muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/2762, Karar No: 2021/11254, Tarih: 27.12.2021

Maddi gerçeğe ulaşmayı hedefleyen ceza muhakemesinde verilen ve kesinleşen hükmün sonradan maddi gerçeğe uyumlu olmadığı anlaşıldığı halde, kararın infazının aynı şekilde sürdürülebilmesi adli hatadan vazgeçilmemesi, diğer bir anlatımla yeni ortaya çıkan bu durumların görmemezlikten gelinmesi, bir hukuk devletinde kabul edilemez. Her şeyden önce kesinleşmiş bir hükmün, doğru ve maddi bir gerçeğe uygun olduğu, yargılamanın hukuka uygun yürütüldüğü, meşru olduğu, adaletin tecelli ettiği varsayımının bu konudaki inancın kamu vicdanında tahribata uğraması, bozulan hukuk düzeninin yeniden tesis edilmesi ve hukuk barışının yeniden sağlanmasını zorunlu kılar.

İstisnai nedenlerle yargılamanın yenilenmesine karar verildikten sonra yapılacak yargılamada izlenecek yol; yeni bir yargılamada olduğu gibi deliller toplanabilir. Re’sen araştırma ilkesi sonucu olarak yenilenme sebebine bağlı olmaksızın başvuruda belirtilen delillerin dışında da delil toplanabilir. Toplanan deliller karar yerinde tartışılıp suçun ne şekilde işlendiği açıklanmalı, mevcut deliller irdelenmeli, delillerle sonuç arasında bağ kurulmalı, bir başka deyişle bu delillerle önceden bu sonuca varıldığı anlatılmalı, suçun nitelendirilmesi yapılarak yenilenen yargılamanın daha önce yapılıp bitirilen yargılama sonucunda ulaşılan sonuçları değiştirecek bir yenilik getirip getirmediği duraksamaya yer vermeyecek biçimde açıkça gösterilmelidir (Ünver- Hakeri CMK şerhi).

Yargılamanın yenilenmesinin istisnai kanun yolu olduğu Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 11.03.2014 tarih, 2012/3-909 Esas, 2014/121 sayılı kararında, “Yargılamanın yenilenmesindeki amaç kanunda istisnai ve sınırlı olarak sayılan hallerin gerçekleşmesi halinde, gerçeğin araştırılması böylece toplumun ve sanığın menfaatinin korunması olduğundan, kesin hükme yönelik olarak ileri sürülen ve gerekli şartları taşımayan her türlü yenileme talebini dikkate alınması söz konusu olmayacaktır.” şeklinde vurgulanmıştır.

B)Yasal Düzenleme:

Bu nedenle yargılamanın yenilenmesi nedenleri CMK'nın 311. maddede tek tek sayılmıştır.

(1)Kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış bir dava, aşağıda yazılı hâllerde hükümlü lehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür:

a)Duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliği anlaşılırsa.

b)Yemin verilerek dinlenmiş olan bir tanık veya bilirkişinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçek dışı tanıklıkta bulunduğu veya oy verdiği anlaşılırsa.

c)Hükme katılmış olan hâkimlerden biri, hükümlünün neden olduğu kusur dışında, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkumiyetini gerektirecek biçimde görevlerini yapmada kusur etmiş ise.

d)Ceza hükmü hukuk mahkemesinin bir hükmüne dayandırılmış olup da bu hüküm kesinleşmiş diğer bir hüküm ile ortadan kaldırılmış ise.

c)Hükme katılmış olan hâkimlerden biri, hükümlünün neden olduğu kusur dışında, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkumiyetini gerektirecek biçimde görevlerini yapmada kusur etmiş ise.

d)Ceza hükmü hukuk mahkemesinin bir hükmüne dayandırılmış olup da bu hüküm kesinleşmiş diğer bir hüküm ile ortadan kaldırılmış ise.

e)Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkum edilmesini gerektirecek nitelikte olursa.

f)Ceza hükmünün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması. Bu halde yargılamanın yenilenmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir.

(2)Birinci fıkranın (f) bendi hükümleri, 04.02.2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararları ile, 04.02.2003 tarihinden sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurular üzerine verilecek kararlar hakkında uygulanır.

Geçici Madde 2 – (Ek: 11.4.2013-6459/21 md.)

(1) İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle bir ceza hükmünün verildiğini tespit eden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararlarından, 15.6.2012 tarihi itibarıyla Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi önünde denetlenmekte bulunanlar bakımından bu Kanunun 311'inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz. Bu durumda olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunabilirler.

Görüldüğü üzere, yargılamanın yenilenmesi nedenlerinden birisi de “ceza hükmünün, insan hakları ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşmenin veya ekli protokollerinin ihlali sureti ile verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması” dır. (m.311/1-f )

Bu hâlde yargılamanın yenilenmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir.

CMK’nın 11.04.2013 tarih, 6459 sayılı Kanunla eklenen geçici 2. maddesi gereğince “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlalin tespitine dair kesinleşmiş kararlardan 15.06.2012 tarih itibariyle Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi önünde denetlenmekte bulunanlar bakımından CMK 311/2. fıkra uygulanmayacaktır.

Yenilenme talebinde bulunabilmek için cezanın infaz edilmemiş olması ya da hükümlünün sağ olması şart değildir. Yargılamanın yenilenmesi isteminde hükümlünün bulunabileceği gibi, sağ olmaması halinde eşi, üst veya alt soyu, kardeşleri, şayet bu kişiler mevcut değilse Adalet Bakanı talepte bulunabilir.

Yenilenme talebinde bulunabilmek için cezanın infaz edilmemiş olması ya da hükümlünün sağ olması şart değildir. Yargılamanın yenilenmesi isteminde hükümlünün bulunabileceği gibi, sağ olmaması halinde eşi, üst veya alt soyu, kardeşleri, şayet bu kişiler mevcut değilse Adalet Bakanı talepte bulunabilir.

Somut davada yenilenme nedeni, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararı ile sözleşmenin 3 ve 6/1 maddesi kapsamında işkence yasağı ve adil yargılanma ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin tespittir.

Bu açıklamalar ışığında somut olayın değerlendirilmesinde;

Bu açıklamalar ışığında somut olayın değerlendirilmesinde;

... 2 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesinin 29.05.2000 tarih ve ... Karar sayılı kesinleşmiş kararında, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından sözleşmenin 3 ve 6/1 maddesinde düzenlenen "adil yargılanma ilkesi" ile "işkence yasağının" ihlal edildiği belirtilerek ihlal kararı verilmesi üzerine, hükümlüler müdafi tarafından verilen yargılamanın yenilenmesi talebinin ... 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 08.04.2008 tarihli kararıyla kabul edildiği, yapılan yargılama sonucunda başvurunun CMK'nın 311/2 maddesinde belirlenen şartı taşımadığı kabul edilerek talebin reddine karar verildiği, 30.04.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı yasanın 21. maddesi ile eklenen geçici 2. maddesinde yer alan düzenlemeye bağlı olarak sanıklar müdafinin tekrar yeniden yargılama talepli dilekçe sunduğu, ... 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.08.2013 tarih ve 2013/546 değişik iş sayılı kararıyla talebin reddine karar verildiği, itiraz üzerine ... 12 Ağır Ceza Mahkemesinin 28.08.2013 tarih ve 2013/189 değişik iş sayılı kararıyla itirazın reddine karar verilerek hükmün kesinleştiği, daha sonra KYB yoluna başvurulduğu, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 23.10.2014 tarih ve... Karar sayılı kararıyla ... 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/08/2013 tarih ve 2013/189 değişik iş sayılı kararının bozulmasına karar verildiği, akabinde ... 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.01.2015 tarih ve 2015/21 değişik iş sayılı kararıyla ... 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.08.2013 tarih ve 2013/546 değişik iş sayılı kararı ve ... 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/08/2013 tarih ve 2013/189 değişik iş sayılı kararlarının kaldırılarak yeniden yargılama talebinin kabulüne karar verildiği, ... 11. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama neticesinde 07.03.2017 tarihli kararında özetle; "müteveffa sanık ...'nın evinde yapılan aramada ele geçirilen diğer sanıklar ...., ve ...' ın da içinde yer aldıkları örgüt şemasının sanığın eli ürünü olduğuna dair ekspertiz raporu, sanıkların evlerinde yapılan aramalardan bomba imalinda ve patlatmasında kullanılacak kimyasal madde ve elektronik malzemelerin ele geçmesi, sanık Fazlı Bostan'ın evinde ele geçen uzun namlulu kaleşnikof marka 6136 sayılı Kanuna muhalefet eder nitelikteki ruhsatsız tüfeğinin sanık ... ....'a ait olduğunun sabit olması, yine evinde ele geçirilen kitap ve diğer dökümanlar nazara alındığında sanıkların mahkumiyetlerine karar verilen suçların sabit olduğu, sanıkların emniyette göz altında bulundukları sırada işkence görmüş olmalarının tek başına üzerlerine atılı suçları işlemediklerine kanıt oluşturmayacağı, daha sonra ikametlerinde yapılan aramalarda ele geçirilen delillerin mahkumiyet hükmü tesis edilerek kesinleşmiş suçlarına somut kanıt oluşturduğu" gerekçesiyle önceki mahkeme hükmünün onaylanmasına karar verildiği anlaşılmakla;

Yargılamanın yenilenmesi talebinin kabul edilerek yapılan yargılama sonunda toplanan deliller karar yerinde incelenip sanıkların suçunun sübutu kabul, olay niteliğine ve kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin edilmiş, cezaları azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan sanıklar müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 27.12.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1508, Karar No: 2021/9305, Tarih: 24.11.2021

**9. Ceza Dairesi         2021/1508 E.  ,  2021/9305 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde cinsel saldırı (mağdureler ... ile ...'ye karşı)

HÜKÜM : Mağdurelerden ...'e yönelik eylem cinsel saldırı kabul edilerek mahkumiyet, ...'ye yönelik eylem ise cinsel taciz kabul edilerek bu suçtan kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakılması

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle başvurunun muhtevası nazara alınıp, cinsel taciz suçundan verilen kararın itirazı kabil nitelikte olmasından dolayı bu karara yönelik temyiz istemi 5271 sayılı CMK'nın 264. maddesine göre itiraz kabul edilerek bu hususta mahallinde merciince değerlendirme yapılması gerektiğinden, cinsel saldırı suçundan kurulan hükümle sınırlı yapılan incelemede dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Sanığın hükümden sonra 08.04.2021 tarihinde öldüğünün Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında, mahkemece bu hususta mahallinde araştırma yapıldıktan sonra 5237 sayılı TCK'nın 64/1 ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca karar verilmesi lüzumu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafisinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 24.11.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8388, Karar No: 2015/31198, Tarih: 11.11.2015

**15. Ceza Dairesi         2015/8388 E.  ,  2015/31198 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 15 - 2013/350715

İNCELENEN KARARIN;

MAHKEMESİ : Taşova Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 12/07/2013

NUMARASI : 2013/2 (E) ve 2013/161 (K)

SANIK : D.. Ö..

SUÇ : Mala zarar verme

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Katılanın ..... Köyünde kendine ait tarlasının olduğu, bu tarlada dikili halde söğüt ağaçları bulunduğu, sanık D.. Ö..'in kendisine ait söğüt ağacını kendisinden habersiz kesip ikamet ettiği evinin önüne biriktirdiği, söğüt ağaçlarını kesen sanıktan şikayetçi olduğu, bu suretle sanığın mala zarar verme suçunu işlediği iddia edilen olayda;

Tüm dosya kapsamına göre, sanığın ağacı kendisinin diktiğini, önceden ağaç kesmesine katılanın rıza verdiğini savunmasına karşılık katılanın, söz konusu ağacın kendisine ait olduğunu iddia etmesi karşısında, çekişme konusu her iki taşınmazın tapu kayıt ve dayanak belgeleri getirtilerek, yeniden keşif yapılarak sözkonusu söğüt ağaçların kimin tarafından dikildiğine ve önceden bu şekilde sanığın kesim yapıp yapmadığına ilişkin köy muhtarı veya yaşlı mahalli bilirkişilerden kanaat verici nitelikte bilgi ve görgü alındıktan sonra, sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 11.11.2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/15317, Karar No: 2013/13232, Tarih: 08.10.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/15317 E.  ,  2013/13232 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

1-2942 sayılı Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasayla değişik 15. maddesinin son fıkrası hükmüne göre, bilirkişilerce -aynı Yasanın 11. maddesinin (f) bendi hükmü gözetilerek- yapılacak değer tespitinde, idarece belgelerin mahkemeye verildiği günün (dava tarihinin) esas tutulacağı öngörülmüştür. Buna göre dava tarihi olan 2012 yılına ait verilerin esas alınarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi gerekirken, bilirkişi kurulunca henüz 2012 yılına ait verilerin oluşmadığı gerekçesi ile dava konusu taşınmazların değerlendirilmesinde 2011 yılı verilerinin esas alınması suretiyle belirlenen m² değerine ÜFE endeksi uygulanarak 2012 yılı değerine ulaşılmış olması,

2-Tapuda bahçe olarak kayıtlı bulunan ve bilirkişi heyeti tarafından kapama elma bahçesi olarak değerlendirilen dava konusu 131 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde elma ağaçları dışında ayrıca sınır ağacı niteliğinde dört adet erik, üç adet kiraz, üç adet armut ve yedi adet ceviz ağacı bulunmaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın tamamı kapama elma bahçesi olarak değerlendirilip üzerinde bulunan erik, kiraz, armut ve ceviz ağaçlarına da ayrıca maktuen değer verilmiştir.

Kamulaştırma Yasasının kıymet takdir esaslarını düzenleyen 11.maddesinin birinci fıkrası (f) bendi uyarınca arazilerde olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelire göre değer biçilmesi gerekir. Dava konusu taşınmaz kapama elma bahçesi olarak değerlendirilmesi doğru olup, bu şekilde yapılan değerlendirme ile kamulaştırılan yerin tamamından uygun teknikle normal olarak sağlanabilecek gelir dikkate alınacağına göre taşınmazın üzerinde bulunan başka unsurların gelirinin artık zemin değerine bir katkısı söz konusu edilemez. Başka bir deyişle elma ağaçları dışındaki meyveli ve meyvesiz ağaçların değeri de kapama elma bahçesi olarak bulunan bedelin kapsamında kalmaktadır. Buna göre kapama elma bahçesi olarak değerlendirilen taşınmaz üzerindeki diğer ağaçlara da ayrıca değer verilmiş olması,

3-Açık tarım arazisi niteliğinde kabul edilen dava konusu 123 ada 5 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ağaçların yaş ve cinslerine göre 2012 yılı itibariyle rayiç fiyatlarını gösterir listenin gıda tarım ve hayvancılık il müdürlüğünden getirtilip bilirkişi raporunun denetlenmemiş olması,

3-Açık tarım arazisi niteliğinde kabul edilen dava konusu 123 ada 5 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ağaçların yaş ve cinslerine göre 2012 yılı itibariyle rayiç fiyatlarını gösterir listenin gıda tarım ve hayvancılık il müdürlüğünden getirtilip bilirkişi raporunun denetlenmemiş olması,

4-Dava konusu 123 ada 5 parsel sayılı taşınmaz için düzenlenen kıymet takdir komisyonu raporuna göre taşınmazlar üzerinde bulunan muhdesatın enkazı mal sahibine bırakılmıştır. Bu durum karşısında, dava konusu taşınmaz üzerindeki ağaçların enkaz bedelinin tespit edilen kamulaştırma bedelinden indirilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece bir nolu bozma nedeni doğrultusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak oluşacak sonuç doğrultusunda usuli kazanılmış haklar da dikkate alınarak hüküm kurulmalıdır.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 08.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/37327, Karar No: 2010/5026, Tarih: 01.03.2010

**9. Hukuk Dairesi         2008/37327 E.  ,  2010/5026 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, ücret fark alacağı, ikramiye , vasıta yardımı, giyim,

konut, fazla mesai ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacının normal çalışmasında ara dinlenme indirilmeden günde 3 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmiştir. iş Yasasının 68. maddesi gereğince ara dinlenme süresi indirilmeden aralıksız çalıştığının kabul edimesi hatalıdır. Dairemizin kökleşmiş uygulaması ve 2007-34205 E, 2008/32557 sayılı uygulaması da aynı doğrultudadır.

3- Davacının ayrıca nöbet tutarak fazla çalışma yaptığına ilişkin fazla çalışma alacağının da kabulüne karar verilmiştir. Davacı bu konuda davalı kayıtlarına dayanmış ancak nöbet kayıtları dosyaya celbedilememiştir.

Böyle olunca davacının dayandığı işveren kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmadan davacının herhangi bir kayda dayanmayan anılan alacak isteği talebinde de eksik inceleme ile sonuca gidilmesi hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, 01.03.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/15047, Karar No: 2012/588, Tarih: 19.01.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/15047 E.  ,  2012/588 K.**

**"İçtihat Metni"**

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı ......işleminin iptali ile kesilme tarihi itibarıyla aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin ve yersiz ödendiği/karşılandığı ileri sürülen aylıklar ile sağlık sigortası yardımları nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve..... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 2002 yılında kesinleşen davacıya, 1988 yılında yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden 1479 sayılı..... hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılının Mart ayında gerçekleştirilen işlemle 01.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 01.10.2008 – 25.03.2010 döneminde yersiz ödendiği ve karşılandığı ileri sürülen aylıklar ile sağlık yardımları yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir.

Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.