muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/9489, Karar No: 2014/3274, Tarih: 26.02.2014

**7. Ceza Dairesi         2013/9489 E.  ,  2014/3274 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı yasaya aykırılık

HÜKÜM : Asıl karar yönünden sanığın hükümlülüğüne ve müsadereye, ek karar yönünden temyiz talebinin reddine

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

I- Sanığın temyizine yönelik yapılan incelemede;

Temyiz isteminin reddine dair mahkemenin 29.12.2010 gün ve 2010/51 Esas, 2010/199 Karar sayılı ek kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

II- O Yer Cumhuriyet Savcısının temyizine gelince;

Suç tarihi ve ele geçen eşyanın niteliği itibariyle sanığın eyleminin 5752 sayılı Yasa ile değişik 4733 sayılı Yasa'nın 8/4.fıkrası kapsamında kaldığı düşünülmeden 5607 sayılı Yasa'ya muhalefetten yazılı şekilde hüküm kurulması aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Suçtan zarar görmeyen ve davaya katılma hakkı olmayan gümrük idaresi lehine dilekçe yazım ücretine hükmedilmesi,

Yasaya aykırı, O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden ve bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 322. maddesi uyarınca, gümrük idaresi lehine dilekçe yazım ücretine hükmedilmesine ilişkin fıkranın çıkartılması, diğer kısımlarının aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 26/02/2014 gününde oybirliği ile karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2023/13760, Karar No: 2024/1386, Tarih: 14.02.2024

**7. Ceza Dairesi         2023/13760 E.  ,  2024/1386 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hâkimliği

SAYISI : 2021/3593 Değişik iş

İNCELEME KONUSU KARAR : İtirazın reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

Sözleşmeli avukat bulundurmamak suretiyle 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'na muhalefet etmekten dolayı kabahatli ... hakkında 131.007,00 Türk lirası idarî para cezası uygulanmasına dair İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 27.05.2021 tarihli ve 2020/1510 defter, 2021/354 sayılı idarî yaptırım kararına karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin İzmir 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 16.06.2021 tarihli ve 2021/3141 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 12.07.2021 tarihli ve 2021/3593 değişik iş sayılı kararıyla reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 08.05.2023 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 15.06.2023 tarihli ve KYB-2023/56572 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 15.06.2023 tarihli ve KYB-2023/56572 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “...Dosya kapsamına göre,

1-)Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Kanunu Yönetmeliğinin 73/C maddesinde yer alan, "1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 35 inci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı davranan tüzel kişiler, merkezlerinin bulunduğu yer barosu tarafından takip edilerek haklarında suç duyurusunda bulunulur. Baro başkanlığı bu konudaki çalışmaların sonuçlarını sözleşmeye taraf olan avukatları da içeren bir rapor ile her yıl sonunda Türkiye Barolar Birliğine bildirir." şeklindeki,

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Yalnız avukatların yapabileceği işler" başlıklı 35/3. maddesinde yer alan; "Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir. Ancak, Türk Ticaret Kanunu'nun 272 nci maddesinde ön görülen esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazla esas sermayesi bulunan anonim şirketler ile üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifleri sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır. Bu fıkra hükmüne aykırı davranan kuruluşlara Cumhuriyet savcısı tarafından sözleşmeli avukat tayin etmedikleri her ... için, sanayi sektöründe çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için suç tarihinde yürürlükte bulunan, asgarî ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idarî para cezası verilir." şeklindeki ve

Benzer bir olaya ilişkin kanun yararına bozma başvurumuz üzerine Yargıtay 7.Ceza Dairesinin 07.02.2022 tarihli ve 2021/29297 esas, 2022/1835 sayılı kararında; ''...Kanun yararına bozmaya konu ihbarnamenin; serbest meslek makbuzu ile muhasebe kayıtları temin edilip tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin nedeni yerinde görüldüğünden, ...bozulmasına'' şeklindeki hükümler birlikte değerlendirildiğinde;

Dosyaya ibraz edilen serbest meslek makbuzlarının asılları veya onaylı suretleri ile belirtilen tarihteki şirketin muhasebe kayıtlarının temin edilip, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde karar verilmesinde,

Kabule göre de,

2-)5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 20. maddesinde yer alan "(1) Soruşturma zamanaşımının dolması halinde kabahatten dolayı kişi hakkında idarî para cezasına karar verilemez. (2) (Değişik: 6.12.2006- 5560/33 md.) Soruşturma zamanaşımı süresi; a) Yüzbin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde beş, b) Ellibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde dört, c) Ellibin Türk Lirasından az idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde üç yıldır...(3) Nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresi sekiz yıldır. (4) Zamanaşımı süresi, kabahate ilişkin tanımdaki fiilin işlenmesiyle veya neticenin gerçekleşmesiyle işlemeye başlar..." şeklindeki hüküm ile Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 08.10.2015 tarihli ve 2015/8532 esas, 2015/5258 karar sayılı ilâmı nazara alındığında zamanaşımı süresinin kabahat tarihinde başlayıp idarî para cezasına yönelik başvuru sonuçlanıncaya kadar cereyan edeceği,

Kabahatli firma hakkında 01.06.2018 ilâ 31.07.2020 tarihleri arasına ilişkin sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğuna uymadığından bahisle idari yaptırım kararı uygulandığı, idarî para cezasına yönelik başvurunun sonuçlandığı 12.07.2021 tarihine kadar zamanaşımı süresinin işlediği, anılan idarî para cezasının kabahatli şirketin sözleşmeli avukat tayin etmediği her ... için belirlenmesi gerektiği ve uygulanan idarî para cezalarının miktarları da dikkate alındığında, kabahatli hakkındaki 01.06.2018 tarihine ait idarî para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 20/2-c maddesi gereğince soruşturma zamanaşımına uğradığı, bu tarihten sonraki zaman dilimine ilişkin idarî para cezalarının ise zaman aşımına uğramadığı gözetilmeden, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde karar verilmesinde, isabet görülmemiştir...” yönündeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

II. GEREKÇE

Muteriz şirket ile avukat arasında tanzim edilen 05.01.2017 tarihli sözleşmenin kabahate konu belirtilen dönemde geçerliliğini sürdürüp sürdürmediğinin tespiti amacıyla; şirket tarafından sözleşme kapsamında ödeme yapılıp yapılmadığının, bu süreçte sözleşmede ismi yer alan avukat tarafından, kabahatli şirketin herhangi bir dava, icra takibi veya hukuki işleminin takip edilip edilmediğinin ve kabahatli şirket adına serbest meslek makbuzu düzenleyip düzenlemediği araştırılıp, bu hususlara ilişkin ilgili belge ve ticari kayıtlar temin edilerek, gerektiğinde bilirkişi incelemesi de yaptırıldıktan sonra sonucuna göre kabahatli şirketin hukuki durumunun tayin ve takdiri gerektiği gibi anılan idarî para cezasının kabahatli şirketin sözleşmeli avukat tayin etmediği her ... için belirlenmesi gerektiği ve uygulanan idarî para cezalarının miktarları da dikkate alındığında, kabahatli hakkındaki 2018 yılı Haziran ayı için 01.07.2018 tarihinde oluştuğu kabul edilen kabahat nedeni ile uygulanan 4.059,00 TL idarî para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 20/2-c maddesi uyarınca merci karar tarihi itibarı ile zamanaşımına uğradığı da anlaşılmakla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

III. KARAR

1.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriklerindeki hususlar yerinde görüldüğünden taleplerin KABULÜNE,

2.İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 12.07.2021 tarihli ve 2021/3593 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309/4-a maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dosyanın, Hâkimliğine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.02.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/10337, Karar No: 2011/14790, Tarih: 20.10.2011

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2011/10337 E.  ,  2011/14790 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 17.2.2006 tarihli kararı ile, “Kentsel Dönüşüm Uzlaşma ve Uygulama Esasları” kapsamında davalı ... ile 11.8.2006 tarihinde “tapu tahsis belgeli tesis sözleşmesi” imzaladıklarını, ancak 15.5.2009 tarihli ... Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile, söz konusu projenin iptal edilerek, hak sahiplerinin ödedikleri bedellerin iade edilmesine karar verildiğini, sözleşmenin davalı tarafından feshedilmesi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, sözleşme nedeniyle davalıya ... olduğu 5.000 TL,tesis, müştemilat ve ağaçlar için 500TL, enkaz bedeli 1.000TL, kira bedeli 500TL, menfi zarar kapsamında 500TL ve müspet zarar kapsamında 500TL tazminatın faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalı ... ile imzalamış oldukları “tapu tahsis belgeli tesis sözleşmesi”nin davalı tarafından iptal edilmesi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürerek, uğramış olduğu zararların tazmini için eldeki davayı açmıştır. Uyuşmazlık, davacı ile davalı ... arasında düzenlenen 11.8.2006 tarihli sözleşmeden kaynaklanmakta olup, davada kamu hukukundan kaynaklanan ve idari yargıda görülmesi 2011/10337-14790

gereken idari bir işlem veya hizmet söz konusu değildir. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlığa özel hukuk hükümlerinin uygulanması gerekli olup, davada görevli mahkeme de adli yargı mahkemeleridir. O halde mahkemece işin esası incelenerek sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen kararın BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, 20.10.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4586, Karar No: 2022/19947, Tarih: 30.11.2022

**11. Ceza Dairesi         2019/4586 E.  ,  2022/19947 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

...

...

...

A)Sanık ... hakkında “2012 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan verilen beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin temyizinin incelenmesinde;

Sanığa yüklenen “2012 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçunun Kanundaki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e maddesinde öngörülen olağan dava zamanaşımının, kesen son sebep olan sanığın sorgusunun yapıldığı 11.08.2014 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği ve bu itibarla katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta aynı Kanun’un 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen olağan dava zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK’nin 223/8. maddesi uyarınca DÜŞMESİNE,

B)Sanık ... hakkında “2011 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan verilen beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin temyizinin incelenmesinde; Sanıklar ... ve ... hakkında “2011 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan verilen temyize konu 28.04.2015 tarihli mahkumiyet hükmünün, TCK'nin 67/2-d maddesi gereğince iştirak halinde birlikte suç işledikleri iddia olunan ve hakkında beraat hükmü kurulan sanık ... hakkındaki dava zamanaşımı süresini kestiği ve bu nedenle sanığın sorgusunun yapıldığı tarihten itibaren olağan dava zamanaşımı süresinin dolmadığı belirlenerek yapılan incelemede;

Yapılan yargılamaya, toplanıp gerekçeli kararda gösterilen ve değerlendirilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan kanaat ve takdirine, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak dosya içeriğine uygun şekilde açıklanan gerekçeye göre; yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı Mahkemece kabul ve takdir kılınmış olmakla, katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükmün ONANMASINA,

C)Sanıklar ... ve ... hakkında “2012 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan verilen beraat hükümlerine yönelik katılan vekilinin, “2011 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçundan verilen mahkûmiyet hükümlerine yönelik sanıklar ile katılan vekilinin temyizinin incelenmesinde;

Sanıklar hakkında “2011 ve 2012 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” suçlarından açılan kamu davalarında; şirketin 2012 takvim yılında da sahte fatura düzenlediğinin sabit olması ve sanıkların yüklenen suçları kabul etmemeleri karşısında, maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek biçimde belirlenmesi bakımından;

Sanıklar hakkında “2011 ve 2012 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme” suçlarından açılan kamu davalarında; şirketin 2012 takvim yılında da sahte fatura düzenlediğinin sabit olması ve sanıkların yüklenen suçları kabul etmemeleri karşısında, maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek biçimde belirlenmesi bakımından;

1)Suça konu ilgili takvim yıllarına ait faturaların, bu faturaları kullanan mükelleflerden veya bu mükellefler ve suça konu şirketin bağlı bulunduğu vergi dairelerinden sorulmak suretiyle getirtilip, sanıklara gösterilerek yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması, kendilerine ait olmadığını söylemeleri halinde; sanıkların temin edilecek yazı ve imza örnekleri ile faturalardaki yazı ve imzaların kime ait olduğu hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılması,

2)Faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişilerin tanık sıfatıyla duruşmaya çağrılarak CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatıldıktan sonra sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıkları, sanıkları tanıyıp tanımadıkları ve faturaların düzenlenmesi konusunda sanıkların bir iştiraki bulunup bulunmadığının sorulması,

Sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanıkların hukuki durumlarının belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile mahkûmiyet ve beraat hükümleri kurulması,

3)Suçların sübutu halinde ise; hükümlerden sonra 15.04.2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7394 sayılı Kanun’un 4 ve 5. maddeleriyle değişik 213 sayılı Kanun’un 359. maddesinin 3, 4, 5 ve 6. fıkra hükümleri uyarınca 5237 sayılı TCK'nin 7/2. maddesi de gözetilerek öncelikle lehe Kanun’un tespit edilip uygulama yapılması ve her iki Kanunla ilgili uygulamanın gerekçeleriyle birlikte denetime olanak verecek şekilde ayrıntılı olarak kararda gösterilmesi suretiyle sanıkların hukuki durumlarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

4)Kabule göre de;

a)Aynı takvim yılı içinde birden fazla sahte fatura düzenleme fiillerinin zincirleme suç oluşturduğu gözetilmeden, sanıklar hakkında TCK'nin 43. maddesi hükümleri uygulanmayarak eksik ceza tayini,

b)Sanıkların mahkûmiyetine karar verildiği halde, kendisini vekil ile temsil ettiren katılan lehine, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maktu avukatlık ücretine hükmolunmaması,

Yasaya aykırı, sanıklar ... ve ... ile katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA, 30.11.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/18467, Karar No: 2018/14836, Tarih: 13.11.2018

**18. Ceza Dairesi         2016/18467 E.  ,  2018/14836 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

KARAR

Yerel Mahkemece bozma üzerine hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanunu'nun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanunu'nun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanunun ek 1/a maddesi “Toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine, giderilmesine ilişkin usûl ve esaslar ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” hükmünü içermektedir. Aynı Kanun’un 20. maddesinin j bendine göre Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya gerekli önlemleri almadan atıkları toprağa vermek yaptırım gerektiren bir eylem olarak tanımlanmıştır.