muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/14463, Karar No: 2008/3437, Tarih: 11.03.2008

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2007/14463 E.  ,  2008/3437 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak taminatı davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı ile yapılan 15.12.2003 tarihli protokol gereği kendisine ait 3000 m2 lik tarlanın kumunun belediye tarafından alınıp kullanıldığını, 2004 yılı için ödenmesi gereken bedelin 1810,00 YTL’sinin ödenmediğini, kum aldığı alanın toprakla doldurulmadığı için 2005 yılında da tarlayı kullanamadığından mahsul alamadığını ileri sürerek, 2004 yılı için 1810,00 YTL, 2005 yılı için 3500 YTl ve tarlanın eski hale getirilmesi için şimdilik 1000,00 YTL’nin tahsilini istemiş, davacı 12.5.2006 tarihli celsede tarlanın eski hale getirildiğini ileri sürerek buna ilişkin talebini ... bırakmıştır.

Davacı, 2004 bedelinin ödendiğini, 2005 yılı için mahsul bedeli olarak tespiti yaptırılan 1.798,00 YTL nin ödendiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 1.702,00 YTL nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline, eski hale getirme talebi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı ile davalı arasında düzenlenen 15.12.2003 tarihli sözleşme ile davacıya ait 3000 m2 lik tarlanın kumunun davalı tarafından alınıp karşılığında 3.500,00 YTL ödenmesi, 2004 yılında da taşınmazın ekilebilir hale getirilip teslim edilmesinin kararlaştırıldığı, davalının

2007/14463-2008/3437

alınan kum bedeli yani 2004 yılı bedelini ödediği çekişmesizdir. Davacı 2005 yılanda eski hale getirmediği için 2004 yılı için ödenen 3.500,00 YTL’nin kendisine ödenmesini istemiştir. Davalı idare ise 2005 yılı için davacının ekilebilir hale getirilmeyen taşınmazdan elde edebileceği gelir yoksunluğu neniyle 1.798,00 YTL ödediğini savunmuştur. Taraflar arasındaki sözleşme de 2005 yılı için de tarla eski hale getirilmediği takdirde 3500 YTL ödeneceği ne dair bir belirleme yoktur. İlk yıl için kararlaştırılan 3.500,00 YTL nin de 2004 yılında alınan kum bedeli olduğu açıktır. Öyle olunca mahkemece davacının 2005 yılı için dava konusu taşınmazın kullanılmamasından dolayı ne miktar gelir kaybı olduğunun bilirkişice hesaplanıp, davalıca bildirilen, davacı tarafından itiraz edilmeyen ve ödendiği kabul edilen miktar nazara alınarak bu miktardan arta kalan bir kısım varsa, buna hükmedilmesi gerekirken, aksi düşüncelerle yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma gerektirir.

SONUÇ:Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenlerle davacının sair temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle kararın davacı yararına BOZULMASINA, 11.3.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3181, Karar No: 2014/6548, Tarih: 24.03.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/3181 E.  ,  2014/6548 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava dosyası inceleme için elektronik ortamda gönderilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılarak Yargıtay'a elektronik ortamda gönderilen dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi için dosyadaki tüm evrakların "taranma" suretiyle elektronik ortama aktarılmış olması zorunludur.(HUMK md. 445)Hiç kaydedilmemiş veya sisteme kaydedildiği halde taranmamış,eksik ya da hatalı taranmış veya usulüne uygun tarandığı halde doğru isimlendirilmemiş evrak barındıran dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Açıklanan sebeple, fiziki imkansızlık sebebiyle taranamayan belge var ise, dosyanın elektronik ortamda değil, fiziki olarak gönderilmesi (duruşmalı temyiz edilen dosyaların her halükarda elektronik değil, fiziki olarak gönderilmesi) gerekmektedir. Fiziki olarak gönderilen dosyalar ayrıca elektronik ortamda gönderilmemelidir.

Dairemize elektronik ortamda gönderilen ve sisteme kaydedilen dosyanın yapılan ön incelemesinde yukarıdaki esaslara uyulmadığı görülmektedir. Bu halde dosyanın elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Mahkemesince dosyanın yeniden kontrol edilerek eksikliklerin gösterilen şekilde tamamlanması, fiziki imkansızlık sebebiyle bunun mümkün olmaması halinde ise elektronik ortamda değil,fiziki olarak gönderilmesi amacıyla dosyanın mahalli mahkemesine İADESİNE oybirliğiyle karar verildi. 24.03.2014 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2014/3843, Karar No: 2014/6826, Tarih: 07.04.2014

**11. Hukuk Dairesi         2014/3843 E.  ,  2014/6826 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İNEGÖL 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 04/10/2013

NUMARASI : 2013/379-2013/380 D.İŞ

İnegöl 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 04/10/2013 tarih ve 2013/379-2013/380 D.İş sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi ihtiyati haciz talep eden (alacaklı) vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

İhtiyati haciz talep eden vekili, müvekkili ile borçlu arasında 11.09.2012 tarihinde genel kredi sözleşmesi imzalandığını, kredi borcunun zamanında ödenmemesi sebebi ile borçluya ihtar gönderildiğini, rehnin bulunmadığını, borçlunun mal kaçırma hazırlığı içinde olduğunu ileri sürerek 68.841,41 TL tutarındaki alacağın tahsilini teminen borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında kredi sözleşmesi aktedildiği sabit olmakla birlikte hakkında ihtiyati haciz talep edilene kredi kullandırılıp kullandırılmadığı, kullandırılmış ise vadesinin gelip gelmediği, vadesi gelmiş ise bu durumun borçluya ihtar edilip edilmediğine dair dosyada bir delil bulunmadığı, dolayısıyla bankanın alacaklı olduğuna dair yaklaşık da olsa bir kanaat edinilmediği gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

Kararı, ihtiyati haciz talep eden (alacaklı) vekili temyiz etmiştir.

Talep, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsilini teminen ihtiyati haciz istemine ilişkin olup mahkemece, yukarıda yazılı gerekçe ile talebin reddine karar verilmiştir. Ancak, alacaklı vekili tarafından sunulan belgelerden, borçluya kredi kullandırıldığı, kredi hesabının kat edildiği, Gebze 10. Noterliği'nin 24.07.2013 tarih ve 159466 yevmiye nolu hesap kat ihtarının borçlunun sözleşme adresine tebliğe çıkarıldığı, borçlunun adresinden ayrılması nedeniyle ihtarnamenin iade edildiği anlaşılmaktadır. Alacağın muaccel hale gelebilmesi için kredi hesabının kat edilmesi yeterli olup, ayrıca buna ilişkin ihtarnamenin borçlulara tebliği gerekli değildir. Bu durumda, ihtiyati haczin şartları oluştuğundan mahkemece, talebin kabulüne karar vermek gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, ihtiyati haciz talep eden (alacaklı) vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün anılan taraf yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 07/04/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/20845, Karar No: 2012/17634, Tarih: 26.06.2012

**2. Hukuk Dairesi         2011/20845 E.  ,  2012/17634 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Aile Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilerek; temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmekle; duruşma için belirlenen 26.06.2012 günü temyiz eden davalı ... ile vekili gelmediler. Karşı taraf davacı ... (.) vekili Av. . geldi. Vakaletnamesini ve yetki belgesini ibraz etti. Gelmeyen davalı vekili Av. ...'in duruşmanın ertelenmesini isteyen mazeret telgrafı gönderdiği anlaşıldı. Vekaletnamesinde tevkil yetkisi de bulunduğundan mazereti uygun görülmedi. Gelenin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA,duruşma için taktir olunan 900 TL. vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, peşin alınan harcın mahsubuna ve 90.00 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 26.06.2012 (Salı)
Yargıtay — Esas No: 2015/9137, Karar No: 2017/11550, Tarih: 31.01.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2015/9137 E.  ,  2017/11550 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargitay Birinci Baskanlik Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayili "Daireler Arasindaki Is Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik karari, 30/12/2016 tarih 29934 sayili Resmi Gazete'de yayimlanarak yürürlüge girmistir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarina iliskin dosyalarin temyiz incelemesi yapilmak üzere Yargitay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERILMESINE, 31/01/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6191, Karar No: 2014/1426, Tarih: 10.03.2014

**1. Ceza Dairesi         2012/6191 E.  ,  2014/1426 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten yaralama

HÜKÜM : 5237 sayılı TCK.nun 86/1-2-3-e, 87/1-d-son, 31/3, 62, 52. maddeleri uyarınca 2 yıl 9 ay 10 gün hapis, 2.000.TL. adli para cezaları ile cezalandırılmasına.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1- Suça sürüklenen çocuğun “mağdur ...’i kasten yaralama” suçundan verilen şikayetten vazgeçme nedeni ile kamu davasının düşürülmesi kararını temyiz etmede hukuki menfaati bulunmadığından, temyiz dilekçesi de herhangi bir gerekçeye dayanmadığından; '‘mağdur ...’ı kasten yaralama” suçundan ise, verilen adli para cezası, miktarı itibariyle 6217 sayılı Kanunun 26. maddesiyle 5320 sayılı Kanuna eklenen geçici 2. maddesine göre kesin nitelikte olup, temyiz kabiliyeti bulunmadığından, müdafiinin bu suçlara yönelik temyiz isteminin CMUK’nın 317. maddesi uyarınca reddine karar verilmiş, temyiz edenin sıfatı ve dilekçesinin içeriğine göre temyiz incelemesi, suça sürüklenen çocuğun, “mağdur ...’u kasten yaralama” suçundan verilen hüküm yönünden yapılmıştır.

2- Lise öğrencisi olan taraflardan suça sürüklenen çocuk ve grubunun, mağdurların oluşturduğu grubun okul çıkışında önünü kestiği, akabinde çıkan kavga sırasında sanığın bıçakla sağ göğüs ve sağ diz bölgelerinden iki kez bıçakladığı mağdur ...’u, iç organ ve damar yaralanmasına yol açmadan, akciğerde hava birikimi ile hayati tehlikeye neden olacak şekilde yaraladığı, herhangi bir engel olmadığı halde suç yerinden kaçtığı olayda,

1 ila 3 yıl aralığında hapis cezası öngören TCK’nın 86/1 maddesinin uygulanması sırasında, aynı Kanunun 61. maddesi uyarınca, suçun işleniş biçimi,

suça sürüklenen çocuğun kasta dayalı kusurunun ağırlığı ile darbe sayısı birlikte gözönünde bulundurularak, makul bir temel ceza yerine, yazılı biçimde temel ceza olarak 1 yıl hapis cezasına hükmedilmesi suretiyle eksik ceza tayini, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

3- Toplanan deliller karar yerinde incelenip, suça sürüklenen çocuk ...’un “mağdur ...’u kasten yaralama” suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, cezayı azaltıcı yaş küçüklüğü ve takdiri indirim nedenlerinin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde eleştiri nedeni dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, suça sürüklenen çocuk müdafiinin, bir sebebe dayanmayan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak ONANMASINA, 10/03/2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2208, Karar No: 2018/7570, Tarih: 04.12.2018

**6. Ceza Dairesi         2016/2208 E.  ,  2018/7570 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Tanık ...’in, 30/01/2015 günlü kolluk ve Gediz Asliye Ceza Mahkemesince 17.06.2015 günü talimatla alınan ifadelerinde özetle; katılan ...’ın iddialarını doğrulayıp, “Olay günü katılanın kullanımındaki araçla ... Beldesine gittiklerini, burada ...’nın, alacaklı olduğu ...’ın evine gittiğini, kendisinin ise bu sırada arabada beklediğini, katılan geldikten sonra araçla tekrar hareket edip...’e doğru yola çıktıklarını, belde çıkışında aracı durduran sanığın "Senetlerimi ver!" demesi üzerine katılanın; "Sen de benim paramı vereceksin!" dediğini ve araçla oradan uzaklaştıklarını, bir süre sonra sanığın kullanımında bulunan bir araçla, hareket halindeki araçlarının önünü kesip durdurduğunu ve aracın bagajını açıp oradan aldığı pompalı tüfeği katılanın üzerine doğrultup, “İn arabadan” dediğini, “Senin yaptığın insanlık mı ...?” diyen katılana, cebinden çıkarttığı kalem ve boş senetleri uzatıp "15.000 TL'lik senet imzalayacaksın!" demesi üzerine, katılan ...’nın 12.000 TL bedelli senedi doldurup imzaladığını” şeklinde beyanda bulunduğu;

Sanık ...’in, tüm aşamalarda, suç konusu senetleri mağdurun kendi rızasıyla verdiğini, olay sırasında tanık ...'in olmadığını beyanla üzerine atılı suçlamayı kabul etmediği,

30/01/2015 tarihinde bilgi sahibi olarak kollukça beyanı alınan...’ın ise; kendisine olan 3.000.00 TL'lik borcunu ödemek için evine çağırdığı katılan ...'ın, saat: 14.30 sıralarında geldiğini, çay içip sohbet ettiklerini ...beyan ettiği, anılan tanık ...'in katılanla birlikte olup olmadığına ilişkin herhangi bir açıklamada bulunmadığı, anılan kişinin Mahkemece dinlenmediğinin anlaşılması karşısında;

Öncelikle; ...'ın, olay gün ve saatinde katılan ...'nın, tanık ...'le birlikte gelip gelmediği ve/veya arabasında bulunup bulunmadığı hususlarında andlı beyanı alınıp, sonucuna göre tüm deliller bir bütün halinde takdiri gerektiği düşünülmeden, eksik soruşturma ile yetinilip duruşmaya devamla, yerinde yeterli olmayan gerekçeyle yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılan ...’ın temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle isteme uygun olarak BOZULMASINA, 04/12/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5728, Karar No: 2012/9508, Tarih: 24.05.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/5728 E.  ,  2012/9508 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :1279-55

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı ... işleminin iptali ile kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin ve yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 1994 yılında kesinleşen davacıya, yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca gerçekleştirilen işlemle kesilerek, yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava Dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.