muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/19098, Karar No: 2015/33534, Tarih: 26.11.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/19098 E.  ,  2015/33534 K.**

* ISLAH İLE MÜDDEABİHİN ALTINA İNİLMESİ

* ZAMANAŞIMI DEF`İ

* BÜTÇE KANUNLARINDA YER ALAN BAZI HÜKÜMLERİN İLGİLİ KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERE EkLENMESİ VE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN (5538) Madde 18

**"İçtihat Metni"**

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, açma-kesme işinde taşeron işçisi gibi gözetilmek suretiyle çalıştığını, taşeron şirket ile davalı kurum arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun İş Müfettişleri tarafından tespit edildiğini, verilen raporun Mahkeme kararı ile kesinleştiğini, davacının da baştan itibaren davalı Kurumun işçisi sayıldığını, muvazaa kararı kesinleştiği için, davacının 6772 Sayılı Kanun'un kamu işçilerine tanımış olduğu ilave tediye alacağına hak kazandığını, yazılı başvuruya rağmen bu hakkın ödenmediğini belirterek ilave tediye alacağının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, müfettiş raporundaki tespitlerin yerinde olmadığını, raporun 5538 Sayılı Yasanın 18. Maddesine aykırı olduğunu, müvekkil şirketin mal hizmet alımına yönelik faaliyetlerini ihale yoluyla temin ettiğini, yapılan hizmet alımlarının yasalara uygun olduğunu, kesme-açma işlerinin de bu kapsamda olduğunu, muvazaa iddiasının yerinde olmadığını, söz konusu işlerin anahtar teslimi alt yüklenicilere verildiğini, yüklenici firmalarla BEDAŞ arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olmadığını, davacının bütün alacaklarından alt yüklenicilerin sorumlu olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte ilave tediye alacağına uygulanması gereken faizin dava tarihinden itibaren uygulanması gerektiğini belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, ıslaha karşı ileri sürülen zamanaşımı defi dikkate alınarak hazırlanan ek rapor doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının tüm davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dava dilekçesinde talep edilen alacak miktarı 3.000,00TL olup, ıslahtan sonra ileri sürülen zamanaşımı defi sebebiyle zamanaşımına uğrayan miktar dava dilekçesinde talep edilenin altındadır. Bu durumda ıslaha karşı zamanaşımı defi sonuca etkili değildir. Mahkemece dava ve ıslah dilekçelerinde talep edilen toplam miktara göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde talebin kısmen kabulüne dair hüküm kurulması hatalıdır.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 26/11/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13270, Karar No: 2014/12850, Tarih: 18.11.2014

**10. Ceza Dairesi         2012/13270 E.  ,  2014/12850 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 10 - 2011/297101

Mahkeme : ADANA 1. Çocuk Mahkemesi

Karar Tarihi-Numarası : 29.03.2011 – 2011/121 esas ve 2011/267 karar

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında, tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uymayan sanık hakkında davaya devam edilerek hüküm verileceği öngörüldüğünden; sanığa gönderilen duruşma gününü bildirir davetiyenin “tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uymadığının iddia edilmesi nedeniyle, bir mazereti varsa gelip bildirmesi, gelmediği ve bir mazeret bildirmediği takdirde denetimli serbestlik tedbirine uymadığı kabul edilerek hakkında cezaya hükmolunacağı” uyarısı ile birlikte tebliğ edilmesi gerektiği gözetilmeden, belirtilen nitelikte uyarıyı içeren davetiye tebliğ edilmeden mahkûmiyet hükmü kurulması,

Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazı bu nedenle yerinde olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin hükmün BOZULMASINA, 18.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/699, Karar No: 2018/9795, Tarih: 26.06.2018

**13. Ceza Dairesi         2018/699 E.  ,  2018/9795 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Suç eşyasının satın alınması kabul edilmesi

HÜKÜM : Uzlaşma nedeniyle düşme

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dairemizin 15/05/2017 tarihli, 2015/17937 Esas, 2017/5381 Karar sayılı bozma ilamında belirtildiği gibi, sanık hakkında açıklanması geri bırakılan hükmün açıklanmasına esas alınan mahkumiyetin 5237 sayılı TCK'nın 141/1. maddesinde düzenlenen hırsızlık suçuna ilişkin olması ve hırsızlık suçunun 02/12/2016 tarihli 6763 sayılı Kanun ile uzlaşma kapsamına girdiği, bu nedenle sanık ile müşteki arasında 6763 sayılı Kanunun 35. maddesi ile değişik CMK'nın 254. maddesi uyarınca aynı Kanunun 253. maddesinde belirtilen esas ve usûle göre uzlaştırma işlemleri yapılması ve sonucuna göre hükmün açıklanıp açıklanmayacağının değerlendirilmesi'' gerekçesiyle bozma kararı verildiği, ancak Dairemizin anılan ilamındaki bozma gerekçesi yapılan hususun ihbara konu olan (yani açıklanması geri bırakılan hükmün açıklanmasına esas alınan mahkumiyetin) İnegöl 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 04/12/2013 tarihli, 2011/350 Esas, 2013/479 Karar sayılı kararında Türk Ceza Kanunu'nun 141/1. maddesi uyarınca kurulan hırsızlık suçundan uzlaşma yapılıp yapılmadığı hususunun araştırılmasına yönelik olduğu, dolayısıyla mahkemece ihbara konu olan İnegöl 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nden 2011/350 Esas sayılı dava dosyası kapsamındaki uzlaşma işlemlerinin akıbetinin sorularak bu doğrultuda hükmün açıklanıp açıklanmayacağı hususunda karar verilmesi gerekirken yargılama konusu olan ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesi uyarınca sanık tarafından işlendiği kabul edilen ve uzlaşma kapsamında olmayan suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçundan uzlaşma gerekçesiyle yazılı şekilde düşme kararı verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet Savcısı'nın temyiz istemleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 26/06/2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/37036, Karar No: 2017/29155, Tarih: 26.12.2017

**15. Ceza Dairesi         2017/37036 E.  ,  2017/29155 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yaralama

HÜKÜM : Sanık hakkında ...nın 86/2, 86/3-e, 35, 53 (2 kez ) maddeleri gereğince mahkumiyet

Yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dairemizin 15/04/2015 tarihli 2014/9919 esas-2015/23639 karar sayılı kararında sanık hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükmünde bozulduğu gözetilmeden bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda sanık hakkında mala zarar verme suçu yönünden hüküm verilmemiş ise de; dava zamanaşımı süresi içinde bu suçtan hüküm kurulması olanaklı görülmüştür.

Sanığın, daha önceden rahatsızlığı nedeniyle Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tedavi gördüğü, rahatsızlığının geçmemesi nedeniyle olay günü Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne gelerek önceden tedavisini yapan katılanlardan doktor ... ile görüşmek istediği, görevlilerce içeri girmemesi için uyarılmasına rağmen sanığın, başka bir hastayı muayene eden katılan ...'ın odasına girdiği, katılan ...'ın sanığa, hastasına endoskopik işlem yaptığını, bu nedenle dışarı çıkması gerektiğini söylediği, sanığın da katılan ...'a bağırarak "ben buraya geldiğim zaman bakmak zorundasın ulan" diyerek hastane ortamında kamu görevlisi olan katılan ...'a alenen hakaret ettiği, katılan ...'ın da özel güvenlik görevlilerini çağırdığı, bu sırada aynı yerde doktor olarak çalışan diğer katılanların da ...'ın yanına geldikleri ve sanığı sakinleştirmeye çalıştıkları, sanığın sakinleşmeyerek o anda elinde bulundurduğu bir poşet içerisinde bulunan bıçağı çıkartarak katılan doktorların üzerlerine yürüyüp bıçak salladığı, ancak katılan doktorların kendilerini çekmeleri nedeniyle bıçağın kendilerine değmediği, böylelikle sanığın eyleminin müştekilere yönelik bıçakla kasten yaralamaya teşebbüs kapsamında kaldığı, şeklinde gerçekleşen eyleminin yaralama suçunu oluşturduğu anlaşıldığından sanığın mahkumiyetine dair kabul ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; sanık müdafinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, 26.12.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/5360, Karar No: 2008/921, Tarih: 14.02.2008

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2007/5360 E.  ,  2008/921 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Hakimliği

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiş, davalı vekili tarafından duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili avukat ... ile davalı vekili avukat ..... ... .... Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmal edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Asıl ve birleşen davalar 11.10.2002 tarihli sözleşme uyarınca yapımı kararlaştırılan Etimesgut 600 Yataklı Hava Hastanesi Baştabipliği Poliklinik Binası İnşaatı işinden dolayı hakedişlerden yapılan kesinti, geç ödemelerden dolayı faiz, yeterli süre uzatımı verilmemesi nedeniyle fiyat farkı vs. nedenlerle oluşan alacağın tahsili istemiyle açılmış, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-2006/261 Esas sayılı davada istenen alacak kalemleri davadan sonra ödendiği için mahkemece, davalıya gönderilen ihtarda verilen süre sonundan ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için faiz alacağı hesaplanmıştır. Sözleşmenin 23/b maddesinde %5 teminat kesintisinin geçici kabulün yapılmasından sonra ödeneceği belirlenmiştir. Geçici kabul tarihinden önce bu ödemenin yapılması sözleşmeye göre mümkün olmadığından %5 kesinti için faiz hesaplanması doğru değildir. Yine sözleşmenin 15/3 maddesi gereğince sözleşmede fiyatı yer almayan elektrik vs. malzeme bedelinin ödemesinin mahalli Ticaret ve Sanayi Odalarından alınacak faturaların tasdiki ve idareye ibrazından sonra yapılacağı anlaşılmaktadır. Bilirkişilerce yapılan faiz hesabında bu iki kalem alacağa faiz yürütülüp yürütülmediği belli değildir. Bu nedenle bilirkişilerden rapor alınarak faiz hesabına esas alınmışsa bu iki kalem için faiz yürütülmemelidir.

Mahkemece hükmedilen miktar faiz alacağı olup BK. 104/son maddesi uyarınca faize faiz yürütülmesi doğru olmadığı halde faiz uygulanması kanuna aykırı bulunmuştur.

Mahkemece hükmedilen miktar faiz alacağı olup BK. 104/son maddesi uyarınca faize faiz yürütülmesi doğru olmadığı halde faiz uygulanması kanuna aykırı bulunmuştur.

Davalı Bakanlığın 2006/259 Esas sayılı birleşen davadaki temyiz itirazlarına gelince, bu dava yönünden hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı yükleniciye 31 günlük süre uzatımı verilmesi gerektiği görüşü ile fiyat farkı hesabı yapılmıştır. Daha önce alınan bilirkişi raporunda ise davacının 95 günlük süre uzatımına hak kazandığı belirlenmiştir. Her iki raporda da idarece verilen sürelerin bu sürenin içinde mi, dışında mı olduğu belirlenememektedir. En azından idarece 2002 yılında verilen 10 günlük sürenin hesaplamaya katılıp katılmadığı anlaşılamamıştır. Bu nedenle mahkemece bilirkişilerden alınacak ek raporla idarenin verdiği süre konusunda izahat alınıp süre dikkate alınmamış ise yeniden fiyat farkı hesaplanıp mahkemece verilen ilk karardaki miktarın yüklenici tarafından temyiz edilmemesi nedeniyle iş sahibi lehine usulî kazanılmış hak oluştuğu da dikkate alınarak dava sonuçlandırılmalıdır.

3-Davacı yüklenicinin sair temyiz itirazlarına gelince; 2006/261 Esas sayılı davada mahkemece gerekçe kısmında 124.676.684.889 TL. faiz alacağının ödenmesi gerektiği kabul edildiği halde, hüküm fıkrasında ne sebeple 48.296.494.319 TL.ye hükmedildiği anlaşılamamıştır. Mahkemece verilen kararın HUMK’nın 389. maddesi uyarınca çelişkili olması nedeniyle karar davacı yararına kabul şekli bakımından bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda (1.) bentte yazılı nedenlerle tarafların sair temyiz itirazlarının reddine, (2.) bent uyarınca hükmün davalı yararına, (3.) bent gereğince ise davacı yararına BOZULMASINA, 500,00’er YTL vekâlet ücretinin taraflardan alınarak yekdiğerine verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, 14.02.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2667, Karar No: 2019/4491, Tarih: 11.03.2019

**2. Ceza Dairesi         2018/2667 E.  ,  2019/4491 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK : ...

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Suça sürüklenen çocuk hakkında mala zarar verme suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz isteminin incelemesinde;

14.04.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 31.03.2011 tarih ve 6217 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a eklenen geçici 2. maddesi gereğince hükmolunan 3000 TL dahil adli para cezasına mahkumiyet hükmünün temyizi mümkün olmadığından suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteminin CMUK'nın 317. maddesi gereğince REDDİNE,

2-Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık ve işyeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz isteminin incelemesinde;

Suç tarihinde 15-18 yaş grubunda olduğu anlaşılan suça sürüklenen çocuğun okul bahçesinde bulunan ve müştekinin işlettiği kantinden çeşitli malzemeler çalması biçimindeki eylemine uyan TCK'nın 142/1-a, 116/2 ve 31/3. maddelerinde tanımlanan hırsızlık ve işyeri dokunulmazlığının ihlali suçları için öngörülen cezanın türü ve üst sınırına göre, aynı Kanun'un 66/1-e, 66/2, 67/4. maddelerine göre hesaplanan ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın kesinleştiği 21.05.2010 tarihinde duran ancak deneme devresinde ikinci suçun işlendiği 24.10.2010 tarihinde tekrar işlemeye başlayan 7 yıl 12 aylık zamanaşımının (hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedeniyle oluşan 5 ay 3 günlük durma süresi de çıkartılarak) suçun işlendiği 02.04.2009 gününden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle istem gibi BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK'nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık ve işyeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından açılan kamu davalarının, 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi gereğince DÜŞÜRÜLMESİNE, 11/03/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2281, Karar No: 2013/20798, Tarih: 11.11.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/2281 E.  ,  2013/20798 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hak sahibi konumundaki davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının yasal faiziyle birlikte geri alınması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 13.6.2000 tarihinde kesinleşen davalıya, yaşamını yitiren iştirakçi babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm (yetim) aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 15.04.2011 tarihinde gerçekleştirilen işlemle 21.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 21.10.2008 – 20.12.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik

kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama

tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.