muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/2490, Karar No: 2009/5200, Tarih: 27.03.2009

Temyize konu taşınmazların da içinde bulunduğu bu 24 parça taşınmaz hakkında, kişiler kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak Hazine aleyhine açmışlar ve mahkemece “20 yıllık zilyetlik süresi dolmadığı gibi, Beyciler Köyünde 1985 yılında yapılan genel kadastrodan önce 228 sayılı tebliğe göre Orman Yönetimi tarafından düzenlenen 17.04.1979 günlü tutanak ve bunun eki haritada gösterilen yerlerin o tarihte yürürlükte bulunan 766 Sayılı Yasanın 2. maddesi gereğince orman olarak tapulama harici bırakıldığı, yine Silivri Kadastro Müdürlüğünün 30.03.2001 gün ve 502 sayılı yazı ile de taşınmazların kadastro sırasında “orman niteliği ile tescil harici bırakıldığının mahkemeye bildirildiği” kabul edilerek bu gerekçelere kişilerin tescil davalarının ret edildiği ve bu kararların 8. Hukuk Dairesince onanıp kesinleştiği anlaşıldığından, kesinleşen bu kararlarla saptanan maddi olgu, davacı Hazine ile davalı kişi arasında kesin hüküm oluşturur.

III.-1) Davalıların dayandığı ikinci tapu kaydı, cinsi Evkafa mülhak Behruz Aza Vakfından olan ve Beyceğiz Mezrasının genel Hudutnamesini gösteren ve Beyceğiz Köyünde 1985 yılında yapılan genel kadastro sırasında, Silivri-Çerkezköy Otobüs Yolunun doğusunda kalan Beyciler Köyü 1 ila 1460 sayılı toplam 1460 adet parsele uygulanan yüzölçümü yazılı olmayan 6/9 payı ilk defa Şubat 1296 (1880) tarih 12 numarada Mustafa Nuri Kızı Fatma Haver, 3/9 (24/36) payı da Mustafa Nuri oğlu Ahmet Nazife’e ait olduğundan mirasçıları tarafından Divan-ı Humayun Kalemi Ahkam Mümeyyizi Sun’i Efendi’ye satıldığı iktisap hanesine yazılarak ilk defa Nisan 1301 (1885) tarih 13 numarada 3/9 (12/36) pay olarak Sun’i Efendi adına yine miktarsız, ancak cinsi orman, koru ve mera olarak tescil edilmiştir.

III-2) Şubat 1296 tarih 12 nolu Mezra Hudutnamesinin 6/9 (24/36) payına malik Fatma Haver Hanım bu payının 8/36’sını satmış ve bu pay Şubat 1302 tarih 6 numarada Sun’i Efendi adına, kalan 16/36 pay Şubat 1302 tarih 7 numarada Fatma Haver Hanım üzerinde bırakılarak tescil edilmiş, daha sonra Fatma Haver Hanım üzerindeki 16/36 payı da satmış ve Eylül 1303 tarih 28 numarada Sun’i Efendi adına tescil edilmiş, böylece Beyceğiz Mezrasının Hudutnamesine ait tüm paylar Nisan 1301 tarih 13 numarada 12/36 pay, Şubat 1302 tarih 6 numarada 8/36 pay, Eylül 1302 tarih 28 numarada 16/36 pay olmak üzere Sun’i Efendi üzerinde toplanmış ve Sun’i Efendinin 1307 yılında, karısı Ayşe Sıdıka’nın 1325 yılında ölümü ile müşterek çocukları Mustafa Asaf ile Emine Sadi’ye kalmış, Mustafa Asaf’ın 1339 yılında ölümünden sonra Mustafa Asaf’ın tüm mirasçıları Beyceğiz Mezrası Hudutnamesindeki nısıf (24/48) paylarını Haziran 1929 tarih 37 numarada üzerlerine intikal ettirmiş, daha sonra da bu nısıf payın tamamını 1944 ve 1951 yılları arasında Beyceğiz Köylülerine satmışlar ve Mayıs 1944 tarih 35, Haziran 1948 tarih 67, Kasım 1957 tarih 117, Ekim 1963 tarih 18, Ocak 1964 tarih 53, Ekim 1950 tarih 3, Mayıs 1951 tarih 77, Mayıs 1951 tarih 77 ve 78 numaralarda davalı Beyceğiz Köylülerin miras bırakanları adına tescil edilmiş ve bu payların tümü 1985 yılında yapılan kadastro sırasında Beyceğiz Köyü 1 ila 1460 nolu parsellere revizyon görmüştür. 1 ila 1460 sayılı parsellerin tümü Silivri-Çerkezköy Otobüs Yolunun doğusunda bulunmaktadır. Bu parsellerin tümünün iktisap nedenleri aynıdır.

III-3) Sun’i Efendinin oğlu Mustafa Asaf mirasçıları kendilerine ait 1/2 (24/48) payı Haziran 1929 tarih 37 numarada adlarına intikalen tescil edilmişlerse de Sun’i Efendinin kızı Emine Sadiyenin 1/2 (24/48) payı 1301, 1302, 1303 tarihli kayıtlarda miras bırakan Sun”iEfendi üzerinde kalmış, ancak Sun’i Efendinin kızı Emine Sadiye’nin payı Mayıs 1971 tarih 6 numarada intikal ettirilerek kızları Fatma Muazzez Fersun ve Ayşe-Muammer Fersun adlarına tescil edilmiş ve bu pay da yukarıda III-2 bendde yazılı olduğu gibi 1985 yılında yapılan kadastro sırasında Silivri-Çerkezköy Otobüs Yolunun doğusunda kalan Beyciler Köyü 1 ila 1460 sayılı parsellere uygulanmıştır.

İşte davalı Köylüler Silivri-Çerkezköy Otobüs Yolunun doğusunda bulunan ve Asliye (2) Hukuk Mahkemesinin 2006/109-149, 150, 151, 152, 154, 159, 160, 161, 164, 165, 166, 167, 170, 172, 174, 175, 178 ve 182 sayılı 19 adet dava dosyasında dava ve temyize konu 21 parça taşınmazın Beyciler Mezrası Hudutnamesine ait tesisinden beri yüzölçümü yazılı olmayan Şubat 1296 tarih 12 ve Şubat 1302 tarih 6 numaradan gelen kayıt içinde kaldığını iddia etmiş ve Mahkemece bu iddia kabul edilerek davacı Hazinenin tescil davası ret edilmiştir.

Beyceğiz Mezrası Hudutnamesine ait bu kayıt içinde Beyceğiz Köyünün yerleşim yerini de kapsayan toplam binlerce m2 yüzölçümlü 1 ila 1460 sayılı parseller bulunduğu gibi 1943 yılında kadastrosu yapılıp 1949 yılında kesinleşerek Nisan 1952 tarih 13 numalarda tapuya tescil edilen 779 Hektar yüzölçümlü Sazlı Dere ve Şubat 1952 tarih 19 numarada 1315 Hektar yüzölçümlü Erikli Pınar, Şekerpınar, Havuzlupınar Devlet Ormanlarının bir kısmı, yine aynı tarihte yapılıp kesinleşen Kösdemir Devlet Ormanının bir kısmı ile bir çok dere ve yolları, köy içindeki boşluk ve meydanları tarıma elverişli olmayan tepeleri dere kenarındaki çatak ve dik yamaçları içine aldığı iddia edilmemiştir. Bu yerlerin bir çoğu Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup hiçbir zaman özel mülkiyete konu olamaz.

Diğer taraftan; gerek Beyceğiz (Yavaşça Doğan) Köyünün Hudutnamesine ait yukarıda (I-11) bende yazılı K.Sani 1291 tarih 172 nolu ve Beyceğiz Mezrası Hudutnamesine ait yüzölçümü belli olmayan Şubat 1296 tarih 12 ve Nisan 1301 tarih 13 nolu kayıtlar bir mülkiyet belgesi olarak değerlendirilemeyeceği bir yana, bir an için aksi düşünülse bile Beyceğiz (Yavaşça Doğan) Köyüne ait 1291 (1875) tarihli kayıtlar yüzölçümünden çok fazla olarak Beyceğiz ve Büyük Çavuşlu Köyü kadastro sahasında kalan parsellere kadastro sırasında uygulanmış ve tespitleri kesinleşmiştir. Beyceğiz Mezrası Hudutnamesine ait kaydın ilk tesisinden beri yüzölçümü bulunmamaktadır. 1296 tarihli kayıtta cinsi de belli değildir. Ancak, Nisan 1301 tarih 13 nolu kaydın hududunun sonuna bu hudutnamenin orman, koru ve meraya ait olduğu yazılmıştır. Nevar ki; 1272 (1856) tarihinde yürürlüğe giren Arazi Kanunnamesinde, Miri (devlet) ormanlarında ve Cibali Mübahada (Köy ve kasabalara ait ormanlarda) kimseye tapu verilemeyeceğine dair hükümler olduğu gibi, Padişah iradesi ile yürürlüğe girdiği için yasa hükmünde olan 1286 (1870) tarihli Orman Nizamnamesi ile Cibali Mübaha (köy ve kasabalara ait) ormanlarını da Mir-i (devlete ait) ormanlar içine aldığından, sözü edilen düzenlemelerden sonra 1296 (1880) ve 1303 (1887) tarihinde orman alanlarını içine alan kayıtlar doğru temele dayanmadığından geçersiz kayıtlardır. 1940 yılından beri ve son olarak 2004 yılında çıkartılan Orman Nizamnameleri ve orman Kadastro Yönetmeliklerinin tümünde “tesis edildiği tarihte haklı bir sebebe dayanmayan ve tesis edildiği tarihdeki mevzuata uygun bulunmayan tapu kayıtlarına orman hukuku yönünden değer verilemeyeceği” konusunda hükümler bulunmaktadır.

Yine, 1934 tarihli 2644 Sayılı Tapu Yasası, Devlet Ormanı ve açıklıklarının el değiştirme ve özel mülkiyete geçme yollarını kapatıp, bu yerlere tapu verilmesini yasaklamıştır. 13.07.1945 tarihinde yürürlüğe giren 4785 Sayılı Yasanın 1. maddesi gereğince “… gerçek ve tüzel kişilere, vakıflara ve köy, belediye, özel kamu tüzel kişiliklerine ilişkin bütün ormanlar bu yasa gereğince devletleştirilmiştir. Bu ormanlar hiçbir işlem ve bildirime lüzum olmaksızınDevlete geçer”. 3402 Sayılı Kadastro Yasasının 20/B maddesi gereğince kayıt ve belgelerin belirlenen sınırları içinde kalan yerler, hak sahibi tarafından kullanılmıyorsa kayıt ve belge kapsamında olduğu kabul edilemez.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, cinsi ve yüzölçümü belli olmayan Beyceğiz Mezrası Hudutnamesine ait Şubat 1296 tarih 12 ve Nisan 1301 tarih 13 numaralardan gelen kaydın Bu köyde genel kadastrosunun yapıldığı 1985 yılında dahi kullanılmadığı için Orman Yönetimince 17.04.1979 tarhinde 228 sayılı genelge uyarınca düzenlendiği harita ve tutanakları ile daha önce taraflar arasında görülüp kesinleşen dava dosyalarına, Silivri Kadastro Müdürlüğünün 30.03.2001 gün ve 502 sayı ile bildirilmesi üzerine orman olarak kadastro harici bırakıldığı 2001 tarihli kararların gerekçelerinde açıklanarak kesinleştiği, dava konusu taşınmazlara ait olduğu kabul edilemez. Beyceğiz (Yavaşca Doğan) Köyü Hudutnamesine ait K.Sani 1291 (1876) tarih 172 nolu hudutnamenin doğu sınırı, Beyceğiz Mezrasına ait Şubat 1296 (1880) tarih 12 nolu hudutnamenin de doğu sınırının Silivri-Çerkezköy Otobüs Yolu olduğu iddia edilmekteyse de bu iki kayıt birbirini sınır okumamaktadır. Bu durumda dahi kaydın bu yerlere ait olduğu düşünülemez.

1943 tarihli orman kadastro haritası incelendiğinde, Beyceğiz Mezrası (Köyü) nün yerleşim yeri ve arazilerinin doğusu, Erikli Pınar Devlet Ormanı ve Silivri Seymen Köyü İdari sınırları içinde kalan Kösdemir Devlet Ormanı, Batısı; Çerkezköy-Silivri OtobütsYolu, yoldan sonra yukarıda I ve II bentlerde anlatılan Yavaşça Doğan Köyünün Çiftlik Hudutnamesine ait K. Sani 1291 tarih 172 ve aynı çiftliğin tarlalarına ait K.Sani 1291 tarih 173 ila 182 nolu tapu kayıtlarının miktar sınırları göz önünde bulundurulmadan sulh hukuk mahkemesinin 1950/64-148 sayılı ortaklığın giderilmesi davasında birleştirilip ifrazı sonucu oluşturulan Haziran 1951 tarih 1 nolu tapu kaydı uygulanarak tesbitleri yapılan Beyciler Köyü 1461 ila 1530 sayılı parseller, yine aynı şekilde ifraz edilip tescil edilen Nisan 1951 tarih 2 nolu tapu kaydının daha sonra yapılan ifrazı ile oluşan Ağustos 1956 tarih 60 nolu tapu kaydı ile bu kaydın gittileri olan Haziran 1959 tarih 14, Mart 1960 tarih 31 ve 46 ve Mayıs 1960 tarih 13 ve Kasım 1961 tarih 91, Mart 1967 tarih 83 nolu tapu kayıtlarının uygulanması sonucu tesbitleri yapılan Büyük Çavuşlu Köyü 251 ila 286 ve 386 ila 450 ve 252 ila 464 ve 467 ila 500 ve 502 ila 576 ve 583 ila 868 ve 1468 ve 2438 ila 2441 sayılı parseller (bu parsellerin bir çoğu 1943 yılında yapılıp 1949 yılında kesinleşen ve Nisan 1952 tarih 13 noda 779 Hektar yüzölçümüyle tescil edilen Sazlıdere ve yine Şubat 11952 tarih 19 numarada 1315 Hektar yüzölçümüyle tescil edilen Erikli Pınar, Şekerpınar, Havuzlu Pınar Devlet Ormanlarının kadastro sınırları içinde kaldığından Hazine ve Orman Yönetimi tarafından tapu iptali ve tescil davasına konu edilmiş ve tapu kayıtlarının iptaline dair bir çok parsel hakkında verilen karar Dairede temyiz yoluyla incelenip onanmıştır) Kuzeyi; yine 1943 yılında kadastrosu yapılıp kesinleşerek Şubat 1952 tarih 19 numarada tescil edilen 1315 Hektar yüzölçümlü Erikli Devlet Ormanı, Güneyi; Şekerpınar Devlet Ormanı ve bu ormandan sonra gelen Çeltik Köyü sınırları içinde bulunan ve orman kadastrosu yapılıp kesinleşen Kurtulmuş Devlet Ormanı ile çevrili olduğu görülmektedir.

Orman kadastro haritasına göre Beyceğiz Mezrasına ait cinsi orman, koru, mera olan Hudutname kaydının revizyon gördüğü 1 ila 1460 sayılı parseller ile 1461 ile 1530 sayılı parsellerin dört tarafı orman kadastrosu 1943 yılında yapılıp kesinleşen Devlet Ormanları ile çevrili geniş bir orman içi açıklığı konumunda olduğu görülmektedir. Büyükçavuşlu Köyünde 1978 yılında ve Beyciler Köyünde 1985 yılında genel arazi kadastrosuna başlamadan önce 228 sayılı genelge hükümlerine göre çalışma alanında bulunan orman alanlarının belirlenmesi Orman Bölge Müdürlüğünden sorulmuş ve 228 sayılı tebliğ hükümlerine göre düzenlenen17.04.1979 günlü tutanak ve eki haritada dava konusu yerler ile bitişiğindeki yerlerin orman olduğunun bildirilmesi üzerine o tarihte yürürlükte bulunan 766 Sayılı Yasının 2. maddesi gereğince orman olarak tapulama dışı bırakılmıştır. Dava konusu yerlerin 1985 yılında yapılan kadastro sırasında “Orman olmaları nedeniyle tapulama dışı bırakıldığı” daha önce taraflar arasında görülen ve 1999 yılında açılıp 2001 yılında ret edilerek kesin hüküm haline gelen temyize konu dava dosyası içindeki asliye hukuk mahkemesinin dosyasına Kadastro Müdürlüğünün gönderdiği 30.03.2001 gün ve 502 sayılı yazıdan da anlaşılmaktadır. Temyize konu davada, davalı konumunda olan kişinin davacı sıfatıyla 1999 yılında açtığı ve 2001 yılında retle sonuçlanan tescil davasının gerekçeli kararında dava konusu edilen taşınmazın “1985 yılında orman olarak tescil harici bırakıldığı, zilyetlik koşullarının oluşmadığı” açıklanarak dava ret edilmiştir. Bu olgu tarafları bağlayan güçlü delildir.

Yörede 1943 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosunun aplikasyonu 1995 yılında yapılmış ve orman sınırları 1985 yılında düzenlenen arazi kadastro paftası üzerinde gösterilmiştir. Aplikasyon sonucu 1985 yılında orman olmaları nedeniyle tesbit harici bırakılan dava konusu taşınmazların tarım arazileri ile orman arazileri arasında tampon bölgede kaldığı görülünce retle sonuçlanan tescil davası davalı tarafından 1999 yılında açılmıştır.

Yörede 1943 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosunun aplikasyonu 1995 yılında yapılmış ve orman sınırları 1985 yılında düzenlenen arazi kadastro paftası üzerinde gösterilmiştir. Aplikasyon sonucu 1985 yılında orman olmaları nedeniyle tesbit harici bırakılan dava konusu taşınmazların tarım arazileri ile orman arazileri arasında tampon bölgede kaldığı görülünce retle sonuçlanan tescil davası davalı tarafından 1999 yılında açılmıştır.

Aplikasyon, yeni bir kadastro işlemi değildir. Aplikasyonla ilk orman kadastrosunun sınırları değiştirilemez ve daraltılamaz. Mahkemece 3116 Sayılı Yasa hükümlerine göre 1943 yılında düzenlenen orman kadastro harita ve tutanakları yöntemince yerine uygulanmamış, sadece 1995 yılında düzenlenen aplikasyon haritasının uygulanmasıyla yetinilmiştir. 1943 yılı orman kadastro haritası ile 1995 yılı aplikasyon haritası arasında çıplak gözle dahi fark edilecek şekilde farklılıklar vardır. Aplikasyonla 1943 yılında belirlenen orman alanları daraltıldığı görülmektedir. Yine aplikasyon sırasında bir kısım orman alanları orman niteliğini kaybettiği gerekçesiyle 6831 Sayılı Yasanın 2/B maddesi gereğince 81 poligon halinde orman sınırları dışına çıkartılmışsa da Orman Bakanlığının Silivri Kadastro Mahkemesinin 1996/26 ila 1996/106 Esas sayılı dosyalarında açtığı davalar sonucu orman rejimi dışına çıkarma işlemlerinin tümü iptal edilmiş ve bu yerler yeniden orman alanlarına eklenmiştir.

Bir yerde 4785 Sayılı Yasanın yürürlük tarihi olan 13.07.1945 tarihinden sonra yapılan orman kadastrosunun seri bazda yapılmaması ve 15.04.2004 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Orman Kadastro Yönetmeliğinin 26. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan ayrıcalıklar olmaması halinde kural olarak bir yerin orman sayılan yerlerden olup olmadığı kesinleşen orman kadastro haritası ve tutanaklarının uygulanması sonucu belirlenir. Dava konusu taşınmazların bulunduğu yerde orman kadastrosu 4785 Sayılı Yasanın yürürlük tarihinden önce 3116 Sayılı Yasa hükümlerine göre 1943 yılında yapılmıştır. Bu nedenle dava konusu taşınmazların orman olup olmadığı kesinleşen orman kadastrosu harita ve tutanaklarının uygulanması ile belirlenemez. Yukarıda anlatıldığı gibi, 1943 yılı orman kadastro haritası ile belirlenen orman sınırları 1995 yılında yapılan aplikasyon sırasında daraltılmıştır. 1943 yılı orman kadastro harita ve tutanakları yöntemince yerine uygulanmamış, sadece 1995 yılı aplikasyon haritasının uygulanmasıyla yetinilmiş, orman bilirkişisi dava konusu taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğunun bildirmişse de yörede orman kadastrosunun 4785 Sayılı Yasanın yürürlüğünden önce yapılması ve daha önce taraflar arasında 1999 ve 2001 yılları arasında görülüp kesinleşen davada dava konusu taşınmazın orman olması nedeniyle 1985 yılında tapulama harici bırakıldığı gerekçesiyle kişilerin açtığı tescil davalarının ret edilmiş olması ve bölgeye ait 1957 basım tarihli memleket haritasında davaya konu taşınmazların bir kısmının ve kadastrosu kesinleşen orman alanları gibi yeşil renge boyandığı, davaya konu taşınmazların bir kısmı aynı haritadabeyaz renkli olarak gösterilmiş ise de, üzerinde geniş yapraklı meşe ağacı sembollerinin bulunduğu ve bitişikteki 4-5 metre boyunda olduğu memleket haritasında gösterilen meşe cinsi orman alanları ile ayırıcı bir unsur (Dere, yol, yükseklik gibi) bulunmadığı ve adava konusu edilen yerlerin tümümün bitişikteki Devlet Ormanlarının devamı olduğu ve bir bütün halinde değerlendirildiğinde, yüksek eğimli orman ve toprak muhafaza karakteri taşıyan yerler olduğu, yukarıda açıklandığı gibi, davalıların dayandığı kayıtların dava konusu taşınmazları kapsadığı kabul edilemeyeceği, yörede bu güne kadar 4785 Sayılı hükümleri de uygulanarak yapılan bir orman kadastrosunun da bulunmadığı, 1986 tarihli Orman Kadastro Yönetmeliğinin 23 ve 2004 tarihli Orman Kadastro Yönetmeliğinin 26. maddesi ile H.G.K’nun 21.01.2004 gün 2004/8-15/7 ve 12.05.2004 gün 2004/8-242/292 ve 12.03.2008 gün ve 2008/20-214/241 sayılı kararlarında belirtilen ilkeler gözönünde bulundurularak davacı Hazinenin davasının kabulüne ve dava konusu taşınmazın orman niteliğiyle Hazine adına tesciline, davalıların elatmalarının önlenmesine karar verilmesi gerekirken delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek Hazine davasının reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı Hazine ve davalı Orman Yönetiminin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, kendilerini Yargıtayda yapılan duruşma sırasında vekille temsil ettiren Hazine ve Orman Genel Müdürlüğü yararına Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 500.00.-TL’er vekalet ücretinin davalı gerçek kişiden alınarak bu yönetimlere verilmesine, temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine 27/03/2009 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3941, Karar No: 2014/8242, Tarih: 19.06.2014

**14. Hukuk Dairesi         2014/3941 E.  ,  2014/8242 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı mahal mahkemesinden verilen hüküm davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

\_K A R A R\_

1-Dava konusu taşınmaza ilişkin olarak davacının dava hakkını temlik aldığı ... adına düzenlenmiş varsa tapu tahsis belgesinin aslı ya da onaylı bir suretinin dosya içine konulması,

2-Davalı ... tarafından 06.06.2006 tarihli Encümen kararı ile dava konusu taşınmazın ...'a satışına karar verilmiş olup satışa dayanak yapılan Belediye Meclis Kararının bulunup bulunmadığı sorularak varsa aslı ya da onaylı örneğinin getirtilerek Dairemize gönderilmesi için dosyanın MAHALLİNE İADESİNE, 19.06.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13841, Karar No: 2012/13822, Tarih: 12.07.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/13841 E.  ,  2012/13822 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :770-135

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince yasal faiziyle birlikte kendisinden geri alınması amacıyla başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 1987 yılında kesinleşen davalıya, yaşamını yitiren sigortalı anne ve babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylıklarının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca gerçekleştirilen işlemle kesilerek, 22.10.2008 – 21.10.2009 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği, boşandığı eşiyle davalının 12.08.2011 günü yeniden evlendiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.