muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/471, Karar No: 2024/2354, Tarih: 01.07.2024

3- Davalı yükleniciden taşınmaz satın alan davacılar yönünden ise arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine değil davalı ile aralarındaki satış sözleşmesine dayandıkları, bu davacılar ile davalı yüklenici arasındaki davada tüketici mahkemesinin görevli olduğu dikkate alınarak mahkemece yükleniciden satın alan davacılar yönünden dosyanın tefrik edilerek görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

4- Bozma nedenine göre davacılar vekili ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1-Temyiz incelemesine konu Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi’nin kararının KALDIRILMASINA,

2-Yerel mahkeme kararının temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA,

3- Bozma nedenine göre davacılar ve davalı vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan harçların istek hâlinde taraflara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.07.2024 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Muhalif)

- MUHALEFET ŞERHİ -

Sözleşme ile taraflar arasında şahsi hak doğmakta olup, şahsi hakka dayalı talebin ancak sözleşmenin tarafları arasında ve birbirlerine karşı ileri sürülmesi mümkündür.

Dayaya konu olayda arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi arsa sahipleri ile yüklenici arasında imzalanmış olup, bu sözleşmeye göre yükleniciden ancak sözleşmenin tarafları olan arsa sahipleri talepte bulunabilir. Bunun dışındaki kişilerin talepte bulunması için sözleşmedeki bir hakkı temlik almış olmaları gerekir. TBK’nın 184. Maddesine göre de temlikin geçerliliği yazılı olarak yapılmış olmasına bağlıdır. Bunun tek istisnası yüklenicinin temliki olarak bilinen 30.09.1988 tarih ve 1987/2 Esas, 1988/2 Karar sayılı YİBBGKK’dır. Bu karara göre de yükleniciden taşınmaz satın almış olanların temliken tescil talepleri bulunmaktadır.

Davaya konu olayda, bir kısım davacının arsa sahiplerinden aldıkları taşınmazda bulunan eksik ve ayıplı işler nedeniyle yükleniciye karşı dava aşmış ve yüklenici ile arsa sahipleri arasında bulunan sözleşmeye dayanmışlardır. Bu kişilerin yüklenici ile bir sözleşme ilişkileri bulunmadığı gibi bu hakkın devrine ilişkin arsa sahipleri ile aralarında yapılmış yazılı bir temlik sözleşmesi de bulunmamaktadır. Yine taşınmazları arsa sahiplerinden aldıklarından 1988 tarihli İBGKK’na dayanmaları da mümkün değildir.

Arsa sahiplerinden taşınmaz satın alan kişilerin arsa sahipleri ile aynı davada taraf olmaları da sonucu değiştirmez. Bu durum, sadece arsa sahipleri ile bu kişiler arasında ileride ileri sürülecek itiraz ve defilerin ileri sürülmesi halinde etkili olabilir. Temlikin yazılı olması geçerlilik koşulu olup, aynı davada bulunmak geçerlilik koşulu olan yazılılığın yerine de geçemez.

Arsa sahiplerinden taşınmaz satın alan kişilerin arsa sahipleri ile aynı davada taraf olmaları da sonucu değiştirmez. Bu durum, sadece arsa sahipleri ile bu kişiler arasında ileride ileri sürülecek itiraz ve defilerin ileri sürülmesi halinde etkili olabilir. Temlikin yazılı olması geçerlilik koşulu olup, aynı davada bulunmak geçerlilik koşulu olan yazılılığın yerine de geçemez.

Tüm bu hususlar dikkate alındığında arsa sahiplerinden taşınmaz satın alan davacıların yükleniciye karşı husumet yöneltemeyecekleri dikkate alınarak bu davacılar yönünden açılan davaların husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği düşüncemle sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmamaktayım.
Yargıtay — Esas No: 2019/11457, Karar No: 2021/5281, Tarih: 17.05.2021

**19. Ceza Dairesi         2019/11457 E.  ,  2021/5281 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre, sanığın yokluğunda verilen kararın 13.03.2014 tarihinde aynı konutta oturduğunu belirten yengesi Hediye Yağız'a tebliğ edildiği, sanığın annesi ... tarafından 18/03/2014 tarihinde temyiz talebini içerir dilekçe sunulduğu, 18/03/2014 tarihli temyiz talebini inceleyen Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 26.11.2015 tarihinde sanığın annesi ...'ın temyiz talebi hakkında, sanığın 18 yaşını doldurduğu ve kanuni temsilcisi olmadığı sanığın annesinin temyiz etme yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar verdiği, sanık müdafii Av. ...' ın 11.02.2016 tarihli dilekçesinde tebligatın yapıldığı Hediye Yağız ile sanığın aynı konutta oturmadığı, Hediye Yağız'ın üst katta oturduğu, yapılan tebligatın geçersiz olduğu ve tebliğ tarihinde sanığın askerde olduğundan bahisle eski hale getirme isteminde bulunduğu, dilekçe içeriğinin temyiz iradesini de içerdiği, 01/03/2016 tarihli ek karar ile tebligatın usulüne uygun olduğu gerekçesiyle davanın eski hale getirilmesi ve infazın durdurulması talebinin reddine karar verildiği, 18/03/2016 tarihinde sanık müdafi Av. ... tarafından verilen CMK.'nin 308. maddesi gereğince itiraz Kanun yoluna gidildiği, 5271 sayılı CMK'nin 42. maddesi uyarınca temyiz istemi ile birlikte yapılan eski hale getirme istemlerini inceleme yetkisinin Yargıtay ilgili dairesine ait olduğu anlaşılmakla, mahal mahkemesince sanık müdafi tarafından 11.02.2016 tarihindeki davanın eski hale getirilmesi ve infazın durdurulması talebin reddine karar verilmiş olmasının hukuken geçerli olmadığı ve dosyaya sunulan terhis belgesine göre de sanığın gıyabi kararın tebliği tarihinde askerde olduğu ve de izinli olmadığından lehe bir kabulle, hakkın kullanmasının engellenmemesi açısından ıttıla üzerine sanık müdafii Av. ... tarafından verilen dilekçeler ile sanık müdafii Av. ... tarafından verilen CMK.'nin 308. maddesi gereğince itiraz Kanun yoluna gidilmesi istemli 18.03.2016 hakim havale tarihli dilekçeler kabul edilerek eski hale getirme talebi yerinde görülerek temyiz talebinin kabulüyle yapılan incelemede; dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak,

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak,

Hükümden sonra 15.04.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun'un 61. maddesi ile 5607 sayılı Kanun'un 3/22. maddesine eklenen "Eşyanın değerinin hafif olması halinde verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması halinde ise üçte birine kadar indirilir." şeklinde düzenlemenin sanığın lehine hükümler içerdiği, yine aynı Kanun'un 62. maddesi ile değiştirilen 5607 sayılı Kanun'un 5/2. maddesine eklenen fıkra uyarınca kovuşturma aşamasında etkin pişmanlık uygulamasının olanaklı hale geldiği anlaşılmakla,5237 sayılı TCK'nin 7. maddesi ve 7242 sayılı Kanun'un 63. maddesi ile 5607 sayılı Kanun'a eklenen geçici 12. maddenin 2. fıkrası mucibince ilgili hükümlerin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun yerel mahkemece yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

Kabule göre de;

Dava konusu numune alınan 2 karton gümrük kaçağı sigaranın müsaderesine karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken infazı kısıtlar şekilde söz konusu eşyanın tasfiyesine de hükmolunması,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık müdafinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, HÜKMÜN 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 17/05/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/14895, Karar No: 2016/20226, Tarih: 29.11.2016

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/14895 E.  ,  2016/20226 K.**

**"İçtihat Metni"**

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı. vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, davacının tüzel kişiliği sona eren tarihinde işçi olarak işe başladığını, sayılı Yasa ile devredildiğini ve davacının iş akdinin 30/03/2014 tarihinde sona erdirildiğini, yazılı fesih bildirimi yapılmadığını belirterek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davacının geçici işçi olarak çalışmakta iken 6360 sayılı Yasa kapsamında 30/03/2014 tarihli mahalli idareler seçimlerinden sonra Belediyenin tüzel kişiliği sona erdiğinden işten çıkışının yapıldığını, müvekkilinin kurum kayıtlarında 31/03/2014 tarihinde yapılmış bir işlem bulunmadığını, geçici işçi statüsünde çalışanlar için Belediye Meclisi tarafından çalışma vizesine dair karar alınması gerektiğini, tarafından alınmış bir karar da bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, kapatılan belediyelerin sürekli işçi statüsünde çalışan personelinin devralan belediyeye geçmesi gerekirken, kapatılan , davacının sürekli işçi olmasına rağmen davacıyı devralacak belediyeye bildirmeyerek işçinin iş sözleşmesini feshettiği anlaşılmakla davacı işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesinin haksız olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamından, davacının tüzel kişiliğinin sona ermesinden sonra devralan belediye olan tarafından işe alınmadığı, bu suretle iş akdinin sona erdirildiği anlaşılmaktadır. Şu halde davacının geçici işçi olarak çalışmış olması ve çalışmasının devamına dair vize kararı alınmamış olmasından yasadan kaynaklanan nedenlerle iş akdi geçerli nedenle feshedilmiştir. Davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi hatalıdır.

Yukarıda yapılan tespitler göz önünde tutulduğunda işveren feshinin geçerli nedene dayandığı anlaşılmakla 4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:  Yukarda açıklanan gerekçe ile;

1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Davanın REDDİNE,

3. Harç peşin alındığından harç alınmasına yer olmadığına

4. Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan'ne göre 1.800,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6.Artan gider ve delil avansının ilgilisine iadesine,

7. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 29/11/2016 gününde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5760, Karar No: 2012/11923, Tarih: 21.06.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/5760 E.  ,  2012/11923 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :314-80

Dava, hak sahibi konumundaki davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre yasal faiziyle birlikte geri alınması için başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2001 yılında kesinleşen davalıya, 1998 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca 2009 yılında gerçekleştirilen işlemle kesilerek, yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere öncelikle, ölüm aylığının hangi tarih itibarıyla iptal edilip (kesilip), davacı Kurumca hangi dönem yönünden borç tahakkuk işlemi tesis edildiği belirlenerek dava konusu dönem saptanmalı, sonrasında, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanununun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanılan eş 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta ise adına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölgelerle birlikte ..Köyü/Yığılca yönünden geniş kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, 2004 yılından itibaren görev yapan anılan mahalle/köy muhtar ve azalarının tümünün tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 21.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.