muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/1173, Karar No: 2024/2375, Tarih: 07.03.2024

4. Mahkemece yapılması gereken iş, yargı kararı ile hak kazanılan ücret ve ikramiye alacaklarının, ödenmeleri koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi mümkün olmakla, bu kapsamında yapılacak değerlendirme ve hesaplama sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı Başkan ... ve Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla

07.03.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

I. Daha önce Dairemizin 2020/11683 Esas, 2021/10353 Karar sayılı kararında yazılan karşı oy gerekçelerinde açıklandığı üzere;

1.Sigortalının prime esas kazancının tespitinde, mahkemece resen araştırma ilkesi ve delil serbestisi kapsamında her türlü delil toplanmalı, tarafların vazgeçmesi ve kabulü ile bağlı olunmadığı gibi salt tanık beyanları ile de yetinilmemeli, 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanarak sigortalının yaptığı işin özellikleri(vasıflı olup olmadığı), işyerindeki ve meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde veya başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler dikkate alındığında kayıtlarda görünen ücretle çalışmasının hayatının olağan akışına uygun bulunup bulunmadığı da değerlendirilerek ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından, sendikalardan, meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılmalı, bu konuda açılmış işçilik alacakları davası var ve kesinleşmiş ise delil kabul edilmeli, dolayısı ile inandırıcı, ciddi deliller doğrultusunda ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmeli, ücretin işçinin yazılı onayı olmadan düşürüldüğü durumda ise yazılı muvafakati yoksa önceki yüksek ücreti esas alınarak prime esas kazanç saptanmalıdır.

2. Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 02.06.2020 tarih ve 2016/10-376 Esas, 2020/306 Karar, 09.07.2020 tarih ve : 2016/21-904 Esas, 2020/554 Karar ve 16.07.2020 tarih ve 2016/10-2141 Esas, 2020/585 Karar sayılı kararları ile kabul edilmiştir.

2. Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 02.06.2020 tarih ve 2016/10-376 Esas, 2020/306 Karar, 09.07.2020 tarih ve : 2016/21-904 Esas, 2020/554 Karar ve 16.07.2020 tarih ve 2016/10-2141 Esas, 2020/585 Karar sayılı kararları ile kabul edilmiştir.

3. Prime esas kazanç tespiti davası kamu düzeninden olduğuna göre kural olarak işçilik alacakları davasında saptanan ücret, prime esas kazanç tespiti davasında kesin delil niteliğinde kabul edilemez. Ancak bu işçi ile işveren arasında kesinleşmiş ve tahsil edildiğinde anılan ücret, fazla mesai, tatil ücret alacakları gibi alacaklarda sigorta primi kesintisi yapılarak kuruma ödeneceğinden, bir anlamda prime esas kazanç dolaylı olarak belirlenmiş olacaktır. Dolayısı ile unsur etkisi yaratarak kuvvetli(ciddi) delil niteliğinde kabul edilmesi kaçınılmazdır. İşçilik alacakları davasında tespit edilen ücretin, prime esas kazanç tutarı olarak kabulü gerekir(Y. HGK. 16.07.2020 tarih ve 2016/10-2141 Esas, 2020/585 Karar).

Nitekim Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru üzerine verdiği kararda:

“Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere hizmet tespiti davalarıyla işçilik alacakları davaları birbirini etkileyebilecek bağlantılı davalardır. Nitekim Yargıtaya göre işçilik alacakları davasında -açılmış ise- kural olarak hizmet tespiti davasının sonucu beklenmelidir. Yine Yargıtay kararlarında her iki davanın birbirlerini etkilemesi mümkün ise de davaların niteliği gereği farklı sonuçlara varılabileceğinin kabul edildiği görülmektedir. Zira hizmet tespiti davalarında -kamu düzenine ilişkin olduğundan- resen araştırma ilkesinin, işçilik alacaklarıyla ilgili davalarda ise taraflarca hazırlama ilkesinin geçerli olduğu kabul edilmektedir. Bu nedenle işçilik alacakları davasında verilen karar hizmet tespiti davasında kesin delil değil güçlü delil olarak kabul edilmektedir. Hemen belirtmek gerekir ki delil değerlendirmesi derece mahkemelerinin takdirinde olup bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içermedikçe Anayasa Mahkemesinin bu takdire müdahalesi söz konusu değildir. Bununla birlikte bağlantılı davalarda birbirine aykırı karar verilmesi hâlinde bu aykırılığın -taraflarca ileri sürülmesi durumunda- gerekçesinin açıkça ortaya konması anayasal bir yükümlülüktür ve bu husus Anayasa Mahkemesinin inceleme alanı kapsamındadır”

gerekçesi ile hizmet tespit davasında işçilik alacaklarına ilişkin ücret tespitinin delil olarak dikkate alınmamasını, gerekçe yapılmamasını hak ihlali olarak kabul etmiştir(B. No: 2017/23739, 20.10.2021).

4. Belirtmek gerekir ki sigortalı aynı zamanda bireysel iş hukuku kapsamında işveren aleyhine işçilik alacakları davası açmış ve bu davada işçilik alacaklarına esas hizmet süresi veya prime esas kazanç ücreti belirlenmiş ise bu tespit davasında unsur etkisi yaratacak şekilde bir kuvvetli delil niteliğinde kabul edilecektir.

II. Dairemizin 2021/7772 E, 2021/11456 Karar sayılı ilamında yazılan karşı oy gerekçelerinde açıklandığı üzere;

4. Belirtmek gerekir ki sigortalı aynı zamanda bireysel iş hukuku kapsamında işveren aleyhine işçilik alacakları davası açmış ve bu davada işçilik alacaklarına esas hizmet süresi veya prime esas kazanç ücreti belirlenmiş ise bu tespit davasında unsur etkisi yaratacak şekilde bir kuvvetli delil niteliğinde kabul edilecektir.

II. Dairemizin 2021/7772 E, 2021/11456 Karar sayılı ilamında yazılan karşı oy gerekçelerinde açıklandığı üzere;

5. 5510 sayılı Kanunun 80/1.d maddesindeki son aya mal etme uygulaması, yanlış bir yorumla yapılmaktadır. Zira maddeye göre “Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir”. Görüldüğü gibi son aya mal edilecek ödeme, ücret dışındaki ödemelerdir. Oysa burada karar altına alınan ücret olduğuna göre son aya değil, tüm hizmet süresine mal edilmesi ve ödenip ödenmemesine bakılmaması gerekecektir.

6. Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 62. Maddesi uyarınca “Her türlü işte uygulanmakta olan çalışma sürelerinin yasal olarak daha aşağı sınırlara indirilmesi veya işverene düşen yasal bir yükümlülüğün yerine getirilmesi nedeniyle ya da bu Kanun hükümlerinden herhangi birinin uygulanması sonucuna dayanılarak işçi ücretlerinden her ne şekilde olursa olsun eksiltme yapılamaz”. Ücretten indirim iş şartlarından esaslı değişiklik olup, aynı kanunun 22. Maddesi uyarınca işçinin yazılı onayına bağlıdır. Bu hükümler emredici hükümlerdir.

7. Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince "dosyaya sunulan ücret hesap pusulalarının örnekleme incelemesinde, Kurum kayıtlarında yer alan prime esas kazanç tutarları ile ücret pusulasında yer alan miktarların birbiri ile tamamen mutabık olduğu saptandığından; davacının sigorta primine esas kazançlarının Sosyal Güvenlik Kurumuna eksik bildirildiğine dair tespit isteminin benimsenmesinin mümkün olmadığı gerekçesi ile davanın reddine" karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine ise Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

8. Kararın temyizi üzerine de çoğunluk görüşü ile senede karşı senetle ispat kuralı benimsenmekle birlikte; "ilgili makama yazılı ücret miktarı gösteren belge tek başına yazılı delil başlangıcı değil ise de 28.04.2010 tarihli mail çıktısında da davacının 2.250-TL. +%11-250-TL. = 2.500-TL. ücretinin belirtilmesi karşısında "İlgili Makama" başlıklı yazıların delil niteliğinin buna göre değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca davacının bir kısım işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasına ilişkin kesinleşen İzmir 2. İş Mahkemesinin 06.02.2019 tarih ve 2017/442 Esas, 2019/63 Karar sayılı ilamı gözetildiğinde, tarafların kabulüne davacının son ücretinin brüt 4.120,87 TL olarak dikkate alındığı ve buna göre hesaplama yapıldığı, Mahkemece kıdem ve ihbar tazminatları ile brüt 9.340,48 TL yıllık izin alacağı, brüt 10.134,06 TL fazla çalışma alacağı yönünden kabul ile hüküm kurulduğu, kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 01.04.2021 tarihli onama ilamı ile kesinleştiği, bu kapsamda yargı kararı ile hak kazanılan ücret ve ikramiye alacaklarının, ödenmeleri koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi mümkün olduğu" gerekçesi ile verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

9. Belirtmek gerekir ki karar altına alınan ücret olduğuna ve ücretler hak edildikleri aya mal edileceğine göre yerel mahkemenin kararı açıkça yasaya aykırıdır. Kararın bu gerekçe ile bozulması gerektiği düşüncesinde olduğumdan, çoğunluğun son aya mal etme kararı yasanın açık düzenlemesine aykırı olup, temel sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldırmaktadır. Diğer taraftan işverenden sadır 10.05.2010 ve 18.01.2010 tarihli ilgili makama hitaben davacı ücretini gösteren belge yanında, 28.04.2010 tarihli ve HMK. 199. maddesine göre belge niteliğinde delil vardır. Çoğunluk bozması 2010 yılı Nisan ayında ücreti gösteren maildeki ve prime esas kazanç kabul edilen ücretin, sonraki aylar için yazılı delil olmaması nedeni ile kabul edilmemesi yukarda belirtilen resen araştırma ilkesine aykırı olduğu gibi emredici niteliği olan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 22 ve 62. Maddelerindeki açık düzenlemelerine de uygun olmamıştır. Kararın bu gerekçe ile bozulması gerekir. Bu nedenle çoğunluğun son aya mal etme ve senede karşı senetle ispat gerekçesine katılınmamıştır.
Yargıtay — Esas No: 2015/8099, Karar No: 2015/9074, Tarih: 28.04.2015

**2. Ceza Dairesi         2015/8099 E.  ,  2015/9074 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2014/389029

MAHKEMESİ : Çatalca Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 13/05/2014

NUMARASI : 2013/178 (E) ve 2014/213 (K)

SUÇ : Hırsızlık, işyeri dokunulmazlığını bozma, mala zarar verme

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dairemizin 18/02/2015 tarihli, 2015/1889 Esas ve 2015/3004 Karar sayılı ilamıyla, eksikliğin tamamlanması amacıyla dosyanın mahalline gönderilmesine karar verildiği halde, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından mahalline gönderilmesi gereken dosyanın sehven dairemize gönderildiği anlaşılmakla, dairemizin 18/02/2015 tarihli, 2015/1889 Esas ve 2015/3004 Karar sayılı ilamı gereğince dosyanın yeniden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına GÖNDERİLMESİNE, 28/04/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7905, Karar No: 2011/2843, Tarih: 03.03.2011

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2010/7905 E.  ,  2011/2843 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, tarafların Mangan madeni alım ve satımı konusunda anlaştıklarını, satıcı firma olan davalının 7500 ton madeni sözleşmede belirtilen tarihlerde İskenderun Gemi Üstü’ne teslimi taahhüt ettiğini, müvekkilinin sözleşme gereği edimlerini süresinde davalıya ödediğini, fakat davalı firmanın edimlerinin hiçbirini yerine getirmediğini, bu nedenle sözleşme ile kararlaştırılan 100.000.-USD cezai şart karşılığı 117.000.-TL.nin davalı firma ve firma sahibi ...’dan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre sözleşmenin davacı ile davalı şirket arasında imzalanmış olup, diğer davalı ...’ın imzasının olmadığı, dolayısıyla sözleşmeyle ilgili şartların yerine getirilmesinde davalı şirket ortağı ve yöneticisi ...’ın sorumluluğunun sözkonusu olamayacağı, sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte 1.parti için % 25 peşinatın davalılardan sözleşmenin tarafı olan şirkete değil, diğer davalı ...’a gönderildiği, davalılardan ...’ın şirket ortağı olması nedeniyle paranın ona gönderilmesi nedeniyle davacının sözleşme şartını yerine getirdiğinin kabul edilemeyeceği, dolayısıyla davacı kendi edimini yerine getirmediği için davalı şirketten cezai şart olarak belirtilen 100.000.-USD.nin tahsilini isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında yapılan 01.03.2007 tarihli sözleşme uyarınca, davacı tarafından davalı ...’a mal bedelinin banka havalesi ile gönderildiği ilgili bankanın 30.12.2009 günlü yazısı ile belirlenmiştir. Bu durumda adı geçenin ödeme tarihinde davalı şirketin yetkili temsilcisi olup olmadığı gözetilmek suretiyle uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçelerle yazılı şekilde davanın reddi isabetsizdir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 03.03.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8360, Karar No: 2013/10836, Tarih: 10.04.2013

**4. Ceza Dairesi         2013/8360 E.  ,  2013/10836 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : İmar kirliliğine neden olma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

l-)... tatil zaptı ve iddianame içeriğine göre; sanığın suça konu yapıyı kıyı kenar çizgisi yaklaşma mesafesi içerisinde yaptığının iddia edilmesi, 04.12.2008 tarihli kadastro teknisyenin hazırladığı raporda yapının kumsalda bulunduğunun belirtilmesi karşısında, sanığın eyleminin Kıyı Kanunu'na muhalefet olup olmadığı değerlendirilmeden eksik inceleme ve yetersiz gerekçe ile hüküm tesisi,

2-)Kabule göre; sabıkasız olan sanığa yükletilen imar kirliliğine neden olma suçunun kişilere ve kamu idaresine karşı doğrudan bir zarara ... açtığının kanıtlanmamış bulunması ve ruhsatsız yapının eski hale getirilmesinin ise ancak TCK'nın 184/5. maddesinde öngörülen ... pişmanlık hükmünün uygulanması bakımından gözetilebilmesi karşısında, sanık hakkında CMK'nın 231. maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması hususunun uygulanma koşullarının bu doğrultuda değerlendirilmesi gerekirken, "yapının eski hale getirilmediği, kamusal zarar giderilmediği" biçimindeki kanuni ve yeterli olmayan gerekçeyle CMK'nın 231/5. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi,

Kanuna aykırı ve sanık ...'nın temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 10/04/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/31337, Karar No: 2021/4051, Tarih: 31.03.2021

**19. Ceza Dairesi         2019/31337 E.  ,  2021/4051 K.**

**"İçtihat Metni"**

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na aykırılık eyleminden kabahatli Zerin Gencer Zürgar hakkında Karayolları Trafik Kanunu'nun 51/2-a maddesi uyarınca 235 Türk Lirası idari para cezası uygulanmasına dair Bucak Trafik Denetleme Büro Amirliğinin 01/10/2018 tarihli ve MA 32952151 sayılı idari yaptırım kararının kaldırılmasına yönelik başvurunun reddine ilişkin Bucak Sulh Ceza Hâkimliğinin 02/05/2019 tarihli ve 2018/596 değişik iş esas ve karar sayılı kararına karşı Adalet Bakanlığının 01/07/2019 gün ve 9211 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekinde bulunan dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 08/07/2019 gün ve KYB-2019-71276 sayılı ihbarnamesi ile Dairemize gönderilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre, kabahatli tarafından Bucak Trafik Denetleme Büro Amirliğinin 01/10/2018 tarihli ve MA-32952151 sayılı trafik idari para cezası karar tutanağına karşı başvuruda bulunulmasına karşın, Bucak Trafik Denetleme Büro Amirliğince sehven 05/10/2018 tarihli ve MA-33599931 sayılı idari para cezası karar tutanağına ait işlem dosyasının gönderilmesi sebebiyle, bu idari para cezası yaptırımı yönünden değerlendirme yapılmak suretiyle yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla, gereği görüşülüp düşünüldü;

Muteriz vekiline ait 25/10/2018 havale tarihli başvuru dilekçesi ve ekindeki belgelerde Bucak Trafik Denetleme Büro Amirliğinin 01/10/2018 tarihli ve MA-32952151 sayılı trafik idari para cezası karar tutanağına karşı başvuruda bulunulmasına karşın, Bucak Trafik Denetleme Büro Amirliğince sehven 05/10/2018 tarihli ve MA-33599931 sayılı idari para cezası karar tutanağına ait işlem dosyasının gönderilmesi sebebiyle, bu idari para cezası yaptırımı yönünden değerlendirme yapılmak suretiyle Bucak Sulh Ceza Hâkimliğinin 2018/596 değişik iş esas ve karar sayılı kararı ile 01/10/2018 tarihli ve MA-32952151 sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı yönünden karar verildiği anlaşılmakla,

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, Bucak Sulh Ceza Hâkimliğinin 02/05/2019 tarihli ve 2018/596 değişik iş sayılı kararının, CMK'nin 309/4-a maddesi uyarınca kanun yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, 31/03/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/3970, Karar No: 2007/7541, Tarih: 26.11.2007

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2006/3970 E.  ,  2007/7541 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Hakimliği

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiş, davacı vekili tarafından duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili avukat ... ile davalı vekili avukat .... Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Davada; teslimde gecikme nedeniyle cezai şart, cezayı aşan zarar, işlemiş faiz ve oturulan evin kirasına ilişkin 4 kalem alacağın tahsili istenmiş, bilahare dava ıslah edilerek itirazın iptali davasına dönüştürülmüş ve dava konusu alacağın takip dışı kalan bölümü için ayrıca icra takibi yapılacağı belirtilerek bu kısma ilişkin haklar mahfuz tutulmuştur. Mahkemece oturulan evin kirasına ilişkin talebin kabulüne, diğer taleplerin reddine dair verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-İcra takibinde 01.06.1999 ile 01.06.2004 tarihleri arasındaki 60 aylık gecikme nedeniyle 180.000 USD alacağın tahsili istenmiş, mahkemece öncelikle ifa edilmesi gereken pay devrine ilişkin borç yerine getirilmediğinden gecikme tazminatı istenemeyeceği gerekçesiyle istem reddedilmiştir.

Taraflar arasında 05.03.1997 tarihli asıl ve 22.3.1999, 14.4.2000 ve 14.10.2000 tarihli ek sözleşmeler düzenlenmiştir. İlk üç sözleşme resmi biçim koşuluna uygun olarak noterde düzenleme biçiminde düzenlendiğinden geçerli, 14.10.2000 tarihli son sözleşme ise resmi biçim koşuluna uyulmadan adi şekilde düzenlendiğinden geçersizdir. Geçersiz olan sözleşmenin hükümleri uyuşmazlığın çözümünde nazara alınamaz.

05.03.1997 tarihli asıl sözleşmenin ikinci sayfa ilk paragrafında davalı yükleniciye yapılacak tapu devrinin projenin tescilini müteakip dilediği zamanda verileceği, dördüncü sayfanın yedi ve sekizinci paragraflarında ise devredilen hisseler üzerine teminat ipoteği konacağı ve aşamalı olarak kaldırılacağı kararlaştırılmıştır. Projenin tescil edilmesi şartı yapı ruhsatının alındığı 25.01.2001 tarihinde gerçekleştiğinden bu tarihten itibaren davacının tapu devir borcu muaccel hale gelmiştir. Davalı yüklenici şirket tapu devri yapılmasını 11.06.2004 tarihli ihtarname ile talep ettiğinden ancak bu ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihe tanınan 3 günlük sürenin eklenmesiyle bulunan tarihten (temerrüt tarihinden) itibaren gecikme tazminatından sorumlu tutulamaz. İcra takibinde 01.06.2004 tarihine kadar olan gecikme tazminatı talep edilmiş olduğundan mahkemenin tapu devri yapılmamış olması nedeniyle gecikme tazminatı istenemeyeceğine dair gerekçesi isabetli bulunmamaktadır. İcra takibine konu dönem bakımından gecikme olup olmadığının belirlenmesi gerekir. 14.4.2000 tarihli sözleşmede inşaatın anahtar teslim bitiş tarihi 14.04.2002 olarak kararlaştırılmış ve gecikme halinde ana sözleşmenin cezai hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. 05.03.1997 tarihli asıl sözleşmenin ikinci sayfa son paragrafında ise gecikme halinde geçecek her ay için 1000 dolar cezai şart ödeneceği öngörülmüştür. Davalı yüklenici cevabında sözleşme dışı işler yaptığını savunmuştur. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda bu konuyla ilgili bir inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır. İddia edildiği gibi sözleşme dışı iş yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa inşaatın yapım süresini etkileyip etkilemediği, etkilemişse ilave edilecek sürenin miktarı alınacak ek raporla saptanmalı ve bu süre sözleşmede öngörülen teslim süresine eklenerek teslim edilmesi gereken tarih bulunmalıdır. Davalı cevabında inşaatı süresi içinde tamamladığını ve teslim ettiğini savunmuşsa da kanıtlayamamıştır. Davacıya ait bağımsız bölümler dava tarihinden sonra düzenlenen 19.04.2005 tarihli tutanakla teslim edilmiş, iskan ruhsatı da teslimden sonra 23.12.2005 tarihinde alınmıştır. Davacı arsa sahibi sözleşmede öngörülen 14.04.2000 tarihinden, şayet sözleşme dışı işler nedeniyle ilave süre verilmesi gerekiyorsa bu tarihe eklenmek suretiyle bulunacak tarihten icra takibinin başladığı 07.05.2004 tarihine kadar sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasını ve BK.nun 159. maddesi uyarınca cezayı aşan zararlarını talep etmekte haklı olduğundan anılan tarihler arasındaki gecikme cezası USD cinsinden, varsa cezayı aşan zararlar da TL cinsinden saptanmalı, varsa davalı yüklenicinin sözleşme dışı işler nedeniyle alacaklı olduğu miktar mahsup edilerek kalan miktar yönünden itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmelidir.