muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/9598, Karar No: 2012/9654, Tarih: 20.09.2012

Somut olayda davacı üçüncü kişi gümrük müşaviri olup aynı zamanda vergi kaybına neden olan şirketin ortağıdır ve beyanname üzerinde imzası yer almaktadır. Vergi kaybına neden olan durumu da bilmesi gerektiği kabul edilmelidir.

Buna göre davanın tümden reddi gerekirken oluşa ve dosya içeriğine uygun düşmeyen gerekçe ile davanın kısmen kabulüne yönelik yazılı biçimde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

S O N U Ç :Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı alacaklıya geri verilmesine 20.9.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1881, Karar No: 2011/322, Tarih: 14.02.2011

**12. Hukuk Dairesi         2011/1881 E.  ,  2011/322 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İnegöl İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 21/09/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

İİK.nun 4949 Sayılı Kanunla değiştirilen 363/1.maddesinin son cümlesindeki kesinlik sınırının aynı kanunun ek 1.maddesinin 1.fıkrası uyarınca 01.01.2010 tarihinden itibaren artırılan miktarı dikkate alındığında uyuşmazlık konusu değerin 4.110 TL.yi geçmediği anlaşıldığından mahkeme kararının temyiz kabiliyeti yoktur.

Temyiz dilekçesinin (REDDİNE), 14/02/2011  gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16576, Karar No: 2017/5582, Tarih: 03.07.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/16576 E.  ,  2017/5582 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere, kanuni gerektirici sebeplere, temyiz edenin sıfatına ve temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava 17.11.2007 tarihli iş kazası nedeniyle sigortalı ...’nun vefatına dayalı hak sahibi eş ve çocuklarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davacı eş ve çocukların maddi tazminat istemlerinin kabulüne, manevi tazminat istemlerinin ise kısmen kabulü ile davacı eş lehine 7.000 TL, davacı çocukların her biri lehine 1.400 TL manevi tazminatın olay tarihinden faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Mahkemece verilen 22.07.2010 tarihli ilk kararın Dairemizin 07.05.2012 tarih ve 2010/12690 Esas, 2012/7524 Karar sayılı ilamıyla, davacılara Kurumca bağlanan gelirin tazminat alacağından indirilmesi yönünden bozulduğu anlaşılmıştır. Bozmadan önce dosya kapsamına giren ... ... İl Müdürlüğü’nün 09.06.2009 tarihli yazı cevabında, sigortalı ...’nun vefatı nedeniyle hak sahiplerine gelir bağlandığı ve gelirlerin peşin sermaye değerlerinin bildirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamadan sonra, ... Sigortalı Emeklilik Daire Başkanlığı’nın 27.02.2014 tarihli yazı cevabında, sigortalı ...’nun hak sahiplerine iş kazası sigorta kolundan ölüm geliri bağlandığı ve bu gelirlerin rücuya kabil olduğunun bildirildiği, aynı şekilde Kurumun 07.04.2015 tarihli yazı cevabında da iş kazası sigorta kolundan hak sahibi davacılara bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerlerinin bildirildiği anlaşılmaktadır. Bununla beraber Mahkemece davayla irtibatı olmayan ...’nun hak sahiplerine ölüm geliri bağlanmadığına dair Kurumun 02.01.2015 tarihli yazı cevabına itibar edilmek suretiyle davacılara bağlanan gelirlerin rücuya kabil olmadığı gerekçesiyle, tazminatlardan indirim yapılmaksızın karar verilmiştir.

... Kurumu tarafından karşılanmayan zararın ödetilmesine ilişkin davalarda (tazminat davaları) öncelikle haksız zenginleşmeyi ve mükerrer ödemeyi önlemek için Kurum tarafından sigortalıya bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin ve geçici iş göremezlik döneminde kurumca yapılan ödemenin rücuya kabil kısmının tazminattan düşülmesi gerektiği Yargıtay’ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir.

... Kurumu tarafından karşılanmayan zararın ödetilmesine ilişkin davalarda (tazminat davaları) öncelikle haksız zenginleşmeyi ve mükerrer ödemeyi önlemek için Kurum tarafından sigortalıya bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin ve geçici iş göremezlik döneminde kurumca yapılan ödemenin rücuya kabil kısmının tazminattan düşülmesi gerektiği Yargıtay’ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir.

Davanın bu yönüyle yasal dayanağını, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununu oluşturmaktadır. Kanunun 55. maddesinde, “ Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen ... ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez.” hükmüne yer verilmiştir.

Adalet Komisyonu'nun 55. madde gerekçesine göre; “... ödemelerinin, denkleştirme (indirim) işlevi görebilmesi, onun sorumluluğu doğuran olaya sebebiyet verenlere rücu edilebilmesine bağlıdır. Bu kural gereği, rücu edilemeyen ... ödemeleri; teknik arıza, tam kaçınılmazlık hallerindeki ödemeler, bu tazminatlardan indirilemez. Bağlanan gelirlerin, işçinin kusuru ve kaçınılmazlık gibi nedenlerle rücu edilemeyen kısmı da indirilemez. Bir kısmı rücu edilemeyen miktar dahi denkleştirilemeyeceği gibi, zarar görenin kusuruna (müterafik kusura) yansıyan ... ödemeleri, tahsis tarihinden sonra meydana gelen ... ödemelerindeki artışlar, kısmi kaçınılmazlık ve teknik arıza halindeki ödemeler ve benzerleri rücu edilemediğinden bu miktarlar dahi denkleştirilemez.”

Öte yandan, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanunun 2. maddesine göre “Türk Borçlar Kanununun kamu düzenine ve genel ahlaka ilişkin kuralları, gerçekleştirildikleri tarihe bakılmaksızın bütün fiil ve işlemlere uygulanır” Dairemizin ve giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşleri, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin ve geçici iş göremezlik ödeneklerinin hesaplanan zarardan indirilmesi, Kurumun rücu hakkının korunması ve mükerrer ödemeyi önleme ilkesine dayandığından, kamu düzenine ilişkin olarak kabul edilmiştir. Kaldı ki, 6098 sayılı Kanunun 55. maddesi de emredici bir hükme yer verdiğinden gerçekleştiği tarihe bakılmaksızın tüm fiil ve işlemlere uygulanmalıdır.

Yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda, davaya konu iş kazasının gerçekleşmesinde davalı işverenin %70, davacıların murisi sigortalı ...’nun ise %30 oranında müterafik kusurunun bulunduğu, bu yönüyle iş kazasının gerçekleşmesinde kaçınılmazlığın etkisinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu halde ... tarafından iş kazası nedeniyle hak sahibi davacılara bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerinin, davalı işverenin kusuru oranında rücu edilebilecek kısmının (%70’inin) tazminat alacaklarından tenziliyle, davacı tarafın mahkemece verilen ilk kararı da temyiz etmemesi nedeniyle davalı lehine oluşan usuli kazanılmış haklar da gözetilerek, davacıların hak kazandıkları tazminatın tespiti gerekirken; uyulan bozma kararı gereği yerine getirilmeksizin, çelişkili ve dosya ile irtibatı olmadığı anlaşılan kurum yazı cevabına itibarla hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine 03.07.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/30468, Karar No: 2013/24930, Tarih: 18.11.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2013/30468 E.  ,  2013/24930 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Y A R G I T A Y K A R A R I

Hükmün tefhiminin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesindeki unsurları içerir biçimde yapılmadığı gibi, gerekçeli kararın da davalılar Erdağ Sosyal Hizm. İnş. Temz. Taah. Turz. Gıda Otom. Mak. Peyzaj San. ve Tic. Ltd. Şti. ve MCA Bilgi İşlem Sos. Hizm. İnş. Turz. Gıda Tem. Eğt. Tic. Ltd. Şti.'ne usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği (tebligat parçasının kutu bölümünde zarfta gerekçeli kararın bulunduğu yazılmasına rağmen, alt kısımda süre tutum dilekçesi bulunduğu yazmakla, tebligat zarfında gerekçeli kararın bulunup bulunmadığı denetlenemediğinden) anlaşıldığından, gerekçeli kararın yöntemince adı geçen davalılara tebliğ edilerek temyiz süresi beklendikten sonra gönderilmek üzere dosyanın mahalline geri çevrilmesi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan sebeplerle dava dosyasının mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, temyiz itirazlarının bu noksanlık giderilip dosya geldikten sonra incelenmesine, 18.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/17206, Karar No: 2018/6512, Tarih: 22.05.2018

**2. Hukuk Dairesi         2016/17206 E.  ,  2018/6512 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı erkek tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davalı erkek cevap dilekçesinde tanık deliline dayanmış ve bazı tanık isimleri bildirmiştir. Davalı erkek cevap dilekçesinde tanık deliline dayanırken gösterdiği tanıklar dışında başka tanık göstermeyeceğine dair bir açıklamada bulunmamıştır. Mahkemece yapılacak işlem ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık konularını tam olarak belirledikten sonra tarafların delillerini sunmaları, ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapmaktan ibarettir (HMK m. 137/1). Davalı, ön inceleme duruşmasından sonra süresi içinde delil listesiyle diğer tanıkları... ve ...’ın isimlerini bildirdiğinden bu liste ikinci tanık listesi olarak kabul edilemez. Davalı açıkça bu tanıklarının dinlenmesinden vazgeçmemiştir. Bu tanıklar yönünden HMK m. 241 koşulları da oluşmamıştır. Mahkemece davalı tanıklarının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 243 ve devamı maddeleri gereğince usulen çağrılarak dinlenilmesi ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek gerçekleşecek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine yer olmadığına, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 22.05.2018 (Salı)
Yargıtay — Esas No: 2024/4335, Karar No: 2025/128, Tarih: 08.01.2025

**3. Hukuk Dairesi         2024/4335 E.  ,  2025/128 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 55. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/1282 E., 2024/1634 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 19. Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/1809 E., 2023/2340 K.

Taraflar arasındaki kira bedelinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf aşamasında davacının davadan feragat etmiş olması nedeniyle kararın kaldırılmasına, davanın feragat nedeniyle reddine, davadan feragat edildiğinden tarafların istinaf başvuruları ile ilgili karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Davalılar vekili tarafından sunulan 17.07.2024 havale tarihli maddi hatanın düzeltilmesi talepli dilekçesiyle, istinaf başvurusu yapıldıktan sonra dosya Bölge Adliye Mahkemesinde karara bağlanmamış iken davacının davadan feragat etmiş olması nedeniyle kararın kaldırılmasına, davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği, ancak kararda davalı lehine takdir edilen vekalet ücreti hesaplamasında yapılan maddi hatanın düzeltilmesini talep etmiş, Bölge Adliye Mahkemesince, 18.07.2024 tarihli ek karar ile davalılar vekilinin maddi hatanın düzeltilmesi talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.07.2024 tarihli ek kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, 12.08.2024 tarihli ek karar ile temyiz dilekçesinin, kararın kesin olduğu gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.

Ek karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartları ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Temyiz istemi; temyiz konusu kararın, 6100 sayılı Kanunu'nun 346. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kesin olduğu gerekçesiyle, temyiz dilekçesinin reddine yönelik Bölge Adliye Mahkemesinin 12.08.2024 tarihli ek kararına ilişkindir.

Dosya içeriğine göre; harca esas değer 107.131,50 TL olup karar tarihi itibariyle, kararın kesinlik sınırının (378.290,00 TL’nin) altında kaldığı ve kesin olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre temyiz dilekçesinin reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesince verilen ek karar, yukarıda anılan Kanun hükümlerine uygun olduğundan temyiz isteminin reddi ile söz konusu kararın onanması gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Bölge Adliye Mahkemesince verilen 12.08.2024 tarihli ek kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/390, Karar No: 2013/487, Tarih: 10.04.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2013/21-390 E.  ,  2013/487 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun 2.İş Mahkemesi

TARİHİ : 27/12/2012

Taraflar arasındaki “hizmet tespiti ve işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Samsun 2.İş Mahkemesi'nce davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair verilen 07.08.2012 gün ve 2007/467 E-2012/546 K. sayılı kararın incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 21.Hukuk Dairesi'nin 21.11.2012 gün ve 2012/20653 E.-2012/20645 K. sayılı ilamı ile;

(...Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, sosyal güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasanın 6. ve 79/10. (5510 sayılı yasa açısından ise 86/9.) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.madde de, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan yasanın 79/10.maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı yasadan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, SGK'nun bu davalarda davalı sıfatı da  bulunmamaktadır.

Bu durumda, her iki dava türünün, taraflarının statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde birkısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava Dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabilecektir.

Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.

Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.

Öte yandan, temyiz aşamasında inceleme mercileri farklı olan bu davaların birbirinden bağımsız sonuçlandırılmalarında hukuki istikrar ve kararlara olan güven bakımından da yarar bulunmaktadır. İşçilik haklarına ilişkin olarak kesinleşen hüküm, hizmet tesbiti davasında sadece kuvvetli delil olarak değerlendirilmekte, davada taraf sıfatı bulunmayan SGK. yönünden bağlayıcı olmamaktadır.

Mahkemenin bu maddi ve hukuksal olguları gözetmeksizin, birbirinden tamamen farklı iki davayı ayrı ayrı başvurma ve nisbi harca tabi olduğunu da gözardı ederek bir arada görmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; her iki davayı ayırmak ve eksik yargı harçlarını tamamlattıktan sonra yargılamayı birbirinden bağımsız olarak sonuçlandırmaktan ibarettir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN : Davalılar  vekilleri

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, 506 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalı hizmet sürelerinin tespiti ile 4857 sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklanan tazminat ve alacak istemlerine ilişkindir.

Uyuşmazlık, hizmet tespiti davası ile işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin davaların birlikte görülüp görülemeyeceği ile ayırma kararı verilmesi gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle her iki davanın hukuksal nitelikleri üzerinde durulmalı ve ardından da bu iki davanın usul hükümleri çerçevesinde birlikte görülme olanağının bulunup bulunmadığı hususu irdelenmelidir.

İlkin, sigortalı hizmetin tespiti davalarının hukuksal niteliği ve yargılama yöntemi üzerinde durulmasında yarar vardır.

Ülkemizde Sosyal Güvenlik Kurumuna tabi olması gerektiği halde, Kurumun bilgisi dışında çalıştırılan büyük bir kitlenin olduğu bilinen bir gerçektir. Bu nedenle sigortalı hizmetin tespiti davaları iş mahkemelerini en çok meşgul eden uyuşmazlıklar arasında yer almaktadır.

İlkin, sigortalı hizmetin tespiti davalarının hukuksal niteliği ve yargılama yöntemi üzerinde durulmasında yarar vardır.

Ülkemizde Sosyal Güvenlik Kurumuna tabi olması gerektiği halde, Kurumun bilgisi dışında çalıştırılan büyük bir kitlenin olduğu bilinen bir gerçektir. Bu nedenle sigortalı hizmetin tespiti davaları iş mahkemelerini en çok meşgul eden uyuşmazlıklar arasında yer almaktadır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 7.maddesinde, bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 506 sayılı, 1479 sayılı, 2925 sayılı, bu Kanun ile mülga 2926 sayılı, 5434 sayılı Kanunlar ile 506 sayılı Kanunun Geçici 20.maddesinde yer alan sandıklara tâbi, sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık sürelerinin, tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirileceği yönündeki hükmün öngörülmüş olması ve kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı karşısında, uyuşmazlığa uygulanacak olan mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79/10. maddesi, genel olarak sosyal güvenliğin sağlanması araçlarından birisidir.

Anılan maddede, “yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.” hükmü yer almaktadır.

Bilindiği üzere, Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79/10.maddesinde sigortalı hizmetin tespiti davasının kime karşı açılacağı konusunda bir düzenleme yoktur. Ancak yargı kararları ile davanın işveren ile birlikte Kuruma karşı da açılması gereği vurgulanmaktadır. Zira, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tespit ilamını aldığında işverenden o döneme ait prim belgelerini vermesini ister, işverence verilmemesi halinde belgeler, Kurumca re’sen düzenlenerek, tespit edilen döneme ilişkin primler de gecikme zammı ve faizi ile birlikte Kurum tarafından tahsil olunur. Ayrıca tespit edilen hizmet süresi, prim ödeme gün sayısı ve aylık kazanç toplamları Kurum tarafından yapılacak yardımlarda ve bağlanacak aylıklarda dikkate alınır. Kurumun alınacak ilamı infaz edecek olması nedeniyle, hak alanını ilgilendiren bir davada taraf olması doğaldır.

Bu nedenle, hizmet tespiti davası, sadece işverene veya Kuruma karşı açılmışsa, davacıya hak alanını ilgilendiren bu davaya diğerini de dahil etmesi için süre verilmesi gerekmekte olup, yasal mevzuatta işveren ile Kurumun birlikte davalı olması gerektiği yönünde açık bir düzenleme bulunmamasına rağmen, sosyal sigorta ilişkisinin ve hizmet tespiti davasının özellikleri göz önünde tutularak işveren ile Kurumun davalı olarak birlikte yer alması gerektiği hususu yargısal uygulamada istisnasız olarak kabul görmektedir.