muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/10468, Karar No: 2010/6981, Tarih: 16.03.2010

Uzlaşma kapsamında tahsil edilecek tasarruf teşvik kesintisi ile katkı payını tahsil eden tasarruf teşvik kesintisi, işveren katkı payı ve bunların neması işçiye ait bir hak olsa da; yasa gereği, işverenden tahsil yükümü Sosyal Sigortalar Kurumuna ait olmakla, Kurum tarafından tasarruf teşvik kesintisinin uzlaşma kapsamında tahsiline başlanmış olması halinde işverenin yükümlülüğünün devam ettiğinden söz edilemez. Aksi halde, davalı belediyenin aynı borç sebebiyle mükerrer şekilde sorumluluğuna gidilmiş olur.

Hal böyle olunca, 5393 Sayılı Kanunun 5.maddesi kapsamında uzlaşma kapsamına alınan tasarrufu teşvik kesintisi, katkı payı ve nema alacaklarından sorumluluğun Sosyal Güvenlik Kurumu ve Hazineye ait olduğu kabul edilmelidir(Yargıtay HGK 23.12.2009 gün 2009/ 9-480 E, 2009/ 596 K.). Bu durumda, uzlaşma kapsamına alınan borç miktarı kadar sorumluluk işveren yönünden kalkacağından husumetin Hazineye yöneltilmesi gerekir.

Hazinenin sorumluluğunun 4853 sayılı Kanuna 26.12.2006 tarihinde 5568 Kanun ile eklenen ek madde 1 hükmüne dayandırılması halinde, özel sektörün de sağlaması gereken katkı payı ve nema alacağından da, hazinenin sorumlu olduğu sonucu ortaya çıkar. Ancak somut olayda bu hükmün uygulanmasının mümkün olmadığı açıktır.

Davalı işveren tarafından T.C. Ziraat Bankasına yatırılan tasarrufu teşvik kesintisinin bulunması halinde ise, hesapta bulunan tasarrufu teşvik kesintisi ve nemasından tarafların sorumlu olmayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Yerel mahkemece, yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde araştırma, inceleme ve değerlendirmede bulunmak suretiyle davalı ... Müsteşarlığının ve dava dışı işveren ile Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumlu olup olamayacağı belirlenmelidir. Dava dışı belediye ile davalı ... Müsteşarlığı arasında Sosyal Güvenlik Kurumuna olan tasarruf teşvik borçlarını da içeren kurum alacakları yönünden bir yeniden yapılandırma noktasında bir uzlaşmaya gidilmemiş olması durumunda husumetin Hazine Müsteşarlığına yöneltilmesi mümkün olmaz. Böyle bir durumda ödenmeyen tasarruf teşvik alacaklarından işverenin sorumluluğuna gidilmelidir.

3- Yukarıdaki bent uyarınca yapılacak olan inceleme sonucunda davalı ... Müsteşarlığının sorumlu olduğu kabul edildiği taktirde işin esasına girilmeli, kısmi davada alınan bilirkişi raporunda davacı işçinin tasarruf teşvik ana para ve nema alacakları kesinleşmiş olmakla ve işverence yapılan ödemenin hak kazanılan tutardan daha az olduğu görülmekle iş bu davada bakiyesi yönünden karar verilmelidir. Dava dışı bazı işçiler yönünden işverence yapılan ödemenin fazla olması davacı işçinin bakiye alacağını talep etmesine engel değildir. Mahkemece eksik incelemeyle ve kısmi davada alınan bilirkişi raporunun taraflar için bağlayıcı olduğu belirtildiği halde, sözü edilen raporda yapılan hesaba itibar edilmeyerek kısmi ödeme sebebiyle davanın reddi hatalı olup kararın bu yönlerden bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 16/03/2010 gününde oy çokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Davacı ve arkadaşları daha önce aynı istekle ... Belediye Başkanlığına karşı açtıkları davada, mahkemece dava konusu alacağın ödenmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ve temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.

Davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığı şeklinde oluşturulan karar dava konusu hakkında kesin hüküm oluşturmaz. Ne var ki davacı o davada alacağının bilirkişi tarafından tespit edilen miktardan daha fazla olduğunu ileri sürerek itirazda bulunmasına rağmen kararı temyiz etmeyerek alacağının Belediyece ödenen miktar kadar olduğunu zımnen kabul etmiştir. Dolayısıyla sonradan alacağının Belediyece yapılan ödemeden daha fazla olduğunu ileri süremez. Kaldı ki alacağının Belediyece ödenenden ne kadar fazla olduğunu açıklamamış ve gerçekten bir alacağı varsa bunu ödemeyi yapan Belediyeden talep etmeden Hazine Müsteşarlığına karşı dava açarak miktarının yeniden tespitini istemesi iyi niyet kuralları ile de bağdaşmamaktadır.

Açıklanan tüm bu nedenlerle yerel mahkemenin yazılı gerekçe ile oluşturduğu karar sonucu itibariyle doğru olduğundan onanması gerektiği görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun aksi düşüncesi ile oluşturduğu bozma kararına katılamıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2015/11297, Karar No: 2015/10677, Tarih: 05.11.2015

**20. Hukuk Dairesi         2015/11297 E.  ,  2015/10677 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada Keşan Sulh Hukuk ve Amasya Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava,vasiyetnamenin açılması istemine ilişkindir.

Keşan Sulh Hukuk Mahkemesince, müteveffanın nüfusa kayıtlı olduğu yerin ".../.../..." olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Amasya Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından ise, vasiyetnamesi açılması istenilen Müteveffa ... ...'ın ölmeden önceki adresinin araştırılması için K.. İlçe Emniyet Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevabî yazıda; müteveffanın Almanya'da ikamet ettiği, izin dönemlerinde "Y.. Z... Mah. Ç.. Sok. ... .../..." adresinde kaldığının tespit edildiği gerekçesiyle yetkisizlik yönünde hüküm kurulmuş, her iki mahkemece verilen kararlar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

Türk Medenî Kanununun 596. maddesinde ”Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde miras bırakanın yerleşim yeri sulh hakimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.” Aynı Kanunun 19/1. maddesinde de; “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.” hükümlerine yer verilmiştir.

Dosya kapsamındaki adrese dayalı nüfus kayıt bilgilerine göre, murisin "M../A.." adresinde ikamet ettiği belirtilmişse de, yapılan kolluk araştırma tutanağından Müteveffa ... ...'ın ölmeden önceki adresinin araştırılması için ... İlçe Emniyet Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevabî yazıda; Almanya'da ikamet ettiği, izin dönemlerinde "Y.. Z.. Mah. ... Sok. ... .../..." adresinde kaldığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın Keşan Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Keşan Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 05/11/2015 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/4893, Karar No: 2021/9600, Tarih: 02.12.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/4893 E.  ,  2021/9600 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, 09/11/2011 tarihinde davacı şirkete kasko sigorta poliçesi ile sigortalı aracın davalı idarenin sorumluluğunda bulunan yolda seyir halide iken yolda ışıklandırma yapılmamış olması ve rogar kapağının açık bir şekilde dışarıda bulunması ve etrafında uyarıcı bir işaret bulunmaması nedeni ile rögar kapağına çarparak hasarlandığını, tespit edilen 5.454,00 TL araç hasarının 23/11/2012 tarihinde sigortalıya ödediğini, TTK 1472 maddesi sigortalısına halef olduğunu, olayda davalı idarenin tam kusurlu bulunduğunu beyanla, 5.454,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmişitir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; davanın kısmen kabulüne, 4.090,00 TL alacağın ödeme tarihi olan 23/12/2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş; kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava, kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

6360 sayılı Kanun'un “Büyükşehir Belediyesi Kurulması ve Sınırlarının Belirlenmesi” başlıklı 1. Maddesi; “(1) Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin Muğla, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür. (2) Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve (3) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır. (4) İstanbul ve Kocaeli il mülki sınırları içerisinde bulunan köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulundukları ilçe belediyesine mahalle olarak katılmıştır. (5) Birinci, ikinci ve dördüncü fıkrada sayılan illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. (6) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illerin bucakları ve bucak teşkilatları kaldırılmıştır.” biçiminde düzenlenmiştir.

Aynı yasanın “Yürürlük” başlıklı 36. Maddesi “(1) Bu Kanunun; a) 1. maddesi; 2. maddesi; 3. maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları; 4. Maddesi; 5. maddesi; 6. maddesi; 7. maddesiyle değiştirilen 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi; 5216 sayılı Kanunun 18'inci maddesinin son fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin hükmü hariç 13 üncü maddesi; 2'nci maddesi; 25'inci maddesi; 5779 sayılı Kanunun 5'inci maddesinin değiştirilen ikinci fıkrası hariç 26. maddesi; geçici 1. maddesinin altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onüçüncü, onbeşinci, onaltıncı, onyedinci ve yirmidördüncü fıkraları; geçici 2. maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, altıncı, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları ilk mahalli idareler genel seçiminde, b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.” şeklindedir. Dolayısı ile 30/03/2014 yerel seçimleri ile İstanbul mülki sınırları, Büyükşehir sınırları kapsamına dahil edilmiş olup, buna göre İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün (İSKİ) sorumluluğunda kaldığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından sigortalanan aracın rögar kapağının açık kalması neticesinde hasara uğradığı açık olup, uyuşmazlık, hasara neden olan rögar kapağının kimin sorumluluğunda olduğu konusundadır. İSKİ'nin kuruluşu hakkındaki 2560 Sayılı Kanun'un 2. maddesinde kurumun görev ve yetkileri düzenlenmiş, bu maddenin (d) bendinde de "Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak" hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, hasara neden olan rögar kapağı; bu kuruluşa ait ve onun bakım ve sorumluluğunda olup meydana gelen zarardan sorumlu olacağı bir gerçektir.

Bu durumda yukarda açıklanan yasal düzenlemeler ve hukuki olgular karşısında mahkemece, davalı ... Belediyesi yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü hükmün BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 02/12/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/2897, Karar No: 2016/8439, Tarih: 09.11.2016

**15. Ceza Dairesi         2014/2897 E.  ,  2016/8439 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : TCK' nın 158/1-j, 62, 53 maddeleri gereğince mahkumiyet

Dolandırıcılık suçundan sanıklar hakkında verilen mahkumiyet hükümleri, sanıklar tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Sanıklardan...'ın katılan.....'ye başvurmak suretiyle kredi talebinde bulunduğu ve 21.09.2007 tarihli kredi sözleşmesi ile 2.278.170.00 TL'yi tahsil ettiği, kredi için bankaya başvurulduğunda krediyi alabilmek için diğer sanık kardeşi olan ...'nın sahibi olduğu... Limited ve... Limited isimli şirketlerin lehine sanık ...'in keşidecisi ve cirantanın da kendisi olduğu... Limited yararına, alacaklısı ..Limited olan, muhatabı ... Bankası olan, ... nolu 250.000 YTL'lik çeki ve ... Limited Şirketi yararına, alacaklısı ... Limited Şirketi olan ve muhatabı ...Bank olan ... nolu 250.000 YTL'lik çekleri katılan bankaya verdikleri, çekler için ... tarafından ödemeden men talimatı verildiği ve ibraz tarihinde çekin karşılıklarının olmadığının belirtildiği, sanıkların bu yolla iştirak halinde katılan bankayı dolandırdıkları iddia olunan olayda;

A-Sanık ... hakkında kurulan hüküm yönünden yapılan temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Sanığın hükümden sonra 14.07.2013 tarihinde öldüğünün UYAP'tan temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında, hakkında açılan kamu davasının 5237 sayılı TCK'nın 64/1 maddesi uyarınca düşürülmesine karar verilip verilmeyeceğinin mahkemesince değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

B-Sanık ... hakkında kurulan hüküm yönünden yapılan temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

B-Sanık ... hakkında kurulan hüküm yönünden yapılan temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Her iki çekin keşidecisi olan ...'in imza inkarında bulunması ve çeklere ödemeden men talimatı verilmiş olunması, sanık ...'ın yalnızca ....'in kullandığı kredi için kefil olduğu, bu meblağda bir kredi kullanmadığını beyan etmesi karşısında, gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespiti bakımından, davaya konu kredi sözleşmesindeki imzanın sanık ...'a ait olup olup olmadığının sorulması, inkarı halinde imza yazı incelemesi yaptırılması bankadan ilgili kredinin sanığa ödendiğine dair belgelerin temini, yine 02.10.2007 tarihinde banka ile borçların nakli sözleşmesinin sanık ... tarafından yapılıp yapılmadığının tespiti ile ilgili çeklere ödemeden men talimatı verilmesinin nedenin araştırılması çekilen kredi miktarı dikkate alınarak belirtilen miktarda kredinin katılan banka şubesince genel müdürlük onayı alınmadan tahsil edilip edilemeyeceği onay alınmış ise bu hususun sorulup buna dair belgeler istenilerek konunun açıklağa kavuşturulması, ayrıcı sanıklar tarafından kredinin 19.284,69 TL lik kısmının ödenmiş olması karşısında TCK 168. maddenin uygulanma ihtimali tartışılması gerekirken bu hususlar gözardı edilerek sanık hakkında eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması,

Kabule göre;

1- Sanık ...'a, hükümden önce, son sözün duruşmada hazır bulunmasına rağmen verilmemesi suretiyle 5271 Sayılı CMK.nun 216/3. madde ve fıkrasına aykırı davranılarak savunma hakkının kısıtlanması,

2- 5237 sayılı TCK’nin "Güvenlik Tedbirleri" başlıklı İkinci Bölümünün 53. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen, kişinin, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetinin kanuni sonucu olan belli hak yoksunluklardan (a), (b), (d), (e) bentlerinde belirtilenlerin 53. maddenin 2. fıkrası gereğince "infaz tamamlanıncaya kadar", (c) bendinde belirtilen hak yoksunluğunun ise 53. maddenin 3. fıkrası gereğince "koşullu salıvermeye" kadar geçerli olacağının hükümde gösterilmemesi,

3- Sanık hakkında hüküm kurulurken 5237 sayılı TCK'nın 158. maddesinin 1. fıkrasının (e), (f) (j) ve (k) bentlerinde sayılan hallerde adli para cezasının tayininde tespit olunacak temel gün, suçtan elde olunan haksız menfaatin iki katından az olmayacak şekilde asgari ve bu miktara yükseltilerek belirlenecek gün sayısı üzerinden arttırma ve eksiltmeler yapıldıktan sonra ortaya çıkacak sonuç gün sayısı ile bir gün karşılığı aynı kanunun 52. maddesi uyarınca, 20-100 TL arasında takdir olunacak miktarın çarpılması neticesinde sonuç adli para cezasının belirlenmesi gerektiği gözetilmeksizin TCK'nın 158/1-j maddesi gereğince temel ceza belirlenirken doğrudan haksız elde olunan yararın iki katının esas alınması sureti ile fazla adli para cezası tayini,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenlerle 5320 sayılı Kanunun 8.maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 09.11.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi,
Yargıtay — Esas No: 2015/26247, Karar No: 2017/3021, Tarih: 20.03.2017

**18. Ceza Dairesi         2015/26247 E.  ,  2017/3021 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanun’un 20. maddesinin (ı) ve (n) bentlerinde, denizler, içme ve kullanma suları (yapay ya da tabii göller, barajlar, akarsular, yer altı suları vs) ile içme ve kullanma suyu sağlama amacı dışındaki sular şeklinde üç grup su kaynağı belirlenmiş, tanker, gemi ve diğer deniz araçlarının kirletme faaliyetleri ayrıca düzenlenerek, sular her türlü kirlenmeye karşı koruma altına alınmıştır.