muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/18435, Karar No: 2017/10528, Tarih: 12.09.2017

**12. Hukuk Dairesi         2016/18435 E.  ,  2017/10528 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı vekili tarafından bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla başlatılan takibe karşı, borçlunun, icra mahkemesine başvurusunda; sair itiraz nedenleri ile birlikte, .... İcra Dairesi’nin 2016/318 Esas sayılı dosyası ile takibe başlandığını, yetki itirazı üzerine ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2016/178-193 sayılı kararı ile yetki itirazının kabulüne karar verildiğini, kararın tarafınca temyiz edildiğini, bu sefer alacaklının yetkisizlik kararının kesinleşmesini beklemeden .... İcra Dairesi’nin 2016/5099 Esas sayılı dosyası ile aynı bonoya dayalı olarak mükerrer takip yaptığını ileri sürerek takibin iptalini talep ettiği, mahkemece, istemin kabulüne karar verildiği görülmektedir.

Somut olayda, alacaklının, Küçükçekmece İcra Dairesinde yeni bir takip talebinde bulunmadığı, yetkisiz yerde başlattığı takibe devam etmek için öncelikle .... İcra Dairesine müracaat ederek, takip dosyasının yetkili icra dairesi olan Küçükçekmece İcra Dairesine gönderilmesi talebinde bulunduğu, .... İcra Dairesince, bu talebin, İnegöl İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/178 Esas, 2016/193 Karar sayılı ve 04/04/2016 tarihli kararı da göz önünde bulundurularak kabul edildiği ve takip dosyasının ....İcra Dairesindeki esasının kapatılarak, ”elden takipli” olarak Küçükçekmece İcra Tevzi Bürosuna gönderildiği, bahsi geçen İnegöl İcra Hukuk Mahkemesinin kararının (karar lehine olan borçlu tarafından “imzaya itirazının incelenmeden” karar verildiği yönünden) temyiz edilmiş olmasının Küçükçekmece İcra Dairesindeki takibi mükerrer takip haline getirmeyeceği anlaşılmış olup, derdestlik itirazının reddi ile borçlunun diğer itirazlarının incelenerek sonucuna göre olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle takibin iptali yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 12/09/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2973, Karar No: 2018/3415, Tarih: 11.04.2018

**10. Ceza Dairesi         2015/2973 E.  ,  2018/3415 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, Üye ...’ün karşı oyu ve oyçokluğuyla, 11/04/2018 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

5271 sayılı CMK’nın 226. maddesine göre; suçun hukukî niteliği değiştiğinde ya da cezanın artırılması veya cezaya ek olarak güvenlik tedbiri uygulanması gerektiğinde, durum sanığa veya varsa müdafiine bildirilerek ek savunma hakkı tanınmadan, sanık hakkında iddianamede gösterilen dışında bir kanun hükmü uygulanamaz.

Sanık hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanmasını gerektirecek durumunun, ilk defa duruşma sırasında ortaya çıkmadığı, dava açıldığında da mevcut olduğu ileri sürülerek, bu konuda ek savunma hakkına gerek bulunmadığına ilişkin görüş kabul edilemez. CMK'nın 226. maddenin 2. fıkrasında yer alan "cezanın artırılmasını veya cezaya ek olarak güvenlik tedbirlerinin uygulanmasını gerektirecek hâller, ilk defa duruşma sırasında ortaya çıktığında aynı hüküm uygulanır" ifadesi, "iddianamede gösterilmeyen bir kanun hükmü gereğince, sanığın cezasının artırılması veya sanık hakkında güvenlik tedbiri uygulanması gerektiğinde de birinci fıkrada olduğu gibi durum sanığa veya varsa müdafiine bildirilerek ek savunma hakkı tanınması gerekir" anlamındadır.

Adli sicil kayıtlarında birden fazla hüküm bulunduğunda, bu hükümlerden hangisinin tekerrüre esas olduğu konusunda mahkemelerin bile zaman zaman yanıldığı, tekerrüre esas olmayan hükmün tekerrüre esas alındığı dikkate alındığında, hakim ve Cumhuriyet savcılarının bile uygulamada yanıldıkları bir konuda sanıklardan adli sicil kayıtlarındaki hükümlerden hangisinin tekerrüre esas olduğunu bilmesini beklemenin doğru olmayacağı kanaatindeyim.

Adlî sicil kaydı, CMK’nın 209. maddesi gereğince duruşmada okunması zorunlu belgelerdendir. Tekerrür oluşturan mahkûmiyet hükmünün yer aldığı adlî sicil kaydının duruşmada okunması üzerine sanığın okunan kaydın kendisine ait olduğunu veya bu belgeye karşı bir diyeceğinin bulunmadığını söylemesinin ek savunma yerine geçmesi mümkün değildir.

Emredici nitelikte olan CMK’nın 226. maddesi gözardı edilerek, sanığa ek savunma hakkı verilmeden, TCK’nın 58. maddesinin uygulanması yasaya aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle, sanık hakkındaki hükmün bozulması gerektiği kanısını taşıdığımdan çoğunluğun onama görüşüne katılmıyorum. 11.04.2018
Yargıtay — Esas No: 2020/233, Karar No: 2020/2483, Tarih: 02.07.2020

**4. Hukuk Dairesi         2020/233 E.  ,  2020/2483 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yerel mahkemece verilen gün ve sayısı yukarıda yazılı kararın; Dairemizin 23/10/2019 gün ve 2019/2649-2019/4901 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmiştir. Süresi içinde davalı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu (Gençlik Spor Bakanlığı) vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla HUMK’un 440-442. maddeleri uyarınca tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Temyiz ilamında bildirilen gerektirici nedenler karşısında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun değişik 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin reddine ve aynı kanunun 442/3. ve 4421 sayılı Kanunun 2. ve 4/b-1. maddeleri gereğince takdiren 450,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak hazineye gelir kaydedilmesine 02/07/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/26463, Karar No: 2017/35627, Tarih: 27.02.2017

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/26463 E.  ,  2017/35627 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih, 398 sayılı "Daireler Arasındaki İş Bölümünün Yeniden Belirlenmesine" yönelik kararı, 30/12/2016 tarih 29934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu itibarla Amasya, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum, Giresun, Isparta, Mersin, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon illerinin merkez ve ilçe mahkemelerince verilen hüküm ve kararlarına ilişkin dosyaların temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 9. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 27/02/2017 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/16232, Karar No: 2023/2651, Tarih: 02.05.2023

**9. Ceza Dairesi         2022/16232 E.  ,  2023/2651 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2019/243 E., 2019/250 K.

SUÇ : Sarkıntılık suretiyle çocuğun cinsel istismarı

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Kısmî ret, kısmî onama

Katılanlar vekilinin 11.07.2022 tarihinde usûlüne uygun şekilde katılanlara tebliğ edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 291 inci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen 15 günlük kanunî süre geçtikte

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 103 üncü maddesinin birinci fıkrası, 43 üncü maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 8 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

2. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 25. Ceza Dairesinin, 08.11.2019 tarihli ve 2019/243 Esas, 2019/250 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık müdafii ile katılan Bakanlık vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 303 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca sanığın çocuğun cinsel istismarı suçundan mahkumiyete dair kısmın hükümden çıkarılarak sarkıntılık suretiyle çocuğun cinsel istismarı suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 103 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi, 43 üncü maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına; katılan Bakanlık vekili lehine hükmedilen vekalet ücretinin kaldırılmasına hükmedilmesi suretiyle düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan Bakanlık Vekilinin Temyiz İstemi

Sanık hakkında takdiri indirim hükümleri uygulanmamasına ve vekalet ücreti verilmesine ilişkindir.

Katılanlar Vekilinin Temyiz İsteği

Usul ve kanuna aykırı kararın sanık aleyhine bozulmasına ilişkindir.

Sanık Müdafiinin Temyiz İstemi

Tanıklarının dinlenmediğine, dosya kapsamında keşif icra edilmediğine, mağdurenin beyanlarının ezberleme olduğuna, katılan baba ile sanığın ortaklığı bozulunca iftira atıldığına, olayı doğrudan gören tanık bulunmadığına, intikalin 2 yıl sonra gerçekleştiğine, eylemlerin şüphede kaldığına, sanık hakkında beraat karar verilmesine, olmadığı takdirde zincirleme suç hükümlerinin uygulanmamasına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Tanıklarının dinlenmediğine, dosya kapsamında keşif icra edilmediğine, mağdurenin beyanlarının ezberleme olduğuna, katılan baba ile sanığın ortaklığı bozulunca iftira atıldığına, olayı doğrudan gören tanık bulunmadığına, intikalin 2 yıl sonra gerçekleştiğine, eylemlerin şüphede kaldığına, sanık hakkında beraat karar verilmesine, olmadığı takdirde zincirleme suç hükümlerinin uygulanmamasına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Mağdure ve kardeşi tanığın suç tarihlerinde babasının işyerine gittikleri, burada bulunan ve babasının ortağı olan sanığın kendisini kucağına alarak cinsel bölgesi üzerine oturtup sevdiğini, bir sonraki defa yine sanığın ellerini mağdurenin elbisesinin içine sokarak göğüslerini ellediği, daha sonra başka bir gün mağdurenin eteğinin altından bacaklarını ellediği, mağdurenin, sanığın kendisine yaptığı cinsel istismar ile ilgili, okulunda otobiyografi yazdırılması üzerine anlattığı, okul yetkililerinin mağdurenin anne ve babasını okula çağırarak olayı bildirdikleri, bunun üzerine mağdurenin annesi ile konuşmasına mütakiben intikalin gerçekleştirildiği Mahkemece kabul edilen olayda, dosya kapsamında bulunan deliller;

Mağdurenin aşamalarda alınan beyanı,

Sanığın aşamalarda alınan savunması,

Tanıkların anlatımları,

Mağdure hakkında aldırılan rapordan,

ibarettir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından subut yönünden bir isabetsizlik görülmediği ancak sanığın eyleminin ani, kısa süreli, kesik olduğundan bahisle sarkıntılık suretiyle çocuğun cinsel istismarına hükmedilip Bakanlık vekili lehine hükmedilen vekalet ücretinin kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

A. Katılanlar Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Katılanlar vekilinin 11.07.2022 tarihinde usûlüne uygun şekilde katılanlara tebliğ edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı, 5271 sayılı Kanun’un 291 inci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen 15 günlük kanunî süre geçtikten sonra 03.09.2022 tarihinde temyiz isteminde bulunulduğu anlaşıldığından temyiz isteminin reddi gerekmiştir.

B. Katılan Bakanlık Vekili ile Sanık Müdafiinin Temyiz İstemleri Yönünden

Olayın intikal şekli ve süresi, suç tarihi itibarıyla on yaşlarında bulunan mağdurenin aşamalardaki soyut beyanları, katılanın anlatımları ve mağdure hakkında aldırılan adli raporlar savunma ile tüm dosya kapsamı nazara alındığında, İlk Derece Mahkemesinin kabulünde yer alan sübuta ilişkin delillerin dosya içeriğiyle çelişmesi nedeniyle mahkumiyet kararının yerinde olmadığı, sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiği anlaşılmış, katılan Bakanlık vekilinin temyiz nedenleri bu nedenle yerinde görülmemiştir.

Bozma gerekçesine istinaden Tebliğname de onama isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

V. KARAR

A. Katılanlar Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Bozma gerekçesine istinaden Tebliğname de onama isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

V. KARAR

A. Katılanlar Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçenin (A) bölümünde açıklanan nedenle katılanlar vekilinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanık Müdafii ile Katılan Bakanlık Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçenin (B) bölümünde açıklanan nedenlerle sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 25. Ceza Dairesinin, 08.11.2019 tarihli ve 2019/243 Esas, 2019/250 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca İstanbul 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 25. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 02.05.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1966, Karar No: 2022/938, Tarih: 10.02.2022

**12. Ceza Dairesi         2018/1966 E.  ,  2022/938 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan sanıkların beraatlerine ilişkin hüküm, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Olay tarihinden yaklaşık 15 gün önce ... Müze Müdürlüğü ile yapılan görüşmede 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescilli ... Kalesinde kaçak kazı yapıldığı bilgisinin alınması üzerine, olay günü saat 19:30 sıralarında kolluk kuvvetleri tarafından anılan kalede yapılan rutin kontroller sırasında, sanık ...’ın elindeki tornavida ile kazı yaptığı ve çıkan toprağı poşetlere doldurduğunun, diğer sanık ...’in toprakla dolu poşetleri kazı yapılan yerden taşıyarak döktüğünün görüldüğü, sanıklara ne yaptıkları sorulduğunda, kendilerine alkol almak için yer yaptıklarını beyan ettikleri, tutanak mümzi tanık Yıldırım Bilge Akça’nın duruşmada alınan beyanında, sanıkları 3 dakika boyunca izlediklerini ve kazı yaparken suçüstü yakaladıklarını beyan ettiği, sanıkların kazı yaparken yakalandıklarını gösteren olay anına ilişkin fotoğrafın dosyada bulunduğu anlaşılmakla, sanıkların sübut bulan eylemlerine yönelik atılı suçtan mahkumiyetlerine dair hüküm tesis edilmesi gerektiği gözetilmeksizin, “sanıkların savunmasının aksini gösterir nitelikte dosya içerisinde bir delil bulunmadığı, bu nedenle savunmaya itibar edilmesi gerektiği, sanıkların suç kastının bulunmadığı” şeklindeki dosya kapsamına uygun olmayan gerekçe ile yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Kanuna aykırı olup, katılan vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince hükmün isteme uygun olarak BOZULMASINA, 10/02/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6887, Karar No: 2012/10405, Tarih: 05.06.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/6887 E.  ,  2012/10405 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :819-238

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının, 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi sebebiyle davalı SGK Başkanlığı tarafından yapılan borç tahakkukunun iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 12.03.2008 tarihinde kesinleşen davacıya, 16.11.1986 tarihinde yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 19.10.2008 – 18.6.2010 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.