muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/20447, Karar No: 2024/546, Tarih: 17.01.2024

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19.04.2022 tarihli ve 2020/9-192 Esas, 2022/574 Karar ... kararı ile; prime esas kazancın tespiti davasının resen araştırma ilkesinin geçerli ve kamu düzenini ilgilendiren bir dava olduğu, davacının aldığı ücretin miktarı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunduğu gözetildiğinde; prime esas kazancın tespiti davasında verilecek kararın işçilik alacaklarına ilişkin davanın sonucunu doğrudan doğruya etkileyeceği, hem işçilik alacağının tahsili istemiyle açılan dava hem de prime esas kazancın tespiti davasının derdest olduğu dikkate alındığında çelişkili yargılamadan da bahsedilemeyeceği; bu durumda prime esas kazancın tespiti davasının bekletici sorun yapılarak bu davanın sonucuna göre eldeki işçilik alacaklarına ilişkin davada ücretin miktarı konusundaki uyuşmazlığın çözülmesi gerektiği şeklindeki gerekçe ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Hukuk Genel Kurulunun Bozma Kararı Üzerine Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda belirtilen tarih ve ... kararı ile; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bozma ilâmına uyularak alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; davalının süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmadığını, zamanaşımı def'inin dikkate alınamayacağını, ücret kabulünün hatalı olduğunu, hükmedilen vekâlet ücreti miktarının yanlış hesaplandığını, fazla çalışma tahakkuku bulunan bordrolardaki miktarların ücret uyumsuzluğundan dolayı dışlanamayacağını, mahsup edilmesi gerektiğini, uygulanan indirimin hakkın özünü etkilediğini, faiz başlangıçlarının hatalı olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalı vekili; işçi tarafından yapılan feshin haklı nedene dayanmadığını, yapılan indirim oranının yetersiz olduğunu, çalışma süresinin hatalı tespit edildiğini, yıllık izin talep formlarının dikkate alınmadığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyetine ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; yapılan ücret tespitine, buna bağlı olarak hesaplanan alacakların miktarına, ... sözleşmesinin feshi ile davacının kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığına, yıllık izin ve fazla çalışma alacaklarının ispatı ve hesaplanmasına, zamanaşımı def'inin usulüne uygun olup olmadığına, alacaklardan yapılan indirim oranının miktarına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin doğru hesaplanıp hesaplanmadığına ve hükmedilen faiz başlangıç tarihlerinin doğruluğuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6100 ... Kanun'un 326 ncı maddesi.

2. 4857 ... Kanun'un 41, 44, 46, 47, 53, 59 uncu maddeleri aynı Kanun'un 120 nci maddesi atfıyla hâlen yürürlükte olan mülga 1475 ... ... Kanunu'nun 14 üncü maddesi, 6098 ... ... Borçlar Kanunu'nun 117 nci maddesi.

3. Karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi.

3. Değerlendirme

1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairemizin yerleşik uygulaması uyarınca, işçi muaccel alacaklarını ... ... belirtmek kaydıyla ihtarname ile işvereni temerrüde düşürebilir. Söz konusu ihtarnamede alacak miktarlarının belirtilmesi gerekmez. Buna göre davacı tarafından davalıya gönderilen ihtarnamede fazla çalışma, ... ... ve genel tatil ile hafta tatili ücreti alacaklarının ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 3 ... günü içinde ödenmesi talep edilmiş olmakla; ihtarnamenin tebellüğ tarihinden 3 gün sonra davalının temerrüde düştüğü göz önünde bulundurulmadan anılan alacaklara dava ve ıslah tarihlerinden faiz işletilmesi hatalı olmuştur. İhtarnamenin davalı tarafa 15.05.2015 tarihinde tebliğ edildiği görülmekle; anılan alacaklara 21.05.2015 tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 ... Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı vekilinin Mahkeme kararının faiz başlangıç tarihlerine ilişkin yönelik temyiz itirazının kabulü ile Mahkeme kararının, (3), (4) ve (5) numaralı bentlerinin hükümden tamamen çıkartılarak yerlerine; "3) 14.638,73 TL net fazla çalışma ücreti alacağına yapılan %30 indirim sonucu net 10.247,11 TL fazla çalışma ücreti alacağının 21.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,"

"4) 649,61 TL net ... ... genel tatil ücreti alacağına yapılan %30 indirim sonucu 454,72 TL net alacağın 21.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,"

"4) 649,61 TL net ... ... genel tatil ücreti alacağına yapılan %30 indirim sonucu 454,72 TL net alacağın 21.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,"

"5) 3.879,32 TL net hafta tatili ücreti alacağına yapılan %30 indirim sonucu 2.715,52 TL net alacağın 21.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," bentlerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacı tarafa iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

17.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6203, Karar No: 2020/9638, Tarih: 20.10.2020

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2020/6203 E.  ,  2020/9638 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Bursa 2. Çocuk Mahkemesi'nin 09.04.2014 tarihli 2012/250 (E) -2014/260(K) sayılı kararının, suça sürüklenen çocuklar müdafiilerinin temyizi üzerine hırsızlık suçu açısından Yargıtay 17. Ceza Dairesi'nin 07.11.2016 tarih, 2015/18120 esas ve 2016/11456 karar sayılı kararı ile incelendiği anlaşılmakla, Bursa 2. Çocuk Mahkemesi'nin 09.04.2014 tarihli 2012/250 (E) -2014/260(K) sayılı kararında konut dokunulmazlığını ihlal etme suçu bakımından hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, tekrar suç işlemesi sebebiyle açıklanan Bursa 2. Çocuk Mahkemesi’nin 04/11/2015 gün ve 2015/932 E. 2015/658 K. sayılı dosyasının daha önce Yargıtay incelemesinden geçmiş hırsızlık dosyası arasında hukuki ve fiili bağlantılı bulunduğundan Bursa 2. Çocuk Mahkemesi 04/11/2015 gün ve 2015/932 E. 2015/658 Karar sayılı ilamına ilişkin temyiz incelemesinin de Yargıtay 17. Ceza Dairesi'nce yapılması gerekliliği doğmuş ise de;Hükümde kabul edilen eyleme, Yargıtay Kanununun 14. maddesi ile Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 07/07/2020 tarihli ve 173 sayılı, 08/07/2020 tarihinde 31179 sayılı Resmî Gazete yayınlanarak yürürlüğe giren, “17.Ceza Dairesinin 26.09.2020 tarihinden geçerli olmak üzere kapatılmasına, 28.01.2020 tarih ve 31022 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 23.01.2020 tarih ve 2020/1 sayılı işbölümü kararı ile 17.Ceza Dairesine verilen ve bu dairenin arşivinde bulunan işlerin 26.09.2020 tarihi itibariyle 2.Ceza Dairesine UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine,’’ şeklindeki kararı üzerine işin incelenmesi Yargıtay 2. Ceza Dairesi'ne ait olduğundan, Dairemizin GÖREVSİZLİĞİNE, dosyanın ilgili Daireye GÖNDERİLMESİNE, 20.10.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/2610, Karar No: 2022/6700, Tarih: 05.10.2022

**11. Hukuk Dairesi         2021/2610 E.  ,  2022/6700 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 30.11.2017 tarih ve 2017/266 E. - 2017/398 K. sayılı kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin kabulüne dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nce verilen 19.02.2021 tarih ve 2018/809 E. - 2021/340 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı, "Tadını Çıkar" sloganının kendisine ait olduğunu, 2011 yılında bu sloganı reklam senaryoları ile birlikte Victoria' Secret'e Park Bravo- Lasenza'ya ve Thichibo'ya gönderdiğini, 24 Ocak 2016 tarihinde ise bilboardlarda Coca Cola'nın tadını çıkar sloganını reklamlarında kullandığını, www.coca-colaturkiye.com adresine girildiğinde Coca Cola'nın yeni kampanyasının "Tadını Çıkar" olduğunun görüldüğünü, sloganı gönderdiği firmalardan davalının, kendisine ait sloganı öğrenerek izinsiz kullanımda bulunduğunu ileri sürerek "Tadını Çıkar" sloganın sahipliğinin adına tespit ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; müvekkilinin dünya çapında tanınmış bir şirket olduğunu, şirketin reklam kampanyasının Türkiye ayağında "Tadını Çıkar" sloganını kullandığını, davacının iddialarının yerinde olmadığını, söz konusu sloganın sahibinin hususiyetini taşımadığını, günlük hayatta da farklı şekillerde kullanıldığını, eser niteliğinde olmadığını, daha önce Alpella Çikolata, Advantage kart, Subaru, Asus, Efes Pilsen, Avea gibi reklam kampanyalarında da kullanıldığını, bu tip ibarelerin tek başına dahi marka olarak tescil edilmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre; "Tadını Çıkar" sloganının hususiyet taşıdığı, ilim ve edebiyat eseri kapsamında korunabileceği, söz konusu sloganı ilk defa davacının kullandığı, bu nedenle eser sahipliğinin tespitine karar verilmesi gerektiği, tescil işleminin idari mahiyette olması nedeniyle tescile ilişkin talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile "Tadını Çıkar" ibareli eser mahiyetindeki sloganın davacıya ait olduğu ile davacının eser sahipliğinin tespitine karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce; FSEK 1/b maddesine göre eser vasfının kabulü için, eser sahibinin hususiyetini yansıtan, yaratıcı ruh ve fikri yapısını aksettiren bir ürünün ortaya konmuş olması gerektiği, davacı tarafından bu ibare üzerinde hak sahibi olduğuna ilişkin davacının dava dışı firmalara gönderdiği reklam filmi senaryolarına ilişkin e-mailler ve kendisine gönderilen teşekkür cevapları delil olarak sunulmuşsa da, firmalar tarafından bu reklam senaryolarının kullanıldığı ve reklamlarında "Tadını Çıkar" sloganının kullanıldığının ispatlanamadığı, dava dilekçesinde de reklam senaryolarının kullanılmadığının beyan edildiği, "Tadını Çıkar" ibaresinin günlük hayatta "hayatın, gençliğin, yemeğin, anın, güneşin vs. tadını çıkarmak" şeklinde sıklıkla kullanılan bir deyim olduğu, ilk defa davacı tarafından kullanılmadığı, bu nedenle davacının hususiyetini taşıdığına yönelik tespitin yerinde olmadığı, sloganların çok sıkı şartlar altında bir fikir ürünü sayılmalarının mümkün olduğunun doktrinde kabul edildiği, bu sıkı şartlardan birisinin de sloganı ilk üreten kişi veya kuruluş ile slogan arasındaki aidiyet ve bağın topluma çeşitli reklam vasıtaları ile yeterince tanıtılmış olması olduğu, aksi halde, hemen hemen herkese ait olması gereken bir sözcük/sözcük grubu bir kişiye özgülenerek, başka hiç kimse tarafından kullanılamama sonucunun doğacağı, davacının bu sloganın kendisine ait olduğu ve slogan üzerinde fikir olarak eser sahipliğini ispat edemediği, yine davacının bu sloganın kendisi ile tekel hakkı yaratacak güçte bir aidiyeti ispatlayamadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı temyiz etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 21,40 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 05/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8392, Karar No: 2014/9962, Tarih: 06.05.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/8392 E.  ,  2014/9962 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Kayseri 3. İş Mahkemesi

Tarihi : 06.03.2014

No : 2013/604-2014/91

Dava, davalıya yersiz olarak ödenen aylıkların 5510 sayılı Yasanın 56. Maddesi kapsamında tahsili istemine ilişkindir.

Mahkeme, bozma sonrası yapılan yargılama sonunda yazılı gerekçelerle davanın reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın reddine dair önceki hüküm, Dairemizin 14.05.2013 gün 2012/18695 esas 2013/10248 karar sayılı ilâmı ile “Hakkında verilen boşanma kararı 07.12.2001 tarihinde kesinleşen davalıya, 07.09.2000 tarihinde yaşamını yitiren Emekli Sandığı emeklisi babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla davalıya 01.01.2002 tarihi itibariyle bağlanan yetim aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 01.11.2008 tarihi itibariyle kesilerek, 01.11.2008–31.10.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk işlemi tesis edildiği ve eldeki dava ile de tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir.

Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hâkiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hâkimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.