muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/6400, Karar No: 2025/580, Tarih: 23.01.2025

2.Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, dava dosyası tekemmül ettirilerek karar verildiği, eksik incelemenin bulunmadığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan ve dosya kapsamına göre yeterli olduğu anlaşılan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükümlere esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlerin sanık tarafından öldürme kastı ile gerçekleştirildiğinin saptandığı, hükümlere esas alınan adli raporların yeterli olduğu, sanığın cezai sorumluluğu hakkında aldırılan Ataköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinin, 15.10.2022 tarihli raporunun tek hekim tarafından düzenlendiği, anılan raporun heyet raporu olmaması nedeniyle hüküm kurmaya elverişli olmadığı, hükme esas alınan Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 17.11.2022 tarihli sağlık kurulu raporunun ise yeterli olduğu, tek hekim tarafından düzenlenen raporun yetersiz olması nedeniyle raporlar arasında çelişkiden bahsedilemeyeceği, sanığın maktule karşı eylemine uyan suç vasfının doğru biçimde belirlendiği, yine maktule karşı kasten öldürme suçundan kurulan hüküm yönünden yargılama sonucunda oluşan kanaat ve takdire göre ceza yaptırımının yasal bağlamda ve gerekçesi gösterilerek belirlendiği, sanık ile maktul arasında yaşanan olayda, ilk haksız eylemin kim tarafından gerçekleştiğinin tespit edilememesi karşısında, sanık lehine 5237 sayılı Kanun'un 29/1. maddesi uyarınca haksız tahrik hükümlerinin uygulanmasında isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, ileri sürülen temyiz sebeplerinin incelenmesinde hükümlerde bozma nedeni dışında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

3.Katılan ...'in, 12.05.2004 doğumlu olup, suç tarihinde 18 yaşından küçük ve 5237 sayılı Kanun'un 6/1-b maddesi uyarınca "çocuk" olduğu anlaşılmakla, sanık hakkında katılan ...'e yönelik kasten öldürmeye teşebbüs suçundan verilen hükümde, temel cezanın 5237 sayılı Kanun'un 82/1-e maddesi uyarınca belirlenmesi gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde aynı Kanun'un 81/1. maddesi ile uygulama yapılması, hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

A.Sanık Hakkında Katılan ...'e Karşı Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçundan Kurulan Hükme İlişkin Katılanlar ... ve ... Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Şikayet ve kamu davasına katılma hakkının, suç tarihinde 15 yaşından büyük ve şahsa bağlı hakları kullanmaya ehil katılan ...'in bizzat kendisine ait olduğu anlaşılmakla, suçtan zarar gören ve katılan sıfatı bulunmayan annesi ... ile babası ...'ın sanık hakkında katılan ...'e karşı kasten öldürmeye teşebbüs suçundan kurulan hükmü temyiz etme hakları bulunmadığından, katılanlar ... ve ... vekilinin temyiz isteminin 5271 sayılı Kanun'un 242/1, 260/1 ve 298/1. maddeleri uyarınca oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanık Hakkında Maktule Karşı Kasten Öldürme Suçundan Kurulan Hükme İlişkin Katılan ... Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

B. Sanık Hakkında Maktule Karşı Kasten Öldürme Suçundan Kurulan Hükme İlişkin Katılan ... Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Maktulün gelini olan katılan ...'nın katılan sıfatı ile sanık hakkındaki hükmü temyize hak ve yetkisi bulunmadığından, katılan ... vekilinin temyiz isteminin 5271 sayılı Kanun'un 242/1, 260/1 ve 298/1. maddeleri uyarınca oy birliğiyle REDDİNE,

C.Sanık Hakkında Katılan ...'e Karşı Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçundan Kurulan Hükme İlişkin Katılan ... Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Ayrıntıları, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 10.10.2019 tarihli ve 2019/9.MD-355 Esas, 2019/596 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere; katılan ... ve vekilinin yokluğunda verilen ve 14.05.2023 tarihinde usûlüne uygun şekilde katılan vekiline tebliğ edilen karara karşı, gerekçeli kararda gerekçeli temyiz dilekçesi verilmesi yönünde ihtar bulunduğu halde, katılan vekilinin 5271 sayılı Kanun'un 291/1. maddesinde belirlenen kanunî süre içerisinde sunduğu 11.05.2023 tarihli temyiz sebebi içermeyen dilekçesiyle temyiz isteminde bulunduğu anlaşılmakla, katılan ... vekilinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 298/1. maddesi uyarınca, oy birliğiyle REDDİNE,

D. Sanık Hakkında Maktule Karşı Kasten Öldürme Suçundan Kurulan Hükme İlişkin Katılanlar ..., ... ve ... Vekili ile Sanık Müdafiinin Temyiz İstemleri Yönünden

Gerekçe bölümünün (2) numaralı paragrafında açıklanan nedenlerle Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 08.05.2023 tarihli ve 2023/1093 Esas, 2023/1128 Karar sayılı kararında katılanlar ..., ... ve ... vekili ile sanık müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289/1. maddesi ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

E. Sanık Hakkında Katılan ...'e Karşı Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçundan Kurulan Hükme İlişkin Sanık Müdafiinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçe bölümünün (3) numaralı paragrafında açıklandığı üzere sanık hakkında temel cezanın 5237 sayılı Kanun'un 82/1-e maddesi uyarınca belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi nedeniyle Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 08.05.2023 tarihli ve 2023/1093 Esas, 2023/1128 Karar sayılı kararına yönelik sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden hükmün, 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, 5271 sayılı Kanun'un 307/5. maddesi uyarınca sanığın ceza miktarı bakımından kazanılmış hakkının dikkate alınmasına,

Hükmolunan ceza miktarı, bozma nedeni ve tutuklulukta geçirilen süre dikkate alınarak sanık müdafiinin tahliye talebinin REDDİNE,

Hükmolunan ceza miktarı, bozma nedeni ve tutuklulukta geçirilen süre dikkate alınarak sanık müdafiinin tahliye talebinin REDDİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2-a maddesi uyarınca Şebinkarahisar Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.01.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/9888, Karar No: 2023/2616, Tarih: 13.04.2023

**12. Hukuk Dairesi         2022/9888 E.  ,  2023/2616 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

HÜKÜM/KARAR : Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Menemen İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki haczedilmez şikayetinden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı borçlu tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı borçlu tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı borçlu dava dilekçesinde; icra dosyası üzerinden, 05.07.2019 tarih 78 karar nolu Menemen Belediyesi Meclis kararı ile Menemen Belediyesinin sahibi bulunduğu, kullanım ve işletme hakkı belediye şirketi olan MENAŞ'a devredilmiş bulunan ... Zeytinyağı (prina) Fabrikasında bulunan iş makinelerinin üzerine haciz konulduğunu, öncelikle kullanım hakkı meclis kararı ile belediyeden ayrı tüzel kişiliği bulunan ... şirketine devredilen zeytinyağı fabrikasına ait iş makinelerinin müvekkili belediyenin borcu nedeniyle haczinin yasal olmadığını, haciz işlemi yapılan ... Zeytinyağı Fabrikasının kar amacı gütmeyen, yöre halkının kullanımına tahsis edilen, köylüye destek vermek amacıyla topladıkları zeytinlerin yağa dönüştürüldüğü ve çok düşük ücret karşılığında hizmet sunulan, küçük çapta ve kamu yararı amacıyla kurulan bir fabrika olduğunu, kaldı ki müvekkili belediyenin sahibi olduğu ve kullanım hakkı ...'a ait olan fabrika ve iş makinelerinin belediyeye ait olup kamu hizmeti gören ve kamu yararı bulunan menkul ya da gayrimenkullerin haczinin 5393 Sayılı Yasanın 15. maddesi gereğince yasal olmadığını, kamu hizmetinde fiilen kullanılan, kar amacı gütmeyen bölgede yöre halkının kullanabileceği tek zeytinyağı fabrikası olması nedeniyle yapılan işlemin mevzuata aykırı olduğunu beyanla, davanın kabulü ile haczin kaldırılmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı alacaklı tarafından verilen cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; şikayetin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı borçlu istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı borçlu istinaf başvuru dilekçesinde; dava dilekçesini tekrarlayarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; şikayetin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı borçlu istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı borçlu istinaf başvuru dilekçesinde; dava dilekçesini tekrarlayarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece verilen karara karşı davacı borçlu tarafından sunulan istinaf dilekçesi ve kamu düzeni kapsamında yapılan inceleme neticesinde; davaya konu haczin borçlu belediye tarafından kullanım ve işletme hakkı Menemen Belediyesine ait tek ortaklı bir kamu şirketi olduğu belirtilen ... Zeytinyağı Fabrikasında yapıldığını, 05.07.2019 Tarih ve 78 sayılı Meclis Kararının incelenmesi ile meclis kararında yazılı aralarında dava konusu haczin yapıldığı zeytinyağı fabrikası da bulunmak üzere 247 adet taşınmazın üst kullanım (işletme ) haklarının 10 yıl süre ile ayni sermaye olarak ... Şirketine verilmesine karar verildiğini, yargılamada alınan bilirkişi raporu ile ... A.Ş.'nin ... Zeytinyağı Fabrikasına ait gelir ve gider hesaplarının bütün olarak görüleceği mizan incelemesi ile 2009 yılında gelirlerinin giderlerini karşılayarak 131.884,63 TL gelir elde ettiği, 2020 yılında ise gelirlerin giderlerini karşılamayarak 30.176,23 TL zarar ettiğinin tespit edildiğini, haczedilen malların kamu hizmetinin yürütülmesinde doğrudan doğruya rol oynamayan, herzaman için satın alma yolu ile temin edilmesi mümkün mallardan olduğunu, bu durumda Anayasa Mahkemesi kararı (17.06.2015 tarih 2014/194 E. 2015/55 K.sayılı kararı) ve yasal düzenlemeler nazara alındığında mülkiyet hakkının üstün olup korunması gerektiğini, belediye mallarına ilişkin haczedilmezlik yasağının kamu hizmetine tahsis edilmiş mallar olarak değilde, kamu hizmetinde fiilen kullanılan mallar biçiminde algılanıp değerlendirilmesi gerektiğini, Menemen İlçesinde haczin yapıldığı ... Zeytinyağı Fabrikası dışında bu hizmetin sürekliliği ve devamlılığı açısından başkaca zeytinyağı fabrikalarının da olduğu, 2019 yılı hesapları dikkate alındığında söz konusu işletmenin gelir elde ettiğin ve bu durumda sağladığı gelir ile idarenin üstlendiği kamu hizmetlerini finanse etme amacı taşıyan bir işletmeden söz edilebileceği anlaşılarak mahkemece davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı borçlu istinaf dilekçesini tekrarlayarak, istinaf kararına karşı yasal süresi dahilinde temyiz kanun yoluna başvurduklarını belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, haczedilmezlik şikayetine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı borçlu istinaf dilekçesini tekrarlayarak, istinaf kararına karşı yasal süresi dahilinde temyiz kanun yoluna başvurduklarını belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, haczedilmezlik şikayetine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

İcra İflas Kanunu 16. madde, Belediye Kanunu 15. madde.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken 179,90 TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/12749, Karar No: 2012/13812, Tarih: 12.07.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/12749 E.  ,  2012/13812 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :259-332

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı SGK Başkanlığı işleminin iptali ile kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 02.12.2008 tarihinde kesinleşen davacıya, 1998 yılında yaşamını yitiren 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümleri kapsamındaki sigortalı babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2009 yılının Ekim ayında gerçekleştirilen işlemle kesilerek, 15.12.2008 – 22.11.2009 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz

konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. Bu yönden bakıldığında Kanunun “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 1'inci ve “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4'üncü maddesinin irdelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelirin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56'ncı maddenin zaman bakımından uygulanmasında kuşku ve duraksamaya düşülmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu durumda, 4721 sayılı Kanunun “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” hükmünü içeren ve “Dürüst davranma” başlığını taşıyan 2'nci maddesinde yer alan dürüstlük ( = objektif iyi niyet) kuralı çerçevesinde çözüme gidilmeli, evrensel hukuk ilkeleri arasında yer alan “hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı” ilkesi sosyal güvenlik hukuku alanında da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan, 56'ncı madde açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı durumlarda, söz konusu yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne şekilde/amaçla/saikle boşanmış olurlarsa olsunlar, başka bir anlatımla eşlerin boşanma iradeleri gerçek/samimi olsun veya olmasın, eylemli birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu düzenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2'nci madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir/aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelirin/aylığın da kesilmesi gerekmektedir. Kuşkusuz, hak sahibine, eylemli birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir/aylık bağlanabileceği kabul edilmelidir.