muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/3349, Karar No: 2024/10230, Tarih: 19.12.2024

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, müvekkili idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planı içerisinde kalması nedeniyle arsa vasfında kabul edilerek emsal araştırma yöntemi ile değerinin tespiti yoluna gidilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazdan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı, 2020 yılı emlak vergisine esas metrekare birim fiyatının 119,48 TL/m² olduğu, emsal olarak alınan Kayaköy (Bozburun) Mahallesi 459 ada 2 parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planı içerisinde düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmış imar parseli olduğu, 2020 yılı emlak vergisine esas metrekare değerinin 119,48 TL/m² olduğu, emsal taşınmaza ait hissenin 27.08.2015 tarihli ve 22172 yevmiye numaralı resmi satış örneğinin dosyaya celp edildiği, emsal olma özelliğine sahip bulunduğu, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın eksik ve üstün yanlarının hükme esas alınan bilirkişi raporunda tartışıldığı, dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan daha değerli kabul edilmesinin emlak vergi değerleri açısından da değerlendirildiğinde yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın tespit edilen bedelinden %10 kaçınılmaz değer düşüklüğü uygulanması hatalı ise de davalı tarafça istinaf yoluna başvurulmadığından dikkate alınmadığı, buna göre dava konusu taşınmazın metrekare birim bedelinin dava tarihi olan 08.04.2020 tarihi itibarıyla 208,92 TL/m² olarak kabulünün yerinde olduğu gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile dahili davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalılar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Denizli ili, ..., Kayaköy (Bozburun) Mahallesi 327 ada 1 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmazın mülkiyeti üzerinde ihtilaf bulunduğu belirtildiği hâlde, tespit edilen bedelin 2942 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca mülkiyet ihtilafıyla ilgili uyuşmazlığın sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Dahili Davalı ... Vekilinin Temyizi Yönünden;

Dahili davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

B. Davacı İdare Vekilinin Temyizi Yönünden;

1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan "ödenmesine" kelimesinin hükümden çıkartılmasına, yerine "ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Davacı ve dahili davalıdan peşin alınan temyiz harçlarının istek hâlinde iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/3769, Karar No: 2023/6183, Tarih: 10.10.2023

**9. Ceza Dairesi         2023/3769 E.  ,  2023/6183 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2022/692 E., 2022/912 K.

SUÇLAR : Çocuğun nitelikli cinsel istismarı, yağma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edildi.

Sanık müdafiinin kanuni süresinden sonra yaptığı duruşmalı inceleme talebinin 5271 sayılı Kanun’un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Gaziantep 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 26.03.2021 tarihli ve 2020/89 Esas, 2021/183 Karar sayılı kararı ile, sanığın çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 103 üncü maddesinin ikinci ve dördüncü fıkrası ve 62 nci maddesi uyarınca 22 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına; 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) ve (f) bentleri, beşinci fıkrası ve 62 nci maddesi uyarınca 7 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına; 149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (e) bentleri, 168 inci maddesinin üçüncü fıkrası 62 nci maddesi uyarınca 6 yıl 1 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve 53 üncü maddesi uyarınca hak yoksunluklarına dair karar verilmiştir.

2. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesinin, 02.09.2021 tarihli ve 2021/1533 Esas, 2021/2018 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik istinaf başvurusunun sanık ve müdafiinin savunma haklarıının kısıtlandığından bahisle kabulü ile hükümlerin 5271 sayılı Kanun’un 280 ve 289 uncu maddeleri uyarınca bozulmasına karar verilmiştir.

3. Gaziantep 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 07.01.2022 tarihli ve 2021/491 Esas, 2022/9 Karar sayılı kararı ile, sanığın çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan 5237 sayılı Kanun'un 103 üncü maddesinin ikinci ile dördüncü fıkrası ve 62 nci maddesi uyarınca 22 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına; 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 3 üncü fıkrasının (a) ve (f) bentleri, beşinci fıkrası ve 62 nci maddesi uyarınca 7 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına; 149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (e) bentleri, 168 inci maddesinin üçüncü fıkrası 62 nci maddesi uyarınca 6 yıl 1 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve 53 üncü maddesi uyarınca hak yoksunluklarına dair karar verilmiştir.

4. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesinin, 30.03.2023 tarihli ve 2022/585 Esas, 2022/1153 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

5. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesi kararının, sanık müdafii ile katılan Bakanlık vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 10.10.2022 tarihli ve 2022/10025 Esas, 2022/8832 Karar sayılı kararı ile, sair temyiz itirazlarının reddine, takdiri indirim hükümlerine dair uygulama ve gösterilen gerekçenin dosya kapsamına uygun düşmediği gözetilerek vaki istinaf başvurusunun kabulü gerekirken yazılı şekilde esastan reddine hükmedilmesinin kanuna aykırı olduğundan bahisle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

6. Gaziantep 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 22.12.2022 tarihli ve 2022/692 Esas, 2022/912 Karar sayılı kararı ile, sanığın çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan 5237 sayılı Kanun'un 103 üncü maddesinin ikinci ile dördüncü fıkrası uyarınca 27 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına; 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) ve (f) bentleri, beşinci fıkrası uyarınca 9 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına; 149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (e) bentleri, 168 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 7 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve 53 üncü maddesi uyarınca hak yoksunluklarına dair karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ve Müdafiinin Temyiz İstemi

Özetle, uyuşturucu etkisindeki sanığın cinsel amacının olmayıp kastının para almak olduğuna, sanığın cinsel bir eyleminin bulunmadığının mağdur tarafından da beyan edildiğine, Mahkemenin somut delil olmadan hissi hareket ettiğine yöneliktir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

İlk Derece Mahkemesince, katılan mağdurun (mağdur) olay tarihinde sabah saat 06.00 sıralarında okumakta olduğu ortaokuluna gitmek için ikametinden ayrıldığı, yol üzerinde bulunan marketten simit ve meyve suyu alarak okul istikametine yürüdüğü, sanığı yolda yalnız başına yürüdüğünü gören sanığın mağduru takip etmeye başladığı, takip edildiğini fark eden mağdurun okulun güvenlik kulübesinin bulunduğu yere gittiği, mağduru takip ederek okulun güvenlik kulübesinin bulunduğu yere giden sanığın yanında bulunan tornavidayı mağdurun boğazına dayayarak, eğer kaçarsan seni öldürürüm dediği ve mağdurdan parasını istediği, daha sonra sanığın mağdurun cebine elini koyarak mağdurun cebinde bulunan parayı aldığı, akabinde sanığın mağduru tornavidayla korkutarak okulun merdiven boşluğuna götürdüğü, burada mağdurdan kıyafetlerinin çıkarmasını istediği, kabul etmeyen mağdura tornavidayı gösterdiği, sanığın tornavidayı göstermesi üzerine mağdurun pantolonunu indirdiği, sanığın cinsel organını mağdurun anüs kısmına sürttüğü sırada okul bahçesine bir aracın girmesi üzerine elindeki tornavidayı mağdurun anüsüne soktuğu kabul edilmiş, bu suretle;

Sanığın, yaşından dolayı beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumdaki mağdura karşı silahtan sayılan tornavida ile mağduru korkutmak suretiyle mağdurun üzerinde bulunan harçlığını zorla aldığının anlaşıldığı, her ne kadar iddianamede yağma suçunun gece vakti işlendiği iddia edilmiş ise de sanığın yağma eyleminin gece vakti mi yoksa gündüz vakti mi işlediği hususunda Mahkemede oluşan şüphe sanık lehine değerlendirilerek, suçun gündüz vakti işlendiği kanaatine varıldığı,

Sanığın mağdurun poposuna cinsel organını cinsel amaçla sürttüğü esnada tornavidayı mağdurun anüs kısmına sapladığı, doktor raporları, mağdur beyanları, sanığın soruşturma aşamasındaki ikrarı ile belirlenmiş, sanığın eyleminin cinsel anlamda sair cisim sokmak suretiyle cinsel saldırı suçu olduğu,

Sanığın, mağduru yağmaladıktan sonra tornavida ile korkutarak cinsel davranışlarını gerçekleştirmek için mağduru daha tenha olan okulun merdiven boşluğuna götürmesi eyleminin kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğu kabul edilerek hüküm kurulduğu, görülmüştür.

IV. GEREKÇE

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç vasfı ve yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçede açıklanan nedenlerle, Gaziantep 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 22.12.2022 tarihli ve 2022/692 Esas, 2022/912 Karar sayılı kararında sanık ve müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Gaziantep 5. Ağır Ceza Mahkemesine, gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

10.10.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3298, Karar No: 2022/14799, Tarih: 14.09.2022

**2. Ceza Dairesi         2021/3298 E.  ,  2022/14799 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık ...’in, katılan ...’ın bahçesinde bulunan suça konu fındık ağaçlarına zarar verdiği şeklinde isnat edilen olayda, sanığın aşamalarda, “suça konu fındık ağaçlarının katılan tarafından, eşi ...’in arazisine dikildiğini zannederek söktüğünü” beyan ettiği, beraat eden sanık ...’in de savunmalarının sanık ...’in savunmalarını doğrular nitelikte olduğu, katılanın aşamalarda “ağaçlara kimin tarafından zarar verildiğini görmediğini ” ifade ettiği, dosya içerisindeki 13.10.2015 tarihli Bilirkişi Raporu dikkate alındığında, fındık ağaçlarının söküldüğü yerin, sanık ve eşinin arazine çok yakın konumda bulunduğu anlaşılmakla, sökülen ağaç miktarı ve taraflar arasında var olan sınır ihtilafı da birlikte değerlendirildiğinde, tarafların anlaşmazlıklarının hukuki ihtilaf niteliğinde olduğunun anlaşılması karşısında; sanığın atılı suçtan beraati yerine, yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu nedenden dolayı istem gibi BOZULMASINA, 14.09.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/129, Karar No: 2013/2089, Tarih: 14.02.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/129 E.  ,  2013/2089 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, ölüm aylığının kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanarak yasal faiziyle birlikte alınması ve yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar nedeniyle Kuruma borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 15.02.2007 tarihinde kesinleşen davacıya, 05.07.2006 günü yaşamını yitiren iştirakçi babası üzerinden 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri gereğince hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm (yetim) aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2012 yılının Ocak ayında gerçekleştirilen işlemle 01.11.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 01.11.2008 – 31.01.2012 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı ... Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.