de yer alan faaliyetleri potansiyel kirletici faaliyetler olarak belirlemiştir.

2005 tarihli Yönetmeliğin 4. maddesinde stabilize arıtma çamurunun; “Fermente edilebilirliğini ve kullanımından kaynaklanan sağlık tehlikelerini önemli ölçüde azaltmak üzere, biyolojik, kimyasal ya da ısıl işlemden, uzun süreli depolama ya da diğer uygun işlemlerden geçirilmiş arıtma çamurları” olduğu ifade edilmiş, 10 ilâ 13. maddelerinde bunların toprakta kullanım koşulları belirlenmiştir. Yine 4. maddedeki tanımlamaya göre “ham çamur”; “evsel ya da kentsel atıksuları işleyen arıtma tesislerinden ve evsel ve kentsel atıksulara benzeyen bileşimdeki atıksuları arıtan diğer arıtma tesislerinden gelen arıtma çamurları, fosseptik tanklarından ve evsel ya da kentsel atıksuları arıtmak için kullanılan diğer tesislerden gelen arıtma çamurları ve bunların dışındaki diğer arıtma tesislerinden gelen arıtma çamurları” olup, bunların toprakta kullanımı da 12. maddedeki düzenleme ile yasaklanmıştır.

Doğrudan toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine hizmet eden bu yönetmeliklerin yanısıra, “atıkların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetimlerinin sağlanmasına yönelik esasları” belirleyen 2008 tarihli Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile “Her türlü atık ve artığın çevreye zarar verecek şekilde doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama verilmesi, depolanması, taşınması vb faaliyetleri düzenleyen” 1991 tarihli Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin de toprak kirliliğine ilişkin yasaklamalarına değinmek gerekir.