muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/784, Karar No: 2015/10641, Tarih: 16.03.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/784 E.  ,  2015/10641 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm duruşmalı olarak süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş ise de; işin mahiyeti itibarıyla duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilmiş olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesiyle özetle; davacı işçinin ... ilçesi, ... Belde belediyesinde işçi olarak çalışmaya başladığını, 6360 sayılı Yasa gereğince ... belediyesinin tüzel kişiliğinin kaldırılarak ... Belediyesine devrolduğunu, davacı ....nda çalışmasına devam ederken kendisine 27/06/2014 tarihinde yapılan tebliğ ile işten çıkarıldığının bildirildiğini, davacının geçici işçi olarak kabul edilerek iş akdinin sonlandırılmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının hiç bir zaman geçici işçi pozisyonunda çalışmadığını, davacının işe girdiği süreden bu yana belirsiz süreli iş akdi ile çalıştığının ortada olduğunu, davacının 5620 Sayılı kanunun veya bu konuna göre çıkarılan yönetmeliğe tabi olmadığını, davacının iş akdinin feshinin herhangi bir disiplin kurulu kararına dayanmadığını belirterek, işveren tarafından yapılan feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine, davacının yasal süresi içinde başvurmasına rağmen davalı işverenin kendisini süresi içinde işe başlatmaması halinde İş Kanunun 21/1-2 maddesi gereğince ödemesi gereken tazminatın 8 aylık ücreti tutarında olarak belirlenmesine, davacının işe iadesi için işverene süresi içinde başvurması halinde İş Kanununun 21/3 maddesi gereğince hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aylık ücret ve sosyal haklarının kendisine ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının iş sözleşmesinin sona erdirilmediğini, 5620 sayılı Yasa gereği askıya alındığını, askı işleminin yasal zorunluluktan kaynaklandığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının iş sözleşmesinin 28/06/2014 tarihinde sona erdiğini bildirir yazı ile 5620 sayılı Kanunun geçici 3. maddesine istinaden sona erdirildiği, ... belde belediyesinde çalıştığı dönemde vizeleri onaylanmak suretiyle yılın 12 ayı boyunca devamlı çalıştığı, 5620 Sayılı Kanunun geçici 3. maddesinin uygulanma ihtimali bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Mahkemece, davacının iş sözleşmesinin 28/06/2014 tarihinde sona erdiğini bildirir yazı ile 5620 sayılı Kanunun geçici 3. maddesine istinaden sona erdirildiği, ... belde belediyesinde çalıştığı dönemde vizeleri onaylanmak suretiyle yılın 12 ayı boyunca devamlı çalıştığı, 5620 Sayılı Kanunun geçici 3. maddesinin uygulanma ihtimali bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Davacı işçi dava dışı ... Belediyesinde geçici işçi olarak işe alınmış ve hemen her takvim yılının başlarında vizesi onaylanmak suretiyle çalışmaya başlamış ve yılın sonlarına doğru işten çıkışına dair bildirimler yapılmıştır. Norm kadronun dolu olması sebebiyle davacı işçinin geçici işçi statüsünde ancak sürekli olarak çalıştırıldığı tartışma dışıdır.

Davacı işçinin çalıştığı ... Belediyesinde son olarak 03.01.2014 tarihinde Belediye Meclis kararı ile 14 geçici iş pozisyonu vize edilerek davacının da aralarında olduğu geçici işçilerin 2014 yılı için çalıştırılmalarına başlanmıştır.

6360 sayılı Kanun gereği ... Belediyesinin tüzel kişiliği kaldırıldığından, Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun 10.03.2014 tarihli kararı gereği 21.03.2014 tarihinde davacı işçi, davalı ... Belediyesine devredilmiştir.

Devralan ... Belediyesi, davacının ... Belediyesi işçisi olarak ... tesislerinde vizeli mevsimlik işçi olarak çalıştığı 2014 yılı için 5 ay 29 günlük yasal çalıştırma süresinin 28 Haziran 2014 tarihinde sona ereceğini belirtilerek iş sözleşmesinin sona erdiğini bildirmiştir. Sözü edilen yazıda iş sözleşmesinin askıya alındığından ve belli bir süre sonra vize onayını takiben davacının yeniden işe başlatılacağından söz edilmemiştir. Bu itibarla davacının iş sözleşmesinin askıya alındığı yönündeki işveren savunmasına mahkemece değer verilmemiş oluşu isabetlidir.

Davacının iş sözleşmesi işveren feshi ile sona erdiğine göre iş güvencesi kapsamında olan davacı işçinin feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iade davası açmasında hukuken bir noksanlık bulunmamaktadır.

Dava feshin geçersizliğinin tespiti ve işçinin eski işine iadesi isteğine ilişkin olmakla çözümü gereken ikinci sorun, işveren feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı noktasındadır. Fesih bildiriminde, 5620 sayılı Kanun’un 3. maddesi gereği geçici işçi pozisyonunda çalışan işçilerin Belediye Meclisince vizelerinin yapılması kaydıyla bir yıl içinde 5 ay 29 günden fazla çalıştırılamayacakları ve Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin 24. maddesine göre geçici işçi sayısının belirlenen memur norm kadro sayısının % 20’sini geçemeyeceği nedenlerine dayanılmıştır.

5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına Veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 3. maddesinde, “Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 1 inci madde kapsamındaki idare, kurum ve kuruluşlarda geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılamaz. Ancak mevsimlik ve kampanya işleri ile orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde bir malî yılda 6 aydan az olmak üzere vize edilecek geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılabilir. Bu şekilde çalıştırılacak işçiler için her malî yılda; …c) Belediyeler ile bunların müessese ve işletmelerinde (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan şirketler hariç) ve mahallî idare birliklerinde, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin 24 üncü maddesi çerçevesinde yetkili meclislerinden, geçici iş pozisyon vizesi alınması zorunludur. Söz konusu vize işlemi yapılmaksızın geçici işçi çalıştırılamaz ve herhangi bir ödeme yapılamaz” şeklinde kurallara yer verilmiştir. İş Kanunu’nda geçici (vizeli) işçi kavramına yer verilmemiş olsa da sözü edilen Yasa hükmüne göre kamuda kadro harici geçici işçi çalıştırılması, belli esaslar ve sürelere bağlı olarak yapılabilmektedir. Davalı belediyenin 5620 sayılı Yasa hükümleri ile bağlı olmadığı söylenemez.

Davacı işçi norm kadro dışında çalışmak üzere geçici işçi olarak işe alınmış ve Belediye Meclisi tarafından zaman zaman vizeleri alınmak suretiyle aralıksız çalıştırılmıştır. Mevcut statüsüne göre ve 5620 sayılı Yasa hükümlerine göre davacı işçinin bir yılda 5 ay 29 günden fazla süreyle çalıştırılması yasaktır. Bu nedenle davacı işçinin iş sözleşmesinin işverence feshi, sözü edilen yasa gereği geçerli nedene dayanmaktadır. Davacının işyerinde daha önce aralıksız çalıştırılmış olması, işverence kadro tahsis edildiği ve sürekli işçi statüsüne geçirildiği sonucunu doğurmaz. Yine 5620 sayılı Yasanın amir hükümlerine aykırı şekilde yılda 6 aydan az çalıştırma koşuluna uyulmaksızın işçi çalıştırılmış olması, bundan sonraki dönemde de Yasaya aykırı şekilde işçi çalıştırmanın bir gerekçesi olamaz. Davalı işverenin somut olayın özelliğine göre gerçekleştirdiği fesih işlemi, Yasa hükmü gereği geçerli nedene dayanmaktadır. Bu noktada usulüne uygun şekilde işçiye bildirilen ve geçerli nedeni haiz fesih sebebiyle davacının işe iade isteğinin reddine karar verilmelidir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olup, 4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:

Yukarda açıklanan gerekçe ile;

1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Davanın REDDİNE,

3. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4. Davacının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.500 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

HÜKÜM:

Yukarda açıklanan gerekçe ile;

1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Davanın REDDİNE,

3. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4. Davacının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.500 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalıya iadesine,

Kesin olarak 16/03/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/12937, Karar No: 2010/505, Tarih: 25.01.2010

**1. Hukuk Dairesi         2009/12937 E.  ,  2010/505 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : ELATMANIN ÖNLENMESİ

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, 871 ada 12 ve 14 nolu parsellerin maliki olduğunu, aynı ada 13 nolu parselde de 11 ve 12 nolu parsellerin birlikte kullanım hakkı bulunduğunu, davalının 20 nolu parsel üzerine yatırdığı binanın 13 nolu parsele taşkın olup Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Müdürlüğünce verilen projeye de aykırı olarak inşaa edildiğini, davalının anılan binanın pencere ve çatı saçağını kendisine ait 13 ve 14 nolu parseller tarafına yönlendirdiğini ileri sürerek, 13 nolu parsele taşkın olan inşaatın yıkılarak elatmanın önlenmesine, 13 nolu parsel tarafına bakan pencerenin kapatılmasına, 13 ve 14 nolu parseller üzerine konan çatı saçağının kaldırılmasına karar verilmesi isteminde bulunmuştur.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Davanın reddine ilişkin olarak verilen karar, Dairece;"... Mahkemece keşfen elde edilen her iki bilirkişi raporunda da davalının 20 nolu parsel üzerindeki binasının çatı saçağı ve yağmur oluklarının davacıya ait 14 nolu parsele taşkın olduğu belirtilmiştir. Böylesine bir olgunun hukuki himaye görebilmesi koşullarının gerçekleşmesi halinde bir irtifak hakkının kurulmasıyla olanaklıdır. Oysa, mahkemece bu hususun gözardı edilerek davanın reddine karar verilmiş olması doğru değildir." gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozmaya uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla;Tetkik Hakimi ...'in raporu okundu,düşüncesi alındı.Dosya incelendi,gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Hükmüne uyulan bozma kararında, gösterildiği şekilde işlem yapılarak karar verilmiştir. Davalının, temyiz itirazı yerinde değildir. Reddi ile usul ve yasaya ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 259.47.-TL. bakiye onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 25.1.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/11223, Karar No: 2021/5307, Tarih: 12.04.2021

**5. Hukuk Dairesi         2020/11223 E.  ,  2021/5307 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı davacı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin 8. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı ile birlikte İznik Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/102 E. - 2018/406 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davacı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince esastan reddine karar verilmiş olup; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Aşağıda açıklanan gerekçelerle Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan ret kararı kaldırıldıktan sonra İznik Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/102 Esas ve 2018/406 Karar sayılı ilamının incelenmesinde;

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; kapama zeytin bahçesi niteliğindeki Bursa İli, İznik İlçesi, Yeşilcamii Mahallesi 106 ada 18 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-Dava konusu taşınmazın bölge adliye mahkemesinin 22.02.2018 tarihli kaldırma kararı öncesi m² birim fiyatının 70,91 TL olarak tespit edilmiş olup, karar davacı idarenin istinaf istemi üzerine kaldırıldığı halde, davacı idare lehine oluşan usuli kazanılmış hak ilkesi ihlal edilerek, kaldırma kararı sonrası 90,96 TL/m² birim fiyatı üzerinden hesaplama yapan bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru olmadığı gibi,

1-Dava konusu taşınmazın bölge adliye mahkemesinin 22.02.2018 tarihli kaldırma kararı öncesi m² birim fiyatının 70,91 TL olarak tespit edilmiş olup, karar davacı idarenin istinaf istemi üzerine kaldırıldığı halde, davacı idare lehine oluşan usuli kazanılmış hak ilkesi ihlal edilerek, kaldırma kararı sonrası 90,96 TL/m² birim fiyatı üzerinden hesaplama yapan bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru olmadığı gibi,

2-Anayasa Mahkemesinin 27/11/2020 gün 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/07/2020 tarih 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanunla Değişik Kamulaştırma Kanunun 10/8. fıkrasının dördüncü cümlesi; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak hüküm kurulması gerektiğinden,

Hükmün yukarıda açıklanan gerekçelerle davacı vekilini temyiz isteminin kabulü ile BOZULMASINA, HMK’nun 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, 12/04/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/180, Karar No: 2011/57, Tarih: 13.07.2011

**23. Hukuk Dairesi         2011/180 E.  ,  2011/57 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki koparatif üyeliğinden çıkarma işleminin iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatifin ortağı iken usul ve yasaya aykırı bir şekilde ihraç edildiğini, ihraç kararının tebliğ edilmediğini ileri sürerek, ihraç kararının iptali ile davalı kooperatifin ortağı olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir .

Davalı vekili, davanın üç aylık hak düşürücü sürede açılmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacı ve ihraç kararını tebellüğ eden kayınvalidesi ...'nin yan yana konutlarda ikamet ettikleri, ayrı konutlarda ikamet etseler de Türk toplumu geleneksel aile yapısına göre birbirine gelip gittiklerinin karine olduğu, davacıya hitaben gelen ilk iki ihtarnameyi aynı konutta ikamet eden davacı çocuklarının tebellüğ ettikleri, artık bu aşamada ihraca dair tebligatın usulünce yapılmadığı iddiasının hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğu, öte yandan; davalının davacı aleyhine açtığı üyelikten ihraç kararına dayalı tapu iptali ve tescili davasının ihraç kararından altı yıl sonra açıldığı, bu davanın ise ihraç kararından sekiz yıl geçtikten sonra açıldığı, tüm bu hususlar nazara alındığında davacının ihraç kararından haberdar olduğu ve davanın üç aylık hak düşürücü sürede açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, peşin alınan ilam harcının mahsubu ile geriye kalan 2.80 TL harcın temyiz eden tarafdan alınmasına,13.07.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/30338, Karar No: 2014/35703, Tarih: 08.12.2014

**4. Ceza Dairesi         2012/30338 E.  ,  2014/35703 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2011/17760

MAHKEMESİ : Balıkesir(Kapatılan) 1. Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 21/06/2010

NUMARASI : 2009/1099 (E) ve 2010/484 (K)

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede ;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanunun ek 1/a maddesi “Toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine, giderilmesine ilişkin usûl ve esaslar ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” hükmünü içermektedir. Aynı Kanun’un 20. maddesinin (j) bendine göre Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya gerekli önlemleri almadan atıkları toprağa vermek yaptırım gerektiren bir eylem olarak tanımlanmıştır.