muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/3308, Karar No: 2014/10261, Tarih: 02.06.2014

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, 29.07.2011 tarihli genel kurul toplantısı ilan ve davetlerinin 6762 sayılı TTK'nın 368. maddesine ve şirket ana sözleşmesinin 22. maddesine uygun olarak ilan edildiği, dosyaya ibraz edilen davacıların hisse senetlerinin hamile yazılı olduğu ve davacıların davalı şirkete hisse bırakıp adreslerini

bildirdiklerinin de iddia ve ispat olunamadığından davacılara genel kurul toplantılarının taahhütlü mektupla bildirilmesinin zorunlu bulunmadığı, davalı şirketin taşınmaz hissesi veya taşınmaz satışında ana sözleşmeye ve şirketin imza sirkülerine uygun hareket edildiği, davalı şirket ana sözleşmesinde, taşınmaz satışı şirketin faaliyet konuları arasında sayıldığına göre, şirketin yöneticisi ve temsilcilerinin bir genel kurul kararı almadan da taşınmaz satışı yapmalarının mümkün olduğu, 29.07.2011 tarihli genel kurul toplantısının pay sahiplerinin % 83,58'inin iştirakiyle yapıldığı, kararın oy birliği ile alındığı, davacıların ve diğer tüm pay sahiplerinin tamamı katılmış olsa ve karşı oy kullansa bile, genel kurulda yine aynı yönde karar alınabileceği, genel kurul kararının kanuna, ana sözleşmeye ve dürüstlük kurallarına aykırı olmadığı, taşınmazın satış fiyatındaki farkın fahiş olmadığı ve bunun olağan karşılanabileceği, ayrıca satış fiyatının piyasa rayicinden bir miktar düşük olmasının başlı başına genel kurul kararının iptalini gerektirici bir neden olmadığı, ayrıca 22/08/2002 ve 15/06/2006 tarihli genel kurullardan dava tarihine kadar 3 aylık hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacılar vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacılar vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 02.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/4994, Karar No: 2010/3855, Tarih: 17.06.2010

**7. Hukuk Dairesi         2009/4994 E.  ,  2010/3855 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı ... tarafından istenilmekle, temyiz isteminin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, dosyadaki belgeler okundu, tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi. Gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında 122 ada 24 ve 25 parsel sayılı sırasıyla 5386,25 metrekare ve 4031,47 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar tapu kaydına, miras yoluyla gelen hakka, paylaşmaya, bağışa ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak sırasıyla davalı ... ve ... adına ayrı ayrı tespit edilmiştir. Davacı ... adına tespit edilen dava dışı 122 ada 26 parsel sayılı taşınmazın eksik tespit edildiğini öne sürerek, kesin hükme, satın almaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak taşınmazın bir bölümü hakkında dava açmıştır. Mahkemece davanın reddine, 122 ada 25 parsel sayılı taşınmazın tespit gibi davalı ... adına, 122 ada 24 parsel sayılı taşınmazın tespit gibi davalı ... adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı taraf Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesinin 5.6.1990 tarih 1981/96-1990/163 E.K. sayılı kesin hükmüne dayanmıştır. Mahkemece davacının dayandığı kesin hükme esas alınan dava dosyasındaki kararın ayni hak doğurmayacağı bu nedenle kesin hüküm şartlarının oluşmadığı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş ise de mahkemece varılan sonuç dosya içeriğine uygun düşmediği gibi yapılan araştırma ve inceleme de yetersizdir.

Mülkiyet hakkına dayalı olarak açılan elatmanın önlenmesi davaları taşınmazların aynına ilişkin davalardandır. Hal böyle olunca kadastro mahkemesinde görülen davalarda mahkemece öncelikle elatmanın önlenmesi davası sonucunda verilmiş bir hüküm varsa bu hükmün dava konusu taşınmazı kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi, taşınmazın kesin hüküm kapsamında kaldığının belirlenmesi halinde uyuşmazlığın kesin hükme değer verilerek çözümlenmesi gerekir.

Somut olayda davacı Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesinin 5.6.1990 tarih 1981/96-1990/163 E.K. sayılı elatmanın önlenmesi davası sonucu verilmiş ilama dayanmıştır.

Somut olayda davacı Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesinin 5.6.1990 tarih 1981/96-1990/163 E.K. sayılı elatmanın önlenmesi davası sonucu verilmiş ilama dayanmıştır.

O halde mahkemece davacı tarafından dayanılan kesin hükmün dayanağı ilam ve eki harita, taşınmazlar başında yeniden keşif yapılarak yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi eliyle yerine sağlıklı biçimde uygulanmalı, uygulamada kadastro paftasının ölçeği ile kesin hükmün dayanağı haritanın ölçekleri eşitlenerek haritalarda tarif edilen belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerindeki doğal yada yapay sınır yerlerinden yararlanılarak her iki harita çakıştırılmak suretiyle yerine uygulanmalı, kesin hükmün dava konusu taşınmazları kapsayıp kapsamadığı, yanlar arasında koşulları usulün 237. maddesi hükmünde tarif edilen biçimde kesin hükmün var olup olmadığı duraksamasız belirlenmeli, kesin hükmün varlığı halinde kesin hükmün kamu düzenine ilişkin olumsuz dava koşulu olduğu, istek olmasa bile yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilmesi gerektiği dikkate alınarak uyuşmazlık önceki günlü kesin hükme göre çözümlenmeli, dava konusu taşınmazların tümünün yada bir bölümünün kesin hükmün kapsamı dışında kaldığının belirlenmesi halinde iddia ve savunma doğrultusunda toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu olgular göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı ...'ın temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde ilgilisine iadesine, 17.06.2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3729, Karar No: 2015/4493, Tarih: 14.09.2015

**1. Ceza Dairesi         2015/3729 E.  ,  2015/4493 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten yaralama

1) Oluşa ve dosya içeriğine göre, sanığın ruhsatsız tabancası ile mağduru hedef alıp yakın mesafeden birden fazla ateş ettiği, açılan ateş nedeniyle kasık ve kol bölgelerinden toplam 3 isabet alan mağdurun ince bağırsak yaralanmasına ve hayati tehlikeye neden olacak şekilde yaralandığı olayda; olayın oluş şekli, kullanılan silahın niteliği, atış sayısı ile meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı birlikte değerlendirildiğinde kasten yaralama suçunda 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngören 5237 sayılı TCK'nun 86/1. maddesi uyarınca aynı Kanunun 61. maddesindeki ilkeler gözetilerek üst sınıra yakın bir temel ceza tayini yerine yazılı şekilde 1 yıl hapis cezasına hükmolunması suretiyle eksik ceza tayini aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

2) Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık .. mağdur .. kasten yaralama suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, takdire ve tahrike ilişkin cezayı azaltıcı sebeplerin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle değerlendirilmiş, incelenen dosyaya göre bozma üzerine verilen hükümde eleştiri ve düzeltme nedeni dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin lehe olan kanun hükümlerin uygulanmadığına yönelen ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddiyle, katılan için baro tarafından görevlendirilen vekile ödenecek ücretin yargılama gideri olarak sanıktan tahsiline karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde katılan lehine vekalet ücreti olarak belirlenmesi, kanuna aykırı ise de bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden CMUK'nun 322. maddesinin tanıdığı yetkiye dayanılarak hüküm fıkrasının mahsus bölümünde yer alan katılan lehine vekalet ücretinin yer aldığı bölümün hükümden çıkartılmasına, yargılama giderlerinin yer aldığı hüküm fıkrasının sonuna "katılan için baro tarafından görevlendirilen vekil için ödenen 578.TL'nin yargılama gideri olarak sanıktan tahsiline" ibaresinin eklenmesine karar verilmek suretiyle DÜZELTİLEN hükmün kısmen tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA), 14/09/2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1322, Karar No: 2022/15924, Tarih: 11.10.2022

**11. Ceza Dairesi         2022/1322 E.  ,  2022/15924 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN;

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

...

...

2009 ve 2010 takvim yılları yönünden suç tarihlerinin; düzenlenen son fatura tarihlerine göre en aleyhe kabulle 31.12.2009 ve 31.07.2010 olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

Sanığa yüklenen “2008, 2009, 2010 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” suçunun Kanundaki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımının, 2008 takvim yılı yönünden; suç tarihinden hüküm tarihine kadar gerçekleştiği gözetilmeden yargılamaya devamla beraat hükmü kurulması, yasaya aykırı; 2009 ve 2010 takvim yılları yönünden ise; suç tarihlerinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği ve bu itibarla katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta, aynı Kanun’un 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davalarının gerçekleşen olağanüstü dava zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK’nin 223/8. maddesi uyarınca DÜŞMESİNE, 11.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yz.İşl.Md. Y. ...
Yargıtay — Esas No: 2012/27795, Karar No: 2014/12402, Tarih: 24.06.2014

**11. Ceza Dairesi         2012/27795 E.  ,  2014/12402 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2010/128506

MAHKEMESİ : Kemalpaşa Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 27/03/2009

NUMARASI : 2007/387 (E) ve 2009/240 (K)

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

Sanıkların aşamalarda suça konu çeki kimden aldıklarını bilmediklerini savundukları ancak, sanık M.'ın kovuşturma aşamasındaki beyanında suça konu çeki Menemen İlçesi A..Kasabası diye tabir ettiği yerde bulunabilecek A.Y..isimli bir şahıstan ticari ilişki neticesinde aldığını savunması, çek üzerindeki imza ve yazıların sanıklara aidiyetinin araştırılmaması karşısında; gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi amacıyla öncelikle sanık M..'ın beyanında geçen A.. Y.. isimli şahsın araştırılarak bulunması halinde usulünce dinlenmesi, suça konu çek üzerindeki imza ve yazıların sanıklara ait olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmasından sonra tacir oldukları anlaşılan sanıkların suça konu çeki cirosuz kabul etmelerinin hayatın olağan akışına uygun olup olmadığının hükmün gerekçesinde denetime olanak verecek şekilde tartışılarak sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun tayin ve takdirinin gerektiği gözetilmeden eksik incelemeyle yetinilerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 24.06.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17509, Karar No: 2014/2554, Tarih: 10.02.2014

**8. Ceza Dairesi         2013/17509 E.  ,  2014/2554 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 8 - 2013/334638

MAHKEMESİ : İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 13/10/2011

NUMARASI : 2010/366 (E) ve 2011/269 (K)

SUÇ : Parada sahtecilik

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Süresinde yapılmayan ve ceza miktarı da uygun olmayan sanık müdafiinin duruşma isteminin CMUK.nun 318 . maddesi uyarınca oybirliğiyle (REDDİNE),

Dosya üzerinde yapılan incelemede;

1- Oluşa ve tüm dosya kapsamına göre, sanığın inkara yönelik savun- maları ile olayın tek görgü tanığı olan ve telefonu satan Özgür Tan'ın 25.03.2011 tarihli duruşmada kendisinden telefon alan şahsın sanık olmadığını belirtmesi karşısında, suça konu telefonun imei numarasından söz konusu telefonu kullandıkları anlaşılan Naziker İğneci ve Bayram Akay isimli şahıslar tanık olarak dinlenip, cep telefonunun nasıl elleri- ne geçtiği sorularak ve sanıkla bağlantısı olup olmadığı araştırılarak sonucuna göre sanı- ğın, hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

2- Kabul ve uygulamaya göre de;

Sanık hakkında temel ceza tayin olunurken hapis cezası alt sınırdan tayin olunduğu halde, aynı gerekçeyle adli para cezasına esas alınan birim gün sayısının alt sı- nırdan uzaklaşılarak belirlenmesi suretiyle çelişkiye neden olunması,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1.maddesi uyarınca uygulanması gereken CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZULMASINA), 10.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13145, Karar No: 2019/6148, Tarih: 15.05.2019

**17. Hukuk Dairesi         2016/13145 E.  ,  2019/6148 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili; 08.12.2002 tarihinde davacıya ait davalı ... Şıra idaresindeki minübüsün karıştığı çift taraflı kazada, diğer araçta yolcu olarak bulunan dava dışı mağdurların yaralanması ve vefatı nedeniyle hak sahiplerine ödemeler yapıldığını, yapılan bu ödemelerin davalılar tarafından ödemesi gereken bedel olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 24.000,00 TL'nin ve 30/07/2004 tarihinden itibaren işleyecek ticari (reeskont) faizi, olmadığı takdirde yasal faizi ve de ayrıca fer'i kalemlerin ödeme yaptıkları 14/12/2010 tarihi itibariyle oranlanıp ortaya çıkan bedel ve bu bedelin faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den tahsiline; 52.041,70 TL'nin ve 20.01.2003 tarihinden itibaren işleyecek ticari (reeskont) faizi, olmadığı takdirde yasal faizi ve de ayrıca fer'i kalemlerin ödeme yaptıkları 14/12/2010 tarihi itibariyle oranlanıp ortaya çıkan bedel ve bu bedelin faizi ile birlikte davalı Birlik Sigorta A.Ş.'nden tahsiline; şimdilik 76.041,70 TL'nin dava dışı kişilere ödeme yaptığı 14/12/2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ... Şıra'dan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili; davanın KTK'da yazılı zamanaşımı süreleri aşıldıktan sonra açıldığını belirterek zamanaşımı defi nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili; davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle aksi takdirde esas yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalı ... Şıra; davayı takip etmemiş herhangi bir cevap da vermemiştir.

Mahkemece, davalı ... Şıra yönünden dosyanın bu davadan tefrik edilerek mahkemenin yeni bir esasına kaydedilmesine, 2918 sayılı KTK'nun 109/son maddesi gereğince ödeme ve sorumluları öğrenme tarihinden itibaren 2 yıl içinde dava açılmadığından davalılar Halk Sigorta A.Ş. ve Groupama sigorta A.Ş. yönünden davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş; hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Somut olayda dava kendisini vekille temsil ettiren her iki davalı yönünden zamanaşımı nedeniyle reddedilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Somut olayda dava kendisini vekille temsil ettiren her iki davalı yönünden zamanaşımı nedeniyle reddedilmiştir.

AAÜT'nin 3/2 maddesinde "müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunur." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Red sebebi ortak olan davalılar yararına, reddedilen tazminat yönünden tek vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken, mahkemece, davalılar Halk Sigorta A.Ş. ve Groupama sigorta A.Ş. lehine ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmolunması usul ve yasaya aykırı ise de; bu yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK'nın 438/7. maddesi uyarınca hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hüküm fıkrasının 5. bendindeki “1.800,00'er TL” ibaresinin çıkarılmasına, yerine “1.800,00 TL” ibaresinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 15/05/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13406, Karar No: 2012/13821, Tarih: 12.07.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/13406 E.  ,  2012/13821 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :22-152

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince yasal faiziyle birlikte geri alınması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2003 yılında kesinleşen davalıya, 1990 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca 2010 yılının Temmuz ayında gerçekleştirilen işlemle kesilerek, 24.10.2008 – 23.08.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.