muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/13528, Karar No: 2016/6953, Tarih: 19.04.2016

TBK m. 420' de "Genel Hizmet Sözleşmesi" başlığı altında ibranın geçersizliği açıklığa kavuşturulmuştur.

Yine ibra hakkından öğretiye bakacak olursak görüşler şöyledir.

"İbra, alacaklı ve borçlu arasında akdedilip birincinin ikinciden olan bir alacağını ortadan kaldıran veya azaltan sözleşmedir. TBK 132'de düzenlenmiştir. Önceki Borçlar Kanununda bu yönde bir hüküm olmamakla birlikte, ibranın geçerliliği hakkında bir tereddüt yoktu, ancak şekline ilişkin tartışma söz konusu idi. Sözleşme özgürlüğü ilkesi uyarınca (TBK.m.26) alacaklının ister kanundan ister sözleşmeden doğmuş olsun, borçluya karşı bir hakkından vazgeçmesi tabi ki mümkündür. Alacaklının bu şekilde davranmasının sebebinin önemi yoktur; tamamen bağışlama amacıyla hareket edebileceği gibi (animus donandi), borçlunun içinde bulunduğu durum (ödeme güçsüzlüğü) sebebiyle buna mecbur da bırakılmış olabilir.

İbra bir sözleşmedir. Tek taraflı tasarruf işlemi değildir. Bu sebeple, alacaklının alacağından vazgeçmesi yeterli değildir; yani borçlunun da bunu kabul etmesi gerekir.

İbra alacak üzerinde bir tasarruf işlemidir. Bu sözleşme ile alacaklı aktifinde yer alan bir değerden kesin olarak vazgeçer.

Ayrıca ibra, alacak haklarına özgü bir tasarruf işlemidir.

İbra ile alacaklı borçluya bir kazandırma yapar. Bu kazandırmada geçerli bir sebebe dayanmaktadır. Sözleşmenin geçerliliği genel şartlara tabidir. Kanunda sözleşmenin şekli ile ilgili bir düzenleme yer almamaktadır. İbra şekle tabi değildir, ancak taraflar ibra izin özel bir şekil öngörebilirler." (Tercier-Pichonnaz-Develioğlu-2016-Sayfa 454 vd.)

"İbra, alacaklının, borç ifa edilmediği halde borçluyu borcundan-kısmen veya tamamen-kurtarmasıdır. İbra alacaklı ile borçlu arasında yapılan iki taraflı bir tasarruf işlemidir. Kural olarak geçerlilik şekline tabi değildir. Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir geçerlilik şekline bağlı tutulmuş olsa bile, o borca ilişkin ibra sözleşmesi herhangi bir geçerlilik şekline tabi değildir. (TBK m. 132) Buna karşılık bağışlama sebebiyle yapılan ibra vaadi borçlandırıcı işlem niteliğindedir-adi yazılı şekle tabidir. (TBK m. 288/II)" (Haluk N.Nomer-Borçlar Hukuku Genel Hükümler-2013-Sayfa 316)

"Tarafların aralarında mevcut bir borcu kısmen veya tamamen ortadan kaldırmaya ve bu suretle borçlunun borçtan kurtulmasına yönelik sözleşmeye, ibra sözleşmesi denir. Bu özelliğiyle ibra, borcu sona erdiren sebeplerden birini oluşturur.

İbra yalnız dar anlamda borcu sona erdiren bir sebeptir. Ancak, ibra sözleşmesinin sözleşme ilişkisinin içerdiği bireysel borçların tamamını sona erdirmesi de mümkündür. Buna karşılık geniş anlamda borç ilişkisi ibra ile sona erdirilemez. Taraflar geniş anlamda borç ilişkisini sona erdirmek istiyorlarsa, bozma (borcu ortadan kaldırma=ikale) sözleşmesi yapmak zorundadırlar.

İbra yalnız dar anlamda borcu sona erdiren bir sebeptir. Ancak, ibra sözleşmesinin sözleşme ilişkisinin içerdiği bireysel borçların tamamını sona erdirmesi de mümkündür. Buna karşılık geniş anlamda borç ilişkisi ibra ile sona erdirilemez. Taraflar geniş anlamda borç ilişkisini sona erdirmek istiyorlarsa, bozma (borcu ortadan kaldırma=ikale) sözleşmesi yapmak zorundadırlar.

İbra herşeyden önce iki taraflı bir hukuki işlem, bir sözleşmedir. Bu sözleşme alacaklı ile borçlu arasında yapılır. Alacaklı tek taraflı bir irade beyanıyla alacaktan vazgeçemez. Alacaklının vazgeçme iradesinin borçlu tarafından kabul edilmesi gerekir. Bu husus TBK m.132'de açıkça hükme bağlanmıştır.

İbra borçlandırıcı bir işlem değil, bir tasarruf işlemidir. Zira bu sözleşmeyle alacaklı alacak hakkını doğrudan doğruya ve kesin olarak etkilemekte, böyle bir haktan kısmen veya tamamen vazgeçmekte; mevcut bir alacak hakkını ortadan kaldırmaktadır. Ancak ibra, tek taraflı değil, iki taraflı yani akdi nitelikte bir tasarruf işlemidir. Alacaklının ibra sözleşmesinin konusunu oluşturan alacak üzerinde tasarrufta bulunabilmesi, tasarruf yetkisine sahip olmasına bağlıdır. İflas vs. bir sebeple alacak üzerinde tasarruf yetkisi bulunmayan alacaklının yaptığı ibra sözleşmesi hükümsüzdür.

İbra sözleşmesinin geçerli olması için, tarafların irade beyanlarının ibra sebebi üzerinde birbirine uygun olması gerekir. Bu sözleşmenin zorunlu içeriği, alacaklı ve borçlunun belirli bir alacağı ortadan kaldırma iradeleridir.

İbra edilen borç, bütün kapsamıyla kesin olarak belirtilmelidir. Genel sözlerle geçiştirilen , içeriği tam belli olmayan ibra sözleşmeleri dar yorumlanmalıdır.

İbra sözleşmesinin geçerli olabilmesi, tarafların ilke olarak fiil ehliyetine sahip olmalarına bağlıdır.

TBK m.132'ye göre ibra sözleşmesi, herhangi bir şekle tabi değildir. Borç ister tamamen ister kısmi ibra edilsin durum aynıdır. Dolayısıyla kısmi ibra da tam ibra gibi geçerliliği şekle bağlı değildir. Buna karşılık, TBK m.420'ye göre, işçinin işverenden olan alacaklarına ilişkin ibranın geçerliliği yazılı şekle tabidir." (Eren-Borçlar Hukuku Genel Hükümler-2012-Sayfa 1270 vd.)

"İbra bir sözleşme olması nedeniyle alacaklının tek taraflı bir irade açıklamasıyla oluşmaz. Borçlunun alacaklının ibra iradesini kabul etmesi gerekir. Buna göre, ibra, taraflar arasında akdedilen bir sözleşme ile borcun sona erdirilmesidir. İbra bir sözleşme olduğuna göre, sözleşmelerin kurucu ve geçerlilik unsurları burada da aynen aranacaktır. Buna göre ibra sözleşmesi ehliyet, irade ile beyan arasında uyum, hukuka, ahlaka, adaba aykırı olmama koşullarına sahip olmalıdır." (Kılıçoğlu-Borçlar Hukuku Genel Hükümler-2012-Sayfa 835 vd.)

İbrayı, iş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında 6098 sayılı TBK yürürlüğe girmeden önceki dönem ve yürürlüğe girdikten sonraki dönem olmak üzere ikiye ayırarak incelemek gerekir.

İbrayı, iş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında 6098 sayılı TBK yürürlüğe girmeden önceki dönem ve yürürlüğe girdikten sonraki dönem olmak üzere ikiye ayırarak incelemek gerekir.

İş hukukuna ilişkin işçinin korunması ilkesi gözönüne alındığında, maddi tazminat istemini, işçinin ibra belgesinin müzayaka (darda kalma) durumunda bulunmasından yararlanılarak alındığı yönünde gabin iddiasına dayalı bir irade bozukluğu savunmasını da kapsadığı kabul edilmelidir.

Bu konudaki görüşlerde şunlardan ibarettir.

"Geçirmiş olduğu iş kazası sonucu davacının çalışma gücünde sürekli iş göremezlik oluşturacak nitelikte azalma meydana gelmiştir. Geçimini çalıştığı sürece elde edeceği ücret geliriyle sağlayan ve boşta kaldığı zaman ekonomik yönden zorda kalacak davacının, davalı işveren aksini ispat etmedikçe, ibranameyi imzaladığında müzayaka halinde olması hayatın olağan akışına uygundur. Bu durumda TBK m.28'e göre gabin iddiasının incelenmesi ve ivazlar (edimler) arası açık bir oransızlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekir.

Gabin (aşırı yararlanma) iş hukukunda ibra sözleşmesini geçersiz kılan en önemli nedenlerden biridir. Gabinden söz edebilmek için edimler arasında açık bir oransızlık bulunması gerekir. (Objektif unsur) Bu oransızlık sözleşmenin yapıldığı tarih ve yerdeki piyasa, arz ve talep koşullarına göre bulunmalıdır. Sonraki oransızlık gabinin bu unsurunu oluşturmaz.

İki taraflı, karşılıklı hak ve borçları sağlayan edimler arasında kabul edilebilir, hayatın olağan akışına uygun düşen bir ekonomik dengenin bulunması gerekir. Edimler arasında kabul edilebilir bir denge bulunmayan ve taraflardan birine aşırı yararlanma sağlayan bir sözleşmenin yapıldığı durumlarda bu sözleşmeden zarar gören tarafın dava açma yolu bulunmaktadır.

./..

Açık oransızlık, edimler arasında en az bir misline yakın, bir misli veya daha fazla fark bulunmasıdır. Gerçek anlamda bir ibranameden söz edebilmek için, tazmin edilecek tutar ile buna karşılık alınan tutar arasında açık bir oransızlığın bulunması gerekir. Açık oransızlığın bulunduğu durumda belge ibraname değil ancak makbuz niteliğindedir.

Bunun için hesap bilirkişisinden alınacak raporla ibranamenin verildiği tarihteki veriler esas alınarak sigortalının gerçek zararı tespit edilmeli, böylece işverence tazmin edilmesi gerekli tutar ile buna karşılık ibranameyle alınan tutar arasında açık oransızlık bulunup bulumadığı değerlendirilmelidir.

Sigortalının hesaplanan gerçek zararı ile ibranamede işverenden alındığı açıklanan tutar arasında açık oransızlık varsa ibra belgesi kısmi ödemeyi gösteren makbuz niteliğindedir." (Ali Güneren-İş Kazası veya Meslek Hastalığından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları -2011-Sayfa 1084 vd.)

"İş Kanunu ve 6098 sayılı yeni TBK'dan önce yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunuda "ibraname" ile ilgili bir düzenleme ve tanım mevcut değildir. Ancak; uygulamada ibra kurumu kabul edilmiştir.

Sigortalının hesaplanan gerçek zararı ile ibranamede işverenden alındığı açıklanan tutar arasında açık oransızlık varsa ibra belgesi kısmi ödemeyi gösteren makbuz niteliğindedir." (Ali Güneren-İş Kazası veya Meslek Hastalığından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları -2011-Sayfa 1084 vd.)

"İş Kanunu ve 6098 sayılı yeni TBK'dan önce yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunuda "ibraname" ile ilgili bir düzenleme ve tanım mevcut değildir. Ancak; uygulamada ibra kurumu kabul edilmiştir.

Ekonomik olarak güçsüz taraf olan sigortalının, bir iş kazasından sonra uğradığı maddi zararının miktarını bilmeden zararını karşılamaktan uzak, orantısız bir ödeme ile bakiye alacağından vazgeçeceğinin kabulü hayatın olağan akışına aykırıdır. Hiçbir maddi karşılık almayan sigortalı veya hak sahiplerinin işvereni ibra etmesi de asla olanaklı değildir. Bu gibi durumlarda, işçi lehine yorum ilkesi gereğince ayrıca gabinin varlığının iddia ve ispatı gerekmez.

Yeni Borçlar Yasasının 132. maddesi, iş kazaları yönünden işveren dışındaki sorumlular hakkında uygulanacaktır. İşverenlerin düzenleyecekleri ibraname ile ilgili olarak Yasanın 420. maddesi hükümlerinin dikkate alınması gerekir. 132. maddeye göre; "Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle tabi tutulmuş olsa bile, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözlemesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir. " Burada, kısmi ibra durumunu daha önceki Yargıtay 21.Hukuk Dairesi içtihatları doğrultusunda makbuz olarak kabul etmek gerekir. İbra belgesi bir rakamı içeriyorsa yine eski uygulamada olduğu gibi burada kısmi bir ifa veya borcun tamamına ilişkin bir ödeme olup olmadığı ibra tarihi itibariyle yapılacak bir zarar hesabı ile tespit edilmelidir." (Mesut Balcı-İş Kazası veya Meslek Hastalığından Doğan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları Uygulaması-2011-Sayfa 767 vd. )

"Uzlaşma Yönetmeliğinin 20. maddesindeki "edimin konusu" başlığı altında uzlaşmaya konu edimlere yer verilmiştir. Bu hali ile üzerinde uzlaşılan edim, maddi ve manevi zararlardır. Burada suçtan doğan zararın ödenmesi ile ifade edilen genelde maddi zararın aynen veya nakden tazmin edilmesi demektir.

Maddi zarar ile ifade edilen genelde mağdurun maruz kaldığı haksız fiilden önceki ekonomik durumu ile haksız fiilden sonraki ekonomik durumu arasındaki farktır. Farkın belirlenmesindeki unsur, mağdurun rızasına aykırı olarak meydana gelen zarar olup, mal varlığındaki azalmadan ibarettir. Bu zararın belirlenmesinde bir bilirkişinin yardımından faydalanılması mümkündür. Örneğin, kasten yaralama ya da taksirle yaralama suçlarından oluşan maddi zarar genel olarak tedavi masrafları, tedavi süresince çalışamamaktan kaynaklanan kazanç kaybı ve çalışma gücünden yoksun kalmaktan kaynaklanan zararlar maddi zararlara örnek olarak gösterilebilir" (Bahattin Aras-Hukuk ve Ceza Mahkemesi Kararlarının Birbirine Etkisi-2014-Sayfa 289 vd.)

Öğretideki bu tartışmalardan sonra bir de aşırı yararlanma ve ibra hukuksal nedenleri acaba yargısal kararlarda da nasıl tartışılmıştır? Bu yönden de inceleme yapmak gerekmektedir.

Dairemizin aşırı yararlanma ve ibra konusundaki istikrar kazanan görüşleri özetle şöyledir.

.

"Uyuşmazlık, davacılara eşit oranda ödendiğinin kabulü gereken 2.500,00-TL karşılığında düzenlenen 04.01.2002 tarihli belgenin içeriği ve kapsamı yönünden davacıların tüm alacaklarını aldıkları ve bu suretle borçluyu borcundan kurtardıkları biçiminde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Kural olarak hak sahiplerine yapılmış ödemenin bu miktar ile sınırlı olmak üzere bağlayıcılığı asıldır. Gerçek anlamda ödemeden söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunmaması koşuldur. Başka bir anlatımla, ödemenin yapıldığı tarihteki verilerle hesaplanan tazminat ile ödenen miktar arasında açık oransızlığın bulunduğu durumlarda, yapılan ödeme makbuz niteliğinde kabul edilebilir. Bu durumun, ödemenin yapıldığı tarih göz önünde tutularak davacının gerçek zararının uzman bilirkişiler aracılığı ile saptanması suretiyle belirleneceği hukuksal gerçeği ortadadır. Oysa yukarıda açıklandığı biçimde inceleme ve araştırma yapılmadığı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş; ödemenin yapıldığı tarihteki veriler esas alınarak hak sahiplerinin gerçek zararını saptamak, böylece tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunup bulunmadığını denetlemek, açık oransızlığın bulunması durumunda ödemeleri “kısmi ifayı içeren makbuz” niteliğinde kabul etmek ve yapılan ödemenin; hak sahiplerinin her birinin ödeme tarihindeki, gerçek zararını hangi oranda karşıladığını saptamak; son verilere göre hesaplanan tazminat miktarından, yasal indirimler yapılmak suretiyle belirlenecek gerçek zarardan, davalı tarafın; ödeme yapılan tarih itibarıyla hak sahiplerinin her biri bakımından karşıladığı zarar oranında indirim yapmak ve usuli kazanılmış haklarda gözetilerek varsa kalan miktara hükmetmek, açık oransızlığın bulunmadığının tespiti halinde ise davacı eşin maddi tazminat talebinin reddine karar verilmekten ibarettir." (Yargıtay 21. HD. 2012/19511E- 2012/22324 K)

"Birçok Yargıtay kararında vurgulandığı üzere, alacaklının alacak hakkından vazgeçmesini ve bu surette borçlunun borçtan kurtulmasını kapsayan akde "ibra" denir.İbra alacağın tasfiyesini içeren tasarrufi bir sözleşmedir. Düzenleme tarihi itibariyle konu ile ilgili doğrudan amir bir hüküm bulunmaması nedeniyle sorunun çözümlenmesinin ibranın doğruluk ve güven kuralına aykırı olmaması gereğine sıkı sıkıya sarılarak halledilmesinde yarar vardır.

"Birçok Yargıtay kararında vurgulandığı üzere, alacaklının alacak hakkından vazgeçmesini ve bu surette borçlunun borçtan kurtulmasını kapsayan akde "ibra" denir.İbra alacağın tasfiyesini içeren tasarrufi bir sözleşmedir. Düzenleme tarihi itibariyle konu ile ilgili doğrudan amir bir hüküm bulunmaması nedeniyle sorunun çözümlenmesinin ibranın doğruluk ve güven kuralına aykırı olmaması gereğine sıkı sıkıya sarılarak halledilmesinde yarar vardır.

Maddi zararı ve kusur oranı hakkında kesin fikir sahibi olması mümkün olmayan hak sahiplerinin olaydan sonra verdikleri genel ve soyut açıklamayı içerdiği kuşkusuz olan ibranameyi tümden geçerli saymak İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Mevzuatının temel ilkelerine uygun düşmeyecektir.

Kural olarak işçiye veya hak sahiplerine yapılmış ödemenin bu miktar ile sınırlı olmak üzere bağlayıcılığı asıldır. Gerçek anlamda ödemeden söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunmaması koşuldur. Başka bir anlatımla ödemenin yapıldığı tarihteki verilerle hesaplanan tazminat ile ödenen miktar arasında açık oransızlık bulunmaması koşuldur. Ödemenin yapıldığı tarihteki verilerle hesaplanan tazminat ile ödenen miktar arasında açık oransızlığın bulunduğu durumlarda yapılan ödeme makbuz niteliğinde kabul edilebilir. Bu durumda ödemenin yapıldığı tarih gözönünde tutularak davacının karşılanmayan zararının uzman bilirkişiler aracılığı ile saptanması böylece hesaplanacak miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunup bulunmadığını denetlemek, açık oransızlığın bulunması durumunda maddi tazminata ilişkin ödemeyi "kısmi ifayı içeren makbuz" niteliğinde kabul etmek ve yapılan ödemenin ödeme tarihindeki gerçek zararı hangi oranda karşıladığını saptamak, son verilere göre hesaplanan tazminat miktarından, yasal indirimler yapılmak suretiyle belirlenecek karşılanmayan zarardan davalı tarafın ödeme yapılan tarihe göre zararı karşılandığı oranda indirim yapmak daha sonra kalan miktara hükmetmek gerekir. Açık oransızlığın bulunmadığının tespiti halinde maddi tazminat talebinin tümden reddine karar vermek gerekir.

./..

./..

Yapılacak iş; dava konusu zararlandırcı olayda sorumluluğun müteselsil sorumluluk esasına dayandığı ve bozma kapsamı dışında kalarak taraflar yararına oluşan usuli kazanılmış haklar gözönünde tutularak, davacılar ile ihbar olunan sigorta şirketi arasında imzalanan 06.02.2012 ödeme tarihli ibraname gereğince davacılara ödemenin yapıldığı tarihteki karşılanmayan zararlarının aktüerya uzmanı bilirkişi aracılığıyla saptamak, böylece hasaplanan miktarlar ile buna karşılık alınan meblağlar arasında açık oransızlığın bulunup bulunmadığını denetlemek, açık oransızlığın bulunması durumunda maddi tazminata ilişkin ödemeyi "kısmi ifayı içeren makbuz" niteliğinde kabul etmek ve yapılan ödemenin ödeme tarihindeki karşılanmayan zararları hangi oranda karşıladığını belirlemek, hüküm tarihine en yakın tarihteki ücret artışları da gözetilerek davacı hak sahiplerinin maddi zararlarını bilirkişiye hesaplatmak, bulunan miktarlardan yasal indirimler yapılarak belirlenen karşılanmayan zararlardan ihbar olunan sigorta şirketince ödeme yapılan tarihe göre zararın karşılandığı oranda indirim yapmak, daha sonra kalan miktarlar ve davacıların talepleri gözetilerek maddi tazminat istemleri ile ilgili bir karar vermektir.'' (Yargıtay 21. HD. 2014/355E, 2014/7236 K)

"Bir çok Yargıtay kararında vurgulandığı üzere alacaklının alacak hakkından vazgeçmesini ve bu suretle borçlunun borçtan kurtulmasını kapsayan akde "ibra" denir. 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun132. maddesinde ise;“Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir” şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.

6098 sayılı sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmeleri başlıklı 6. bölümünün 420. maddesinde iş ilişkilerinde borcun ibra yoluyla sona ermesi düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, destekten yoksun kalanlar ile işçinin diğer yakınları dahil, hizmet sözleşmesinden doğan tüm tazminat alacaklarında işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür. Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur.

Somut olayda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüge girdiği 01.07.2012 tarihinden sonra düzenlenen 10.06.2013 tarihli ibranamede yukarıda belirtilen yasal koşulların varlığı aranacaktır. Bu duruma göre yazılı koşula uygun düzenlenen ibranamenin kaza tarihi olan 03.06.2013 tarihinden kısa bir süre sonra 10.06.2013 tarihinde düzenlendiği ve en az bir aylık yasal süresinin geçmemiş olduğu, ayrıca ibranamede davacı eş yararına kararlaşıtrılan maddi ve manevi tazminat miktarlarının ayrı ayrı açıkça belirtilmediği anlaşıldığından, Mahkemece 10.06.2013 tarihli ibranamenin yasal koşulları taşımadığından hükümsüz olduğu ve maddenin ikinci fırkası gereğince içerdiği miktarla sınırlı olmak üzere makbuz hükmünde kabul edilerek değerlendirilmesi gerekirken, yazılı şekilde ibranemenin tüm yasal şartları taşıdığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Yapılacak iş; 10.06.2013 tarihli ibranamenin makbuz niteliği taşıdığı ve davacı tarafın da kabulünde olan 100.000,00 TL ödemenin 50.000,00 TL 'sinin maddi tazminata yönelik olduğu kabul edilerek, davacının ödemenin yapıldığı tarihteki karşılanmayan zararlarını aktüerya uzmanı bilirkişi aracılığıyla saptamak, böylece hasaplanan miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunup bulunmadığını denetlemek,

açık oransızlığın bulunması durumunda maddi tazminata ilişkin ödemeyi "kısmi ifayı içeren makbuz" niteliğinde kabul etmek ve yapılan ödemenin ödeme tarihindeki karşılanmayan zararları hangi oranda karşıladığını belirlemek, hüküm tarihine en yakın tarihteki ücret artışları da gözetilerek davacı hak sahibinin maddi zararlarını bilirkişiye hesaplatmak, bulunan miktarlardan yasal indirimler yapılarak belirlenen karşılanmayan zararlardan davalı işverence ödeme yapılan tarihe göre zararın karşılandığı oranda indirim yapmak, daha sonra kalan miktar ve davacının talebi gözetilerek maddi tazminat istemi ile ilgili bir karar vermekten ibarettir." (Yargıtay 21. HD.

Dairemizin aşırı yararlanma ve ibra hukuksal nedenleri yönündeki görüşleri Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenmiştir.

Dairemizin aşırı yararlanma ve ibra hukuksal nedenleri yönündeki görüşleri Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenmiştir.

“Öncelikle ''İbra'' kavramını açıklamakta fayda bulunmaktadır. “Alacaklının alacak hakkından vazgeçmesine ve suretle borçlunun borçtan kurtarılmasına ilişkin bulunan akde ibra denir.” Alacak hakkı alacaklanının tek taraflı bir vazgeçme beyanı ile sona ermez ( Tekinay/ Akman/Burcuoğlu/ Altop, Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993, sh.985). İbra sözleşmesinin kurulması için de icap, kabul ve bu iki irade beyanı arasında uygunluk bulunması zorunludur. Ancak borçlunun ibrayı kabul iradesi daima zımmen açıklanmaktadır. Alacaklının irade beyanı kendisine vardığı ve bundan bilgi edindiği halde uygun bir süre içinde sesini çıkarmayan borçlunun Borçlar Kunununun 6. maddesi kıyasen uygulanmak suretiyle ibraya razı olduğu kabul edilmelidir. İbra sözleşmesinin geçerli olması için ise sadece tarafların bir sözleşme yapmaları ve tarafların bu sözleşme ile alacağı sona erdirmeyi istemeleri yeterlidir. ( K. Tunçomağ-Borçlar Hukuk Genel Hükümler C.1, İstanbul 1969 sh. 681 vd.).

“İbra” İsviçre Borçlar Kunununun 115. maddesinde “ Borç münasebetinin kurulması için bir şekil gerekli bulunmuş veya akdin taraflarınca kararlaştırılmış olsa bile, bir alacak ibra yolu ile veya kısmen şekilsiz olarak ortadan kaldırılabilir. “ şeklinde düzenlenmiş ise de mülga 818 sayılı Borçlar Kunununa alınmamıştır. Ancak bu durum hukukumuzda uygulanmadığı anlamına gelmeyip, ibra sözleşmesine uygulamada sıkça karşılaşılmakta ve Yargıtay kararlarında da yerini bulmaktadır. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 132 ve 420. maddelerinde ibra sözleşmesine yer verilmiştir.