muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/11739, Karar No: 2016/15690, Tarih: 21.12.2016

1-)Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak sayaç okuma, perakende satış hizmet bedeli, iletim ve dağıtım bedellerinin tüketiciye iadesine yönelik Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptali istemine ilişkindir.

Kayıp-kaçak bedeli ile dağıtım-iletim bedeli sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedelleri hakkında 17.06.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6719 sayılı kanun öncesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas-2014/679 K.sayılı kararı ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73.maddesindeki “Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir" şeklindeki düzenlemeye göre kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının EPDK Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde EPDK tarafından belirlenerek uygulandığından bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin EPDK'ya sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devleti nin vazgeçilmez unsuru olduğundan EPDK kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınması doğru bulunmayarak hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ancak uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih ve 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanun "17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK'nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü, Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17.madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Hal böyle olunca, karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan EPDK kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., Geçici 19. ile 20.maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-)Bozma nedenlerine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

2-)Bozma nedenlerine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru tarihinin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu dönemde olması nedeniyle verilecek kararların ard etkisi olduğu kabul edildiğinden HUMK'nun 440/I maddesi uyarınca karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 21.12.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5495, Karar No: 2023/5896, Tarih: 25.12.2023

**12. Ceza Dairesi         2023/5495 E.  ,  2023/5896 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2021/122 E., 2023/70 K.

SUÇ : Taksirle öldürme

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Düzeltilerek onama

Sanıklar hakkında Dairemizce verilen bozma kararı üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Kızıltepe 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 28.02.2014 tarihli ve 2012/114 Esas, 2014/70 Karar sayılı kararı ile sanık ... hakkında taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 85 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve birinci fıkrasının (a) bendi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları uyarınca 30.400,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanık ... hakkında taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 85 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve birinci fıkrasının (a) bendi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları uyarınca 15.200,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, karar verilmiştir.

2. Kızıltepe 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 28.02.2014 tarihli ve 2012/114 Esas, 2014/70 Karar sayılı kararının sanıklar tarafından temyizi üzerine Dairemizin, 12.10.2020 tarihli ve 2018/3186 Esas, 2020/5028 Karar sayılı ilâmıyla özetle; 11.01.2009'da geçirdiği iş kazası neticesinde hastaneye kaldırılan ölenin 25.01.2009'da tedavi gördüğü hastanede vefat etmesinin ardından; ölene ait ölü muayene veya otopsi işlemi yapılmadığı anlaşılmakla, kesin ölüm nedeni ve geçirdiği iş kazası ile illiyet bağını gösterir rapor alınmadan eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi, gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir.

3. Dairemizin bozma kararı üzerine Kızıltepe 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.01.2023 tarihli ve 2021/122 Esas, 2023/70 Karar sayılı kararı ile sanık ... hakkında taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 85 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve birinci fıkrasının (a) bendi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları uyarınca 30.400,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanık ... hakkında taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 85 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve birinci fıkrasının (a) bendi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları uyarınca 15.200,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, karar verilmiştir.

4. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 28.07.2023 tarihli ve 2023/85351 sayılı, düzeltilerek onama görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdii edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanıklar müdafiinin temyiz isteği; eksik inceleme ile karar verildiğine, dosya kapmasında her türlü şüpheden arındırılmış, kesin, inandırıcı ve somut delil bulunmadığına, sanıkların kusurunun bulunmadığına, ölü muayene ve otopsi raporu düzenlenmemesine, sanıkların beraatine karar verilmesi gerektiğine, ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

Yerel Mahkemenin Kabulü

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanıklar müdafiinin temyiz isteği; eksik inceleme ile karar verildiğine, dosya kapmasında her türlü şüpheden arındırılmış, kesin, inandırıcı ve somut delil bulunmadığına, sanıkların kusurunun bulunmadığına, ölü muayene ve otopsi raporu düzenlenmemesine, sanıkların beraatine karar verilmesi gerektiğine, ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

Yerel Mahkemenin Kabulü

1. Kızıltepe 3. Asliye Ceza Mahkemesi gerekçesinde; "Mardin Hava Meydanı YG-AG Sistemleri Revizyon İşleri ile ilgili olarak, Devlet Hava Meydanları İşletmesi ile Doğan Mühendislik Elektrik San. Tic. Ltd. Şti arasında sözleşme imzalandığı, sözleşme konusu işlerin muhteviyatında bulunan elektrik tesisatı montaj işleri, yüklenici Doğan Mühendislik Elektrik San. Tic. Ltd. Şti tarafından alt taşeron olarak Elektrik Mak. Bilg. San. Tic. Ltd. Şti'ne devredildiği, maktulün Elektrik Mak. Bilg. San. Tic. Ltd. Şti'de işçi olarak çalıştığı, elektrik işlerinin yapımı esnasına Mardin Hava Meydanında bulunan trafo odasına maktulün girerek elindeki metal saplı rulo ile boyama yaptığı esnada elindeki boya rulosunun yüksek gerilimli trafo çıkış iletkenlerine emniyet mesafesini aşacak şekilde yaklaşması sonucu elektrik akımına maruz kaldığı ve bunun sonucunda vefat ettiği olayda maktulün işvereni konumunda bulunan sanıkların işçi sağlığı için gerekli önlemleri almadığı ve Mardin Havaalanı İşletmesi Genel Müdürlüğüne ait trafo binasında enerji kesilmeden boya yapılmasına müsade ederek İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 348 inci, Kuvvetli Akım Yönetmeliğinin 60 ıncı, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 346 ncı maddelerine aykırı davrandıkları, bu suretle meydana gelen ölüm olayında sanıkların asli (1) derecede kusurlu oldukları, Adli Tıp Kurumu 1. Adli İhtisas Kurulunun 23.09.2022 tarihli raporu ile maktulün ölümü ile iş kazası arasında tıbben illiyet bağının bulunduğu anlaşılması ile sanıkların üzerlerine atılı taksirle öldürme suçunu işledikleri sabit olduğundan sanıkların üzerlerine atılı taksirle öldürme suçundan cezalandırılmalarına karar verilmiştir." şeklinde karar verilmiştir.

2. 12.01.2009 tarihli suç yeri inceleme ve araştırma raporu ile 23.09.2022 tarihli Adli Tıp Kurumu 1. Adli Tıp İhtisas Kurulunun maktulün 11.01.2009 tarihinde meydana gelen yaralanması ile ölümü arasında tıbben illiyet bağının bulunduğuna ilişkin mütalaası dosya kapsamında mevcuttur.

3. Dosya kapsamında yer alan; 23.12.2013 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle, maktulün işvereni konumunda olan sanıkların badana işlerinin yapılacağı trafo binasının tehlikeleri ile trafonun enerjisi kesilmeden çalışma yapılmaması hususunda gerekli uyarıları yapmadıklarından asli (1) derecede kusurlu oldukları, maktulün kendi can güvenliğinin sağlanması hususunda yeterince dikkatli ve tedbirli davranmadığından asli (2) derecede kusurlu olduğu belirtilmiştir.

3. Dosya kapsamında yer alan; 23.12.2013 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle, maktulün işvereni konumunda olan sanıkların badana işlerinin yapılacağı trafo binasının tehlikeleri ile trafonun enerjisi kesilmeden çalışma yapılmaması hususunda gerekli uyarıları yapmadıklarından asli (1) derecede kusurlu oldukları, maktulün kendi can güvenliğinin sağlanması hususunda yeterince dikkatli ve tedbirli davranmadığından asli (2) derecede kusurlu olduğu belirtilmiştir.

4. Mahkemece, Hukukî Süreç başlığı altında (2) numaralı paragrafta bilgilerine yer verilen bozma ilâmına uyulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Yapılan inceleme neticesinde yerel mahkemenin kararında, oluş ve kabulde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı görülmüştür.

Sanıklar hakkında ayrı ayrı hükmedilen hapis cezalarının adli para cezalarına çevrilmesine karar verilirken uygulanan Kanun maddesinin ve adli para cezasının belirlenmesine esas alınan tam gün sayısının gösterilmemesi suretiyle 5237 sayılı Kanun'un 52 maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı hareket edilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

Sanıklar müdafiinin temyiz isteği yönünden;

Olay ve Olgular başlığı altında ayrıntılarına yer verilen kusur durumuna ilişkin rapordaki kusur tayininin oluş ve dosya kapsamına uygun olduğu, kusur durumunu kesin bir şekilde tespit ettiği, yine Olay ve Olgular başlığı altında ayrıntılarına yer verilen maktulün 11.01.2009 tarihinde meydana gelen yaralanması ile ölümü arasında tıbben illiyet bağının bulunduğuna ilişkin raporun dosya kapsamında yer aldığı ve maktulün ölüm sebebini kesin bir şekilde tespit ettiği anlaşılmakla; sanıklar müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanıklar müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

V. KARAR

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Kızıltepe 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.01.2023 tarihli ve 2021/122 Esas, 2023/70 Karar sayılı kararında sanıklar müdafiinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesi gereği hüküm fıkrasının adli para cezasına çevirmeye ilişkin (A-5) paragrafı hükümden çıkarılarak yerine "Sanığın kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlık ve suçun işlenmesindeki özellikler dikkate alınarak sanık hakkında taksirli suçtan verilen hapis cezasının 5237 sayılı Kanun'un 52 nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince 760 gün karşılığı adli para cezasına çevrilmesine, aynı Kanun'un 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası delaletiyle birinci fıkrasının (a) bendi ve 52 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince bir günü takdiren 40,00 TL üzerinden paraya çevrilerek 30.400,00 TL adli para cezası olarak belirlenmesine" ibaresinin eklenmesi, (B-5) paragrafı hükümden çıkarılarak yerine "Sanığın kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlık ve suçun işlenmesindeki özellikler dikkate alınarak sanık hakkında taksirli suçtan verilen hapis cezasının 5237 sayılı Kanun'un 52 nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince 760 gün karşılığı adli para cezasına çevrilmesine, aynı Kanun'un 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası delaletiyle birinci fıkrasının (a) bendi ve 52 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince bir günü takdiren 20,00 TL üzerinden paraya çevrilerek 15.200,00 TL adli para cezası olarak belirlenmesine" ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 25.12.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/19252, Karar No: 2021/9476, Tarih: 30.11.2021

**9. Ceza Dairesi         2021/19252 E.  ,  2021/9476 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun cinsel istismarı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Çocuğun cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından mahkumiyet

İlk derece mahkemesince bozma üzerine verilen hükümler temyiz edilmekle başvurunun muhtevası nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde gerçekleştirilen araştırma sonucunda İstanbul Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulunun 24.06.2019 tarihli raporuna göre kendisinde hafif-orta derecede zeka geriliği bulunan katılan mağdure ...’e Ankara Batı 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.11.2019 gün ve 2019/2014 Esas, 2019/1918 Karar sayılı ilamıyla ağabeyi ...’un vasi tayin edildiği anlaşılmakla birlikte yokluğunda verilen gerekçeli kararın adı geçene tebliğine dair dosyada herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmadığından, varsa buna ilişkin belgenin temini, aksi halde gerekçeli kararın vasiye tebliğiyle tebligat parçası ile sunulduğu takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenip, hükümlerin temyiz edilmesi durumunda bununla ilgili ek tebliğname düzenlenmesinden sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 30.11.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13035, Karar No: 2016/19636, Tarih: 26.12.2016

**18. Ceza Dairesi         2015/13035 E.  ,  2016/19636 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin taksirle kirletilmesi

HÜKÜM : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanun’un 20. maddesinin (ı) ve (n) bentlerinde, denizler, içme ve kullanma suları (yapay ya da tabii göller, barajlar, akarsular, yer altı suları vs) ile içme ve kullanma suyu sağlama amacı dışındaki sular şeklinde üç grup su kaynağı belirlenmiş, tanker, gemi ve diğer deniz araçlarının kirletme faaliyetleri ayrıca düzenlenerek, sular her türlü kirlenmeye karşı koruma altına alınmıştır.