muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/12329, Karar No: 2021/13454, Tarih: 13.12.2021

**10. Ceza Dairesi         2020/12329 E.  ,  2021/13454 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : BURSA Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hükümler : 1- Mahkûmiyet; Bursa 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 07/03/2019 tarih, 2018/531 esas ve 2019/75 sayılı karar

2- İstinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 09/05/2019 tarihli 2019/1857 esas ve 2019/913 sayılı karar

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararların niteliği ve temyiz sebeplerine göre incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

5271 sayılı CMK'nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri de dikkate alınarak sanık ve müdafiinin dilekçelerindeki temyiz sebeplerinin hükmün hukuki yönlerine ilişkin olduğu belirlenerek anılan sebeplere göre yapılan incelemede,

Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların aşağıda belirtilenler dışında doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

1- Sanığa verilen adli para cezasının TCK’nın 52/4. maddesi uyarınca taksitlendirilmesine karar verildikten sonra kararda “ödenmeyen para cezasının hapse çevrileceği” ihtarı yerine, “ ödenmeyen adli para cezasının "ödenmeyen adli para cezası ile ilgili olarak 5275 Sayılı Kanunun 106/3.maddesinin uygulanacağının ” ibaresi yazılmak suretiyle TCK’nın 52/4. maddesinin son cümlesine aykırı davranılması,

2- TCK'nın 53. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak 7242 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Kanuna aykırı, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde olduğundan, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 09/05/2019 tarihli 2019/1857 esas ve 2019/913 karar sayılı hükmünün 5271 sayılı CMK'nın 302/2-4. maddesi gereğince BOZULMASINA, ancak bu hususun yeniden duruşma yapılmaksızın aynı Kanunun 303. maddesinin verdiği yetki uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, ilk derece mahkemesi hükmünün,

1- Hüküm fıkralarının adli para cezasının taksitlendirilmesine ilişkin bölümlerindeki “ödenmeyen adli para cezası ile ilgili olarak 5275 Sayılı Kanunun 106/3.maddesinin uygulanacağının” ibaresinin çıkartılmasına ve yerine “ ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğinin ” ibaresinin eklenmesi,

1- Hüküm fıkralarının adli para cezasının taksitlendirilmesine ilişkin bölümlerindeki “ödenmeyen adli para cezası ile ilgili olarak 5275 Sayılı Kanunun 106/3.maddesinin uygulanacağının” ibaresinin çıkartılmasına ve yerine “ ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğinin ” ibaresinin eklenmesi,

2- TCK'nın 53. maddesinin uygulanması ile ilgili bölümün hüküm fıkrasından çıkarılması ve yerine “Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli iptal kararı ile 7242 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler sonrası oluşan durumuna göre, sanık hakkında TCK'nın 53. maddesinin 1 ve 2. fıkraları ile 3. fıkrasının birinci cümlesinin uygulanmasına” ibaresinin eklenmesi,

Suretiyle, diğer yönleri usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün DÜZELTİLEREK TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİNE,

28/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanunun 8. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 304/1. maddesi uyarınca dosyanın Bursa 4. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi'ne gönderilmesine 13/12/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7171, Karar No: 2015/24879, Tarih: 19.11.2015

**8. Ceza Dairesi         2015/7171 E.  ,  2015/24879 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 8 - 2014/347120

MAHKEMESİ : İnegöl 2. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 08/07/2014

NUMARASI : 2012/989 (E) ve 2014/521 (K)

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre sanıkların, bir sebebe dayanmayan temyiz itirazları yerinde görülmediğinden reddiyle hükümlerin (ONANMASINA), 19.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1695, Karar No: 2022/6350, Tarih: 13.04.2022

**11. Ceza Dairesi         2022/1695 E.  ,  2022/6350 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

Sanık hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 26.03.2013 tarih ve 2013/19574 Esas sayılı iddianamesi ile 2007, 2008 ve 2009 takvim yıllarında sahte fatura kullanma suçlarından da kamu davası açıldığı anlaşılmakla bu suçlarla ilgili olarak mahallinde hüküm kurulabilmesi mümkün görülmüştür.

1) 2007 ve 2008 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından kurulan düşme hükümlerine yönelik temyiz incelemesinde;

Sanığa yüklenen “2007 ve 2008 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” suçlarının kanundaki cezalarının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, suç tarihlerinden hüküm tarihine kadar gerçekleştiği ve sanık hakkındaki kamu davalarının düşmesine karar verilmesi gerektiği Mahkemece gerekçeleri gösterilerek kabul ve takdir kılınmış olmakla; katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükümlerin ONANMASINA,

2) 2009 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan verilen beraat hükmüne yönelik temyiz incelemesine gelince;

Sanığa yüklenen “2009 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçunun kanundaki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği ve bu itibarla katılan vekilnin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta, aynı Kanun’un 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen olağanüstü dava zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK’nin 223/8. maddesi uyarınca DÜŞMESİNE, 13.04.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/17161, Karar No: 2015/23652, Tarih: 09.12.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/17161 E.  ,  2015/23652 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Akçaabat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 16/07/2014

NUMARASI : 2013/248-2014/213

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Mahkemece uyulan bozma ilamı gereğince inceleme ve işlem yapılmış olup verilen hüküm davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Yapılan incelemede;

Dava konusu taşınmaz (ışıklar) beldesinde olup somut emsal olarak alınan taşınmaz ise Akçaabat ilçe merkezinde 19.07.1990 tarihli eski satıştır.

Dava konusu taşınmaz ile somut emsal alınan taşınmazın konumları, ilçe ve il merkezine mesafeleri, emsalin satış tarihinin eski olması nazara alındığında alınan rapor ve yapılan emsal karşılaştırması hüküm kurmaya elverişli değildir.

Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazların ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle oluşturulacak yeni bilirkişi kurulu eşliğinde keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 09/12/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13691, Karar No: 2015/8309, Tarih: 30.09.2015

**14. Hukuk Dairesi         2015/13691 E.  ,  2015/8309 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çatalca Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 22/05/2015

NUMARASI : 2015/7-2015/382

Dava, tapu kaydında yanlış yazılan kimlik bilgilerinin düzeltilmesi istemine ilişkindir.

2797 sayılı Yargıtay Kanununa 6572 sayılı Kanunun 27. maddesiyle eklenen Geçici 14. madde gereğince Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun Hukuk Dairelerinin işbölümünü düzenleyen 19.01.2015 tarihli ve 2015/8 sayılı Kararına göre ve davanın açıklanan niteliği itibariyle temyiz inceleme görevi Yargıtay 1. Hukuk Dairesine ait bulunmaktadır.

Ancak, 2797 sayılı Yargıtay Kanununun 60. maddesinde 6644 Sayılı Kanunla yapılan değişiklik gereğince görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Yargıtay Hukuk İşbölümü İnceleme Kuruluna sunulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, görev sorunu giderilmek üzere dosyanın Yargıtay Hukuk İşbölümü İnceleme Kuruluna GÖNDERİLMESİNE, 30.09.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/13065, Karar No: 2011/5319, Tarih: 02.05.2011

**11. Hukuk Dairesi         2009/13065 E.  ,  2011/5319 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

... olarak açılan davada Bakırköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 07.07.2009 tarih ve 2008/17 - 2009/445 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, 13/10/2007 tarihindeki yağmur nedeniyle su baskını neticesinde 2002 yılı dahil olmak üzere su baskını tarihine kadar olan bütün defter ve kayıtların, avea bayiliğiyle ilgili arşivlerinin, yevmiye defterlerinin, faturaların defter-i kebir ve envanter defterlerinin okunamaz hale geldiğini, defterlerin zayi olduğuna ilişkin Bakırköy 5. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde tespit yaptırdıklarını ileri sürerek, bu belgeler için zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamından zayi belgesi verilmesi davasının zayi durumunun öğrenilmesinden itibaren onbeş günlük hak düşürücü sürede açılması gerektiği, Bakırköy 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2007/524 esasına kayıtlı tespit talebinin 18/10/2007 tarihinde yapıldığı, tacir olan davacının davayı 07/01/2008 tarihinde hak düşürücü süre geçtikten sonra açtığı, tespit talebinin hak düşürücü süreyi kesmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 02,80 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 02.05.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/638, Karar No: 2018/6119, Tarih: 27.11.2018

**19. Hukuk Dairesi         2018/638 E.  ,  2018/6119 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit ve ipoteğin fekki davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacılar vekili, davacı şirketin, davalı şirket ile kurmayı düşündüğü ticari ilişki nedeniyle müvekkili olan üçüncü şahıs ... tarafından, ileride doğabilecek borçlara teminat amacıyla davalı şirket lehine taşınmazı üzerinde 200.000 TL bedelli 1. dereceden ipotek tesis edildiğini, ancak davacı şirketin o tarihten bu yana, davalı şirketle hiçbir şekilde ticari ilişkiye girmediğini, davalıdan hiçbir mal almadığını, buna rağmen davalı şirketin ihtarname keşide ederek davacı şirketin 315,136.15 TL borcu olduğunu, borcun ödenmemesi halinde ipoteğin paraya çevrilmesi yolunda takip başlatacağını bildirdiğini belirterek davacı şirketin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile ipoteğin fekkini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacı şirketin ipotek akdinde taraf olmadığını, davalının alacağının yazılı belgeler ile sabit olduğunu, ticari ilişki nedeniyle davacı şirketten 315.136.15 TL alacaklı olduğunu,borçlu şirketin satın aldığı mallara karşılık çekler verdiğini ve bu çeklerin ödenmediğini, borçlu şirket yetkililerinin, şirketin içini boşaltmaları ve muvazaalı olarak unvan benzerliğine dayalı ... yerine, ... şeklinde yeni bir şirket kurmaları nedeniyle yapılan icra takiplerinin semeresiz kalacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, davalının dava dışı ... şirketinden doğmuş veya doğacak alacağını ipotekle teminatlandırmasının önüne geçmek maksadıyla, hileli olarak davacı ... Tarım şirketinin borçları için davacı gerçek kişinin teminat vermesinin sağlandığı, gerek öğreti gerekse yargı kararlarında benimsenen tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisi kapsamında, davacının dava dışı ... şirketten farklı bir tüzel kişilik olduğundan onun borcundan sorumlu olmayacağına ve ipoteğin sadece kendi tüzel kişiliğinin borçları için kurulduğuna yönelik iddiasının dinlenemeyeceği, dava dışı ... şirketinin davalıya olan borçlarından dolayı davacı şirketin sorumlu olduğu, bu kapsamda davalı şirket lehine davacı şirketle yapılan hukuki işlemle üçüncü kişi tarafından verilmiş ipoteğin de bu borçları temin ettiğinin kabulü gerektiği, bu sorumluluğun haksız fiil temeline dayanması nedeniyle tapuda resmi şekil şartının buna engel olamayacağı,davanın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, davalı şirket ile dava dışı ... Ltd.Şti arasında ticari ilişki devam ederken 06.07.2010 tarihinde davacı ... Tarım Ltd.Şti’nin kurulduğu, kuruluşundan iki gün sonra 08.07.2010 tarihinde davacı ...’nın taşınmazı üzerinde davacı ... Tarım Ltd.Şti’nin davalı şirkete olan borçlarının teminatı olarak üst sınır ipoteğinin tesis edilmiş olduğu ve davacı ... Tarım şirketi ile davalı şirket arasında herhangi bir ticari ilişkinin olmadığı anlaşılmıştır. Davalı şirketin ipotek tesis tarihinden önce dava dışı ... Ltd.Şti ile ticari ilişkisinin devam ettiği ve ipotek tarihinde davacı ... Tarım Ltd.Şti’nin ayrı bir tüzel kişilik olduğunu bilerek bu şirket ile yapılacak ticari ilişkinin teminatı olarak ipotek tesis edildiğini basiretli bir tacir olarak bilebilecek durumda olduğundan, mahkemece somut olayda uygulama yeri bulunmayan tüzel kişilik perdesinin aralanması ve haksız fiil hukuki nedenine dayanarak dava dışı ... Ltd.Şti’nin davalıya olan borçlarından dolayı ipotek borçlususunun ve davacı ... Tarım Ltd.Şti’nin sorumlu olduğunun kabulüne yönelik yanılgılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin harcın istek halinde temyiz eden taraflara iadesine, 27/11/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/23874, Karar No: 2013/23829, Tarih: 12.12.2013

**21. Hukuk Dairesi         2012/23874 E.  ,  2013/23829 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, Kurum işleminin iptaliyle kesilen ölüm aylığının 01/11/2008 tarihinden itibaren faiziyle tahsiline, tahakkuk ettirilen borcun iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali, aylıkların kesildiği tarih itibari ile faizi ile davacıya ödenmesi gerektiği ve davacının Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 01.11.2002 tarihinde anlaşmalı olarak boşandığı, boşanma kararının temyiz edilmeksizin 16.12.2002 tarihinde kesinleştiği, kontrol memuru tarafından tutulan raporda; "davacının boşanmış olduğu eşi ile aynı adreste birlikte yaşadığı, bu nedenle hak sahipliğinin 5510 sayılı Kanun’un 5754 sayılı Kanun’la yürürlüğe giren 56. maddesi fıkrası kapsamında iptal edilmesi, 01.11.2008 tarihinden itibaren ödenen tutarlar içinde aynı Kanun’un 96. maddesine istinaden işlem yapılması kanaatine varıldığının" belirtildiği, bu idari soruşturma esnasında tanık olarak dinlenen zabıta memuru ... ’nın imzalı beyanında; “davacının hastalığı nedeniyle ...’da olduğunu ancak kasabaya geldiği zaman eşi ile kaldığını” beyan ettiği, kontrol memuru ve muhtar tarafından imzalanan tutanakta; “komşuları ile yapılan görüşmede davacının eşi ile birlikte yaşadığının” belirtildiği görülmüştür.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya

-dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.