muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/23753, Karar No: 2022/5869, Tarih: 27.09.2022

Ancak ilgi (b) sayılı yazınız ile "... talebin reddine... "dair karar verilmiş ise de,

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 172/2 maddesinde "...Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hakimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamayacağının..." belirtildiği,

CMK'nun 172/2 maddesindeki amir hükme göre, bir şüpheli hakkında daha önceden verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasının şüpheli hakkında yeniden dava açılabilmenin ön şartı olduğu, iş bu soruşturma dosyasının henüz delil toplama ve değerlendirme aşamasında olduğu, bu nedenle şüphelinin HTS kayıtlarının temini için hakkında daha önce verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına gerek bulunmadığı, Ceza Muhakemesi Kanununda hakkında daha önce takipsizlik kararı verilen herhangi bir şüpheli açısından Cumhuriyet Başsavcılığınca yeniden soruşturma yürütme ve delil toplama konusunda daha önce verilen takipsizlik kararının kaldırılmasının gerektiği yönünde herhangi bir amir

hüküm de bulunmadığı, şüpheli hakkında delillerin toplanması sonrasında yeniden takipsizlik kararı verilmesi ya da daha önce verilen takipsizlik kararının kaldırılıp dava açılması yönündeki takdirin Cumhuriyet Başsavcılığımıza ait olduğu anlaşıldığından itirazımızın kabulüne karar verilmesi, aksi yönde görüş hasıl ise 5271 sayılı CMK’nun 268/3 maddesi uyarınca itirazımızın ve soruşturma dosyasının yetkili üst mahkeme olan ... 2. Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesi rica olunur."

... 1.Sulh Ceza Hakimliğinin 08.07.2021 tarih ve 2021/4081 ceza değişik iş nolu, bir başka hakimce verilen kararı ile itiraz yerinde bulunmayarak, evrakın itirazı incelemeye yetkili ... 2.Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesine karar verilmiştir.

... 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 09.07.2021 tarih, 2021/4262 değişik iş sayılı kararı ile Cumhuriyet Savcısının yaptığı itirazın reddine kesin olarak karar verilmiştir. Süreçte belirtilen kararları veren hakimlerden başkaca bir Hakimce verilen mercii kararının gerekçesi ise belirtildiği şekli ile şöyledir;

".... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 01.07.2021 tarih 2021/4081 D.İş sayılı kararının usul ve yasaya uygun olduğu, Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararın kaldırılmadan soruşturmaya devam edilemeyeceğinden, itiraz edenin itirazının reddine karar vermek gerekmiştir"

".... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 01.07.2021 tarih 2021/4081 D.İş sayılı kararının usul ve yasaya uygun olduğu, Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararın kaldırılmadan soruşturmaya devam edilemeyeceğinden, itiraz edenin itirazının reddine karar vermek gerekmiştir"

10.08.2021 tarih 2021/54506 sayılı yazı ile ... Cumhuriyet Başsavcılığı, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünden özetle; safahat ve ayrıntılarına yer verilerek, CMK uyarınca daha önce takipsizlik kararı verilen herhangi bir şüpheli açısından Cumhuriyet Başsavcılığının yeniden soruşturma yürütebilmesi ve delil toplayabilmesi için daha önce verilen takipsizlik kararının kaldırılmasının gerekmediği, CMK'nun 172/2 maddesine göre, daha önce takipsizlik kararı almış bir şüpheli hakkındaki takipsizlik kararının kaldırılmasının şüpheli açısından dava açmanın ön şartı olduğu, soruşturma aşamasındaki delilleri toplamak için daha önceki verilen takipsizlik kararının kaldırılmasının gerekmediği, şüpheli hakkında delillerin toplanması sonrasında yeniden takipsizlik kararı da verilebileceği, böylelikle daha önce takipsizlik kararı verilmiş ve yeni delil nedeniyle hakkında yeni bir soruşturma başlatılmış olan şüpheliye ait CMK'nın 135 maddesi kapsamındaki tüm iletişim bilgilerinin tespitine yönelik (arama, aranma, SMS, baz) talebin reddine ilişkin yapılan itirazın reddine dair verilen ... 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.07.2021 tarih ve 2021/4262 değişik iş sayılı kesin kararının, usul ve yasaya aykırı olması nedeni ile kanun yararına bozulması ihbar ve görüşünde bulunulmuştur.

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'nün 15.03.2022 gün ve 94660652- 105-16-18707-2021-Kyb sayılı yazısı ile ... 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.07.2021 tarih ve 2021/4262 değişik iş sayılı kararının bozulması istenilmiştir.

III- HUKUKİ UYUŞMAZLIK;

Terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen soruşturma neticesinde verilen ve kesinleşen kovuşturma yapılmasına yer olmadığı kararı, 5271 sayılı CMK'nın 172/2 maddesi gereğince Sulh Ceza Hakimliğinden alınan bir kararla kaldırılmadan elde edilen yeni delile istinaden aynı suçla ilgili olarak soruşturma açılmak suretiyle

iletişimin tespitinin istenmeyeceğine ilişkin verilen karar ile iş bu karara vaki itirazın reddine dair verilen kararda isabet bulunup bulunmadığına dairdir.

IV- HUKUKİ MEVZUAT

Konu ile ilgili yasal düzenlemeler şu şekildedir;

A-) 5271 sayılı CMK

İhbar ve şikayet:

Madde 158 – (1) Suça ilişkin ihbar veya şikayet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.

...

iletişimin tespitinin istenmeyeceğine ilişkin verilen karar ile iş bu karara vaki itirazın reddine dair verilen kararda isabet bulunup bulunmadığına dairdir.

IV- HUKUKİ MEVZUAT

Konu ile ilgili yasal düzenlemeler şu şekildedir;

A-) 5271 sayılı CMK

İhbar ve şikayet:

Madde 158 – (1) Suça ilişkin ihbar veya şikayet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.

...

(6) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/145 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/140 md.) İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikayetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikayet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar, varsa ihbarda bulunana veya şikayetçiye bildirilir ve bu karara karşı 173 üncü maddedeki usule göre itiraz edilebilir. İtirazın kabulü halinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır. Bu fıkra uyarınca yapılan işlemler ve verilen kararlar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından görülebilir.

...

Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi:

Madde 160 - (1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.

Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri:

Madde 161 - (1) Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısı, adli görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcısından söz konusu işlemi yapmasını ister.

(2) Adlî kolluk görevlileri, elkoydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3) Cumhuriyet savcısı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazılı; acele hallerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir.

(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcısına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür.

...

(3) Cumhuriyet savcısı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazılı; acele hallerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir.

(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcısına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür.

...

(8) (Ek:21/2/2014–6526/15 md.) Türk Ceza Kanununun 302, 309, 311, 312, 313, 314,315 ve 316 ncı maddelerinde düzenlenen suçlar hakkında, görev sırasında veya görevinden dolayı işlenmiş olsa bile Cumhuriyet savcılarınca doğrudan soruşturma yapılır. 1/11/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanununun 26 ncı maddesi hükmü saklıdır.

...

Soruşturmada Cumhuriyet savcısının hakim kararı istemi:

Madde 162 - (1) Cumhuriyet savcısı, ancak hakim tarafından yapılabilecek olan bir soruşturma işlemine gerek görürse, istemlerini bu işlemin yapılacağı yerin sulh ceza hâkimine bildirir. Sulh ceza hâkimi istenilen işlem hakkında, kanuna uygun olup olmadığını inceleyerek karar verir ve gereğini yerine getirir.

Kamu davasını açma görevi:

Madde 170 –(1) Kamu davasını açma görevi, Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirilir.

(2) Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler...

Kamu davasını açmada takdir yetkisi

Madde 171 – (Değişik: 6/12/2006 – 5560/22 md.)

(1) Cezayı kaldıran şahsî sebep olarak etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gerektiren koşulların ya da şahsî cezasızlık sebebinin varlığı halinde, Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir.

..

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar

Madde 172 - (1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

(2) (Değişik: 2/1/2017-KHK-680/10 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/9 md.)

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz.

(3) (Ek: 11/4/2013-6459/19 md.) Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın etkin soruşturma yapılmadan verildiğinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi veya bu karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi üzerine, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde talep edilmesi hâlinde yeniden soruşturma açılır.

(3) (Ek: 11/4/2013-6459/19 md.) Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın etkin soruşturma yapılmadan verildiğinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi veya bu karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi üzerine, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde talep edilmesi hâlinde yeniden soruşturma açılır.

B-) 5271 sayılı CMK'nın 172 ve de 173 maddeleri ile değişiklik gerekçeleri ise şu şöyledir;

I-CMK Madde 172 Gerekçesi

1412 sayılı Kanunun l64 üncü maddesinde, yeterli delil bulunmaması veya keyfiyetin takibe değer görülmemesi hâlinde, takipsizlik kararı verilmesine dair hüküm yer almaktadır. Tasarı ilk olarak bu işlemi belirlemek üzere “kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” terimini getirmiştir. Soruşturma evresinden kovuşturmaya geçip geçmeme söz konusu olduğundan bu terim değişikliği uygun görülmüştür. Madde ayrıca kamu davasının açılması için şüpheyi haklı kılacak yeterlikte ve kuvvette delil, iz, eser ve emarenin elde edilmemesi ölçütünü kullanmaktadır. Yeterli kuvvette makul şüphe bulunduğu anlaşılacak olursa, kovuşturma evresine geçilecektir.

Maddenin ikinci fıkrasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra, kamu davasının, aynı eylem ve aynı kişi hakkında açılabilmesi yeni delil, iz, eser ve emarenin meydana çıkmasına veya şüphe nedenlerinin takdirinde ağır hata olmasına bağlanmıştır. Böylece kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların zamanaşımı süresince şüphelinin başında, tâbir yerinde ise Demoklesin Kılıcı gibi durması ve onun özgürlükler bakımından bir tehdit oluşturması önlenmek istenmektedir. Bazı usul kanunlarında mahkemelerin beraat kararlarının temyize tâbi tutulmadığı görülüyor.

Bu yeni düzenleme neticesinde, Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına dair bir karar verdikten sonra yeni delil, iz, eser ve emare bulunmadıkça artık Adalet Bakanı da Cumhuriyet savcısından kamu davası açmasını isteyemeyecektir. Maddenin son fıkrasında yeni delil, iz, eser ve emarenin ne olduğu tanımlanarak uygulama açısından getirilmiştir

(https://mevzuat.tbmm.govtr/mevzuat/faces/kanunmaddelerijsessionid=... ... ... ... ...?pkanunlarno= 23594&pkanunnumarasi=5271)

II- CMK Madde 173 Gerekçesi

...Maddenin (3) numaralı fıkrasına göre, Cumhuriyet savcısının yeni delil, iz, eser ve emarelerin varlığı nedeniyle kamu davası açması ağır ceza mahkemesi başkanının bu hususta karar vermesi koşuluna bağlanmıştır. Bu düzenlemenin nedeni 175 inci maddede kovuşturma açılmaması kararına bağlanan otoritedir.

III- CMK Madde 172 ve Madde 173 Değişiklik Gerekçeleri;

(2/1/2017-KHK-680/10 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/9 md)

(Değişik: 2/1/2017-KHK-680/11 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/10 md.)

...Maddenin (3) numaralı fıkrasına göre, Cumhuriyet savcısının yeni delil, iz, eser ve emarelerin varlığı nedeniyle kamu davası açması ağır ceza mahkemesi başkanının bu hususta karar vermesi koşuluna bağlanmıştır. Bu düzenlemenin nedeni 175 inci maddede kovuşturma açılmaması kararına bağlanan otoritedir.

III- CMK Madde 172 ve Madde 173 Değişiklik Gerekçeleri;

(2/1/2017-KHK-680/10 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/9 md)

(Değişik: 2/1/2017-KHK-680/11 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/10 md.)

680 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (1/805) ile İçtüzük’ün 128’inci Maddesine Göre Doğrudan Gündeme Alınmasına İlişkin ... Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tezkeresi;

GENEL GEREKÇE

...

Yargı bölümü içinde bir diğer önemli başlık, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra yeni delil gerekçesiyle soruşturma başlatılması “delilin yeterli şüphe oluşturacak derecede önemli olması” kriteri ile bu hususta sulh ceza hakimliğince bir karar verilmesi şartına bağlanmasıdır. Böylece kişilerin sürekli olarak adli soruşturma tehdidi altında tutulmasından dolayı temel insan haklarından olan “adil yargılanma hakkı” başlığı altında yer bulan lekelenmeme hakkı ve masumiyet karinesine yönelik aykırılıkların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 10- Madde ile, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamayacağı hükmü konulmaktadır.

Kişilerin sürekli olarak adlî soruşturma tehdidi altında tutulması, temel insan haklarından olan “adil yargılanma hakkı” başlığı altında yer bulan lekelenmeme hakkı ve masumiyet karinesine aykırılık oluşturmaktadır. Soruşturma aşamasına egemen olan “kısalık ve gecikmezlik” ilkesine göre, bu aşamanın bir an önce tamamlanarak kişinin “şüpheli” durumundan çıkması, hakkında yeterli şüphe bulunanlar bakımından kamu davası açılması veya delil bulunmayanlar bakımından ise kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilerek adlî takibattan kurtulması büyük önem taşımaktadır.

Kişilerin hukuki güvenlik içinde yaşama hakkı, Anayasa ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası insan hakları belgeleriyle de teminat altına alınmıştır. Hakkında soruşturma yapılarak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilen kişilerin, kuvvetli bir hukuki dayanağı olmayan çeşitli gerekçelerle defalarca aynı olay nedeniyle adli soruşturma yapılma tehdidi altında tutulması, savcılığın temel görevi olan kamu düzenini korumak yerine, aksi bir tesirle kamu düzenini bozucu etki gösterebilecektir.

Kişilerin hukuki güvenlik içinde yaşama hakkı, Anayasa ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası insan hakları belgeleriyle de teminat altına alınmıştır. Hakkında soruşturma yapılarak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilen kişilerin, kuvvetli bir hukuki dayanağı olmayan çeşitli gerekçelerle defalarca aynı olay nedeniyle adli soruşturma yapılma tehdidi altında tutulması, savcılığın temel görevi olan kamu düzenini korumak yerine, aksi bir tesirle kamu düzenini bozucu etki gösterebilecektir.

Mevcut uygulamada, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği sırada var olmasına rağmen bilinmeyen veya sonradan elde edilen delil, yeni bir delil olarak kabul edilmektedir. Bu durumda, her yeni delilin, sadece yeni veya önceden değerlendirilmemiş olması gerekçesiyle tekrar soruşturma başlatılması söz konusu olmaktadır. Ancak, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra, yeni delil ortaya çıkması nedeniyle aynı konuda tekrar soruşturma açılabilmesi, ilk soruşturmada gösterilen ihtimamın üzerinde bir titizlik gerektirmelidir. Çünkü kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilirken, Cumhuriyet savcısı soruşturma konusu olayı tüm yönleriyle araştırmış ve mevcut bütün delilleri değerlendirdikten sonra bir sonuca ulaşmıştır.

Maddede yapılan değişiklikle, daha önce hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilen kişilere ilişkin tekrar soruşturma başlatılabilmesi, elde

edilen yeni delilin kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak derecede önemli olması kriterine bağlanmaktadır. Ayrıca, bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmesi şartı da getirilmektedir. Böylelikle, salt yeni delil elde edildiği gerekçesiyle kişilerin defalarca adlî soruşturma tehdidinden kurtarılması ve hukuki güvenlik içinde yaşamalarının temini amaçlanmaktadır.

MADDE 11- Madde ile, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı sulh ceza hakimliğine yapılan itirazların reddedilmesi halinde Cumhuriyet savcısı tarafından yeni delil gerekçesiyle soruşturma açılabilmesi de, elde edilen yeni delilin kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak derecede önemli olması kriterine ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmesi şartına bağlanmaktadır.(https://www5.tbmm.gov.tr/sirasayi/donem26/yil01/ss449.pdf)

V- HUKUKİ DEĞERLENDİRME;

MADDE 11- Madde ile, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı sulh ceza hakimliğine yapılan itirazların reddedilmesi halinde Cumhuriyet savcısı tarafından yeni delil gerekçesiyle soruşturma açılabilmesi de, elde edilen yeni delilin kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak derecede önemli olması kriterine ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmesi şartına bağlanmaktadır.(https://www5.tbmm.gov.tr/sirasayi/donem26/yil01/ss449.pdf)

V- HUKUKİ DEĞERLENDİRME;

Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK. 160/1 m.). Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığıyla her türlü araştırmayı yapabilir (CMK. 161/1 m.). Soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilmemesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hallerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı süresi ve mercii gösterilir. (CMK. 172/1 m.).

Dairemizce de benimsenin Ceza Genel Kurulunun 13.03.2018 tarih, 2018/19-74 esas ve 2018/86 karar sayılı kararında belirtildiği üzere; 1412 sayılı CMUK'da Cumhuriyet savcısının verdiği takipsizlik kararları, yargı otoritesi göstermeyen, idari bir karar niteliğinde düzenlendiğinden Cumhuriyet savcısı, bu kararını kendiliğinden, Adalet Bakanı ve adalet müfettişinin talebi ya da ilgilinin isteği üzerine geri alıp soruşturma yapabilmekte ve hiçbir şarta bağlı olmadan, takipsizlik kararından sonra, dava zamanaşımı süresi dolmadan kamu davası açabilmekteydi. Ancak bu düzenleme öğretide hukuk güvenliğine aykırı olduğu düşüncesiyle eleştirilmekte, takipsizlik kararından sonra yeni bir dava açılması için yeni delil şartı aranması gerektiği ileri sürülmekteydi.

Öğretinin bu eleştirileri de göz önüne alınarak düzenlenen ve 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın 172. maddesinin ikinci fıkrasıyla, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra, yeni bir delil meydana çıkmadan Cumhuriyet savcısınca kendiliğinden kamu davası açılamayacağı hüküm altına alınmış, ancak 06.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 680 sayılı KHK ile ayrıca, elde edilen yeni delilin kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak nitelikte olması ve sulh ceza hakimliğince bu konuda bir karar verilmesi şartlarına bağlanmıştır. Bu husus kanun koyucu tarafından ceza muhakemesi şartı olarak düzenlenmiştir. Yine 1412 sayılı CUMK'da yer verilen takipsizlik kararlarından farklı olarak CMK'nın 173. maddesinde kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı suçtan zarar gören tarafından itiraz edilebileceği hükme bağlanmış, böylelikle bu kararlara yargısal bir nitelik kazandırılmıştır.

CMK'nın 173. maddesinin birinci fıkrasının ilk halinde suçtan zarar görenin, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kendisine tebliğ edildikten sonra on beş gün içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesi başkanına itiraz edebileceği hükme bağlanmış iken, 14.04.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6217 sayılı Kanun ile itirazı incelemeye yetkili merci ağır ceza mahkemesi olarak belirlenmiş, 28.06.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun ile de bu incelemeyi yapma yetkisi sulh ceza hakimliğine verilmiştir. CMK'nın 173. maddesinin 680 sayılı KHK'nın 11. maddesiyle yapılan değişiklikten önceki altıncı fıkrası uyarınca itirazın reddedilmesi üzerine Cumhuriyet savcısının kamu davası açabilmesi, yeni delilin varlığı ve önceden verilen dilekçeyi değerlendiren merciin bu hususta karar vermesine bağlı iken, anılan değişiklikle kamu davası açılabilmesi CMK'nın 172. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen usule tabi tutulmuştur.