muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1425, Karar No: 2021/1174, Tarih: 07.10.2021

Kamu hizmetinin; yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediği, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediği, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığı konusundaki yargı denetimi konusunda görevli yargı yolu bu hüküm gereğince idari yargıdır.

Hizmet kusurundan söz etmenin mümkün olmadığı hâllerde ise zarar haksız fiilden kaynaklandığından, bu fiilden sorumlu olanlar aleyhine açılacak davalarda adli yargı mahkemeleri görevlidir.

Anayasada, kişinin, resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zararın da, kanuna göre, devletçe tazmin edileceği, devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkının saklı olduğu (md. 40/3), memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabileceği (md.129/5), idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu (md. 125/7) düzenlenmiştir.

Bu anayasa hükümlerine de uygun olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 13. maddesinde; Kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açacakları kuralı yer almaktadır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Bir kamu görevlisinin görev sırasında, hizmet araçlarını kullanarak yaptığı eylem ve işlemlerine ilişkin kişisel kusuru, kasti suç niteliği taşısa bile hizmet kusuru oluşturacaktır. Hizmet kusuru nedeniyle devletin sorumluluğundan söz edebilmek için zararın, memur ve diğer bir kamu görevlisi tarafından “görevini yerine getirirken” ve “görevle ilgili yetkilerini kullanırken” gerçekleştirilmiş olmalıdır. Diğer bir anlatım ile görevin ifası ve yetkinin kullanılması ile gerçekleşen zarar arasında işlevsel (görevsel) bir bağ bulunmalı; zarar, kamu görevi (kamu yetkisi) yerine getirilirken, bu görev ve yetki nedeni ile doğmuş olmalıdır.

“Öte yandan, kamu görevlisinin, hizmet içinde veya hizmetle ilgili olmak üzere tutum ve davranışının suç oluşturması ya da hizmeti yürütürken ağır kusur işlemesi veya düşmanlık, siyasal kin gibi kötü niyetle bir kişiye zarar vermesi halinde dahi bu durum, aynı zamanda yönetimin gözetim ve iyi eleman seçme yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle hizmet kusuru da sayılmalı ve bu nedenle açılacak dava idareye yöneltilmelidir.

“Öte yandan, kamu görevlisinin, hizmet içinde veya hizmetle ilgili olmak üzere tutum ve davranışının suç oluşturması ya da hizmeti yürütürken ağır kusur işlemesi veya düşmanlık, siyasal kin gibi kötü niyetle bir kişiye zarar vermesi halinde dahi bu durum, aynı zamanda yönetimin gözetim ve iyi eleman seçme yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle hizmet kusuru da sayılmalı ve bu nedenle açılacak dava idareye yöneltilmelidir.

Tüm bu açıklamalar göstermektedir ki, kişilerin uğradığı zararla, zarara sebebiyet veren kamu personelinin yürüttüğü görev arasında herhangi bir ilişki kurulabiliyorsa, ortada görevle ilgili bir durum var demektir ve bu tür davranışlar kasten veya ihmalen işlenmesine bakılmaksızın, kamu personelinin hizmetten ayrılamayan kişisel kusurları olarak ortaya çıkmakta ve bu husus, 657 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesindeki “kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlar” ibaresinde ifadesini bulmaktadır.

Diğer taraftan, Anayasa’nın 129/5. maddesinde “kusur” şartından bahsedildiğine göre yetkisini kullanan memurun veya kamu görevlisinin işlediği eylemin kasten mi yoksa ihmalen mi gerçekleştirdiğine bakılmaksızın bu eylemlerinden doğan davaların ancak idare aleyhine açılması gerektiğinin kabulü zorunludur” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.03.2015 Tarih, 2013/4-1533 Esas, 2015/1099 Karar sayılı kararı).

Belirtilen bu esaslara uygun olarak meydana gelen zararın hizmet kusurundan kaynaklandığından söz edilemeyecek ise zarar talebinin kaynağı Borçlar Kanunu veya diğer özel Kanunlarda düzenlenen haksız fiil hükümleri olacağı için, doğrudan zarara neden olan veya bu zarardan sorumlu olan kişiler aleyhine adliye mahkemelerinde dava açılabilecektir.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; davacı vekili dava dilekçesinde; davalı öğretmenlerin müvekkilinin kızına cinsel tacizde bulunduğuna ilişkin Ankara Barosu’na internetten yazılar yazmaları sebebiyle Ankara Barosu Çocuk Hakları Kurulu tarafından Ankara Cumhuriyet Savcılığı’na ihbarda bulunulduğunu, ayrıca Baro’nun Gazi Üniversitesi Çocuk Koruma Araştırma Uygulama Merkezinden yardım istemesi üzerine merkezin davalılar ile görüştüğünü, davalıların gerek uygulama merkezindeki görüşmelerde gerekse de savcılıkta ve mahkemede alınan ifadelerinde müvekkilinin kızına cinsel tacizde bulunduğuna yönelik beyanlarda bulunmaları üzerine merkez sosyal hizmet uzmanı ve psikologunda bu ifadelerden etkilenerek doğru olmayan rapor düzenlediğini, diğer kurul üyelerinin de raporu imzaladıklarını, bu aşamlar sonrası hakkında kamu davası açıldığını ve beraat ettiğini belirterek tazminat talebine esas olayları açıklamıştır.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davalıların nöbetçi oldukları gün zeka geriliği bulunan ve kaynaştırma öğrencisi olan davacının kızının camı kırması üzerine sıkıntısı olup olmadığı hakkında görüştüklerinde kendilerine babası ile ilgili taciz olayına dair bir şeyler anlatması üzerine durumu rehber öğretmene haber verdiklerini, öğrencinin rehber öğretmene de aynı şeyleri anlattığını, akabinde okul idaresine haber verildiğini, Toplum Sağlığı Merkezinden gelen uzmanın taciz vakası saptanmadığı raporu üzerine konunun kapatıldığını, Çocuk Hakları Kurulu’na başvuruda bulunmadıkları gibi internete de yazı yazmadıklarını, Gazi Üniversitesi’nden bir yetkilinin arayarak olayı sorması üzerine müvekkillerinin bildiklerini anlattıklarını, savcılık ve mahkemede de bildiklerini söylediklerini, Çocuk Hakları Kuruluna kim tarafından yapıldığı bilinmeyen ihbar üzerine Gazi Üniversitesi Çocuk Koruma Merkezinden çocukla yapılan görüşme üzerine düzenlenen raporla çocuğun koruma altına alınmasına ve davacı baba hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiğini, bunun üzerine açılan kamu davasında davacının tutuklandığını, yargılama sonucunda davacının beraat ettiğini ancak müvekkillerinin ihbarda ve yalan beyanda bulunmadıklarını, görevleri gereği duydukları şüpheli olayı rehberlik öğretmeni ile idareye bildirdiklerini, sonrasının idarenin ve yargının görevi olduğunu, herhangi bir müdahaleleri söz konusu olmadığını, bildirmişlerdir.

Cinsel taciz olayıyla ilgili olarak davalı öğretmeler olayı rehber öğretmene ve idareye aktarmışlar ve bu konuda Toplum Sağlığı Merkezinden gelen uzmanın taciz vakası saptanmadığı raporu üzerine konunun kapatılmış olduğu anlaşılmaktadır. Bu konuda okulda yapılan işlemler ve davalıların konuyu idareye aktarmaları yürütülen kamu hizmetiyle ilgili olup öğretmenlik görev ve yetkileri kapsamında işlemler yaptıklarından bu aşamadaki işlem ve beyanlar nedeniyle bu dava açılmış olsa idi açılan davaya bakmaya idari yargı görevli olacaktır.

Davacı bu ilk olay nedeniyle dava açmış olmayıp internet üzerinden Ankara Barosu Çocuk Hakları Kuruluna ihbarda bulunulması ve sonrasında Gazi Ünivesitesi Çocuk Koruma Araştırma Uygulama Merkezinden yardım istenmesi sonucu yapılan işlemler ile suç duyurusunda bulunulması ve bu nedenle kamu davası açılması sebebine dayalı olarak açmıştır.

Davacı bu ilk olay nedeniyle dava açmış olmayıp internet üzerinden Ankara Barosu Çocuk Hakları Kuruluna ihbarda bulunulması ve sonrasında Gazi Ünivesitesi Çocuk Koruma Araştırma Uygulama Merkezinden yardım istenmesi sonucu yapılan işlemler ile suç duyurusunda bulunulması ve bu nedenle kamu davası açılması sebebine dayalı olarak açmıştır.

Davalılar internet üzerinden ihbarda bulunmadıklarını ancak kendilerinin aranması üzerine bildiklerini anlattıklarını beyan etmişlerdir. Davacının iddia ettiği gibi davalılar Ankara Barosu’na internetten ihbarda bulunmuşlar olsa bile öğretmen olan davalılar yönünden yaptıkları bu işlem kamu görevlisinin görev yaptıkları okulda, görev sırasında okul hizmet araçlarını kullanarak yaptığı eylem ve işlem niteliği taşımadığı diğer bir ifadeyle görevin ifası ve yetkinin kullanılması ile gerçekleşen zarar arasında işlevsel (görevsel) bir bağ bulunmadığı ve zarar, kamu görevi (kamu yetkisi) yerine getirilirken, bu görev ve yetki nedeni ile doğmuş olmadığı için açılan bu davaya bakmaya idari yargı mahkemeleri değil adli yargı mahkemeleri görevlidir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle adli yargı mahkemelerinin görevli olduğuna değinen özel daire kararı gibi direnme kararının bozulması gerektiği görüşünde olduğumuzdan idari yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonucunu içerir biçimde onama yönünde oluşan değerli çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2009/10787, Karar No: 2010/41, Tarih: 11.01.2010

**5. Hukuk Dairesi         2009/10787 E.  ,  2010/41 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atmanın önlenmesi ile ecrimisil tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kısmen kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı ...İnşaat A.Ş vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atmanın önlenmesi ile ecrimisil tahsili istemine ilişkIndir.

Mahkemece, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü hakkındaki davanın husumetten reddine, diğer davalı ...İnşaat ve Sanayi A.Ş aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı ...İnşaat ve Sanayi A.Ş vekilince temyiz edilmiştir.

Dosya içindendeki bilgi ve belgelerden; İSKİ Genel Müdürlüğünün diğer davalı yüklenici firma ile yaptığı sözleşme gereğince, atık su ve yağmur suyu şebeke inşaatı çerçevesinde toprak altı boru döşenmesi ve rögar yapımı sırasında dava konusu taşınmaza hafriyat döküldüğü sabittir. İSKİ Genel Müdürlüğü ile müteahhit yüklenici firma arasındaki sözleşme, İSKİ ile davalı müteahhit şirket arasındaki iç ilişkiye ait olup, sözleşme dışı davacıyı etkilemez. Bu itibarla davada İSKİ'nin taraf olduğu kabul edilerek karar verilmesi gerekirken aksine düşüncelerle yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı ...İnşaat Ticaret Sanayi A.Ş vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine ve temyiz harcının istenildiğinde iadesine, 11.01.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/3484, Karar No: 2006/4898, Tarih: 26.04.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/3484 E.  ,  2006/4898 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 04.10.2005 gününde verilen dilekçe ile şahsi hakka dayalı tapu iptali tescil, olmadığı takdirde tazminat istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 27.01.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma isteminin değerden reddine karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, Belediye Tüzel Kişiliğinin Satışı nedeniyle tapu iptali tescil, olmadığı takdirde satış bedelinin tahsili istemleriyle açılmıştır.

Mahkemece, davacının mülkiyet aktarılması isteği satışın yöntemine uygun yapılmadığından, bedele ilişkin talep ise zamanaşımı noktasından reddedilmiş, hükmü davacı temyiz etmiştir.

Davacı, 6259 parselin Belediye Encümeninin 04.04.1972 tarih ve 26/1 sayılı kararı ile satıldığını ileri sürerek Altındağ Belediyesinin 16.08.1973 tarihinde Tapu Sicil Müdürlüğüne yazdığı yazıya delil olarak dayanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanununun 18.maddesi uyarınca taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine, tahsisin kaldırılmasına, 3 yıldan fazla kiralanmasına ve süresi 30 yılı geçmemek koşuluyla taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak tesisine karar verecek organ Belediye Encümeni değil, Belediye Meclisi'dir.

Dayanılan 16.08.1973 günlü yazıda satışın Belediye Encümen Kararıyla yapıldığı belirtildiğinden bu satış geçersizdir. Geçersiz satış nedeni ile mülkiyet aktarımı istenemeyeceğinden mahkemece tapu iptali ve tescil isteminin reddine karar verilmesinde yasaya aykırılık yoktur. Ancak;

Davada ikinci kademede istek olarak satış bedelinin tahsili de talep edilmiş, bu istek zamanaşımı noktasından reddedilmiştir. Burada önemli olan zamanaşımının başlangıcına hangi tarihin esas alınacağıdır. Dairemizin Yerleşik Kararları uyarınca bu gibi uyuşmazlıklarda para alacağı yönünden zamanaşımı ferağ umudunun söndüğü tarihte başlar. Davacı taşınmazın ferağı hakkını kaybettiğini, ancak açtığı eldeki davada öğrendiğinden alacak istemi açısından zamanaşımı davanın açıldığı tarihte başlamış sayılır. O yüzden davacının satış bedelinin istirdadına ilişkin talebi incelenerek sonucuna uygun bir hüküm kurulmalıdır. Alacak talebinin zamanaşımı varmışcasına reddedilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, 26.04.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11564, Karar No: 2022/12015, Tarih: 26.12.2022

**9. Ceza Dairesi         2021/11564 E.  ,  2022/12015 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Zincirleme şekilde sarkıntılık suretiyle cinsel saldırı

HÜKÜM : Eylemler cinsel taciz ile sarkıntılık suretiyle cinsel saldırı kabul edilerek bu suçlardan ayrı ayrı mahkûmiyeti

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle başvurunun muhtevası ve inceleme tarihine kadar getirilen kanuni düzenlemeler nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ve kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Dosya kapsamına göre mahkemece kabul edilen teşdit gerekçeleri dikkate alındığında; hastanede anestezi teknisyeni olarak çalışan sanığın olay günü aynı hastanede tedavi gören mağdurenin yanına yaklaşarak ve odasına giderek gerçekleştirdiği eylemlerinde mağdure üzerinde kamu görevi veya hizmet ilişkisinden kaynaklanan nüfuzu bulunmadığı gözetilmeden müsnet suçtan belirlenen temel cezanın aynı zamanda 5237 sayılı TCK'nın 105/2-a ve 102/3-b maddeleri ile artırılmasına karar verilmesi,

Kanuna aykırı, sanık müdafisinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu hususun yeniden duruşma yapılmaksızın aynı Kanunun 322. maddesinin verdiği yetkiye istinaden düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, sanık hakkında cinsel taciz ve cinsel saldırı suçlarından kurulan mahkûmiyet hükümlerinde yer alan ‘105/2-a” ve “102/3-b” ibarelerinin çıkartılması suretiyle sair yönleri usul ve kanuna uygun olan hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 26.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/319, Karar No: 2013/2084, Tarih: 14.02.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/319 E.  ,  2013/2084 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, ölüm aylığının kesilmesi yönündeki ... Başkanlığı işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanarak ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2001 yılında kesinleşen davacıya, 1972 yılında yaşamını yitiren sigortalı annesi üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümleri gereğince hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2011 yılının Temmuz ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 18.10.2008 – 17.06.2011 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı

zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı ... Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı

Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.