muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/6964, Karar No: 2012/1477, Tarih: 13.02.2012

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2011/6964 E.  ,  2012/1477 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi. Gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalıya ait, müvekkili şirkete trafik ve ihtiyari mali sorumluluk sigortalı aracın alkollü sürücünün kullanımında iken karıştığı kaza sonucu hasarlanan iki araç için ödenen 13.600.00 TL ve 3.900.00 TL'nın ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, kazanın alkolün etkisiyle meydana gelmediğini, poliçede ihtiyari mali sorumluluk teminatı bulunmadığını, tazminat miktarının fâhiş olduğunu bildirerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın kabulü ile 13.600.00 TL ve 3.900.00 TL'nın ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle, oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Dava, trafik ve ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık, kazanın salt alkolün etkisiyle meydana gelip gelmediği, dolayısıyla hasarın trafik ve ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesi teminatı kapsamında kalıp kalmadığı noktalarında toplanmaktadır.

2918 sayılı KTK.’nun 48. maddesinde; alkollü içki alması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu ifade edilmiştir.

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin "Uyuşturucu ve Keyif Verici Maddeler ile İçkilerin Etkisinde Araç Sürme Yasağı" başlıklı 97. maddesinde alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu açıklandıktan sonra, konu ile ilgili olan "b-2" bendinde, "alkollü içki almış olarak kandaki alkol miktarına göre araç sürme yasağı kenar başlığı altında; alkollü içki almış olarak araç kullandığı tespit edilen diğer araç sürücülerinden kandaki alkol miktarı 0.50 promil üstünde olanların araç kullanamayacakları açıklanmıştır.

Ayrıca, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4.d maddesinde; tazminatı gerektirin olay işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin veya motorlu aracın hatır için karşılıksız olarak kendilerine verilen kişilerin uyuşturucu veya keyif verici maddeler almış olarak aracı sevk ve idare etmeleri esnasında meydana gelmiş veya olay yukarıda sayılan kişilerin alkollü içki almış olmaları nedeniyle aracı güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş bulunmalarından ileri geliyorsa sigortacının sigorta ettirene rücu hakkı olduğu açıklanmıştır. İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 4.c maddesinde de benzer hükümler yer almaktadır.

Bununla birlikte, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4.d maddesinin dayanağını teşkil eden KTK.'nun 48. Maddesinin yasaklamayı düzenleyen ilk fıkrasında, alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli araç sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaklanmış olup, aynı maddenin 2. fıkrasındaki yönetmelik düzenlenmesine olanak tanıyan hükümde, yasaklama yetkisi yönetmeliğe bırakılmış olmadığından, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 97. maddesinde, yukarıda anılan yasa hükmü tekrarlandıktan ve müteakip, uyuşturucu veya keyif verici maddeler ile alkollü içkilerin oranlarının ne şekilde saptanacağı belirlendikten sonra, yasada yer alan hükmü dikkate almadan salt 0.50 promilin üstünde alınan alkol mikta-

rına göre araç kullanma yasağı getirilmesinin yasal dayanağı bulunmadığından geçersiz bulunmaktadır. Geçersiz yönetmelik hükümlerinin yasaya aykırı bir şekilde genel şart olarak kabulü de mümkün değildir.

O halde, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibariyle sürücünün salt (münhasıran) alkolün etkisi altında kaza yapmış olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, sürücünün alkollü olması tek başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez. Üstelik böyle bir durumda hasarın teminat dışı kaldığının ispat yükü TTK.'nun 1281. maddesi hükmü gereğince sigortacıya düşmektedir.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkol oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, mahkemece nöroloji uzmanı, hukukçu ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurlarında olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması, sonuçta olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin saptanması durumunda oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kalacağı, aksi halde teminat kapsamında bulunduğu ilkesi benimsenmektedir. (Bkz.YHGK 23.10.2002 gün ve 2002/11-768-840; YHGK 7.4.2004 gün ve 2004/11-257-212; YHGK 2.3.2005 gün ve 2005/11-81-18; YHGK 14.12.2005 gün 2005/11-624-713 sayılı ilamları).

Somut olayda; trafik, hukukçu ve nöroloji uzmanı bilirkişilerden alınan raporda, kaza anıda 0.63 promil alkollü sürücü Bilge Çağrı Sorut’un kasise hızlı girerek aracın direksiyon hâkimiyetini kaybetmesi sonucu meydana gelen kazada %100 oranında kusurlu bulunduğu, alkol seviyesinin araç kullanabilme yetisini bariz şekilde etkilemiş olabileceği kanaati belirtilmiş ve bu rapora göre hüküm kurulmuş ise de, rapor yukarıdaki ilkeler uyarınca hüküm kurmaya elverişli olmadığı gibi, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelip gelmediği hususunda değerlendirme de yapılmamıştır.

Bu durumda mahkemece, kazanın münhasıran alkolün etkisi altında meydana gelip gelmediği, başka etkenlerin de rol alıp almadığı hususunda, içlerinde nöroloji uzmanının da bulunduğu ... veya Karayolları Genel Müdürlüğü gibi kurumlardan seçilecek yeni bir bilirkişi kurulundan ayrıntılı, gerekçeli ve denetimle açık rapor alınarak sonucu-

na göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

3-Davacı vekilinden, hangi sigorta poliçesinden ne miktar tazminat istediği hususu açıklattırılmadan ve ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesi getirtilmeden karar verilmesi de isabetli değildir.

SONUÇ:Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, (2) ve (3) nolu bentlerde açıklanan nedenle davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 13.2.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/2807, Karar No: 2007/3920, Tarih: 24.10.2007

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2007/2807 E.  ,  2007/3920 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bayramiç İcra Mahkemesi

Alacaklısını zarara uğratmak için mevcudunu eksiltmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İİK'nun 349.maddesi gereğince müşteki vekilinin duruşmada hazır bulunması zorunludur. Müşteki vekilinin 15.09.2006 tarihli celse için 15.08.2006 tarihinde mazeret dilekçesi verdiği gözetilmeksizin ve mazeret dilekçesinin kabulü veya reddi yönünde herhangi bir karar verilmeksizin yargılamaya devamla, yazılı şekilde beraat kararı verilmesi isabetsizdir. Bu nedenle hükmün istem gibi BOZULMASINA, 24.10.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8538, Karar No: 2018/5781, Tarih: 01.10.2018

**4. Hukuk Dairesi         2016/8538 E.  ,  2018/5781 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Av.... tarafından, davalı ... aleyhine 07/08/2015 gününde verilen dilekçe ile staj eğitimi nedeniyle alacak istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 29/01/2016 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, staj ücreti alacağı istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili, müvekkilinin ...Kız Meslek Lisesinde (şimdiki adı ...) öğrenciyken, ... İlkokulunda staj yaptığını, ancak staj ücretinin ödenmediğini belirterek müvekkilinin staj ücreti alacağının tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davacı öğrencinin işletme mahiyetindeki okulda staj gördüğüne, dosyaya hizmete asli olarak katıldığına dair delil sunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nda, ... Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nde ve ... Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nde mesleki eğitim, beceri eğitimi, staj, sosyal güvenlik ve ücret hususları tanımlanmıştır. "Staj" ve "Beceri eğitimi" ile ilgili olarak yasal düzenlemelerdeki tanımlamalar farklı olsa da özü itibarıyla, mesleki ve teknik eğitim veren kurumlarda okuyan öğrencilerin, teorik bilgilerinin yanı sıra uygulamalı teknik eğitim almaları, ileride icra edecekleri meslek konusunda deneyim ve beceri kazanmaları ve genellikle de okul dışında yapılan eğitimi ifade etmektedir. 3308 sayılı Kanun’da yapılan tanımlamalarda, bu eğitimin işletmelerde mesleki eğitim olarak, ... Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nde ise staj olarak tanımlanmış olması sonucu değiştirmez.

Bu durumda mahkemece; davacının, ...Kız Meslek Lisesinde öğrenci iken ... İlkokulunda çocuk gelişimi ve eğitimi alanında, 3308 sayılı Kanun’un 25. maddesi kapsamında mesleki eğitim ya da staj yapıp yapmadığının araştırılması, anılan Kanun'un 25. maddesi ve Yönetmelik'in 126. maddesi uyarınca sözleşme düzenlenip düzenlenmediği belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik tahkikata dayalı yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olması doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 01/10/2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/30437, Karar No: 2015/6247, Tarih: 18.02.2015

**3. Ceza Dairesi         2014/30437 E.  ,  2015/6247 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2013/135044

MAHKEMESİ : Konya 8. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 05/02/2013

NUMARASI : 2012/1145 (E) ve 2013/73 (K)

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

1) Mağdure Nermin'e yönelik eylemi ile ilgili olarak;

Mağdur Nermin'in soruşturma aşamasında "... komşum Sünbül'ü sanıklar İllas ve eşi Sıddıka dövmeye çalışıyorlardı, ben ayırmaya gittim, bana da saldırdılar. İllas'ın elinde bıçak vardı, komşunun oğlu Gökhan ve ağabeyim Mevlüt gelince İllas yukarı kaçtı."dediği; duruşmada ise Sünbül ile Sıddıka'nın kavga ettiğini gördüm, ayırmaya çalışıyordum ki İllas elinde bıçakla aşağı doğru iniyordu, polis gelince yukarı doğru kaçtı, bana sadece Sıddıka vurdu" dediği, doktor raporunda "sağ el başparmak iç yüzde kızarıklık" tespit edilmesine, mağdurenin aşamalarda bıçakla kendisine vurduğunu söylememesi ve sanığın suçlamayı kabul etmemesi karşısında suçun ne şekilde oluştuğu delillerle açıklanmadan yazılı şekilde sanığın cezalandırılmasına karar verilmesi,

2) Mağdure Şükran'a yönelik eylemi ile ilgili olarak;

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanığın eylemini bıçakla işlediğinin sabit olmasına ve mahkemece bunun kabul edilmesine rağmen sanığa TCK'nin 86/3-e maddesinin uygulanmaması, 3) Sanığın adli sicil kaydında bulunan ve tekerrüre esas Konya 11. Asliye Ceza Mahkemesinin 2009/572 Esas 2010/686 Karar sayılı ilamı olmasına rağmen suç tarihi itibarı ile kesinleşmeyen Konya 9. Asliye Ceza Mahkemesi'nden verilen 15.04.2005 tarih ve 2005/174 Esas, 2006/679 Karar sayılı ilamın tekerrüre esas alınamayacağının gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesiyle yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. ve 326/son maddesi gereğince sanığın kazanılmış hakkı saklı kalarak ve isteme kısmen aykırı olarak BOZULMASINA, 18.02.2015 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9068, Karar No: 2014/15967, Tarih: 20.10.2014

**11. Hukuk Dairesi         2014/9068 E.  ,  2014/15967 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ...(Kapatılan) 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 26/12/2013 tarih ve 2012/52-2013/223 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin, sahibi bulunduğu ... Gemisi ile ... Limanı'na rulo saç yükü getirdiğini, bu yükün tahliyesini davalının üstlendiğini, rulo saç yükünün tahliyesi esnasında zemine hızlı çarpması sonucunda geminin ambar tavan sacında hasar meydana geldiğini, bu hususun 22.06.2012 tarihinde çekilen protesto mektubu ile davalıya bildirildiğini ancak davalı tarafından zararın karşılanamadığını, yapılan tespit sonucunda hasarın toplam maliyetinin 35.410 USD olacağının tespit edildiğini, davalının istihdam eden olarak zararından sorumlu olduğunu ileri sürerek 35.410 USD'nin kazanın vuku bulduğu tarihten itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu hasarın ... Limanı'nda hizmet veren müteahhit firma ... Tur ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan yükleme boşaltma sırasında meydana geldiğini, müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını ve talep edilen hasar tutarının çok fazla olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacı şirketin sahibi bulunduğu geminin, ... Limanı'nda yükünün tahliyesi işini dava dışı şirketin üstlendiği, yükün tahliyesi sırasında kargo telinin karaman vurduğu ve esneyerek kargo teli nedeni ile yükün ambar tavan sacına vurarak kaza ve hasar meydana geldiği, olayda gemi personelinin gerekli özeni göstermediği ve %10 kusurlu bulunduğu, dava dışı şirketin verdiği bu zarardan davalının BK'nın 100. maddesi gereğince liman işletmecisi olarak mesul olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 44.594,40 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı ... Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş. (MIP)'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 2.284,60 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 20.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2420, Karar No: 2013/15781, Tarih: 12.09.2013

**21. Hukuk Dairesi         2013/2420 E.  ,  2013/15781 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, ölüm aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren tekrar ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Davacı vekili, müvekkilinin maaşını kesen Kurum işleminin iptaliyle, kesilen maaşının yeniden bağlanmasına, kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca kesilen ölüm aylığının kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. madde de, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.