muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/3656, Karar No: 2019/19355, Tarih: 02.12.2019

**5. Hukuk Dairesi         2019/3656 E.  ,  2019/19355 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı davalı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 6.Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddi ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davalı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılmak suretiyle yeniden hüküm kurulmuş; bu karar, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; davalı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi ile Kozluk Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/319 Esas-2017/151 Karar sayılı kararı ortadan kaldırılarak arazi niteliğindeki Konaklı köyü 104 parsel sayılı taşınmazın dava tarihindeki değerinin biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca bedelinin tahsili ile ecrimisile karar verilmesinde ve davalı idare harçtan muaf hale geldiğinden harç alınmasına yer olmadığına karar verilmek suretiyle 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden esas hakkında hüküm kurulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün HMK'nun 370. maddesi gereğince ONANMASINA, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, 02/12/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1678, Karar No: 2024/6856, Tarih: 26.11.2024

**8. Hukuk Dairesi         2022/1678 E.  ,  2024/6856 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

SAYISI : 2021/18 E., 2021/75 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davalılar Hazine ve Kadastro Müdürlüğüne yönelik davanın pasif husumet yokluğundan reddine, dahili davalılara yönelik davanın kabulüne karar verilmiş olup, hükmün dahili davalı ... vekili tarafından duruşma talepli olarak temyizi üzerine duruşma talebi değerden reddedilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 22/2-a maddesi uyarınca yapılan uygulama kadastrosu sırasında, Tekirdağ ili Malkara ilçesi Kürtüllü Mahallesi çalışma alanında ve tapuda davacı ... adına kayıtlı bulunan eski 1285 parsel sayılı 62.700,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 119 ada 19 parsel numarasıyla ve 57.938,83 metrekare yüzölçümlü olarak; dahili davalı ... ve müşterekleri adına kayıtlı bulunan eski 1286 parsel sayılı 106.100,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ise 119 ada 18 parsel numarasıyla ve 102.097,60 metrekare yüzölçümlü olarak tespit edilmiştir.

İtirazı kadastro komisyonunca reddedilen davacı ... dava dilekçesinde; uygulama kadastrosu sırasında adına kayıtlı bulunan taşınmazın yüzölçümünün azaldığını ileri sürerek, dava açmıştır.

Davalı ... vekili; müvekkilinin hissedarı olduğu taşınmazda ve ada bazında yüzölçümde azalmanın olduğunu, müvekkiline ait taşınmazın sınırı ile ilgili davacının iddiası ve talebinin olmadığını, dava konusu taşınmazların geldisi tesis kadastrosu parseli olan 484 sayılı taşınmazın ifrazı sonucu oluşan taşınmazların hiçbirinde tesis kadastrosu paftası ile uygulama paftasının birebir örtüşmediğini, rızai olarak ifraz edilen ana taşınmaz sınırlarında hiç bir değişiklik olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine dair verilen karar Yargıtay tarafından bozulmuş olup, bozma ilamında özetle; "eksik araştırma ile hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu belirtilerek; öncelikle eksik belgelerin ilgili yerlerden getirtilerek dosya arasına alınması, davacı tarafa çekişmeli 119 ada 18 parsel sayılı taşınmazın tapu kayıt malikini davaya dahil etmesi için süre ve imkan tanınması, bundan sonra harita mühendisi ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi sıfatına sahip bilirkişilerin de dahil olduğu, üç kişilik uzman bilirkişi kurulu eliyle inceleme ve araştırma yapılarak denetime elverişli rapor alınması, bundan sonra toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; "incelenen 1955, 1965 ve 1971 tarihli hava fotoğraflarında dava konusu taşınmazlar arasında sabit sınırın bulunmadığı, uygulama kadastrosu paftasının hatalı olduğu, dava konusu taşınmazların geldi tesis kadastro parselinin hükmen ifrazıyla oluşan krokinin dikkate alındığı; Hazinenin komşu parsel maliklerinden olmadığı, davalı parsel malikleri lehine sınır değişikliği olduğu" gerekçesiyle davalılar Hazine ve Kadastro Müdürlüğüne yönelik davanın pasif husumet yokluğundan reddine, dahili davalılara yönelik davanın kabulüne, çekişmeli 119 ada 18 ve 19 parsel sayılı taşınmazların uygulama kadastro tespitlerinin iptali ile 119 ada 18 parsel sayılı taşınmazın 01.10.2021 havale tarihli bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 5.136,03 metrekarelik bölümünün ifrazı ile 119 ada 19 parsel sayılı taşınmaza eklenmek suretiyle bu taşınmazın 63.074,86 metrekare; 119 ada 18 parsel sayılı taşınmazın ise 96.961,57 metrekare yüzölçümlü olarak tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, dahili davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup dahili davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

S O N U Ç : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

80,70 TL'nin peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 346,90 TL'nin temyiz edenden alınmasına,

1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

26.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/9878, Karar No: 2020/89, Tarih: 13.01.2020

**5. Hukuk Dairesi         2019/9878 E.  ,  2020/89 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare, bir kısım davalılar ile dahili davalı vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare, bir kısım davalılar ve dahili davalı vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelere, kararın gerekçesine göre davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerinin tüm, dahili davalı vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak;

1-Dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba yatırıldığı ve bu nedenle bedelinin hak sahibine karar tarihi itibariyle ödenemeyeceğinden yasal faizin bitiş tarihinin kararın kesinleşme tarihi olması gerektiğinin düşünülmemesi,

2-Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın dava konusu taşınmazdaki paylarını 08.04.2011 tarihinde dahili davalıya devrettikleri anlaşıldığından adı geçen davalılar hakkında pasif husumet yokluğu nedeniyle ret kararı verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru değil ise de; bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının;

a- 1 nolu bendinde yer alan (tespit edilen bedele 14/03/2012 tarihinden karar tarihine kadar yasal faiz İŞLETİLMESİNE,) ibaresinin çıkartılmasına,

b- 3 nolu bendinin hüküm fıkrasından çıkartılarak yerine, (İdarece taşınmaza takdir edilen 120.865,00 TL bedelin davalıya kararın kesinleşmesi beklenmeksizin, 14.04.2012 tarihinden 31.08.2012 tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte derhal ödenmesine, bu konuda ilgili bankaya müzekkere yazılmasına, Mahkememizce depo ettirilen ve davacı idarenin kıymet takdirinden fazla olan bakiye 68.179,94 TL nin kamulaştırma bedelinin kesinleşmesine kadar 3'er aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına, bu bedele 14.04.2012 tarihinden kararın kesinleşmesine kadar faiz işletilmesine, bu konuda ilgili bankaya müzekkere yazılmasna, bu bedelin kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra kesinleşen miktara göre davalıya ödenmesine,) cümlelerinin yazılmasına,

c-Ayrı bir bendi olarak; (Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine ) cümlesinin yazılmasına,

c-Ayrı bir bendi olarak; (Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine ) cümlesinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davacı idare haraçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, dahili davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, bir kısım davalılardan peşin alınan temyiz ve tarafların temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 13/01/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/28259, Karar No: 2013/19202, Tarih: 10.07.2013

**2. Ceza Dairesi         2012/28259 E.  ,  2013/19202 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükme yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre suça sürüklenen çocuk müdafiinin yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA,

2- Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükme yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Suçta kullanıldığı kesin olarak belirlenemeyen bıçağın sahibine iade edilmesi gerekirken yasal ve yeterli olmayan gerekçe ile müsaderesine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 1412 Sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, ancak bu aykırılığın aynı Kanunun 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün olduğundan, hüküm fıkrasından “Emanetin 2010/788 sırasında kayıtlı bıçağın TCK'nın 54/1 maddesine göre müsaderesine,” ilişkin bölümün çıkarılarak yerine, “Suçta kullanıldığı kesin olarak belirlenemeyen bıçağın sahibine iade edilmesine” karar verilmek suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10/07/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/12593, Karar No: 2012/14790, Tarih: 14.11.2012

**6. Hukuk Dairesi         2012/12593 E.  ,  2012/14790 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tahliye ve alacak

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tahliye ve alacak davasına dair karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, temerrüt nedeniyle kiralananın tahliyesi ve kira alacağının tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile temerrüt nedeniyle kiralananın tahliyesine ve 15.840.- TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

HMK'nun 320. maddesi Basit yargılama usulüne tabi davalarda ön inceleme ve tahkikatın ne şekilde yapılacağı düzenlemiştir. Buna göre “Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir. Daha önce karar verilemeyen hallerde mahkeme, ilk duruşmada dava şartları ve ilk itirazlarla hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında tarafları dinler; daha sonra tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder. Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hakim, tarafları sulhe teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları, sulh olmadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır; tutanağın altı hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür. Mahkeme, tarafların dinlenmesi, delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemlerinin yapılmasını yukarıdaki fıkrada belirtilen duruşma hariç, iki duruşmada tamamlar. Duruşmalar arasındaki süre bir aydan daha uzun olamaz. İşin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması, istinabe yoluyla tahkikat işlemlerinin yürütülmesi gibi zorunlu hallerde, hakim gerekçesini belirterek bir aydan sonrası için de duruşma günü belirleyebilir ve ikiden fazla duruşma yapabilir.” ayrıca basit usule tabi davalarda mahkemece davanın ve kararın niteliği gereğince duruşma yapılmasına karar verilmesi halinde taraflar HMK'nun 147/2. maddesi gereğince “Taraflara gönderilecek davetiyede, belirlenen gün ve saatte geçerli bir özrü olmadan mahkemede hazır bulunmadıkları takdirde, duruşmaya yokluklarında devam edileceği ve yapılan işlemlere itiraz edemeyecekleri bildirilir.” mahkemece tarafların mazereti geçerli kabul edilmesi halinde, mazeretin kabul edildiği oturumda davanın esası hakkında karar verilemez. Aksi uygulama HMK'nun 27. maddesi gereğince hukuki dinlenilme hakkının ihlalini oluşturur.

Somut olayda mahkemece davanın duruşmalı olarak görülmesi gerektiğinden bahisle, dava dilekçesi ve duruşma günü taraflara tebliğ etmiş ise de; HMK'nun 320. maddesi çerçevesinde inceleme yapmaksızın, tarafların anlaştığı ve anlaşamadıkları hususları tespit

Somut olayda mahkemece davanın duruşmalı olarak görülmesi gerektiğinden bahisle, dava dilekçesi ve duruşma günü taraflara tebliğ etmiş ise de; HMK'nun 320. maddesi çerçevesinde inceleme yapmaksızın, tarafların anlaştığı ve anlaşamadıkları hususları tespit

etmeksizin, duruşma gününden önce dosyayı bilirkişiye tevdi ederek, bilirkişiden rapor aldırarak, ilk oturumda da davalının mazeretini kabul ettiği halde davanın esası hakkında davanın bilirkişi raporuna göre kısmen kabulüne karar verilmiştir. Yapılan yargılamada HMK'nun 320. maddesinde düzenlenen basit yargılama usulündeki ön inceleme ve tahkikat hükümlerine riayet edilmemesi doğru olmadığı gibi, davalı vekilinin 17.05.2012 tarihli ilk oturumda mazereti geçerli kabul edilerek, mazeretinin kabulüne karar verilmesine göre, oturumun başka bir güne ertelenmesine karar verilmesi gerekirken, aynı oturumda davanın esası hakkında karar verilmesi, HMK'nun 27. maddesindeki hukuki dinlenilme hakkının kapsamında olan “açıklama ve ispat hakkının” engellenmesi niteliğinde olduğundan, usul ve yasaya aykırıdır.

Hüküm Bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, sair temyiz itirazlarının şimdilik incenlemesine yer olmadığına, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 14.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/27748, Karar No: 2014/2463, Tarih: 30.01.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/27748 E.  ,  2014/2463 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İspir Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 30/10/2012

NUMARASI : 2012/216-2012/400

Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalılar vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Taşınmazın ve emsal olarak incelenen taşınmazların Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değerlerinin getirtilmesi için dosyanın geri çevrilmesi üzerine; İspir İlçesi Çamlıkaya Belediye'sinin yazısında, dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan 2012 yılındaki emlak vergisine esas metrekare değerinin bildirilmediği anlaşıldığından, taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas metrekare değerinin, ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden araştırıldıktan,

Sonra, alınacak cevapla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine 2. kez GERİ ÇEVRİLMESİNE, 30.01.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/41435, Karar No: 2017/10523, Tarih: 09.10.2017

**18. Ceza Dairesi         2015/41435 E.  ,  2017/10523 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanun’un 20. maddesinin (ı) ve (n) bentleri, denizler, içme ve kullanma suları (yapay ya da tabii göller, barajlar, akarsular, yer altı suları vs) ile içme ve kullanma suyu sağlama amacı dışındaki sular şeklinde üç grup su kaynağı belirlemiş, tanker, gemi ve diğer deniz araçlarının kirletme faaliyetleri ayrıca düzenlenerek, sular her türlü kirlenmeye karşı koruma altına alınmıştır.