muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/873, Karar No: 2023/232, Tarih: 22.03.2023

19. Mahkemece verilen kararın bu kez davalılar vekilleri tarafından temyizi üzerine Özel Dairenin 07.02.2019 tarihli ve 2018/3439 Esas, 2019/1049 Karar sayılı kararı ile, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca davacının murisi adına yapılan tahsisin iptaline karar verildiğinin anlaşılmasına göre, davacının talep edebileceği bedelin iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin güncellenmiş değeri olduğu gerekçesiyle karar yeniden bozulmuştur.

20. Özel Dairenin bozma kararı üzerine mahkemece verilen 04.07.2019 tarihli ve 2019/270 Esas, 2019/332 Karar sayılı kararı ile, Özel Dairenin ilk bozma kararına uyularak alınan bilirkişi raporu uyarınca bağımsız bölümün dava tarihi itibariyle bedelinin davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

21. Mahkemece verilen direnme kararının davalılar vekilleri tarafından yeniden temyiz edilmesi üzerine Özel Dairenin 30.10.2019 tarihli ve 2019/4196 Esas, 2019/7169 Karar sayılı kararı ile, mahkemece bozma kararından sonra uyma kararı verilmeksizin dosyanın bilirkişiye tevdi edilerek rapor alındığı ve verilen direnme kararının hüküm fıkrasının ilk hükümle aynı olmasına karşılık, gerekçe kısmında bozma ilamından sonra yeni gerekçeler ileri sürüldüğü, önceki temyiz incelemesi kapsamı dışında kalması nedeniyle sonraki mahkeme hükmünün direnme niteliği taşımadığı, aksine yeni bir hüküm olduğu değerlendirilerek, Özel Dairece dosyanın temyizen incelenmesine karar verildikten sonra, davacının murisine yapılan tahsis işleminin iptaline karar verilmesinin anlaşılmasına göre davacının talep edebileceği bedelin, iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin güncellenmiş değeri olduğu gerekçesiyle karar yeniden bozulmuş, mahkemece önceki karar gerekçesi tekrar edilmek suretiyle yeniden direnme kararı verilmiştir.

22. Mahkemece verilen davanın reddine dair ilk kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Özel Dairece verilen ilk bozma kararında "...mahkemece davacının talebi doğrultusunda araştırma yapılarak dava konusu taşınmazın denkleştirici adalet kuralları gereğince değeri belirlenerek davanın kabulü gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş,..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

23. Mahkemece Özel Dairenin ilk bozma kararına uyulmak suretiyle alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulü ile bağımsız bölümün dava tarihindeki değerine hükmedilmiş, kararın bu kez davalılar vekilleri tarafından temyizi üzerine Özel Dairece davacının talep edebileceği bedelin iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin güncellenmiş değeri olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

23. Mahkemece Özel Dairenin ilk bozma kararına uyulmak suretiyle alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulü ile bağımsız bölümün dava tarihindeki değerine hükmedilmiş, kararın bu kez davalılar vekilleri tarafından temyizi üzerine Özel Dairece davacının talep edebileceği bedelin iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin güncellenmiş değeri olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

24. Az yukarıda da ifade edildiği üzere mahkemece Özel Dairenin ilk bozma kararına uyulması üzerine davacı yararına "usulî kazanılmış hak" oluştuğundan ve somut olayda usuli kazanılmış hakkın istisnaları da gerçekleşmediğinden mahkemece bağımsız bölümün dava tarihi itibariyle tespit edilen değerine hükmedilmesi suretiyle verilen direnme kararının açıklanan bu değişik gerekçe ve nedenlerle onanması gerektiği düşüncesinde olduğumdan sayın çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

"K A R Ş I O Y "

1. Hukuk Genel Kurulu önüne gelen olayda temel uyuşmazlık, tapu tahsis işleminin iptali sebebiyle oluşan zararın giderilmesi için dava konusu bağımsız bölümün dava tarihi itibariyle belirlenecek rayiç değerine mi yoksa iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin güncellenmiş değerine mi hükmedileceği hususundadır.

2. Sayın çoğunluk, eldeki davada davacının davacıya ödenecek tazminat tutarının iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin güncellenmiş değeri olduğunu sonucuna vararak İlk Derece Mahkemesinin aksi yöndeki direnme kararını bozmuştur.

3. Aşağıda açıklamış olduğumuz nedenlerle İlk Derece Mahkemesinin direnme kararının dosya kapsamına ve somut olayın özelliklerine uygun olduğunu düşündüğümüzden Sayın Çoğunluğun görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır.

4. Davacı vekili, murisine tahsis edilen bağımsız bölümü tüm hak ve borçları ile devraldığını, bu kapsamda tüm borcu ödediğini, dairenin adına tescilini beklerken tahsisin iptal edildiğini haricen öğrendiğini belirterek dava konusu bağımsız bölümün adına tescilini, bunun mümkün olmaması hâlinde buranın değerinin ödenmesini talep etmiştir.

4. Davacı vekili, murisine tahsis edilen bağımsız bölümü tüm hak ve borçları ile devraldığını, bu kapsamda tüm borcu ödediğini, dairenin adına tescilini beklerken tahsisin iptal edildiğini haricen öğrendiğini belirterek dava konusu bağımsız bölümün adına tescilini, bunun mümkün olmaması hâlinde buranın değerinin ödenmesini talep etmiştir.

5. İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda her iki istem yönünden davanın reddine karar verilmiş; davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine hüküm, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi tarafından bozulmuştur. Bozma ilamında ilk olarak tapu tahsis belgesinin bir mülkiyet belgesi olmayıp yalnızca fiili kullanmayı belirleyen ve ilgilisine kişisel hak sağlayan bir zilyetlik belgesi olduğu, tapu tahsis belgesinin varlığının tahsis edilen yerin adına tahsis yapılan kişi veya mirasçıları adına tescili için yeterli bulunmadığı, tahsis kapsamındaki yerin hak sahibi adına tescil edilebilmesi için hukuki yönden geçerliliğini koruyan bir tapu tahsis belgesinin bulunması ve diğer bazı koşulların da gerçekleşmiş olması gerektiği vurgulandıktan sonra "Mahkemece davacının talebi doğrultusunda araştırma yapılarak dava konusu taşınmazın denkleştirici adalet kuralları gereğince değeri belirlenerek davanın kabulünün gerektiği" ifade edilmiştir. Bu karara yönelik davalı Bakanlığın karar düzeltme istemi de aynı Daire tarafından reddedilmiştir.

6. İlk Derece mahkemesince anılan Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilerek devam olunan yargılama sonunda davaya konu bağımsız bölümün dava tarihindeki değerinin 72.332,50 TL olduğu tespit edilerek bu bedelin tazminat olarak davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile anılan bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Hüküm, davalılar tarafından temyiz edilmekle Yargıtay 14. Hukuk Dairesi tarafından yeniden bozulmuştur. Daire bozma ilamında bu kez "davacıya ödenecek tazminatın iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin güncellenmiş değeri olduğunu" ifade etmiştir.

7. Bunun üzerine İlk Derece Mahkemesi önceki kararında direnmiş; bu hüküm de temyiz incelemesi sonunda Daire tarafından usule ilişkin nedenlerle bozulmuştur. İlk Derece Mahkemesinin yeniden verdiği direnme kararı üzerine dosya Hukuk Genel Kurulu önüne gelmiştir.

8. Somut olayda uyuşmazlığın çözümü için ilk olarak usuli kazanılmış hak müessesi üzerinde durulması gerekmektedir.

7. Bunun üzerine İlk Derece Mahkemesi önceki kararında direnmiş; bu hüküm de temyiz incelemesi sonunda Daire tarafından usule ilişkin nedenlerle bozulmuştur. İlk Derece Mahkemesinin yeniden verdiği direnme kararı üzerine dosya Hukuk Genel Kurulu önüne gelmiştir.

8. Somut olayda uyuşmazlığın çözümü için ilk olarak usuli kazanılmış hak müessesi üzerinde durulması gerekmektedir.

9. Bilindiği üzere bir davada mahkemenin veya tarafların yapmış oldukları bir usul işlemi nedeniyle taraflardan biri lehine, dolayısıyla diğeri aleyhine doğan ve gözetilmesi zorunlu olan hakka usuli kazanılmış hak denilir. Örneğin mahkemenin Yargıtay bozma kararına uymasıyla bozma kararı lehine olan taraf bakımından kazanılmış hak doğar. Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen biçimde inceleme ve araştırma yapmak ve yine o kararda belirtilen hukuksal esaslar gereğince karar vermek yükümlülüğü oluşur. Bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozma kararında gösterilen ilkelere aykırı bulunması, usule uygun olmadığından bozma nedenidir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.04.2022 tarihli ve 2022/368 Esas, 2022/537 Karar sayılı kararı).

10. Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince muamele yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisi lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli müktesep hak yahut usule ait müktesep hak denilmektedir. Usul Kanunumuzda bu şekildeki usule ait müktesep hakka ilişkin açık bir hüküm konulmuş değilse de temyizin bozma kararının hakka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan gayesi ve muhakeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma maksadıyla kabul edilmiş olması yanında hukuki alanda istikrar gayesine dahi ermek üzere kabul edilmiş bulunması bakımından usule ait müktesep hak müessesesi; usul kanununun dayandığı ana esaslardandır ve amme intizamıyla da ilgilidir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.04.2022 tarihli ve 2022/368 Esas, 2022/537 Karar sayılı kararı; aynı yöndeki diğer kararlar için bkz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.02.2003 tarihli ve 2003/8-83 Esas, 2003/72 Karar; 17.02.2010 tarihli ve 2010/9-71 Esas, 2010/87 Karar; 25.01.2017 tarihli ve 2015/9-463 Esas, 2017/137 Karar sayılı kararları).

11. Yargıtay içtihatları ile kabul edilen "usuli kazanılmış hak" olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma kararına uyulmuş olmakla oluşan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır. Benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmü, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilirse, usuli kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.01.2004 tarihli ve 2004/10-44 Esas, 19 Karar; 03.02.2010 tarihli ve 2010/4-40 Esas, 2010/54 Karar sayılı kararları).

12. Bu sayılanların dışında ayrıca görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda usuli kazanılmış haktan söz edilemez. Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.

13. Bu açıklamalar karşısında somut olay değerlendirildiğinde; İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesi sonrasında hükmün davacı temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesince verilen 31.03.2016 tarihli bozma ilamında açıkça "Mahkemece davacının talebi doğrultusunda araştırma yapılarak dava konusu taşınmazın denkleştirici adalet kuralları gereğince değeri belirlenerek davanın kabulü gerektiği" ifade edilmiş ve anılan bozma ilamına yönelik karar düzeltme talebinin reddine karar verilmiştir.

14. Bozma ilamı üzerine İlk Derece Mahkemesince devam olunan yargılamada 08.02.2018 tarihli duruşmada Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Mahkemece anılan bozma ilamına uyulmasıyla davacı lehine "dava konusu taşınmazın değeri ölçüsünde davanın kabulüne karar verilmesi doğrultusunda" usuli müktesep hak oluşmuş durumdadır. Davacı lehine olan bu usuli müktesep hakka ilişkin yukarıda değinilen istisnai durumların mevcut olduğu yönünde bir belirleme de mevcut değildir. Bu durumda davacının usuli müktesep hakkı gözardı edilerek davacıya ödediği bedellerin güncellenmiş değeri olarak çok daha düşük miktarda bir tazminatın ödenmesine karar verilmesinin hukuka uygun olduğunu söylemek mümkün görünmemektedir.

15. Diğer taraftan biran için davacı yönünden usuli müktesep hak oluşmadığı kabul edilse dahi eldeki davada davacıya ödediği bedellerin güncellenmiş değerinin tazminat olarak ödenmesinin davacının mülkiyet hakkını ihlâl eden bir durum olduğu açıktır. Somut olayda davacının iptal edilen tahsis işlemine rağmen tahsis edilen taşınmazın bedelini ödemeye devam etmesinde en az davacı kadar idarenin de özensizliği söz konusudur.

16. Şöyle ki; dava konusu taşınmaz davacının murisine Belediye Encümeninin 18.06.1974 tarihli kararıyla tahsis edilmiş ve bu tahsis kararı İdare tarafından 04.02.1975 tarihinde iptal edilmiştir. Buna karşılık Belediye Encümenin tahsisin iptali yönündeki kararı uzun yıllar boyunca davacının murisine tebliğ edilmediğinden davacının bu yere ilişkin hak ve borçları Noterlik işlemiyle 17.04.1978 tarihinde murisinden devraldığı görülmektedir. Daha da önemlisi İmar Müdürlüğünün -dosyadaki kayıtlara göre 1977 yılında- tahsis 1975 yılında iptal edilmiş olmasına rağmen davacının murisine tahsis bedelinin ödenmesi gerektiğine dair yazı yazdığı anlaşılmaktadır.

17. Davacının bu durumda tahsis işleminin iptal edildiğinden habersiz olarak tahsis edilen taşınmaza dair tahsis bedellerini ödemeye devam etmesinde İdarenin iyi yönetişim ilkesine uygun şekilde hareket etmemesinin belirleyici olduğu söylenebilir. Nitekim tahsisin iptaline dair Belediye Encümen kararı davacının murisine 06.09.1993 tarihinde tebliğ edilmiş; İdarece davacının murisinden temlik aldığı hakka istianeden taşınmazın tüm bedelini taksitler hâlinde ödemeye devam etmesine tepkisiz kalınmış ve nihayetinde bedelin tümüne ilişkin ödeme 16/07/1999 tarihi itibarıyla tamamlanmıştır.

18. İdarenin ölçülülük bağlamında iyi yönetişim ilkesine uygun hareket etme yükümlülüğü bulunmaktadır. İyi yönetişim ilkesi, kamu yararı kapsamında bir konu söz konusu olduğunda kamu otoritelerinin uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarlı olarak hareket etmelerini gerektirir (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014, § 68). Bu bağlamda idarelerin kendi hatalarının sonuçlarını gidermeleri ve bireylere yüklememeleri gerekir (Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. [GK], B. No: 2015/6728, 1/2/2018, § 100).

19. Tapu tahsis belgesinin idarece iptal edilmiş olması dolayısıyla davacının taşınmazın tapusunu adına tescil ettirme bakımından eşya hukuku bağlamında bir mülkiyet hakkının olduğu söylenemese de davacının yaptığı ödemeler sebebiyle anayasal anlamda bir mülkiyet hakkı sahibi olduğu hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır (tapu tahsis belgesinin geri alınmasına dair işlemin de Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına bir müdahale olduğu yönündeki Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararı için bkz. Ercan Mumcu ve diğerleri, B. No: 2019/37721, 19/10/2022, §§ 26-28). Esasen bu durum davacıya belirli bir tazminat bedeli ödenmesi gerektiğinin tüm yargı mercileri tarafından da kabul edilmesi dolayısıyla uyuşmazlık konusu değildir. Bununla birlikte bu bedelin belirlenmesi hususundaki yöntem ve yaklaşım farklılığı davacı bakımından önemli bir dezavantajı ortaya çıkarmaktadır.

20. Bu bağlamda sayın çoğunluğun görüşü doğrultusunda davacıya iptal edilen tahsis kararına konu taşınmaz sebebiyle ödediği miktarın güncelenmiş değerin tazminat olarak verilmesi hâlinde ödenecek miktarın yaklaşık 500,00 TL olduğu görülmektedir. Bu meblağın davacının ... şehir merkezindeki bir daire için yıllar içinde ödediği taksitler ve oluşan meşru beklentisi karşılığında meydana gelen zararını ödemekten son derece uzak olduğu izaha muhtaç değildir. Bu durumda temelde İdarenin özensizliği sebebiyle oluşan külfetin tümünün davacıya yüklenilmesi söz konusu olacaktır.

21. Nitekim Hukuk Genel Kurulu önüne gelen bir uyuşmazlıkta tapu tahsis belgesi sahibi davacıya kamu yararı ve sosyal devlet ilkesi çerçevesinde, şehir planmalarına uygun konut sahibi olabilmesi için maliyet bedeli karşılığında konut verileceğinin taahhüt edildiği bir olayda tüm şartları taşıdığı anlaşılan davacının mülkiyet hakkına ulaşacağı yönünde haklı ve meşru bir beklenti içerisinde olduğunun açık olduğu vurgulanmış; davalı Belediyenin imar planının iptali nedeniyle edimini ifa edememesinden doğan zararın davacıya teslim edilmesi gereken konutun rayiç bedeli kadar olduğu belirtilmiştir (Hukuk Genel Kurulunun 25.01.2022 tarihli ve 2019/(13)3-42 Esas, 2022/42 Karar sayılı kararı).

22. Anılan kararda değinilen meşru beklentinin somut olayın koşullarında davacı bakımından mevcut olduğunun kabul edilmesi gerekir. Zira davacının yıllar boyunca taşınmazın tahsis bedelini İdareye ödemeye devam etmesinde belirleyici olan unsurlar; İdarenin tahsis kararını iptal etmesine rağmen davacının murisine tahsis bedelini ödemesi için yazı göndermesi, tahsisi iptal ettiğini 18 yılı aşkın bir süre boyunca ilgilisine tebliğ etmemesi ve davacı tarafından ödemeleri kabul etmeye devam etmesidir. Bu itibarla yukarıda değinilen Hukuk Genel Kurulu kararındaki yaklaşımın somut olayda da kabul edilmesinin uygun olduğu düşünülmektedir.

23. Bu durumda, İlk Derece Mahkemesinin somut olayın koşullarında davacıya iptal edilen tahsis kararı sebebiyle ödenecek tazminat tutarının ödediği tutarın güncellenmiş değerine göre değil de taşınmazın dava tarihindeki rayiç bedeline göre belirlemesinin somut olayın koşullarında hukuka aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

24. Bu itibarla İlk Derece Mahkemesinin direnme kararının onaması gerektiği kanaatinde olduğumuzdan sayın çoğunluğun hükmün bozulması yönündeki kararına katılmıyoruz.

"K A R Ş I O Y "

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin murisine 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belediye ile bayındırlık müdürlüğünün yürüttüğü ortak proje kapsamında inşa edilen 1 No.lu gecekondu önleme bölgesindeki sosyal konutlardan 31. Blok 10 No.lu bağımsız bölümün tahsis edildiğini, daha sonra müvekkilinin murisinin ... Noterliğinin 17.04.1978 tarihli işlemi ile adına tahsis edilen bağımsız bölümün tüm hak ve borçları ile müvekkiline devrettiğini, bu devir tarihinden sonra ödenmesi gereken taksitleri müvekkilinin ödediğini, dairenin adına tescilini beklerken tahsisin iptal edildiğini belirterek dava konusu bağımsız bölümün müvekkili adına tesciline, mümkün olmadığı takdirde denkleştirici adalet kuralına göre dava konusu bağımsız bölümün ikame değerinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece verilen ilk karar ile ... Belediye Encümeninin 04.02.1975 tarihli kararıyla davacının murisinin gerekli şartları taşımaması sebebiyle tahsis işleminin iptal edildiği, söz konusu iptal kararı iptal edilmediği sürece davacı veya murisi tarafından tahsis edilen daire ile yapılan ödemelerin geçersiz bir hukuki işlem nedeniyle yapılan ödemeler olduğu, bu nedenle tapu iptal ve tescil kararı verilemeyeceği, geçersiz hukuki ilişki nedeniyle yapmış olduğu ödemelerin denkleştirici adalet kuralları gereği dava tarihindeki değerinin de talep edilmediği gerekçesi ile her iki davalı hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece verilen kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Özel Dairece tahsis kapsamındaki yerin hak sahibi adına tescil edilebilmesi için hukuki yönden geçerliliğini koruyan bir tapu tahsis belgesinin bulunması ve diğer bazı koşulların da gerçekleşmiş olması gerektiği, somut olayda geçerli bir tahsis kararının bulunmadığından davacının talebi doğrultusunda araştırma yapılarak dava konusu taşınmazın denkleştirici adalet kuralları gereğince değeri belirlenerek davanın kabulü gerektiği gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen ikinci kararda davacının tescil isteminin reddine, dava konusu bağımsız bölümün dava tarihindeki değerinin denkleştirici adalet ilkesi gereğince bedelinin davacıya ödenmesi gerektiğinden, alınan bilirkişi raporu ile saptanan davaya konu bağımsız bölümün dava tarihindeki değeri 72.332,50 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen ikinci kararda davacının tescil isteminin reddine, dava konusu bağımsız bölümün dava tarihindeki değerinin denkleştirici adalet ilkesi gereğince bedelinin davacıya ödenmesi gerektiğinden, alınan bilirkişi raporu ile saptanan davaya konu bağımsız bölümün dava tarihindeki değeri 72.332,50 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Mahkemece verilen bu karar davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir. Özel Dairece verilen ikinci bozma kararında bu kez 775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümleri uyarınca yapılan tahsisin iptaline karar verildiği anlaşılmasına göre davacının talep edebileceği bedelin, iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin güncellenmiş değeri olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Mahkemece verilen 04.07.2019 tarihli üçüncü karar ile Özel Dairenin ilk bozma kararına uyularak bilirkişi raporu alındığı, buna göre bağımsız bölümün denkleştirici adalet ilkesi gereğince 72.332,50 TL olan bedelinin davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararının, davalılar vekillerince temyizi üzerine Özel Dairece verilen üçüncü bozma kararında verilen direnme kararının hüküm fıkrasının ilk hükümle aynı olmasına karşılık, gerekçe kısmında bozma ilâmından sonra yeni gerekçeler ileri sürüldüğü, önceki temyiz incelemesi kapsamı dışında kalması nedeniyle sonraki mahkeme hükmünün direnme niteliği taşımadığı, aksine yeni bir hüküm olduğu değerlendirilerek temyiz incelemesi yapılmak suretiyle yapılan tahsisin iptaline karar verildiğinin anlaşılmasına göre davacının talep edebileceği bedelin, iptaline karar verilen tahsis gereğince ödenen bedelin, güncellenmiş değeri olduğu gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiş. Mahkemece önceki karar gerekçesi tekrar edilmek suretiyle ikinci kez direnme kararı verilmiştir.

Usule ait kazanılmış hak müessesesi, Usul Hukukunun dayandığı ana esaslardandır ve kamu düzeni ile de ilgilidir. Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda (HUMK) ve HMK'nın "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır.

Usuli kazanılmış hak kurumu, davaların uzamasını ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak amacıyla Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine, dolayısıyla diğeri aleyhine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Örneğin mahkemenin Yargıtay bozma kararına uymasıyla bozma kararı lehine olan taraf bakımından kazanılmış hak doğar.