muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/1011, Karar No: 2023/215, Tarih: 15.03.2023

4. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun duruşma yapılmadan verilecek kararlar kenar başlıklı 353 üncü maddesinde belirtilen sebepler usul ve esas açısından ikiye ayrılmıştır. Diğer bir ifadeyle bölge adliye mahkemesinin iki hâlde duruşma yapmadan karar verebileceği düzenleme altına alınmıştır. İlk olarak (HMK md. 353/1-a) özellikle bazı önemli usul eksikliklerinin bulunması hâlinde bölge adliye mahkemesine, duruşma yapmadan, davayı yeniden görmek üzere dosyayı ilk derece mahkemesine gönderme yetkisi tanınmıştır. Burada ilk derece mahkemesi kararında ağır usul hatalarının varlığı nedeniyle, bölge adliye mahkemesi kararın esasına girmemekte, kararı kaldırarak dosyayı geri göndermektedir. İlk derece mahkemesi, bölge adliye mahkemesinin belirttiği eksikliği tamamlayıp yeniden bir karar vermek zorundadır. 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının a bendi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar verilir. Gönderme kararına karşı direnme kararı verilemez. Yeri gelmişken belirtmek gerekir ki Anayasa Mahkemesi, bölge adliye mahkemesinin HMK md. 353/1-a bendinde öngörülen durumlarda kesin karar vermesi ve bu karara karşı ilk derece mahkemesi hakiminin direnememesine ilişkin kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığına karar vermiştir (Anayasa Mahkemesinin 28.03.2018 tarihli, 2017/120 Esas ve 2018/33 Karar).

5. İkinci durumda ise (HMK md. 353/1-b) üç olasılık öngörülmüştür. Buna göre ilk derece mahkemesinin kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun ise istinaf başvurusu esastan reddedilir. Bu hâlde ilk derece mahkemesi kararının doğru olduğu sonucuna ulaşılır. Diğer iki olasılık ise yargılamanın süratlendirilmesi düşüncesiyle kanuna uymayan hususun duruşma yapılmaksızın giderilmesine olanak bulunması veya karar esas yönünden doğru olmakla birlikte gerekçesinde hata edilmiş olması ya da yargılamadaki eksikliğin duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte bulunması hâlinde bölge adliye mahkemesinin duruşmadan yeniden esas hakkında karar vermesine olanak sağlamaktadır.

6. Görüldüğü üzere bölge adliye mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararının, usul ve esas yönünden hukuken uygun olduğu kanısına ulaşırsa, istinaf başvurusunun yani istinaf talebinin esastan reddine karar vermektedir (HMK md. 353/1-b, 1).

7. Buna karşılık bölge adliye mahkemesi, istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesinin kararında, usul veya esas yönünden hukuka aykırılıklar tespit edecek olursa, bu durumda vereceği kararlar bağlamında değişik olasılıklar işlerlik kazanır.

8. Bölge adliye mahkemesi, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında bir karar verir (HMK md. 353/1-b, 2).

8. Bölge adliye mahkemesi, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında bir karar verir (HMK md. 353/1-b, 2).

9. Yine bölge adliye mahkemesi yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra başvurunun esastan reddine veya yeniden esas hakkında bir karar verir (HMK md. 353/1-b, 3).

10. Bilindiği üzere, üç aşamalı yargı sistemi uyarınca kural olarak; ilk derece mahkemelerinin nihai kararlarına karşı istinaf yoluyla bölge adliye mahkemesine, bölge adliye mahkemesinin istinaf incelemesi sonucunda vermiş olduğu kararlarına karşı ise, temyiz yolu ile Yargıtaya başvurulur. Yargıtay temyiz incelemesi sonucunda, alt derece mahkemesi kararının ya onanmasına ya da bozulmasına karar verir. İstinaftan farklı olarak temyiz mahkemesinin, alt derece mahkemesinin yerine geçip, tesis edilmesi gereken hükmü bizzat vermesi mümkün değildir. Alt derece mahkemesinin kararını usul veya esas yönünden hukuka uygun bulmazsa, vereceği bozma kararında, somut durumda, usul veya esas bakımından hukuka uygun olmayan hususa işaret eder ve dosyayı, verilmesi gereken kararı vermesi için, mahkemesine gönderir. Bu bağlamda Yargıtay ilgili dairesinin tamamen veya kısmen bozma kararı, başvurunun bölge adliye mahkemesi tarafından esastan reddi kararına ilişkin ise bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılır ve dosya istinafa konu kılınmış kararı veren ilk derece mahkemesine veya uygun görülecek diğer bir ilk derece mahkemesine, kararın bir örneği de bölge adliye mahkemesine gönderilir. Buna karşılık; istinaf incelemesini gerçekleştiren bölge adliye mahkemesinin düzelterek veya yeniden esas hakkında verdiği kararlar, Yargıtayca kısmen veya tamamen bozulmuşsa, dosya, kararı veren bölge adliye mahkemesi veya uygun görülen diğer bir bölge adliye mahkemesine gönderilir.

11. Yukarı paragrafta ifade edildiği gibi, bozmaya uyma veya direnme kararlarına ilişkin 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinde iki olasılık düzenlenmiştir. Birinci olarak, bölge adliye mahkemesinin başvuruyu esastan reddi kararı üzerine, temyiz incelemesi sırasında Yargıtayca bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılarak ilk derece kararının bozulması ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi öngörülmüştür. Daha sonra ilk derece mahkemesinin Yargıtayın bozma kararı doğrultusunda karar vermesi hâlinde, sadece temyiz yoluna başvuru olanağı tanınmıştır. Burada özellik gösteren ve dikkat edilmesi gereken husus, ilk derece mahkemesinin Yargıtayın bozma kararına uymasından sonra vereceği yeni karara karşı, artık istinaf yoluna değil, doğrudan temyiz yoluna başvurulması gerektiğidir. Bölge adliye mahkemesi, bozmadan önceki ilk verilen yerel mahkeme kararını doğru bulduğuna göre, bozmaya uymadan sonra verilen bu yeni kararın yeniden istinaf incelemesi yargılaması mümkün değildir. İstinaf incelemesi Yargıtay bozması ve buna uyma ile çelişebileceğinden, kanun koyucu, hem bu çelişkiye imkân tanımamak hem de gereksiz zaman kaybının önüne geçmek için böyle bir yolu kabul etmiştir. İkinci olasılıkta ise bölge adliye mahkemesinin başvuruyu esastan reddetmeyip, düzelterek yeniden veya yeniden esas hakkında bir karar vermesi ve bu kararın Yargıtayca tamamen veya kısmen bozularak dosyanın tekrar bölge adliye mahkemesine gönderilmesi öngörülmektedir.

12. Tüm bu anlatılanların ışığı altında somut olaya gelince; ilk derece mahkemesince boşanmaya sebep olan olaylarda kadının evlenmeden önce eşinin ekonomik durumu hakkında bilgisi olmasına rağmen evlendikten sonra ekonomik yönden sorun çıkardığı, aşırı kıskanç davranışlar sergilediği, tartışma anlarında ev eşyalarına zarar verecek boyutta sinirlendiği, eşini kıskandırmak amacıyla telefonlarını açmadığı, eşinden habersiz çocuk aldırdığı, sonrasında böyle bir durum olmadığı yönünden çelişkili beyanlarda bulunduğu, buna karşılık erkeğin de ailesinin eşini Türk olması nedeni ile beğenmemelerine ve çevrelerine evli olmadıkları yönünde yaptıkları söylemlerine göz yumduğu, işi ve hayat tarzı nedeniyle eşinin gece geç saatlere kadar evde tek kalmasına neden olduğu, eşi ile yeterince ilgilenmediği, en son eşini uçak ile ailesinin yanına gönderdiği ve sonrasında bir araya gelmek için girişimde bulunmadığı gerekçesiyle tarafların eşit kusurlu olduklarının belirtildiği, bu karara karşı erkek eş tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu, istinaf incelemesi yapan bölge adliye mahkemesince eşlerin boşanmaya neden olan olaylardaki kusurlu davranışlarının "sürekli eve geç gelerek eşini yalnız bırakan erkek eş ile tartışma sırasında eşyalara zarar veren ve eşini kıskandırmak için telefonlarına cevap vermeyen kadın eşin" şeklinde belirtildikten sonra eşit kusurlu sayılmaları gerektiğine karar verildiği, hâl böyle olunca Bölge Adliye Mahkemesince yapılan incelemede tarafların boşanmaya sebep olan olaylardaki kusur tespitine yönelik gerekçenin değiştirilerek yeniden düzenlemediği anlaşılmıştır.

13. Yukarıda belirtildiği üzere; 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendi uyarınca karar veren bölge adliye mahkemesinin üç farklı karar verebileceği, buna göre ilk derece mahkemesi kararının kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine karar verilebileceği (HMK md. 353/1-b, 1), başvurunun esastan reddine ilişkin kararın temyiz edilmesi halinde Yargıtayca bozma kararı verilecek olması durumunda bölge adliye mahkemesinin esastan redde ilişkin kararının kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderileceği öngörüldüğü, daha sonra ilk derece mahkemesinin Yargıtayın bozma kararı doğrultusunda karar vermesi hâlinde ise sadece temyiz yoluna başvuru olanağı tanındığı, diğer bir ifadeyle ilk derece mahkemesinin Yargıtayın bozma kararına uymasından sonra vereceği yeni karara karşı, artık istinaf yoluna değil, doğrudan temyiz yoluna başvurulması gerekecektir.

14. Oysa ki 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendinde düzenlenen diğer iki olasılıkta ise düzelterek yeniden (HMK md. 353/1-b, 2) veya yeniden esas hakkında (HMK md. 353/1-b, 3) karar vermesine olanak tanındığı, bu kararın ise Yargıtayca tamamen veya kısmen bozulması hâlinde dosyanın tekrar bölge adliye mahkemesine gönderilmesi öngörülmektedir.

14. Oysa ki 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendinde düzenlenen diğer iki olasılıkta ise düzelterek yeniden (HMK md. 353/1-b, 2) veya yeniden esas hakkında (HMK md. 353/1-b, 3) karar vermesine olanak tanındığı, bu kararın ise Yargıtayca tamamen veya kısmen bozulması hâlinde dosyanın tekrar bölge adliye mahkemesine gönderilmesi öngörülmektedir.

15. Kanun koyucunun bölge adliye mahkemesinin istinaf incelemesi sonucunda vereceği kararlara ilişkin Yargıtayın bozma kararı vermesi hâlinde dosyanın yeniden karar verilmek üzere hangi mahkemeye gönderileceği bağlamında değişik olasılıkların işlerlik kazandığı tartışmasızdır. Diğer yandan Yargıtay bozma ilâmında isabetli şekilde belirtildiği üzere Bölge Adliye Mahkemesi kararında erkeğin istinaf talebinin kusur belirlemesine yönelik olarak kısmen kabul kararı verildiği hâlde, hüküm kısmında istinaf incelemesi talebinin esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu hâliyle 6100 sayılı Kanun'un 297 nci maddesinin 2 nci fıkrasında yazılı açıklamaya aykırı, gerekçe ve hüküm fıkralarının birbiri ile çelişkili bir hüküm yaratıldığı ortadadır. Öyle ise Bölge Adliye Mahkemesince yapılması gereken iş, yapılan yargılamaya uygun şekilde erkeğin kusur belirlemesine yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b, 2 maddesi uyarınca kusur belirlemesine ilişkin gerekçenin düzeltilerek buna ilişkin yeniden esası hakkında bir karar verilmesi iken, yapılan yargılamanın aksine hüküm kısmında kusur belirmesine yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun değildir.

16. Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır.

17. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı-karşı davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

15.03.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11403, Karar No: 2013/2003, Tarih: 19.02.2013

**17. Hukuk Dairesi         2012/11403 E.  ,  2013/2003 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın açılmamış sayılmasına dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkili şirkete kasko sigortalı davalıya ait aracın iki taraflı maddi hasarlı trafik kazası sonucu dava dışı araca çarptığını, araçta meydana gelen hasar bedelinin müvekkili tarfından dava dışı araç malikine ödendiğini, kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün %60 kusurlu olduğunu, ödenen bedelin rücuan tahsili için davalıya yönelik başlattıkları icra takibine davalının itiraz ettiğini bildirerek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın müracaata bırakılmasını talep etmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına göre, davacı vekilinin mazeretinin son kez kabul edildiği halde bir sonraki celseye mazeret faksı gönderdiği ancak mazeretini belgelendirmediği, davalı vekilininde davayı takip etmeyeceğini bildirmiş olduğu gerekçesiyle, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

SONUÇ: Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmama-

sına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 3,15 TL kalan onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına 19.2.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11591, Karar No: 2022/1785, Tarih: 09.02.2022

**5. Hukuk Dairesi         2021/11591 E.  ,  2022/1785 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı, davalı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin istinaf isteminin kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davalı idare vekilince yapılan istinaf başvurusunun Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nce kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arazi niteliğindeki Muş İli, Bulanık İlçesi, Balotu Köyü, 1515 ve 1401 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin tahsiline ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile gerekçeli kararın harca ilişkin bendinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün HMK'nın 370. maddesi gereğince ONANMASINA, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, 09/02/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9040, Karar No: 2014/12039, Tarih: 06.11.2014

**6. Hukuk Dairesi         2014/9040 E.  ,  2014/12039 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Biga Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 03/04/2014

NUMARASI : 2013/711-2014/308

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tahliye davasına dair karar, davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava iktisap ve konut ihtiyacı nedeniyle tahliye istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı dava dilekçesinde dava konusu dubleks daireyi kendi ihtiyaçları için satın aldıklarını yargılama esnasında ise aynı apartman da bulunan halen ikamet ettikleri daireye ise kayınvalidesinin bakımı için ihtiyacı olduğunu belirterek kiralananın tahliyesini talep etmiştir.. Davalı davanın reddini savunmuştur.

Olayımıza gelince, davacı dava konusu dubleks daireyi kendi ihtiyacı için satın aldığını aynı apartmanda bulunan mevcut ikamet ettiği dairenin ise bakıma muhtaç kayınvalidesine tahsis edileceğini ve bakımınının sağlanacağı iddiasında bulunmuştur. Dinletmiş olduğu tanıklar ise bu ihtiyaçı doğrulamışlardır. Mahkemece her iki dairenin de lüks daireler olduğu dava konusu taşınmazda fazladan bir oda ve banyo bulunduğu davacının kayınvalidesini alt kata yerleştireceği iddiasının samimi olmadığı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir. Ancak iddianın temeli olan davacının kayınvalidesinin bakıma muhtaç olup olmadığı halen nerede ikamet ettiği konuları üzerinde durulmamıştır. Mahkemece bu konuların araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın eksik inceleme ile reddine karar verilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 06.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20605, Karar No: 2014/11523, Tarih: 05.06.2014

**8. Hukuk Dairesi         2013/20605 E.  ,  2014/11523 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Cide İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 22/03/2013

NUMARASI : 2012/29-2013/15

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden Daire'ye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

K A R A R

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunun'da “yapı ipoteği” 941-944. Maddeler arasında özel olarak düzenlenmiştir. Yapı halinde bulunan gemi, Kanun'un 941. maddesi 1. fıkrasına göre “tersanede inşa edilmekte olan gemi” dir. Bu gemilerin sicile kaydı, iktisabı, devri ve ziyaı yasada farklı hükümlerle düzenlenmiş ise de, “yapı” üzerine konulan ipotekler aynı maddede gemi ipoteği kapsamında gösterilmiş olması nedeniyle yapı ipoteğine de gemi ipoteğine dair hükümler uygulanır.

Yapı ipoteğinin kapsamını belirleyen TTK'nun 943. maddesinde “gemi ipoteği inşa halindeki gemiye, inşaatın her safhasında şamildir. Gemi ipoteğinin 900. maddede yazılı şeylerle yapı malikinin mülkiyetine girmemiş olan kısımlar müstesna, tersanede bulunup inşaatta kullanılacak olan ve bu bakımdan işaretlenmiş bulunan kısımlara da şamildir.” denilmiş, 900. maddenin 2. fıkrasında yer verilen “ teferruattan olan şeyler, normal bir işletmenin icabatından olarak bu durumdan çıkarılır veya alacaklı lehine el konmazdan önce temlik edilerek gemiden uzaklaştırılırsa ipotek artık bunlara şamil olmaz” hükmünün burada da uygulanacağı, ipoteğin kapsamı belirlenirken TTK'nun 943. maddesi atfı ile uygulanacak aynı Kanun'un 900. maddesinde de TMK'nun 862 ve 863. maddelerinin tatbik olunacağı navlunların dahi MK'nun 863. maddesi kapsamında olacağı belirtilmiştir. TMK'nun 862. maddesinde yer verilen mütemmim cüz ve teferruat aynı Kanun'un 684/2 ve 686/2 maddelerinde tanımlanmıştır. Buna göre bütünleyici parça (mütemmim cüz); yerel adetlere göre asıl şeyin temel unsuru zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır. Eklenti (teferruat) ise; asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna göre işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır.

Bahse konu yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde yapı ipoteği, sadece ipoteğin tesisi sırasında bütünleyici parçası veya eklentisi olma vasfını kazanmış bulunan menkul mallara değil, yapı malikinin mülkiyetine girmemiş olan kısımlar müstesna, yapının imar ve inşa olunduğu mahalde bulunan inşaatda kullanılmakta olan ve bu bakımdan işaretlenmiş kısımları (makinalar, kazanlar, saç levhalar yükleme teçhizatı vs.) de kapsadığının, menkullerin sadece 900. maddenin 2. fıkrasındaki halde ipotek kapsamında kalmayacağının kabulü gerekir (Turgut Kalpsüz-Gemi Rehni-3.Baskı S.204, 205, 206).

Somut olayda Cide Gemi Tersanesinde yapımına başlanan ve farklı tersanelerde yapımı devam eden ve Zonguldak Gemi Sicil Müdürlüğü'nde 6762 sayılı TTK'nun 858 ve 941. maddelerine göre kayıtlı maliki B.. Gemi İnşa A.Ş. olan Beşiktaş BN-VIII isimli kimyasal madde taşıyan tanker gemisi üzerinde şikayetçi lehine 15.000 Euro bedelle ipotek sözleşmesi gereği ipotek tesis edildiği görülmektedir.

İpotek lehtarı G&H Shipping S.R.L. Yapı ipoteği kapsamında mütemmim cüzler olan menkullere borçlu C.. Gemi ve Yat. San. ve Tic. A.Ş.'nin borçları nedeniyle konulan hacizlerin kaldırılmasını istemiş, Mahkemece bilirkişi raporu doğrultusunda ana makine ve şanzımanın mütemmim cüz olduğu bu gemi dışında başka bir alanda kullanılma ihtimali söz konusu olmayacağı belirlendiğinden haczin kaldırılmasına jenaratör, taşıma kreynleri (vinç sistemleri) vs. diğer menkulların ise standart üretimle temin edilen sistemler olup benzer başka bir gemiye monte edilebileceği nedeni ile haczedilmezlik şikayetinin reddine karar verilmiştir. Bilirkişi tarafından yapılan bu değerlendirme ipoteğin kapsamını belirleyen yasal düzenlemeler karşısında kabul edilebilir bir kıstas değildir. Kaldı ki; aynı Mahkeme'nin 2009/11 sayılı dosyasına sunulan bilirkişi İ.. Y.. V..'ın 20.07.2009 tarihli raporunda Aybot Tersanesinde tespit edilen 4 adet jeneratörün (08) (NB-VIII) nolu gemiye ait olduğu belirlenmiş, aynı bilirkişinin 28.09.2009 tarihli “ ek raporunun Cide Gemi Tersanesinde yapılan inceleme ile ilgili kısmının (B) bölümünde ise Gurdesan Marka “kreyn”lerin (08) (NB-VIII) nolu gemiye ait olduğu bilgisine, genel olarak da bulunan menkullerin gemiye takılacağı açıklamalarına yer verilmiştir.

Yine 2009/25 Esas sayılı dosya için aldırılan 14.03.2011 tarihli T.. K.. tarafından verilen raporda farklı değerlendirmeler yapılmıştır. Mahkemece, yapılacak iş gemi ve makine mühendislerinden oluşturulacak bilirkişiler aracılığıyla şikayete konu menkullerin geminin oluşturulup, işletilmesi, korunması ve gemiden yararlanılabilmesi için bütünleyici parça ve eklenti olarak gemiye bağlanmasının mümkün olup olmadığının tespit ettirilmesi, bu tespitler yapılırken aynı gemi ipoteği nedeniyle karara bağlanan dosyalarda rapor veren bilirkişilerden faydalanılması, olmaması halinde söz konusu raporlarda belirlenen menkullerle aynı menkuller olup olmadığı hususunda görüş sorularak sonuca gidilmesi gerekirken ana makine ve şanzuman dışındaki menkuller yönünden eksik inceleme ile yazılı gerekçelerle ret kararı verilmesi doğru değildir.

SONUÇ: Şikayetçi vekilinin temyiz itirazının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve İİK'nun 366/3. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 05.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.