muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/20360, Karar No: 2013/10643, Tarih: 09.05.2013

**6. Ceza Dairesi         2010/20360 E.  ,  2013/10643 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya içeriğine,toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulu'nun takdirine göre, suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Kasten işlemiş olduğu suç için hapis cezasıyla mahkûmiyetinin yasal sonucu olarak sanığın 5237 sayılı TCK'nın 53/1.maddesinin (a),(b),(c),(d) ve (e) bentlerinde yazılı haklardan cezasının infazı tamamlanıncaya kadar, (c) bendinde yazılı “kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri” açısından ise anılan maddenin 3. fıkrası uyarınca mahkum olduğu hapis cezasından koşullu salıverilinceye kadar yoksun bırakılmasına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması,

2-TC.Anayasa’sının 90. maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6/3-c maddesi ışığında, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanıklar için baro tarafından görevlendirilen zorunlu savunmanların ücretlerinin sanıklardan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretlerin Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeden, yazılı şekilde zorunlu savunman ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilmesi,

./..

-2-

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 5320 sayılı Yasanın 8/1.maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK’nın 322.maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasından “53.maddenin uygulanmasına” ilişkin bölüm çıkartılarak, yerine “Kasten işlemiş olduğu suçtan, hapis cezasıyla mahkûmiyetinin yasal sonucu olarak sanığın 5237 sayılı TCK'nın 53/1.maddesinin (a),(b),(c),(d) ve (e) bentlerinde yazılı haklardan aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca cezasının infazı tamamlanıncaya kadar; (c) bendinde yazılı “kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri” açısından ise anılan maddenin 3. fıkrası uyarınca mahkum olduğu hapis cezasından koşullu salıverilinceye kadar yoksun bırakılmasına,” cümlesi yazılmak ve "400 TL savunman ücretinin sanıktan tahsiline" ilişkin kısmın çıkartılması suretiyle, diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 09.05.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2021/24454, Karar No: 2023/3457, Tarih: 14.03.2023

**4. Hukuk Dairesi         2021/24454 E.  ,  2023/3457 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2021/736D.İş-2021/739

SAYISI :2021/İHK-30373

HÜKÜM/KARAR : Başvurunun kabulü/İtirazın reddi

SAYISI : 2021/69469

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

... kararı, davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, 26.11.2018 tarihinde müvekkilinin yolcu olduğu aracın karıştığı trafik kazasında, davacının yaralandığını, davadan önce sigorta şirketine yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını, kısmi olarak açtığı davada, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Yargılama sırasında dava değerini 327.183,94 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sigortalının kusurunun tespit edilmesi gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatından sorumlu olmadıklarını, hükmedilecek faizin yasal faiz olabileceğini ve diğer savunmaları ile birlikte davanın reddini istemiştir.

III. ... KARARI

...'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının başvuruda sunduğu maluliyet raporunun usul ve yasaya uygun olması ve benimsenen hesap raporuna göre başvurunun kabulüne 327.183,94 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 18.02.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A.İtiraz Yoluna Başvuranlar

...'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; hükme esas alınan maluliyet raporunun hatalı olduğunu, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve 1,8 teknik faiz yönteminin kullanılmasını, vergilendirilmiş gelirine göre hesabın yapılması gerektiğini,faizin başlangıç tarihinin ve türünün doğru olmadığını ,davacı lehine nispi vekalet ücretinin 1/5'i oranında verilmesi gerekirken, tam vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek karara itirazlarının kabulü ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan maluliyet raporu ve hesap raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu,hükmedilen faiz ve temerrüt tarihinin doğru tespit edildiği,davacı lehine tam vekalet ücreti takdirinde hata yapılmadığı, gerekçesi ile davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan maluliyet raporu ve hesap raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu,hükmedilen faiz ve temerrüt tarihinin doğru tespit edildiği,davacı lehine tam vekalet ücreti takdirinde hata yapılmadığı, gerekçesi ile davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; itiraz dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ile ... kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava trafik kazasından kaynaklı bedensel zarara dayalı sürekli iş göremezlik tazminatı istemin ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve 91 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1 .Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması halinde, zararın kapsamının belirlenmesi açısından maluliyetin varlığı ve oranının doğru biçimde belirlenmesi gereklidir. Söz konusu belirlemenin ise, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.

Somut olayda davacı tarafından hakeme başvuru sırasında dosyaya sunulan 26.05.2020 Dokuz Eylül Üniversitesi Araştırma Uygulama Hastanesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Kurul Raporunda kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre davacının kazadan kaynaklı travma sonrası stres bozukluğu solunum ve dolaşım bozukluğuna yönelik toplam maluliyet oranının %26 olduğu, bu oranın içinde %20 arazın travma sonrası stres bozukluğu sekeli için belirlendiği anlaşılmıştır.

Hakem Heyetince bu rapor hükme esas alınmış ise de, raporda travma sonrası stres bozukluğunun davacının ömrü boyunca aynı oranda devam edip etmeyeceği hususunda tespit bulunmadığından karar vermeye elverişli bir rapor değildir. Eksik inceleme ile karar verilemez.

Hakem Heyetince bu rapor hükme esas alınmış ise de, raporda travma sonrası stres bozukluğunun davacının ömrü boyunca aynı oranda devam edip etmeyeceği hususunda tespit bulunmadığından karar vermeye elverişli bir rapor değildir. Eksik inceleme ile karar verilemez.

Bu durumda, davacının kazadan kaynaklı olarak maluliyetinin tespiti için tüm tedavi evrakının getirtilip değerlendirilmek (eksik varsa tamamlanarak) içerisinde psikiyatri uzmanının da bulunduğu bilirkişi heyetinden ya da üniversitelerin adli tıp bölümünden kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde, kazadan sonra oluştuğu belirtilen travma sonrası stres bozukluğu nedeniyle davacıda kalıcı maluliyet bulunup bulunmadığı ve varsa oranının ne olduğu ve maluliyetin, davacının ömrü boyunca aynı oranda devam edip etmeyeceği hususlarında, bilirkişi heyetince gerekli görülmesi halinde bizzat muayenesi de yapılarak ayrıntılı, gerekçeli,kaza ile illiyet bağı kuran, denetime elverişli bir rapor alınarak temyiz eden davalının usuli kazanılmış hakları da gözetilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken; eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesi ve karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'nin 17/2 nci maddesi gereği, davacı yararına hükmedilecek vekalet ücretinin, tarifeye göre belirlenen nispi vekalet ücretinin 1/5'i tutarında (maktu ücretin altında kalmamak kaydıyla) olması gerektiği gözetilmeden, fazla vekalet ücretine karar verilmesi de doğru olamıştır.

VI. KARAR

1-Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeblerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2-Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan sebeblerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile ... kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

14.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16720, Karar No: 2015/32225, Tarih: 16.11.2015

**3. Ceza Dairesi         2015/16720 E.  ,  2015/32225 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 3 - 2015/2213

MAHKEMESİ : İnegöl 4. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 19/11/2014

NUMARASI : 2014/89 (E) ve 2014/213 (K)

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 16/11/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/11039, Karar No: 2010/14692, Tarih: 29.11.2010

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2010/11039 E.  ,  2010/14692 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Yerel Mahkemece verilen hüküm davalı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için :

1) 131 ada da bulunan tüm parselleri komşu parselleri ile birlikte gösterir geniş kadastro paftasının bir suretinin,

2) Çekişmeli 131 ada 5 parsel sayılı taşınmaza komşu olan itirazlı olduğu anlaşılan 131 ada 2, 4 ve 6 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin dava dosyalarının,

3) Çekişmeli taşınmaza komşu 130 ada 3 parsel sayılı taşınmaza ilişkin kadastro tespit tutanak sureti ile eğer itirazlı ise dava dosyasının,

4) Yörede 5304 Sayılı Yasa gereğince orman sınırlandırması yapıldığı anlaşılmakta olup orman yönetimi tarafından çekişmeli taşınmaza ilişkin orman tahdidine itiraz davası açılıp açılmadığı araştırılarak açılmış ise buna ilişkin dava dosyasının

5) Davalının dayandığı 05.05.1958 tarih 22, 21.03.1957 tarih 57 ve 21.10.1981 tarih 12 nolu tapu kayıtları tüm geldi ve gitti kayıtları ile birlikte getirtilmeli, ayrıca dayanılan tapu kayıtlarının kadastro sırasında her hangi bir parsele revizyon görüp görmediği tapu sicil ve kadastro müdürlüklerinden sorularak alınacak cevabi yazının,

bu dosya arasına konulması; ayrıca, dava dosyasının da H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksikliklerin giderilmesi için, dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 29/11/2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3320, Karar No: 2020/8849, Tarih: 07.07.2020

**3. Ceza Dairesi         2020/3320 E.  ,  2020/8849 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Kasten yaralama

HÜKÜMLER : Mahkumiyetlere dair

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Oluşa ve dosya kapsamına göre; mağdur ... ile müşteki ...'ın arkadaş oldukları, suç tarihinde birlikte alkol aldıktan sonra ...'ın kullandığı araçla...Minare Cami civarında bulunan kahvede çay içmek için durdukları, aracı park ettikleri sırada arkalarından gelen araçtan inen aralarında sanık ...'ın da bulunduğu 4-5 şahsın müşteki ve mağdura bıçakla saldırdıkları, bir kısım sanıkların tespit edilemediği ve müşteki ile mağdurun bıçakla yaralandıkları, her ne kadar müşteki ...alınan ifadesinde; “sanık ...'i olay anında görmediğini ve daha önceden de tanımadığını” beyan etmiş ise de, mağdur ... aşamalarda alınan istikrarlı ifadelerinde, “kendilerine saldıranlar arasında sanık ...'in bulunduğunu, ancak bıçağı onun vurup vurmadığını bilmediğini” beyan ettiği gibi, 05.03.2011 tarihli Teşhis Tutanağı’nda; “sanık ... isimli şahsın olayda bulunan şahıs olduğunu kesin ve net olarak teşhis ettiği”, bu haliyle sanık ...’in kimliği tespit edilemeyen diğer sanıklarla birlikte fiil üzerinde ortak hakimiyet kurup iştirak iradesi içinde müşteki ve mağduru yaraladığı olayda, sanık ...’in 5237 sayılı TCK’nin 37/1. maddesi uyarınca mağdur ve müştekinin bıçakla yaralanması eyleminden cezalandırılmasına ilişkin mahkemenin kabul, gerekçe ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmediğinden, tebliğnamenin bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Kasıtlı suçtan verilen hapis cezalarının kanuni sonucu olarak, Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas - 2015/85 Karar sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesindeki bazı hükümler iptal edilmiş ise de, bu husus infaz aşamasında dikkate alınabileceğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre o yer Cumhuriyet savcısının temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin isteme aykırı ONANMASINA, 07.07.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6259, Karar No: 2012/24038, Tarih: 14.11.2012

**12. Ceza Dairesi         2012/6259 E.  ,  2012/24038 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle Öldürme

Hüküm :5237 sayılı TCK'nın 85/2, 62, 50/1a, 52/4.maddeleri uyarınca mahkumiyet

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii ve katılan vekili tarafından temyiz edilmekle dosya incelendi, gereği düşünüldü.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre sanık müdafinin bir nedene dayanmayan temyiz itirazlarının reddine ancak;

İki sınır arasında temel ceza belirlenirken, cezanın alt ve üst sınırını oluşturan ceza miktarları, suçun işleniş biçimi, kusur durumu, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığının dikkate alınması esas olup, sanığın olay günü gündüz bölünmüş yolda, yoğun yağmur altında giderken yol zeminindeki su birikintisinden dolayı aracının hakimiyetini kaybederek orta refüjü aşarak karşı yolda giden araca çarpması sonucu bir kişinin ölümüne, bir kişinin de vücudunda ağır derecede kırık meydana gelecek şekilde yaralanmasına neden olması şeklinde gerçekleşen eylemde, suçun işleniş şekli, meydana gelen zararın ağırlığı, maddede öngörülen cezanın alt sınırı da nazara alınmak suretiyle, TCK 61/1. maddesi uyarınca adalet, hakkaniyet ve nasafet kurallarına uygun bir cezaya hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden asgari hadden temel cezanın tayin edilmesi suretiyle sanık hakkında eksik ceza tayini

Kabule göre de;

Kendisini vekille temsil ettiren katılan lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi

Bozmayı gerektirmekle, katılan vekilinin temyizi bu itibarla yerinde görülmüş hükmün bu nedenle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince isteme uygun olarak BOZULMASINA, 14.11.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/23103, Karar No: 2013/1453, Tarih: 07.02.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/23103 E.  ,  2013/1453 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hak sahibi konumundaki davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının yasal faiziyle birlikte geri alınması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2004 yılında kesinleşen davalıya, 1981 yılında yaşamını yitiren iştirakçi babası üzerinden 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm (yetim) aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca 2010 yılının Mart ayında gerçekleştirilen işlemle 01.11.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 01.11.2008 – 31.05.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin ./...

15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.