muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/638, Karar No: 2019/5545, Tarih: 14.05.2019

**15. Ceza Dairesi         2019/638 E.  ,  2019/5545 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Sanık hakkında TCK'nun 158/1-d, 62, 52/2-4, 53. maddeleri gereğince mahkumiyet

Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii ve katılanlar vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın, katılanlarla kat karşılığı inşaat sözleşmesini ... Müteahhitlik İnşaat Yapı Bakım Onarım Limited Şirketi adına 30 Ağustos Vergi Dairesi Vergi No: ..... yazarak imzalayıp bu sözleşme uyarınca tapuda şerh vermeleri gerektiğine inandırıp tapu dairesinde katılanların arsalarını kendisine satmalarını sağladığı, 30 Ağustos Vergi Dairesine yazılan yazı cevabında vergi numarasının 10 haneli rakamlardan oluşacağı, sözleşme altında yer alan numaranın ise 15 haneden oluştuğu ayrıca belirtilen isimde şirketin vergi dairelerinde mevcut olmadığının belirtildiği ve yapılan bilirkişi raporunda sözleşmedeki imzanın sanığa ait olmadığının belirlendiği iddia edilen olayda; suça konu sözleşmedeki imza ve yazıların sanığa ait olmadığına ilişkin bilirkişi raporu, sanığın suçu işlemediğine dair savunmaları ve tapuda yapılan işlemlerde yapılan işlemle ilgili bilgi verildiği gözetilerek, şüpheden sanık yaralanır ilkesi uyarınca sanığın üzerine atılı suçu işlediğine dair delil elde edilemediği gerekçesiyle sanığın beraatine dair hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde mahkumiyetine dair hüküm kurulması,

Kanuna aykırı olup, sanık müdafii ve katılanlar vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, 14/05/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3111, Karar No: 2018/1616, Tarih: 06.11.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2017/3111 E.  ,  2018/1616 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “Kamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesince, davanın kabulüne dair verilen 26.02.2015 tarihli ve 2014/39 E., 2015/45 K. sayılı karar, davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 11.02.2016 tarihli ve 2015/12970 E., 2016/2135 K. sayılı kararı ile;

“…Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosya içindeki delil ve belgelere göre, davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Davalı idare vekilinin temyizine gelince;

Davacılar murisi Mustafa Sarıyayla'ya Yenimahalle 2. Noterliği kanalıyla çıkartılan 14.09.1987 tarih ve 40229 yevmiye numaralı tebligatın birlikte sakin eşi Münevver Sarıyayla'ya 21.09.1987 tarihinde tebliğ edildiği ve 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde bedel artırım davası açılmadığı, bu itibarla adı geçen davacılar murisi yönünden kamulaştırma bedelinin kesinleştiği anlaşıldığından, davanın reddi yerine gerekçesi gösterilmeden kabulüne karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir…”

gerekçesiyle karar bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kamulaştırmasız el konulan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Davacılar vekili müvekkillerinin Ankara ili Etimesgut ilçesi Yapracık Mahallesinde bulunan 895 parsel sayılı taşınmazın hisseli malikleri olduğunu, taşınmaz üzerinde davalı idareye ait bir yerleşkenin bulunduğunu ve davalı idarenin kamulaştırma işlemi yapmadan dava konusu taşınmazı kullandığını, davacıların taşınmaz üzerinde tasarruf imkânlarının kalmaması üzerine davalı idareye uzlaşma talebi ile müracaatta bulunduklarını, ancak uzlaşma taleplerinin reddedildiğini, müvekkillerinin taşınmazı hukuken ve fiilen kullanamadıklarını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00TL tazminatın uzlaşma başvurusunun yapıldığı tarihten itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacılar vekili 21.11.2014 harç tarihli ıslah dilekçesi ile bilirkişi raporunda belirtilen 41.000,00 TL bedelin tahsilini istemiştir.

Davacılar vekili 21.11.2014 harç tarihli ıslah dilekçesi ile bilirkişi raporunda belirtilen 41.000,00 TL bedelin tahsilini istemiştir.

Davalı ... vekili dava konusu taşınmazın Trakya Doğalgaz Boru Hattı Projesi kapsamında davalı idare lehine kamulaştırıldığını, Kıymet Takdir Komisyonu tarafından taşınmazın değerinin belirlendiğini ve bedelin Ziraat Bankasına yatırıldığını, sonrasında da kamulaştırma kararının maliklere tebliğ edilmek üzere gönderildiğini, kamulaştırma tebliğlerinden adresleri bulunamayanlara veya noter aracılığıyla tebligat yapılamayanlara da ilan yoluyla tebligat yapıldığını, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.09.1994 tarihli ve 1994/816 E., 1999/669 K. sayılı kararı ile davalı idare lehine tescil kararı verildiğini, davacıların dava açma haklarının bulunmadığını, davacıların miras bırakanı adına gönderilen kamulaştırma evrakının, murisin eşi Münevver imzasına 21.09.1987 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak murisin tebliğden itibaren 30 gün içinde dava açmadığını ve dava hakkının 21.10.1987 tarihinde sona erdiğini belirterek davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece kamulaştırma evrakının incelenmesinde davacılara usulüne uygun bir tebligat yapılmadığı, bu hâli ile geçerli bir kamulaştırma işleminin bulunduğundan söz edilmesinin mümkün olmadığı, kaldı ki davacıların murisi Mustafa Sarıyayla adına usulüne uygun yapılan bir ilanın dahi bulunmadığı (hatta soyadının Şenyayla yazdığı), bu itibarla tapu kaydında davacıların murisi adına hissenin olduğu gözetilerek işin esasına girildiği, yapılan yargılama sırasında keşif yapıldığı ve keşif sırasında taşınmaz üzerinde davalı ...’a ait yerleşke ve atölye binalarının bulunduğunun, söz konusu yerin tel örgü ile çevrili olduğunun ve fiilen el konulduğunun gözlemlendiği, sonrasında aldırılan bilirkişi kurulu raporunda da dava konusu taşınmaza fiili el koyma olgusunun bulunduğunun belirtildiği, bilirkişi kurulu raporunun ayrıntılı ve denetime açık, bilimsel verilere uygun olduğu ve bu yönüyle hüküm kurmaya elverişli bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacılar vekili ile davalı ... vekilinin ayrı ayrı temyizi üzerine hüküm Özel Dairece, yukarıda başlık bölümünde gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel mahkemece dosya içerisinde bulunan belgeler ile Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1992/335 E. sayılı dosyasındaki tebligata ilişkin evrakların incelendiği, tebligata yönelik evrakta, kamulaştırma işlemleri sırasında taşınmazda hissedar olan davacılar murisi Habib ve Safiye’den olma 1922 doğumlu Mustafa Sarıyayla adına Ankara Yenimahalle 2. Noterliğinin 14.09.1987 tarihli evrakı üzerinden çıkarılan tebligatın 21.09.1987 tarihinde murisin eşi Münevver imzasına tebliğ edildiğinin belirtildiği, anılan tebligatta taşınmazın 25.375 m2’lik bölümünün Boru Hatları ve Petrol Taşıma A.Ş. lehine kamulaştırıldığının ve kamulaştırma bedelinin Yenimahalle Ziraat Bankasına yatırıldığının ifade edildiği, ancak yapılan incelemede noter tebligat evrakına, davacılar murisine veya eşine yapılan tebligata veya kurum tarafından davacılar murisine ödenen kamulaştırma bedeline ilişkin bir belgeye rastlanılmadığı, kaldı ki davacıların veya murisin, bloke edilen bedeli almadıkları ve anılan dosya üzerinden çıkarılan tebligatların muhataplarına tebliğine ilişkin listelerden başka bir evrakın da bulunmadığı, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1992/335 E., 1992/990 K. sayılı dosyasında davanın takipsiz bırakılması nedeniyle açılmamış sayılmasına karar verildiği, yine Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/816 E., 1999/669 K. sayılı kararında 895 numaralı parselin kamulaştırılmasına ilişkin kararın davacılar murisine ilanen tebliğ edildiğinin, ilanda ise Mustafa Sarıyayla yerine Mustafa Şenyayla yazıldığının, bu dosyada da usulüne uygun adres araştırması yapılmadığının anlaşıldığı, tapu kayıtlarının incelenmesinde, dava konusu taşınmazın 200/25375 hissesinin 22.09.1958 tarihinden itibaren davacılar murisi Mustafa Sarıyayla adına kayıtlı olduğunun görüldüğü, dolayısıyla davalı idarenin, kamulaştırma işlemlerini usulüne uygun olarak tamamlamaksızın taşınmaza fiilen el koyduğu, tebligat parçası bulunamayan, sadece 12.10.1987 tarihli bir noter yazısına dayanan, tebliğ tarihinin dahi sonradan düzeltildiği (paraf yapılmaksızın) anlaşılan, karara veya dava dilekçesi tebliğine ait olmayan ve açılmamış sayılmasına karar verilen bir dosyadaki bilgiye dayanılarak tebligatın usulüne uygun olarak yapıldığının kabul edilmesinin mümkün bulunmadığı, taşınmazda asıl işlemin Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/816 E. sayılı dosyası üzerinden yapıldığı, dava dilekçesinin ve kararın Mustafa “ŞENYAYLA” adına ilanen tebliğ edildiği, buna göre usulüne uygun olarak yapılmış bir tebligatın varlığını iddia eden davalı idarenin iddiasını ispatlayamadığı gibi kamulaştırma bedelinin davacılara veya murislerine ödendiği iddiasının da ispatlanamadığı, davacılar vekili tarafından dosyaya sunulan Anayasa Mahkemesinin 2013/3667 E. sayılı ve 10.06

. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/816 E. sayılı dosyası üzerinden yapıldığı, dava dilekçesinin ve kararın Mustafa “ŞENYAYLA” adına ilanen tebliğ edildiği, buna göre usulüne uygun olarak yapılmış bir tebligatın varlığını iddia eden davalı idarenin iddiasını ispatlayamadığı gibi kamulaştırma bedelinin davacılara veya murislerine ödendiği iddiasının da ispatlanamadığı, davacılar vekili tarafından dosyaya sunulan Anayasa Mahkemesinin 2013/3667 E. sayılı ve 10.06.2015 tarihli kararında benzer bir olayda Anayasa Mahkemesince başvurunun kabul edildiğinin anlaşıldığı, bu kararda “usulüne uygun olarak kamulaştırma işleminin ve ilgili belgelerin tebliğ edildiği kabul edilse dahi, taşınmazın hâlen başvurucular adına tapuda kayıtlı olduğu ve idare adına tescil edilmediği, idarenin bu yönden bir girişiminin de olmadığı dikkate alındığında, kamulaştırılmasına karar verilen ancak henüz kamulaştırılmayan ve bedeli ödenmeyen taşınmaz yönünden başvurucuların mülkiyet haklarının bulunduğunda kuşku yoktur.” şeklinde bir açıklamanın yer aldığı, bu durum karşısında davalı tarafça ispatın yapılamaması ve taşınmazın hâlen davacılar murisi adına tapuda kayıtlı olması, yine mülkiyet hakkına yapılan her türlü müdahalenin, kamu yararı amacıyla olsa dahi hukuk sisteminde mevcut usullere göre yapılmasının gerektiği, tüm dosya kapsamından usulüne uygun bir tebligata rastlanılmadığı ve dava konusu taşınmazda kamulaştırma işlemi yapılmaksızın ve taşınmazın bedeli ödenmeksizin el konulmasının mülkiyet hakkına müdahale teşkil edeceği belirtilerek direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1992/335 E. sayılı dosyası içerisinde bulunan, Yenimahalle 2. Noterliği kanalıyla 14.09.1987 tarih, 40229 yevmiye numarası ile davacılar murisi Mustafa Sarıyayla adına çıkarıldığı belirtilen ve 21.09.1987 tarihinde “sakin eşi Münevver Sarıyayla’ya tebliğ edildi” şerhi bulunan tebligatın eldeki dava bakımından usulüne uygun olarak yapılan bir tebligat olarak kabul edilip edilemeyeceği, burada varılacak sonuca göre davacılar murisi yönünden kamulaştırma işlemlerinin kesinleşip kesinleşmediği noktasında toplanmaktadır.

Konunun açıklığa kavuşturulması için öncelikle kamulaştırmasız el koyma kavramı ve ilgili yasal düzenlemelerin incelenmesinde yarar bulunmaktadır.

Kamulaştırmasız el koyma kavramı, 6830 sayılı İstimlâk Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 9 Ekim 1956 tarihinden sonraki olgular için söz konusu olup; bu tarihten önceki el koymalar, 05.01.1961 gününde kabul edilen 221 sayılı Amme Hükmi Şahıslar veya Müesseseleri Tarafından Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkındaki Kanun ile “Kamulaştırılmış” sayılmıştır.

Gerek 6830 sayılı İstimlâk Kanunu’nda gerekse bu Kanunu kaldırarak kamulaştırma konusunda yeni ilkeler getiren 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nda; kamulaştırma yapılmaksızın taşınmaz malına el konulan kimsenin, uğradığı zarar ve ziyan ile mülkiyet hakkının kullanılmasından doğan malın özüne bağlı hangi davaları açabileceği konusunda bir düzenleme getirilmemişti. Taşınmazına kamulaştırmasız el konulan kimsenin, ilgili kamu tüzel kişisi aleyhine el atmanın önlenmesi davası açabileceği gibi tazminat verilmesini de isteyebileceği, 16.05.1956 tarihli ve 1/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile çözüme bağlanmıştır.

Bu noktada 04.11.1983 tarihinde kabul edilip 08.11.1983 gününde yürürlüğe giren 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 38. maddesinde, kamulaştırmasız el koymadan kaynaklanan davalarda süre yönünden yirmi yıllık bir sınırlama getirilmiş ise de; bu hükmün, Anayasa Mahkemesinin 04.11.2003 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 10.04.2003 tarihli ve 2002/112 E., 2003/33 K. sayılı kararıyla iptal edilmesi sonucu, idarenin kamulaştırmasız el koyma işlemine karşı hak sahiplerinin dava hakkını yirmi yıl ile sınırlayan hak düşürücü süre ortadan kalkmıştır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararının yürürlüğe girdiği 04.11.2003 tarihinden sonra ve bu tarihten önceki yirmi yıl içinde taşınmazlarına kamulaştırmasız el konulanların, idare aleyhine tazminat ve elatmanın önlenmesi istemiyle süreye bağlı olmaksızın dava açmalarının önünde yasal bir engel bulunmadığı gibi; iptal kararının yürürlüğe girdiği tarihten önceki yirmi yıldan daha önce taşınmazlarına kamulaştırmasız el konulanların hak ve durumları da, 30.06.2010 tarihinde yürürlüğe giren 18.06.2010 tarihli ve 5999 sayılı “Kamulaştırma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na geçici 6. madde eklenmiş ve malikçe tazmin talebinde bulunulması hâlinde öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesi, uzlaşma temin edilemeyen hâllerde dava yoluna gidilebileceği öngörülmüştür. Bu madde ile ilk defa kamulaştırmasız el koyma kavramına kanunlarda yer verilmiş bulunmaktadır.

Bu düzenlemeden sonra 25.02.2011 tarihinde yayımlanan 6111 sayılı “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un geçici 2. maddesi ile “ Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onbeş yıl süreyle geçerli olmak üzere; 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun geçici 6'ncı maddesi hükmü, 04.11.1983 tarihinden sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemlerine de uygulanır. Ancak, bu tarihten sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemleri sebebiyle açılan tazminat davalarında verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden 2942 sayılı Kanunun geçici 6'ncı maddesinin yedinci fıkrası uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere, ihtiyaç olması hâlinde, idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden ayrıca yüzde beş pay ayrılır” hükmü getirilmiştir.

Ne var ki, anılan bu madde Anayasa Mahkemesinin 01.11.2012 tarihli ve 2010/83 E., 2012/169 K. sayılı kararı ile iptal edilmiş ve iptal kararının 30.05.2013 tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı üzerine, 30.05.2013 tarihinde kabul edilip 11.06.2013 günlü Resmî Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren 6487 sayılı “Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un 21. maddesi ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6. maddesinde değişiklik yapılmıştır.

Diğer taraftan, kamulaştırmasız el koyma müessesesi, mülkiyet hakkının özüne dokunan bir işlemdir. Kamulaştırmada, yöntem olarak Anayasa ve kanunlara uygun bir kamulaştırma işlemi yapılması söz konusu iken, kamulaştırmasız el koymada usulüne uygun bir kamulaştırma işleminden söz edilmesi olanaklı değildir.

Diğer taraftan, kamulaştırmasız el koyma müessesesi, mülkiyet hakkının özüne dokunan bir işlemdir. Kamulaştırmada, yöntem olarak Anayasa ve kanunlara uygun bir kamulaştırma işlemi yapılması söz konusu iken, kamulaştırmasız el koymada usulüne uygun bir kamulaştırma işleminden söz edilmesi olanaklı değildir.

Ancak kamulaştırmasız el koyma ile kamulaştırmanın konu, amaç ve yetki yönüyle benzer yönleri bulunmaktadır. Her iki müessesenin de oluşması için, kamulaştırma yapmaya yetkili devlet kamu tüzel kişileri veya kamu kurumları tarafından kamulaştırma işleminin yapılması veya kamulaştırmasız el konulmuş olması gereklidir. Kamulaştırmasız el koymada da, kamulaştırmada olduğu gibi, taşınmazın edinilmesinde kamu yararının bulunması zorunludur. Gerek kamulaştırmanın gerekse kamulaştırmasız el koymanın konusu sadece özel mülkiyette bulunan taşınmaz mallardır.

Yukarıda açıklandığı üzere, kamulaştırmasız el koyma müessesesi mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip olmakla birlikte, çağdaş bir yaklaşımla ve sosyal devlet ilkesi gereği olarak uygulamada, taşınmaz malikine, dava yoluyla mülkiyetin bedele çevrilmesi ya da idarenin hakkın özünü zedeleyen el koyma eylemine son verilmesi yolu açılmıştır.

Kamulaştırmasız el koyma hâlinde kamu kurumu, Kamulaştırma Kanununa uygun hareket etmeden, ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmaktadır. Bu bakımdan dava, mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır (11.02.1959 tarihli ve 1958/17 E., 1959/15 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gerekçesinden).

İlgili yasal düzenlemelere bakılacak olursa;

Modern mülkiyet anlayışında mülkiyet hakkı yetki ve ödevlerden oluşmaktadır. Malikin hem yetkileri hem de yakınlarına ve topluma karşı ödevleri bulunmaktadır. Modern mülkiyet anlayışına göre, hakkın kapsamında yer alan ödevler, mülkiyet hakkına yabancı, ona dıştan ve sonradan yükletilen sınırlamalar olarak kabul edilmemeli, aksine bunları, kamu yararı amacıyla malike yükletilen ve mülkiyet hakkını oluşturan ödevler olarak düşünmelidir.

Görülmektedir ki, mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz. Mülkiyet ancak kanunla ve kamu yararı amacı ile sınırlandırılabilir. Başka bir deyişle, kanun koyucunun malikin yetkilerini sınırlamak yetkisi, 1982 Anayasası'nın 35. maddesinin 2. fıkrasında sınırlandırılmıştır. Bu sınırlandırmanın özü “kamu yararı”, şekli ise “kanun” dur. Kanun koyucunun mülkiyet üzerinde yaptığı sınırlamalar bu hakkın özüne dokunamaz.

1982 Anayasasında modern mülkiyet anlayışı benimsenmiştir ve 1982 Anayasası mülkiyet hakkına saygılı ve bu hakkı koruyan bir rejimi öngörmektedir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Mülkiyet Hakkı” başlıklı 35. maddesi:

“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”

1982 Anayasasında modern mülkiyet anlayışı benimsenmiştir ve 1982 Anayasası mülkiyet hakkına saygılı ve bu hakkı koruyan bir rejimi öngörmektedir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Mülkiyet Hakkı” başlıklı 35. maddesi:

“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”

düzenlemesini getirmiştir. 35. maddede mülkiyet hakkı üç aşamalı bir anlatımla açıklanmıştır:

Birinci fıkrasında “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir” denilerek bu hakkın varlığı anayasal bir hak olarak saptanmıştır. Böyle bir hak sahibi bu şeylerin mülkiyetini kazanabilir. Ona sahip olabilir. Mülkiyetinde olan şeyi dilediği gibi kullanabilir. Başkalarının o şeye el koyması durumunda onun el koymasının önlenmesini ve bu hakkının korunmasını dava yolu ile isteyebilir.

Mülkiyet hakkının bu görünümü kural olarak sınırsız ve kısıtlamasızdır.

Kutsal, sınırlamasız ve kısıtlamasız görünen bu hak anılan maddenin 2. ve 3. fıkraları ile genel bir sınırlamaya bağlı kılınmıştır.

İkinci fıkra uyarınca: “Bu haklar ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir”. Demek ki kamu yararı olan yerde veya bu amaçla kullanma gereksiniminde mülkiyet hakkı sınırlanabilir. Ancak bu sınırlama da kanunla yapılabilir. Kanunsuz olarak burada kamu yararı vardır, denilerek herhangi bir kamu kurumu veya tüzel kişisi mülkiyet hakkına herhangi bir sınırlama koyamaz. Öyle ise bu fıkranın içeriğine göre ancak kamu yararı bulunduğu durumlarda ve kanuna tutunarak sınırlama yapılabilir, yasal bir dayanak olmadan kamu yararı olsa bile mülkiyet hakkına el uzatılamaz. Kanunun olanak tanıdığı yerde de kamu yararı bulunmalıdır.

Anayasa’nın 35. maddesinin ikinci fıkrasında kastedilen kamu yararı nedeniyle mülkiyet hakkının sınırlanması, 46. maddede “Kamulaştırma” olarak ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Kamulaştırma Kanunu’nun “Kamulaştırma” başlıklı 46. maddesi; “Devlet ve kamu tüzelkişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir.

Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Ancak, tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir.

Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli, her halde peşin ödenir.