muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/9603, Karar No: 2012/15718, Tarih: 10.10.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/9603 E.  ,  2012/15718 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 17/02/2011 tarih ve 2010/218-2011/69 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirkete nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı emtianın Çerkezköy'den Almanya'ya taşınması sırasında hasarlandığını, davalı ile taşıtanın 26.03.2009 tarihinde sevkiyatı gerçekleştirmek üzere vagon ile taşıma konusunda anlaştıklarını, emtianın alıcısına teslim edildiğinde hasarlı olduğunun anlaşıldığını, alıcı tarafından tutanak düzenlendiğini, müvekkili tarafından 18.01.2010 tarihinde 10.898,82-TL hasar bedelinin sigortalıya ödendiğini, TTK 1301.maddesi uyarınca sigortalının haklarına halef olunduğunu, taşıyanın meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu ileri sürerek, tazminat tutarının ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, taşımanın uluslararası bir taşıma olduğunu, COTİF hükümleri kapsamında yapıldığını, müvekkili taşıyan ile sigortalı arasında sözleşmenin tam vagon taşıması sözlemesi olduğunu, yükleme ve boşaltmanın müvekkili tarafından gerçekleştirilmediğini, alıcı tarafından düzenlenen tutanaktan da hasarın ambalajlama kusurundan gerçekleştiğinin anlaşıldığını, taşıyıcının sorumluluklarının COTİF hükümleri ile berilendiğini, taşıma hatasından kaynaklanan bir zarar bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, taşımanın tam vagon taşıması olduğu, tam vagon taşımalarında eşyanın yüklenmesi gönderici, boşaltılması alıcı tarafından yapıldığından taşıma sırasında her hangi bir kaza, taşıma düzensizliğinden söz edilmediğinden ve de varış yerinde kurşunların sağlam olduğu tespit edilmekle hasar tutanağında belirtildiği üzere hatalı ambalaj ve yüklemeden kaynaklanan hasardan taşımayı yapan demiryolu idaresinin sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 02,75 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 10/10/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/598, Karar No: 2021/14940, Tarih: 09.12.2021

**5. Hukuk Dairesi         2021/598 E.  ,  2021/14940 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Yasa'nın 10. maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakının karşılığının tespiti ile bu hakların davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Yasa'nın 10. maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakının karşılığının tespiti ile bu hakların davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş; karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Arsa niteliğindeki ... İli, ... İlçesi, ... Köyü 399 sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve irtifak hakkına konu olan bölümler dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-Dava konusu taşınmazın bulunduğu ... mahallesinde 3402 sayılı Kadastro Kanununun 22/a maddesi uyarınca yapılan yenileme çalışmaları sonucu oluşan yeni kadastro krokisi ilgili Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüklerinden getirtilip, yeni duruma göre kamulaştırma konusu daimi irtifak alanının ölçekli kroki üzerinde gösterilmesi için fen bilirkişisinden, kamulaştırma bedelinin yenileme sonrası oluşan yüzölçümüne göre yeniden tespiti için ise bilirkişi kurulundan ek rapor alınması sağlanmadan, eksik incelemeyle karar verilmesi, doğru olmadığı gibi;

2-Anayasa Mahkemesi’nin 27/11/2020 gün 31317 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 16/07/2020 tarih 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanunla Değişik Kamulaştırma Kanunu’nun 10/8. fıkrasının dördüncü cümlesinin; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak hüküm kurulması gerektiğinden,
Yargıtay — Esas No: 2009/1436, Karar No: 2010/7460, Tarih: 28.06.2010

**11. Hukuk Dairesi         2009/1436 E.  ,  2010/7460 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 13.Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 13.10.2008 tarih ve 2008/356-2008/448 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin SSK’ya olan 2003 yılı 12.ayına ilişkin prim borçlarını 14.07.2004 tarihli genelge hükümlerinden yararlanarak, Dış Ticaret Vergi Dairesi'nden doğan KDV alacağından mahsup edilmesi yoluyla ödemek üzere Dış Ticaret Vergi Dairesi'ne başvurduğunu, anılan daire ödemenin yapılması için düzenlediği belgeleri süresinde 16.02.2004 tarihinde davalı bankaya teslim ettiği halde davalının ödemeyi aynı gün SSK’ya ulaştırmadığını, para yasal süre dolduktan sonra bir gün gecikme ile SSK’ya ulaştığından müvekkilinden yasal olanaktan yararlanmadığı kabul edilerek icra takibi sonucu 08.03.2005 tarihinde 7.637,88.-YTL tahsil edildiğini ileri sürerek, davalının kusuru nedeniyle ödenen bu meblağın ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont oranında faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, davacı firmanın mahsuba ilişkin belgeleri süresinde vergi dairesine teslim etmesi ve vergi dairesince de süresinde banka şubesine gönderilmiş olması nedeniyle mahsup işlemlerinin tamamlanmış olduğunu, gecikme söz konusu olmadığından davacının gecikme zammı kararına itiraz etmemesi nedeniyle kusurlu bulunduğunu, vergi dairesi tarafından KDV iadesinin SSK primi ile mahsup edilmesi talimatının 16.02.2004 günü saat 17.00’de bankaya ulaştığını, o gün İstanbul’daki olumsuz hava koşullarının sebebiyet verdiği elektrik kesintisi ve haberleşmedeki aksamalardan (mücbir sebepten) dolayı 17.02.2004 tarihinde işleme alınabildiğini, ödemenin son günü olduğu konusunda bankanın uyarılmadığını, bu nedenle müvekkilinin olayda kusuru bulunmadığını, husumetin gecikmeye sebebiyet veren İstanbul Dış Ticaret Vergi Dairesine yöneltilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davacının süresinde dava dışı vergi dairesine başvurduğu, davalının özen borcunu yerine getirmediği, davacı zararından sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 7.637.88 YTL’nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davacının süresinde dava dışı vergi dairesine başvurduğu, davalının özen borcunu yerine getirmediği, davacı zararından sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 7.637.88 YTL’nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 349,69 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 28.06.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/2520, Karar No: 2014/3879, Tarih: 25.03.2014

**14. Ceza Dairesi         2014/2520 E.  ,  2014/3879 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : KYB - 2014/52638

Akhisar Ağır Ceza Mahkemesinin 17.09.2013 tarihli ve 2013/1025 değişik iş sayılı içtima kararı ile 7 yıl 24 ay 22 gün hapis cezasına hükümlü S.. Y..'ün bu cezasının infazı sırasında, hükümlünün 18 yaşından küçük olduğu dönemde tutuklu kaldığı sürenin 1 gün 2 gün olarak sayılmak suretiyle koşullu salıverilmesine karar verilmesi talebi üzerine, koşullu salıverme süresi henüz dolmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Akhisar Ağır Ceza Mahkemesinin 03.10.2013 tarihli ve 2013/1065 Değişik İş sayılı Kararına yönelik itirazın reddine dair Manisa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 26.11.2013 tarihli ve 2013/1304 Değişik iş sayılı Kararını kapsayan dosya incelendi;

Dosya kapsamına göre, hükümlü hakkında infaz edilen içtima kararına konu cezaların, adı geçen hükümlü ile birlikte birden fazla sanığın mahkûm olduğu Akhisar Ağır Ceza Mahkemesinin 14.07.2011 tarihli ve 2011/110-162 sayılı kararında yer alan; tek bir yağma suçundan 1 yıl 8 ay, zincirleme cinsel istismar ve hürriyeti tahdit suçlarından ise 5 yıl 10 ay ve 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezaları olduğu, anılan karar başlığında suç tarihlerinin “19.11.2007 ve öncesi (Haziran 2006-Kasım 2007 arası)” olarak gösterildiği, ancak gerekçe kısmında adı geçen hükümlünün yağma suçunu 2006 yılı yaz aylarında işlemiş olduğunun kabul edildiği, cinsel istismar ve hürriyeti tahdit suçları yönünden ise bir belirleme yapılmadığı, ancak yağma suçunu cinsel ilişki fotoğraflarını herkese gösterme tehdidi ile mağduru korkutarak işlediği şeklinde bir kabule yer verilerek cinsel istismar ve hürriyeti tahdit suçlarının 2006 yılı yaz aylarında işlenmiş olduğu kabul edilen yağma suçundan önce işlendiği sonucuna varıldığı, hükümlünün 24.08.1993 doğumlu olup, suç tarihi olarak kabul edilen 19.11.2007 ve öncesi dönemde 15 yaşından küçük olduğu, 20.11.2007 tarihinde tutuklandığı, 14.07.2011 tarihinde tahliye edildiği, buna göre hükümlünün tutukluk süresi henüz 15 yaşını doldurmadığı dönemde başladığı ve 20.11.2007-24.08.2008 tarihleri arasında 15 yaşından küçük olarak, 24.08.2008-14.07.2011 tarihleri arasında ise 18 yaşından küçük olarak tutuklu kaldığı, toplam tutukluluk süresinin tamamını 18 yaşından küçük olduğu dönemde geçirdiği, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107/5. maddesinde “Koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.” şeklinde düzenleme yer aldığı, ancak bu maddenin 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun ile değişmeden önceki halinde hükümlülerin 18 yaşına kadar geçen sürelerinin bir gün iki sayılmak suretiyle hesap edileceğinin yer aldığı, bu durumda değişiklikten önceki düzenlemenin hükümlü lehine olduğu, infaza konu kararda gerekçe kısmında yağma suçu açısından suç tarihi olarak kabul edilen 2006 yılı yaz aylarında henüz 5560 sayılı Kanun yürürlükte olmadığından suç tarihi itibari ile hükümlünün lehine olan 18 yaşına kadarki sürenin bir gün iki gün olarak sayılması şeklindeki düzenlemenin uygulanması gerektiği, kaldı ki suç tarihleri 19.12.2006 tarihinden sonra kabul edilse bile hükümlünün hali hazırda 15 yaşından küçük olduğu dönemde ceza infaz kurumunda geçirdiği sürelerin 1 günü 2 gün sayılarak hesaplanması gerektiği, aynı konuya ilişkin Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 13.04.2011 tarihli ve 2010/6877 Esas, 2011/2311 sayılı Kararında da belirtildiği üzere koşullu salıverme süresine ilişkin hesaplamalarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7/3

.12.2006 tarihinden sonra kabul edilse bile hükümlünün hali hazırda 15 yaşından küçük olduğu dönemde ceza infaz kurumunda geçirdiği sürelerin 1 günü 2 gün sayılarak hesaplanması gerektiği, aynı konuya ilişkin Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 13.04.2011 tarihli ve 2010/6877 Esas, 2011/2311 sayılı Kararında da belirtildiği üzere koşullu salıverme süresine ilişkin hesaplamalarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7/3. maddesi uyarınca lehe uygulama yapılması gerektiği cihetle, hükümlünün suç tarihlerinin tereddüde yer vermeyecek şekilde tespit edilip hükümlünün lehine olan düzenlemenin uygulanması gerektiği gözetilerek itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. Maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü 05.02.2014 gün ve 94660652-105-45-1009-2014/2817/8762 sayılı Kanun yararına bozma istemine atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize ihbar ve dava evrakı tevdii kılınmakla gereği düşünüldü:

Hükümlünün infaz edilen içtima kararına konu mahkûmiyetlerinin Akhisar Ağır Ceza Mahkemesinin 14.07.2011 tarihli ve 2011/110 Esas, 2011/162 sayılı Kararıyla verilen yağma suçundan 1 yıl 8 ay, çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan 5 yıl 10 ay ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezalarına ilişkin hükümlülüklerinin olduğu, anılan karar başlığında suç tarihlerinin “19.11.2007 ve öncesi (Haziran 2006-Kasım 2007 arası)” olarak gösterilmesine rağmen, gerekçe kısmında adı geçen hükümlünün yağma suçunu 2006 yılı yaz aylarında işlemiş olduğunun kabul edildiği, çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarının suç tarihleri hususunda ise, kesin bir tespit yapılmadığı, ancak yağma suçunu cinsel ilişki fotoğraflarını herkese gösterme tehdidi ile mağduru korkutarak işlediği şeklinde bir kabule yer verilerek çocuğun cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarının 2006 yılı yaz aylarında işlenmiş olduğu kabul edilen yağma suçundan önce işlendiği sonucuna varıldığı, dolayısıyla karar içeriğinde suç tarihlerinin 2006 yılı Yaz ayları ve öncesi olarak kabul edildiği, hükümlünün 24.08.1993 doğumlu olup, suç tarihlerinde 15 yaşından küçük olduğu, 20.11.2007 tarihinde tutuklandığı, 14.07.2011 tarihinde tahliye edildiği, buna göre hükümlünün tutukluk süresi henüz 15 yaşını doldurmadığı dönemde başladığı ve 20.11.2007-24.08.2008 tarihleri arasında 15 yaşından küçük olarak, 24.08.2008-14.07.2011 tarihleri arasında ise 18 yaşından küçük olarak tutuklu kaldığı, toplam tutukluluk süresinin tamamını 18 yaşından küçük olduğu dönemde geçirdiği anlaşılmıştır.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107/5. maddesinde “Koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.” şeklinde düzenleme ile bu maddenin 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun ile değişmeden önceki halinde yer alan “Koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onsekiz yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.” şeklindeki düzenleme karşılaştırıldığında değişiklikten önceki düzenlemenin hükümlü lehine olduğu, infaza konu kararda gerekçe kısmında suç tarihleri olarak kabul edilen 2006 yılı yaz aylarında henüz 5560 sayılı Kanun yürürlükte olmadığından 5237 sayılı TCK.nın 7/3. maddesindeki “hapis cezasının ertelenmesi koşullu salıverme ve tekerrürle ilgili olanlar hariç infaz rejimine ilişkin hükümler derhal uygulanır.” hükmü de nazara alınarak hükümlünün lehine olan 18 yaşına kadar ki sürenin bir gün iki gün olarak sayılması şeklindeki düzenlemenin uygulanması gerektiği gözetilmeden verilen Akhisar Ağır Ceza Mahkemesinin 03.10.2013 tarih ve 2013/1065 D. iş sayılı Kararına yönelik itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesi,

Kanuna aykırı olduğundan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarname içeriğinin yerinde olduğu anlaşılmakla, Manisa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 26.11.2013 tarihli ve 2013/1304 Değişik İş sayılı Kararının CMK.nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yapılmasına, dosyanın merciine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine, 25.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/17685, Karar No: 2018/15322, Tarih: 20.11.2018

**18. Ceza Dairesi         2016/17685 E.  ,  2018/15322 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

KARAR

Yerel Mahkemece bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

1) Su Kirliliği

2872 sayılı Kanun’un 20. maddesinin (ı) ve (n) bentlerinde, denizler, içme ve kullanma suları (yapay ya da tabii göller, barajlar, akarsular, yer altı suları vs) ile içme ve kullanma suyu sağlama amacı dışındaki sular şeklinde üç grup su kaynağı belirlenmiş, tanker, gemi ve diğer deniz araçlarının kirletme faaliyetleri ayrıca düzenlenerek, sular her türlü kirlenmeye karşı koruma altına alınmıştır.