muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/18020, Karar No: 2014/34636, Tarih: 01.12.2014

05.07.2008 tarihinden itibaren yürürlükte olan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 4/a ve 6. maddelerine göre, Yönetmeliğin EK-I listesinde yer alan sınıflandırılmış atıkların, toprağa, denizlere, göllere, akarsulara ve benzeri alıcı ortamlara dökülmesi, dolgu yapılması yasaktır. Anılan Yönetmeliğin EK-I listesinde yer alan sınıflandırılmış atıklar, 08.06.2010 tarihinde yürürlüğe giren Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliğin 4/b maddesinde de toprağı kirleten/kirletme ihtimali bulunan atık olarak benimsenmiştir. Dolayısıyla 05.07.2008 tarihinden itibaren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin EK-I listesinde yer verilen atıklar, toprağı kirleten/kirletme ihtimali bulunan atıklar olarak kabul edilmelidir.

Öte yandan, 1991 tarihli Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin 18. maddesi, “evsel ve evsel nitelikli endüstriyel atıksuların, fiziksel, kimyasal ve biyolojik işlemleri sonucunda ortaya çıkan, suyu alınmış, kurutulmuş çamuru” ifade eden ve katı atık sınıfında kabul edilen “arıtma çamurunun”, denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmesini yasaklamıştır.

Görüleceği üzere; toprak kirliliğine ilişkin 2005 ve 2010 tarihli yönetmeliklerin her ikisi de, Çevre Kanunu ve ilgili mevzuatta belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak toprağı kirleten ya da kirletme ihtimali bulunan her türlü atık ve artığın doğrudan toprağa verilmesini yasaklamakla birlikte, toprağı kirleten ya da kirletme ihtimali bulunan atıkların çeşitlendirilmesi ve sınıflandırılması hususunda farklı düzenlemelere yer vermiştir.

Bu durumda, alıcı ortamlardan toprağa verilmesi suç oluşturacak olan atığın, 1991 tarihli Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında bulunması, bu kapsamda değilse;

A) 2005 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin yürürlüğe girme tarihi olan 31.05.2005 ile Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girme tarihi olan 05.07.2008 tarihleri arasında gerçekleşen eylemler bakımından, 2005 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 4. maddesinde diğer Yönetmeliklere atıf suretiyle belirlenen atıklardan olması,

B) Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 05.07.2008 tarihinde yürürlüğe girmesi, 2010 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliğin anılan yönetmeliğe yollama yapmış olması ve 08.06.2010 tarihinde yürürlüğe girmesi dikkate alındığında, 05.07.2008 ile 08.06.2010 tarihleri arasında işlenen eylemler yönünden Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-1 listesinde belirtilen atık türlerinden olması,

B) Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 05.07.2008 tarihinde yürürlüğe girmesi, 2010 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliğin anılan yönetmeliğe yollama yapmış olması ve 08.06.2010 tarihinde yürürlüğe girmesi dikkate alındığında, 05.07.2008 ile 08.06.2010 tarihleri arasında işlenen eylemler yönünden Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-1 listesinde belirtilen atık türlerinden olması,

C) 2010 tarihli Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliğin 08.06.2010 tarihinde yürürlüğe girmesi, toprağı kirleten, kirletme ihtimali bulunan atıklara ilişkin önceki yönetmelikten farklı nitelikte atık gruplarını oluşturması nedeniyle de 08.06.2010 tarihinden sonra işlenen suçlar bakımından, 4/b maddesinde bahsedilen kirletici unsurlara ilaveten, atığın;

- (n) bendi ile kendi ekindeki Ek-1’de tablo halinde gösterilen jenerik kirletici sınır değerlerini aşması,

- z/ğğ bendinde belirtilen nitelikte tehlikeli atık veya z/hh bendinde tanımlanan tehlikeli madde sınıfına ilişkin koşulları taşıması,

Gerekmektedir.

Farklı tarihlerde farklı atık listeleri benimsenmiş olması karşısında, zaman bakımından uygulama ilkesinin zorunlu sonucu olarak suç tarihinde yürürlükte bulunan yönetmelikte toprağı kirlettiği yahut kirletme ihtimali taşıdığı kabul edilen atığa, sonradan yürürlüğe giren yönetmelikte de yer verilmiş olmalıdır.

III – Davaya Katılma

2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü” kenar başlıklı 12. maddesine göre kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi Çevre ve Orman Bakanlığı ile yetkisini devrettiği diğer kurumlara aittir. Bu durumda aynı Kanunun 30. ve CMK’nın 237/1 maddelerine göre Çevre ve Orman Bakanlığı ile denetleme yetkisinin devredildiği kurumlar veya çevreyi koruma ve çevre ile ilgili düzenleme yapma yetki ve görevi bulunan mahalli idareler davaya katılabileceği gibi, çevre kirliliği eyleminden zarar görmeleri koşulu ile gerçek ya da diğer tüzel kişilerin davaya katılması da mümkündür.

IV - Yargılamaya Konu Olay

Sanığın, 20.03.2007 tarihine kadar mezbahanın sorumlu müdürü olduğu, katılanın, mezbahadan alıcı ortam olan toprağa arıtılmadan verilen kanlı atıksuların yol açtığı mikroplar ve pislikler nedeniyle 60 adet küçükbaş, 1 adet büyükbaş hayvanının telef olduğu iddiasıyla 09.01.2007 tarihinde Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde delil tespiti davası açtığı, 10.01.2007 tarihinde de Cumhuriyet Savcılığına dilekçe vererek şikâyetçi olduğu, Manisa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldığı, “Manisa Et Entegre tesisinin atıklarının gerekli ve yeterli arıtma yapılmadan toprağa bırakılması neticesi çevrenin kirletildiği” iddiası ile dava açıldığı anlaşılmıştır.

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü görevlilerince tutulan tutanakta, mezbahada arıtma sisteminin çalışmadığı, kesim sırasında oluşan kanın ayrı toplanmadığı, atıksu arıtma sistemine, buradan da alıcı ortam olan toprağa verildiği, atıksuların yol boyunca aktığı tespit edilmiştir.

Görevsizlik kararı veren Asliye Ceza Mahkemesince alınan bilirkişi raporu, toprak kirliliğini düzenleyen mevzuat ve düzenleyici işlemlerden hiçbirine dayanmadan, atığın niteliğine ilişkin değerlendirme yapmadan, genel ifadelerle ve gözleme dayanarak atığın, havada, toprakta ve suda kalıcı etki bırakacağı, tedavisi zor hastalıklara ve canlıların doğal özelliklerinin değişimine yol açacağını ifade etmiştir.

Ağır Ceza mahkemesi tarafından yapılan keşifte, atıkların alıcı ortam olarak suya karışmadığı tespit edilmiş, bilirkişi topraktan ve atıksu arıtma tesisi çıkışından numuneler almıştır. Toprak analizinde ağır metal içermediği, su numunesinin analizinde ise Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ekindeki tablo 5/6 da belirlenen standartlara uygun olduğu anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda sonuç olarak mezbaha atıklarının organik içerikli olması nedeniyle toprak kirliliğine neden olmayacağı görüşüne yer verilmiştir.

Mahkeme, hayvan kesimi sırasında oluşan kan ve sair atıkların arıtılmadan alıcı ortama verilmesi ile çevrenin kasten kirletilmesi suçunun oluştuğunu kabul ederek sanık hakkında mahkûmiyet kararı vermiştir.

Bir atığın toprağın kirlenmesine ya da kirlenme ihtimaline neden olabilmesi için, Yukarıda (II) nolu kısımda da belirtildiği üzere yönetmelikler ve eklerinde gösterilen atık türlerinden olması gerekir. Bilirkişi raporlarında ise atık ile yönetmelikler ve eklerindeki listelerde yer alan atık sınıfları arasında ilişki kurulmamıştır. Bilirkişiden, yukarıda (II) nolu kısımda gösterilen mevzuat ve düzenleyici işlemlerin her biri ile doğrudan bağlantı kurulmak sureti ile atığın toprağı kirlettiği ya da kirletme ihtimali taşıyıp taşımadığına ilişkin ek rapor alınarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekir.

Gerekçeli karar içeriğinde ve başlığında suç tarihleri farklı olarak gösterilmiş ise de, çevre kirliliğinin oluştuğu iddiası, ilk kez Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde delil tespiti davası sırasında 09.01.2007 tarihinde fark edilerek şikâyet konusu edildiğine göre suç tarihinin de 09.01.2007 olduğu kabul edilmelidir.

Açıklanan gerekçelerle eksik inceleme ile kurulan hüküm hukuka uygun görülmemiştir.

V – Sonuç ve Karar

Sanık R.. Ç.. müdafii ile katılan M.. B.. vekilinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki onama düşüncesinin reddiyle HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 01.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5597, Karar No: 2018/7561, Tarih: 26.11.2018

**20. Hukuk Dairesi         2018/5597 E.  ,  2018/7561 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kayyım tayin edilmesine ilişkin olarak açılan davada ... Sulh Hukuk ile ... Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, kayyım tayin edilmesi istemine ilişkindir.

... Sulh Hukuk Mahkemesince, küçüklerin MERNİS adresinin "..." olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

İzmir 11. Sulh Hukuk Mahkemesince ise; her ne kadar küçüklerin MERNİS adresleri ... olarak görünsede; küçüklerin fiilen adreste yaşamadıkları babaları ile birlikte "..." adresinde ikamet ettikleri gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanununun 426. maddesinde "Vesayet makamı, aşağıda yazılı olan veya kanunda gösterilen diğer hallerde ilgilisinin isteği üzerine veya re'sen temsil kayyımı atar. Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa..." hükmü; 431. maddesinde ise "Vasinin atanması usûlüne ilişkin kurallar, kayyım ve yasal danışmanın atanmasında da uygulanır." hükmü getirilmiştir. Diğer yandan, aynı Kanunun 411. maddesine göre de, "Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir."

... İlçe Emniyet Müdürlüğünce yapılan kolluk araştırmaları sonucunda; küçüklerin adreste yaşamadığının, babaları ile birlikte "... L" adresinde ikamet ettiklerinin bildirildiği ayrıca....Müdürlüğünce yapılan kolluk araştırmaları sonucunda; küçüklerin babaları ... ile birlikte "..." adresinde ikamet ettiklerinin bildirildiği anlaşıldığından uyuşmazlığın ... Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince İstanbul 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 26/11/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6287, Karar No: 2021/7811, Tarih: 26.05.2021

**5. Hukuk Dairesi         2020/6287 E.  ,  2021/7811 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı taraf vekillerinin istinaf başvurusu üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin 8. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı ile birlikte Karacabey 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/1059 E. - 2018/898 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı,taraf vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince esastan reddine karar verilmiş olup; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Aşağıda açıklanan gerekçelerle Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin esastan ret kararı kaldırıldıktan sonra, Karacabey 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/1059 Esas – 2018/898 Karar sayılı kararının incelenmesinde;

Kapama zeytinlik niteliğindeki Bursa İli, Karacabey İlçesi, Muratlı Mahallesi ... parsel sayılı taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu nedenle davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Davalı vekilinin temyizine gelince;

1-Tespit edilen bedelden acele el koyma kararı ile belirlenen bedelin mahsubu sonrası kalan bedelin üçer aylık vadeli mevduatta nemalandırılmasına ve karar kesinleştikten sonra davalıya ödenmesine karar verilmiş olup, fark bedel davalıya karar tarihi itibariyle ödenemeyeceğinden, yasal faizin bitiş tarihinin kararın kesinleşme tarihi olması gerektiği düşünülmeden yazılı şekilde faiz işletilmesi doğru olmadığı gibi;

2-Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 gün 30791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alındığında davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinden,

a-)Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 4 numaralı bendinde bulunan (kıymet takdiri raporunda belirtilen 50.328,81) ibaresinin çıkarılarak, yerine (acele el koyma dosyasında belirlenen 45,140,21) ibaresinin yazılmasına, devamında yer alan (96.679,54 ) rakamının çıkarılarak, yerine (101.868,14) rakamının yazılmasına,

a-)Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 4 numaralı bendinde bulunan (kıymet takdiri raporunda belirtilen 50.328,81) ibaresinin çıkarılarak, yerine (acele el koyma dosyasında belirlenen 45,140,21) ibaresinin yazılmasına, devamında yer alan (96.679,54 ) rakamının çıkarılarak, yerine (101.868,14) rakamının yazılmasına,

b-) Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 5 numaralı bendinde bulunan (karar tarihine kadar geçen süre için yasal faiz yürütülerek davacı idareden alınarak davalılara karar kesinleştiğinde talep halinde ÖDENMESİNE,) ibaresinin çıkarılarak, (kararın kesinleşmesine kadar yasal faiz işletilerek karar kesinleştiğinde derhal ÖDENMESİNE,) cümlesinin yazılmasına,

b-Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının vekalet ücretine ilişkin (11) numaralı bendinin hükümden tamamen çıkartılmasına,

Hükmün böylece HMK'nun 370/2. maddesi uyarınca DÜZELTİLEREK ONANMASINA, HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 26/05/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/20615, Karar No: 2010/997, Tarih: 25.01.2010

**5. Hukuk Dairesi         2009/20615 E.  ,  2010/997 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. addesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuştur.

Davacı idarenin sair temyiz nedenleri bozma ile kesinleşen yönlere ilişkindir. Ancak;

Dosyada bulunan kanıt ve belgelerden; dava konusu taşınmazın tapu kaydında 264 metrekarelik ve 602 metrekarelik sahalarda olmak üzere TEK. lehine iki ayrı eski irtifak hakkının mevcut olduğu ve bozmadan önce verilen kararlarla, bu eski irtifakların dava konusu taşınmazda sırası ile % 0,90 ve % 2 oranında değer kaybı meydana getireceği kabul edilmek suretiyle, taşınmazın tamamında meydana getireceği değer düşüklüğü miktarının hesaplandığı ve bu eski irtifakların taşınmazda yarattığı değer düşüklüğü oranlarının Dairemizce bozma konusu yapılmayarak kesinleştiği gözetilmeksizin mahkemece bozma sonrası verilen kararda, söz konusu eski irtifakların taşınmazda meydana getireceği değer düşüklüğü oranı dikkate alınmaksızın kamulaştırma bedelinin tespit edildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu taşınmazdan geçen iki ayrı eski irtifakın taşınmazın tamamında % 0,90 ve % 2 oranlarında değer düşüklüğü meydana getireceği dikkate alınarak, dava konusu hattın taşınmazda yarattığı değer kaybının 21.889,00-TL. olarak tespiti gerekirken, eski irtifaklar dikkate alınmadan yapılan hesaplama sonucu kamulaştırma bedelinin 22.539,00-TL. olarak belirlenmesi,

Doğru değilse de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

1-Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinden (22.539,00) rakamlarının çıkartılmasına, yerine (21.889,00) rakamlarının yazılmasına,

2-Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının sonuna ayrı bir bent olarak (Davacı idare tarafından fazla yatırılan 650,00-TL.nin davalılardan tapudaki payları oranında tahsili ile davacı idareye verilmesine) cümlesinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 25.01.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/41254, Karar No: 2014/35441, Tarih: 08.12.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/41254 E.  ,  2014/35441 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2012/106812

MAHKEMESİ : Karayazı(Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 20/02/2012

NUMARASI : 2010/460 (E) ve 2012/21 (K)

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanunun ek 1/a maddesi “Toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine, giderilmesine ilişkin usûl ve esaslar ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” hükmünü içermektedir. Aynı Kanun’un 20. maddesinin (j) bendine göre Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya gerekli önlemleri almadan atıkları toprağa vermek yaptırım gerektiren bir eylem olarak tanımlanmıştır.