muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/19158, Karar No: 2024/1634, Tarih: 07.02.2024

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıyla davalı işveren arasında imzalanan sözleşme gereğince fazla çalışma ücretinin aylık maktu ücretinin içerisinde olduğunu, davacının 270 saati aşan fazla çalışmasının olmadığını, davalı işveren tarafından bordrolarından görüleceği üzere davacıya prim ödemelerinin yapıldığını, davalı işverenden her hangi bir prim alacağının bulunmadığını, prim alacağı yönündeki iddiasının haksız olduğunu, davacının davalı ... yerinde halen çalışmakta olduğunu, işe iade davası ikame eden davacının kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin alacakları talep etmesinin haksız olduğunu, davaya konu alacaklarının zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli 23.10.2018 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplamalar birlikte değerlendirildiğinde; davalı ... yerinde 10.04.2015-11.11.2016 tarihleri arasında çalışan davacının ücretinin brüt 3.328,00 TL (giydirilmiş brüt 3.517,56 TL) olduğu, işe iade talebi ile açılan ... 15. ... Mahkemesi'nin 2016/472 Esas, 2019/170 Karar ... dosyası ile yapılan yargılama neticesi feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine dair verilen kararın istinaf incelemesi neticesinde; geçerli fesih sebebinin mevcut olduğu belirtilerek davanın reddine kesin olmak üzere karar verildiği anlaşılmakla, bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaya itibar edilerek brüt 4.709,36 TL kıdem tazminatı ile brüt 3.283,... TL ihbar tazminatı alacağı olduğu, kullandırıldığı ya da karşılığının ödendiği ispat edilemeyen 14 günlük yıllık izin ücret alacağı olduğu, haftalık 45 saati aşan çalışma yapıldığı davacı tarafından ispat edilemediğinden fazla çalışma ücret alacağı olmadığı, dosya kapsamı itibarıyla davacının haftalık çalışma saatinin 45 saatin altında belirlendiği ve belirlenen hedeflere ulaşıldığı hususları ispat edilemediğinden fazla sürelerle çalışma alacağı ve prim alacağı olmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili; davalı Bankanın çalışma saatlerinin hafta içi 09.00- 18.00 saatleri arasında, öğlenleri bir saat yemek molası ve dinlenme zamanı olacak şekilde haftada 40 saat olarak belirlendiğini, buna rağmen bu çalışma gün ve saatlerine hiçbir zaman uyulmayıp müvekkilinin fazla çalışma yapmaya, fazla sürelerle çalışmaya ve cumartesi günleri şube içi ve dışı çalışmaya zorlandığını, bu beyan ve iddiaları dikkate alınmadan fazla süreli çalışma ve fazla çalışma ücret alacağı taleplerinin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacının 3 yıl 6 ay süreyle sahada direkt satış temsilcisi olarak çalıştığını, bu süre zarfında ücrete ilave prim usulü ile çalıştığını ve prime hak kazanmasına rağmen hak ettiği prim alacaklarının davalı tarafça ödenmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasını ve davanın tüm talepleri yönünden tam kabulü istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili; fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak kısmi/belirsiz alacak davası açılamayacağını, işe iade davası sırasında ... sözleşmesi askıda olduğundan dava açılış tarihi itibarıyla derdest işe iade davası olması sebebi ile kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacaklarının hukuki yarar yokluğu sebebi ile reddine karar verilmesi gerektiğini, dava tarihi itibarıyla henüz bu alacakların muaccel olmadığını, diğer taraftan ... sözleşmesi haklı nedenle sona erdirilen davacının kıdem ve ihbar tazminatı hakkının bulunmadığını, davacının feshe konu eylemlerinin doğruluk ve bağlılığa aykırı olduğunu, müvekkili bankada yıllık izne hak kazanan personellerin yıllık izinlerini kullandığını, fesih tarihinde kullanılmayan yıllık izinlerin karşılıklarının ise banka aracılığıyla ödendiğini, bu açıdan gerekli incelemeler yapılmadan karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, hesaplamaları, değerlendirmeleri ve hesaplamalara esas alınan ücretleri kabul etmediklerini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak alacak talep edilmesinde ve davanın kısmi dava olarak sonuçlandırılmasında isabetsizlik olmadığı, davacı işçinin davalı nezdinde ... müşteri temsilcisi olarak çalıştığı, davacının işe iade talebiyle açtığı davanın İlk Derece Mahkemesince bekletici mesele yapılarak dosya kapsamına göre feshe bağlı yıllık izin ücreti ile kıdem ve ihbar tazminatı isteklerinin kabulüne karar verildiği, kuvvetli delil niteliğindeki istinaf kararı da gözetildiğinde tüm dosya içeriğine göre davalı yanca haklı neden ispatlanamadığından kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacak istemlerinin kabulüne karar verilmesinin yerinde bulunduğu, taraflar arasında düzenlenen ... sözleşmesinde haftalık 45 saat çalışma süresinin öngörüldüğü, bu itibarla davacının fazla sürelerle çalışma ücret alacak isteminin reddinin yerinde olduğu, davacı tanıklarının davacının çalıştığı şubede çalışan ve bu nedenle davacının çalışma düzenini bilebilecek kişiler olmadıkları, davalı tanık anlatımlarına göre de fazla çalışma iddiasının ispatlanamadığı, prim alacak talebine dayanak bilgi belge bulunmadığından prim alacağı talebinin reddine karar verilmesinin de dosyadaki mevcut delil durumuna uygun olduğu gerekçeleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince ayrı ayrı olmak üzere esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenleri tekrar etmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın tüm talepleri yönünden tam kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının fazla çalışma, fazla sürelerle çalışma ve prim alacaklarının ispatına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Kanun'un 190 ıncı maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 ... ... Kanunu'nun 32, 41, 46, 47 ve 63 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

A. Davalı Temyizi Yönünden

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

A. Davalı Temyizi Yönünden

Davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı tarafa iadesine,

B. Davacı Temyizi Yönünden

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davacı tarafa yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7249, Karar No: 2019/9573, Tarih: 17.10.2019

**17. Hukuk Dairesi         2016/7249 E.  ,  2019/9573 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, müvekkillerinin davalı nezdinde uzun yıllardır sigortalı olduğunu, 28.03.2007 tarihinde ömür boyu yenileme hakkı garantisi kazandıklarını, daha sonra davalının bir uygulaması sonucu söz konusu sağlık poliçelerinin grup sağlık sigortası poliçesi kapsamından bireysel sağlık sigortası kapsamına aktarılmaları sırasında daha önce mevcut olmayan sınırlamalar ve şartlara yer verilerek yenilendiğini, ömür boyu yenileme garantisinin; aynı şartlarla ömür boyu sürmeyi garanti edip her yıl yenilenmeyi ortadan kaldırarak ömrü boyu sürmeyi garanti ettiğini, buna göre sigorta şirketinin tek taraflı olarak bundan cayarak tek taraflı değişiliklere gitmesinin kabul edilemeyeceğini, sözleşmede belirlenen sınırlamaya konu edilen rahatsızlıkların davalı şirket tarafından bilindiğini, bir teminat sınırlaması olmaksızın sözleşme akdedildiğini, sigortacının sözleşmeden cayma hakkı bulunmadığını, müvekkillerinin hiçbir yükümlülüğünü ihlal etmediğini, ancak davalı şirketçe kanunen öngörülen sürede cayma hakkını kullandığını, bunun da taraflar arasındaki sözleşmeye uygun olmaması nedeniyle davalı şirkete ... Noterliğinin 29.04.2013 tarih ve 2531 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davalı şirkete poliçenin ömür boyu yenileme garantili olduğu, cayma hakkının kullanılamayacağının ihtar edildiğini, müvekkillerinin kazanılmış hakları ihlal edildiğinden söz konusu sınırlamaların yok hükmünde olduğunun ve söz konusu

poliçelerin sınırlamalar ve şartlar olmaksızın ömür boyu yenileme garantisi çerçevesinde akdedilmiş olduğunun tespit edilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; davacıların 28.03.2007 tarihinde Ömür Boyu Yenileme Garantisi hakkı kazandığını, ancak imzalanan sözleşmenin 2.paragrafında "Bu sertifikada adı geçen kişilerin, ömür boyu yenileme garantisi almış oldukları tarihten önceki hertürlü rahatsızlığı ve hastalığı ile ilgili ek prim ya da muafiyet hakkı sigorta şirketinde saklıdır" maddesinin bulunduğunu, ancak davacılarca muafiyetlerin kabul edilmediğini, uygulamaların cayma hakkı veya beyan yükümlülüğü ile ilgili olmadığını, müvekkilinin sadece muafiyet uygulama hakkını kullandığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, toplanan delillere, benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, toplanan delillere, benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, Türk Ticaret Kanununun 1423. maddesi uyarınca poliçede yazılı şartlara ondört gün içinde itiraz edilmemiş olmasına göre, davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 16,70 TL kalan onama harcının temyiz eden davacılardan alınmasına 17/10/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2215, Karar No: 2019/2210, Tarih: 27.03.2019

**1. Hukuk Dairesi         2018/2215 E.  ,  2019/2210 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL - TENKİS - BEDEL

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, mirasbırakan ... ve mirasbırakanın ilk eşi ...’in evlatlığı olduğunu, mirasbırakanın ilk eşinin ölümünden sonra 19.07.1988 tarihinde ikinci eşi davalı ... ile evlendiğini, davalı ...’nın kendisine tavır aldığını, mirasbırakanın emekli polis memuru olup satışa ihtiyacı olmadığı halde 41046 ada 13 parsel sayılı taşınmazdaki 6 numaralı bağımsız bölümü davalılardan ...’ya 09.02.2001 tarihinde satış suretiyle devrettiğini, davalı ...’ın ...’in yakını olup taşınmazı 27.12.2001 tarihinde davalı ...’e yine satış yoluyla temlik ettiğini, temliklerin kendisinden mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu, mirasbırakanın uzun yıllar kullandığı taşınmazın davalı ... tarafından yeğeni olan davalı ...’a devredildiğini ileri sürerek dava konusu taşınmazın tapu kaydının muvazaa sebebiyle 3/4 oranında iptali ile adına tesciline, olmadığı takdirde tenkise, taşınmazın değerinin 3/4 oranında yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılardan ..., davacının mirasbırakanı baba gibi görmediğini, son zamanlarında tehditkar ve saldırgan tavır alıp vasi tayini için dava açtığını, mahkemelik olup sanık olarak yargılandığını, evlatlık vazifesini yapmadığını, taşınmazın mirasbırakan tarafından Kemer ilçesindeki yazlığın toplu para ödemesi nedeniyle satıldığını, evi boşaltmalarının gecikmesi üzerine evi satın alması için akrabası ...’ı ikna ettiğini, parayı Almanya’dan gönderdiğini, kendisi gelemediği için tapunun adına yapıldığını, sonra da tapuyu davalı ...’a devrettiğini, devam eden davalar olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş, diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, temliklerin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, davalılar vekilin istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince çekişme konusu taşınmazda kat mülkiyeti ve kat irtifakı kurulu olmadığı, taşınmazın kagir bina vasfı ile tapuda kayıtlı olduğu gözetilmeden bağımsız bölüm numarası belirtilmek suretiyle infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm kurulmasının doğru olmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı ... vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi ...’in raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davalı ...'nın yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 2.629.71.-TL. bakiye onama harcının temyiz eden davalı ...'dan alınmasına, 27.03.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2519, Karar No: 2019/190, Tarih: 09.01.2019

**20. Ceza Dairesi         2018/2519 E.  ,  2019/190 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : a) Mahkumiyet; Osmaniye 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 02/03/2017 tarihli 2016/238 esas ve 2017/59 karar sayılı kararı

b) İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi; Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi'nin 16/16/2017 tarih, 2017/1229 esas ve 2017/1060 karar sayılı kararı

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle temyiz edenlerin sıfatı, başvurusu süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Sanık hakkında TCK’nin 188/3, 188/4 maddeleri ile belirlenen 7 gün adli para cezasından, TCK’nin 43/1 maddesi ile ¼ oranında artırım yapılırken “8 gün adli para cezası” yerine hesap hatası sonucu “6 gün adli para cezası, TCK'nin 62. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılırken "6 gün adli para cezası " yerine hesap hatası sonucu "5 gün adli para cezası ", TCK’nin 52/4 maddesi ile sonuç cezanın “15 yıl 7 ay 15 gün hapis ve 120 TL adli para cezası yerine “15 yıl 7 ay 15 gün hapis ve 100 TL adli para cezası” yazılmak suretiyle eksik adli para cezasına hükmolunması, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

5271 sayılı CMK'nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile CMK'nın 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak sanık müdafiinin temyiz dilekçesinde; sanık hakkında maddi gerçeğin ortaya çıkartılması için gerekli ve yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın karar verildiğini, sanık hakkında üzerine atılı suçu işlediğine dair yeterli delilin bulunmadığını, sanık hakkında yasadaki lehe hükümlerin uygulanması gerekirken uygulanmadığını ve kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmesi karşısında, temyiz isteminin CMK'nın 294/2. maddesi kapsamında olduğu ve hükmün hukuki yönüne ilişkin olduğu belirlenerek anılan sebeplere yönelik olarak yapılan incelemede, sanık hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan hükme ilişkin istinaf isteğinin esastan reddine dair Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi'nin kararı hukuka uygun bulunduğundan, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz isteminin CMK'nın 302/1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 09/01/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14019, Karar No: 2013/5097, Tarih: 19.03.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/14019 E.  ,  2013/5097 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline, kesilen aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanun'un 56/2. fıkrası uyarınca ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile Kuruma borçlu olmadığının tespiti, kesilen aylığının yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıklarının yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasında, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede, oldukça yalın olarak “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.