muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/3231, Karar No: 2023/2882, Tarih: 20.09.2023

**6. Hukuk Dairesi         2023/3231 E.  ,  2023/2882 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/3190 E., 2022/2047 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 13. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/388 E., 2022/70 K.

Taraflar arasındaki tazminat istemli davanın yargılaması sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf dilekçesinin usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce 02.03.2023 tarihli ek karar ile kararın miktar itibariyle kesin olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Ek karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Temyiz istemi, temyiz konusu miktar veya değerin kesinlik sınırının altında olduğu gerekçesiyle davacının temyiz dilekçesinin reddine yönelik Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 02.03.2023 tarihli ek kararına ilişkindir.

Miktar veya değeri temyiz kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddeleri gereği, 2022 yılı temyiz miktar sınırı, 107.090,00 TL dir. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanunun 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir. Dosya içeriğine göre, 16.055,00 TL na konu değer üzerinden ilk derece mahkemesince verilen kısmen kabul kararı ve istinaf mahkemesi kararı, temyiz kesinlik sınırının altındadır.

Somut olayda, istinaf incelemesi sonucunda bölge adliye mahkemesince verilen karar ve ilk derece mahkemesinin kısmen kabul kararı, kesin niteliktedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz dilekçesinin reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesince verilen 02.03.2023 tarihli ek karar yukarıda anılan Kanun hükümlerine uygun olduğundan davacı vekilinin ek karara yönelik temyiz isteminin reddi ile söz konusu ek kararın onanması gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 02.03.2023 tarihli ek kararın ONANMASINA,

Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk derece Mahkemesine gönderilmesine,20.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/28324, Karar No: 2010/9919, Tarih: 21.04.2010

**12. Hukuk Dairesi         2009/28324 E.  ,  2010/9919 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya 4. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 22/10/2009

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki her iki taraf vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlu icra mahkemesine başvurusunda, hakkında başlatılan Antalya 5. İcra Müdürlüğünün 2009/14718 sayılı takip dosyasının, daha önce başlatılan Antalya 7. İcra Müdürlüğünün 2008/7020 sayılı takip dosyasıyla mükerrer olduğu ve 2008/7020 sayılı takip dosyasına ödeme yapıldığı iddiasıyla 2009/14718 sayılı dosyasına konu takibin iptaline, olmadığı taktirde mükerrer kalemlerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Antalya 7. İcra Müdürlüğü'nün 2008/7020 sayılı icra dosyasına itirazın iptali ilamının sunulduğu, bu dosyadan icra emri çıkarılmadığı, ancak 08.05.2009 tarihli hesap tablosunun düzenlendiği görülmüştür. Sözkonusu hesapta istenen kalemlerin mükerrer olup olmadığı ve bu hesaba ilişkin ödeme yapılıp yapılmadığı yöntemince araştırılıp, gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak sonuca gidilmesi gerekirken, Yargıtay denetimine elverişli olmayacak şekilde Antalya 5.İcra Müdürlüğü'nün 2009/14718 sayılı dosyasına konu takibin kısmen iptaline karar verilmesi isabetsizdir.

SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), bozma nedenine göre borçlu vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 21.04.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5994, Karar No: 2021/1871, Tarih: 09.02.2021

**10. Ceza Dairesi         2017/5994 E.  ,  2021/1871 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : KOCAELİ 3. Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

A) Sanık ... hakkında "uyuşturucu madde ticareti yapma" suçundan verilen mahkûmiyet hükmünün incelenmesi:

Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç tipinin doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; sanığın yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1- 08/01/2014 tarihinde sanığın evi ve eklentilerinde yapılan aramalarda, teras katındaki kuş kümesinde net 321 gram esrar maddesi ve yine sanığın yattığı odada net 15.3 gram AM-2201 türü sentetik uyuşturucunun da ele geçirildiği nazara alınarak yapılan incelemede; suç tarihi itibarıyla CMK 139. madde anlamında gizli soruşturmacı görevlendirmesi ancak örgütlü suçlarda mümkün ise de, gizli soruşturmacıların delil toplama yetkisi bulunan adli kolluk görevlisi olup olmadıkları belirlendikten sonra, adli kolluk görevlisi ise, alıcı görevli sıfatıyla duruşmada tanık olarak dinlenip tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulması,

2- Kabule göre; sanığın uyuşturucu madde sattığına ilişkin edinilen bilgiler üzerine, gizli soruşturmacıların 23/05/2013, 13/06/2013 ve 23/07/2013 tarihlerinde sanıktan uyuşturucu madde satın aldıkları; görevlilerin değişik tarihlerdeki satın alma işlemlerinin suç delillerini elde etmeye yönelik çalışmalar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla gizli soruşturmacılara yapılan uyuşturucu madde satışlarının zincirleme suç kapsamında değerlendirilemeyeceği, böylece sanığın hareketlerinin bütünüyle 5237 sayılı TCK'nın 188/3. maddesinde açıklanan “satmak için uyuşturucu madde bulundurma” ve "uyuşturucu maddeyi satışa arz etme” seçimlik hareketlerini oluşturduğu gözetilmeden, birden fazla uyuşturucu madde sattığı kabul edilerek sanık hakkında zincirleme suçla ilgili TCK'nın 43. maddesinin uygulanması suretiyle fazla ceza tayin edilmesi,

3- Hükümden sonra 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli 2014/140 esas ve 2015/85 sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi ve 7242 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA

B) Sanık ... hakkında "uyuşturucu madde ticareti yapma" suçundan verilen beraat hükmünün incelenmesi:

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA

B) Sanık ... hakkında "uyuşturucu madde ticareti yapma" suçundan verilen beraat hükmünün incelenmesi:

Tüm dosya kapsamına göre; sanığın atılı suçlamayı işlemediğini savunması karşısında; suç tarihi itibarıyla CMK 139. madde anlamında gizli soruşturmacı görevlendirmesi ancak örgütlü suçlarda mümkün ise de, dosya kapsamındaki 23/07/2013 tarihli olayda gizli soruşturmacıların delil toplama yetkisi bulunan adli kolluk görevlisi olup olmadıkları belirlendikten sonra, adli kolluk görevlisi ise, alıcı görevli sıfatıyla duruşmada tanık olarak dinlenip tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA,

09/02/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/4673, Karar No: 2014/15784, Tarih: 25.06.2014

**12. Ceza Dairesi         2014/4673 E.  ,  2014/15784 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : 2863 sayılı Kanun'a aykırılık

Hüküm : Sanık ... hakkında beraat

Sanıklar ..., ..., ... hakkında kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşürülmesi

2863 sayılı Kanun'a aykırılık suçundan sanık ...'ın beraatine, sanıklar ..., ..., ... hakkında kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine ilişkin hükümler, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suç tarihinde, hakkındaki dosya tefrik edilen ...'a ait olan 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli kültür varlığı niteliğine haiz 2 adet silahın, sanık ...'in talimatı ile aynı şirkette sekreter olarak çalışan ... tarafından bir kutu içerisinde sanık ...'ya teslim edilip, ...'nın, bahse konu silahların Ürdün'e götürülmesini sağlamak amacıyla şirketin ... temsilciliğinde çalışan sanık ...'a teslim etmek için saat 22:00 sıralarında Atatürk Havalimanı dış hatlar geliş kapısından geçmeye çalıştığı sırada, x-ray taramasında, kutunun içerisinde bulunan silahların görülmesi üzerine, silahlarla birlikte yakalanması şeklinde meydana gelen olayda; sanık ...'nın yakalandığı yer dikkate alındığında, sanıkların eyleminin 2863 sayılı Kanun'un 68. maddesinde düzenlenen kültür varlığını yurt dışına çıkarmaya teşebbüs suçunu oluşturacağı anlaşılmakla;

1-Sanıklar ..., ..., ... hakkında kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine ilişkin hükmün temyiz incelemesinde;

Yapılan yargılama sonunda, sanıklar hakkında açılan kamu davasının, zamanaşımının dolduğu gerekçe gösterilerek mahkemece düşmesine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, katılan vekilinin, hükmün usul ve yasaya aykırı olduğuna, zamanaşımının gerçekleşmediğine ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, kamu davasının düşmesine ilişkin hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA,

2-Sanık ...'ın beraatine ilişkin hükmün temyiz incelemesine gelince;

Yapılan yargılama sonunda, sanıklar hakkında açılan kamu davasının, zamanaşımının dolduğu gerekçe gösterilerek mahkemece düşmesine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, katılan vekilinin, hükmün usul ve yasaya aykırı olduğuna, zamanaşımının gerçekleşmediğine ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, kamu davasının düşmesine ilişkin hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA,

2-Sanık ...'ın beraatine ilişkin hükmün temyiz incelemesine gelince;

Sanığa isnat edilen ve daha ağır bir suçu oluşturma ihtimali bulunmayan eylem 2863 sayılı Kanun'un 68 maddesinde yaptırıma bağlanmış olup, anılan suç 5237 sayılı TCK’nın 7/2 maddesi yollamasıyla lehe neticeler doğuran (mülga) 765 sayılı TCK'nın 102/3 maddesi uyarınca 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Kesen nedenlerin varlığı halinde süre yeniden işlemekte ise de, zamanaşımını kesen en son işlem 01/12/2003 tarihli sorgu olup bu tarihten itibaren 765 sayılı TCK’nın 102/3. maddelerinde öngörülen 10 yıllık zamanaşımı inceleme tarihinden önce gerçekleşmiş olmakla, dosya içeriği itibariyle de, 5271 sayılı CMK’nın 223/9. maddesindeki derhal beraat kararı verilmesini gerektirir şartlar bulunmadığından, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olup, hükmün gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, aynı Kanun'un 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, 765 sayılı TCK’nın 102/3 ve 5271 sayılı CMK’nın 223/8. maddeleri gereğince kamu davasının DÜŞMESİNE, 25/06/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/31517, Karar No: 2018/2055, Tarih: 27.02.2018

**19. Ceza Dairesi         2015/31517 E.  ,  2018/2055 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir

Ancak,

1-02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanununun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 337/a maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaştırmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

2-Sanık hakkında hapis cezasına mahkumiyetin sonucu olarak TCK’nın 53. maddesinin uygulanması gerektiğinin düşünülmemesi,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden HÜKMÜN 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 27.02.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/11916, Karar No: 2012/1226, Tarih: 02.02.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/11916 E.  ,  2012/1226 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava; hak sahibi tarafından açılan dava yönünden, ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı ..... Başkanlığı işleminin iptali ile kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti, Kurumca açılan dava yönünden ise yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının yasal faiziyle birlikte geri alınması (istirdadı) istemine ilişkindir.

Mahkemece; hak sahibince açılan dava reddedilip, Kurum tarafından açılan davada istem aynen hüküm altına alınmıştır.

Hükmün, davacı ve karşı davalı avukatı temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 14.01.2005 tarihinde kesinleşen davacıya, 1976 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılının Nisan ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 24.10.2008 – 23.05.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.