muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/42357, Karar No: 2010/2989, Tarih: 09.02.2010

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 9.2.2010 gününde oy çokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Birden çok kişi hakkında aynı sebepten doğan ve aynı hukuksal nedene dayanılarak grup halinde açılan ve uygulamada “ seri dava” olarakda adlandırılan davalarda, grubun (serinin ) ilk dosyasında yapılan araştırma ve inceleme bundan sonra gelen tüm dosyalar içinde geçerlidir. Başka bir anlatımla grubun (serinin ) ilk dosyasında yapılan tahkikat bundan sonraki tüm dosyaları da kapsar. Nitekim somut olayda davacı ve arkadaşları aynı sebep ve hukuksal nedene dayanarak talepte bulunduklarından davaları grup halinde açılmış, aynı avukat tarafından takip edilmiş ve ilk dosya üzerinden yapılan araştırma ve inceleme esas alınarak sonuçlandırılmıştır. Dolayısıyla avukatın bir dosyadaki çabası, sarf ettiği emek ve kaybettiği zamana dayalı olarak tüm davalar neticeye bağlanmıştır. Hal böyle olmasına rağmen grupta yer alan davaların her biri için ayrı ayrı tarifede öngörülen vekalet ücretine hükmolunması adalete ve giderek hukuka aykırı düşmekte ve özellikle yüzlerce, hatta binlerce dosyayı kapsayan ve her birinin değeri tarifede öngörülen asgari miktarın altında kalan davalarda haksız zenginleşmeye yol açmaktadır. İşte bu nedenledir ki 2000 yılından önceki Avukatlık Asgari Ücret Tarifelerinin avukatlık ücretinin sınırlarını düzenleyen maddelerinde “ aynı avukat tarafından izlenen ve ayrı ayrı emek ve çaba harcanmasını gerektirmeyen aynı konudaki birden çok işin sayısı dikkate alınarak her biri için tarifede yazılı miktarlar onda bire kadar indirilebilir” kuralına yer verilerek adalete ve hukuka aykırı sonucun meydana gelmesi önlenmişti. Ne varki 2000 yılından sonra yürürlüğe konulan tarifelerde bu kurala yer verilmeyerek bu konuda bir boşluk meydana getirilmiş ayrıca nisbi tarifenin uygulanmasını gerektiren işlerde de belirlenecek avukatlık ücretinin maktu miktardan az olamayacağı kuralı getirilerek grup davalarda her dava için değeri ne olursa olsun maktu miktarın altında olmamak üzere vekalet ücreti takdir edilmesine olanak sağlanmıştır. Ancak grup davalarda her dava için ayrı ayrı ve tam vekalet ücretine hükmolunmasının somut olayda olduğu gibi adalete ve hukuka aykırı olduğu ve haksız zenginleşmeye yol açtığı açıktır. Tüm bu nedenlerle grup davalar bakımından tarifede boşluk bulunduğu kabul edilerek hakkaniyete uygun sonucun oluşturulması bakımından dava sayısı dikkate alınıp avukatlık ücretinin takdiri indirime tabi tutulması için hükmün bozulması gerektiği görüşünde olduğumdan çoğunluk kararına katılamıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2023/2453, Karar No: 2023/6078, Tarih: 13.09.2023

**11. Ceza Dairesi         2023/2453 E.  ,  2023/6078 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2022/301 E., 2022/404 K

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

TEMYİZ EDENLER : Sanıklar

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Kısmi düşme, kısmi ret

Sanık ...'ın ilk hükmü temyiz etmediği ve lehe bozmadan sirayet nedeniyle yararlandığı anlaşılmakla; bozma sonrası kurulan mahkûmiyet hükmünü temyiz etme hakkının bulunmadığı,

Sanık ... hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı, yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. İnegöl 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.05.2015 tarihli ve 2014/432 Esas, 2015/307 Karar sayılı kararı ile sanıkların resmi belgede sahtecilik suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 204 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi ve 53 üncü maddesi uyarınca, 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına karar verilmiş, sanık ... hakkında verilen hüküm ertelenmiştir.

2. Sanık ...'ın temyizi üzerine Yargıtay 11. Ceza Dairesinin, 10.03.2022 tarihli ve 2019/8910 Esas, 2022/3989 Karar sayılı kararı ile kararın bozulmasına ve hükmün temyiz etmeyen ...'a sirayet ettirilmesine karar verilmiştir.

3. İnegöl 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 02.06.2022 tarihli ve 2022/301 Esas, 2022/404 Karar sayılı kararı ile sanık ...'ın resmi belgede sahtecilik suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 204 üncü maddesinin birinci fıkrası, 211 inci maddesi, 62 nci maddesi ve 53 üncü maddesi uyarınca, 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiş ve hüküm sanık ...'a sirayet ettirilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ...'ın temyiz sebepleri, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, sanık ...'ın temyiz sebepleri yeniden cezalandırılmasının yanlış olduğuna ilişkindir.

III. GEREKÇE

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 05.11.2019 tarihli ve 2019/11-218 Esas, 2019/636 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; ilk hükmü süresinde temyiz etmeyen ve lehe bozmadan sirayet nedeniyle yararlanan sanığın, bozma sonrası kurulan mahkûmiyet hükmünü temyiz etme hakkı bulunmadığından temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

B. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

III. GEREKÇE

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 05.11.2019 tarihli ve 2019/11-218 Esas, 2019/636 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; ilk hükmü süresinde temyiz etmeyen ve lehe bozmadan sirayet nedeniyle yararlanan sanığın, bozma sonrası kurulan mahkûmiyet hükmünü temyiz etme hakkı bulunmadığından temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

B. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Sanığın yargılama konusu eylemi için, 5237 sayılı Kanun'un 204 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirlenecek cezaların türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ve 67 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereği 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin öngörüldüğü, suça konu bononun icra takibine konulduğu 20.10.2010 tarihinin suç tarihi olduğu ve bu tarihten temyiz inceleme tarihine kadar, 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

IV. KARAR

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünün (A) bendinde açıklanan nedenle İnegöl 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 02.06.2022 tarihli ve 2022/301 Esas, 2022/404 Karar sayılı kararına yönelik sanık ...'ın hükmü temyiz etme hakkının olmadığı anlaşılmakla, temyiz isteğinin, 1412 sayılı Kanun’un 317 nci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünün (B) bendinde açıklanan nedenle İnegöl 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 02.06.2022 tarihli ve 2022/301 Esas, 2022/404 Karar sayılı kararına yönelik sanığın temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davasının 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

13.09.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2607, Karar No: 2020/146, Tarih: 20.01.2020

**4. Hukuk Dairesi         2018/2607 E.  ,  2020/146 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ...Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ...24. Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 23/10/2014 gününde verilen dilekçe ile itirazın iptalinin istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 20/10/2016 günlü karara karşı davalı tarafın istinaf başvurusu üzerine yapılan incelemede; istinaf başvurusunun HMK'nın 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi gereğince esastan reddine dair verilen ...Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesince verilen 21/09/2017 günlü kararın Yargıtayca duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 24/12/2019 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine, duruşmalı temyiz eden davalı vekili Avukat ... ile karşı taraftan davacı asıl ... ve vekili Avukat ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hâkimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kâğıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

Davacı vekili; davalının 11/10/2010 tarihinde %100 kusurlu olarak sebebiyet verdiği trafik kazası sonucu davacının ağır bedensel zarara uğrayarak maluliyetinin oluşması üzerine davalının maliki ve sürücüsü olduğu aracın sigortacısı olan AXA Sigorta A.Ş'ne karşı ...11. Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açtıklarını, bu davada yapılan yargılama sonucunda maddi zararın 275.887,77 TL olarak belirlendiğini, ancak poliçe limiti olan 175.000,00'TL nin sigorta şirketinden tahsiline karar verildiğini belirterek poliçe limitinin üzerinde kalan 100.887,77 TL'na ilişkin davalı sürücü aleyhine başlattıkları takibe vaki itirazın iptali ile icra inkâr tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin taraf olmadığı asliye ticaret mahkemesinde yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporlarını kabul etmediklerini, yeniden rapor alınmasını talep ettiklerini, fırın işçisi olan davacının sürücü belgesi olmadan ve kask takmadan motosiklet kullandığını, davacının zararın artmasına neden olan kusurunun saptanması gerektiğini belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

İlk derece mahkemesince; davacının meydana gelen kazada %68 oranında çalışma gücünü kaybettiği, asliye ticaret mahkemesinde sigorta şirketi aleyhine açılan davada poliçe limiti üzerinden davanın kabul edildiği, eldeki davada davacının bakiye zararının belirlendiği, bu zarardan davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne ve icra inkâr tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

Hükme karşı davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

İlk derece mahkemesince; davacının meydana gelen kazada %68 oranında çalışma gücünü kaybettiği, asliye ticaret mahkemesinde sigorta şirketi aleyhine açılan davada poliçe limiti üzerinden davanın kabul edildiği, eldeki davada davacının bakiye zararının belirlendiği, bu zarardan davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne ve icra inkâr tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

Hükme karşı davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

...Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesince, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, asliye ticaret mahkemesi dosyasında yapılan yargılamada belirlenen maddi tazminatın sigorta şirketinin poliçe limitinin üzerinde kalan kısmına ilişkin davacının davalı aleyhine başlattığı takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Davalı vekilinin istinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesince davacının fırında ekmek pişirme ustası değil vasıfsız işçi olarak çalıştığı ve tazminatın buna göre belirlenmesi gerektiği yönündeki davalının istinaf talebi yerinde bulunmuş, ilk derece yargılamasında eksiklik görülerek duruşma açılıp davacının SGK'dan hizmet dökümleri istenerek yeniden bilirkişi raporu alınmış, ancak davacının 2008 yılında dava dışı işverene karşı kıdem tazminatı alacağına ilişkin olarak ...7. İş Mahkemesinde açtığı davada ve ticaret mahkemesinde sigorta şirketi aleyhine açtığı davada verilen kararların kesinleşmiş olduğu ve kuvvetli delil oluşturduğu, davacının ekmek pişirme ustası olduğu kabul edilerek istinaf aşamasında alınan rapora itibar edilmediği ve ilk derece yargılamasında herhangi bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle, netice itibariyle davalı vekilinin kusura ve tazminat hesabına ilişkin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

HMK'nın “Duruşma yapmadan verilecek kararlar” başlıklı 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde;

"b) Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak;

1)İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine,

2)Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında,

3)Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında,

duruşma yapılmadan karar verilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

2)Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında,

3)Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında,

duruşma yapılmadan karar verilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

HMK’nın 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendiyle bölge adliye mahkemesince, incelenen mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşıldığı takdirde ve ancak bu halde başvurunun esastan reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır. Bölge adliye mahkemesi tarafından duruşma yapılmaksızın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilmesi için dosyanın tekemmül etmiş bulunması, başka bir anlatımla ilk derece mahkemesi tarafından toplanan delillere göre istinaf başvurusunda bulunan taraf ya da tarafların itirazının incelenip denetlenerek bir kanaate varılmasının mümkün bulunması zorunludur. Bir başka deyişle, ilk derece mahkemesi kararında hiç bir eksiklik veya yanlışlık olmadığı duruşma açılmaksızın anlaşılabilecek kadar açık ve netse bu kapsamda bir değerlendirme yapılabilecektir. Böylece istinaf başvurusunun anılan bent kapsamında esastan reddinde, aslında davanın esasına girilmemekte, ilk derece mahkemesi kararı doğru bulunduğundan dava hakkında ayrıca karar verilmemektedir.

Diğer taraftan, aynı Kanun'un 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde öngörüldüğü üzere, ilk derece mahkemesi kararında kanunun uygulanmasında veya gerekçesinde hata bulunması halleri ile ilk derece yargılamasına ilişkin tahkikat eksiklikleri duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmekte olup yukarıda belirtilen bu üç hâlde bölge adliye mahkemelerine duruşma yapmaksızın davanın esası hakkında karar verebilme hak ve yetkisi verilmiş bulunmaktadır.

HMK’nın 356. maddesi uyarınca, 353. maddesi kapsamında duruşma yapılmaksızın karar verilmesi mümkün görülen hâller dışında istinaf incelemesi duruşma açılmak suretiyle yapılacaktır. Buna göre, ön inceleme (HMK m. 352) veya ilk incelemede dosya üzerinde karar verilmesi mümkün olan hâller (HMK m. 353) dışında bölge adliye mahkemesince duruşma yapılması gerekmektedir. Bir başka deyişle, istinaf yargılamasında kural, duruşma yapılmasıdır. Duruşma yapılmadan karar verilebilecek hâller ise Kanun tarafından açıkça yetki verilen hâllerle ile sınırlı ve istisnadır. İstisnalar ise dar yorumlanmak durumundadır. (HMK 352 ve 353. maddeler).

Yukarıda açıklanan yasal düzenlemelerin birlikte yorumlanmasından, konumuzla ilgili belirtmek gerekirse; ilk derece yargılaması aşamasına ilişkin tahkikat eksikliğinin saptanması, ilk derece yargılaması sırasında alınan bilikişi raporunun ve yapılan tahkikatın hükme elverişli bulunmadığının anlaşılması, yeni bir rapor alınması ve yeni tanık beyanlarının alınmasının gerekli bulunması hâllerinde, bölge adliye mahkemesince ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında bir karar verilmesi gerektiği anlaşılmalıdır. HMK’nın 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi gereğince duruşma açılmaksızın tamamlanabilecek yargılama eksikliklerinin varlığı durumunda dahi, bölge adliye mahkemesince esastan yeni bir karar verilmesinin gerekli kılınmış olduğu nazara alındığında, yargılamadaki eksikliğin duruşma açılarak giderilmesi hâllerinde, bölge adliye mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilemeyeceği, bu gibi hâllerde de esastan yeni bir hüküm kurulması gerektiği kuşkusuzdur. Zira anılan bentte de yer alan düzenlemenin, bu eksikliğin duruşma açılmadan giderilemeyecek nitelikte olması veya duruşma açılarak giderilmesi hâlinde başka bir cihet öngördüğünü söylemek mümkün değildir. HMK’da düzenlenen istinaf sisteminde ve buna ilişkin sevkedilen hükümlerde, incelenen ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygunluğunun, eksik yapılan tahkikat işlemlerinin ikmali suretiyle anlaşılması gibi bir hâl, süreç ve sonuç öngörülmemiştir. Aksinin düşünülmesi, bölge adliye mahkemesince verilen kararın gerekçesi ile hüküm fıkrası arasında çelişki oluşmasına sebebiyet verecektir. Dolayısıyla bölge adliye mahkemesi, aleyhine kanun yoluna başvurulan bir kararla ilgili istinaf talebini kabul ederek yaptığı incelemede ilk derece mahkemesiyle aynı sonuca varmış olsa da mutlaka yeni bir karar vermek zorundadır.

Somut uyuşmazlığa gelince; bölge adliye mahkemesince davalının tazminat hesabına ilişkin istinaf talebi kabul edilerek ilk derece yargılamasında görülen eksikliğin duruşma açılmak ve davacının SGK’dan hizmet dökümleri getirtilerek bilirkişi raporu alınmak suretiyle tamamlanmasına karar verildiği, ancak yapılan inceleme neticesinde ilk derece mahkemesi kararında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353. Maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi gereğince esastan reddine karar verildiği nazara alındığında, yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar çerçevesinde, yargılamadaki eksikliğin duruşma açılarak ve yeni bir bilirkişi raporu alınmak suretiyle giderilmesi hâlinde bölge adliye mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilemeyeceği, bu gibi hâllerde de ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak esas hakkında yeni bir hüküm kurulması gerektiği kuşkusuzdur. Aksi hâlde, incelenen kararda olduğu gibi bir yandan kararın gerekçesinde yargılama eksikliğine değinilirken, bir yandan da ilk derece yargılamasında usul ve yasaya hiçbir aykırılık bulunmayan hallerde verilmesi gereken istinaf başvurusunun esastan reddi biçimindeki hüküm fıkrası arasında çelişki ve infazda tereddüt oluşacak bu durum ise kanuna aykırılık nedeniyle re’sen bozma nedeni teşkil edecektir.

Açıklanan nedenlerle, bölge adliye mahkemesince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm tesis edilmesi gerekirken, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın öncelikle bu nedenle ve HMK’nın 369/1. ve 371. maddeleri uyarınca bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan ...Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesinin kararının re’sen BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalının temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, dosyanın adı geçen Daireye GÖNDERİLMESİNE ve davalı yararına takdir olunan 2.540,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine, peşin alınan harcın istek hâlinde geri verilmesine, 20/01/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/13866, Karar No: 2012/24877, Tarih: 07.12.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/13866 E.  ,  2012/24877 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

No :2011/118-2011/507

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davalıya yersiz ödenen ölüm aylıklarının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 09.11.1988 tarihinde kesinleşen davacıya, vefat eden babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılında gerçekleştirilen işlemle 21.12.2010 tarihi itibarıyla kesilerek, 22.10.2008-21.12.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun "gelir ve aylık bağlanmayacak haller" başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada "Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır." düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas - 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında "bağlanmayacak" sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde "bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir" ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.