muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/18877, Karar No: 2014/16848, Tarih: 25.11.2014

**19. Hukuk Dairesi         2014/18877 E.  ,  2014/16848 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... ile davalı ...aralarındaki menfi tespit davası hakkında ... (...) 1. Asliye Ticaret Mahkemesinden verilen 30.04.2014 gün ve 2011/ 585 esas, 2014/156 karar sayılı hükmün davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu.

KARAR

4603 Sayılı Kanunda ... Bankası A.Ş.,... Bankası A.Ş., Tasfiye Hâlinde..... Bankası A.Ş. aleyhine açılan davalar bakımından harç muafiyeti getirildiğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, 4603 sayılı Kanunun 4684 Sayılı Kanunla değişik geçici 4. Maddesinin 2. Fıkrasında getirilen harç muafiyetinin adı geçen bankalarca kredi alacaklarının tahsili amacı ile yeniden yapılandırma süreci içerisinde açılmış ve açılacak dava veya takiplerle ilgili olup, davalı ...'nın sözü geçen yasa hükmündeki muafiyetten yararlanamayacağından temyiz harcının yatırılması gerektiği dikkate alınarak mahkemece temyiz başvuru ve temyiz harcının yatırılması konusunda HUMK 434/3 maddesi uyarınca işlem yapıldıktan sonra yeniden gönderilmek üzere dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE , 25.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/867, Karar No: 2012/7643, Tarih: 14.05.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/867 E.  ,  2012/7643 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Körfez Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 21/09/2010 tarih ve 2010/101-2010/847 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve katılma yoluyla davalılar Berat İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın İtalya'dan gemi ile Haydarpaşa limanına sağlam olarak getirildiği, daha sonra davalı Buluş Nak. Ltd. Şti. tarafından diğer davalı Berat İnş Ltd. Şti’ye ait araca yüklenerek davalı ...’in sevk ve idaresinde Van'a götürülen emtiada hasar meydana geldiğini, sigortalının zararını karşıladıklarını ileri sürerek, 7.000 TL’nin 14/04/2009 tarihinden itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar Berat Ltd.Şti. ve ... vekili, hasarın taşımadan kaynaklanmadığını, emtianın ambalajsız ve korunmasız olduğunu, yükleme ve boşaltma işlemlerinin müvekkilleri tarafından yapılmadığını ve sorumlu olmadıklarını, taşıma sırasında araç içinde kaymasını ve esnekliğini engelleyecek gerekli tüm tedbirlerin alınmasının sorumluluğunun yüklemeyi yapan firmaya ait olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı Buluş Nak. Ltd.Şti. davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, taşımaya konu sigortalı iki adet radyatörün İtalya'dan gemi ile Haydarpaşa limanına, buradan da davalı Berat Ltd.Şti’ye ait tırla Van'a götürüldüğü, Van'da kamyon kasası açıldığında radyatörlerde hasar olduğunun tespit edildiği ve buna ilişkin tutanak düzenlendiği, taşınan radyatörlerin ambalajsız olduğu, hassas bakır kabloları olan radyatörlerin ilk çıkış yerinden itibaren ambalajsız olarak taşınması halinde zarar görebileceğinin alıcı ve satıcı şirketler tarafından bilinmesi gerektiği, emtianın taşınma esnasında bir kaç kez yüklenip indirildiği, taşıyıcı firma tarafından her ne kadar ihtirazı kayıt ileri sürülmemiş olsa da TTK’nun 781. maddesi gereğince eşyanın ambalajsız olması nedeniyle sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalılar Berat İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz etmiştir.

Kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalılar Berat İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz etmiştir.

1) Dava, taşımadan kaynaklanan hasar bedelinin tazmini istemine ilişkin olup, mahkemece malın ambalajsız gönderilmiş olması nedeniyle taşımayı yapan davalıların kusuru bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, mahkemece yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Davalı taşıyıcıların ambalajı olmayan radyatörü ihtirazı kayıt olmaksızın teslim aldıkları da göz önüne alınarak, bu nitelikteki bir emtianın ne şekilde taşınması gerektiği, göndericinin alması gereken önlemlerin ne olduğu, taşıyıcının uyarı görevini yerine getirip getirmediği, hasarın ambalaj yetersizliği veya istifleme hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, bu sebeplerden kaynaklandığı takdirde tarafların ne nispette kusurlu olduklarının taşıma konusunda uzman bilirkişiden alınacak raporla belirlenerek, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde verilen karar doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.

2) Bozma neden ve şekline göre, davalılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle kararın davacı yararına BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 14/05/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2479, Karar No: 2018/7852, Tarih: 04.09.2018

**3. Hukuk Dairesi         2018/2479 E.  ,  2018/7852 K.**

**"İçtihat Metni"**

......

Taraflar arasındaki .....İtiraz davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, abonesi olan davalıya tahakkuk ettirdiği faturalarda kayıp kaçak vb. ad altında yansıttığı bedellerin tüketiciye iadesine yönelik............kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davacı elektrik şirketi tarafından, bedellerin davalı aboneden tahsil edilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafça temyiz edilmiştir.

1-)Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak vb. bedelin tüketiciye iadesine yönelik ......kararının iptali istemine ilişkindir.

Kayıp-kaçak bedeli ile dağıtım-iletim bedeli sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedelleri hakkında 17.06.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6719 sayılı kanun öncesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “ Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir" şeklindeki düzenlemeye göre kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının ...... Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde ......... tarafından belirlenerek uygulandığından bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin .... sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı , bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devleti nin vazgeçilmez unsuru olduğundan ........ kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınması doğru bulunmayarak hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

./..

-2-

./..

-2-

Ancak, Uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih ve 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanun "17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek .......ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış , bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı .......eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan ...... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden 6446 sayılı ....... 17., Geçici 19. ile 20.maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-) Bozma nedenlerine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

2-) Bozma nedenlerine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, .....başvuru tarihinin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu dönemde olması nedeniyle verilecek kararların ard etkisi olduğu kabul edildiğinden 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/09/2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.Başkan

.....
Yargıtay — Esas No: 2017/3994, Karar No: 2017/10209, Tarih: 07.12.2017

**21. Hukuk Dairesi         2017/3994 E.  ,  2017/10209 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

KARAR

A) Davacı İstemi:

Davacı, asıl davada; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ile yetim aylığının kesildiği tarihten itibaren bağlanarak ödenmeyen aylıklarının kanuni faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabı:

Davalı SGK vekili özetle; husumet derdestlik ve zaman aşımı itirazında bulunmuş, denetmen raporu bulunduğundan işlemin doğru olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

C)İlk Derece Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı:

İlk derece Mahkemesince; “Bu işlem biçimine göre kurum denetmenlerinin yaptıkları araştırmaların ve topladıkları delillerin birlikte yaşama olgusunu kanıtlayacak nitelikte olması gerekir . Sırf denetmenin yetersiz beyan ve belgelere göre bir arada yaşama yönünde görüşü ile düzenlenmiş raporlar gerçekmiş gibi kabul edilerek aksinin kanıtlanması için aylık alana kesin ve net deliller sunma zorunluluğu getirmek ve davalara bu şekilde bakmak hukuk devleti ilkeleri ile bağdaşmaz . Bu itibarla mevcut duruma göre aylık alan kişinin statüsünün değiştirilmesi ve ağır borç yükü ile karşı karşıya bırakılması sonucunu doğuran bu raporlarında doğruluğunun dava sırasında değerlendirilmesi , toplanılan verilere göre birlikte yaşadıkları sonucuna varılıp varılmayacağının denetlenmesi zorunludur. Aksi takdirde denetmenlerin hiç yerinde soruşturma yapmadan internet üzerinden ya da kurum kayıtlarından temin edileek medula kaydı , adres bilgisi gibi veriler ile hak sahipleri için ağır sonuçlar doğuracak raporlar düzenlemesine icazet verilmiş olur ki bu durum hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmaz . Bu itibarla öncelikle raporun düzenlenme şekli ve elde edilen verilere göre aynı sonuca varılıp varılmayacağı değerlendirilmiştir. Raporda bir arada yaşamaya dair komşu beyanı yoktur. Davacının kabulü de bulunmamaktadır. İki sebepten dolayı bir arada yaşama sonucuna varılmıştır. İlki medula siteminde iki kez aynı gün davcının ve kocasının aynı hastanelere gitmiş olması , diğeri de 17/01/2011 tarihine kadar aynı adreslerin nüfus kayıt sisteminde gözükmesidir. Davacı ve kocası iki çocuk sahibidir. Bu nedenle boşanma sonrasında ilişkilerini tamamen sıfır noktasına inmesi beklenemez. Nitekim tanık beyanları ile de velayeti babaya verilen müşterek çocuğun zaman zaman annesini yanına getirilmesi vesilesi ile ilişki kurdukları anlaşılmaktadır. Sırf iki kez hastaneye birlikte gittiler diye bir arada yaşadıkları sonucuna varılamaz . Kaldı ki hastaneye aynı gün ayrı ayrı gidip gitmedikleri de belli değildir. Nitekim her ikisinin de aynı hastanelere farklı tarihlerde gittikleri de anlaşılmaktadır. Bu veri ile bir arada yaşama sonucuna varılamaz. Adreslerin aynı olması konusuna gelince adres bildirimleri konusunda beyan usulü geçerlidir. Genel olarak insanlar resmi bir işleri olmadan adres değişikliklerini zamanında ve değişiklik yapıldığı anda bildirmemektedirler. Davacının boşanma öncesi oturulan müşterek haneyi terk etmediği tanık beyanları ve nüfus kayıtları ile sabittir. Ancak 2007 den itibaren kayıtlarının bulunduğu Derbent mahallesi adresi boşanmanın üzerinden 10 aylık bir süre geçtikten sonraya kadar adres Küçük kayaş mahallesi olmasına rağmen değiştirilmemiştir. Yani boşanma dosyasındaki adreste oturmalarına rağmen davacı ve kocası boşanma öncesi Küçük kayaş adresini bildirmemişlerdir. ... 04/01/2010 da adres bildiriminde bulunmuş olup , bildirdiği adres davacının adresi ile aynıdır. 17/01/2011 den sonra ise farklı mahalle ve adresler bildirilmiştir

. Ancak 2007 den itibaren kayıtlarının bulunduğu Derbent mahallesi adresi boşanmanın üzerinden 10 aylık bir süre geçtikten sonraya kadar adres Küçük kayaş mahallesi olmasına rağmen değiştirilmemiştir. Yani boşanma dosyasındaki adreste oturmalarına rağmen davacı ve kocası boşanma öncesi Küçük kayaş adresini bildirmemişlerdir. ... 04/01/2010 da adres bildiriminde bulunmuş olup , bildirdiği adres davacının adresi ile aynıdır. 17/01/2011 den sonra ise farklı mahalle ve adresler bildirilmiştir. Bu durumda tanık beyanlarına bakmak gerekir . Dinlenen tanıklardan birisi hem müşterek evliliğin devam ettiği, hemde boşanmadan sonraki dönemde davacının oturduğu evlerin ev sahibidir. Tanığın ikisi komşu birisi de müşterek çocuk olup tamamı boşanma sonrası bir arada yaşama olmadığını ,zaman zaman çocuklar sebebi ile görüşüldüğünü, ev kirasının da davacı tarafından ödendiğini açıklamıştır. Yine tanık beyanları yetersiz veri ile bir arada yaşama sonucuna boşanmadan altı sene sonra 2. Evlilikten iki sene sonra yapılan denetim sonucu düzenlenen rapordaki bir arada yaşama ile ilgili verilere üstün tutulmuştur. Yeminli dinlenen tanıkların doğru söylediği kabul edileceğinden mahkememizce boşanma döneminde davacının eşi ile bir arada yaşamadığı kanaatine varılmış davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki hüküm kurulmuştur. ” gerekçesiyle davacının davasının KABULÜ ile, davacının davalı kuruma babası Satılmış Kocaer üzerinden 01/04/2009-18/09/2013 dönemi için bağlanılan ve ödenen yetim aylığı ile ilgili 36.216,91 TL asıl ve 20/04/2015 tarihi itibarı ile 11.891,65 TL faizi olmak üzere toplam 48.108,56 TL borçlu olmadığının TESPİTİNE , karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu ;

Davalı SGK vekili; davada tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, davacının davasını yasaya uygun bir şekilde ispat edemediğini, yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının da isabetsiz olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

D) Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı :

Denetmen tarafından yapılan incelemenin somut verilere dayanmadığı, dinlediği tanığın davacının boşandığı dönemde eşi ile birlikte yaşamadığını beyan ettiği halde bu beyanın doğru olmadığı kanaatine vardığını bildirdiği, ancak bu kanıyı kuvvetlendirecek tespitler yapmadığı, mahkemece dinlenen tanıkların da davacının boşandığı dönemde eşi ile birlikte yaşamadığını beyan etmiş olması birlikte değerlendirildiğinde kurum işleminin yerinde olmadığı, davacının dava açmakta haklı olması nedeni ile davalının yargılama giderlerinden sorumlu olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

E) Temyiz:

Davalı SGK vekili; davada tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, davacının davasını yasaya uygun bir şekilde ispat edemediğini, yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının da isabetsiz olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ile yetim aylığının kesildiği tarihten itibaren bağlanarak ödenmeyen aylıklarının kanuni faizi ile birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.