muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/6845, Karar No: 2023/542, Tarih: 08.02.2023

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Katılan vekilinin temyiz isteği, sanıklar hakkında kurulan beraat hükümlerinin usul ve yasaya aykırı olduğuna,

2. Sanık ... müdafiinin temyiz isteği, mahkumiyet hükümlerine yönelik olup sanığın suç işleme kastının bulunmadığına, eksik araştırma ve incelemeyle hüküm kurulduğuna, mahkumiyete yeterli delil bulunmadığına,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Vergi mükellefi olan ...Elektrik ... Ltd. Şti.nin 2011, 2012 ve 2013 takvim yılları hesap ve işlemlerinin vergisel yönden incelenmesi neticesinde, şirketin kuruluş tarihi olan 11.01.2011 tarihinden itibaren düzenlenen faturaların gerçek mal teslimi ve hizmet ifası içermeyen komisyon karşılığı düzenlenen sahte belgeler olduğu, mükellefin söz konusu yıllarda kullanmış olduğu faturaları düzenleyen firmaların birçoğu hakkında sahte fatura düzenleme fiiline ilişkin ya vergi tekniği raporu ya da olumsuz tespitler bulunduğu, vergi incelemesi amacıyla ibrazı istenen şirkete ait defter ve belgelerin eksik teslim edildiğinden bahisle vergi tekniği raporu ve vergi suçu raporu düzenlenmiş, rapor değerlendirme komisyonunca verilen mütalaa üzerine yürütülen soruşturma sonucu düzenlenen 10.04.2014 tarihli iddianame ile sanıklar hakkında 2011, 2012 ve 2013 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme ve sahte fatura kullanma suçlarından, ayrıca sanık ... hakkında defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçundan kamu davası açılmıştır.

2. Dosya kapsamına göre, sanıkların 11.01.2011 tarihinde tescil edilen mükellef şirketin kurucu ortakları oldukları, sanık ...'nin ilk 10 yıl için şirket müdürü olarak seçildiği, şirketin iş yeri adreslerinde yapılan yoklamalara ilişkin düzenlenen yoklama fişlerinde, vergi incelemesine ilişkin incelemeye başlama, defter ve belge teslim alma ve vergi inceleme tutanaklarında şirket müdürü sıfatıyla sanık ... adına atılı imzaların bulunduğu anlaşılmıştır.

3. Sanık ... savunmasında, ... ve ... tarafından kurulan şirkette diğer sanık ile birlikte sigortalı olarak çalıştıklarını, bütün işlemin ... ve ... tarafından yapıldığını, suç tarihlerinde psikolojik rahatsızlıklarının bulunduğunu, yüklenen suçları işlemediğini,

02.07.2014 havale tarihli dilekçesinde, ... ve ...'ın şirketin asıl sahipleri olduğunu, ... ve ... tarafından hazırlanıp kendisine getirilen fatura ve belgeleri imzaladığını, diğer sanık ...'in iş yerinde hiç çalışmadığını,

07.05.2015 havale tarihli dilekçesinde, diğer sanık ... tarafından kandırıldığını, ... ve ... isimli kişilerle Yasemin aracılığıyla tanıştığını, şirketin muhasebesi ile Yasemin'in ilgilendiğini

Beyan etmiştir.

4. Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 12.08.2014 tarihli sağlık kurulu raporunda, sanık ...'nin suç tarihi itibarıyla atılı suçun anlam ve sonuçlarını algılayabildiği, işlediği iddia olunan fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunduğu belirtilmiştir.

Beyan etmiştir.

4. Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 12.08.2014 tarihli sağlık kurulu raporunda, sanık ...'nin suç tarihi itibarıyla atılı suçun anlam ve sonuçlarını algılayabildiği, işlediği iddia olunan fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunduğu belirtilmiştir.

5. Sanık ... savunmasında, şirkete ortak olduğunu, şirkete ara sıra gidip sekreter olarak çalıştığını, diğer sanık ...'nin şirketin asıl sahibi olup şirketin bütün işlerini takip ettiğini, şirketin işleyişine ilişkin bilgisinin bulunmadığını ve yüklenen suçları işlemediğini beyan etmiştir.

6. Tanık ..., sanık ... ile ... ve ... birlikte büroya geldiklerini, şirket kuracaklarını söyleyip mali müşavirlik yapmasını istediklerini, bir kaç kez iş yerine gittiğinde her iki sanığı da gördüğünü, şirketin belgelerini ... ve sanık ...'nin birlikte getirdiklerini, şirketin faaliyetine ilişkin sanık ... ile muhatap olduğunu beyan etmiştir.

7. Mahkemece, sanık ...'in şirkete kağıt üzerinde ortak olup şirketin yönetimine ilişkin yetkisinin bulunmadığı kabul edilerek sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarından beraatine; sanık ...'nin, ibrazı istenen defter ve belgeleri vergi müfettişine teslim ettiği kabul edilerek defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçundan beraatine, sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarını işlediği kabul edilerek bu suçlardan mahkûmiyetine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Beraat Hükmü Yönünden

1. Sanığa yüklenen defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçu için, 213 sayılı Kanun'un 359 uncu maddesinin a fıkrasının (2) numaralı bendi uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre 5237 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

2. 5237 sayılı Kanun'un 67 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin 03.07.2014 tarihli sorgu olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesine kadar, 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

B. Sanık ... Hakkında Kurulan Beraat ve Sanık ... Hakkında Kurulan Mahkûmiyet Hükümleri Yönünden

1. Sanıklar hakkında 2011, 2012 ve 2013 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme ve sahte fatura kullanma suçlarından açılan kamu davasında, maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti bakımından;

a) Sahte fatura düzenleme ve sahte fatura kullanma suçlarına konu faturaların asıllarının, ilgi vergi dairelerinden sorulmak suretiyle, getirtilip sanıklara gösterilerek yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması, kendilerine ait olmadığını söylemeleri halinde; ... ve ...'ın açık kimlik ve adres bilgilerinin tespiti ile tanık olarak çağrılmaları, duruşmada çekinme hakkı hatırlatıldıktan sonra faturalar gösterilerek yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması,

a) Sahte fatura düzenleme ve sahte fatura kullanma suçlarına konu faturaların asıllarının, ilgi vergi dairelerinden sorulmak suretiyle, getirtilip sanıklara gösterilerek yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması, kendilerine ait olmadığını söylemeleri halinde; ... ve ...'ın açık kimlik ve adres bilgilerinin tespiti ile tanık olarak çağrılmaları, duruşmada çekinme hakkı hatırlatıldıktan sonra faturalar gösterilerek yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması,

2. ... ve ...’da faturalardaki yazı ve imzaların kendilerine ait olmadığını söylemeleri halinde sanıklar ve bu kişilerin temin edilecek yazı ve imza örnekleri ile faturalardaki yazı ve imzaların kime ait olduğu hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılması,

3. Faturalardaki yazı ve imzaların sanıklara veya anılan kişilere ait olmadığının anlaşılması hâlinde:

a) Sanıkların işletmenin faaliyeti ile ilgili beyanname, işletmeye ait bir belge düzenleyip düzenlemediklerinin araştırılması, mükellefiyet tesis tarihten itibaren vergi dairesi ve ilgili kurumlara sunulan tüm belge asılları ile işletmenin faaliyetine ilişkin düzenlenen yoklama fişleri, mükellefiyet adına basılan faturaların teslimine ilişkin bilgi formları asılları getirtilip, belgelerdeki yazı ve imzaların sanıklara ait olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılması,

b) Sahte fatura düzenleme suçuna konu faturaları kullanan, sahte fatura kullanma suçuna konu faturaları düzenleyen firmalar hakkında sahte fatura düzenleme/sahte fatura kullanma suçlarından dava açılıp açılmadığının araştırılması, dava açılmış ise dosyalarının getirtilip incelenerek ilgili belgelerin onaylı örneklerinin dosyaya alınması,

c) Faturaları kullanan/düzenleyen şirket yetkilileri veya kişiler tanık sıfatıyla duruşmaya çağrılarak 5271 sayılı Kanun'un 48 inci maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatıldıktan sonra sanıkları tanıyıp tanımadıkları, suça konu faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıkları ve faturaların düzenlenmesi/kullanılması konusunda sanıkların bir iştirakleri bulunup bulunmadığının sorulması,

Sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanıkların hukuki durumlarının belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile hükümler kurulması,

2. Kabule göre de;

a) 5271 sayılı Kanun'un 216 ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki düzenleme uyarınca kovuşturmanın sona erdirilmesi ve hükmün tesis ve tefhimine geçilmesi öncesinde son konuşan tarafın hazır bulunan sanık olması gerektiği nazara alındığında; hükmün tefhim edildiği 26.01.2016 tarihli celsede sanıklar müdafileri ve katılan vekilinin beyanları üzerine verilen ara karar sonrasında hazır bulunan sanık ...'ye son sözü sorulmadan mahkûmiyet hükümleri kurularak 5271 sayılı Kanun'un 216 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı davranılması,

b) Sahte fatura düzenleme ve sahte fatura kullanma suçları birbirinden ayrı ve bağımsız suçlar olup biri diğerinin unsuru olmadığı gibi her iki suçun birbirine dönüşmeyeceği ve her suç yönünden ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, sanık ... hakkında sahte fatura düzenleme ve kullanma suçundan tek hüküm kurulması,

Hukuk aykırı bulunmuştur.

3. 5237 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

4. Sanıklara yüklenen suçların sübutu hâlinde; hükümden sonra 15.04.2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7394 sayılı Kanun’un 4 ve 5 inci maddeleriyle değişik 213 sayılı Kanun’un 359 uncu maddesinin üç, dört, beş ve altıncı fıkraları uyarınca 5237 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin ikinci fıkrası da gözetilerek öncelikle lehe Kanun’un tespit edilip uygulama yapılması ve her iki Kanunla ilgili uygulamanın gerekçeleriyle birlikte denetime olanak verecek şekilde ayrıntılı olarak kararda gösterilmesi suretiyle sanıkların hukuki durumlarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Beraat Hükmü Yönünden

Gerekçe bölümünde A bendinde açıklanan nedenle Ankara 13. Asliye Ceza Mahkemesinin 26.01.2016 tarihli ve 2014/277 Esas, 2016/23 Karar sayılı kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davasının 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,

B. Sanık ... Hakkında Kurulan Beraat ve Sanık ... Hakkında Kurulan Mahkumiyet Hükümleri Yönünden

Gerekçe bölümünde B bendinde açıklanan nedenlerle Ankara 13. Asliye Ceza Mahkemesinin 26.01.2016 tarihli ve 2014/277 Esas, 2016/23 Karar sayılı kararına yönelik katılan vekili ve sanık ... müdafiinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye kısmen aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, aleyhe temyiz olmadığından sanık ...'nın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

08.02.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/23898, Karar No: 2013/25098, Tarih: 20.12.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/23898 E.  ,  2013/25098 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

No :2011/81-2012/29

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı Kurum, 16.06.2009 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerden oluşan sosyal sigorta yardımlarının rücuan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

1) Taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazların reddi gerekir.

2) 5510 sayılı Kanunun İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin sorumluluğunu düzenleyen 21’inci madde hükmü, sigortalıya ya da ölümü halinde hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerin işverenden rücuan tahsili koşulları düzenlenmiş olup; işverenin sorumluluğu için, zarara uğrayanın sigortalı olması, zararı meydana getiren olayın iş kazası veya meslek hastalığı niteliğinde bulunması, zararın meydana gelmesinde işverenin kastının veya sigortalının sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketinin ve bu hareket ile meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Buradan, işverenin, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliğine ilişkin mevzuatın kendisine yüklediği, objektif olarak mümkün olan tüm tedbirleri alma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve bu nedenle iş kazası veya meslek hastalığı şeklinde sosyal sigorta riskinin gerçekleşmesi halinde, kusur esasına göre meydana gelen zararlardan Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı rücuan sorumlu olduğu sonucu çıkarılmaktadır.

Sigortalı ya da hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken harcama ve ödemeler yönünden maddede herhangi bir sınır öngörülmemişken; bağlanan gelirler yönünden, gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamına, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere hükmedilebileceği öngörülmüştür. Ancak, sigortalıya genel sağlık sigortası kapsamında yapılan sağlık hizmeti giderlerinin işverenden rücuan tahsili 5510 sayılı Kanunun 76’ncı maddesinin 4’üncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiş olduğundan, aynı Kanunun 21’inci maddesi kapsamı dışında olduğu kuşkusuzdur.

Maddedeki “gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin” rücunun konusunu oluşturacağına ilişkin açık düzenleme karşısında; bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin hesabında nazara alınan gelir miktarındaki başlama tarihinden sonraki kanun ve katsayı değişiklikleri nedeniyle meydana gelecek artışlar ... tarafından istenemez.

Maddedeki “gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin” rücunun konusunu oluşturacağına ilişkin açık düzenleme karşısında; bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin hesabında nazara alınan gelir miktarındaki başlama tarihinden sonraki kanun ve katsayı değişiklikleri nedeniyle meydana gelecek artışlar ... tarafından istenemez.

Kurumun işverenden rücu hakkının hukuksal temeline gelince:

Hukuk Genel Kurulu’nun 03.02.2010 tarih, 2010/58 Esas, 2010/10-20 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere; başkasına ait bir borç nedeniyle alacaklıyı tatmin eden kişinin, onun haklarını kanunda belirtilen durumda ve tatmin ettiği oranda kendiliğinden elde etmesine halefiyet denir. Rücu hakkı ise başkasına ait borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen kaybı gidermeyi amaçlayan tazminat niteliğinde bir istem hakkıdır.

Gerçekte de; halefiyet ve rücu, aynı amaca, zarar görenin (alacaklının) tatmin edilmesine yönelik birbiri ile, çok yakından ilgili iki hukuksal kurum olarak görülmektedir. Nitekim; her ikisinde de, başkalarına ait borcu yerine getiren kişinin, asıl borçluya karşı bir alacak elde etmesi ve bu hakka dayanarak borçludan bir istemde bulunması bu sonucu doğrulamaktadır.

Bir borcu yerine getiren kimsenin alacaklının haklarına halef olabilmesi için halefiyetin kanunda açıkça öngörülmüş bulunması gerekir. Kanunda açıkça öngörülmediği sürece bir halefiyetin doğması mümkün değildir. Halefiyet kanununda belirtilmiş belirli durumlarda doğar. Diğer bir anlatımla halefiyet halleri sınırlı sayıda olma (numerus clausus) kuralına bağlıdır. Kanunda açıkça öngörülmediği sürece bir halefiyetin doğması mümkün değildir.

5510 sayılı Kanunun “İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasında; “iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri

tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.” hükmüne yer verilmiştir.

tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.” hükmüne yer verilmiştir.

Kastı ya da sigortalının sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi ile iş kazası veya meslek hastalığına neden olan işveren, sigortalı veya hak sahibine karşı tazminat ödeme yükümlülüğü altında bulunmaktadır. Madde metninden anlaşılacağı üzere, bu durumda sigortalı ya da hak sahiplerine sosyal sigorta yardımlarında bulunan Kurumun yaptığı yardımları, işverenden rücuan isteme hakkı vardır. İşverenin borcunun sözleşmeden aykırılık kaynaklı olup, geçerli bir borç olduğu ve alacaklı konumundaki sigortalı veya hak sahibinin bu yardımlarla kısmen ya da tamamen tatmin edildiği açıktır. Burada sigortalı veya hak sahibine Kurumca bağlanan gelirler yönünden tazminat miktarı başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri olarak öngörülmüştür. Ancak açıkça söz konusu tutarın, sigortalı veya hak sahibinin işverenden isteyebileceği tutarı aşamayacağı, bir başka deyişle kurumun rücu hakkının anılan tutara bağlı ve sınırlı olduğu düzenlenmiştir. İşverenden istenebilecek tutarın belirlenmesi ise, bir gerçek zarar hesabını zorunlu kılmaktadır.

Öte yandan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 55’inci maddesiyle, kurum tarafından rücu edilebilen sosyal güvenlik ödemelerinin destekten yoksun kalma ve bedensel zararlardan veya tazminattan indirileceği öngörülmüştür. Bu durumda borçlu işveren, kurumun yaptığı anılan tazminata ilişkin ödemeler kadar borç yönünden, asıl alacaklı hak sahibi ya da sigortalıya karşı sorumluluktan kurtulmaktadır. Oysa işverenin, aynı tutar için kuruma karşı sorumluluğu, 5510 sayılı Yasanın 21’inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında devam etmektedir.

Yukarıda açıklanan hukuki olgular birlikte değerlendirildiğinde, sigortalı ya da hak sahibini tatmin eden kurumun 5510 sayılı Yasanın 21’inci maddesinin birinci fıkrasındaki rücu hakkının halefiyet hukuksal temeline dayandığının kabulü gerekir.

Halefiyet ilkesi gereği işverenin Kurum karşısındaki sorumluluğunun kapsamı maddede açıklanmış olup; madde metninde sigortalı veya hak sahibinin “alabileceği” değil, “isteyebileceği” miktardan bahsedilmektedir. Sigortalı ya da hak sahibinin “isteyebileceği” tutar, işverenin yaptığı harici ödemeleri de içeren, dolayısıyla bu ödemelerin mahsup edilmesinden önceki toplam tutarı; “alabileceği” tutar ise tüm ifa amacını taşıyan ödemeler dışlandıktan sonra kalan tutarı ifade etmektedir. Bir başka deyişle; sigortalı veya hak sahibinin isteyebileceği miktar, açtıkları ve kesinleşen tazminat davasında belirlenecek gerçek zarardan ibarettir. Bu nedenle, sigortalı veya hak sahipleri tarafından tazminat davası açılması halinde, kesinleşen tazminat davasında alınan ve 5510 sayılı Kanunun 21.maddesine uygun şekilde belirlenen gerçek zarar miktarının eldeki rücuan tazminat davasındada Kurum yönünden bağlayıcı

olduğunun kabulü gerekir. Dolayısıyla, sigortalı ya da hak sahipleri tarafından herhangi bir tazminat davası açılmamış ise; Mahkemece gerçek zarar tutarının usulünce belirlenmesi gerekeceği açıktır.

Mahkemece; yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkeler uyarınca gerçek zarar tavan hesabı yapılmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davalıya iadesine, 20.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/110, Karar No: 2020/519, Tarih: 07.07.2020

**Hukuk Genel Kurulu         2020/110 E.  ,  2020/519 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “tespit” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen davalıların istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin karar davalı ... vekili ve davalı işveren vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararı bozulmuş ve mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı ... vekili ve davalı işveren vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.07.1993-21.01.1997 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığını, davalı işverenin mahiyetinin basım (matbaacılık) işyeri olduğunu, bildirimlerinin 3A kodundan yapılması gerekli iken 1A kodunda yapıldığını, matbaa bölümünde bobs kesim makinesi operatörü olarak çalışan müvekkilinin birçok kimyasala maruz kaldığını bu nedenle itibari hizmetten yararlandırılması ve çalışılan iş alanının basım işyeri kabul edilmesi gerektiğini ileri sürerek, müvekkilinin yaptığı iş ve işyerinin özelliği göz önüne alınarak davalı işyerinde geçen 01.07.1993-21.01.1997 tarihleri arasında dönemler yönünden itibari hizmet süresinin tespitini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davaya konu işyerinin itibari hizmet kapsamında bulunmadığını belirterek davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

6. Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının talep ettiği itibari hizmet yönünden beş yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının işyerindeki çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinde düzenlenen itibari hizmetten sayılmasının mümkün olmadığını, müvekkil şirketin itibari hizmet kapsamına alınabilecek işyerleri arasına girmediğini, müvekkil işyerinin basım işi değil, ambalaj ürünü üzerine baskı işi yapan işyeri olduğunu, davacının bobs kesim makine operatörü olarak görev yapıp kimyasal gazlara maruz kalmadığını, davalı işyeri basım işyeri kabul edilse dahi davacı yönünden şartların oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkeme Kararı: