muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/11661, Karar No: 2014/15312, Tarih: 12.05.2014

. Aksi yönde Uyuşmazlık Mahkemesi’nin uyuşmazlıklarda adli yargı yerinin görevli olduğuna dair kararlar var ise de ilke kararı olmadığından, Dairemizce Danıştay İdari dava Dairelerinin gerekçeleri Dairemizce benimsenmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 26.12.2012 gün ve 2012/9-1528 Esas, 2012/1398 Karar sayılı kararı ile uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğunu kabul etmiştir.

Görev kamu düzenindendir ve yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınmalıdır. Gerçekten özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.

Mahkemece davanın HMK.nun 114/1-b maddesi uyarınca "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde esasa girilerek davanın reddine karar verilmesi hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 12.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/7664, Karar No: 2019/10901, Tarih: 19.09.2019

**17. Ceza Dairesi         2019/7664 E.  ,  2019/10901 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece sanık hakkında hırsızlık suçundan verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya içerisinde yer alan, sanık savunmaları, müşteki ve tanık beyanlarına göre; sanık ...’un alınan savunmalarında, ısrarla müştekiye ait dükkandan sürekli alışveriş yaptığını, evinin dükkana yakın olduğunu, müştekinin oğlu ile daha önceden kavga ettikleri için aralarında husumet olduğunu, fakat sonradan barışınca dükkandan alışveriş yapmaya devam ettiğini, olay günü pekmez almak istediğini, pekmezin tadına baktığı için pekmez bidonu üzerinden parmak izinin çıkmış olabileceğini beyan ettiği, Yargıtay 22. Ceza Dairesi’nin 27/05/2015 tarihli bozma kararında ayrıntılı bir şekilde, eksik incelemeye ilişkin konular ve yapılması gerekenler ile toplanması gereken delillerin neler olduğunun belirtilmesine rağmen, sanığın parmak izinin tespit edildiği pekmez bidonunun olay anında dükkanın neresinde bulunduğu, müşteki ve tanıklardan sanığı tanıyıp tanımadıkları, sanığın suça konu dükkandan daha önce alışveriş yapıp yapmadığı, aralarında olay öncesine dayanan bir husumet bulunup bulunmadığı, pekmez bidonunun olay günü dükkanın neresinde bulunduğu hususlarının sorulmadığı, tanık ...’e herhangi bir teşhis yaptırılmadığı, IMEI numarası belli olan suça konu cep telefonunun suç tarihinden sonra kullanılıp kullanılmadığı, kullanılmışsa kimler tarafından kullanıldığının tespiti için iletişim kayıtlarının temini ile gerekli incelemenin yapılmadığı, tanık ...’in bozma sonrası 02/03/2016 tarihli beyanında, sanığın olay günü dükkanın yazıhane bölümüne girip çıktığını, sanık gittikten sonra da telefonun olmadığını fark ettiklerini bildirmesi ve herhangi bir teşhis işlemi yaptırılmamasına rağmen, gerekçeli kararda tanık ...’in, işyerinin yazıhane kısmına girerek telefonu alan kişinin sanık olduğunu net bir şekilde gördüğünü açıkça beyan ettiği gerekçe olarak belirtilerek mahkemesince sanığın mahkumiyetine karar verildiğinin anlaşılması karşısında; Yargıtay 22. Ceza Dairesi’nin 27/05/2015 tarihli bozma kararında belirtilen eksik hususların giderilmesi ile sanığın suçu işlediğine ilişkin delillerin nelerden ibaret olduğu karar yerinde tartışılmadan eksik kovuşturma ile mahkumiyet kararı verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...’un temyiz nedeni bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 19.09.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/1398, Karar No: 2024/7370, Tarih: 12.06.2024

**5. Hukuk Dairesi         2024/1398 E.  ,  2024/7370 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/416 Esas, 2023/1886 Karar

DAVALILAR: 1....Belediye Başkanlığı vekili Avukat ...

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/125 Esas, 2022/774 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulün karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Batman ili ..., ..., 38 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile taşınmazın mülkiyeti ihtilaflı olduğundan ileride tespit olunacak hak sahibine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına, kamulaştırma bedeline ilgili dosya kararı kesinleşinceye kadar yasal faiz işletilmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve göl alanı olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın mülkiyetinin ihtilaflı olması nedeniyle karar kesinleşinceye kadar yasal faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, yapı bedelinin hatalı hesaplandığını, emsalin hatalı belirlendiğini, ağaç bedeli hesabının eksik incelemeye dayalı olduğunu, bedelin fahiş olduğunu ileri sürmüştür.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın mülkiyetinin ihtilaflı olması nedeniyle karar kesinleşinceye kadar yasal faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, yapı bedelinin hatalı hesaplandığını, emsalin hatalı belirlendiğini, ağaç bedeli hesabının eksik incelemeye dayalı olduğunu, bedelin fahiş olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal alınan taşınmazın hatalı belirlendiğini, taşınmazın merkezi yerde bulunduğunu, bedelin çok düşük belirlendiğini ileri sürmüştür.

3. Davalı Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal alınan taşınmazın hatalı belirlendiğini, taşınmazın çok değerli bir konumda olduğunu, muhdesat bedelinin hatalı hesaplandığını, bedelin çok düşük belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip emsal karşılaştırması yapılarak, üzerinde bulunan yapılara aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yapının yaşına göre yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde ve Dairenin kaldırma kararı uyarınca yargılama yapılarak kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

3. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Mülkiyet ihtilafına ilişkin dava sonunda hak sahibi olduğunu ispat edene ödenmek üzere bankada üçer aylık vadeli hesaba yatırılan bedele, eldeki davanın kesinleşme tarihine yasal faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalıdır.

5. Mülkiyet ihtilafına ilişkin davanın esas numarası 2022/132 olmasına rağmen sehven '' 2018/135'' yazılması doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinin çıkarılmasına, yerine Tespit edilen 302.371,50 TL kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren dört ayın bitim tarihi olan 31.10.2016 tarihinden kararın kesinleşme tarihine kadar yasal faiz işletilerek davacıdan tahsili ile Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/132 Esas sayılı dosyasının kesinleşmesi sonucunda belli olacak hak sahiplerine tapu kaydındaki hisseleri ve veraset ilamlarındaki payları oranında ödenmesine, (mükerrer ödemeye yol açmamak ve daha önce yapılan ödemeler dikkate alınmak suretiyle),'' cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/135, Karar No: 2011/7100, Tarih: 21.11.2011

**7. Hukuk Dairesi         2011/135 E.  ,  2011/7100 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ...'un yakın ve uzak miras bırakanları babası ... , babasının annesi ... ve ...'un babası ... ile davacının dayandığı 25.11.1952 tarih cilt 55, sayfa 85 ve 52 sayılı tapu kayıt malikleri ... oğlu ... ve ... kızı ...'ın ölüm tarihleri belli olacak şekilde aile nüfus kayıt tablolarının ilgili Nüfus Müdürlüğü'nden getirtilerek dosyaya konulması, dosyanın bizzat mahkeme hakimi tarafından titizlikle incelenerek gereksiz yazışma ve yargılama giderlerine meydan verilmeksizin eksikliklerin tümü ile yerine getirilmesi, ondan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine İADESİNE, 21.11.2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12319, Karar No: 2017/6413, Tarih: 28.09.2017

**19. Hukuk Dairesi         2016/12319 E.  ,  2017/6413 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalıların vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ...nun İmalatçı, ithalatçı ve genel satıcısı olan... A.Ş.’nin ait yetkili satıcısı ... A.Ş.’nden 105.420,00-TL bedel ile almış olduğu otobüsün arızalandığını, arızanın davalı tarafça gönderilen teknisyen tarafından giderildiğinin söylendiğini, ancak daha sonrasında yolcu taşımacılığı yapıldığı sırada aracın yandığını, garantili ve ayıplı olan araca ilişkin zararın karşılanması için başvuruda bulunduklarını, ancak müvekkilince araç 105.000,00-TL'ye sigortalatılmasına rağmen, müvekkiline 92.000,00-TL ödendiğini, yolcu taşımacılığı yaparak geçimini sağlayan müvekkilinin maddi/manevi zarar gördüğünü, şimdilik aracın çalışmadığı günlerden dolayı yoksun kalınan karı, kasko şirketi tarafından kasko bedeli ile bu şirket tarafından yapılan ödeme bedeli arasındaki farkı ve kaza nedeniyle yapılan masrafların davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile manevi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiş.

Davalı ... vekili, cevap dilekçesinde; müvekkili şirkete atfedilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, araç bedelinin kasko şirketinden tahsil edildiğini, müvekkili şirketten tazminat taleplerinin haksız ve mesnetsiz olduğunu, öncelikle davanın zamanaşımı nedeniyle reddini, aksi takdirde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... şirketi davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, talep, cevap, tanık beyanları, teknik rapor, gelen yanıtlar ve tüm dosya kapsamıyla değerlendirildiğinde; yoksun kalınan kar açısından tazminat şartları mevcut olmakla beraber, diğer maddi ve manevi tazminat şartlarının mevcut olmadığının kabulü ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 28/09/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/10086, Karar No: 2012/10086, Tarih: 31.05.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/10086 E.  ,  2012/10086 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :646-515

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen ölüm aylıklarının yasal faiziyle birlikte geri alınması (istirdadı) istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı SGK Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 1999 yılında kesinleşen davalıya, 1976 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm gelir ve aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2009 yılının Aralık ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 20.10.2008 – 25.12.2009 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen gelir ve aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53'üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusurun takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi olgularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mahkemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlendirmeye alınmalıdır.