muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/594, Karar No: 2017/466, Tarih: 23.01.2017

**3. Hukuk Dairesi         2017/594 E.  ,  2017/466 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE ... MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tazminat davası sonucu mahkemece verilen hükmün Dairemizce bozulması üzerine, verilen direnme kararına ilişkin dava dosyası 02.....2016 tarihinde yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 45. maddesi ile 6100 sayılı HMK'na eklenen geçici .../.... maddesi uyarınca ... ... Genel Kurulu tarafından Dairemize gönderilmiş, 6763 sayılı Kanun'un 45. maddesi ile 6100 sayılı HMK'na eklenen geçici .../.... maddesi uyarınca Dairemizin öncelikle inceleme yetkisi olduğu anlaşılmakla olmakla, dosyadaki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacılar, ... ilçesinden gelip ... ilçesi sahiline dökülen ve genelde yağmur suları ile birlikte pis ve atık suları taşıyan ... Deresinin ıslah çalışmaları ve ana kolektör hattı inşaatının davalı ... tarafından diğer davalı şirkete ihale edildiğini, davalı müteahhit firma tarafından yürütülen derenin ıslah çalışmaları sırasında, köprü menfezinin kapatılması ve bu dereye bağlanan kanalizasyon rögarlarının bakımsız ve tıkalı olması sonucu .../.../2007-.../.../2007 tarihlerinde ...'da meydana gelen yağmur ile birlikte dere yatağının taşarak davacıların murisine ait otomobilin sitenin otoparkında iken kanalizasyon ve çamur sularına maruz kalarak zarar gördüğünü, zarardan dolayı araç için ....225,64 TL masraf yapıldığını, ayrıca olay tarihinden aracın teslimi tarihi olan 05/.../2007 tarihine kadar 40 gün aracın kullanılamadığını ve bu nedenle 500 TL zarar oluştuğunu, ayrıca araçta ....000 TL değer kaybı ve diğer zararların oluştuğunu belirterek ....725,64 TL'nin olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket vekili, yapılan imalatların fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, bu nedenle de olayda kusurlarının bulunmadığını savunarak,davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., yargı yolu itirazında bulunduklarını, ayrıca kendileri ile yüklenici davalı şirket arasında akdedilen istisna sözleşmesi gereğince, bu işlerin yapılması sırasında meydana gelebilecek zararlardan dolayı sorumluluğun davalı müteahhide ait olduğunu savunarak,davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalı ... hakkında açılan davanın idari yargı yolu yönünden reddine, davalı şirket yönünden açılan davanın ise, kısmen kabulü ile, ....225,64 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmiştir.

Hükmün davalı şirket tarafından temyiz edilmesi neticesinde, Dairemizin 26.....2013 tarih ve 2013/13296 E.- 2013/16709K. sayılı ilamı ile "alınan bilirkişi raporlarında açık çelişki olduğu, bu çelişkinin giderilmesi için konusunda uzman bilirkişilerden ... oluşturulup, bu heyetten alınacak rapor doğrultusunda, yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Hükmün davalı şirket tarafından temyiz edilmesi neticesinde, Dairemizin 26.....2013 tarih ve 2013/13296 E.- 2013/16709K. sayılı ilamı ile "alınan bilirkişi raporlarında açık çelişki olduğu, bu çelişkinin giderilmesi için konusunda uzman bilirkişilerden ... oluşturulup, bu heyetten alınacak rapor doğrultusunda, yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamı sonrasında yapılan yargılama neticesinde ise,26/01/2012 tarihli kusur raporunun mahkemece yasaya uygun ve yeterli görüldüğünden bu konuda yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına kararı verilmediği,maddi zarar konusunda dosyanın bilirkişilere tevdii edildiği, yine .../08/2012 tarihli bu raporun mahallinde keşif yapılmadan dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu verildiği, kararın verildiği .../.../2011 tarihli duruşmada davacı vekilinin de son raporu veren bilirkişilerin kendilerinden talep edilmediği halde kusur incelemesi yaptıklarını belirttiği,nitekim mahkemenin bu dava ile aynı nitelikte olan 2007/389 esas sayılı dosyasının Dairemizin .../.../2013 gün ve 2013/14987 esas-17946 karar sayılı ilamı ile onandığı’’ gerekçesiyle bozma ilamına karşı önceki hükümde direnilmesine karar verilmiştir.

02.....2016 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 43. maddesi ile değişik 6100 sayılı ... Muhakemeleri Kanununun 373. maddesinin ....fıkrası “İlk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi kararında direnirse, bu kararın temyiz edilmesi durumunda inceleme, kararına direnilen dairece yapılır. Direnme kararı öncelikle incelenir. Daire, direnme kararını yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı ... ... Genel Kuruluna gönderir” hükmünü içermektedir.

Aynı Yasanın 45. maddesiyle 6100 sayılı ... Muhakemeleri Kanunununa eklenen geçici .... maddesinin ikinci fıkrasında “Bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ... ... Genel Kurulunda bulunan dosyalar, kararına direnilen daireye gönderilir.”, .... fıkrasında ise “ Daire, mümkün olan en kısa sürede direnme kararını inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı ... ... Genel Kuruluna gönderir.” hükmü getirilmiştir.

Anılan Yasa maddeleri gereğince, yerel mahkemece verilen direnme kararına yönelik olarak yeniden inceleme yapılması neticesinde; mahkemece hükme esas alınan raporun dosya kapsamına uygun, denetime elverişli nitelikte olduğu, kaldi ki mahkemenin bu konudaki değerlendirmesinde de belirttiği üzere ....08.2012 tarihli raporun sadece araçta oluşan hasarın belirlenmesi için alındığı bu seferki incelemeden anlaşılmakla, yerinde bulunmayan

Anılan Yasa maddeleri gereğince, yerel mahkemece verilen direnme kararına yönelik olarak yeniden inceleme yapılması neticesinde; mahkemece hükme esas alınan raporun dosya kapsamına uygun, denetime elverişli nitelikte olduğu, kaldi ki mahkemenin bu konudaki değerlendirmesinde de belirttiği üzere ....08.2012 tarihli raporun sadece araçta oluşan hasarın belirlenmesi için alındığı bu seferki incelemeden anlaşılmakla, yerinde bulunmayan

davalı ... İnş. San. Tic. A.Ş. vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan direnme hükmünün 6763 sayılı Kanunun 45. maddesi ile 6100 sayılı ... Muhakemeleri Kanununa eklenen geçici .... maddesinin .... fıkrası uyarınca ONANMASINA, 881.70.TL bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, HUMK'nun 440/... maddesi uyarınca karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

....01.2017 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/1105, Karar No: 2024/6846, Tarih: 16.05.2024

**4. Ceza Dairesi         2024/1105 E.  ,  2024/6846 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2019/297 E., 2021/456 K.

SUÇLAR : Suç işlemek amacıyla örgüt kurma, tefecilik

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet, düşme

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret, onama

Yerel Mahkemece bozma üzerine verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü.

A.Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçundan doğrudan zarar görmeyen Hazine ve Maliye Bakanlığının kamu davasına katılmasına karar verilmiş olması, bu suçtan kurulan hükümleri temyize hak vermeyeceğinden ... vekilinin temyiz isteğinin, 5320 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı Kanun'un 317 nci maddesi uyarınca REDDİNE,

B.Sanık ... Hakkında Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma, Sanıklar ..., ..., ..., ... ile ... Hakkında Tefecilik Suçlarından Kurulan Hükümlerin Temyizinde,

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1.Tefecilik Suçundan Kurulan Hükümlerin Temyizinde;

Eylemlere ve yükletilen suça yönelik katılan ... vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden Tebliğname'ye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

2.Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçundan Sanık ... Hakkında Kurulan Hükmün Temyizinde;

Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki mütalaasını sunmasından sonraki celseden önce rahatsızlığı nedeniyle duruşmaya katılamayacağına dair 03.12.2021 tarihli sağlık raporunu mazeret dilekçesi ekinde sunan, dilekçesinde esas hakkındaki mütalaayı iki gün önce öğrendiğini söyleyip rahatsızlığının devamı halinde müdafii tutmak istediğini belirten ve öncesinde yapılan 06.11.2020 ve 09.07.2021 tarihli duruşmalara da katıldığı dosya kapsamından anlaşılan sanığın mazeretinin, "...iki yıldır sürekli benzer sağlık sebepleriyle mazeret dilekçesi gönderdiği, duruşmalara katılmadığı, müdafii seçerek duruşmalara göndermediği, esas hakkındaki mütalaaya yönelik bilgi sahibi olduğu..." biçiminde yerinde olmayan gerekçeyle reddedilerek, sanığın savunma hakkının kısıtlanması,

Kanuna aykırı ve sanık ...'nın temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, tebliğnamaye aykırı olarak sair yönleri incelenmeyen HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine,

16.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/32290, Karar No: 2013/31925, Tarih: 12.12.2013

**4. Ceza Dairesi         2012/32290 E.  ,  2013/31925 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

... Post isimli internet gazetesinde katılan hakkında, "şişeleme sevgisi afiş oldu" başlığıyla yayımlanan yazı ve karikatürler ile devam eden günlerde yayımlanan "...'e grafik şakası, %70'e varan yağ bindirimler", ''... bindirim mağazası yağcılar için açıldı, ... bindirim mağazası", "..., nalet olsun içimdeki şişeleme sevgisine", "şişeleme de yeni afiş, şişemi gördüm" başlığı altında yayınlanan yazı ve resimler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, eleştiri sınırlarını aşıp, katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek mahiyette olduğunun anlaşılması karşısında, hükümden sonra 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanunun geçici 1-b madde ve fıkrası uyarınca basın ve yayın yoluyla ya da sair düşünce ve kanaat açıklama yöntemleriyle işlenen suçlar bakımından "kovuşturmanın ertelenmesi" kurumunun getirilmesi karşısında, anılan internet gazetesinin yayın yönetmeni olan sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve katılan ... vekilinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki onama düşüncesinin reddiyle HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 12/12/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/11864, Karar No: 2011/12484, Tarih: 14.11.2011

**8. Ceza Dairesi         2009/11864 E.  ,  2011/12484 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık

HÜKÜM : Hükümlülük ve müsadere

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık hakkında mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanmasına karar verildiği halde dayanak yasa maddesinin yazılmamış olması mahallinde giderilebilir eksiklik olarak kabul edildiğinden tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen kanıtlara, mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine göre yerinde görülmeyen sair itirazların reddine, ancak:

Hükümden sonra yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanunun 156. maddesiyle 6136 sayılı Yasanın 13/4. madde ve fıkrasında düzenlenen adli para cezasında sanık lehine yapılan değişikliğin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı ise de, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususun, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 322. maddesi gereğince düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hükümde sanığa 6136 sayılı Yasanın 13/son ve 5252 sayılı Yasanın 4. maddeleri gözetilerek hükmedilen 450 TL temel adli para cezası ile TCK.nun 62. maddesi uygulanmak suretiyle verilen 375 TL adli para cezası hükümden çıkarılarak yerine sanığın 6136 sayılı Yasanın 13/4. maddesi uyarınca hapis cezası yanında 5 tam gün adli para cezasıyla cezalandırılmasına, sanığın cezasından 5237 sayılı TCK.nun 62. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılarak 4 tam gün adli para cezasıyla cezalandırılmasına, 5237 sayılı Kanunun 52. maddesi gereğince bir gün karşılığı takdir edilen 20 TL ile çarpılması suretiyle sanığın 80 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına” ibaresinin eklenmesi suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün (DÜZELTİLEREK ONANMASINA), 14.11.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3264, Karar No: 2013/18948, Tarih: 28.10.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/3264 E.  ,  2013/18948 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 04.12.2012 tarih ve 2011/480-2012/349 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı .... Tic. A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin sigortalısı ... Beyaz Eşya San. Tic. A.Ş'nin Slovenya'dan ithal ettiği hotplate emtiasının taşınmasının davalılar tarafından 35 ZS 275 plaka sayılı araç ile yapıldığını, ancak söz konusu aracın 11.08.2010 tarihinde Manisa Gümrüğü'nde varışını müteakip yapılan kontrolde 2628 adedinin hasarlandığının tespit edildiğini, hasarın eksper tarafından tespit edilip hasar bedelinin ödendiğini, davalılar hakkında ödenen bedelinin rücuen tazmini için talepte bulunulduğunu, davalıların ödememeleri üzerine İzmir 12. İcra Müdürlüğü'nün 2011/5500 sayılı dosyasıyla takip yapıldığını, davalıların haksız ve yersiz olarak takibe itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline, takibin devamına ve %40 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Eknak Uluslararası Nak. Ltd. Şti. vekili, müvekkili şirketin böyle bir taşıma yapmadığını, savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Taşımacılık ve Tic. A.Ş. vekili, hasarın eşyaların Türkiye' ye taşınması sırasında meydana geldiğini, fiili taşımanın dava dışı ...A.Ş. tarafından yapıldığını, bu nedenle müvekkilinin ödeme emrinin muhatabı olmadığını, davanın ...A.Ş'ye ihbar edilmesini ve ayrıca kendi aleyhlerine hüküm tesis edilmesi halinde dava konusu meblağın kendi sigorta şirketleri .... tarafından ödeme yapılacağından davanın bu şirkete de ihbarını talep etmiştir.

Fer'i Müdahil ...Petrol Ürünleri San. Tic. A.Ş. vekili, iddia edilen hasarın malların taşınması sırasında meydana gelmediğini, kolilerin yolda değil boşaltma sırasında hasarlandığını, savunarak davanın reddini istemiştir.

Fer'i Müdahil ...Petrol Ürünleri San. Tic. A.Ş. vekili, iddia edilen hasarın malların taşınması sırasında meydana gelmediğini, kolilerin yolda değil boşaltma sırasında hasarlandığını, savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, taşıma işine konu emtianın Slovenya'dan teslim alınarak İtalya'ya, oradan da Türkiye'ye getirildiği, asıl taşıyıcının Galata A.Ş. olduğu, Galata A.Ş. ile ...A.Ş. arasında imzalanan Komple Tır Taşıma Sözleşmesi nedeniyle Galata A.Ş. ve ...A.Ş. arasında alt taşıma ilişkisi bulunduğu, CMR'nin incelenmesinden de anlaşıldığı üzere son taşıyıcının ...olduğu, CMR'nin 3. maddesi hükmü uyarınca Galata A.Ş'nin Arspet'in taşımasından sorumlu olacağı, ... A.Ş'nin taşıma işinde davalı ...Ş. ile taşıma sözleşmesi yaptığı, 2628 adet kabın hasara uğradığı, bu hususun ihtilafsız olduğu, hasar miktarının 17.002,82 TL olduğu, davacının takipte işlemiş faiz olarak 2.396,96 TL faiz alacağı bulunduğu tespit edildiği, ancak icra takibindeki taleple bağlı kalınarak 2.036,79 TL işlemiş faize hükmedilmesi gerektiği, gerekçesi ile davanın davalılardan Eknak Uluslararası Nak. Tic. Ltd. Şirketi yönünden husumet nedeniyle reddine, diğer davalı .... A.Ş. hakkında açılan davanın kısmen kabulü ile, borçlunun itirazının kısmen iptali ile icra takibinin 17.002,82 TL, asıl alacak taleple bağlı kalınarak 2.036,79 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 19.039,61 TL üzerinden devamına, bu miktardan asıl alacağa takip tarihinden itibaren ticari faiz uygulanmasına, takip konusu alacak likit olmadığından yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı .... Tic. A.Ş. vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı .... Tic. A.Ş. vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı .... Tic. A.Ş. vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 1.017,55 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 28.10.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/885, Karar No: 2012/1723, Tarih: 09.02.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/885 E.  ,  2012/1723 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı ... Başkanlığı işleminin iptali ile kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanarak yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 07.11.2008 günü kesinleşen davacıya hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca gerçekleştirilen işlemle kesilerek, yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı ... “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.