muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/5309, Karar No: 2022/6100, Tarih: 16.05.2022

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

... Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “..davacının kadrosunun düz işçi iken görevde yükselme sınavı sonrası Valilik Oluru ile 04.03.2016 tarihi itibariyle köy tesisleri teknisyeni olarak pozisyonunun değiştirildiği, 2016 yılı mart ayından itibaren köy tesisleri teknisyeni pozisyonuna göre derece ve kademesi belirlenip ücretinin ve sosyal haklarının tam olarak ödendiği davacının zamanaşımına uğramamış 2014 Ocak ayından 2016 Mart ayına kadarki süreçte köy tesisleri teknisyeni pozisyonunda çalıştığının ispatlanmadığı, işverence sunulan tüm belgelerde düz işçi olarak göründüğü, tanık delili vb delille davacının pozisyonu ispatlanmadığından fark alacak da oluşmadığı..” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; birbiriyle aynı konulara aynı delillere sahip dosyalarda birbirinden farklı kararlar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13.09.2021 tarihli, 2021/7741 Esas, 2021/11581 Karar; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 27.09.2021 tarihli, 2021/7496 Esas, 2021/12995 Karar; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 27.09.2021 tarihli, 2021/7495 Esas, 2021/12996 Karar sayılı kararları incelendiğinde Dairenin bozma kararının hukuka aykırı olduğunu, davalı Kurumun davanın ıslahından sonra gerçeğe aykırı bordrolar sunması ve bu bordroların esas alınmasının yerinde olmadığını, 6100 sayılı Kanun'un 141 inci maddesinin ve davada bilgilendirme hakkının ihlal edildiğini, davalının sunduğu belgelerin UYAP ortamında görülemediğini ve sonradan sunulan bordrolar esas alınarak sonuca gidilmesinin hukuka aykırı olduğunu, hüküm kurulurken bilirkişi raporunun esas alınmadığını ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının görevli olduğu kadro dışında fiilen başka bir pozisyonda çalıştırılıp çalıştırılmadığı, çalıştırılmış ise fiilen çalıştırıldığı pozisyon ile kadrosunun bulunduğu pozisyon arasında ücret farkı bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un “İspat yükü” kenar başlıklı 190 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.“

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un “İspat yükü” kenar başlıklı 190 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.“

2. Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 09.05.1960 tarihli ve 1960/21 Esas, 1960/9 Karar sayılı kararı). Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usuli kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları lehine olan taraf yararına usulî kazanılmış hak oluşturur (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 04.02.1959 tarihli ve 1959/13 Esas, 1959/5 Karar sayılı kararı).

3. Değerlendirme

1.Bir üst başlıkta yapılan açıklamalar ile dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı tarafça emsal olarak gösterilen davalardaki delil durumunun farklı olduğu, her davanın kendi delil durumuna göre değerlendirilmesi gerektiği, somut uyuşmazlıkta davacının iddialarını ispata yarar deliller sunamadığı anlaşılmaktadır.

2. Dairemizin davanın reddi gerektiğine dair 20.09.2021 tarihli ve 2021/8287 Esas, 2021/12308 Karar sayılı bozma ilâmına uyulması ile davalı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşmuştur. Davacının ileri sürdüğü temyiz nedenleri, davalı yararına oluşan usuli kazanılmış hak sebebiyle de yerinde görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Uyulan bozma kararı gereğince tesis edilmiş Bölge Adliye Mahkemesi kararında hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik olmamasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmamasına göre yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.05.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/13523, Karar No: 2023/210, Tarih: 18.01.2023

**9. Ceza Dairesi         2022/13523 E.  ,  2023/210 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI :

Sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan hükmün incelenmesinde İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kesin nitelikte bulunduğu belirlenmiştir.

Sanık hakkında çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği

temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir:

Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, 7079 sayılı Kanun’un 94 üncü maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Trabzon 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 03.06.2022 tarihli ve 2022/27 Esas, 2022/227 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında; çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 5237 sayılı TCK'nın 103/1-a maddesi delaletiyle TCK'nın 103/2 maddesinin 1. Cümle, 43'ncü ve 62'nci maddeleri ile 53'üncü maddesi uyarınca 16 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 109/1, 109/3-f, 109/5'inci ve 62'nci maddeleri ile 53'üncü maddesi uyarınca 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

2. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 08.09.2022 tarihli ve 2022/1991 Esas, 2022/1886 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik sanık müdafiinin başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

3. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 14.10.2022 tarihli ve 9-2022/127669 tarihli red ve onama görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri

1. Mağdur beyanlarının çelişkili olduğu,

2. Sübutu kabul anlamına gelmemekle birlikte sanığın mağdureye karşı tek eyleminin bulunduğu ve sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesinin uygulanmamasının usul ve yasaya aykırı olduğu,

3. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 14.10.2022 tarihli ve 9-2022/127669 tarihli red ve onama görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri

1. Mağdur beyanlarının çelişkili olduğu,

2. Sübutu kabul anlamına gelmemekle birlikte sanığın mağdureye karşı tek eyleminin bulunduğu ve sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesinin uygulanmamasının usul ve yasaya aykırı olduğu,

3. Mağdurun fiziksel görünümü ve tanıkların beyanları göz önünde bulundurulduğunda sanığın mağdurenin yaşı konusunda yanılmış olabileceği ve sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesindeki hata hükümlerinin uygulanması gerektiği,

4. İlk derece mahkemesinin gerekçesinde tanık Yağmur’un beyanlarını yorumlarken hataya düştüğü ve tanık Yağmur’un, cinsel ilişki yaşandıktan sonra mağdurun yaşını sanığa söylediğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Mağdure ile sanığın sosyal medya üzerinden tanışıp sevgili oldukları, 2021 yılı öğretim yılının ikinci

haftası mağdurenin okula gitmeyip, sanığın kiralamış olduğu araçla gezdikten sonra ıssız bir bölgeye gittikleri, bir süre sonra aracın arka koltuğuna geçtikleri, bu sırada sanığın mağdura yaklaşmaya başladığı, önce sarılıp öptüğü, ardından mağdurun pantolonunu ve iç çamaşırını çıkartarak kendi cinsel organını, mağdurun ön cinsel organına soktuğu, sanığın mağduru ne olay öncesinde ne de olaydan sonra tehdit etmediği, bu olaydan önce de sanık ile mağdurun buluştukları ve bu buluşma esnasında, sanığın mağduru dudağından öptüğü mahkememizce sabit kabul edilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesinin Hata Hükümlerini Değerlendirmesi

Mağdurenin olaydan önce sanığa kimliğini gösterdiği ve sanığın bu şekilde mağdurenin yaşını öğrendiği, tanık Yağmur tarafından sanığın savunmasının aksine sanığa mağdurenin gerçek yaşını söyledikten sonra da sanığın mağdure ile görüşmeye devam ettiği, sanık ile mağdurun aralarında duygusal birliktelik olduğu ve sık sık buluştukları, sanığın mağdurun yaşını anlayabilecek kadar birlikte vakit geçirdikleri, sanığın yaşı, sosyal ve kültürel durumu dikkate alındığında mağdurun 15 yaşından küçük olduğunu rahatlıkla anlayabilecek durumda olduğu, sanığın savunmasında mağdurun kendisine bir anatomi kitabı gösterdiğini ve bu kitabın üzerinde 11. sınıf ibaresinin yazdığını ve mağdurun 9. sınıf öğrencisi olduğunu bilmediğini beyan etmesine rağmen ... Müdürlüğü'nden alınan bilgi neticesinde Anatomi dersinin 9. sınıf ders programında yer aldığı ve suç tarihinde öğrencilere dağıtılan anatomi kitabın sağ alt köşesinde ''9'' ibaresinin yer aldığının tespit edildiği, tüm bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda sanık hakkında hata hükümleri uygulanmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

C. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

C. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

A. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Yönünden

5271 sayılı Kanun'un 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer verilen İlk Derece Mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile incelemeye konu suçun aynı Kanun'un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında da bulunmadığı dikkate alındığında, sanık müdafiinin temyiz istemlerinin, 5271 sayılı Kanun'un 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca reddine karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

B. Çocuğun Nitelikli Cinsel İstismarı Suçu Yönünden

1. Mağdurenin annesinin gerek soruşturma aşamasındaki gerekse mahkemedeki beyanlarında; sanıkla yapmış olduğu ... görüşmelerinde sanığın kendisine mağdurenin yaşının on üç olduğunu bilmediğini söylediği yönündeki ifadeleri ile tanık Yağmur'un, mağdurenin çevresindeki kişilere yaşını 17 olarak tanıttığı, tanık ...'un mağdure ile ilk tanışmasında kendisine yaşını 17 olarak söylediği, tanıklar ...'in, sanığın mağdure...'dan bahsederken, mağdurenin yaşının 17 olduğundan bahsettiği yönündeki beyanlarına ve mahkeme heyetinin 10.03.2022 tarihli celsede mağdurenin 55 kg ve 1.65 cm boyunda göründüğü şeklindeki gözlemine ilişkin gerekçede bir değerlendirme yapılmadığı

böylece delillerin tümünün tartışılıp tüketilmediği anlaşılmakla, bu hususlar diğer delillerle birlikte gerekçede değerlendirildikten sonra sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinde düzenlenen hata hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığı tartışılması gerekirken eksik gerekçe ile yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi suretiyle 5271 sayılı Kanun'un 230 uncu maddesine muhalefet edilmesi hukuka aykırıdır.

2. Açıklanan nedenlerle tebliğnamede sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün onanmasına yönelik görüşe iştirak edilmemiştir.

V. KARAR

A. Sanık Hakkında Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hükme İlişkin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçe bölümünde yer alan (A) harfli alt başlık altında açkılanan nedenle sanık müdafiinin temyiz istemlerinin 5271 sayılı Kanun'un 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Tebliğnameye uygun olarak oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanık Hakkında Çocuğun Nitelikli Cinsel İstismarı Suçundan Kurulan Hükme İlişkin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçe bölümünde (B) harfli alt başlık altında açıklanan nedenle sanık müdafiinin, temyiz istemleri yerinde görüldüğünden Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 08.09.2022 tarihli ve 2022/1991 Esas, 2022/1886 sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, Başkan Vekili ...'in karşı oyu ve oy çokluğuyla BOZULMASINA,

Gerekçe bölümünde (B) harfli alt başlık altında açıklanan nedenle sanık müdafiinin, temyiz istemleri yerinde görüldüğünden Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 08.09.2022 tarihli ve 2022/1991 Esas, 2022/1886 sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, Başkan Vekili ...'in karşı oyu ve oy çokluğuyla BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca takdîren Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

18.01.2023 tarihinde karar verildi.

(Karşı oy)

K A R Ş I O Y

Sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmüne ilişkin olarak, İlk derece Mahkemesinin dosya kapsamındaki mevcut delilleri ve olguları açıkladığı, ilişkilendirdiği, suçun sübutuna ilişkin gerekçesi ile hata hükümlerinin uygulanmamasına ilişkin gerekçesinin yeterli ve hukuka uygun olduğu anlaşılmış olup, sanık hakkında İlk derece Mahkemesince kurulan mahkumiyet hükmünün Bölge Adliye Mahkemesi tarafından esastan reddine ilişkin kararın onanması görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2014/16849, Karar No: 2014/22315, Tarih: 09.12.2014

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2014/16849 E.  ,  2014/22315 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre göre davalı ...'nın aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davacının iş sözleşmesinin feshi nedeni ile kıdem tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalılar vekili davanın reddini istemiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davalıların temyizi üzerine Dairemizin 18.04.2013 tarihli ilamı ile, karar bozulmuştur.

Mahkeme bozma kararına uymuş ve ek hesap raporu almış ve yeniden davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Davalı ... 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesine göre harçtan muaf olduğu halde harçtan sorumlu tutulması hatalı olup bozma nedenidir.

Ne varki bu aykırığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ: Hüküm fıkrasının 7 ve 8.bentlerinin tümü ile hükümden çıkarılarak yerlerine;

“7-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 1.167,55 TL harçtan peşin alınan 271,35 TL(peşin harç+ıslah harcı) harcın mahsubu ile bakiye 896,20 TL harcın davalı ... harçtan muaf olduğundan diğer davalı ...'tan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

8-Davacı tarafından yapılan 781,00 TL yargılama gideri ile 271,35 TL lik (peşin harç+ıslah harcı) nın toplamından oluşan toplam 1.052,35 TL'lik yargılama giderinin (davalı ...'nın sorumluluğu 781,00 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müşterek müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,” rakam ve sözcüklerinin yazılmasına, hükmün bu düzeltilmiş şekliyle ONANMASINA, 09.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/40439, Karar No: 2017/12746, Tarih: 13.11.2017

**18. Ceza Dairesi         2015/40439 E.  ,  2017/12746 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Düşme

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanun’un 20. maddesinin (ı) ve (n) bentleri, denizler, içme ve kullanma suları (yapay ya da tabii göller, barajlar, akarsular, yer altı suları vs) ile içme ve kullanma suyu sağlama amacı dışındaki sular şeklinde üç grup su kaynağı belirlemiş, tanker, gemi ve diğer deniz araçlarının kirletme faaliyetleri ayrıca düzenlenerek, sular her türlü kirlenmeye karşı koruma altına alınmıştır.