muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/18462, Karar No: 2023/9105, Tarih: 26.10.2023

**10. Ceza Dairesi         2021/18462 E.  ,  2023/9105 K.**

**"İçtihat Metni"**

T U T U K L U

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Uyuşturucu madde ticareti yapma

HÜKÜM : Esastan ret

TEMYİZ EDENLER : Sanık ve müdafii

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz istemlerinin esastan reddiyle hükmün onanması, Ret

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKİ SÜREÇ

A. Denizli 5. Ağır Ceza Mahkemesinin, 26.03.2021 tarihli ve 2021/30 Esas, 2021/167 Karar sayılı kararı ile sanığın uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 188 inci maddesinin üçüncü fıkrası, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları, 53 üncü maddesinin birinci, ikinci fıkrası ile üçüncü fıkrasının ilk cümlesi ve 58 inci maddesi uyarınca 10 yıl hapis ve 20.000,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanığın esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme suçundan, 2313 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları, 53 üncü maddesinin birinci, ikinci fıkrası ile üçüncü fıkrasının ilk cümlesi ve 58 inci maddesi uyarınca 4 yıl hapis ve 10.000,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve sanık hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanmasına karar verilmiştir.

B. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin, 25.06.2021 tarihli ve 2021/1136 Esas, 2021/985 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan ve re'sen de istinafa tabi olan hükme yönelik sanık ve müdafiinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ve sanık müdafiinin temyiz sebepleri özetle;

1. Suçun unsurlarının oluşmadığına,

2. Yeterli delil bulunmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine,

3. Sanığın kızının hastalığı sebebiyle kenevir yetiştirip suç kastının olmadığına,

4. Sanığın bitkileri kendisinin kolluk kuvvetlerine gösterdiği ve hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğine,

5. Şüpheden sanığın yararlanması gerektiğine,

6. Eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiğine,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

2. Yeterli delil bulunmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine,

3. Sanığın kızının hastalığı sebebiyle kenevir yetiştirip suç kastının olmadığına,

4. Sanığın bitkileri kendisinin kolluk kuvvetlerine gösterdiği ve hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğine,

5. Şüpheden sanığın yararlanması gerektiğine,

6. Eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiğine,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Sanığın kendi ikametinde ve kayınpederinin ikametinde ele geçirilen dikili halde toplam 57 kök hint keneverinin sanığın kendisi tarafından dikilerek yetiştirildiği-bakımının yapıldığı ve bu hususun sanık ikrarı ile de sabit olduğu, yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca ticari amaçla ekildiklerine ilişkin başkaca bir delil yoksa 20 köke kadar dikili halde bulunan hint kenevirinin kişisel kullanım kapsamında ekildiğinin kabul edilebileceği, ancak sanığın kendi ikametinde ve kayınpederinin ikametinde dikili olarak ele geçirilen toplam 57 kök hint kenevirinin bu haliyle kişisel kullanım sınırlarının üzerinde kaldığı, sanığın kayınpederinin ikametinde ele geçirilen hint keneviri bitkileri üzerinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen kriminal uzmanlık raporuna göre şahit numune olarak alınan ve uzmanlık raporunda 19 ile numaralandırılan 8 kök kenevir bitkisinden 512,4 gram toz esrar elde edilebileceğinin bu sonuca göre kayınpederinin ikametinde ele geçirilen toplam 52 adet kök kenevir bitkisinden ortalama olarak 3.330,6 gram toz esrar elde edilebileceğinin ayrıca aynı uzmanlık raporuna göre sanığın kendi ikameti bahçesinden ele geçirilen yeşil renkli 5 kök maddeden toplam 3,9 gram esrar elde edilebileceğinin anlaşıldığı, bu haliyle de sanığın hem kendi ikametinde hem de kayınpederinin ikametinde yetiştirmiş olduğu hint kenevirlerinden ortalama 3.334,5 gram esrar elde edilebileceği ve elde edilebilecek bu esrar miktarının da kişisel kullanım sınırının üzerinde kaldığı, yine sanığın ikametinden ele geçen hint keneviri bitki parçalarından kriminal uzmanlık raporu ile toplamda elde edilebilecek esrar miktarının 1.397,36 gram olduğunun tespit edildiği ve elde edilebilecek bu esrar miktarının da kişisel kullanım sınırının üzerinde kaldığı dikkate alındığında sanığın savunmasının suç şüphesinden kurtulmaya yönelik olduğu, ele geçirilen ve kişisel kullanım sınırının üzerinde bulunan uyuşturucu maddeleri başkalarına temin veya ticaret amacıyla bulundurduğu bu suretle üzerine atılı uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunu işlediği sabit görülerek sanığın mahkûmiyetine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgular konusunda, Bölge Adliye Mahkemesince, hükümde isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık hakkında ''Kenevir ekme'' suçundan kurulan hüküm yönünden:

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgular konusunda, Bölge Adliye Mahkemesince, hükümde isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık hakkında ''Kenevir ekme'' suçundan kurulan hüküm yönünden:

5271 sayılı Kanun’un 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer verilen “İlk Derece Mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararları”nın

temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile incelemeye konu suçun, aynı Kanun’un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında da bulunmadığı dikkate alındığında, sanık müdafiinin temyiz istemlerinin reddine karar verilmiştir.

B. Sanık hakkında "Uyuşturucu madde ticareti yapma" suçundan kurulan hüküm yönünden:

İlk Derece Mahkemesinin ve Bölge Adliye Mahkemesinin, suçun vasfına ve sübutuna, 5237 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin sanık hakkında uygulanmamasına, delillerin hukuka uygun olarak toplandığına ilişkin takdirlerinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla sanık ve sanık müdafiinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiş, hükümde açıklanan gerekçeler, tüm dosya kapsamına göre usûl ve yasaya uygun bulunarak, hükümde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.

V. KARAR

A. Sanık hakkında ''Kenevir ekme'' suçundan kurulan hüküm yönünden;

Gerekçe bölümünün (A) bendinde açıklanan nedenle, 5271 sayılı Kanun'un 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer verilen “İlk Derece Mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararları”nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile incelemeye konu suçun, aynı Kanun’un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında da bulunmadığı dikkate alındığında, sanık müdafiinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanık hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan hüküm yönünden;

Gerekçe bölümünün (B) bendinde açıklanan nedenlerle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin, 25.06.2021 tarihli ve 2021/1136 Esas, 2021/985 Karar sayılı kararında sanık ve müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden; 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre dikkate alınarak sanık hakkındaki salıverilme talebinin REDDİNE,

Hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre dikkate alınarak sanık hakkındaki salıverilme talebinin REDDİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Denizli 5. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

26.10.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3990, Karar No: 2021/10072, Tarih: 22.09.2021

**5. Hukuk Dairesi         2021/3990 E.  ,  2021/10072 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmuşsa da bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Şöyle ki;

1)Aynı bölgeden intikal eden ve aynı bozma sonrası Dairemizin denetiminden geçen aynı kamulaştırma kapsamındaki taşınmazlara aynı (2014) değerlendirme tarihi itibariyle değer biçilirken, yaş üzümün verimi 2825kg, satış fiyatı 0,90-TL, üretim masrafı 810,50-TL alınarak hüküm kurulduğu halde; hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda yaş üzümün verimi 2600kg, satış fiyatı 0,90-TL, üretim masrafı 1.175,00-TL alınarak hesap yapıldığı anlaşıldığından, bilirkişi kurulundan ayrılma nedenleri konusunda açıklayıcı ek rapor alınmadan eksik inceleme ile karar verilmesi,

2)Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 gün 30791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru olmadığı gibi,

3)Anayasa Mahkemesi'nin 27/11/2020 gün 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/07/2020 tarih 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanunla Değişik Kamulaştırma Kanunun 10/8. fıkrasının dördüncü cümlesi; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak hüküm kurulması gerektiğinden,

Hükmün yukarıda açıklanan gerekçelerle taraf vekillerinin temyiz isteminin kabulü ile BOZULMASINA, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 22/09/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.

ZŞ
Yargıtay — Esas No: 2024/743, Karar No: 2024/7991, Tarih: 23.09.2024

**4. Hukuk Dairesi         2024/743 E.  ,  2024/7991 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2012/88 Değişik İş, 2012/877 Karar

DAVALILAR : 1-... vekili Avukat ... 2-...

DAVA TARİHİ : 10.02.2012

HÜKÜM/KARAR : Davanın Reddi

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Kırıkhan vergi dairesi mükellefi davalı ... hakkında 08.09.2009 tarihinde vergi denetmenleri tarafından düzenlenen vergi raporlarına istinaden tefecilik suçundan dolayı 959.184,82 TL vergi cezası tarh edildiğini, hakkında başlatılan ihtiyati hacizlerin kat'i hacizlere dönüştüğünü, ...'ın 15.12.2011 tarihi itibariyle vadesi geçmiş 11.230,11 TL taksitlendirilmiş borcu olduğunu, 153.306,72 TL vergi borcunun ise vadesinin gelmediğini, Kırıkhan vergi dairesince yapılan araştırmalar neticesinde davalıya ait gayrimenkul bulunmadığının, borçlunun adına kayıtlı araç ve bankalar nezdinde bir hak ve alacağının olmadığının anlaşıldığını, ancak ...'ın Kırıkhan İcra Müdürlüğü'nün 2009/938 sayılı dosyasındaki alacağını diğer davalı ...'a temlik ettiğini, davalı ...'ın amme alacağının tahsiline imkan bırakmamak maksadıyla bu alacağı temlik ettiğini belirterek tasarrufun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; temlik işleminin ivaz karşılığı yapıldığını, söz konusu ivaz karşılığı Halkbankasına 11.05.2010 tarihinde elden ödeme yapıldığını, temlik işleminin muvazaalı olmadığını, davacı kurumun iddia ettiği gibi müvekkilinin mal kaçırmak amacında olmadığını, borç olarak bildirilen cezaya ilişkin olarak 6111 sayılı yasa uyarınca borçlarını mütemadiyen ödediklerini belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ...'ın vergi borçlarını 6111 sayılı kanun kapsamında 18 ay taksitle yapılandırdığı, bir taksit hariç diğerlerini süresinde ödediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

2.Davalı ... cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ...'ın vergi borçlarını 6111 sayılı kanun kapsamında 18 ay taksitle yapılandırdığı, bir taksit hariç diğerlerini süresinde ödediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, maddi ve hukuki gerekçelerin değerlendirilmesinde hataya düşüldüğünü, borçların yapılandırılması gerekçesi ile davanın reddine dair verilen kararın kabulünün mümkün olmadığını, borcu sona erdiren nedenlerin somut olayda olmadığını, borcun tahsil beklediğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacı tarafa yükletilmesinin isabetli olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 6183 sayılı Yasa’nın 24 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 24 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

Maliye Hazinesi tarafından yapılan takip sonucu borçlu ile yapılandırma sözleşmesi yapıldığı ve bir

kısım taksitlerin ödendiği dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Ancak sözü edilen yasa uygulamasında, yapılandırmanın, davacı tarafça açılmış tasarrufun iptali davalarını durduracağı ya da ertelemesini sağlayacağı yolunda bir hüküm bulunmamaktadır. Vergi Dairesinin 22.11.2012 tarihli cevabi yazısından; davalının vergi borçlarını 18 taksitte yapılandırdığı, 31.01.2012 tarihli tecil taksidini ödemediği anlaşılmış olup, eldeki davada iptali istenen tasarruf konusu "alacağın temliki" işleminin tarihi ise 04.05.2010 dur. Bu durumda öncelikle uzman bilirkişi incelemesi yaptırılarak, davalı borçlunun tasarruf tarihine kadar olan ve ödenmeyen vergi borçlarının ferileriyle birlikte hesaplanarak, gerçekten ödenmeyen vergi borcu olduğunun tespiti halinde davaya devam edilerek taraf delillerinin toplanması, borçlu ile davalılar arasındaki dava konusu tasarrufun 6183 sayılı Yasanın, 27, 28, 29 ve 30.maddeler gereğince iptale tabi olup olmadığının belirlenmesi, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir.

VI. KARAR

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan sebeplerledavacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,23.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15830, Karar No: 2015/19885, Tarih: 10.11.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/15830 E.  ,  2015/19885 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çarşamba 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 15/01/2015

NUMARASI : 2012/709-2015/10

Davacı Kurum, davalıya yersiz ve haksız olarak ödenen yetim aylıklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, davalıya yersiz ödenen aylıkların tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalının boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusunu gerçekleştirecek şekilde muvazaalı olarak boşanmadığı kanaatiyle” davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

./..

./..

Anılan 56. maddede oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.