muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/4608, Karar No: 2016/4447, Tarih: 17.05.2016

**21. Ceza Dairesi         2016/4608 E.  ,  2016/4447 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 213 sayılı Vergi Usul Kanununa muhalefet

HÜKÜM : 2004 yılına ait suçtan: Ortadan kaldırma,

2005 yılına ait suçtan: Mahkumiyet

Sanık ve müdafiinin temyiz dilekçesi içeriklerine göre ”2004 takvim yılında sahte fatura düzenleme” suçu yönünden verilen zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırma kararına yönelik bir temyiz bulunmadığı, temyiz istemlerinin mahkumiyet hükümlerine yönelik olduğunun kabulüyle yapılan incelemede;

1-Defter ve belge ibraz etmeme suçundan verilen mahkumiyet hükmü yönünden;

... Denetim Grup Müdürlüğünün 18.05.2007 gün ve .... sayılı yazısı ile sanıktan 2004 takvim yılı defter ve belgelerini ibraz etmesi istendiği, süresinde ibraz edememesi üzerine sanık hakkında defter ve belge ibraz etmeme suçundan kamu davası açılması üzerine yapılan yargılama sonunda defter ve belge ibraz etmeme suçundan temyize konu mahkumiyet hükmünün kurulduğu, ancak dosya içinde sureti bulunan ...... Asliye Ceza Mahkemesinin 07.12.2010 gün ve ....esas, .... karar sayılı gerekçeli kararında da sanığın 2004 takvim yılı defter ve belgelerini süresinde ibraz etmediğinden bahsedilerek sanık hakkında mahkumiyet hükmü kurulup CMK'nun 231. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği görülmekle, gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi ve mükerrer yargılamanın önlenmesi bakımından, bahsi geçen....esas sayılı dosyanın incelenerek ilgili belgelerin onaylı birer örnekleri de bu dosya içine konulduktan sonra, aynı mükellefiyet kaydı ile ilgili olarak aynı takvim yılına ilişkin defter ve belgelerin ibraz edilmemesi suçundan dolayı iki ayrı dava bulunup bulunmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi,

2-"2005 takvim yılında sahte fatura düzenleme" suçundan kurulan mahkumiyet hükmü yönünden yapılan incelemede;

5271 sayılı CMK’nun 225. maddesi uyarınca hükmün konusu duruşmanın neticesine göre iddianamede gösterilen fiilden ibaret olup, bunun dışına çıkılarak dava konusu edilmeyen eylem esas alınarak hüküm kurulamayacağı cihetle, sanık hakkında ”2004 takvim yılında sahte fatura düzenleme" suçundan kamu davası açılmış olduğu, ”2005 takvim yılında sahte fatura düzenleme" suçu yönünden açılmış bir dava bulunmadığı gözetilmeden sanığın dava konusu yapılmayan suçtan yazılı şekilde mahkumiyetine hükmolunması,

Yasaya aykırı, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, bahsi geçen hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 saylı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 17.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/2850, Karar No: 2014/6488, Tarih: 24.03.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/2850 E.  ,  2014/6488 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Velayet

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava dosyası inceleme için elektronik ortamda gönderilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılarak Yargıtay'a elektronik ortamda gönderilen dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi için dosyadaki tüm evrakların "taranma" suretiyle elektronik ortama aktarılmış olması zorunludur.(HUMK md. 445)Hiç kaydedilmemiş veya sisteme kaydedildiği halde taranmamış,eksik ya da hatalı taranmış veya usulüne uygun tarandığı halde doğru isimlendirilmemiş evrak barındıran dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Açıklanan sebeple, fiziki imkansızlık sebebiyle taranamayan belge var ise, dosyanın elektronik ortamda değil, fiziki olarak gönderilmesi (duruşmalı temyiz edilen dosyaların her halükarda elektronik değil, fiziki olarak gönderilmesi) gerekmektedir. Fiziki olarak gönderilen dosyalar ayrıca elektronik ortamda gönderilmemelidir.

Dairemize elektronik ortamda gönderilen ve sisteme kaydedilen dosyanın yapılan ön incelemesinde yukarıdaki esaslara uyulmadığı görülmektedir. Bu halde dosyanın elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Mahkemesince dosyanın yeniden kontrol edilerek eksikliklerin gösterilen şekilde tamamlanması, fiziki imkansızlık sebebiyle bunun mümkün olmaması halinde ise elektronik ortamda değil,fiziki olarak gönderilmesi amacıyla dosyanın mahalli mahkemesine İADESİNE oybirliğiyle karar verildi. 24.03.2014 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2021/9842, Karar No: 2022/297, Tarih: 19.01.2022

**5. Hukuk Dairesi         2021/9842 E.  ,  2022/297 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma kararı uyarınca inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş; karar, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Kapama elma bahçesi niteliğindeki ... ili, ... İlçesi, ... Köyü ... ada ... parsel (eski ... parsel)sayılı taşınmaza, olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net elma geliri üzerinden değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1- Mahkemece verilen ilk karar davacı idare ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiş olup, ilk kararda tespit edilen kamulaştırma bedeli, kararı temyiz etmeyen davalılar ..., ... ve ... yönünden kesinleşmiştir.

Bu durumda ilk kararı temyiz etmeyen davalılar yönünden kesinleşen bedel davacı idare lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğundan; bozmadan sonra sadece ilk kararı temyiz eden davalı ...’ün payı hesaplanarak bu miktarın bloke ettirilip adı geçene ödenmesine yönelik hüküm kurulması gerektiği düşünülmeden, bozmadan sonra tespit edilen bedel üzerinden tüm davalıların payını kapsar şekilde karar verilmesi,

2- Dava konusu taşınmazın tamamının bedeline hükmedildiği halde, 2.113,31 m²’lik kısmının tapusunun iptali ile idare adında tesciline karar verilmesi,

Doğru olmadığı gibi;

3- Anayasa Mahkemesi’nin 27/11/2020 gün 31317 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 16/07/2020 tarih 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanunla Değişik Kamulaştırma Kanunu’nun 10/8. fıkrasının dördüncü cümlesinin; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak hüküm kurulması gerektiğinden,

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 19/01/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17957, Karar No: 2014/4316, Tarih: 25.02.2014

**8. Ceza Dairesi         2013/17957 E.  ,  2014/4316 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 8 - 2013/116862

MAHKEMESİ : İstanbul 9. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 12/02/2013

NUMARASI : 2012/833 (E) ve 2013/51 (K)

SUÇ : Mühürde sahtecilik

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak:

1- Belgede sahtecilik suçunun oluşması için suça konu yazı veya mührün kağıt üzerinde olması zorunlu olmayıp; metal üzerine yazı yazılması halinde de 5237 sayılı TCK.nun 204. maddesinde yazılı suçun oluşacağı ve anılan maddenin gerekçesinde belirtildiği üzere araç plakalarının da resmi belge olduğu cihetle, sanığın eyleminin 5237 sayılı TCK.nun 204/1. maddesinde sahtecilik suçunu oluşturduğunun gözetilmemesi,

2- Sanığın adli sicil kaydında yer alan mahkumiyet hükmünün silinme şartlarının gerçekleşmiş olması karşısında 5271 sayılı CMK.nun 231/6-b madde, fıkra ve bendi uyarınca, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları gözönünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda oluşan kanaate göre hakkında hükmün açıklanmasınının geri bırakılmasına karar verilip verilmeyeceğinin değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3- Suça konu sahte plakaların delil olarak dosyada saklanması yerine, müsaderesine karar verilmesi,

Yasaya aykırı ise de, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321 ve 326. maddeleri gereğince ceza miktarı bakımından kazanılmış hakları saklı kalmak kaydıyla (BOZULMASINA), 25.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/18476, Karar No: 2017/8341, Tarih: 11.07.2017

**13. Ceza Dairesi         2016/18476 E.  ,  2017/8341 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, işyeri dokunulmazlığını bozma, mala zarar verme

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

I- Suça sürüklenen çocuk hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

Suça sürüklenen çocuk hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın 27.08.2010 da tarihinde kesinleştiği ve sonradan 24.02.2013 tarihinde kasten yaralama suçunu işlemesi üzerine hükmün açıklandığı, buna göre bu iki tarih arasında zamanaşımı süresinin işlemediği ve TCK'nın 152/1-a maddesinde suç tarihinden sonra 6545 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik de göz önünde bulundurulduğunda,

Suça sürüklenen çocuğa yüklenen 5237 sayılı TCK.nun 152/1-a,31/2 maddelerine uyan suçun gerektirdiği cezanın türü ve üst sınırına göre; aynı yasanın 66/1-e, 67/4. maddelerinde öngörülen 6 yıllık zamanaşımının suç tarihi olan 28.10.2008 gününden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma sebebi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı yasanın 8/1. maddesi aracılığıyla 1412 sayılı CMUK.nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında açılan mala zarar verme suçuna ilişkin kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE,

II- Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık ve işyeri dokunulmazlığını bozma suçundan kurulan hükümlerin temyiz incelemesine gelince;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçların suça sürüklenen çocuk tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak,

1-Hırsızlık eyleminin okul binası içerisinde gerçekleşmesi karşısında; temel cezanın belirlenmesinde TCK'nın 116/2, 142/1-a, maddesi ile uygulama yapılması gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması,

2-Suç tarihinde 12-15 yaş gurubunda bulunan suça sürüklenen çocuk hakkında sosyal inceleme raporu aldırılmaması suretiyle 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 35/3. maddesine aykırı davranılması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 11.07.2017 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7204, Karar No: 2014/17187, Tarih: 11.09.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/7204 E.  ,  2014/17187 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gebze 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 11/02/2014

NUMARASI : 2013/724-2014/137

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalılar vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, 21.02.2004 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu yardıma muhtaç şekilde % 100 oranında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi zararının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de maddi zarar belirlenirken hataya düşüldüğü görülmektedir.

SGK tarafından sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin rücu edilebilir kısmının belirlenen zarardan düşürülmesi gerektiği uyuşmazlık konusu değildir. Ne var ki SGK tarafından sigortalıya istirahatli kaldığı 384 gün karşılığı ödenen 3.718,96 TL geçici iş göremezlik ödeneğinin işverene rücu edilebilir kısmının hesaplanan maddi zarardan düşürülmesi gerekirken geçici iş göremezlik ödeneği olarak 3.178.96 TL'nin esas alınarak bu miktarın rücu edilebilir kısmının düşürülmesi hatalı olmuştur.

Öte yandan bakıma muhtaç davacı için kaza tarihinden başlamak üzere kalan ömür süresince asgari ücretin brütü üzerinden bakıcı gideri hesaplaması doğrudur. Ne var ki iş gücünü kaybeden kazalının sağlıklı bir insan için geçerli olan PMF yaşam tablosuna göre ve bu yaşam süresinin tamamında bakıcı ücreti ödeyeceği varsayımına dayalı olarak ve asgari ücretin brütü esas alınarak hesap yapılmış olması karşısında, ayrı bir bakiye ömür belirlenmesi mümkün olmadığına göre davacının halen ve bakiye ömrü içerisinde de sürekli bakıcı çalıştırmayıp aile içi bakım dayanışmasından yararlanacağı açık olmakla, hesaplanan bakıcı giderinden uygun bir oranda indirim yapılması gerekirken, hesaplanan bakıcı gideri tazminatının tamamının hüküm altına alınması da isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine, 11/09/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2180, Karar No: 2013/7551, Tarih: 15.04.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/2180 E.  ,  2013/7551 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, ölüm aylığının iptaline ilişkin kurum işleminin iptaline, kesilen aylığının kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanması gerektiğinin tespitine, almış olduğu aylıklardan dolayı kuruma borcu olmadığına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanun'un 56/2. fıkrası uyarınca ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali nedeniyle Kuruma borçlu olmadığının tespiti,davacıya yapılan ödemelerin yersiz ödeme olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasında, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler

madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Somut olayda, davacı mahkeme kararı ile boşanmıştır. Boşanma kararı 03.04.2003 tarihinde kesinleşmiştir. Davacıya babası nedeniyle yetim aylığı bağlanmıştır. 17.03.2010 tarihli Kurum yazısında yer alan, muvazaalı boşanma yönündeki tespit üzerine yetim aylığı kesilerek, Kurumca, kanunun yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden sonraki ödemeler borç kaydedilmiştir. Mahkemece,davacı ve boşandığı eşinin boşanma tarihinden sonra bir arada yaşayıp yaşamadığını tespiti ve adres değişikliklerinin saptanması için Nüfüs Müdürlüğünden adres hareketlerinin sorulmadığı,tutanakta ismi geçen tanıkların ve davacı ile boşandığı eşinin bir arada yaşayıp yaşamadığını bilebilecek muhtar,komşu ev sahibi gibi tanıkların dinlenmediği,ilgililerin su,telefon,... aboneliklerinin araştırılmadığı, davacının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşayıp yaşamadığı konusunda yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle Anayasa'nın 20'nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğünden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, ..., telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle/köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.