muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/406, Karar No: 2023/331, Tarih: 07.06.2023

İfade etmişlerdir.

Sanık H.. V.. kollukta; daha önceden tanıdığı katılan H.. K..'nın 2005 yılında yanına gelerek acil ihtiyacı olduğunu ve 10 gün sonra geri ödeyeceğini belirtip kendisinden 2.500 TL borç para istediğini, kendisinin de verdiğini, katılana borç verdiği sırada yanında eşi olan inceleme dışı sanık ...'nın da bulunduğunu ancak 10 gün geçmesine karşın katılanın borcunu ödemediğini, devamlı kendilerini oyaladığını, bir gün evine parasını istemeye gittiğinde borcunu ödemeyeceğini söyleyip "Üzerine bir tas su iç." dediğini, bu nedenle karakola gidip şikâyette bulunduğunu, katılanın en son 2008 yılı Kurban Bayramı'nda kendileri ile görüşeceğini söyleyerek sahile davet ettiğini, eşi olan inceleme dışı sanık ...'nın da katılanın yanına gitmesi üzerine katılan ve yanında bulunan arkadaşları tarafından darbedildiğini, bu şahıslarla karakolluk olduklarını, inceleme dışı sanık ...'nın ifade tarihinden yaklaşık 1-2 hafta kadar önce Ordulular Derneğinde inceleme dışı sanık ... ile konuştuğunu, bu kişiye katılandan alacağı olduğunu ve bu parayı alamadığını söyleyip alması hâlinde parayı yarı yarıya paylaşmayı teklif ettiğini, inceleme dışı sanık ...'in de bu teklifi kabul ettiğini ve parayı katılandan alacağını söylediğini eşinin daha sonra kendisine anlatması üzerine öğrendiğini, 05.05.2009 tarihinde eşi ile birlikte akşam evde oturdukları sırada inceleme dışı sanık ...'in telefonla eşini aradığını, katılanın kendilerine olan borcunu vereceğini belirtip "Sizi gelip alacağım." dediğini, birlikte otururken inceleme dışı sanık ...'in tekrar arayarak kaza yaptığını ve geç kalacağını söylediğini, kendilerinin önce gitmek istemediklerini, bunun üzerine inceleme dışı sanıklar ... ve ...'in geri döndüklerini, yaklaşık olarak bir saat sonra inceleme dışı sanık ...'in eşini tekrar aradığını ve kendilerini almaya geleceğini söylediğini, eşi ile birlikte hazırlanıp dışarı çıktıklarını, inceleme dışı sanık ...'in bir araçla geldiğini, yanında inceleme dışı sanık ...'in bulunduğunu, eşi ile birlikte bu araca bindiklerini, inceleme dışı sanık ...'in kendilerini katılanın bulunduğu yere götürdüğünü, söz konusu yerde katılan ile inceleme dışı sanık ...'ın birlikte oturup bira içtiklerini gördüğünü, hep beraber oturup alacak meselesini konuşmaya başladıklarını, katılanın kendisinden para aldığını ve geri ödediğini söylediğini, bunun üzerine ne zaman ve nasıl ödediğini sorduğunu, katılanın da kendilerine telefon ve telefon sehpası aldığını, kredi kartı borçlarını ödediğini belirtip kendilerini mahkemeye vereceğini söylediğini, daha sonra konuşmanın sona erdiğini, ardından inceleme dışı sanık ...'in kendisini ve eşini araçla aşağı caddeye bıraktığını, oradan da evlerine gittiklerini, sadece çağrılması üzerine ve alacağı hakkında konuşmak için olay yerine gittiğini,

Savcılıkta; kolluk ifadesinin kısmen doğru olduğunu, şokta olması nedeniyle ifadesi sırasında ne dediğini tam olarak hatırlamadığını, olayla ilgisi bulunmadığını, üzerine atılı suçlamaları kabul etmediğini, kendisine iftira atıldığını,

Sulh Ceza Mahkemesinde; 2005 yılında yanına gelerek acil ihtiyacı olduğunu belirtmesi üzerine katılana 2.350 TL borç para verdiğini, katılanın 10 gün sonra ödeyeceğini söylediğini, borç verirken yanında eşi olan inceleme dışı sanık ...'nın da bulunduğunu, katılanın borcunu ödemeyip kendilerini oyaladığını, daha sonra katılan ile hiç görüşmediğini, bunun dışında kolluk ifadesinin doğru olmadığını, polisin psikolojik baskısı altında o şekilde ifade verdiğini, ifadesi alınacağı sırada konuşmayacağını belirtmesi üzerine polis memurlarının "Biz seni konuşturmasını biliriz." dediklerini, savcılık ifadesinin doğru olduğunu,

Mahkemede 10.12.2009 tarihinde; kolluk ifadesinin kısmen doğru olduğunu, eşi ile inceleme dışı sanık ...'in dernekte konuşmaları ile ilgili olan kısımdan sonra yazılan ifadesini kabul etmediğini, bu şekilde beyanda bulunmadığını, polislerin kendisine psikolojik baskı yaptıklarını, ayrıca olayın şokunda olduğunu, Savcılık ve Sulh Ceza Mahkemesince alınan ifadelerinin doğru olduğunu, aynen tekrar ettiğini, 04.11.2010 tarihinde; kolluk ifadesinin ilk bölümünü kabul ettiğini, bu ifadesinin, eşinin inceleme dışı sanık ... ile Ordulular Derneğinde buluşup konuştuklarına dair kısım dahil diğer kısımlarını kabul etmediğini, bu kısımların katılanın beyanına göre polis tarafından yazıldığını, kendisine de imzalaması konusunda ısrar ettiklerini, ayrıca kendilerinin içeri atılmaları karşılığında katılanın polislere arabasını satıp 10.000 TL vermeyi teklif ettiğini polislerin kendisine söylemesi üzerine öğrendiğini, bu nedenlerle bu ifadesini kabul etmediğini, ayrıca polise olay saatlerinde olay yerinde olmadığını kanıtlayabileceğini, şahitlerinin olabileceğini söylemesine karşın "Mahkemeye de vermişsin, paranı alamamışsın." dediklerini ayrıca "Kafana silah dayarım, bütün polisleri üstünden geçiririm." şeklinde polis tarafından tehdit edildiğini, keza "Hücreye atarım, bütün farelerle hücrede yatarsın, söylediğim şekilde ifade vereceksin." diyerek kendisini zorladıklarını, çok kısa zaman içinde Savcılıkta ifadesi alındığı için Savcıya bu olanlardan bahsedemediğini, 19.01.2012 tarihinde ise; daha önce Mahkemede yaptığı savunmayı aynen tekrar ettiğini,

Savunmuştur.

V. GEREKÇE

1- Sanık H.. V..’a atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığı,

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

TCK’nın "Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" başlıklı 109. maddesi;

“(1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Kişi, fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa, iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

TCK’nın "Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" başlıklı 109. maddesi;

“(1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Kişi, fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa, iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Bu suçun;

a) Silahla,

b) Birden fazla kişi tarafından birlikte,

c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,

d) Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,

e) Üstsoy, altsoy veya eşe karşı,

f) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,

İşlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat arttırılır.

(4) Bu suçun mağdurun ekonomik bakımdan önemli bir kaybına neden olması halinde, ayrıca bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

(5) Suçun cinsel amaçla işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarı oranında artırılır.

(6) Bu suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.” şeklinde düzenlenmiş iken 14.07.2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 7331 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 9. maddesiyle anılan maddenin 3. fıkrasının (e) bendine "eşe" ibaresinden sonra gelmek üzere "ya da boşandığı eşe" ibaresi eklenmek suretiyle madde son şeklini almıştır.

Maddenin birinci fıkrasında; kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun temel şekli düzenlenmiş, ikinci fıkrasında; suçun cebir, tehdit veya hile ile işlenmesi ve üçüncü fıkrasında ise; altı bent hâlinde, suçun silahla, birden fazla kişi ile birlikte, kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle, üstsoy, altsoy veya eşe ya da boşandığı eşe karşı, çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenmesi nitelikli hâller olarak yaptırıma bağlanmış, dördüncü fıkrasında; suçun netice sebebiyle ağırlaşmış hâline, beşinci fıkrasında; cinsel amaçla işlenen özgürlüğü kısıtlama suçuna yer verilmiş, altıncı fıkrasında ise; suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun sonucu itibarıyla ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi hâlinde, ayrıca bu suça ilişkin hükümlerin de uygulanacağı belirtilmiştir.

Bu suç tipi ile bireylerin hareket özgürlüğünün hukuka aykırı biçimde kaldırılması veya sınırlanması eylemleri cezalandırılmak istenmiştir. Nitekim bu husus madde gerekçesinde; "Bu suç ile korunan hukuki değer, kişilerin kendi arzusu ve iradesi çerçevesinde hareket edebilme hürriyetidir." şeklinde belirtilmiştir. Suçun maddi unsuru, kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılmasıdır. Bu fiil, failin doğrudan doğruya veya dolaylı hareketleriyle ve çeşitli araçlar kullanılarak gerçekleştirilebilir. Sonuç ise mağdurun hareket etme ya da yer değiştirme özgürlüğünün kaldırılması biçiminde kendini gösterir.

Fail, kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılmasına yönelik fiili, doğrudan doğruya veya dolaylı hareketleriyle ve çeşitli araçlar kullanarak gerçekleştirebilir. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu, serbest hareketli bir suç olduğundan, bir yere gitme veya bir yerde kalma özgürlüğünün kaldırılması neticesini doğurabilecek her türlü hareket ile işlenebilecektir. Maddede sadece "bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakmak"tan söz edilmiş, fiilin işleniş şekli, yeri, zamanı ve süresi konusunda bir sınırlama yapılmamıştır. Bu nedenle suç mağdurun bir yere gitme veya bir yerde kalma özgürlüğünün ihlal edilmesi sonucunun doğması kaydıyla, her zaman her yerde işlenebilir. Fiilin herkesin girebileceği bir yerde, özel, kapalı veya açık alanda gerçekleştirilmesinin yahut uzun veya kısa süreli olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Suçun oluşması için mutlaka mağdurun bir yere kapatılmış olması gerekmeyip aleni bir yerde tutma veya böyle bir yere götürme hâlinde dahi diğer unsurlar da var ise kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu oluşacaktır. Kesintisiz bir suç olması sebebiyle suçun tamamlanma ve bitme zamanları farklı olabilmektedir. Mağdurun hürriyetinin kısıtlanması ile suç tamamlanır, ancak sona ermez. Mağdurun tekrar hürriyetine kavuştuğu an suçun sona erme zamanıdır. Suç tamamlandıktan sonra kısa sürede sona erdirilebileceği gibi günlerce de sürdürülebilir. Öte yandan özgürlükten yoksun bırakma kavramı, anlık olmayan bir süreyi zorunlu olarak içerdiğinden, suçun tamamlanması için fiil ile sonucun hukuken kabul edilebilecek bir zaman müddetince sürmesi gerekmektedir. Sürenin çok kısa olup olmadığı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma niteliği taşıyıp taşımadığı, hareketin ağırlığı, önemi ve ciddiyeti ile birlikte hâkim tarafından değerlendirilip belirlenecektir. Sonuç ise, mağdurun bir yere gitme ya da bir yerde kalma özgürlüğünün kaldırılması biçiminde ortaya çıkmaktadır.

Suçun manevi unsuru; failin, mağduru şahsi özgürlüğünden yoksun bırakmaya yönelik hareketleri gerçekleştirmeyi bilmesi ve istemesi, yani genel kasttır. Kanun'un metni ve ruhundan anlaşılacağı üzere, suçun temel şeklinin oluşumu için saik (özel kast) aranmamıştır. Nitekim bu görüş öğretide (Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Çetin Özek-Sahir Erman, İstanbul 1994, s. 130; Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Ayhan Önder, 4. Bası, İstanbul 1994, s. 31; Teorik-Pratik Ceza Hukuku, Durmuş Tezcan-... Ruhan Erdem-Murat Önok, Ankara 2008, s. 363; Ceza Hukuku Özel Hükümler, Mehmet Emin Artuk-Ahmet Gökcen, Ankara 2018, Adalet Yayınevi, 17. Baskı, s. 368.) ve yargısal kararlarda da (Ceza Genel Kurulunun 29.06.2010 tarihli ve 110-161, 23.01.2007 tarihli ve 275-9, 03.12.2002 tarihli ve 288-419 sayılı ile bu güne kadar süreklilik arz eden çok sayıdaki kararları) benimsenmiştir. Suçun oluşabilmesi için kişiyi hürriyetinden yoksun kılma yönündeki ihlalin hukuka aykırı olarak yapılması, diğer bir deyişle eylemde hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmaması zorunludur. Hukuka aykırılık, öğretide genel olarak hukuk düzeninin izin vermediği hâlleri ifade etmektedir.

Bu aşamada uyuşmazlık konusu ile ilgisi bakımından anılan maddenin ikinci fıkrasında nitelikli hâl olarak sayılan cebir, tehdit ve hile kavramlarına değinilmesinde yarar bulunmaktadır.

Türk Dil Kurumunun Büyük Türkçe Sözlüğüne göre, gözdağı verme anlamına gelen tehdit, bir kimsenin bir zarara veya kötülüğe uğratılacağının bildirilmesidir. Bu bildirimin sözlü olması mümkün olduğu gibi başka yollarla ve bu bağlamda davranışlar yoluyla da yapılması mümkündür. Bu nedenle tehdit suçu, söz, yazı veya herhangi bir işaretle işlenebilecek bir suç olup önemli olan gerçekleştirileceği belirtilen haksızlığın mağdurun bilgisine ulaştırılmasıdır (M. Emin Artuk- A. Gökcen- M. Emin Alşahin-Kerim Çakır, Ceza Hukuku Özel Hükümler, Adalet Kitabevi, Ankara 2019, 18. Bası, s. 405).

Tehdidin, mağdurun iç huzurunu bozmaya, onda korku ve endişe yaratmaya objektif olarak elverişli olması yeterli olup saldırının kişinin veya başkasının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına, belirli bir ağırlıkta olmak kaydıyla malvarlığına veya bunlar dışındaki sair bir kötülüğe yönelik olması gereklidir. Suçun oluşabilmesi için de mağdurun iç huzurunun bozulup bozulmadığının veya mağdurun bundan korkup korkmadığının ayrıca araştırılmasına gerek yoktur. Önemli olan failin tehdidi oluşturan fiili "korkutmak amacıyla" yapmış olmasıdır (MAJNO, C. II, s. 127; A. Pulat Gözübüyük, Mukayeseli Türk Ceza Kanunu, 5. Bası, C. II, s. 517 ve 873).

Türk Dil Kurumunun Büyük Türkçe Sözlüğüne göre, "zor, zorlayış" anlamlarına gelen cebir ise; suç olarak düzenlendiği TCK'nın 108. maddesinin gerekçesinde "kişiye karşı fiziki güç kullanmak suretiyle, onun veya bir üçüncü kişinin iradesi ve davranışları üzerinde zecrî bir etki meydana getirilmesidir." şeklinde tanımlanmıştır.

Türk Dil Kurumunun Büyük Türkçe Sözlüğüne göre, "zor, zorlayış" anlamlarına gelen cebir ise; suç olarak düzenlendiği TCK'nın 108. maddesinin gerekçesinde "kişiye karşı fiziki güç kullanmak suretiyle, onun veya bir üçüncü kişinin iradesi ve davranışları üzerinde zecrî bir etki meydana getirilmesidir." şeklinde tanımlanmıştır.

Öte yandan hile, söz, hareket veya diğer davranışlarla bir kişinin bilerek aldatılması ve yanıltılmasıdır. Hile ile kendisinde yanlış düşünce uyandırılan kişi belli bir davranışa sürüklenmekte ve buna zorlanmaktadır. Hilenin alıkoyma veya kaçırmaya yönelik olması gerekir. Ayrıca hile aldatıcı nitelikte de olmalıdır. Vaad ile hile birbirine karıştırılmamalıdır. Ancak mağdurun yaşı, tecrübesizliği, içinde bulunduğu korku ve endişe hâli gibi nedenlerle esasen hür iradesi ile kabul etmeyeceği bir hususun vaad edilerek iradesinin kırılması durumunda hilenin varlığı kabul edilmelidir. Bu nedenle bir şeyin hile olup olmadığı her somut olaydaki koşullara göre değerlendirilmeli ve mağdurun kandırılarak direncinin kırılıp kırılmadığı belirlenip sonuca ulaşılmalıdır.

Öğretide "Hile, kişiyi kandırmak için kullanılan bir yöntemdir. Hile, gerçek olmayanı gerçekmiş gibi göstererek failin kandırılmasını sağlar. Kandırılmış olan kişi de, gerçeği bilseydi yapmayacağı bir davranışı yapar. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda kullanılan hileyle kandırılan kişi, bir yerden diğer bir yere kendi iradesiyle gider veya gitmez. Ancak, bu irade, kandırılmış olduğundan özgür irade değildir." şeklinde görüşlere yer verilmiştir (Serap Keskin Kiziroğlu, Özel Ceza Hukuku, 3. Cilt, On İki Levha Yayıncılık, 1. Baskı, 2018, s. 86-87).

B. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

Yerel Mahkemece "Katılan H.. K..'nın sanık H.. V..'dan borç para aldığı, katılanın borcunu kısmi ödemelerle kapattığını söylemesine rağmen taraflar arasında bu konuda ihtilaf olduğu, sanık H.. V..'ın Sarıyer İcra Müdürlüğünün 2007/2910 esas sayılı dosyası ile yaptığı icra takibine sanığın borcunu ödediği gerekçesi ile itiraz ettiği, bu alacak verecek meselesi nedeniyle suç tarihinden önce M.. V..'ın katılanla kavga ettiği, karı koca olan H.. V.. ve M.. V..'ın alacaklarını tahsil etmek için sanık F.. B.. ile anlaştıkları, F.. B..'nın M.. S.. ve H.. H.. ile anlaşarak katılanı mangal yapıp içki içmek bahanesi ile H.. H..'nun gecekondusuna davet ettikleri, bir müddet alkol aldıktan sonra sanıklar ..., ... ve ...'in katılanı eve sokarak ellerini koli bandı ile bağladıktan sonra birlikte darp edip sanıklar ... ve ...'ya olan borcunu ödemesini istedikleri, daha sonra bahçede bulunan ağaca bağladıkları, diğer sanıkların çağırması ile sanıklar ... ve M.. V..'ın da bahçeye geldikleri, katılanı öldürmesine yönelik tehdit içerikli sözler sarf ettikleri, süreç içinde bağları gevşeyen katılanın sanıkların alkollü olmasından da yararlanarak olay yerinden kaçarak kurtulduğu," şeklinde gerçekleştiği kabul edilen olayda;

Suça konu paranın sanık tarafından katılana verilmesi, herhangi bir belgeye bağlanmayan bu borcun ödenmediğinden bahisle yapılan ilamsız icra takibine ilişkin ödeme emrinin de sanığın talebi üzerine katılana gönderilmesi, bu anlamda alacağa ilişkin takip işlemlerinin bizzat sanık tarafından yürütülmesi, inceleme dışı sanık ...'ın 06.05.2009 tarihinde müdafinin katılımı ile alınan kolluk ifadesinde, inceleme dışı sanık ...'in katılana "H.. V.. ve M.. V..'dan 3.000 TL para almışsın ve bu parayı ödememişsin, bunlar bu işi bana devretti, bu parayı bana ödeyeceksin." dediğini beyan etmesi, yine sanığın 06.05.2009 tarihli kolluk ifadesinde, inceleme dışı sanık ...'nın ifade tarihinden yaklaşık 1-2 hafta kadar önce Ordulular Derneğinde inceleme dışı sanık ... ile konuştuğunu, bu kişiye katılandan alacağı olduğunu ve bu parayı alamadığını söyleyip alması hâlinde parayı yarı yarıya paylaşmayı teklif ettiğini, inceleme dışı sanık ...'in de bu teklifi kabul ederek parayı katılandan alacağını söylediğini eşinin daha sonra kendisine anlatması üzerine öğrendiğini savunmuş ise de bu beyanından daha sonra dönmesi ve sanığın bu ifadesinin inceleme dışı sanık ... tarafından doğrulanmaması, inceleme dışı sanık ...'in ise bu yönde bir beyanının bulunmaması, kaldı ki kişiyi hürriyetinden yoksun kılma fiilinin işlendiği sırada olay yerine getirilen sanığın ağaca bağlı vaziyette bulunan katılanın boğazını sıkarak ve ona tehdit içerikli sözler söyleyerek suça ilişkin tipik eylemi gerçekleştirmek suretiyle azmettirdiği suça asli fail olarak da iştirak ettiğinin anlaşılması karşısında Yerel Mahkeme uygulamasının aleyhe temyiz talebinin de bulunmadığı hususu göz önüne alındığında sonuç itibarıyla doğru olduğu ve bu bağlamda sanığa atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurları itibarıyla oluştuğu kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının bu uyuşmazlık konusu bakımından reddine karar verilmelidir.

2- Haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığı,

A. İlgili Mevzuat

TCK'nın 29. maddesinde haksız tahrik; "Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir." şeklinde, ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak hüküm altına alınmıştır.

A. İlgili Mevzuat

TCK'nın 29. maddesinde haksız tahrik; "Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir." şeklinde, ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak hüküm altına alınmıştır.

Ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak düzenlenen haksız tahrik, kişinin haksız bir fiilin kendisinde meydana getirdiği hiddet ya da şiddetli elemin etkisi altında suç işlemesi durumunda kusur yeteneğindeki azalmayı ifade etmektedir. Bu hâlde fail, suç işleme yönünde önceden bir karar vermeden, dışarıdan gelen etkinin ruhsal yapısı üzerinde meydana getirdiği karışıklığın neticesi olarak bir suç işlemeye yönelmektedir. Bu yönüyle haksız tahrik, kusurun irade unsuru üzerinde etkili olan nedenlerden biridir. Başka bir anlatımla, haksız tahrik hâlinde failin iradesi üzerinde zayıflama meydana gelmekte, böylece haksız fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altındaki kişinin suç işlemekten kendisini alıkoyma yeteneği önemli ölçüde azalmaktadır.

Ceza Genel Kurulunun istikrar kazanmış kararları ile öğretide de kabul gören görüşler doğrultusunda haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi için;

a) Tahriki oluşturan haksız bir fiil bulunmalı,

b) Fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı,

c) Failin işlediği suç bu ruhsal durumunun tepkisi olmalı,

d) Haksız tahrik teşkil eden eylem mağdurdan sâdır olmalıdır.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda, 765 sayılı Kanun'da yer alan ağır – hafif tahrik ayırımına son verilerek; tahriki oluşturan eylem, somut olayın özelliklerine göre hâkim tarafından değerlendirilip, sanığın iradesine etkisi göz önünde bulundurulmak suretiyle, maddede gösterilen iki sınır arasında belirlenen oranda cezasından makul bir indirim yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi açısından, failin suçu ilk haksız fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işleyip işlememesi önemlidir. Mağdur ya da ölenden gelen haksız hareketin psikolojik etkisinin devam ettiğinin kabulünde zorunluluk bulunan hâllerde, haksız tahrik hükmünün uygulanması gerekmektedir.

Haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi açısından, failin suçu ilk haksız fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işleyip işlememesi önemlidir. Mağdur ya da ölenden gelen haksız hareketin psikolojik etkisinin devam ettiğinin kabulünde zorunluluk bulunan hâllerde, haksız tahrik hükmünün uygulanması gerekmektedir.

Karşılıklı tahrik oluşturan eylemlerin varlığı hâlinde, fail ve mağdurun yek diğeri yönünden tahrik oluşturan bu haksız davranışları birbirlerine oranla değerlendirilmeli, öncelik-sonralık durumları ile birbirlerine etki-tepki biçiminde gelişip gelişmediği göz önünde tutulmalı, ulaştıkları boyutlar, vahamet düzeyleri, etkileri ve dereceleri gibi hususlar dikkate alınmalı, buna göre; etki-tepki arasında denge bulunup bulunmadığı gözetilerek, failin başlangıçtaki haksız davranışına gösterilen tepkide aşırılık ve açık bir oransızlık saptanması hâlinde, failin haksız tahrik hükümlerinden yararlandırılması yoluna gidilmelidir.

B. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

(1) numaralı uyuşmazlık konusunda anlatıldığı şekilde gerçekleştiği kabul edilen olayda; sanık tarafından söz konusu borcun 13.09.2006 tarihinde verilmesi, sanığın talebi üzerine 13.06.2007 tarihinde ödeme emri gönderilmesi, katılanın itirazı üzerine 22.06.2007 tarihinde takibin durdurulmasına karar verilmesi, bu olaydan yaklaşık iki yıl sonra suça konu olayın gerçekleşmesi, inceleme konusu olay öncesinde de katılandan kaynaklanan ve sanığa yönelen haksız fiil oluşturabilecek herhangi bir davranışın bulunduğuna ilişkin delil olmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde; sanığın bu eylemini haksız fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işlediğinden, diğer bir ifade ile haksız hareketin psikolojik etkisinin devam ettiğinden söz edilemeyeceği, bu anlamda sanık hakkında haksız tahrik hükmünün uygulanma koşullarının oluşmadığı kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının bu uyuşmazlık konusu bakımından reddine karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE,

2- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 07.06.2023 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.