muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/3273, Karar No: 2010/9596, Tarih: 04.10.2010

2-Dava, davalı adına tescilli tasarımının hükümsüzlüğü, maddi ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkin olup, davacı taraf yargılama aşamasında tazminat istemini atiye bıraktığını beyan etmiş, mahkemece, bu kalem istemle iligili olarak hüküm tesis etmemiş ve davalı lehine vekalet ücretine de hükmetmemiştir.

Oysa, dava açılmasının sonuçlarından birisi de, davacının, davalının rızası olmaksızın davasını geri alamamasıdır (HUMK 185/1). Davayı geri alma, davadan feragat (HUMK.nun 91) ve davayı takipsiz bırakmaktan (HUMK.nun 409) farklı olup, davalının rızası ile davasını geri alan davacı, istediğinde davasını tekrar açabilme hakkını muhafaza etmektedir. Her ne kadar davacı istediğinde davasını tekrar açabilme hakkını haiz ise de, açtığı davayı terk etmekte ve bu aşamaya kadar da en azından dava konusu olayda olduğu gibi davalı vekil tutmak zorunda bırakılmıştır.Davanın ileride bir daha hiç açılmaması ihtimali de ortada olduğuna ve zaten de yeni açılacak davada atiye terk edilen davadaki yargılama giderlerinin

hüküm altına alınması mümkün olmadığına göre, mahkemenin ücreti vekalete hükmetmesi gerekir (Bkz. Aynı Görüş Prof.Dr. B.Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 2001, Cilt.2,S.1687)

Bu durumda,mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, davacı tarafından atiye terk edilen kalemle ilgili olarak davalı lehine vekalet ücetine hükmedilmesi gerekirken bu konuda olumlu yada olumsuz bir karar verilmemesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarda (1) nolu bentte açıklanan nedenle, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle, temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 04.10.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/1569, Karar No: 2006/2918, Tarih: 10.04.2006

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2006/1569 E.  ,  2006/2918 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı borçlulardan ... ...'in uzman jandarma okulunda okuması sebebiyle kendisine yapılan 11.871.900.000 TL.yi "disiplinsizlik ve ahlaki" nedenlerle ilişiği kesildiğinden yüklenme senedi ve mevzuat hükümlerine göre ödememesinden dolayı hakkında yürütülen icra takibine itiraz ettiğini ileri sürerek davalıların icra takibine yapmış oldukları itirazın iptaline, dava konusu borcun işleyecek yasal faizi, icra inkar tazminatı ile birlikte davacı alacaklı idareye ödenmesine karar verilmesini istemiş; mahkemece, borçlulardan ... ...'in öğretim giderleri için verdiği 17.8.1999 günlü yüklenme senedinde mecburi hizmet yükümlülüğünün bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda hüküm kurulmuştur.

3466 Sayılı Uzman Jandarma Kanununun 7. maddesinde uzman jandarmaların mecburi hizmet süresinin, uzman jandarma çavuşluğa nasıp tarihinden itibaren 10 yıl olduğu belirtilmiştir. Aynı Yasanın 15. maddesinde disiplinsizlik ve ahlaki durumları nedeniyle "silahlı kuvvetlerde kalması uygun değildir" şeklinde haklarında sicil düzenlenen uzman jandarmaların meslekten hemen çıkartılacakları ve onu takip eden 16. maddesine 1.7.1992 gün ve 3829 sayılı Yasanın 4. maddesiyle yapılan değişiklikle de, uzman jandarmalardan 15. maddeye göre haklarında ayırma işlemi yapılanlar, yükümlülük sürelerinin eksik kısmı ile orantılı olarak kendilerine yapılmış olan öğrenim masraflarının iki katını tazminat olarak ödemeye mecbur oldukları öngörülmüştür.

Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre; davalı ...'in 4.8.2000 tarihinde uzman jandarma okulundan mezun olduğu, 29.3.2002 tarihinde de 3466 Sayılı Yasanın 15. maddesi uyarınca ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır. Açıklanan bu duruma göre; mahkemece, davalının yukarıdaki ilkeler doğrultusunda sorumlu olacağı masraf ve tazminat miktarı uzman bilirkişiye hesaplattırılarak oluşacak sonuç doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın reddi yolunda hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 10.4.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/7383, Karar No: 2020/6941, Tarih: 23.09.2020

**5. Hukuk Dairesi         2019/7383 E.  ,  2020/6941 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı davalı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesinin 4. Hukuk Dairesince istinaf isteminin kabulü ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davalı idare vekilince yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince kabulü ile gerekçeli kararın hüküm fıkrasının el atılan miktarda tapu iptaline ilişkin bendinin HMK'nu 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arazi niteliğindeki... ili,... ilçesi, ... mahallesi, 571 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı davalı idare vekilince yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün tapu iptaline ilişkin bendinin HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün HMK'nun 370. maddesi gereğince ONANMASINA, 23/09/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/610, Karar No: 2022/976, Tarih: 21.06.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/610 E.  ,  2022/976 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Karabük 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karar davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında 04.11.2013 tarihli Karabük Anadolu Öğretmen Lisesi Spor Salonu Yapım İşine dair ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen toplam 780.000TL üzerinden anahtar teslim götürü bedel sözleşme imzalandığını, müvekkilinin işi aldıktan sonra spor salonu inşaatı için temel kazı ve hafriyatlarına başladığını, ancak sözleşme ve eklerine göre bina dış istinat duvarları hafriyatı yapılırken zeminden yer altı suyu çıktığını ve müvekkilinin tüm uğraşlarına rağmen zeminden çıkan bu suyun kesilmediğini, bunun üzerine müvekkilinin sözleşme konusu spor salonunun temeline ve binaya zarar gelmemesi için suyu çakıllı drenaj yapmak suretiyle DSİ’nin yağmur suyu kanalına bağladığını, böylelikle müvekkili tarafından yer altından çıkan ve binaya zarar verme ihtimali bulunan suyun ıslahının gerçekleştirildiğini, istinat duvarları hafriyatı sırasında zeminde ortaya çıkan yer altı suyunun çakıllı drenaj sistemiyle yağmur suyu kanalına bağlanması için ilave iş niteliğinde yapılan drenaj kanalının uzunluğunun yaklaşık yetmiş üç metre olduğunu ve kanalın yer altından gittiğini, sözleşme ekinde bulunan 12.08.2013 tarihli yapılacak işler listesinin 51. sırasında mantolama işinin tüm bina dış cepheye bakan kolon, perde, kiriş ısı yalıtımı imalatlarında kullanılması gerektiğinin belirtildiğini, buna rağmen davalı idarenin mantolamayı tüm bina duvarlarına yaptırmak suretiyle müvekkili şirkete ilave iş yaptırdığını, yapılan yazılı başvurulara rağmen davalının ilave işlerin bedelini ödememesi üzerine 26.11.2014 tarihli ihtarname gönderildiğini, ihtardan sonra davalının kendisine göre ilave iş ve imalat olarak tespit ettiği geotekstil keçe serilmesi ve renkli mermer ile limonluk yapılması bedeli olarak sadece 2.400TL hesapladığını, müvekkilinin kesin hesap bitiminde ödenecek olan bu alacakla ilgili belgeyi ihtirazı kayıtla imzaladığını ileri sürerek müvekkiline sözleşme ve eklerinde yer almadığı hâlde, davalı idare tarafından yaptırılan ilave (ek) iş ve imalat bedeline karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 15.000TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek banka faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

5. Davacı vekili 18.05.2015 tarihinde harçlandırdığı dilekçesinde; inşaat mühendisi bilirkişinin 15.05.2015 tarihli raporunda sözleşme ve eklerinde bulunmayıp, davalı idare tarafından yaptırılan ilave (ek) iş ve imalat bedelinin toplam 39.671,89TL hesaplandığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava değerini 24.671,89TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı Cevabı:

6. Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu anahtar teslim götürü bedel sözleşmede ihale dosyasının ekleri olan uygulama projeleri, mahal listesi ve yapılacak işler listesinin yüklenicilere verildiğini, dolayısıyla davacının önceden yapılacak işler listesini açıkça bilip kabul ettiğini, yer altı suyu ile ilgili davalı idareye ulaşan herhangi bir talep ya da bildiri yazısı olmadığını, mahal listesinde bulunan mantolama imalatının sözleşme ve ekleri gereğince yapılması gereken bir iş olup ek iş veya imalat olmadığını, yüklenici firmanın proje ve eklerinde belirtilen imalatları yapmak zorunda olduğunu, davacının fazla ödeme isteminin yerinde olmadığını belirterek davanın reddini savunmuş; davalı vekili ıslaha cevap dilekçesi sunmamış, yargılama aşamasında alınan beyanlarında davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin Birinci Kararı:

7. Karabük 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.10.2015 tarihli ve 2015/26 E., 2015/370 K. sayılı kararı ile; taraflar arasında imzalanan sözleşme ve eklerinde davacının yaptığı kapalı spor salonu inşaatı esnasında ortaya çıkan suların drenaj hattı ile kanalizasyon hattına bağlanması ve dış cephe ytong malzemesinin üzerinin kaplanması suretiyle mantolama yapılması imalatlarının yer almadığı, sözleşmenin eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12. maddesinde idarenin onayı olmaksızın yüklenicinin projede herhangi bir değişiklik yapması hâlinde sorumluluğun kendisinde olduğu ve bundan dolayı hak iddia edemeyeceğinin düzenlendiği, davacının sözleşme ve eklerinde bulunmayan drenaj hattının yapılması ve mantolama işi için önceden idareden olur alması gerektiği hâlde, onay almaksızın bu işleri yaptığı, dolayısıyla yapılan bu işlerin sözleşme kapsamında ödenmesi gereken ilave iş olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, yapılan işler nedeniyle sorumlu olan davacının hak iddia edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı:

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

9. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 14.12.2016 tarihli ve 2015/5730 E., 2016/5156 K. sayılı kararı ile;

“…Davada eser sözleşmesi uyarınca fazla imalât bedelinin tahsiline karar verilmesi istenmiş, davalı reddini savunmuş, mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı:

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

9. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 14.12.2016 tarihli ve 2015/5730 E., 2016/5156 K. sayılı kararı ile;

“…Davada eser sözleşmesi uyarınca fazla imalât bedelinin tahsiline karar verilmesi istenmiş, davalı reddini savunmuş, mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında düzenlenen 04.11.2013 tarihli sözleşmeyle davacı, spor salonu yapım işini 780.000,00 TL anahtar teslimi götürü bedelle yapmayı yükümlenmiştir. Eldeki davada sözleşme kapsamı dışında, imalât sırasında ortaya çıkan yeraltı suyunun drenajına ilişkin ek imalât ile mantolama imalâtına ilaveten yaptığı fazla iş bedelinin tahsiline karar verilmesi istenilmiştir. Sözleşmenin 8. maddesinde sayılan ekler arasında Yapım işleri Genel Şartnamesi de bulunmaktadır. Bu Şartname'nin 22. ve 23. maddelerinde, proje dışı veya ilave imalât yapılması halinde bedelin ne şekilde hesaplanacağı gösterilmiştir. Alınan bilirkişi raporunda her iki imalâtında proje ve sözleşme eki mahal listesi dışında gerçekleşen imalât olduğu belirtilerek piyasa fiyatlarıyla tutarı hesaplanmıştır. Az yukarıda değinilen Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerince fazla imalât bedelinin hesaplanması gerekirken piyasa fiyatlarıyla iş bedeli hesabı doğru olmamıştır. O halde mahkemece yapılması gereken iş, bilirkişiden ek rapor alınarak fazla imalâtın sözleşme eki Şartname hükümlerince tutarı Yargıtay denetimine elverişli biçimde hesaplattırılıp bu miktarı hüküm altına almaktan ibarettir. Anılan Şartname hükümleri gözetilmeden ve davalı iş sahibince de imalâtın yaptırılıp kabul edildiği de dikkate alınmadan istemin tümüyle reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuş, kararın bozulması uygun bulunmuştur…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin İkinci Kararı:

10. Karabük 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.05.2018 tarihli ve 2017/25 E., 2018/126 K. sayılı kararı ile; bozmaya uyularak davacı tarafından ek iş ve imalat olduğu iddia edilen drenaj sistemi ve mantolama işlerinin sözleşmenin eki şartnamelerde açıkça yazılı olduğu, bu işlerin ek iş ve imalat niteliğinde olmayıp sözleşme kapsamında kaldığı, nitekim bu hususun bozmadan sonra inşaat mühendisi bilirkişiden alınan 08.01.2018 havale tarihli (02.01.2018 tarihli) asıl raporda ve itiraz üzerine aynı bilirkişinin düzenlediği 12.04.2018 tarihli ek raporda da açıkça belirtildiği, bozma kararında ek iş ve imalat olarak nitelendirme yapılması durumunda şartname uyarınca hesap yapılması gerektiğinin açıklandığı, ancak yapılan işlerin ek iş ve imalat olmadığı görüldüğünden bu yönde bir hesaplama yaptırılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin İkinci Bozma Kararı:

11. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Özel Dairenin İkinci Bozma Kararı:

11. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

12. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 17.04.2019 tarihli ve 2018/4331 E., 2019/1849 K. sayılı kararı ile;

“…Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin olup mahkemece davanın Dairemizin bozma ilamına uyularak reddine dair verilen karar, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı davasında, davalı ile aralarında düzenlenen 04.11.2013 tarihli sözleşmeyle spor salonu yapım işini 780.000,00 TL anahtar teslimi götürü bedelle yapmayı üstlendiğini, işin devamı sırasında ortaya çıkan yeraltı suyunun drenajına ilişkin ek imalât ile mantolama imalâtına ilaveten yaptığı fazla iş bedelinin ödenmediğini belirterek davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, bu kararın davacı tarafından temyizi üzerine Dairemizin 14.12.2016 tarihli 2015/5730 Esas 2016/5156 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilmiş, mahkemece bozmaya uyularak davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece hükmüne uyulan Dairemizin bozma ilamında sözleşme kapsamı dışında, imalât sırasında ortaya çıkan yeraltı suyunun drenajına ilişkin ek imalât ile mantolama imalâtına ilaveten yapıldığı anlaşılan imalâtların fazla iş olduğu, bunların bedellerinin sözleşme eki Yapım işleri Genel Şartnamesi'nin 22. ve 23. maddelerinde belirtilen ilkelere göre hesaplattırılması gereğine işaret edilmiştir. Anılan şartnamenin 21. maddesinde götürü bedelli işlerde sözleşme kapsamında kalması halinde %10 fazla imalâtın sözleşme fiyatlarıyla yaptırılacağı hükmü bulunmaktadır. Yapılacak incelemede %10'u aşan imalâtın tespiti halinde ise bedelinin sözleşme ve işin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 526 ve devamı maddeleri gereğince iş sahibi yararına olması koşuluyla yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle belirlenmesi gerekir. Sözleşmede ve eki belgelerde bulunmayıp proje değişikliği şartlarının gerçekleşmesi halinde idare tarafından talep edilen ihale dokümanı ve teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemleri ve gruplarının bedellerininde şartnamenin 22. maddesinin 2. fıkrası belirlenerek yükleniciye ödenmesi gerekir.

Bozmaya uyulmakla bozma gereği inceleme yapılması zorunlu olduğundan mahkemece yapılması gereken iş, konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak fazla imalâtın sözleşme eki şartname hükümlerince tutarı Yargıtay denetimine elverişli biçimde hesaplattırılıp bu miktarı hüküm altına alınmasından ibaret iken yetersiz inceleme ve bilirkişi raporu esas alınarak davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuş, kararın bozulması uygun bulunmuştur…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

Direnme Kararı:

13. Karabük 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli ve 2020/87 E., 2020/80 K. sayılı kararı ile; dosyada bulunan 15.05.2015 tarihli bilirkişi raporu ile 02.06.2015 tarihli bilirkişi raporunda yapılan işlerin ek iş olarak nitelendirildiği, ancak bu raporların denetime elverişli olmadığı ve her iki rapordaki tespitlerin yerinde olmadığı, 08.01.2018 tarihli kök rapor ile aynı bilirkişi tarafından hazırlanan 12.04.2018 tarihli ek raporun denetime elverişli olduğu, sözleşmenin eki yapılacak işler listesinin 5. ve 51. sırasındaki işler ile mahal listesinin dış cephe bölümünde belirtilen işlerin drenaj sistemi ve mantolama işlemlerini kapsadığı, bu nedenle bu işlerin ek iş ve imalat olarak değerlendirilemeyeceği, yapılan işler sözleşme kapsamında kaldığından ayrıca bozma kararında belirtildiği şekilde hesaplama yapılması yoluna gidilmediği belirtilerek ve önceki kararın gerekçesi aynen tekrarlanmak suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

14. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

15. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacı yüklenici şirket tarafından sözleşme kapsamı dışında yapıldığı ileri sürülerek bedelinin ödenmesi talep edilen ve işin devamı sırasında ortaya çıkan yer altı suyunun drenajına ilişkin imalat ile mantolama imalatının sözleşme harici ilave iş olarak kabul edilip edilmeyeceği, buradan varılacak sonuca göre bu işlerle ilgili bozma kararında belirtilen şekilde konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak rapor alınıp sözleşmenin eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin hükümleri de gözetilerek hesaplama yapılmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

16. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle “usulî kazanılmış hak” konusu irdelenmelidir.

17. Usule ait kazanılmış hak müessesi, Usul Hukukunun dayandığı ana esaslardandır ve kamu düzeni ile de ilgilidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) ve mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda (HUMK) “usulî kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır.

18. Usulî kazanılmış hak kurumu, davaların uzamasını ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek, hukukî alanda istikrar sağlamak amacıyla Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine, dolayısıyla diğeri aleyhine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Örneğin mahkemenin Yargıtay bozma kararına uymasıyla bozma kararı lehine olan taraf bakımından kazanılmış hak doğar. Türk Hukuk Lûgatında da “kazanılmış hak” daha önce yürürlükte olan hükümlere göre bir kişi yararına kazanılmış olan hak şeklinde ifade edilmiştir (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 676).

19. “Bir mahkemenin Temyiz Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukukî esaslar gereğince karar verme mükellefiyeti meydana gelir ve bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı bulunması, usule uygun sayılamaz ve bozma sebebidir, meğer ki bu aykırılık sadece bozma kararında gösterilen bir usul kaidesine ilişkin bulunsun ve son kararın neticesini değiştirecek bir mahiyet arz etmesin. Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince muamele yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisi lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli müktesep hak yahut usule ait müktesep hak denilmektedir. Usul Kanunumuzda bu şekildeki Usule ait müktesep hakka ilişkin açık bir hüküm konulmuş değilse de Temyizin bozma kararının hakka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan gayesi ve muhakeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma maksadıyla kabul edilmiş olması yanında hukukî alanda istikrar gayesine dahi ermek üzere kabul edilmiş bulunması bakımından usule ait müktesep hak müessesesi; usul kanununun dayandığı ana esaslardandır ve amme intizamıyla da ilgilidir.

Gerçekten, mahkemenin doğru bularak uyduğu ve yahut kanun gereğince uymak zorunda olduğu bozma kararı ile dava, usul ve kanuna uygun bir çığıra sokulmuş demektir. Buna aykırı karar verilmesi, usul ve kanuna uygunluktan uzaklaşılması manasına gelir ki, böyle bir netice asla kabul edilemez” (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı).

20. Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usulî kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır:

a) Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili yeni bir kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma kararına uyulmuş olmakla oluşan usulî kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.

b) Benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmü, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilirse, usulî kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir.

c) Bu sayılanların dışında ayrıca görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı ve harç gibi kamu düzeni ile ilgili konularda usulî kazanılmış haktan söz edilemez.