muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/1991, Karar No: 2010/14167, Tarih: 08.06.2010

**12. Hukuk Dairesi         2010/1991 E.  ,  2010/14167 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ           : Nusaybin İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 20/10/2009

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Borçlunun takibe konu bonolardaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerek yaptığı itiraz üzerine icra mahkemesi, alacaklının, takip konusu senetlerdeki imzanın borçluya ait olup olmadığı yönündeki isticvap davetiyesine rağmen duruşmaya gelmediğinden, imzanın borçluya ait olmadığını ikrar ettiği gerekçesiyle istemin kabulüne karar vermiştir.

İİK’nun 170/3 maddesinde; imzaya itiraz halinde icra mahkemesi, İİK.’nun 68/a maddesine göre yapacağı inceleme sonunda inkar edilen imzanın borçluya ait olmadığına kanaat getirirse, istemin kabulüne karar vereceği hususu düzenlenmiştir. Yani mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmadan imzanın borçluya ait olmadığına karar verilemez. Bu durumda mahkemece İİK’nun 68/a maddesine göre bilirkişi incelemesi yaptırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 08.06.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8044, Karar No: 2012/11634, Tarih: 02.05.2012

**3. Hukuk Dairesi         2012/8044 E.  ,  2012/11634 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:SULH HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde fazlaya ilişkin hak saklı tutularak 1500 TL tazminatın masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.Davacı vekili dilekçesi ile; müvekkilinin 515 parselde kayıtlı taşınmazın zilyedi olduğunu; öncesinde de atalarının zilyetliğinde bulunduğunu, babasından kendisine intikal eden taşınmaz üzerine müvekkili tarafından ağaç dikildiğini; davalılar, komşu parsel maliki konumuna geldikten sonra, sınır ihtilafı çıkarttıklarını ve yapılan keşif neticesinde alınan bilirkişi raporunda, müvekkilinin dikmiş olduğu bir kısım zeytin ağaçlarının, davalılara ait 523 parselin içerisinde kaldığı yönünde görüş bildirdiğini; bu durumda, müvekkilinin diktiği ağaçların davalı arazisine kattığı değer artışı nedeniyle sebepsiz zenginleşme meydana geldiğini; fazlaya ilişkin hak saklı tutularak, 1500 TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın, müvekkillerinin arazisine diktiği bir zeytin ağacı bulunmadığını, sadece davacının haksız el atmasının söz konusu olduğunu; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın, müvekkillerinin arazisine diktiği bir zeytin ağacı bulunmadığını, sadece davacının haksız el atmasının söz konusu olduğunu; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; “…21 adet zeytin ağacının davalının taşınmazı içerisinde kalmış olduğu anlaşılmış ise de, davacının dava konusu taşınmazda işgalci olarak ağaç dikip yetiştirdiği, dolayısı ile kötüniyetli olduğu ve taşınmaza davacı tarafından yapılan masraflarda kötüniyetli olduğu için Medeni Kanunun 995.maddesine göre, ancak zorunlu masrafları talep edebileceği; davalının yapmış olduğu masrafların faydalı masraflar olarak değerlendirilmesi sebebi ile davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. Gerekçesiyle” davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, sair temyiz itirazları yerinde değildir.Ancak, mahkemece; davacının kötüniyetli olduğu kabul edilerek, dikilen zeytin ağaçlarının zorunlu masraf niteliğinde bulunmadığından bahisle, davanın reddine karar verilmiştir. Davacının, davalılara ait çaplı taşınmaza el atıp ağaç dikmek suretiyle işgali nedeniyle, kötüniyetli olduğu hususundaki mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik yok ise de; TMK.nun 723/1.maddesine göre, “Malzeme sökülüp alınmazsa arazi maliki, malzeme sahibine uygun bir tazminat ödemekle yükümlüdür”. Davalılar, davacının taşınmazı imar ederek diktiği zeytinliği, bu haliyle benimsemişler, ağaçların babaları tarafından dikildiğini savunmuşlardır. Bu durumda, davalıların zenginleşmesinin TMK’nun 723/son maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Mahkemece; “Malzeme sahibi iyiniyetli değilse, hakimin hükmedeceği miktar, bu malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebilir” hükmü gereğince, bir inceleme ve araştırma yapılarak, oluşacak sonuç dairesinde tazminata hükmedilmesi gerekmektedir. Yanılgılı değerlendirme ile, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 02.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/186, Karar No: 2022/273, Tarih: 08.03.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2022/186 E.  ,  2022/273 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “muarazanın giderilmesi” davasından dolayı, bozma kararı üzerine direnme yoluyla Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 20.09.2016 tarihli ve 2016/113 E., 2016/376 K. sayılı kararın bozulmasına ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04.11.2021 tarihli, 2017/(13)3-1977 E., 2021/1346 K. sayılı kararının karar düzeltme yoluyla incelenmesi davacı vekili tarafından verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, Hukuk Genel Kurulunca dilekçe, düzeltilmesi istenen karar ve dosyadaki ilgili bütün belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Hukuk Genel Kurulunun kararında yer alan açıklamalara göre 6217 sayılı Kanun’un 30. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici Madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 440. maddesinde sayılan sebeplerden hiçbirine uygun olmayan karar düzeltme isteminin REDDİNE,

Aynı Kanun'un 442/3. ve 4421 sayılı Kanun'un 4/b-1 maddeleri gereğince takdiren 660TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak Hazineye gelir kaydedilmesine,

Harç peşin alındığından harç alınmasına yer olmadığına, 08.03.2022 tarihinde oy çokluğu ile kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY

Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki kişilerin Türk Eczacılar Birliği üyesi eczanelerden ilaç teminine ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumu ile Eczacılar Birliği arasında protokoller düzenlenmekte olup eczaneler de bu protokol esasları dahilinde ilaç teminine ilişkin Kurum ile sözleşmeler imzalamaktadır. Bu sözleşmelerde açıkça protokol esasları doğrultusunda ilaç temini kararlaştırıldığından protokol hükümleri de taraflar arasındaki sözleşmenin parçası hâline gelmektedir.

Sözleşme hukukunun gereği olarak taraflar arasında gerçekleşen hukukî ilişkide o tarihte geçerli olan sözleşme hükümlerinin uygulanması gerekir. Ancak bu mutlak bir kural olmayıp tarafların bunun aksine sözleşme yapmaları ve önceki dönemde gerçekleşen hukukî ilişki bakımından yeni sözleşme hükmünün uygulanacağını daha sonra kararlaştırmaları mümkündür.

Karar düzeltme dilekçesinde 2020 protokolünden de söz edilerek Yargıtay kararının düzeltilmesi talep edilmektedir. Sözü edilen 2020 protokolünün 6.12. maddesinde şu hükümlere de yer verilmiştir.

“Bu Protokolün yürürlük tarihinden önce herhangi bir nedenle Kurumca veya Kuruma devredilen kurumlarca sözleşmesi feshedilen ve/veya cezai şart uygulanan eczacının bu işleme karşı dava açmış olması ve açılan davanın Protokolün yürürlüğe girdiği tarihte kesinleşmemiş olması hâlinde yazılı talebi ile; Kurumca tespit edilen ve sözleşmesinin feshedilmesi ve/veya cezai şart uygulanmasına ilişkin fiil/fiiller için bu Protokolün (5) ve (6) numaralı maddelerinde yer alan hükümler uygulanır. Ancak Kurumca tahsil edilmiş olan cezai şart ve yersiz ödeme tutarları geri ödenmez, mahsup edilmez.

Bu protokolden önceki protokollerde sözleşmenin feshi ve cezai şart gerektiren maddelerden bu protokolde kaldırılmış olanlar nedeniyle sözleşme feshi ve/veya cezai şart uygulanmış olan işlemler, konusu kalmadığından durdurulur ve işlem yapılmaz.

Bu Protokolün yürürlük tarihinden önce (5.3) numaralı maddede sayılan fiillerden dolayı sözleşmesi feshedilen ve/veya cezai şart uygulanan eczanelerin yazılı talebi üzerine, bu Protokoldeki cezai şart ve fesih hükümleri uygulanır. Ancak eczanenin feshine ilişkin fiil için; bu Protokol hükümlerinde eczacının yazılı olarak uyarılması ve/veya “tekrarı hâlinde” yeni bir yaptırım belirtilmiş ise, bu Protokolün yürürlük tarihinden önce yapılmış fesih işlemi “yazılı olarak uyarı” ve/veya fesih işlemine esas fiil ise tekrara dayalı yaptırımlar için ilk fiil olarak kabul edilir.”

Direnme kararı 20.09.2016 tarihinde verilmiş ve yukarıda sözü edilip bazı hükümlerine yer verilen protokol ise bu tarihten ve temyiz dilekçesi verildikten sonra 2020 yılı için imzalanmıştır. Davanın reddine dair olan direnme kararı Kurum tarafından temyiz edilmiş olup yapılan temyiz incelemesi sonucu Hukuk Genel Kurulu tarafından bozma kararı verilmiştir. Davacı tarafın karar düzeltme talebi diğer yönlerden yerinde değil ise de karar düzeltme dilekçesinde yukarıda anılan protokol hükmü gereğince cezai şartın beş kat yerine iki kat olarak uygulanması gerektiğinin bozma kararında gözetilmesi gerektiği talebi karşılanarak bir karar verilmesi gerekmektedir.

Dayanılan protokolde yeni protokol hükümlerinin uygulanabileceğine ilişkin düzenlemeler yer almakta ise de ilgilinin yazılı talebi koşulu da ayrıca getirilmiş olduğundan bu şekilde bir talebin varlığı ve geçerliliği dosyaya yansımadan yeni veya eski protokol hükümlerinin uygulanması gerektiği konusunu içeren bir bozma kararı verilebilmesi mümkün değildir.

Direnme kararının temyizinde bu husus incelenmemiş olsa da bozma kararı sonrası dosya mahkeme esasına girdiğinde son hükümden sonra ortaya çıkan durumların değerlendirilmesi mümkün olabilecek ve koşulları varsa yeni protokol hükmü de gözetilerek karar verilip verilmeyeceği mahkemece değerlendirilecektir. Bu değerlendirme uygulanması gereken yeni bir Kanun hükmünün yürürlüğe girmesinin usulî kazanılmış hakkın istisnası kabulündeki uygulamaya benzer şekilde öncekinden farklı bir karar vermeyi gerektiren yeni bir sözleşme hükmünün varlığının usulî kazanılmış hakka istisna oluşturup oluşturmayacağı incelemesini de kapsayacaktır.

Direnme kararının verildiği tarihte protokol hükmü yürürlüğe girmemiştir. Verilen bozma kararı, direnme kararının verildiği tarihte dosyada mevcut delillere göre bir inceleme ve sonucu içermektedir. Taraflar uyuşmazlığı kapsayan yeni bir sözleşme yapmış ise bozma sonrası yargılamada bunun HMK 145. madde kapsamında ileri sürülmesi hâlinde bu madde koşulları da değerlendirilerek bu delilin toplanması konusunda bir karar verilmesi, toplanmasına karar verilip dosyaya kazandırıldığı takdirde bu delil de değerlendirilerek bozma kararının varlığına rağmen yeni bir karar verilmesinin mümkün olup olmadığının belirlenmesi ilk derece mahkemesinde yapılacak işlemlere ilişkin olup, bu inceleme ve değerlendirmenin ilk derece mahkemesince yapılacağının tabi olmasına göre karar düzeltme talebinin reddi gerekmektedir.

Karar düzeltme talebinin yapılacak bu açıklama ile birlikte reddi gerektiği görüşünde olduğumdan, bu açıklamaya gerek olmaksızın karar düzeltme talebinin reddi yönünde oluşan değerli çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2014/19365, Karar No: 2014/17519, Tarih: 02.12.2014

**17. Hukuk Dairesi         2014/19365 E.  ,  2014/17519 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Vasi tayini istemine ilişkin davada ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesi ve ... ... 21. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, vasi tayini istemine ilişkindir.

Türk Medeni Kanununun 411. maddesine göre ise “vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairesine aittir. “Aynı Yasanın 19. maddesinde de; “Bir kimsenin ikametgahı, yerleşmek niyetiyle oturduğu yerdir.” hükümlerine yer verilmiştir.

Dosya kapsamından, her ne kadar kısıtlı adayının adrese dayalı nüfus kayıt siteminde yazılı adresi “ ...-...” ise de, bu adreste kısıtlı adayının oğlu ...’nın ikamet ettiği, kısıtlı adayının kızı ile birlikte “ ...-...“ adresinde ikamet ettiği anlaşılmakla, davanın ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21. ve 22. maddeleri gereğince ... 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 02.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7722, Karar No: 2016/5708, Tarih: 08.06.2016

**14. Ceza Dairesi         2016/7722 E.  ,  2016/5708 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Konut dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkûmiyet hükmünün açıklanmasının geri bırakılması, sanık hakkındaki davanın denetim süresi içerisinde yeni bir suç işlenmemesi nedeniyle düşürülmesi

İlk derece mahkemesince verilen Ek karar temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Gerekçesi gösterilmek suretiyle sanık hakkındaki davanın düşürülmesine dair verilen Ek karar usul ve kanuna uygun olduğundan, katılanlar vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle 18.02.2016 tarihli Ek kararın ONANMASINA, 08.06.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3509, Karar No: 2013/4037, Tarih: 05.03.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/3509 E.  ,  2013/4037 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davalı yönünden yersiz ödendiği ve karşılandığı ileri sürülen ölüm aylıkları tutarının yasal faiziyle birlikte geri alınması amacıyla başlatılan takibe ilişkin itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2006 yılında kesinleşen davalıya, 1981 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca 2010 yılının Ocak ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 01.10.2008 – 19.12.2009 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıkların yasal faizi ile birlikte tahsili için ... . İcra Dairesinin 2010/6432 Esas sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığı, yasal süresi içerisinde davalının takibe borcu bulunmadığından bahisle itiraz etmesi nedeniyle, takibin durmasına binaen davacı Kurum tarafından itirazın iptali davası açıldığı anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün

Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir.

Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp

dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır.

İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak

zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.