muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/1500, Karar No: 2015/7248, Tarih: 16.04.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/1500 E.  ,  2015/7248 K.**

**"İçtihat Metni"**

İş Mahkemesi

Dava Türü : İşe İade

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, iş akdinin feshinin geçerli nedene dayanmadığını öne sürerek davacının işe iadesini istemiştir.

Davalı vekili, iş akdinin feshinin geçerli nedene dayalı olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, davacının doktorun patoloji istemini patoloji bölümüne iletmemesi nedeniyle hastanın patoloji sonucunun çalışılmadığının hastanın şikayeti üzerine ortaya çıkması fesih gerekçesi olarak gösterilmiş ise de; davacının 10.02.2014 tarihli savunmasında, patoloji bölümüne girişle ilgili bilgi verildiğini beyan etmiş olması, patoloji bölümünde çalışan Yelda Akşam'ın ise savunma formunda şahsı adına aranmadığını düşündüğünü, aranan her yere anında olmasa bile en az yarım saat içinde iş durumuna göre gittiklerini, yapılan istemin hasta hizmetleri tarafından unutulmuş olabileceğini belirtmesi karşısında hastanın patoloji sonucunun çalışılmamasının davacının kusurundan kaynaklandığının ispatlanamadığı,davacı tanığının beyanından anlaşılacağı üzere işlemlerin sistem üzerinden yapıldığı,davacının iş akdinin feshinin geçerli nedene dayandığının ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanununun 18 ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 18.maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

İş Kanununun 18.maddesi bakımından işçinin davranışlarından kaynaklanan sebepler, işçinin aynı Kanunun 25/II.maddesinde öngörülen sebepler niteliğinde ve ağırlığında olmayan işyerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen, sözleşmeye aykırı davranışlarıdır. İşçinin davranışı ancak işyerinde olumsuzluklara yol açması halinde geçerli sebep olabilir. İşçinin sosyal açıdan olumsuz bir davranışı, toplumsal ve etik açıdan onaylanmayacak bir tutumu işyerinde üretim ve iş ilişkisi süresince herhangi bir olumsuz etki yapmıyorsa geçerli sebep sayılamaz.

4857 sayılı İş Kanununun 20.maddesinin ikinci fıkrasına göre geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

4857 sayılı İş Kanununun 20.maddesinin ikinci fıkrasına göre geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Somut olayda; 26.02.2014 tarihli fesih bildiriminde özetle; iş akdinin davalı işveren tarafından davacının davranışının 4857 sayılı İş Kanununun 25.maddesinin 2.fıkrasında düzenlenen ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı olmasına rağmen tazminatları da ödenmek kaydı ile geçerli nedenle feshedildiği belirtilmiş olup, davacı hakkında daha önce verilen uyarı cezaları ve bir hastanın 23.12.2013 tarihinde alınan patolojisinin 07.02.2014 tarihi itibariyle patoloji servisine iletilmediğinin anlaşılması ve bu durumun hastanenin itibarını zedelediği gerekçesi fesih nedeni olarak belirtilmiştir.

Dosya kapsamından ve fesih bildiriminden, daha önce de bazı ihtarlar aldığı anlaşılan davacının iş sözleşmesinin esasen, 23.12.2013 tarihinde patoloji incelemesi istenen hastanın evraklarını patoloji bölümüne haber vermeyerek işin gecikmesine sebebiyet verdiği gerekçesiyle feshedilmiş olduğu, işverence feshin geçerli nedene dayandığının savunulduğu anlaşılmaktadır.

Gerçekten, dosya içeriği ve özellikle davacı savunması da dikkate alındığında patoloji rapor isteklerinin davacı tarafından patoloji laboratuvarındaki teknisyene bildirildiği, teknisyenlerin gelip rapor formlarını aldıkları sabittir. Bu nedenle davacı tanığının işlemlerin sistem üzerinden yapıldığı beyanına itibar edilemez. Yine, 23.12.2013 tarihinde istenilen patoloji laboratuvarı istek formunun 07.02.2014 tarihine kadar patoloji laboratuvarı teknisyenlerince alınmadığı ve davacının masasında durduğu da tartışmasızdır. Her ne kadar, ameliyat sonrası bir inceleme isteğine ilişkin olsa da bir özel hastanenin laboratuvar sonucunu yaklaşık 1.5 ay süre içinde yerine getirmemesi prestij kaybına neden olur. Söz konusu gecikmeden davacının en azından ihmali ile kusuru bulunduğu anlaşıldığından işverence yapılan fesih geçerli nedene dayalıdır.

Mahkemece, davanın reddine karar vermek gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1.Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.Davanın reddine,

4.Alınması gereken 27,70 TL harçtan peşin alınan 25.20 TL harcın mahsubu ile kalan 2,50 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

5.Davalının yapmış olduğu dosyanın yargıtaya gidiş dönüş, tebligat ve tanıklık ücreti olmak üzere toplam 102.00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, davacının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

6.Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 1.500,00 TL. avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7.Artan gider avansının ilgilisine iadesine,

5.Davalının yapmış olduğu dosyanın yargıtaya gidiş dönüş, tebligat ve tanıklık ücreti olmak üzere toplam 102.00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, davacının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

6.Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 1.500,00 TL. avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7.Artan gider avansının ilgilisine iadesine,

8.Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalıya iadesine, 16.04.2015 gününde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5471, Karar No: 2013/12779, Tarih: 18.06.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/5471 E.  ,  2013/12779 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Beyoğlu (Kapatılan) Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 27/10/2009 gün ve 2008/47-2009/46 sayılı kararı bozan Daire’nin 06.12.2012 gün ve 2010/16477-2012/20057 sayılı kararı aleyhinde davalı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin usta bir tasarımcı olduğunu, davalının davacıya iş teklif etmesi üzerine müvekkilinin tasarladığı tüm kutuların davalı firmada sergilendiğini ve davalı tarafından bu kutuların seri olarak üretilmeye başlandığını, aynı kutular için davalı tarafından tasarım tescil belgesi alındığını, oysa anılan kutuları tasarlayanın müvekkili olduğunu ileri sürerek, davalı adına tescilli 2007/3550 sayılı Endüstriyel Tasarım Tescil Belgesinin müvekkiline devrini, olmadığı takdirde hükümsüzlüğünü talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın reddine ilişkin verilen karar davacı vekilinin temyizi üzerine Dairemizce bozulmuştur.

Bu kez davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin HUMK’nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nın 442. maddesi gereğince REDDİNE, alınması gereken 50,45 TL karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/3. maddesi hükmü uyarınca, takdiren 219,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyenden alınarak Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 18.06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/3911, Karar No: 2008/5967, Tarih: 16.04.2008

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2008/3911 E.  ,  2008/5967 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tescil davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi katılan Orman Yönetimi ile davalılar Hazine ve Tunceli Belediye Başkanlığı tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, dava dilekçesinde sınırlarını bildirdiği Tunceli ... ... ... Mahallesinde bulunan 1 parça taşınmazın tapuda kayıtlı olmadığını, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının müvekkili yararına oluştuğunu iddia ederek Medeni Yasanın 713. maddesi hükmüne göre müvekkili adına tescilini istemiştir. Orman Yönetimi, çekişmeli taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğu iddiasıyla davaya harçlı katılmıştır. Hazine, 4721 Sayılı Medeni Yasanın 713/6. maddesi uyarınca dava konusu taşınmazın Hazine adına tapuya tescilini istemiştir. Mahkemece, davacı gerçek kişinin davanın kısmen kabulüne, ... bilirkişilerin raporunda kırmızı ile taralı yerin imar yolu dışında kalan bölümünün davacı ... adına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm Orman Yönetimi, Hazine ve Tunceli Belediye Başkanlığı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, Medeni Yasanın 713. maddesi hükmü uyarınca tapusuz olan taşınmazların tesciline ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde tesbit tarihinden önce orman kadastrosu yapılmamıştır.

Taşınmazların bulunduğu yerde genel arazi kadastrosu işlemi 1984 yılında yapılmış ve sonuçları 15.03.1984 - 13.04.1984 tarihleri arasında ilan edilmiş ve 14.04.1984 tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşme tarihi ile davanın açıldığı tarih arasında 20 yıllık süre geçmiştir.

1- Orman Yönetiminin temyiz itirazları bakımından;

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve çekişmeli taşınmazın, uzman orman bilirkişi tarafından resmi belgelere dayalı olarak yöntemine uygun biçimde yapılan inceleme ve araştırmada orman sayılmayan yerlerden olduğu anlaşıldığına göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının REDDİNE,

2- Hazine ve Tunceli Belediye Başkanlığının temyiz itirazlarına gelince;

1- Orman Yönetiminin temyiz itirazları bakımından;

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve çekişmeli taşınmazın, uzman orman bilirkişi tarafından resmi belgelere dayalı olarak yöntemine uygun biçimde yapılan inceleme ve araştırmada orman sayılmayan yerlerden olduğu anlaşıldığına göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının REDDİNE,

2- Hazine ve Tunceli Belediye Başkanlığının temyiz itirazlarına gelince;

Mahkemece verilen karar usul ve yasaya aykırıdır. Şöyle ki; Tunceli Belediye Başkanlığından gelen 11.06.2005 havale tarihli yazı cevabında çekişmeli taşınmazın imar planı içinde kaldığı, imar planının 09.12.1999 gün 45 nolu belediye meclis kararıyla onaylandığı bildirilmiştir. 3402 Sayılı Yasanın imar ihya yoluyla taşınmaz edinmenin koşullarının düzenlendiği 17. maddenin son fıkrasında “İl, ilçe ve kasabaların imar planının kapsadığı alanlarda kalan taşınmaz mallarda bu hüküm uygulanmaz “ hükmü yer almaktadır. Yasanın açık hükmünden de anlaşıldığı üzere imar planı sınırları içinde kalan taşınmazlar imar ihya ve zilyetlik yoluyla kazanılamaz. Somut uyuşmazlıkta çekişmeli taşınmaz, 1984 yılında yapılıp kesinleşen genel arazi kadastrosu sırasında kadastro dışı bırakılmış olup kadastro dışı bırakılmanın kesinleştiği tarih ile imar planının onaylandığı 9.12.1999 tarihi arasında 20 yıllık süre bulunmamaktadır. Bu durumda, davacı kişi yararına zilyetlik ve imar ihya yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla davacı kişinin davasının reddine, Hazinenin davasının kabulüne, çekişmeli taşınmazın tarla niteliği ile Hazine adına tapuya tesciline karar verilmesi gerekirken aksi düşünce ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

SONUÇ: 1- Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle; Orman Yönetiminin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2- Yukarıda 2. bentte açıklanan nedenlerle; Hazine ve Tunceli Belediye Başkanlığının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde Belediye Başkanlığına iadesine 16/04/2008 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15365, Karar No: 2016/57, Tarih: 12.01.2016

**20. Ceza Dairesi         2015/15365 E.  ,  2016/57 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 10 - 2015/237248

Mahkeme : KARABÜK Ağır Ceza Mahkemesi

Karar Tarihi - Numarası: 03/03/2015 - 2013/203 esas ve 2015/38 karar

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

1- CMK.nun 193/2. maddesi uyarınca fiilin suç oluşturmaması veya suçun yasal unsurlarının gerçekleşmemesi nedeniyle derhal beraat kararı verilmesi dışında, sanığın sorgusu yapılıp savunmasının alınması gerektiği gözetilmeden, sanık Özgür’ün yokluğunda yargılama yapılarak savunması alınmaksızın beraatine hükmolunması,

2-Hükme dayanak alınan Karabük Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/77 esas ve 2013/146 karar sayılı dosyasının asıl veya onaylı örnekleri getirtilmeden, onaysız fotokopilerine dayanılarak hüküm kurulması suretiyle CMK'nın 169. maddesine aykırı davranılması,

3-Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan verilen mahkumiyet kararı kesinleşen sanık Z.E.08.10.2012 tarihinde suça konu esrarı naklederken yakalandığı aracın ruhsat sahibi M.M.yargılama aşamasında tanık sıfatıyla ifadesi alınarak aracı sattığı sırada şahsın yanında başka kişilerin olup olmadığı sorulup, temyize gelen sanıklar ile hükümlü Zana'nın fotoğrafları gösterilerek aracı sattığı kişi ile yanında başka şahıslar var ise fotoğraflarından teşhis ettirilmesi, M. M.işyerinde çalışan tanık C. B. soruşturma ve kovuşturma aşamasındaki ifadeleri arasındaki çelişkinin giderilmesi ve sonucuna göre sanıkların hukuki durumlarının belirlenmesi gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükümlerin, BOZULMASINA, 12/01/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3009, Karar No: 2014/5179, Tarih: 15.09.2014

**15. Hukuk Dairesi         2014/3009 E.  ,  2014/5179 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İzmir 10. Asliye Ticaret Mahkemesi

Tarihi :21.02.2013

Numarası :2012/183-2013/32

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan ödenmeyen ilave iş bedelinden doğan alacağın tahsili talebinden ibarettir. Davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir. Davacı şirket vekili, davacı müvekkili şirketin davalıya ait inşaatın yapımı işini üstlendiğini, sözleşme hükümlerine uygun olarak yapıp teslim ettiğini, bu arada davalının talebi ile sözleşme dışı işler yaptığını ve ilave işlerin bedelinin ödenmediğini iddia ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 40.000,00 TL ilave iş bedelinin tespit tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini talep etmiş, davalı iş sahibi vekili ise, müvekkili davalının davacıya ilave işler yaptırmadığını, aksine eksik işler bulunduğunu ve eksik işler bedelinin tahsili amacıyla İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava açtıklarını ve davacının eksik işler bedelini ödemeye mahkum edildiğini savunarak davanın reddini istemiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, verilen karar davalı vekilince süresinde temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Taraflar arasında düzenlendiği çekişmesiz olan sözleşme, sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355 (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470) ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğindedir. Bu sözleşme kapsamında olmayan ilave işler yapıldığı anlaşılmakta olup, ilave iş bedeli hükme esas alınan raporda 32.813,80 TL olarak belirlenmiş, fabrika ön bahçesinin beton kaplanması işi ile ilgili ilave iş bedeli 6.000,00 TL olarak hesaplanmıştır. 27.11.2012 tarihli ek raporda da belirtildiği üzere m2 bedeli 80 TL olarak belirlenirken bu bedele KDV dahil olarak hesaplama yapılmıştır. Tüm ilave iş bedeli hesaplanırken yeniden bu miktara % 18 oranında KDV ilave edilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece yapılması gereken iş; fabrika ön bahçesinin beton kaplanması işi ile ilgili bedelin, KDV dahil 6.000,00 TL olduğu anlaşılmakla, toplam bedel hesaplanırken yeniden KDV ilave edilmeksizin bu kalem iş için bu bedele hükmetmekten ibaret olmalıdır.

Yanılgılı değerlendirmeler ile mükerrer şekilde KDV ilave edilmek suretiyle ilave iş bedeline hükmetmek doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Mahkemece yapılması gereken iş; fabrika ön bahçesinin beton kaplanması işi ile ilgili bedelin, KDV dahil 6.000,00 TL olduğu anlaşılmakla, toplam bedel hesaplanırken yeniden KDV ilave edilmeksizin bu kalem iş için bu bedele hükmetmekten ibaret olmalıdır.

Yanılgılı değerlendirmeler ile mükerrer şekilde KDV ilave edilmek suretiyle ilave iş bedeline hükmetmek doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine,2 bent uyarınca kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 15.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/19601, Karar No: 2012/26203, Tarih: 18.12.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/19601 E.  ,  2012/26203 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :2011/43-2012/541

Dava, boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığından bahisle kesilen yetim aylığının 01.11.2008 tarihinden itibaren ödenmesi gerektiğinin, Kuruma borçlu olmadığının tespiti ile Kuruma ödenen miktarların yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı kesinleşen davacıya, 1982 yılında yaşamını yitiren iştirakçi babası üzerinden 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm (yetim) aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca kesilerek, 01.11.2008 tarihinden itibaren yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.