muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/15085, Karar No: 2024/7110, Tarih: 26.09.2024

3. Dava dosyasında yer alan ikamet arama, rızaen teslim, elkoyma ve teslim tutanağına göre; sanıklar ... ve ...'ın ikametinde yüklü miktarda uyuşturucu madde bulunduğu yönünde istihbari bilgi elde edildiği, bunun üzerine usulüne uygun arama emrine istinaden sanıkların ikametine gidildiği, mutfakta arama yapılacağı sırada sanık ...'nın buzdolabını açtığı ve içinde 180,7 gram metamfetamin bulunan kavanozu görevlilere teslim ettiği belirlenmiştir.

4. Tape kayıtları ile sanıklar ..., ... ve ...'nın savunmalarına göre; sanıklar ... ve ...'ün Kars'tan yüklü miktarda uyuşturucu madde getirdiği, suça konu maddeyi sanıklar ..., ... ve ...'nın birlikte yaşadıkları ikamette bulundurdukları, sanık ...'nın bir ara uyuşturucu maddeleri elektrik süpürgesinin içerisinde sakladığı ve ...'den uyuşturucu maddeleri ikametten götürmesini istediği, ikamette arama yapıldığı sırada sanıklar ..., ... ve ... arasında uyuşturucu maddenin dışarıya atılmasına yönelik telefon görüşmelerinin gerçekleştiği, ikamet aramasından sonra sanık ...'nın babası olan sanık ... ile arasındaki telefon görüşmesinde ...'ün emniyete gitmemesine sinirlendiği ve ''Ya o adam nasıl olmaz bizi yakan adam nasıl olmaz bizi bitirdi o bitirdi bitirdi'' şeklinde beyanda bulunduğu, sanık ...'ın soruşturma aşamasında, ele geçen uyuşturucu maddenin ...'e ait olduğunu, ...'ün satmaları için kendisine ve babasına verdiğini ikrar ettiği, uyuşturucu maddenin satışından elde edilecek paranın bir kısmının sanık ...'e verileceği, temyizden vazgeçen sanık ... ...'ın uyuşturucu madde için müşteri arayışında olduğu anlaşılmıştır.

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

-Sanıkların iştirak halinde atılı suçu işledikleri belirtilerek mahkûmiyetlerine karar verilmiştir.

-Ele geçen madde miktarı nedeniyle temel cezaların alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiği,

-Sanıklar ..., ... ve ...'ın suçu 3 kişi tarafından birlikte işlemeleri nedeniyle 5237 sayılı Kanun'un 188 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca cezalarında 1/2 oranında artırım yapılması gerektiği,

-Adli sicil kaydına göre tekerrüre esas adli sicil kaydı bulunan sanık ... hakkında 5237 sayılı Kanun'un 58 inci maddesinin uygulanması gerektiği,

Sonucuna varılmıştır.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgular konusunda, Bölge Adliye Mahkemesince; sanık ...'nın uyuşturucu madde bulundurma eylemini diğer sanıklar ..., ... ve ... ile birlikte müşterek fail sıfatıyla işlemesine rağmen hakkında 5237 sayılı Kanun'un 188 inci maddesinin beşinci fıkrasının uygulanmaması eleştirilip istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Sanık müdafiinin, kanunî süresi içinde temyiz talebinde bulunduktan sonra, sanığın 12.06.2024 tarihli dilekçe ile temyiz isteminden vazgeçtiğini bildirdiği ve temyiz davasının istek şartına bağlı olduğu anlaşılmıştır.

B. Sanıklar ..., ..., ... ve ... Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

IV. GEREKÇE

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Sanık müdafiinin, kanunî süresi içinde temyiz talebinde bulunduktan sonra, sanığın 12.06.2024 tarihli dilekçe ile temyiz isteminden vazgeçtiğini bildirdiği ve temyiz davasının istek şartına bağlı olduğu anlaşılmıştır.

B. Sanıklar ..., ..., ... ve ... Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

Sanıklar ..., ... ve ...'nın birlikte yaşadıkları ikamette yüklü miktarda uyuşturucu madde bulunduğuna yönelik istihbari bilgi olduğu, istihbari bilgi ile uyumlu şekilde ikamette kullanım sınırının çok üzerinde uyuşturucu madde ele geçtiği, sanık ... ile ... arasındaki telefon konuşmalarından ...'ün uyuşturucu maddeden haberinin olduğunun net bir şekilde anlaşıldığı, ikamette arama yapıldığı sırada sanıklar ..., ... ve ... arasında uyuşturucu maddenin dışarıya atılmasına yönelik telefon görüşmelerinin gerçekleştiği, sanık ...'ın diğer sanıklar ... ve ... ile birlikte uyuşturucu madde ticareti yaptıkları ikrar ettiği, sanık ...'nın uyuşturucu maddenin saklanmasına yönelik iradesini açık bir şekilde ortaya koyduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, İlk Derece Mahkemesinin ve Bölge Adliye Mahkemesinin, suçun vasfına, sübutuna, delillerin değerlendirilmesine, sanıklar ..., ... ve ... hakkında 5237 sayılı Kanun'un 188 inci maddesinin beşinci fıkrasının uygulanmasına, ... hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmamasına ilişkin takdirlerinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, sanıklar müdafilerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünün (A) bendinde açıklanan nedenle 5271 sayılı Kanun'un 266 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyizden vazgeçme nedeniyle sanık yönünden dava dosyasının Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle İNCELENMEKSİZİN İADESİNE,

B. Sanıklar ..., ..., ... ve ... Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçe bölümünün (B) bendinde açıklanan nedenlerle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 14.12.2023 tarihli ve 2023/2764 Esas, 2023/2734 Karar sayılı kararında sanıklar müdafileri tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden; 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre dikkate alınarak sanıklar ... ve ... hakkındaki salıverilme taleplerinin REDDİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Çorlu 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 26.09.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/9955, Karar No: 2021/11, Tarih: 11.01.2021

**15. Ceza Dairesi         2020/9955 E.  ,  2021/11 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bilişim sistemleri banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma esnasında, suç yeri itibarıyla dosyanın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine dair İnegöl Cumhuriyet Başsavcılığının 17/01/2020 tarihli ve 2020/491 soruşturma, 2020/39 sayılı yetkisizlik kararını müteakip, bu kez suç yeri bakımından dosyanın İnegöl Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine ilişkin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 16/03/2020 tarihli, 2020/19213 soruşturma, 2020/7892 sayılı yetkisizlik kararı üzerine, İnegöl Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili savcılık olarak belirlenmesine dair mercii Bakırköy 18. Ağır Ceza Mahkemesinin 04/05/2020 tarihli ve 2020/409 değişik iş sayılı kararı aleyhine, Yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 17/09/2020 gün ve 94660652-105-16-9294-2020 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 02/10/2020 gün ve 2020/82636 sayılı tebliğnamesiyle Dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteyen tebliğnamede;

Benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 04/11/2019 tarihli ve 2019/6236 esas, 2019/10639 karar sayılı ilâmında "....Dairemizin 06.04.2015 tarih ve 2015/4473-23011 sayılı ilâmı ve daha birçok kararında da belirtildiği üzere, dolandırıcılık suçunun, iradesi fesada uğratılan kişinin yatırmış olduğu paranın fail tarafından çekildiği anda tamamlanacak olması nedeniyle suç yerinin de menfaatin temin edileceği yer olacağından hareketle...." şeklinde belirtildiği üzere, somut soruşturma dosyasına konu olayda, müştekinin olay tarihinde ''facebook'' isimli internet sitesi üzerinden kıyafet satın almak üzere şüpheli şahısla irtibata geçerek 945,00 Türk lirası tutarındaki parayı şüphelinin Finansbank'taki hesaba havale ettiği ve bu paranın 20/06/2019 tarihli Finansbank'tan alınan cevabi yazıda İstanbul ili ... Şubesinde bulunan ... Şubesi Atm cihazından çekildiğinin anlaşılması karşısında, haksız menfaatin temin edildiği yerin, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yargı çevresinde kaldığı gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Soruşturma dosyasına konu olayda haksız menfaatin temin edildiği yerin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı yargı çevresinde kaldığı gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet bulunmadığından, kanun yararına bozmaya atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce yerinde görülmekle, Bakırköy 18. Ağır Ceza Mahkemesinin 04/05/2020 tarihli ve 2020/409 Değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi gereğince BOZULMASINA, aynı maddenin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca müteakip işlemlerin mahallinde mahkemesince yerine getirilmesine, 11/01/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5521, Karar No: 2012/723, Tarih: 02.02.2012

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/5521 E.  ,  2012/723 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

KANUN YOLU : TEMYİZ

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 106 ada 50 ve 54 parsel sayılı 20019 ve 5823 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlardan 54 parsel sayılı taşınmaz, tapu kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ..., 50 parsel sayılı taşınmaz ise, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine, tapu kaydına dayanarak dava açmıştır. Yargılama sırasında davalı ... de tapu kaydına dayanmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine ve çekişmeli parsellerin tespit gibi davalılar adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve dava konusu taşınmazların Hazinenin taraf olduğu tescil ilamı ile oluşan davalı tarafın dayandığı tapu kayıtlarının kapsamında kaldıklarının anlaşılmasına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, 02.02.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6551, Karar No: 2013/4977, Tarih: 19.03.2013

**4. Hukuk Dairesi         2012/6551 E.  ,  2013/4977 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı ... tarafından, davalı ... aleyhine 04/04/2011 gününde verilen dilekçe ile tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 10/02/2012 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız fiilden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Yerel mahkemece açılan davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, idare tarafından taşınmazın bulunduğu bölgede arazi toplulaştırma çalışması yapıldığını ve mülkiyet hakkına son verildiğini ancak taşınmaz üzerinde kendisinin dikip yetiştirdiği kavak ağaçları bulunduğunu ve ağaçların izni olmadan davalılar tarafından kesildiğini beyanla, uğranılan zararın davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalılar, davacının iddiasının gerçeği yansıtmadığını beyanla, davanın reddini savunmuşlardır.

Yerel mahkemece, davalıların halihazırda ağaçların üzerinde bulunduğu taşınmazların mülkiyetini ellerinde bulundurdukları gerekçesiyle açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya kapsamından; davaya konu taşınmazın 240 kişilik hissedarları arasında davacının da olduğu, taşınmaz üzerinde 4278/4188161 oranında hissesi bulunduğu arazi toplulaştırma çalışmaları sonucu mülkiyet hakkını kaybettiği anlaşılmaktadır. Hukuk Genel Kurulu'nun 21/10/1972 gün ve 1970/80 esas sayılı kararında ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, kavak ağacı belli bir süre arz üzerinde kaldıktan ve belli bir büyüme süresine geldikten sonra kesilecek ağaç türlerinden olduğundan menkul mal hükmündedir ve bu nedenle arzın mütemmim cüz'ü değildir. Ağaç sahibi her zaman dikip yetiştirdiği menkul hükmündeki kavak ağaçlarını söküp götürebilir. Bu durumda taşınmazın daha önceki malikleri arasında davacının bulunması da dikkate alınarak uyuşmazlık esastan değerlendirilip gerekirse tanıklar tekrar dinlenerek kavak ağaçlarının mülkiyet durumu etraflıca araştırıldıktan sonra, sonucuna göre karar verilmek üzere, usul ve yasaya aykırı kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 19/03/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2182, Karar No: 2018/7665, Tarih: 04.09.2018

**12. Ceza Dairesi         2018/2182 E.  ,  2018/7665 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Trafik güvenliğini tehlikeye sokma

Hüküm : CMK'nın 223/2-a. maddesi uyarınca beraat

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, mahalli Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Türk Ceza Kanununun "Trafik güvenliğini tehlikeye sokma" başlıklı 179. maddesinin 3. fıkrasında alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek olan kişinin araç kullanma halinin suç olarak düzenlendiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. maddesinde ise alkollü araç kullanma eyleminin düzenlendiği ve bu kabahatten dolayı idarece idari para cezasının tayin edilebileceğinin hüküm altına alındığı, her iki eylemin unsurları itibariyle farklılık arz ettiği, kaldı ki Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. maddesinde, uyuşturucu ve keyif verici maddeleri alarak araç kullananlara, eylemi başka bir suç oluştursa bile ayrıca bu madde gereğince idari para cezası uygulanacağının belirtildiği, sanık hakkında kabahatten dolayı verilen idari İdarî para cezasının belirli kurallara aykırılık nedeniyle, doğrudan doğruya idarî merciler tarafından verilen para cezası olduğu, Anayasa Mahkemesi de bir kararında idarî para cezaları ile ilgili olarak, “İdarenin hizmetlerini gereği gibi ve ivedilikle görebilmesi için, yaptırım uygulama yetkilerine gereksinimi vardır. İdare bu yetkilerle, kamu düzeni ve güvenliğini, kamu sağlığını, ulusal servetleri zamanında ve gereği gibi koruyabilir. Bu nedenle, idareye, geniş ve çeşitli yaptırımlar uygulama yetkisi tanınmıştır. İdarî cezalar, idarî yaptırımların en önemlilerinden biridir. İdarî cezalar arasında yer alan para cezaları da bu amaçla etkin ve yaygın bir biçimde uygulanmaktadır. İdarî para cezalarını diğer cezalardan ayıran en belirgin nitelik, onların idarî makamlar tarafından kamu gücü kullanılarak verilmesidir” hükümlerine yer verildiği, sanık hakkında verilen idari para cezası ile adli cezanın amacı ve neticesi farklı olması nedeniyle, aynı fiilin ayrı hukuk disiplinleri kapsamında farklı şekillerde mütalaa edilmesi gerekmekte olup, bir fiilin söz konusu hukuk disiplinlerinin öngördüğü farklı yaptırımlarla cezalandırılmasının ise hukuk devleti ve “aynı fiilden dolayı iki kez yargılama olmaz” ilkesine aykırılık teşkil etmeyeceğinden, mahkemece 1,28 promil alkollü olarak maddi hasarlı trafik kazasına da neden olduğu anlaşılan ve bu şekilde trafik güvenliğini tehlikeye düşüren sanık hakkında TCK'nın 179/3. maddesi delaletiyle 179/2. maddesinden mahkumiyet kararı verilmesi gerekirken belirtilen gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi,

Kanuna aykırı olup, mahalli Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince isteme uygun olarak BOZULMASINA, 04/09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1070, Karar No: 2015/3435, Tarih: 24.02.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/1070 E.  ,  2015/3435 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, kurum işleminin iptaliyle kesilen yetim aylığının yeniden bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Somut olayda; dosyadaki kayıt ve belgelerden; 08/09/1994 tarihinde eşinden boşanan davacının, davacı kuruma yaptığı başvuru üzerine 1992 yılında ölen babasından dolayı ölüm aylığına bağlandığı, re'sen başlatılan soruşturma sunucu kontrol memuru tarafından tutulan 10/02/2010 tarihli rapora göre; polis memuru ... ile gidilen "..." adresinde davacının bulunduğu görülmüş, davacı ile yapılan görüşmede, bu adreste gelininin yanına geldiğini, boşandığı eşinin ise evinin bulunmadığını, otellerde kaldığını veya aynı bahçe içinde bulunan kardeşinin evinde kaldığını, kendisinin Alparslan Mahallesinde tam olarak adresini hatırlamadığı eski eşinin babasına ait evde yaşadığını, ancak komşularının kendisini tanımadığını beyan ettiği anlaşılmış olup, ... ise, davacının 40 yıldır ...'de oturduğunu, davacı ve aielisinin geniş bir bahçe içinde bulunan birden fazla evde yaşadıklarını, davacının eşinden ayrıldığını hiç duymadığını, bu yönde bir bilgi almadığını, davacının eşinin otel işlettiğini, şuan işsiz olduğunu, iki oğlunun yurtdışında bulunduğunu, diğer oğlunun ise kendileri ile aynı bahça içindeki başka evde ailesi ile birlikkte yaşadığını, resmi kayıtlarda davacının yerleşim yerini başka mahalleye nakletmiş göründüğünü bildirmiş; çevre sakinleri ile yapılan görüşmelerde ise davacı ve eşinin birlikte yaşadıklarını beyan ettikleri tespit edilmiştir. Mahkemesince davacı ve boşandığı eşinin geçmişten bu güne adres hareketleri ve seçmen kayıtlarının araştırılmadığı, kayıtlı oldukları adresler itibari kolluk araştırması ve ayrıntılı abonelik araştırması yaptırılmadığı görülmüş, mahalle muhtarı ... mahkeme huzurunda alınan ve haklı nedene dayanmaksızın değiştirdiği tevilli beyanında ise davacının yerleşim yeri kaydının Alparslan Mahallesinde olduğunu, sık sık ...ye oğlunun yanına geldiğini, davacı ve eşinin boşandığından 3-4 yıl önce haberdar olduğunu, davacının eşinin, aynı bahçe içerisinde bulunan başka bir evde yaşadığını, birlikte yaşayıp yaşamadıklarını bilmediğini ifade etmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine

göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun, sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğininsorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde

yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi Öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.