muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/9303, Karar No: 2023/536, Tarih: 08.02.2023

C. İkinci Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı-birleşen dosya davacısı Orman İdaresi vekili ve davalı Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 27.03.2017 tarihli ve 2015/13440 Esas, 2017/2465 Karar sayılı kararıyla; davalı-birleşen dosya davacısı Orman İdaresinin 104 ada 253 ve 254 sayılı parsellere ve davalı/birleşen dosya davacısı Orman İdaresi ile davalı Hazinenin 104 ada 4 parsel sayılı taşınmazın (B) harfi ile gösterilen bölümüne yönelik temyiz itirazlarının reddi ile bu parseller yönünden hükmün onanmasına, davacılar tarafından ilk karar temyiz edilmediğinden Orman İdaresi lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu halde mahkemece bozmadan sonra taşınmazın (A) harfi ile gösterilen bölümünün 104 ada 4 parsel sayılı taşınmazdan ifrazı ile 104 ada 254 parsel sayılı taşınmazla birleştirilerek Mehmet Karaca mirasçıları adına tespit ve tesciline karar verilemeyeceğinden davalı/birleşen dosya davacısı Orman İdaresi ve davalı Hazinenin 104 ada 4 parsel sayılı taşınmazın (A) harfi ile

gösterilen bölümüne yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile bu parsel yönünden hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Erzurum Kadastro Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 104 ada 254 parsel yönünden karar verilmesine yer olmadığına, 104 ada 4 parsel yönünden açılan ve sübut bulan davanın kabulüne; dava konusu 104 ada 254 parsel sayılı taşınmaz hakkında kadastro teknisyeni H.K'nin 28.02.2014 havale tarihli raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen bölüme yönelik davacının davasının ret edildiği ve mahkemece verilen karar kesinleştiğinden tekrar karar verilmesine yer olmadığına; dava konusu 104 ada 254 parsel sayılı taşınmazın 4.178,90 metrekare yüzölçümü ve aynı nitelik ile muris Mehmet Karaca’nın Aşkale Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilen 12.06.2008 tarihli ve 2008/89 Esas, 2008/98 Karar sayılı veraset ilamı ile tespit edilen payları oranında mirasçıları adına tapuya kayıt ve tesciline; dava konusu 104 ada 4 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile kadastro teknisyeni H.K'nin 28.02.2014 havale tarihli raporuna ekli krokide (B) harfi ile gösterilen 4165,79 metrekare yüzölçümündeki kısmının ifrazından sonra kalan bölümünün orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Erzurum Kadastro Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili ve birleşen dosya davacısı/davalı Orman İdaresi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Birleşen dosya davacısı/davalı Orman İdaresi vekili çekişmeli taşınmazların orman sayılan yerlerden olduklarını zilyetlikle kazanılamayacakları belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Hazine vekili, yapılan araştırmanın karar vermek için yeterli olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

B. Temyiz Sebepleri

1.Birleşen dosya davacısı/davalı Orman İdaresi vekili çekişmeli taşınmazların orman sayılan yerlerden olduklarını zilyetlikle kazanılamayacakları belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Hazine vekili, yapılan araştırmanın karar vermek için yeterli olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu parsellerden 104 ada 4 parsel sayılı taşınmazın A bölümü yönünden kadastro tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 Sayılı Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya konu taşınmazın dava konusu taşınmazlardan 104 ada 4 parsel sayılı taşınmazın A bölümüne yönelik ve bozma kararının davalı Hazine ile birleşen dosya davacısı/davalı Orman İdaresi lehine olduğu, diğer davaya konu 104 ada 253 ve 254 parsel ile 104 ada 4 parsel sayılı taşınmazın B bölümü yönünden ise Mahkemece bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumu oluştuğu bu taşınmazların yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı gibi 6100 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup birleşen dosya davacısı Orman İdaresi vekili ve davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Hazine vekili ve birleşen dosya davacısı/davalı Orman İdaresi vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

7139 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi uyarınca Orman İdaresinden harç alınmasına yer olmadığına,

Harçtan muaf olduğundan Hazineden harç alınmasına yer olmadığına,

HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,08.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11735, Karar No: 2022/1786, Tarih: 09.02.2022

**5. Hukuk Dairesi         2021/11735 E.  ,  2022/1786 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı, davalı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nce istinaf isteminin kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı düzeltilmek suretiyle esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davalı idare vekilince yapılan istinaf başvurusunun Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nce kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arazi niteliğindeki Muş İli, Bulanık İlçesi, Kotanlı Köyünde kain 82 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin tahsiline ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile gerekçeli kararın harç ve ecrimisil bedeline ilişkin bendinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün HMK'nın 370. maddesi gereğince ONANMASINA, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, 09/02/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2796, Karar No: 2015/2669, Tarih: 25.11.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2015/2796 E.  ,  2015/2669 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “tapu iptali ve tescil” davasından dolayı Kadıköy 4. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 28.12.2012 gün ve 2012/450 E., 2012/678 K. sayılı kararın; bozulmasını kapsayan ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulundan çıkan 06.03.2015 gün, 2013/14-1139 E. 2015/995 K. sayılı ilamın, karar düzeltilmesi yoluyla incelenmesi davalı ... End. A.Ş. vekili ve feri müdahil ... vekili tarafından verilen dilekçe ile istenilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca dilekçe, düzeltilmesi istenen ilam ve dosyadaki ilgili bütün kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davacı vekili; davalı şirketin, Beyoğlu 20. Noterliği’nin 24.06.1997 tarihli satış vaadi sözleşmesi ile 2425 parsel numaralı taşınmazın 65515/285149 payının yarısını müvekkiline satmayı vaat etiğini, taşınmazın tescili talep edilmesi rağmen yerine getirilmediğini, satış vaadi sözleşmesinin 22.12.1999 tarihinde tapuya şerh verildiğini, ancak 5 yıllık sürenin dolduğunu belirterek, sözleşmeye konu payın müvekkili şirket adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 15/7-a maddesi gereğince TMSF'nin fon alacaklarının tahsili bakımından müvekkili şirkete el koyduğunu, sözleşme tarihinden bu yana 8 yıl geçtiğinden zamanaşımı süresinin dolduğunu, sözleşmenin tarafların gerçek iradesini yansıtmadığını, sözleşme yapıldıktan çok uzun zaman sonra Balkaner Grubuna TMSF tarafından el konulmasını müteakip, davacı tarafından noterden ihtarname keşide edilip, akabinde bu davanın açıldığını, satış vaadinin davalı bakımından üçüncü kişilere karşı bir önlem niteliğinde tesis edildiğini, bu sebeple muvazaa ile batıl olduğunu ve satış vaadi karşılığı bir bedel de alınmadığını, sözleşmede yer alan bedelin de taşınmazın rayicinden noksan olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Fer’i müdahil ... vekili; davalı şirketin Balkaner Grubu şirketlerinden olduğunu, 09.06.2005 tarihinde fon alacaklarının tahsilini teminen Balkaner Grubu şirketlerine ve bu arada davalı ...Ş’ye el konulduğunu, vaat borçlusu şirketin taşınmazı Yurtbank kaynaklarını kullanmak suretiyle kazandığını, davalı şirket kayıtlarında satış bedelinin ödendiğine dair bir bilginin olmadığını, taraflar arasında gerçek bir satış iradesi bulunmadığını, nitekim TMSF’nin 01.03.2007 tarihli ve 93 sayılı kararı ile dava konusu satış vaadi sözleşmesinin mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak yapıldığı gerekçesiyle fon bakımından geçersiz sayılmasına karar verildiğini, taşınmazın tapu kaydına da kamu haczi şerhinin işlendiğini, bu sebeple eldeki davanın artık konusuz kaldığını belirterek, karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, TMSF tarafından 01.03.2007 tarih ve 93 sayılı karar ile satış vaadi sözleşmesinin geçersiz sayılmasına karar verildiği, bu kararın iptali için İstanbul 7. İdare Mahkemesinde dava açıldığı ancak davanın reddine karar verildiği ve bu kararında Danıştay 13. Dairesince onandığı, Bankalar Kanunu’nun 15. maddesinde yer alan yetkiye göre oluşturulmuş kararın tarafları bağlayıcı hale geldiği gerekçesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Davacı vekilince temyiz edilen karar, Özel Dairece “idari yargı kararları ile sözleşmenin fon alacağını teminen ve ... yönünden geçersizliğine karar verildiği, satış vaadi sözleşmesinin bir taahhüt işlemi olarak tarafları arasında hüküm ve sonuç meydana getirmeye devam edeceği, hiç kimsenin kendi muvazaalı işleminin sonuçlarından yararlanamayacağı, bu durumda davacının mülkiyet aktarımı istemi kabul edilerek dava konusu taşınmazın mevcut yükümlülükleri ile birlikte davacı şirket adına tesciline karar verilmesi gerektiği” gerekçesiyle bozulmuştur.

Yerel mahkemece, bozma ilamına uyularak davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalı vekili ve fer'i müdahil TMSF vekilince temyiz edilen ikinci karar, Özel Dairece “muvazaalı olarak düzenlendiği yargı kararlarıyla kesinleşen ve geçerli olmayan satış vaadi sözleşmesine dayalı olarak tescil istenemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiği” gerekçesiyle bozulmuştur.

Yerel mahkemece, ikinci bozma kararına da uyularak, bu kez davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine, 17/4/2013 tarih ve 6460 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 1. maddesiyle 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 439 uncu maddesinin beşinci fıkrasından ve 1086 sayılı Kanun’un 26/9/2004 tarihli ve 5236 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un 16 ncı maddesi ile değiştirilmeden önceki 429 uncu maddesinin üçüncü fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen fıkra uyarınca dosya kendisine gelen Hukuk Genel Kurulu;

“…Somut olayda; Özel Dairece yapılan hukuki değerlendirme sonucu “idari yargı kararları ile sözleşmenin fon alacağını teminen ve ... yönünden geçersizliğine karar verildiği, satış vaadi sözleşmesinin bir taahhüt işlemi olarak tarafları arasında hüküm ve sonuç meydana getirmeye devam edeceği, hiç kimsenin kendi muvazaalı işleminin sonuçlarından yararlanamayacağı, bu durumda davacının mülkiyet aktarımı istemi kabul edilerek dava konusu taşınmazın mevcut yükümlülükleri ile birlikte davacı şirket adına tesciline karar verilmesi gerektiği” gerekçesiyle ilk bozma kararı verildiği halde, ikinci bozma kararında ise hukuki görüş değiştirilerek “muvazaalı olarak düzenlendiği yargı kararlarıyla kesinleşen ve geçerli olmayan satış vaadi sözleşmesine dayalı olarak tescil istenemeyeceğinden davanın reddinde karar verilmesi gerektiği” gerekçesiyle yerel mahkeme kararı bozulmuştur.

Az yukarda belirtildiği üzere hukuki görüş değişikliğinin maddi hata olarak kabulü, dolayısıyla usuli kazanılmış hakkın istisnası olduğunun kabulü mümkün değildir.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında bir kısım üyelerce Özel Daire bozma kararının maddi hataya dayalı olduğu, maddi hatanın usuli müktesep hakkın istisnası olduğu görüşü ileri sürülmüş ise de; çoğunlukça yukarıda belirtilen gerekçelerle bu görüş kabul edilmemiştir.

Bu durumda, yerel mahkemece verilen “karar verilmesine yer olmadığına” dair verilen ilk kararın Özel Dairece davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, yerel mahkemece bozma ilamına uyulmakla davacı yararına usuli kazanılmış hak doğmuştur.

Öyleyse, bu aşamadan sonra yerel mahkemenin bozma ilamına uyarak davanın kabulüne dair verdiği kararın Özel Dairece, usulü kazanılmış hakka aykırı olarak önceki bozma ilamının aksine muvazaalı olarak düzenlendiği yargı kararlarıyla kesinleşen ve geçerli olmayan satış vaadi sözleşmesine dayalı olarak tescil istenemeyeceğine işaretle bozulması hukuken olanaklı değildir.

Hal böyle olunca, yerel mahkemece birinci bozma ilamına uyulmakla davacı yararına usuli kazanılmış hakkın oluştuğu gözetilerek davanın kabulü ile dava konusu taşınmazın mevcut yükümlülükleri ile birlikte davacı şirket adına tesciline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın salt bu nedenle bozulması gerekmiştir…” gerekçesiyle Yerel Mahkeme kararının bozulmasına karar vermiş; davalı ... End. Aş. vekili ve feri müdahil ... vekili karar düzeltme talebinde bulunmuşlardır.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 04.02.1959 gün ve 1957/13-1959/5; 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı ilamlarında açıklandığı üzere, bir mahkemenin Yargıtayca verilen bozma kararına uyması sonunda kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verme mükellefiyeti meydana gelir ve bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı bulunması, usule uygun sayılamaz ve bozma sebebidir; meğer ki, bu aykırılık sadece bozma kararında gösterilen bir usul kaidesine ilişkin bulunsun ve son kararın neticesini değiştirecek bir mahiyet arz etmesin. Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen durum uyarınca muamele yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisi lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli kazanılmış hak yahut usule ait kazanılmış hak denilmektedir.

Hemen belirtelim ki; bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince de, sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara ve dolayısı ile oluşan usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde ikinci bir bozma kararı verilmesini yasaklamaktadır.

Usul Kanunumuzda usule ait kazanılmış hakka ilişkin açık bir hüküm konulmuş değilse de Yargıtayın bozma kararının hakka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan gayesi ve muhakeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma maksadıyla kabul edilmiş olması yanında, hukuki alanda istikrarı sağlamak amacına ermek üzere kabul edilmiş bulunması bakımından usule ait kazanılmış hak müessesesi, usul kanununun dayandığı ana esaslardandır ve kamu düzeni ile de ilgilidir.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır:

Bunlar; mahkemece Yargıtay bozma kararına uyulduktan sonra görülmekte olan davaya uygulama imkanı bulunan yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı çıkması; mahkemece bozmaya uyulmasından sonra, o konuda yürürlüğe giren (geçmişe etkili) yeni bir kanun çıkması; bozmaya uyulmasından sonra, o konuda uygulanması gereken kanun hükmünün hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi ve iptal kararının yürürlüğe girmesi; 04.02.1959 tarih 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da vurgulandığı üzere hükmüne uyulan bozma kararından sonra görevine ilişkin yeni bir yasal düzenlemenin getirilmiş olması, maddi yanılgıya dayalı olan bir bozma kararına uyulmuş olması gibi hususlar sayılabilir.

Somut olayda; davacı, 24.06.1997 tarihinde düzenlenen gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayanarak satış vaadi sözleşmesine konu payın adına tescilini istemiştir. Mahkemece, TMSF tarafından davalı şirket yönetimine el konulduğu ve dava konusu satış vaadi sözleşmesinin muvazaalı olarak yapıldığı hususunun İstanbul 7. İdare Mahkemesinin 2007/1055 E., 2008/1826 K. sayılı kararı ile belirlendiği gerekçesiyle “karar verilmesine yer olmadığına” dair birinci karar verilmiştir. Kararın davacı vekilince temyizi üzerine Özel Dairece; “fon alacağının temini bakımından ve sadece fon yönünden taşınmaz satış vaadi sözleşmesi şeklinde yapılan tasarrufun geçersizliğine karar verildiği ve bu kararla alacaklı olan TMSF satış vaadi sözleşmesi suretiyle yapılan tasarrufa konu olan şey (dava konusu taşınmaz) üzerinde, taşınmaz mal kimin adına kayıtlı olursa olsun alacağını elde etme olanağı sağladığı, kesinleşen idari yargı kararları karşısında, satış vaadine konu taşınmaz mal mülkiyetinin davacı şirket üzerine geçirilmesinin TMSF bakımından bir öneminin bulunmadığı ve hiç kimse kendi muvazaalı işleminin sonuçlarından yararlanamayacağından, davacının mülkiyet aktarımı isteminin kabulü ve dava konusu taşınmazın mevcut yükümlülükleri ile birlikte davacı şirket adına tescili gerektiği” gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Mahkemece, Özel Dairece verilen birinci bozma ilamına uyularak davanın kabulüne dair verilen ikinci karar, davalı ...Ş. vekili ve feri müdahil TMSF vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece “muvazaalı olarak düzenlendiği yargı kararlarıyla kesinleşen ve geçerli olmayan satış vaadi sözleşmesine dayalı olarak tescil istenemeyeceğinden davanın reddinde karar verilmesi gerektiği” gerekçesiyle ikinci kez bozulmuştur. Yerel Mahkemece ikinci bozma ilamına da uyularak davanın reddine karar verilmiştir.

Hemen belirtmek gerekir ki, mülga 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 15/7-(b) maddesinde, Fona tanınan yetkilerin Fon tarafından başkaca bir işleme gerek olmaksızın Fonun karar alması ile tekemmül edeceği, yapılan işlemlerden tescile tabi olanların Fonun talebi üzerine tescil ve gerektiğinde ilan olunacağı düzenlemesine yer verilmiş olup, Kanun koyucu bu hüküm ile kamu alacağının tahsili bakımından Fona mutlak bir yetki tanımıştır.

Nitekim Fon Kurulu tarafından 01.03.2007 tarihli ve 93 sayılı karar ile dava konusu satış vaadi sözleşmesinin Fon yönünden geçersiz sayılmasına ve satış vaadi sözleşmesi şerhinin terkinine karar verilmiş olup, davacı tarafından kararın iptali için idare mahkemesine dava açılmış ise de yapılan yargılama sonucu dava konusu satış vaadi sözleşmesinin satış amacıyla değil muvazaalı olarak alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla yapıldığı gerekçesi ile davanın reddine dair verilen karar Danıştayca da onanarak kesinleşmiştir.

Hal böyle olunca, muvazaalı şekilde düzenlendiği kesinleşmiş yargı kararı ile belirlenmiş olan dava konusu 24.06.1997 tarihli satış vaadi sözleşmesinin geçerli olmadığı ve mülkiyeti nakletmeyeceği hususunun Özel Dairece verilen birinci bozma ilamında maddi hata sonucu gözden kaçırıldığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar yerel mahkemece Özel Dairenin birinci bozma kararına uyularak davanın kabulüne karar verilmiş ise de az yukarda belirtildiği üzere maddi hata sonucu verilen bozma ilamlarına uyularak verilen mahkeme kararları usuli müktesep hak oluşturmayacağından yerel mahkemenin Özel Dairenin aynı hususa işaret eden ikinci bozma ilamına uyarak davanın reddine dair verdiği karar usul ve yasaya uygun bulunmaktadır.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında bir kısım üyelerce Özel Dairece yapılan hukuki değerlendirme sonucu ilk bozma kararı verildiği halde, ikinci bozma kararında ise hukuki görüş değiştirilerek “muvazaalı olarak düzenlendiği yargı kararlarıyla kesinleşen ve geçerli olmayan satış vaadi sözleşmesine dayalı olarak tescil istenemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiği” gerekçesiyle yerel mahkeme kararının bozulduğu, hukuki görüş değişikliğinin maddi hata olarak kabulü, dolayısıyla usuli kazanılmış hakkın istisnası olduğunun kabulünün mümkün olmadığı görüşü ileri sürülmüş ise de; çoğunlukça yukarıda belirtilen gerekçelerle bu görüş kabul edilmemiştir.

Bu nedenle, bozma yönündeki Hukuk Genel Kurulunun 06.03.2015 gün, 2013/14-1139 E. 2015/995 K. sayılı kararının kaldırılmasına ve yerel mahkeme kararının yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Davalı ... End. Aş. vekili ve feri müdahil ... vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Hukuk Genel Kurulunun 06.03.2015 gün, 2013/14-1139 E. 2015/995 K. sayılı kararının kaldırılmasına; yerel mahkeme hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, istek halinde karar düzeltme harcının yatırana geri verilmesine, 25.11.2015 gününde yapılan ikinci görüşmede oyçokluğuyla karar verildi.

- KARŞI OY -

Dava, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davacı vekili; davalı şirketin, Beyoğlu 20. Noterliği’nin 24.06.1997 tarihli satış vaadi sözleşmesi ile 2425 parsel numaralı taşınmazın 65515/285149 payının yarısını müvekkiline satmayı vaat etiğini, taşınmazın tescili talep edilmesine rağmen yerine getirilmediğini, satış vaadi sözleşmesinin 22.12.1999 tarihinde tapuya şerh verildiğini, ancak 5 yıllık sürenin dolduğunu belirterek, sözleşmeye konu payın müvekkili şirket adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.