muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/5969, Karar No: 2023/12541, Tarih: 14.12.2023

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemece verilen kararda hükmedilen bedel henüz maliklere ödenmediği faiz oranı da uzun yıllar süren yargılama ve yüksek enflasyon karşısında çok düşük kalmış, taşınmaz maliklerinin, taşınmazın gerçek değerini alamamasına neden olmuş, kamulaştırmasız el koyma nedeniyle açılan tazminat davasında başvurucu lehine hükmedilen nispi vekâlet ücretinin yargılama devam ederken yapılan kanun değişikliği ile maktu olarak değiştirilmesi ... yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğunu ileri sürerek resen belirlenecek hususlarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin ilk davada saklı tutulan bölümün tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6100 ... Kanun’un “Kısmî Dava” kenar başlıklı 109 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.”

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarsus 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22.05.2018 tarihli ve 2018/17 Esas, 139 Karar ... dosyasında; dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı iddiasıyla fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 563.384,00 TL tazminatın davalı idareden tahsilinin talep edildiği, 26.12.2014 değerlendirme tarihi itibarıyla davacı payına düşen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedeli 703.299,00 TL olarak tespit edilerek ıslah yapılmadığından davacının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 563.384,00 TL bedelin yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verildiği, kararın Dairemizin 28.11.2018 tarihli ve 2018/9407 Esas, 22527 Karar ... karar düzeltme ilâmı ile vekâlet ücreti yönüyle düzeltilerek onandığı anlaşıldığından, iş bu davada bakiye alacağın davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacı ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/2008, Karar No: 2022/13622, Tarih: 10.10.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/2008 E.  ,  2022/13622 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda; ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi üzerine bölge adliye mahkemesinin yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmünün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekilince istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesince 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddi ile derhal ödeme ve faiz yönlerinden kamu düzeni ilkesi gereği hükmün düzeltilerek HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden esas hakkında karar verilmesine dair hüküm, davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre arazi niteliğindeki İstanbul İli, Arnavutköy İlçesi, Yeniköy Mahallesi, 192 ada 4 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi ile re'sen gerekçeli kararın hüküm fıkrasının derhal ödeme ve faize ilişkin bentlerinin düzeltilerek 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

İlk derece mahkemesince üçer aylık vadeli hesaba yatırılan ve karar kesinleşince ödenmesine hükmedilen 95.591,55 TL’nin Bölge Adliye Mahkemesince derhal ödenmesine karar verildiği gözetilerek, bu bedele Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi olan 20/09/2021 tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken, ilk derece mahkemesinin karar tarihi olan 08/09/2020 tarihine kadar faiz işletilmesi,

Doğru değilse de bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesinin 2021/373 Esas, 2021/1568 Karar sayılı ilamının hüküm fıkrasının 3 numaralı bendinde yer alan (karar tarihi olan 08.09.2020) ibaresinin hükümden çıkartılarak, yerine (Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi olan 20.09.2021) ibaresinin yazılmasına,

Hükmün böylece HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca DÜZELTİLEREK ONANMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, davalı ...'dan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, 10.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/4240, Karar No: 2018/2881, Tarih: 18.04.2018

**11. Hukuk Dairesi         2017/4240 E.  ,  2018/2881 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki dava sonucu mahkemece verilen 04/11/2014 gün ve 2014/395-2014/230 sayılı hükmün Dairemizce 03.04.2014 gün ve 2013/17711 E. 2014/6596 K. sayılı ilamla bozulması üzerine mahkemece verilen yukarıda tarih ve sayısı belirtilen direnme kararı davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle, 02.....2016 tarih ve 6763 sayılı Yasa'nın geçici 4/1. maddesi uyarınca dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 2004/17771, 2004/17772 sayı ve “....+şekil” ibareli tanınmış markanın sahibi olduğunu, davalının, bu marka ile karıştırma ihtimali bulunacak derecede benzer nitelikteki “...+şekil” ibaresini marka olarak tescil ettirmek üzere davalı ...’ye başvuruda bulunduğunu, 2009/53470 kod numarasını alan başvurunun, nihai olarak ... tarafından reddedildiğini, oysa davalı şirket başvurusunun müvekkili markası ile gerek yazılış, okunuş ve fonetik açıdan benzer olduğu gibi, tescil kapsamındaki 01. ve 02. sınıflarında birbirleriyle örtüştüğünü, bu nedenle davaya konu kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, 2011-M-3860 sayılı ... kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, davalı başvuru ile davacı markasının arasında işaret ve kapsamlarındaki mal/hizmetler bakımından benzerlik bulunmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı şirket vekili; müvekkilinin kuruluş tarihi olarak daha eski olduğunu, başvurunun müvekkilinin ticaret unvanında bulunan "..." ve "..." kelimelerinin birleşmesinden oluştuğunu, davacının markasına iltibas etmediğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; işaretler arasındaki sescil ve sözcük unsurları yönünden görsel benzerliğin çekişmeli 02. sınıftaki “boyalar, vernikler, laklar, pas önleyiciler, ahşabı koruyucu maddeler, boyalar için bağlayıcı ve inceltici maddeler, boya pigmentleri, metali koruyucu maddeler, ayakkabı boyaları; tonerler” yönünden emtianın ortalama tüketicilerinin her yaştan ve meslekten bireysel ihtiyaçları için anılan ürünleri satın alabilecek kişilerden oluştuğu; dolayısıyla işaretler arasında mevcut görsel ve işitsel benzerliğin bu alıcıların en azından marka ve arkasındaki işletmeler arasında ticari, ekonomik, ya da yönetsel bir bağ olduğu yanılgısına düşebilecekleri, çekişmeli 01. sınıftaki "Sanayide, bilim sahasında, fotoğrafçılıkta, tarım, bahçecilik ve ormancılıkta kullanılan kimyasallar. İşlenmemiş

suni reçineler ve işlenmemiş plastikler. Gübreler ve topraklar. Yangın söndürücü maddeler. Ev ve kırtasiye amaçlı olmayan yapıştırıcılar" ile 02. sınıftaki "matbaa boyaları ve mürekkepleri, tonerler; besin maddelerini, ispençiyari ürünleri ve içecekleri boyamağa mahsus maddeler. İşlenmemiş doğal reçineler. Boyacılar, dekoratörler, matbaacılar ve sanatçılar için metal levhalar ve toz halde metaller" emtiası alıcılarının bu ürünlere profesyonel olarak ihtiyaç duyan ya da özen seviyesi yüksek kişi ve tüketicilerden oluştuğu; dolayısıyla bu malların ortalama alıcılarının satın alma işlemi öncesinde ve sonrasında üst düzeyde özenli, seçici, piyasayı araştırıp fiyat, kalite ve alıcıyı etkileyecek tüm unsurları gözeten kimseler oldukları; bu kişiler için "...." ve "..." kelimeleri arasındaki son harf farkından kaynaklanan okunuştaki vurgu farkı ile bir bütün olarak işaretler arasında bulunan görsel, kavramsal ve genel izlenim farklarının başvuru ile davacı markalarının farklı işletmelere ait aralarında herhangi bir bağlantı bulunmayan markalar ve ürünler olduğunu ayırt edebilmelerine yeterli olduğu, bu tespitler aksine bilirkişi raporunda belirtilen bir kısım görüşlere bu nedenlerle itibar edilemeyeceği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne ... ...'nin 2009-M-4380 sayılı kararının iptaline, başvuru kapsamındaki 02. sınıf “boyalar, vernikler, laklar, pas önleyiciler, ahşabı koruyucu maddeler, boyalar için bağlayıcı ve inceltici maddeler, boya pigmentleri, metali koruyucu maddeler, ayakkabı boyaları; tonerler” yönünden ... ... 2011-M-3860 sayılı kararının kısmen iptaline, 2009/53470 sayılı markanın tescil kapsamındaki 02. sınıf “boyalar, vernikler, laklar, pas önleyiciler, ahşabı koruyucu maddeler, boyalar için bağlayıcı ve inceltici maddeler, boya pigmentleri, metali koruyucu maddeler, ayakkabı boyaları; tonerler” yönünden kısmen hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.

Taraf vekillerinin temyizi üzerine karar Dairemizin 03.04.2014 tarih 17711/6596 sayılı ilamıyla bozulmuştur.

Mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararı davacı ve davalı ... vekillerince temyiz edilmiştir.

Dairemizce verilen 03/04/2014 gün ve 2013/17711 E. 2014/6596 K. Sayılı mahkeme kararının bozulmasına dair kararına karşı yerel mahkemece verilen direnme kararının yerinde olduğu anlaşıldığından, 6763 sayılı Kanun'un 43. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK’nin 373. maddesinin 5. fıkrası uyarınca Dairemizin 03/04/2014 gün ve 2013/17711 E. 2014/6596 K. sayılı kararının düzeltilerek, yerel mahkemenin 04.11.2014 tarihli 2014/395 E. 2014/230 K. sayılı usul ve yasaya uygun kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Dairemizin 03/04/2014 gün ve 2013/17711 E. 2014/6596 K. sayılı kararının düzeltilerek, mahkemenin 04.11.2014 tarihli 2014/395 E. 2014/230 K. sayılı usul ve yasaya uygun kararının ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 4,50 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacı ve davalı ...'den ayrı ayrı alınmasına, 18/04/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1810, Karar No: 2016/3441, Tarih: 17.03.2016

**17. Hukuk Dairesi         2015/1810 E.  ,  2016/3441 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalının zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olduğu ve müvekkillerinin desteği ......... sevk ve idaresindeki aracın önündeki araca arkadan çarparak gerçekleşen trafik kazasında desteğin hayatını kaybettığini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile toplam 21.000 TL maddi tazminatın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacılar vekili, ıslah dilekçesi ile davacı ........ için maddi tazminat talebini 137.398,00 TL, davacı ....... için 41.601,00 TL daha arttırmıştır.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre davanın kısmen kabulü ile davacı .........için 139.807,50 TL, davacı ....... için 35.192,50 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı vekilinin yerinde görülmeyen aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Mahkemece hükme esas alınan tazminat raporu hüküm kurmaya ve denetime elverişli değildir. Her ne kadar bilirkişi raporunda, desteğin geliri net asgari ücret esas alınarak hesaplama yapıldığı belirtilmiş ise de rapordaki rakamlar denetlenememiştir. Kaza tarihinde 34 yaşında olan desteğin, PMF tablosu esas alınarak muhtemel bakiye ömrü belirlenecek, aktif ve pasif dönem için maddi zarar hesaplanacaktır. Pasif devre zararının hesaplanması sırasında esas alınan asgari ücret, bir çalışmanın karşılığı değil bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesi karşılığıdır. Bu nedenle ücretli fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indirimi ücretli bir çalışmanın sözkonusu olmadığı pasif devre zararının hesaplanması sırasında dikkate alınmayaçaktır. Mahkemece yapılan bu açıklalamalar ışığında gerçek zararın hesaplanması için konusunda uzman aktüer bir bilirkişiden ayrıntılı, açıklamalı, denetime elverişli yeni bir rapor alınarak, varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekir. Eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 17.3.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/9354, Karar No: 2010/3820, Tarih: 10.03.2010

**4. Ceza Dairesi         2008/9354 E.  ,  2010/3820 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İnegöl Asliye 2.Ceza Mahkemesi

SUÇ(LAR) : İmar kirliliğine neden olma

HÜKÜM(LER) : Beraat

TEBLİĞNAMEDEKİ İSTEK: Onama

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

3194 ... İmar Yasasının 1,2,5 ve 21. maddeleri ile Belediye ve Mücavir Alan Sınırları İçinde ve Dışında Palanı Bulunmayan Alanlarda Uygulanacak İmar Yönetmeliği hükümlerine göre, imar planı bulunmayan alanlarda bina yapımı için yapı ruhsatı alınması zorunluluğu ve mücavir alanların imar mevzuatı yönünden belediyelerin yetki, denetim ve sorumluluğu altında bulunması karşısında, mücavir alan sınırları içinde işlenen imar kirliliğine neden olma eylemlerinin de TCY.nın 184. maddesi kapsamında kalıp cezai yaptırıma bağlandığının kabulü gerektiği gözetilerek, kanıtların toplanarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi yerine suçun işlendiği yer olan mücavir alanın TCY.nın 184. maddesi kapsamında değerlendirilmeyeceği biçimindeki yasal olmayan gerekçeyle beraat kararı verilmesi

Yasaya aykırı ve katılan İnegöl Belediye Başkanığı vekilinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 10.03.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4259, Karar No: 2012/22368, Tarih: 06.12.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/4259 E.  ,  2012/22368 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

Davacı, kesilen yetim aylığının tekrar bağlanmasına, biriken aylıkların faiziyle tahsiline, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, Kuruma borçlu olmadığına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanun'un 56/2. fıkrası uyarınca ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali, kesilen aylığının yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıklarının yasal faiziyle davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasında, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.