muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/1405, Karar No: 2021/72, Tarih: 04.03.2021

Yargılama evresinde; Mahkemece kimliğinin tespitine geçilirken Türkçe bilip bilmediğinin sorulması üzerine yeteri kadar Türkçe bilmediğini, anladığını, ancak iyi bir şekilde konuşamadığını, bozuk bir Türkçe ile; sunduğu dilekçenin kendisine ait olduğunu,

Beyan etmiştir.

18.09.2015 tarihinde mahkemeye sunduğu noter yeminli mütercim onaylı dilekçesinde ise, aynen; "Ben, Shakhlo Mirzayunusova Avazovna-28.10.1989 doğumluyum. Milliyetim Özbek'tir. Kendi isteğimle Türkiye'ye geldim. 31.08.2015 tarihinde Türkiye sivil polisleri tarafından yakalandım. 11.09.2015 tarihinde Yabancılar Şubesinden polisler vasıtasıyla 15 gün İçerisinde Türkiye'yi terk etmek üzere hürriyetime kavuştum. Türkiye kanunlarını ihlal etmeyecek şekilde 22.09.2015 tarihine bilet satın aldım. Türkçeyi çok iyi bilmiyorum. Polisler okumama izin vermeden imza attırdılar. Zorla imzalattırdılar. Polislerin yazdıklarının tamamı iftiradır. ... benim teyzemin kızıdır. Ona karşı şikayetim yoktur. ... bana müşteri getirmedi. Pasaportum kendi valizim içerisindeydi. ... ablamla para alışverişi yapmadık. Kendi rızamla bu işi yaptım. Kendi paramı kendim müşteriden alırdım. Polislerden ben kendim para aldım. ... ablam almadı. Polislerin yazdıklarını kabul etmiyorum.

01.10.2015 tarihine kadar burada kalamam. Ülkeme dönmeden mahkemede ifademi almanızı rica ediyorum." hususlarına yer vermiştir.

Mağdur Diloramkhon Muminova soruşturma evresinde kollukça alınan ve müdafi ile tercümanın hazır bulunmadığı ifadesinde; Türkçe bildiğini, yaklaşık bir buçuk ay önce yasal yollardan Türkiye’ye geldiğini, amacının temizlik veya hasta bakıcılığı işi yapmak olduğunu, iş bulamayınca sanık ile tanıştığını, sanığın güzel para bulabileceği bir iş olduğunu söylemesi üzerine yakalandıkları eve gelmeye ikna olduğunu, eve gelir gelmez sanığın burada erkekler ile cinsel ilişkiye gireceğini söylediğini, sanığın bu teklifini kabul etmediğini, ancak kaldığı kiralık evlere verecek parası olmadığından iş bulana kadar bu öneriyi kabul etmek zorunda kaldığını, annesinin de hasta olduğunu ve bakım masrafları için memlekete para göndermesi gerektiğini, müşteri bulma işinin sanık tarafından gerçekleştirildiğini, sanığın telefonla konuştuktan sonra müşteri geleceği konusunda kendilerini bilgilendirdiğini, müşteri geldikten sonra aralarından birini seçmesini önerdiğini ve müşterinin seçtiği kişinin para karşılığı ilişkiye girdiğini, diğer mağdurların pasaportlarını sanığa verdiklerini, ancak kendisinin bunu kabul etmediğini, gelen müşterilerden cinsel ilişki ücretini sanığın aldığını, görevliler gelmeden önce iki erkekle birlikte olduğunu, sanığın müşteri başına kendisine 70 TL verdiğini, sanık ile tanışmamış olması hâlinde son parası ile memleketine dönmeyi planladığını, sanığın aciz durumundan yararlanıp kendisini kandırarak erkekler ile ilişkiye girmesini sağladığını,

Yargılama evresinde; Mahkemece kimliğinin tespitine geçilirken Türkçe bilip bilmediğinin sorulması üzerine yeteri kadar Türkçe bilmediğini, bozuk bir Türkçe ile; sunduğu dilekçenin kendisine ait olduğunu,

Beyan etmiştir.

18.09.2015 tarihinde mahkemeye sunduğu noter yeminli mütercim onaylı dilekçesinde ise, aynen; "Polisler bana 15 gün İçerisinde Türkiye'yi terk etmem için süre verdiler. Bu yüzden 22.09.2015 tarihine saat 22:45 saati île Türkiye'den ayrılmak üzere bilet satın aldım. 01.10.2015 tarihine kadar Türkiye'de bulunamayacağım. Benim ...'ya karşı şikayetim bulunmamaktadır. Sebebi ben buraya misafir olarak geldim. Sabahleyin 2-3 saat sonra da polisler baskın yaptı. Para alışverişi olmadı. Polislerin yazdıkları iftira. Kimse ile cinsel ilişki kurmadım. ... bana 70 TL vermedi. Ben orada çalışmadım. Polisler yalandan yazmışlar. Pasaportum çantamdaydı. Karakolda da pasaportumu kendi ellerimle polislere verdim. Türkçe bilmediğim halde okutmadan imza attırdılar. Türkçe bilmediğimi söyleyerek imzalamayacağımı söyleyince de beni döverek, bana bağırarak tehditler savurunca da imzalamaya mecbur kaldım. Ülkeme dönmeden önce beni huzurunuza kabul etmenizi ve beni dinlemenizi rica ediyorum." ifadelerine yer vermiştir.

Tanık ...yargılama evresinde; üzerinden çok zaman geçtiği için olayı hatırlamadığını, kendisine gösterilen 31.08.2015 tarihli tutanak içeriğinin doğru olduğunu, mağdurlar ve sanık ile fiili irtibata kendisinin geçtiğini, tutanağı olaya uygun şekilde tuttuklarını, içeriğinin doğru olduğunu, sorulması üzerine; suçüstü yapan ve 505’li numarayı arayanın kendisi olduğunu, ancak adres verenin kim olduğunu bilmediğini, eğer varsa bu hususun tutanakta belirtilmiş olduğunu,

Tanık ... yargılama evresinde; duruşma salonunda bulunan sanığı hatırladığını, olay tarihinde dışarıda emniyet tedbirlerini aldıklarını, içeriye tanık ...’in girdiğini, yaklaşık 5-10 dakika sonra kendilerini çağırdığını, içeriye girdiklerinde sanığın yanında üç dört bayan olduğunu gördüklerini, sanığın fuhuş için verdikleri suçüstü parasını kendilerine iade ettiğini, içeridekiler yabancı uyruklu oldukları için pasaportlarını sorduklarını, mağdurların pasaportlarını sanığın kendilerine verdiğini, arama yapmadan evden çıktıklarını,

Tanık ... yargılama evresinde; duruşma salonunda bulunan sanığı hatırladığını, Fatih bölgesinde geçen bir olay olmakla birlikte detaylardan emin olmadığını, büyük ihtimalle fuhuş ve ev konusuyla ilgili çalışma yaptıklarını,

Beyan etmişlerdir.

Tanık ... yargılama evresinde; duruşma salonunda bulunan sanığı hatırladığını, Fatih bölgesinde geçen bir olay olmakla birlikte detaylardan emin olmadığını, büyük ihtimalle fuhuş ve ev konusuyla ilgili çalışma yaptıklarını,

Beyan etmişlerdir.

Sanık ... soruşturma evresinde kollukça alınan ve müdafi ile tercümanın hazır bulunmadığı ifadesinde; yaklaşık yedi yıldır Türkiye’ye gelip gittiğini, son olarak 24.07.2015 tarihinde mağdurlar Shaklo ve Nargiza ile birlikte önce Antalya’ya, yaklaşık bir ay sonra da İstanbul’a geldiklerini, mağdur Nargiza’nın öz ablası, mağdur Shaklo’nun ise memleketten komşusu olduğunu, daha önce Türkiye’de çocuk ve hasta bakıcılığı yaptığını, bir dönem de marketlerde çalıştığını, olay tarihinde polis memurlarının evine geldiği sırada tansiyon hapı içmesi nedeniyle ne yaptığını hatırlamadığını, evinde mağdurlara fuhuş yaptırdığı iddiasını kabul etmediğini, evde birlikte kaldığı mağdurların cinsel ilişkiye girdikleri müşterilerden aldıkları paraları kendisine verdiklerini, kendisinin de verilen bu paraları not ettiğini, mağdurlar Shaklo ve Nargiza’nın kendi istekleri ile fuhuş yaptıklarını, mağdur Shaklo’ya iş bulmak amacıyla bazı şirketlerle görüşmeyi planladığını, bir sosyal paylaşım sitesinde yer alan ilandaki mağdur Shaklo’ya ait fotoğrafı Özbekistan uyruklu, 30 yaşlarında, zayıf, ince vücutlu, siyah saçlı ve beyaz tenli olan “Arzu” isimli kadına kendisinin gönderdiğini, Arzu’nun kendisini arayarak müşteri gönderdiğini söylediğini, gelen müşterilerin evdeki kadınlar ile cinsel ilişkiye girdiklerini,

İstanbul 9. Sulh Ceza Hâkimliğince yapılan sorgusunda; suçlamayı kabul etmediğini, yanında bulunan mağdurların kendisine iftira attıklarını, mağdur Nargiza’nın, öz ablası; mağdur Mirza’nın, uzaktan yeğeni; mağdur Diloramkhon’un ise misafiri olduğunu, polisler geldikleri zaman kapıyı mağdur Mirza’nın açtığını, kendisinin o sıra baş ağrısı nedeniyle başka bir odada yatmakta olduğunu, içeri giren polisleri görmediğini, polislerin mağdurlarla ne konuştuğunu duymadığını, birbirlerine para alıp verdiklerini görmediğini, cinsel ilişkiye girilmesi konusunda kimseyle konuşmadığını, para istediği ve aldığı hususlarının doğru olmadığını, mağdurların erkeklerle cinsel ilişkiye girmesi konusunda yer temin etmediğini, fuhuşa teşvik veya aracılıkta bulunmadığını,

Yargılama evresinde; suçlamayı kabul etmediğini, mağdurların yakını olduklarını, memleketten İstanbul’a alışveriş için geldiklerini, olay sırasında hasta olduğu için odada yatmakta olduğunu, polis memurlarının bağırıp çağırarak mağdurlara baskı yaptığını, zira mağdurların Türkçe bilmediğini, kendisini neden suçladıklarını anlamadığını, mağdurları çalıştırmasının, cinsel ilişkiye girmeleri konusunda onları ikna etmesinin veya kendilerinden para istemesinin söz konusu olmadığını,

Savunmuştur.

Yargılama evresinde; suçlamayı kabul etmediğini, mağdurların yakını olduklarını, memleketten İstanbul’a alışveriş için geldiklerini, olay sırasında hasta olduğu için odada yatmakta olduğunu, polis memurlarının bağırıp çağırarak mağdurlara baskı yaptığını, zira mağdurların Türkçe bilmediğini, kendisini neden suçladıklarını anlamadığını, mağdurları çalıştırmasının, cinsel ilişkiye girmeleri konusunda onları ikna etmesinin veya kendilerinden para istemesinin söz konusu olmadığını,

Savunmuştur.

Uyuşmazlık konusunda ayrıntılı bir değerlendirme yapılmadan önce Cumhuriyet savcısının soruşturma evresindeki görev ve yetkileri ile CMK'nın 139. maddesinde düzenlenen gizli soruşturmacı koruma tedbirine değinmekte fayda bulunmaktadır.

Tarihsel süreç incelendiğinde daha önce kolluğa ait olan soruşturma yetkisinin insan haklarının korunması amacıyla Cumhuriyet savcılarına verildiği görülmektedir. Bu nedenle 1412 sayılı CMUK'nın 156. maddesinde düzenlenen "Zabıta makam ve memurları suçluları aramakla ve işin tenviri için lazım gelen acele tedbirleri almakla mükelleftir. Bu makam ve memurlar tanzim ettikleri evrakı hemen müddeiumumiliğine gönderirler" hükmüne 5271 sayılı CMK’da yer verilmemiş, bu kapsamda;

"Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" başlıklı 160. maddesi;

"(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.",

"Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" başlıklı 161. maddesi ise;

"(1) Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adlî kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısı, adlî görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcısından söz konusu işlemi yapmasını ister.

(2) Adlî kolluk görevlileri, elkoydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3) Cumhuriyet savcısı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazılı; acele hâllerde, sözlü olarak verir." şeklinde düzenlenmiş,

5271 sayılı CMK henüz yürürlüğe girmeden önce 5353 sayılı Kanun ile maddenin 3. fıkrasına "Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir." cümlesi eklenmiştir.

(3) Cumhuriyet savcısı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazılı; acele hâllerde, sözlü olarak verir." şeklinde düzenlenmiş,

5271 sayılı CMK henüz yürürlüğe girmeden önce 5353 sayılı Kanun ile maddenin 3. fıkrasına "Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir." cümlesi eklenmiştir.

Görüldüğü üzere 5271 sayılı CMK'da adli kolluk görevlileri kendilerine yapılan bir suça ilişkin ihbar veya şikâyetleri, el koydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri derhâl Cumhuriyet Başsavcılığına bildirecek ve Cumhuriyet savcısının emirleri doğrultusunda işin aydınlatılması için gerekli soruşturma işlemlerine başlayacaktır. Buna göre kolluk sadece ilgili Cumhuriyet savcısının her somut işlem bakımından vereceği emir üzerine yetki kazanmaktadır (Yener Ünver-Hakan Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku, Adalet, Ankara, 2017, s. 198).

Cumhuriyet savcısı tarafından verilen emirler yazılı, acele hâllerde ise sözlü olarak verilecektir. Acele hâllerde verilen sözlü emir, en kısa sürede yazılı hâle dönüştürülerek mümkün olması hâlinde en seri iletişim vasıtasıyla ilgili kolluğa bildirilecek, aksi hâlde ilgili kolluk görevlilerince yazılı emrin alınması sağlanacaktır. Ancak, kolluk görevlisi emrin yazılı hâle getirilmesini beklemeden sözlü emrin gereğini yerine getirmek zorundadır.

"Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi" başlıklı CMK’nın 139. maddesi;

"(1) (Değişik: 21/2/2014–6526/13 md.) Soruşturma konusu suçun işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde edilememesi hâlinde, kamu görevlileri gizli soruşturmacı olarak görevlendirilebilir. Bu madde uyarınca yapılacak görevlendirmeye hâkim tarafından karar verilir. (Mülga son cümle: 24/11/2016-6763/27 md.)(…)

(2) Soruşturmacının kimliği değiştirilebilir. Bu kimlikle hukukî işlemler yapılabilir. Kimliğin oluşturulması ve devam ettirilmesi için zorunlu olması durumunda gerekli belgeler hazırlanabilir, değiştirilebilir ve kullanılabilir.

(3) Soruşturmacı görevlendirilmesine ilişkin karar ve diğer belgeler ilgili Cumhuriyet Başsavcılığında muhafaza edilir. Soruşturmacının kimliği, görevinin sona ermesinden sonra da gizli tutulur. (Ek cümleler: 15/8/2017-KHK-694/142 md.) Soruşturmacı, kovuşturma evresinde tanık olarak dinlenmesinin zorunlu olması halinde, duruşmada hazır bulunma hakkına sahip bulunanlar olmadan veya ses ya da görüntüsü değiştirilerek özel ortamda dinlenir. Bu durumda 27/12/2007 tarihli ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanununun 9 uncu maddesi hükmü kıyasen uygulanır.

(4) Soruşturmacı, faaliyetlerini izlemekle görevlendirildiği örgüte ilişkin her türlü araştırmada bulunmak ve bu örgütün faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili delilleri toplamakla yükümlüdür.

(5) Soruşturmacı, görevini yerine getirirken suç işleyemez ve görevlendirildiği örgütün işlemekte olduğu suçlardan sorumlu tutulamaz.

(4) Soruşturmacı, faaliyetlerini izlemekle görevlendirildiği örgüte ilişkin her türlü araştırmada bulunmak ve bu örgütün faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili delilleri toplamakla yükümlüdür.

(5) Soruşturmacı, görevini yerine getirirken suç işleyemez ve görevlendirildiği örgütün işlemekte olduğu suçlardan sorumlu tutulamaz.

(6) Soruşturmacı görevlendirilmesi suretiyle elde edilen kişisel bilgiler, görevlendirildiği ceza soruşturması ve kovuşturması dışında kullanılamaz. (Ek: 21/2/2014–6526/13 md.) Suçla bağlantılı olmayan kişisel bilgiler derhâl yok edilir.

(7) Bu madde hükümleri ancak aşağıda sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:

a) Türk Ceza Kanununda yer alan;

1. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),

2. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),

3. Silahlı örgüt (madde 314) veya bu örgütlere silah sağlama (madde 315).

b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.

c) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar” şeklindedir.

Bu düzenlemeden anlaşılacağı üzere gizli soruşturmacı kanundaki şartlara uyarak örgüt faaliyeti çerçevesinde veya örgütlü olup olmadığına bakılmaksızın uyuşturucu ticareti suçlarında görev yapan kişilerdir. Somut olayda sanıklara atılı fuhuş suçunun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmemiş olması nedeniyle gizli soruşturmacı görevlendirilmesi mümkün değildir. Ancak bu durum kolluk görevlisinin resmî sıfatını gizleyerek işlenen suçun tespiti, önlenmesi ve delillerin toplanması amacıyla soruşturma yapmasını da engellemeyecek, kolluk görevlisi CMK'nın 160 ve devamı maddeleri uyarınca Cumhuriyet savcısının emri doğrultusunda ve genel yetkileri ile görevleri kapsamında, suç ve failini belirlemek ve suçla ilgili delil toplamak için suça azmettirmeden veya teşvik etmeden bilgi toplayabilecektir. Bu durumlarda adli kolluk görevlisinin CMK'nın 139. maddesi gereğince değil, aynı Kanun'un 160 ve devamı maddeleri uyarınca görevlendirilmesi yeterlidir (Yener Ünver- Hakan Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku Ders Kitabı, 9. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2014, s. 474). Nitekim bu husus Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.03.2018 tarihli ve 207-96 ile 09.06.2015 tarihli ve 313-195 sayılı kararları başta olmak üzere pek çok kararında vurgulanmıştır.

Uyuşmazlık konusunun isabetli bir şekilde çözümlenebilmesi için ayrıca "Adli arama" ve "Tercüman bulundurulacak hâller" konuları üzerinde durulmalıdır.

Uyuşmazlık konusunun isabetli bir şekilde çözümlenebilmesi için ayrıca "Adli arama" ve "Tercüman bulundurulacak hâller" konuları üzerinde durulmalıdır.

Şüpheli ya da sanığın ya da delillerin yahut müsadere edilecek eşyaların ele geçirilmesi amacıyla yapılan araştırma işlemi olan adli arama, elkoyma ile birlikte CMK'nın 116-134, 2559 sayılı PVSK'nın 2, Ek 4, Ek 6, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 9 ve Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 5-17. maddelerinde düzenlenmiş olup Yönetmeliğin 5. maddesinde; "Bir suç işlemek veya buna iştirak veyahut yataklık etmek makul şüphesi altında bulunan kimsenin, saklananın, şüphelinin, sanığın veya hükümlünün yakalanması ve suçun iz, eser, emare veya delillerinin elde edilmesi için bir kimsenin özel hayatının ve aile hayatının gizliliğinin sınırlandırılarak konutunda, işyerinde, kendisine ait diğer yerlerde, üzerinde, özel kâğıtlarında, eşyasında, aracında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile diğer kanunlara göre yapılan araştırma işlemidir." şeklinde tanımlanmıştır (Bahri Öztürk-Durmuş Tezcan-Mustafa Ruhan Erdem-Özge Sırma-Yasemin Saygılar Kırıt-Özdem Özaydın-Esra Alan Akcan-Efser Erden, Nazari ve Uygulamalı Ceza Muhakemesi Hukuku, Seçkin, 10. Baskı, 2016, s.492, Nur Centel-Hamide Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta, 12. Baskı, 2015, s. 400).

Arama tedbirine başvurulabilmesi için şu üç ön şartın birlikte bulunması gerekmektedir:

1- Gecikmede sakınca ya da tehlike bulunması,

2- Görünüşte haklılık,

3- Ölçülülük.

Arama tedbirinin ilk ön şartı gecikmede sakınca ya da tehlike bulunmasıdır. Bu şart hem arama tedbirine başvurulması hem de kim tarafından karar verilebileceğinin belirlenmesi bakımından önem arz etmektedir. Gecikmede sakınca ya da tehlike bulunması derhâl işlem yapılmadığı takdirde tedbirden beklenen faydanın elde edilemeyecek, ceza muhakemesinin gereği gibi ve amacına uygun biçimde yapılamayacak olmasıdır. Gecikmede sakınca bulunup bulunmadığını olayın özelliklerine göre tedbire karar vermeye yetkili mercii takdir edecektir.

Arama tedbirinin ikinci ön şartı ise görünüşte haklılıktır. Buna göre arama tedbirine ancak bir hakkın tehlikede olduğunu gösteren olaylar mevcut olduğu takdirde başvurulabilecektir. Hakkın bulunup bulunmadığının araştırılması zaman alacağından ve tehlike gecikmeye müsaade etmediğinden haklı görünüşle yetinilmek zorunludur. Bu bağlamda bir ihlal ya da suç işlendiği hususunda şüphe bulunmalıdır (Buck/Almanya, 28.04.2005; Başvuru no:41604).

Arama tedbirinin ikinci ön şartı ise görünüşte haklılıktır. Buna göre arama tedbirine ancak bir hakkın tehlikede olduğunu gösteren olaylar mevcut olduğu takdirde başvurulabilecektir. Hakkın bulunup bulunmadığının araştırılması zaman alacağından ve tehlike gecikmeye müsaade etmediğinden haklı görünüşle yetinilmek zorunludur. Bu bağlamda bir ihlal ya da suç işlendiği hususunda şüphe bulunmalıdır (Buck/Almanya, 28.04.2005; Başvuru no:41604).

Arama tedbirinin üçüncü ve son ön şartı ölçülülüktür. Ölçülülük ilkesinin temel amaç ve işlevi, arama tedbirine muhatap olacak kişilerin temel hak ve özgürlüklerini güvence altına almak için kullanılacak kamu gücünü, hak ve özgürlükler lehine sınırlandırmak, müdahalelerde aşırılığa gidilmesini ve buna bağlı olarak doğabilecek mağduriyetleri önleyebilmektir. Dar anlamda ölçülülük de denilen orantılılık ise; tedbirin ilgililere "ölçüsüz bir yükümlülük" getirmemesini ve "katlanılamaz" nitelikte olmaması gerektiğini ifade etmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından da, Buck/Almanya (28.04.2005; Başvuru no:41604) ile Smirnov/Rusya (07.06.2007; Başvuru no:71362/01) kararlarında; yapılan müdahale ile izlenen meşru amacın orantılı olması gerektiği vurgulanmıştır.

Aramaya konu olabilecek yerler şüphelinin veya sanığın yahut diğer bir kişinin üstü, eşyası, konutu, iş yeri veya ona ait diğer yerlerdir. Adli aramanın günün her saatinde yapılması mümkün olmakla birlikte konutta, iş yerlerinde ve diğer kapalı yerlerde aramanın kural olarak gündüz yapılması gerekir. Suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalar hariç, söz konusu yerlerde gece vakti arama yapılamayacaktır.

Arama kararı verilebilmesi için aramanın konusunu oluşturan kişi veya şeylerin, arama yapılacak yerde bulunduğu hususunda belli bir şüphenin olması gerekir. Kanun aranacak kişinin suçla ilgisine göre, bu şüphenin yoğunluğunu farklı şekillerde düzenlemiş ve suçla ilgisi olmayan kişiler nezdinde aramayı daha sıkı koşullara tâbi kılmıştır.

CMK'nın 116. maddesinin suç tarihinde yürürlükte bulunan hâline göre şüpheli veya sanıkla ilgili yapılacak aramalarda arama sonunda şüpheli veya sanığın yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe bulunmalıdır. Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 6. maddesine göre makul şüphe; hayatın akışına göre somut olaylar karşısında genellikle duyulan şüphedir. Aramanın kişi hak ve özgürlüklerine ciddi boyutta bir müdahale olduğu göz önüne alındığında makul şüphede, ihbar veya şikâyeti destekleyen emarelerin var olması ve belirtilen konularda şüphenin somut olgulara dayanması şarttır. Başka bir anlatımla, arama sonunda belirli bir şeyin bulunacağını veya belirli bir kişinin yakalanacağını öngörmeyi gerektiren somut olgular mevcut olmalıdır.