muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/3995, Karar No: 2023/1044, Tarih: 07.03.2023

Diyarbakır Polis Kriminal Laboratuvarı Müdürlüğü'nün 23.02.2016 tarihli kriminal uzmanlık raporuna göre, sanık ...'in alınan svap örneklerinde atış artıklarında bulunan Antimon (Sb) elementinin tespit edildiği, sanığın svap örneklerinde ayrıca RDX HMX ve TNT patlayıcı madde kalıntılarının tespit edildiği, Diyarbakır Polis Kriminal Laboratuvarı Müdürlüğü'nün 24.02.2016 tarihli kriminal uzmanlık raporuna göre, sanık ...'in olay tarihinde üzerinde bulunan giysilerden de atış artıklarında bulunan Antimon (Sb) elementi ile RDX HMX ve TNT patlayıcı madde kalıntılarının tespit edildiği, dosyada mevcut Jandarma Genel Komutanlığı'nın 03.08.2017 tarih 2017/608 numaralı uzmanlık raporunda; "Antimon (sb) bileşiğinin ateşleme iğnesinin çarparak kapsül içerisindeki patlayıcı bileşimini ateşlemesi sonucu kovan içersindeki nitroselüloz yanmasıylaoluşan gaz basıncı ve yüksek ısı etkisi ile fişek kapsülünde bulunan atış artığı olduğu, atış yapan şahıs ile yapmayan arasında olabilecek boğuşma, çevredekiler tarafından atışın engellenme çabaları, acı ve şok etkisiyle mağdurun yara bölgesine dokunması, olay yerindeki atış yapılan silahlara dokunma veya olayda yer alan ancak ateşlenmeyen bir başka silaha dokunma (üzerinde önceki atışlardan kalma artıklar olabilir), kovana dokunma, atış yapan kişinin yakınında bulunma gibi durumlar söz konusu olduğunda, atış yapmayan kişilerin el ve yüz bölgelerine veya elbiselerine de transfer olabilmektedir. Elbiseler üzerine yerleşen atış artıkları giysiler ile herhangi bir kimyasal etkileşmeye girmediğinden ve zamana bağlı olarak elementel özelliklerini değiştirmediğinden fiziki veya kimysal dış etkilere (yıkama, silinme, kimyasal maddelerle muamele, transfer olma vb) maruz kalmadıkça bulundukları zemin üzerinde kalabileceğinin belirtildiği", her ne kadar sanık ve müdafisi tarafından hakkında yapılan teşhislerin usulüne uygun olmadığı kabul edilemez olduğu savunulmuş ise de yapılan teşhislerin bir kısmının teşhisci sanıklarca kovuşturma aşamasında kabul edilmiş olması, bir kısmının ise soruşturma safhasında müdafi eşliğinde alınan savcılık ve sorgu beyanları yönünden kabul edilmiş olması, teşhislerin somut anlatım içererek özelleştirilmiş olması, sanıkta atış artığı çıkması ile güvenlik güçleriyle çatışmaya girdiğine dair teşhislerin doğrulanması sebebiyle teşhisçi sanık beyanlarına itibar edildiği, dosyada bulunan PKK/KCK terör örgütü adına A. (Ç/A) ile çevrime çıkan sözde Amed Eyaleti Gençlik Birimi sorumlusu H. (K) H.A. (Ç/A) ile çevrime çıkan sözde orta saha yürütme sorumlusu A.F. (K) N.G., R. (Ç/A) ile çevrime çıkan sözde Kuzey saha telsiz operatörü ve R. (Ç/A) ile çevrime çıkan sözde HSM Türkiye Sorumlusu telsiz operatörü arasında 24.02.2016 günü gerçekleşen telsiz görüşmelerinde; "3 kısı ihanet ediyor. düşmanla hareket ediyorlar. - sicillerini vereyım-bır dakika. alıser bunlar ypslıdır değil mı?-evet evet- Mervan tamam-gercek adı Salih Ates, anne Naciye, baba adı ..

. (K) H.A. (Ç/A) ile çevrime çıkan sözde orta saha yürütme sorumlusu A.F. (K) N.G., R. (Ç/A) ile çevrime çıkan sözde Kuzey saha telsiz operatörü ve R. (Ç/A) ile çevrime çıkan sözde HSM Türkiye Sorumlusu telsiz operatörü arasında 24.02.2016 günü gerçekleşen telsiz görüşmelerinde; "3 kısı ihanet ediyor. düşmanla hareket ediyorlar. - sicillerini vereyım-bır dakika. alıser bunlar ypslıdır değil mı?-evet evet- Mervan tamam-gercek adı Salih Ates, anne Naciye, baba adı ...?? (Reşitt)- kodu Şervan gerçek adı Mehmet Şirin Arat-anne adı Fatma, baba adı Adnan, buda 92 amed dogumlu-arkadas bu 3 kısı iki gun once ihanet ediyor- bugun sabah çıkan çatışmalarda zana arkadaş sehıt-oluyor-zana andok-dogrudur kulpluydu-zana andok, Erdal Tekin, anne adı Sitti- baba adı Hüseyin, 88 pasur dogumlu-2015 amed katılımlı-İstanbulda bir kadın canlı bomba yakalandı dıyordu-lice kırsalından gelen iki kadını tutukladık dıyor-canlı eylem ıcın giden iki kadını mı tu tuk la mı sla r- ya v yalandır-bızım oyle bir şeyle alakamız yok yalan soyluyorlar-bak o konuda tum arkadaşlar inisiyatiflidir -ihaneti biz kabul etmıyoruz- bugun tekmilde verdiğiniz uc kist, vardı kimse oyle şeylere tenezul etmesin oyle sey olursa da söylediğimiz üzere inisiyatiflisiniz vurun afetmeyın- yanı düşmanda böyle sızma falan yapamıyor. bazı yerlerde insan böyle yol verip ıcıne alıp, çekip imha edebılır-dusman kendi basınında lice kırsalından istanbul'a iki kadın eylem yapmaya gelmiş bu ikisini yakaladık diyorlar bu yalandır" şeklinde örgüt üyelerinin tespit edilen telsiz görüşmelerinde, sanık ...'in KOD ismi ile kimlik bilgilerini açıkça söyledikleri ve sanığın PKK/KCK silahlı terör örgütünün yapılanması içerinde bulunan YPS içerisinde faaliyet gösterdiğini belirterek, sanığın örgüt içerisindeki konumunun deşifre olduğu yine müdafi ile alınan kolluk beyanında tevil yollu ikrarı, teşhis beyanları, teslim oluşu sebebiyle örgütte ihanetçi olarak anıldığı,

Dosyada 21.08.2016 tarihinde Bingöl İli merkezinde PKK/KCK silahlı terör örgütüne yönelik operasyonlar sırasında 07 BVL 61 plaka sayılı araç içerisinde bulunan AZAD FARQİN KOD adlı N.G. isimli örgüt üyesi ile diğer örgüt üyelerinin üzerlerinde dijital materyaller ele geçirildiğine dair tutanakların yer aldığı, ele geçirilen dijital materyallerin usule uygun yapılan incelemesinde, sanık ...'in kollukta verdiği 25.02.2016 tarihli ifade tutanağının tamamının birer örneğinin tespit edildiği, PKK/KCK silahlı terör örgütünün kırsal yapılanmasında faaliyet gösteren örgüt üyelerinin Diyarbakır ili şehir yapılanmasında yer alan milisleri aracılığıyla örgüt üyeleri hakkında bilgi toplayarak örgüt ideolojisi çizgisinde olayı tartıştıklarının telsiz görüşmelerinden anlaşıldığı, teşhis beyanlarının özelleştirilmiş olmasına rağmen birbiriyle çelişmemesi, hakkında yapılan teşhislerin soyut nitelikte olmayıp somut delillerle doğrulanması sebepleriyle teşhis beyanlarına itibar edildiği, Sanığın müdafi ile alınan 25.02.2016 tarihli ifadesinde Mervan Kod adını kullandığını, kendisine çeşitli marka Uzi, Kaleşnikof silahların verildiğini, silah eğitimi aldığını, silahla havaya ateş ettiğini, nöbet tuttuğunu ikrar ettiği, bu ikrarının da ayrıca teşhis beyanlarını kısmen doğrular nitelikte olduğu, teşhis beyanları tevil yollu ikrarı gözetilerek sanığın çatışmaya girmediği yönündeki savunmalarına itibar edilmediği,

Sanık ...'in MERVAN KOD adını kullanarak SUR İlçesinde diğer örgüt üyeleri ile birlikte kaleşnikof marka silahla devriye gezerek mevzilerde silahlı nöbet tuttuğu, sanığın diğer örgüt üyeleri aracılığıyla silah kullanma, silahı söküp takma ve atış eğitimi aldığı, sanığın diğer örgüt üyeleri ile birlikte Sur ilçesinde görevli kolluk personeline yönelik olarak uzun namlulu silahlarla bizzat çatışmaya girdiği, sanığın yukarıda belirtilen eylemlerini tanık beyanları ve teşhis tutanaklarıyla açık ve kesin bir şekilde gerçekleştirdiğinin tespit edildiği, sanığın Türkiye Cumhuriyeti Devletinin egemen toprağı olan Sur İlçesinde kamu düzenini ihlal edecek nitelikte vahamet arz eden eylemlerde bulunduğu, sanığın yukarıda belirtilen eylemlerinin amaç suçun işlenmesi doğrultusundaki örgütsel bağlılık ile ülke genelindeki organik bütünlüğüne göre amacı gerçekleştirme tehlikesi yaratacak nitelikte olduğu, sanığın bu şekilde 5237 sayılı TCK'nın 302 nci maddesinde düzenlenen Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçunu işlediği, birleşen dosya kapsamında sanığın amaç suç olan Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçunun yanında şehit olan ve yaralanan kolluk kuvveti personelinin hangisi veya hangilerine karşı bu eylemleri gerçekleştirdiğinin belirlenememesi nedeniyle asgari seviyede bir kez ''Kişiyi yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle bir kişiyi öldürmeye teşebbüs'' suçundan cezalandırılması yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulduğu, sanığın tutanaklara yansıyan olumsuz hal ve tavırlarına rastlanmamış olması sebebiyle hakkında takdiri indirim uygulandığı anlaşılmakla hüküm kurulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesinin sanık müdafi ve O yer Cumhuriyet savcısının istinaf başvuruları üzerine yapmış olduğu incelemede Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nin sanık hakkındaki tespitlerinde bir isabetsizlik bulunmadığına kanaat getirerek istinaf başvurularının esastan reddi yönünde karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Oluş, iddia, mahkeme kabulü ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesinin sanık müdafi ve O yer Cumhuriyet savcısının istinaf başvuruları üzerine yapmış olduğu incelemede Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nin sanık hakkındaki tespitlerinde bir isabetsizlik bulunmadığına kanaat getirerek istinaf başvurularının esastan reddi yönünde karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Oluş, iddia, mahkeme kabulü ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Yargılama sürecindeki usuli işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, hükümlere esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı, dosya kapsamındaki delillerin sanığın suçlarını ispatlamaya yeterli olduğu, sanığa savunma hakkını kullanması için yeterli hak ve sürenin tanındığı anlaşılmakla sanık ve müdafiinin savunmalarına itibar edilmemiş, sanığın sübutu kabul olunan eylemlerinin amaç suçun işlenmesi doğrultusundaki örgütsel bağlılık ile ülke genelindeki organik bütünlüğüne göre, amacı gerçekleştirme tehlikesi yaratabilecek nitelikte olduğu belirlenip, kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde suç vasfı tayin edilmiş, cezayı azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, sanık hakkında yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle bir kişiyi öldürme suçundan kurulan hükümde de bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılarak incelenen dosya kapsamına göre verilen hükümlerde bir hukuka aykırılık görülmemiş olduğundan CMK'nın 302/1 inci maddesi gereğince sanık müdafiinin temyiz itirazları reddedilmiş ancak;

Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma ve yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle bir kişiyi öldürme suçlarından mahkumiyetine karar verilen sanık hakkında 3713 sayılı Kanun'un 5/1 inci maddesinin uygulanması gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesinin, 11.09.2020 tarihli ve 2020/704 Esas, 2020/651 sayılı Kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 303 üncü maddesinin birinci fıkrasının c bendi gereği hükmün 3713 sayılı Kanun'un uygulandığı kısımlarındaki "5 inci maddesi" kısmının "5/1 inci" maddesi olarak yazılması suretiyle, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

07.03.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/2779, Karar No: 2006/3734, Tarih: 21.03.2006

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2006/2779 E.  ,  2006/3734 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Yerel Mahkemece verilen hüküm katılan ... tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dosyanın incelenmesinde Dairemizin 25.11.2005 tarihli iade kararının 1. ve 3. bedlerinin yerine getirilmediği gözlenmiştir.

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1) 1. bendde davacı gerçek kişi vekilinin davadan çekilmiş olması nedeniyle davacının bizzat kendisine karar tebliğinin yapılması,

2) 3. bendde ise dayanak tapunun uygulandığı 223 ada 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48 ve 79 parseller bir bütün kabul edilip bunları çevreleyen aynı ada 27, 73, 76, 48; 222 ada 32, 33, 35, 37; 225 ada 4 ve 5 parsellere ait kesinleşme şerhi de bulunan tutanak örnekleri ile varsa dayanağı belgelerin, davalı olduklarının anlaşılması durumunda ilgili dava dosyalarının eklenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca, dava dosyasının H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra,

bu dosya arasına konulması; ayrıca, dava dosyasının da H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksiklik giderilmek üzere, dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 21/03/2006 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/18565, Karar No: 2016/11318, Tarih: 03.11.2016

**17. Ceza Dairesi         2015/18565 E.  ,  2016/11318 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

31.10.2013 tarihli oturumda ... Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda olduğu belirtilen ve UYAP sisteminden yapılan sorgulamaya göre de, karar tarihinde aynı cezaevinde tutuklu olarak bulunduğu anlaşılan suça sürüklenen çocuk ...'ın, duruşmadan vareste tutulmak isteyip istemediği sorulmaksızın ve tahliye edilip edilmediği araştırılmaksızın karar oturumunda hazır bulundurulmayarak yokluğunda hükümlülüğüne karar verilmesi suretiyle, 5271 sayılı CMK’nın 193/1. ve 196/5. maddelerine aykırı davranılması, böylece savunma hakkının kısıtlanması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 03.11.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/13133, Karar No: 2022/5828, Tarih: 18.04.2022

**10. Hukuk Dairesi         2021/13133 E.  ,  2022/5828 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... 1. İş Mahkemesi

Asıl dava, davacının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığının tespiti üzerine, yersiz sağlık giderinin tahsiline dair Kurum işleminin iptali, birleşen dava ise yersiz aylık ödemelerinin tahsiline ilişkin kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle asıl ve birleşen davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar vermiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı dava dilekçesinde; Eşi ...'dan boşandığını, bunun üzerine davalı kuruma müracaat ederek babası ...'in Sosyal Güvenlik hizmetlerinden yararlandığını, onun emekli maaşından faydalandığını, halen annesinin sağ olduğunu ve onun da aynı şekilde faydalandığını, 03.12.2013 tarihinde eski eşi ... ile anlaşarak yeniden nikah yapıp evlendiğini, durumu hemen davalı kuruma bildirip ilişiğini kestirdiğini, davalı kurumun yersiz tedavi bedeli olarak 10.754,82 TL. Talep ettiğini, davalı kurum talebinin yersiz olduğunu , kurumun 19/06/2014 tarihli 9128160 numaralı işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen ... 1.iş mahkemesinin 2014/579 Esas 2014/590 Karar sayılı davada, davacı dava dilekçesinde; 2000 yılında şiddetli geçimsizlik nedeniyle eşi ...'dan boşandığını, bunun üzerine davalı kuruma müracaat ederek babası ...'in Sosyal Güvenlik hizmetlerinden yararlandığını, onun emekli maaşından faydalandığını, halen annesinin sağ olduğunu ve onun da aynı şekilde faydalandığını, 03.12.2013 tarihinde eski eşi ... ile anlaşarak yeniden nikah yapıp evlendiğini, durumu hemen davalı kuruma bildirip ilişiğini kestirdiğini, davalı kurumun yersiz tedavi bedeli ödettiği iddiası ile tutanak tuttuğunu ve tarafına tebliğ ettiğini, ... 1.İş Mahkemesinin 2014/473 Esas sayılı dosyasında işlemin iptali için dava açtığını, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlü'nün 05.08.2014 tarih ve 10327457 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili asıl ve birleşen davaya verdiği cevap dilekçelerinde; davacının iddialarının haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi gerektiğini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

II-CEVAP

Davalı vekili asıl ve birleşen davaya verdiği cevap dilekçelerinde; davacının iddialarının haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi gerektiğini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

... 1. İş Mahkemesi'nin 2018/398 E sayılı asıl davadaki 05/08/2014 tarihli ve 10327457 sayılı kurum işleminin iptali talebinin reddine, ... 1. İş Mahkemesi'nin 2014/579 E sayılı birleşen davadaki 19/06/2014 tarihli ve 9128160 sayılı kurum işleminin iptali talebinin reddine karar verildi.

B-BAM KARARI

Davacı tarafın istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi Kararının Kaldırılmasına, Asıl davanın kabulü ile, ...'nın 19/06/2014 tarih ve 9128160 sayılı yazısı ile yersiz tedavi bedeli olarak davacıdan talep edilen 10.754,82 TL'nin tahsiline yönelik işlemin iptaline, birleşen davanın reddine, karar verildi.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı vekili; davacı aleyhine çelişki içeren ve anlam hatası barındıran gerekçe ile kurulan birleşen dava yönünden kısmi red kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı Kurum vekili; İstinaf Mahkemesince tedavi giderlerinden Kurumun sorumlu olduğunu belirtilerek, asıl dava yönünden davanın kabulüne karar verildiği, İlk Derece Mahkemesince birlikte yaşama olgusunun kabul edildiği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 12.03.2019 gün 2015710-2743 Esas 2019/271 Karar sayılı Kararı ve bu kararı dayanak yapan Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin 28.11.2019 gün 2019/1727 Esas, 2019/9214 sayılı kararı ile öteden beri Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin içtihatları gözetildiğinde, sağlık harcaması yönünden de kurumun rücusunun mümkün olduğunun kabul edildiği, hal böyle iken aksi yöndeki ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının bozulmasını istemiştir.

IV-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.