muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/16892, Karar No: 2016/10054, Tarih: 16.06.2016

**21. Hukuk Dairesi         2015/16892 E.  ,  2016/10054 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacılar, murisi ...'nin davalılardan işverene ait işyerinde 28.09.2002 tarihinde çalışırken rahatsızlanıp hayatını kaybetmesi olayının iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, davacıların murisi ...'nin davalı işyerinde çalışırken iş kazası sonucunda öldüğünün tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 28/09/2002 tarihinde 24.00 - 08.00 vardiyasında çalışan paketleme bölümü işçisi müteveffa ...'nin o gece fabrikada genel bakım yapılması nedeniyle ustabaşı ...'e yardımcı olarak verildiği, ...'in soğutma bölümünde bakım işinde çalışırken oksijen borusunun patlaması sonucu gazdan etkilenerek bayıldığı, yakınında bulunan ...'nin ...'i dışarıya çıkardığı ve başının ağrıdığını söylediği, ...'nin bundan sonra fiziki olarak herhangi bir rahatsızlığı olmadan 08.00 servisi ile her zamanki gibi evine bırakıldığı, 29/09/2002 günü yine 24.00 - 08.00 vardiyasında çalışmaya başladığı, saat 03.00 sıralarında bütün işçilerle birlikte yemekte domates, peynir, zeytin, haşlama yumurta yediği, 07.30 sıralarında ...'nin lavaboda istiğfar ederken görüldüğü, durumun ustabaşı ...'e bildirildiği, ...'in ...'nin yanına gittiği ve ne olduğunu sorması üzerine ...'nin sürekli kusuyorum ağzıma zeytin tadı geliyor midemi üşüttüm dediği, mesai bitimine kadar vardiyada istirahat ettiği, 08.00 servisi ile evine bırakıldığı, annesine rahatsız olduğunu kahvaltı yapmayacağını söyleyerek odasında istirahata çekildiği, aynı gün 17.00 sıralarında yatağında ölü olarak bulunduğu, ...'nin 01/09/2000-28/09/2002 tarihleri arasında davalı şirkete ait işyerinden hizmet bildiriminin yapıldığı, otopsi raporunda ...'nin ölümünün patolojik beyin kanaması sonucunda meydana geldiğinin belirtildiği, ... İhtisas Kurulunun Raporunda ...'nin toksik maddelerle zehirlenerek öldüğünün tıbbi delillerinin bulunmadığı, ölümünün travma ile ilgisi olmayan patolojik beyin kanaması sonucu meydana geldiği, patolojik beyin kanaması olgularının çoğunda anevrizma gibi beyin damarlarına özgü patolojik değişiklikler ve hipertansiyon gibi süreci kolaylaştırıcı faktörlerin sorumlu tutulabildiğinin, kişinin ölümüyle çalışma koşulları arasında illiyet bağının bulunmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacıların murisi ...'nin davalı işyerinde çalıştığı esnada baş ağrısı, kusma gibi şikayetlerinin başladığı anlaşıldığından bu belirtilerin beyin kanamasının başlangıcı niteliğinde olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Somut olayda, davacıların murisi ...'nin davalı işyerinde çalıştığı esnada baş ağrısı, kusma gibi şikayetlerinin başladığı anlaşıldığından bu belirtilerin beyin kanamasının başlangıcı niteliğinde olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Yapılacak iş, davacıların murisi ...'nin davalı işyerinde çalıştığı esnada baş ağrısı, kusma gibi şikayetlerinin başlamış olmasını göz önünde bulundurarak dosyanın tamamını Adli Tıp Genel Kuruluna gönderip söz konusu şikayetlerin ...'nin geçirdiği beyin kanaması durumunun başlangıcı olup olmadığına dair rapor almak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine

16/06/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1925, Karar No: 2013/1407, Tarih: 25.09.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2012/9-1925 E.  ,  2013/1407 K.**

* MOBBİNG

* İŞYERİNDE PSİKOLOJİK TACİZ

* MANEVİ TAZMİNAT

* İŞCİNİN SÜREKLİ OLARAK FARKLI İLLERDEKİ İŞYERLERİNDE ÇALIŞTIRILMASI

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 332

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 49

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 41

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki “maddi ve manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 4.İş Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen 07.05.2009 gün ve E:2008/655, K:2009/255 sayılı kararın incelenmesi davacı  vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi'nin 28.02.2012 gün ve 2009/30916-2012/6093 sayılı ilamı ile;

(...A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, 11.01.1993-31.10.2007 tarihleri arasında P.T.A.Ş  hukuk bölümü (Türkiye Halk Bankası A.Ş  Risk Tasfiye ve Tahsil- 1/2 daire başkanlığı)'nda belirsiz süreli hizmet sözleşmesi ile avukat olarak çalıştığını,  uzunca bir süre psikolojik tacize  (mobbing) uğradığını,  beyanla davalarının kabulüyle 30.000,00TL manevi tazminatın ve 06.05.2009 havale tarihli dilekçesinde açıklamasını yaptığı 10.000,00TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, davanın zaman aşımına uğradığını, derdestlik itirazlarının bulunduğunu, ayrıca psikolojik taciz iddiasının doğru olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının manevi tazminat talebine dayanak olarak gösterdiği uygulamaların psikolojik taciz yani mobbing oluşturmadığı, bir an için öyle olduğu kabul edilse bile kişilik haklarına saldırı oluşturacak şekilde Borçlar Kanunu’nun 41. veya 49.   maddeleri anlamında manevi tazminat talep edilmesine imkan verecek uygulamalar olarak kabul edilemeyeceği belirtilerek  manevi tazminat  isteği reddedilmiştir.

Maddi tazminat talebi yönünden de davacının tayinen gittiği ve 9 ay süreyle  çalıştığı görev yerinde bulunduğu sırada yapmak durumunda kaldığını iddia ettiği gerek şehir içi ve gerekse şehirler arası,  görevi ile ilgili olmayan ancak İstanbul'da bulunsaydı yapmak durumunda kalmayacağını iddia ettiği, ulaşım, iletişim, yatma  ve yemek giderlerinden oluştuğu, bu tür masraflarının işverence karşılanacağının taahhüt edildiğine dair yazılı belge veya hizmet sözleşmesi bulunmadığı, aile bağlarının devam ettirilebilmesi gerekçesiyle olsa bile özel ulaşım ve iletişim  masraflarının da aynı gerekçelerle talep edilmesi mümkün görülmediği gerekçesiyle   isteğin reddine dair karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davacı vekili  temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Davacının  işyerinde psikolojik  tacize  maruz kalıp  kalmadığı  ve bu durumun maddi manevi tazminatı gerektirip  gerektirmediği konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davacı vekili  temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Davacının  işyerinde psikolojik  tacize  maruz kalıp  kalmadığı  ve bu durumun maddi manevi tazminatı gerektirip  gerektirmediği konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Çağdaş iş hukuku bir taraftan uluslararası sözleşmeler,  diğer taraftan Avrupa normları işçinin huzur içerisinde işini görmesi, emeğinin karşılığını alması, çalışma ilişkisinin, karşılıklı güvene dayanan tam bir uyum içerisinde olmasını amaçlamıştır.

İşyerinde psikolojik taciz (mobbing) çağdaş hukukun son zamanlarda mahkeme kararlarında ve öğretide dile getirdiği bir hukuki kurumdur. Örneğin Alman Federal İş Mahkemesi bir kararında işçilerin birbirine sistematik olarak düşmanlık beslemesi, kasten güçlük çıkarması, eziyet etmesi veya bu eylemlerin işçinin başta işveren olmak üzere amirleri tarafından gerçekleştirilmesi olarak tanımlanmıştır. (BAG, 15.01.1997, NZA. 1997) Görüleceği üzere işçi bir taraftan diğer işçiye, diğer taraftan işverene karşı korunmaktadır. İşçinin anlattığı mobbing teşkil eden olayların tutarlık teşkil etmesi, kuvvetli bir emarenin bulunması gerekmektedir. Kişilik hakları ve sağlığın ağır saldırıya uğraması mobbingin varlığını tartışmasız ortaya koyar.

Öte yandan ispat kurallarının zorlanan sınırları usul hukukunda yeni arayışlara yol açmıştır. Emare bu anlayışın bir sonucudur. Olayların tipik akışı, tecrübe kuralları göz önüne alındığında varılacak sonuçla ispat gerçekleşir. Başka bir anlatımla bu ilk görünüş ispatıdır. (Üstündağ, Saim:Medeni Yargılama Hukuku B.6, İstanbul 1997 ;sh.622).

Somut olayda, 56 yaşında evli bir kadın  olan davacının, 14 yıl aralıksız olarak davalı  bankanın İstanbul  işyerinde avukat  olarak çalışmasının ardından Adana ve  farklı  illerde kısa sürelerle 9 ay boyunca ve 30  kez yer  değiştirmek suretiyle  görevlendirildiği dosya içindeki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Davalı işveren yapılan görevlendirmenin olağan  bir uygulama olduğu ve diğer  benzer durumda çalışanlara da uygulandığı yönünde bir savunma  getirmemiştir. Davacının risk tasfiye ekibi içinde tek avukat olarak görev yaptığı anlaşılmaktadır. Bankanın diğer avukatlarının aynı dönemde benzer şekilde görevlendirildikleri ileri sürülmüş ve kanıtlanmış da değildir. Davacının iş sözleşmesinin feshi öncesinde 9 aylık sürede gerçekleşen görevlendirmelerin hangi  ihtiyaçtan  kaynaklandığı somut biçimde ortaya  konulmamıştır.

Dosyadaki delil durumuna göre davacı  işçinin uzun süre İstanbul’da sabit bir görevde avukat  olarak  çalışmasının ardından  Adana  ilinde görevlendirildiği, ardından sürekli olarak değişik illerde kısa sürelerle çalışmasının istendiği, işverenin bu  uygulamalarının davacıyı  yıldırma, bezdirme amacına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece psikolojik  tacizin  varlığı  kabul edilse dahi Borçlar Kanunu’nun 41. ve 49. Maddelerine göre manevi  tazminatın  koşullarının  oluşmadığı yönündeki  kabulü de doğru değildir.

Mahkemece psikolojik  tacizin  varlığı  kabul edilse dahi Borçlar Kanunu’nun 41. ve 49. Maddelerine göre manevi  tazminatın  koşullarının  oluşmadığı yönündeki  kabulü de doğru değildir.

Psikolojik taciz (mobbing) olarak değerlendirilen uygulamaların  oluş  şekli  ve süresi dikkate alındığında manevi  tazminatın kabulüne karar verilmelidir. Mahkemece uygun bir miktar  manevi  tazminat taktir edilerek bu yönde hüküm kurulmalıdır.

Öte yandan, davacının yer değiştirmelere bağlı olarak ulaşım, iletişim, konaklama ve yemek giderleri adı altında talep ettiği  maddi  tazminat yönünden dosya ekindeki klasör içindeki  belgeler değerlendirilmeli, psikolojik taciz uygulamalarının doğrudan bir sonucu  olan  ve varsayıma dayanmayan gerçek zarar  belirlenmeli, davacının görevlendirmelerle ilgili  olarak  harcırah alıp almadığı da tespit  olunarak  bu doğrultuda maddi tazminat yönünden de  bir karar verilmelidir.

Mahkemece psikolojik  tacizin bulunmadığı ve delillerin toplamasına gerek görülmediğinden söz edilerek karar verilmesi  hatalı olup  bozmayı gerektirmiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemenin, davanın reddine dair verdiği karar, davacı vekilinin temyizi üzerine, Özel Daire'ce yukarıda yazılı gerekçelerle bozulmuş; yerel mahkemece, önceki kararda direnilmiştir. Hükmü davacı vekili, temyiz etmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacı yararına somut olayda psikolojik taciz (mobbing) nedeniyle manevi tazminata hükmedilmesi gerekip gerekmediği; ayrıca davacının maddi tazminat talebi bakımından yer değiştirmeye bağlı olarak yaptığı giderlere ilişkin dosyaya sunulan belgelerin yerel mahkemece değerlendirilmesi gerekip gerekmediği, noktalarında toplanmaktadır.

Bu noktada, psikolojik taciz (mobbing) hakkında genel bir açıklama yapılmasında yarar vardır:

Türk Hukukunda psikolojik taciz (mobbing); işyerinde çalışanlara, diğer çalışanlar veya işverenler tarafından sistematik biçimde uygulanan, tekrarlanan her türlü kötü muamele, tehdit, şiddet, aşağılama gibi davranışlar olarak ifade edilmiştir. Psikolojik tacizin en bariz örnekleri, kendini göstermeyi engellemek, sözünü kesmek, yüksek sesle azarlamak, sürekli eleştiri, çalışan iş ortamında yokmuş gibi davranmak, iletişimin kesilmesi, fikirlerine itibar edilmemesi, asılsız söylenti, hoş olmayan imalar, nitelikli iş verilmemesi, anlamsız işler verilip sürekli yer değiştirilmesi, ağır işler verilmesi ve fiziksel şiddet tehdidi sayılabilir (Tınaz, Pınar/Bayram, Fuat/Ergin, Hediye: Çalışma Psikolojisi ve Hukuki Boyutlarıyla İşyerinde Psikolojik Taciz (mobbing), Beta Yayınları, İstanbul 2008, s.7, s.53-58, aktaran K. Ahmet Sevimli, agm., s.116).

Görüldüğü üzere, bir eylemin psikolojik taciz olarak kabul edilebilmesi için, bir işçinin hedef alınarak gerçekleştirilmesi, belli bir süreye yayılması ve bu durumun sistematik bir hal alması gerekir. Belirtilen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin, her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Psikolojik tacizin nedenleri farklılık göstermesine karşın amaç, çoğu kez işçinin işyerinden ayrılmasını sağlamaktır.

Önceleri özel bir düzenleme olmamasına rağmen, çalışanların maruz kaldıkları psikolojik taciz, hizmet sözleşmesinin taraflara yükledikleri borçlar ve ödevler kapsamında değerlendirilmiştir. Buna göre, psikolojik taciz eylemi, işverenin işçiyi koruma (gözetme) ve eşit davranma borçlarına aykırılık oluşturmaktadır. Bunun yanında, psikolojik taciz aynı zamanda, işçinin kişilik haklarına da müdahale niteliği taşıması dolayısıyla, buna ilişkin hukuki yolların da kullanılması gündeme gelebilir.

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332.maddesi kapsamında işçinin, iş görme yükümlülüğü çerçevesinde maruz kalacakları tehlikelere karşı işverenin gerekli tedbiri alması gerektiği düzenlenmişti. Bu düzenleme ise, işverenin işçiyi koruma (gözetme) borcunun temelini oluşturuyordu. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ise, bunun yerine “İşçinin Kişiliğinin Korunması” başlıklı 417 ve devamı maddelerini getirmiştir. Bu maddenin getirdiği yenilik, psikolojik taciz terimine açıkça yer vermiş olması ve işçinin kişiliğinin korunmasını yoruma yer vermeyecek biçimde özel olarak düzenlemesidir. Buna göre;

“İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.

İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir”

Somut olaya gelince; 56 yaşında evli bir kadın  olan davacının, 14 yıl aralıksız olarak davalı  bankanın İstanbul  işyerinde avukat  olarak çalışmasının ardından Adana iline atamasının yapılarak, akabinde Kahramanmaraş, Gaziantep ve Mardin  illerinde kısa sürelerle 9 ay boyunca ve 30  kez yer  değiştirmek suretiyle  görevlendirildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Somut olaya gelince; 56 yaşında evli bir kadın  olan davacının, 14 yıl aralıksız olarak davalı  bankanın İstanbul  işyerinde avukat  olarak çalışmasının ardından Adana iline atamasının yapılarak, akabinde Kahramanmaraş, Gaziantep ve Mardin  illerinde kısa sürelerle 9 ay boyunca ve 30  kez yer  değiştirmek suretiyle  görevlendirildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Davalı işveren, yapılan görevlendirmenin olağan  bir uygulama  olduğu ve diğer  benzer durumda çalışanlara da uygulandığı yönünde bir savunma  getirmediği gibi, davacının risk tasfiye ekibi içinde tek avukat olarak görev yaptığı anlaşılmaktadır. Bankanın diğer avukatlarının aynı dönemde benzer şekilde görevlendirildikleri ileri sürülmüş ise de bu husus kanıtlanmış değildir. Davacının iş sözleşmesinin feshi öncesinde 9 aylık sürede gerçekleşen görevlendirmelerin hangi  ihtiyaçtan  kaynaklandığı da somut biçimde ortaya  konulmamıştır.

Ayrıca davalı işverenin kurum içi yazışmalarından, davacı avukatın emekli olmayı düşünmediği kanısıyla, en uygun çözüm yolunun sözleşmesinin feshedilmesi; bunun mümkün olmaması halinde ise, daha önce gündeme geldiği belirtilen Bursa iline atama yapılmasının uygun olacağına dair değerlendirme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Görüldüğü üzere, davalı avukatın maruz kaldığı bu durum, psikolojik taciz mahiyetinde olup, bu yolla davacı avukatın istifa ya da emekliliği tercih etmesi sağlanarak, işyerinden ayrılması amaçlanmaktadır.

Davacı işçi, davalı işverenden maruz kaldığı psikolojik taciz nedeniyle, hizmet sözleşmesini haklı nedenle feshedebileceği gibi, işe devam etmek suretiyle diğer yasal haklarını kullanma konusunda seçimlik hakka sahiptir (Örneğin; eldeki maddi ve manevi tazminat davası açması gibi).

Şu durumda, psikolojik taciz olgusunun somut olayda gerçekleştiğinin kabulü ile davacı yararına uygun bir miktar manevi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, davacının yer değiştirmelere bağlı olarak ulaşım, iletişim, konaklama ve yemek giderleri adı altında talep ettiği maddi tazminat yönünden dosya ekindeki klasör içindeki  belgeler değerlendirilmeli, psikolojik taciz uygulamalarının doğrudan bir sonucu olan ve varsayıma dayanmayan gerçek bir zarar olup olmadığı belirlenmeli, davacının görevlendirmelerle ilgili olarak  harcırah alıp almadığı da tespit  olunarak,  bu doğrultuda maddi tazminat yönünden de bir karar verilmelidir.

O itibarla mahkemece, psikolojik  tacizin bulunmadığı ve delillerin toplamasına gerek görülmediğinden söz edilerek, yazılı şekilde karar verilmesi  doğru değildir.

Hal böyle olunca; yerel mahkemece, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

O itibarla mahkemece, psikolojik  tacizin bulunmadığı ve delillerin toplamasına gerek görülmediğinden söz edilerek, yazılı şekilde karar verilmesi  doğru değildir.

Hal böyle olunca; yerel mahkemece, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

SONUÇ:Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı 6217 Sayılı Kanunun 30.maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici Madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8/son maddesi gereğince karar  düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 25.09.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1245, Karar No: 2019/2176, Tarih: 26.03.2019

**1. Hukuk Dairesi         2016/1245 E.  ,  2019/2176 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 26.03.2019 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Avukat gelmedi, temyiz edilen davalılar vekili Avukat ... geldi duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Dava, kişisel hakka ve muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali-tescil isteğine ilişkindir.

Davacı, davaya konu 42 nolu parseldeki bina inşaatı için kendisinin de masraf yaptığını; ayrıca, mirasbırakan babası ...'in taşınmazdaki payının kardeşi ...'e temlikinin de muvazaalı olduğunu ileri sürerek hem yaptığı masrafa isabet edecek payın hem de babası tarafından kardeşi ...'ye temlik edilen paydan miras payına isabet edecek kısmın tapusunun iptali ile adına tescilini istemiştir.

... mirasçıları olan davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacının muhdesata yönelik olarak ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak isteyebileceği; muvazaa yönünden ise, mirasbırakan ... tarafından ...'e devredilen bir kayıt bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

Getirtilen kayıt ve belgelerden; mirasbırakan ...ile oğlu ...'nin 622 nolu kök parselde 24.11.1980 tarihli satış suretiyle 134/10260'ar pay maliki oldukları, mirasbırakan...'nın taşınmazdaki 134 payının yarısı olan 67'sini 13.12.1982'de oğlu ... ye satış yoluyla devrettiği, böylece mirasbırakan...'nın taşınmazda 67/10260 payının kaldığı, oğlu ...'nin de taşınmazdaki payının 201/10260 olduğu; daha sonra taşınmazın 13.02.1989'da ifraz gördüğü ve ifraz parsellerinden 2888 ada 42 nolu parselin 54/215 payının mirasbırakan ...adına, 161/215 payının da oğlu ... adına tescil edildiği ve ölümüyle mirasçılarına intikal ettiği görülmektedir.

Hemen belirtilmelidir ki, davacının davaya konu 42 nolu parseldeki bina inşaatı için masraf yaptığını ileri sürerek taşınmazdan pay istemesine ilişkin kişisel hakka dayalı istek yönünden davanın reddedilmesinde bir isabetsizlik yoktur. Davacının bu yöne değinen temyiz itirazı yerinde değildir, reddine.

Ne var ki; yukarıda değinilen tedavül kayıtları dikkate alındığında mirasbırakanın oğlu ...'ye temlik ettiği bir pay bulunduğuna göre, muris muvazaasına dayalı istek yönünden yapılan değerlendirmenin isabetli olduğu söylenemez.

Ne var ki; yukarıda değinilen tedavül kayıtları dikkate alındığında mirasbırakanın oğlu ...'ye temlik ettiği bir pay bulunduğuna göre, muris muvazaasına dayalı istek yönünden yapılan değerlendirmenin isabetli olduğu söylenemez.

Bilindiği üzere, bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün, diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Hal böyle olunca, 622 nolu kök parselin ilk tesisinden itibaren tüm tedavül kayıtları da getirtilmek suretiyle muris muvazaaası yönünden yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde araştırma yapılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı biçimde hüküm kurulması doğru değildir.

Davacının temyiz itirazı açıklanan nedenden ötürü yerindedir. Kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 26.03.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.