muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/4266, Karar No: 2017/7260, Tarih: 03.10.2017

Söz konusu değişiklikle, ana ve babaya gelir bağlanabilmesi için birinci olarak hak sahibi eş ve çocuklara bağlanan gelirlerden artan hisse bulunması, ikinci olarak ana ve babanın her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirlerden asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklardan hak kazanılan gelir ve aylıklar dışında gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması koşulu ile toplam % 25 oranında gelir bağlanacağı kabul edilmiştir. Ayrıca ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması halinde ise hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunmasa bile ana ve babanın her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirlerden asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklardan hak kazanılan gelir ve aylıklar dışında gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması koşulu ile toplam % 25 oranında gelir bağlanacağı benimsenmiştir.

Somut olayda, dosya içerisinde müteveffa sigortalının hak sahiplerine iş kazası sigorta kolundan ölüm geliri bağlanacağına dair Kurum evrakı bulunduğu, sigortalının davacı anne-baba ve kardeş dısında eş ve çocuklarının bulunduğu, davacı anne ve babaya Kurumca gelir bağlanıp bağlanmadığının araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, maddi tazminat isteminde bulunan davacı anne ve davacı babaya iş kazası sigorta kolundan gelir bağlanıp bağlanmadığını Kurumdan sorularak, gelen yanıta göre gerekirse davacı anne ve babaya Kurum'a kendilerine gelir bağlanması için başvurmak üzere süre vermek, başvurunun reddi halinde SGK Başkanlığını hasım göstererek kendilerine iş kazası sigorta kolundan ölüm geliri bağlanması gerektiğinin tespiti davası açması için önel vermek, dava açılması halinde 6100 sayılı HMK'nun 165/2. maddesi gereğince bu dava için bekletici mesele yapmak, kesinleşen mahkeme kararı ile dava reddedilmiş ve işbu davada da davacı anne ve baba ölenin desteğinde olduklarını ispat edememişler ise davacı anne ve babanın maddi tazminat isteminin reddine karar vermek, başvuru üzerine Kurumca davacı anne ve babaya gelir bağlanmış veya açılan tespit davası kabul edilmiş ve kesinleşmiş ise davacı anne ve babanın maddi zararlarını hesaplatarak Kurumca davacı anne ve babaya bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerlerinin rücu edilebilecek kısımlarının maddi tazminat miktarlarından tenzil ederek çıkacak sonuca göre kazanılmış hakların da gözetilmesi suretiyle bir karar vermektir.

Öte yandan;

Öte yandan;

Tazminatın saptanmasında; zarar ve tazminata doğrudan etkili olan işçinin net geliri, PMF yaşam tablosuna göre bakiye ömrü, işgörebilirlik çağı. işgörmezlik ve karşılık kusur oranları, Sosyal Sigortalar tarafından bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri gibi tüm verilerin hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde öncelikle belirlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Öte yandan tazminat miktarı; işçinin ve destek görenin olay tarihindeki bakiye ömrü esas alınarak aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluştuğu yönü ise söz götürmez. Başka bir anlatımla, işçinin günlük net geliri tesbit edilerek bilinen dönemdeki kazancı mevcut veriler nazara alınarak iskontolama ve artırma işlemi yapılmadan hesaplanacağı, bilinmeyen dönemdeki kazancının ise; yıllık olarak %10 arttırılıp %10 iskontoya tabi tutulacağı, 60 yaşına kadar (aktif) dönemde, 60 yaşından sonrada bakiye ömrüne kadar (pasif) dönemde elde edeceği kazançların ortalama yöntemine başvurulmadan her yıl için ayrı ayrı hesaplanacağı Yargıtay'ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir.

Mahkemece hükme esas alınan hesaba ilişkin bilirkişi raporunda ise bakiye ömrün PMF yaşam tablosuna göre değil, TRH-2010 yaşam tablosuna göre belirlendiği, sigortalının bilinmeyen dönem kazancının yıllık olarak %10 arttırılıp %10 iskonto yapılmak suretiyle belirlenmesi yerine %5 arttırılıp %5 iskonto yapılarak tespit edildiği, bu haliyle hükme esas alınan hesap raporunun yönteme uygun olmadığı, denetime elverişsiz olduğu açıktır.

Yapılacak iş; davacı anne ve babanın destek kapsamında olduğunun anlaşılması halinde hesap uzmanı bilirkişiden yukarıda açıklanan şekilde rapor alıp sonucuna göre kazanılmış haklar da göz önünde bulundurulmak suretiyle maddi tazminata dair karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmektedir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 03.10.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/12912, Karar No: 2014/16195, Tarih: 18.11.2014

**17. Hukuk Dairesi         2013/12912 E.  ,  2014/16195 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Başkale Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 14/02/2013

NUMARASI : 2011/185-2013/40

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davacıların desteği A.. T..’in davalı şirkete zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı minibüste yolcu olarak bulunduğu sırada meydana gelen trafik kazasında vefat ettiğini, davacıların destekten mahrum kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davacı eş Ayşe için 90.000 TL. destekten yoksun kalma tazminatı, 5.000 TL. cenaze ve defin giderleri, çocuklar için ayrı ayrı 3.000 TL. destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini davacı Ayşe için 135.000 TL., Sevda için 5.000 TL., Uzan için 15.000 TL., Furkan için 15.000 TL., Yusuf için 25.000 TL. olmak üzere 190.000 TL. olarak ıslah etmiştir.

Davalı vekili, kusur oranını ve talep edilen tazminatı kabul etmediklerini, desteğin gelirinin belirlenerek aktüerya uzmanı bilirkişiden rapor alınması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kabulü ile davacı Ayşe için 135.000 TL., Sevda için 5.000 TL., Uzan için 15.000 TL. Furkan için 15.000 TL. Yusuf için 25.000 TL. destekten yoksun kalma tazminatı ile 5.000 TL. cenaze giderinin davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı sigorta şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Böyle bir davada davacıların zararının belirlenebilmesi için desteğin gelir durumunun net olarak belirlenmesi gerekir. Davacılar desteğinin koruculuk yaptığı belirlenmiş, mahkemece dinlenen tanık beyanlarına göre desteğin korucu olduğu ancak ilköğretim okulunun temizliği ve kalorifer yakma işinde görevlendirildiği, ayrıca okulun lojmanında da kaloriferleri yakması karşılığı lojmanda oturanların 700 TL. ödeme yaptıkları belirtilmiştir. Mahkemece hükme esas alınan aktüerya raporunda desteğin koruculuk ve ilköğretim okulu lojmanında kaloriferci ve temizlikçi olarak çalışması nedeniyle aldığı belirtilen ücret esas alınarak hesaplama yapılmış ise de desteğin koruculuk maaşı dışında elde ettiği belirtilen ek gelir net olarak belirlenmemiştir. Açıklanan bu nedenlerle desteğin koruculuk maaşı dışında elde ettiği gelirinin daha net kriterler ile ortaya konulması gerekmektedir. Öncelikle davacılara bu konuda ispat imkanı verilmesi ve desteğin koruculuk dışında, ne kadar süre ile ilköğretim okulu lojmanında çalıştığı, bu işten ne kadar ek gelir elde ettiği konusunda somut deliller ile ispatı sağlanarak sonucuna göre tazminatın belirlenmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 18.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8778, Karar No: 2018/6004, Tarih: 26.09.2018

**15. Ceza Dairesi         2015/8778 E.  ,  2018/6004 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik, nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : TCK'nın 204/1, 53. TCK'nın 158/1-f-son, 52, 53. maddeleri uyarınca ayrı ayrı mahkumiyet

Resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hükümler sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanığın, keşidecisi katılan ... olan 10/02/2009 keşide tarihli 37.500 TL bedelli sahte çeki, katılan ...'ten aldığı 400 ton domates salçası karşılığında verdiği, çekin bankaya ibrazında karşılıksız çıktığı, katılan ... vekilinin şikayeti üzerine yapılan soruşturmada, katılan ...'nin çekin rızası hilafına çıktığını, sanığınsa katılanları tanımadığını ve domates salçası almadığını beyan ettiği; bilirkişi raporunda çekteki yazı ve imzaların katılan ... eli ürünü olmadığının ve sanığın cirosundaki imza ve yazıların sanığa ait olduğunun bildirildiği, bu suretle sanığın resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarını işlediğinin iddia edildiği olayda; sanık savunması, katılan beyanı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından sanığın atılı suçları işlediğinin sabit olduğu gerekçesine dayanan mahkemenin mahkumiyet yönünde kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; sanık müdafiinin temyiz itirazlarının reddiyle, hükümlerin ONANMASINA, 26/09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/27766, Karar No: 2017/6388, Tarih: 25.05.2017

**17. Ceza Dairesi         2015/27766 E.  ,  2017/6388 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Beraat

Yerel mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

01/12/2013 günü müşteki ...'ın şarjlı bisikletini Kethüda Mahallesi'ndeki ikametinin bahçesine park ettiği, suça sürüklenen çocuk ...'ın müştekiye ait bahçeye girerek müştekinin şarjlı bisikletinin akülerini çaldığı, daha sonra evine götürdüğü, müştekinin 22.00 sıralarında akülerin çalındığını fark ettiği ancak olay tarihinde müracaatta bulunmadığı, 13/12/2013 tarihinde suça sürüklenen çocuk ...'ın ikametinde başka bir hırsızlık suçu nedeniyle yapılan aramada, başka çalıntı eşyalar ile ile birlikte yeşil renkli şarjlı bisiklet akülerinin de bulunduğu, müşteki ...'ın emniyet görevlileri tarafından şarjlı bisiklet hırsızlığı yapan bir şahsın yakalandığını ve evinde eşyalar bulunduğunu çevreden duyması üzerine 09/01/2014 günü emniyete müracaat ettiği, ilk önce suça sürüklenen çocuğun ikametinde bulunan aküler müştekiye gösterilmeden özelliklerini söylemesi istendiği, müştekinin tarifi ile suça sürüklenen çocuğun evinde bulunan akülerin özelliklerinin aynı olduğunun tespiti ile, müştekiye gösterilen akülerin müşteki tarafından teşhis edildiği, suça sürüklenen çocuğun Cumhuriyet Savcısı huzurunda ve avukat nezaretin alınan savunmasında "...Müştekiye ait yeşil renkli akülerin benim evimde bulunduğu doğrudur, ancak ben bu aküleri nereden çaldığımı şu an hatırlamıyorum, üzerime atılı suçlamayı bu şekilde kabul ederim..." şeklinde beyanda bulunmak suretiyle üzerine atılı suçlamayı tevili olarak ikrar ettiği, müştekinin de söz konusu aküleri teşhis etiğinin anlaşılması karşısında; yüklenen suçtan hükümlülüğü yerine kanıtların takdirinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde beraatına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, O yer Cumhuriyet Savcısı'nın temyiz nedeni bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 25.05.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/11982, Karar No: 2007/13922, Tarih: 12.11.2007

14. Hukuk Dairesi 2007/11982 E., 2007/13922 K.

**14. Hukuk Dairesi 2007/11982 E., 2007/13922 K.**

**- BEKLETİCİ MESELE

- TAPU İPTALİ VE TESCİL**- 1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 222 ]

**"İçtihat Metni"**

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 23.06.2004 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil ve hacizlerin terkini istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 07.06.2007 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacılar vekili ve davalı Ç... Belediye vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

Daya, davalılardan Ç... Belediyesi adına kayıtlı 156 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ihale satışı suretiyle kazanılan kişisel hakka dayalı tapu iptali ve tescil, kayıtta diğer davalı A... Büyükşehir Belediye Başkanlıgı'nca konulan haczin fekki istemleriyle açılmıştır.

Davalı belediye davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece dava reddedilmiştir.

Hükmü davacılar temyiz etmiştir.

Gerçekten; dava konusu taşınmazın davalı Ç... Belediye Meclisi'nin 09.12.2002 tarih 316 sayılı kararıyla davacılara ihale edildiği, ihalenin 03.03.2004 tarihinde başkanlık makamı tarafından onaylandığı anlaşılmaktadır. Bu şekildeki ihale davacılara şahsi hak sağlar ve ihaleyle satışın onaylandığı 03.03.2003 tarihinde satış yanlar arasında sözleşmeye bağlanmış sayılır.

Ne var ki; dosyadan kayıt maliki davalı Belediye Başkanlığı'nın başkanlık işlemiyle 09.04.2004 tarihinde satışın hukuka aykırı olmasından ötürü iptal edildiği, davacıların işlemin iptali için Ankara İkinci İdare Mahkemesi'nin 2004/1600 Esasında kayıtlı davayı açtıkları, İdare Mahkemesinin dava konusu edilen işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliği bulunmaması nedeniyle açılan davayı "usuli bir nedenden" dolayı reddettiği görülmektedir. İdare Mahkemesi kararında vurgulandığı üzere başkanlık makamının oluru ile tesis edilen işlem daha sonra Belediye En-cümeni'nce alınacak ihale iptaline ilişkin kararının hazırlayıcı işlemi niteliğindedir. Bu işlem idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir işlem olarak görülmediğinden, idari dava reddedilmiştir. Usuli bir nedenle davanın reddi davacıların ihaleyle kazandığı hakkı esastan kaybetmelerini gerektirmez. Nitekim, davanın görülmekte olduğu sırada Belediye Encümeni'nce 13.07.2004 tarihinde ihalenin iptali kararı alınmış, davacılar bu işlemin iptali için de Ankara Onbirinci İdare Mahkemesi'nin 2004/2419 Esasında kayıtlı davayı açmıştır.

İdari işlemin esas bakımından hukuka uygun olup olmadığını ortaya çıkartacak idari dava Ankara Onbirinci İdare Mahkemesi'nin 2004/2419 Esasında kayıtlı davadır. O yüzden mahkemece sözü edilen idari yargı yerindeki bu dava sonucu beklenerek çekişmenin esası hakkında ondan sonra bir hüküm kurulmalıdır.

Eksik inceleme ve araştırma sonucu dava reddedildiğinden, kararın bozulması gerekmiştir.

İdari işlemin esas bakımından hukuka uygun olup olmadığını ortaya çıkartacak idari dava Ankara Onbirinci İdare Mahkemesi'nin 2004/2419 Esasında kayıtlı davadır. O yüzden mahkemece sözü edilen idari yargı yerindeki bu dava sonucu beklenerek çekişmenin esası hakkında ondan sonra bir hüküm kurulmalıdır.

Eksik inceleme ve araştırma sonucu dava reddedildiğinden, kararın bozulması gerekmiştir.

Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün (BOZULMASINA), peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 12.11.2007 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/18990, Karar No: 2012/2353, Tarih: 16.02.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/18990 E.  ,  2012/2353 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava; hak sahibi tarafından açılan dava yönünden 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince ölüm aylığının kesilmesine ilişkin ... Başkanlığı işleminin iptali, Kurum tarafından açılan dava yönünden ise yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının yasal faiziyle birlikte geri alınması istemlerine ilişkindir.

Mahkemece; Kurum tarafından açılan dava reddedilip, hak sahibince açılan davada istem aynen hüküm altına alınmıştır.

Hükmün, davalı-karşı davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2004 yılında kesinleşen davacıya, 2001 yılında yaşamını yitiren sigortalı annesi üzerinden 506 sayılı ... hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle Kurumca 2010 yılının Haziran ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 26.10.2008 – 25.07.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan

gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.