muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/6580, Karar No: 2020/5327, Tarih: 12.10.2020

**10. Ceza Dairesi         2020/6580 E.  ,  2020/5327 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ceza Dairesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hükümler : 1.Mahkûmiyet; Bursa 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 08/11/2018tarih, 2018/559 esas ve 2018/398 sayılı kararı

2.İstinaf başvurusunun esastan reddi; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 18/02/2019 tarih, 2019/446 esas ve 2019/288 sayılı kararı

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hükümler sanıklar müdafileri ve sanık ... tarafından temyiz edilmekle, temyiz edenlerin sıfatı, başvurularının süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Sanık ... müdafiinin temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğinin, süresinden sonra olması nedeniyle, CMK'nın 299. maddesi uyarınca reddine karar verilerek, duruşmasız olarak inceleme yapılmıştır.

Sanıklar ... ve ... müdafilerinin temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin istemlerinin, 696 sayılı KHK'nın 100. maddesi ve 7079 sayılı Kanun'un 94. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 299. maddesi uyarınca takdiren reddine karar verilerek, duruşmasız olarak inceleme yapılmıştır.

5271 sayılı CMK'nın 288 ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak sanıklar müdafileri ve sanık ...’in temyiz dilekçesinde belirttiği temyiz nedenlerinin, CMK 294/2. maddesi kapsamında olduğu ve hükmün hukuki yönüne ilişkin olduğu belirlenerek anılan sebeplere bağlı olarak yapılan incelemede; sanıklar hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan hükme ilişkin Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi’nin eleştiri içeren kararı aşağıda belirtilenler dışında hukuka uygun bulunduğundan, sanıklar müdafileri ve sanık ...’in yerinde görülmeyen diğer temyiz istemlerinin CMK’nın 302/1. maddesi uyarınca reddine ancak;

1-) Hükmedilen gün para cezalarının, adli para cezasına çevrilmesine karar verilmesi sırasında 5237 sayılı TCK’nın 52/2. maddesi yerine TCK'nın 52/4 maddesinin yazılması suretiyle 5271 sayılı CMK’nın 232/6. maddesine aykırı davranılması,

2-) Sanıklara verilen adli para cezalarının TCK’nın 52/4. maddesi uyarınca 24 eşit taksitte tahsiline karar verildikten sonra kararda “ödenmeyen para cezasının hapse çevrileceğinin” belirtilmeyerek TCK’nın 52/4. maddesinin son cümlesine aykırı davranılması,

3-) Hükümden sonra TCK'nın 53. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak 7242 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından sanıkların durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

4-) Bursa Kriminal Polis Laboratuvarı’nca suç konusu uyuşturucu maddeden alınan şahit numunelerin de müsaderesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3-) Hükümden sonra TCK'nın 53. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak 7242 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından sanıkların durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

4-) Bursa Kriminal Polis Laboratuvarı’nca suç konusu uyuşturucu maddeden alınan şahit numunelerin de müsaderesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı, sanıklar müdafileri ve sanık ...’in temyiz istemleri bu nedenlerle yerinde olduğundan CMK'nın 302. maddesi gereğince hükmün BOZULMASINA, ancak bu durumun yeniden duruşma yapılmaksızın aynı Kanun'un 303. maddesi gereğince düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, ilk derece mahkemesi hükmünün;

1-) Hükmün gün adli para cezalarının paraya çevrildiği bölümde bulunan " ... TCK nun 52/4 maddesi" ibaresinin çıkarılarak yerine "TCK'nın 52/2. maddesi" ibaresinin yazılması,

2-) Hüküm fıkrasının, sanıklara verilen adli para cezasının taksitlendirilmesine ilişkin paragrafına “...tahsil edileceğinin ” ibaresinden sonra gelmek üzere “ödenmeyen para cezasının hapse çevrileceğinin ” ibaresinin eklenmesi,

3-) TCK'nın 53. maddesinin uygulanması ile ilgili bölümde“ … iptal kararı ” ibaresinden sonra gelmek üzere “ ve 7242 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikler ” ibaresinin yazılması,

4-) Hüküm fıkrasının müsadereye ilişkin bölümünde yer alan " ... uyuşturucu madde" ibaresinden sonra gelmek üzere "Bursa Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü tarafından suç konusu maddelerden alınan tanık numunelerin" şeklinde paragrafın eklenmesi,

Suretiyle CMK'nın 303. maddesi uyarınca DÜZELTİLEREK ESASTAN REDDİNE, hükmolunan hapis cezasının süresi ile tutuklama tarihine göre, sanıklar ... ve ... hakkındaki tahliye taleplerinin reddine, 28/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 304/1. maddesi uyarınca dosyanın Bursa 12. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi'ne gönderilmesine, 12.10.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/276, Karar No: 2008/2777, Tarih: 06.03.2008

**1. Hukuk Dairesi         2008/276 E.  ,  2008/2777 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : PINARHİSAR ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 27/06/2007

Taraflar arasında görülen davada;Davacılar, ortak miras bırakanları F...T....mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla davalıya 7 parsel sayılı taşınmazın 2/6 payını satış suretiyle temlik ettiğini, işlemin muvazaalı olduğunu ileri sürerek miras payları oranında tapu iptal tescil isteğinde bulunmuşlardır.

Davalı, satışın gerçek olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, temliki işlemin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacılar tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi .. .... raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dava muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Dosya içeriği ve toplanan delillerden, çekişme konusu 10 ada 7 parsel sayılı taşınmazın 1/6 payının miras bırakan F... T....tarafından 17.5.2001 tarihli akitle satış suretiyle davalı oğlu N...T... temlik edildiği, davacılar tarafından işlemin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu ileri sürülerek eldeki davanın açıldığı mahkemece de iddianın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa,niteliği itibariyle nispi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme(satış), tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı,davalı yanın alış gücünün olup olmadığı satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararılmasında zorunluluk vardır

Somut olaya gelince; murisin, bizzat oturduğu evini davalıya satmış olduğu ve davalıyla birlikte ölünceye kadar ikamet ettiği, tapuda gösterilen satış bedeli ile akit tarihindeki gerçek bedel arasında fahiş fark bulunduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca satış tarihi ile murisin ölüm tarihi kısa olup, terekesinde herhangi bir para çıkmadığı dosya kapsımı ile sabit olup, anılan olgular yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde yapılan temliki işleminterekeden mal kaçırmak amacıyla yapıldığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile aksine düşüncelerle davanın reddedilmesi doğru değildir. Davacıların temyiz itirazı yerindedir. Kabulüyle hükmün HUMK’nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 05.03.2008 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/1467, Karar No: 2009/3292, Tarih: 02.06.2009

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2009/1467 E.  ,  2009/3292 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Hukuk Hakimliği

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmış olup, arızalanıp onarım için götürüldüğü halde, iade edilmeyen trafo bedelinden hissesine düşen kısmın tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece davacının alacağın varlığına dair yazılı belge ibraz edemediği, teklif edilen yemin üzerine de davalının borçlu bulunmadığına dair yaptığı yemin gerekçe gösterilerek davanın reddine dair verilen karar, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Yanlar arasında yazılı sözleşme bulunmamaktadır. Davacı da sözleşme kapsamını belirleyen ve bedelini gösteren yazılı bir delil ibraz edememiştir. Davalı tesisat dahil iş bedelinin 25.000,00 TL olup, bunun 15.000,00 TL’sinin ödendiğini, kalan kısmın ödenmediğini savunmuştur. Onarım için davalı yanca sökülüp götürülen trafonun da iade edilmediği sabittir. Davacı, sadece trafo bedelinden hissesine düşen kısmın iadesini istediğinden, trafo ile ilgili sözleşmeden döndüğünün kabulü gerekir. Sözleşmeden dönme halinde de, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca taraflar, aldıklarını geri vermekle yükümlüdür.

Bu durumda mahkemece, mahallinde konusunda uzman elektrik mühendisi ya da teknisyeni bilirkişi marifetiyle keşif yapılarak, davalı yanca yapılan ve mevcut olan trafo hariç elektrik tesisatı ve elektrik hattı işlerinin yapıldıkları yıl mahalli serbest piyasa rayiçlerine göre bedeli konusunda rapor alınıp, davalının beyanı da gözetilerek fazla ödeme

bulunup bulunmadığının saptanması, fazla ödemenin varlığı halinde, davacının bunun 1/2’sini istemekte haklı olduğu kabul edilerek davanın sonuçlandırılması gerekirken, eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu, yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı bakiye 53,20 TL Yargıtay başvurma harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 02.06.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2391, Karar No: 2020/4872, Tarih: 10.03.2020

**3. Ceza Dairesi         2020/2391 E.  ,  2020/4872 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten yaralama

HÜKÜM : Temyiz isteminin reddi

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Mağdur sanık ...'nün cezaevi aracılığıyla 15.04.2014 tarihinde mahkemeye göndermiş olduğu dilekçesinin, cezaevinde bulunması nedeniyle hakkında kasten yaralama suçundan hükmolunan adli para cezasını tahliye olduktan sonra ödemek istediğine ilişkin erteleme talebi mahiyetinde olduğu, hakkında verilen adli para cezasına ilişkin mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz istemini içerir temyiz dilekçesi olmadığı;

Mağdur sanık ...'nün ise temyiz dilekçesinde beraatini talep ederek hakkında kasten yaralama suçundan hükmedilen adli para cezasına yönelik temyiz isteminde bulunduğu, kaldı ki mağdur sanığın 17.04.2013 tarihli celsede de şikayetçi olmadığını ifade ettiği, mahkeme tarafından 10.04.2014 tarihli ek kararla adli para cezasının kesin nitelikte olması nedeniyle temyiz talebinin reddine karar verildiği, mağdur sanık ...'nün bu ek kararı temyiz ettiği, bu halde sanık ...'nün hakkında kasten yaralama suçundan hükmedilen adli para cezasına ilişkin temyiz talebinin reddine dair ek karara karşı temyiz isteminde bulunduğu belirlenerek yapılan incelemede;

Hükmolunan adli para cezasının 14.04.2011 tarihinde yürürlüğe giren 31.03.2011 tarih ve 6217 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'a eklenen geçici 2. maddesi uyarınca kesin nitelikte olduğundan bahisle temyiz talebinin reddine ilişkin ek kararda usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmadığından, sanığın temyiz sebeplerinin reddi ile red kararına ilişkin 10.04.2014 tarih, 2012/781 Esas - 2014/331 Karar sayılı ek kararın ONANMASINA, 10.03.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/18470, Karar No: 2013/9565, Tarih: 07.05.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/18470 E.  ,  2013/9565 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı SGK Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi Tolga Özmen tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı kesinleşen davalı ...’nın, 14.10.1991 günü yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca 2010 yılında gerçekleştirilen işlemle kesilerek, 17.10.2008 – 16.07.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edilip davalı ... ve tekrar evlendiği eşi davalı ... hakkında icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin 15.03.2011 günü tebliği üzerine yasal süresi içerisinde 21.03.2011 tarihinde davalılar tarafından yapılan itiraz sonrasında işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

./...

-2-

./...

-2-

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik Kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

../...

-3-

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak

.../...

-4-

.../...

-4-

zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.