muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/3219, Karar No: 2019/7950, Tarih: 23.09.2019

Somut olaya gelince, davalı ...’ın cevap dilekçesinde ve ilk duruşmada davayı kabul beyanının olmadığı, 13.05.2013 tarihinde talimatla alınan beyanında,’’.. Babamın vefatından sonra küçük kardeşim Necmi babadan kalma kerpiç evi yıktı ve betonarme ev yaptı onun yaptığına itirazım yok, diğer binalarla ilgili de içeriğini bilmediğimden dolayı açılan davayı kabul ediyorum. Ben bina yaptırmadım ağaç diktirmedim hakları varsa alsınlar...’’ şeklinde beyanda bulunduğu, anlaşılmaktadır. Saptanan bu olgular kapsamında; davalı ...’ın davanın açılmasına sebebiyet verdiği, yargılama giderleri ile vekalet ücretinden sorumlu tutulması gerektiği kuşkusuzdur.

Kabule göre de, davalı ... dava açıldıktan sonra muhdesat iddiasını kabul etmiş olduğundan, kabul nedeniyle kabul kararı verilebilir. Husumet nedeniyle ret kararı verilemez. Buna göre, davayı kabul eden davalı yönünden ayrı hüküm kurularak, bu davalıya yönelik davanın husumetten reddine karar verilmesi de doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile usul ve kanuna aykırı bulunan hükmün 6100 Sayılı HMK’nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla HUMK’un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının (1) nolu bentte yazılı nedenlerle reddine, taraflarca HUMK’un 388/4. (HMK madde 297/ç) ve 440/1. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 23.09.2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11341, Karar No: 2017/15446, Tarih: 07.06.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/11341 E.  ,  2017/15446 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Taşınmazın arsa niteliğinde kabulü doğrudur. Ancak;

1-... Mahallesi 467 ada 55 parsel sayılı taşınmaz arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanunu'nun kıymet takdir esaslarını belirten 11.maddesinin 1.fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca, arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Bu itibarla, emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tespiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle değer biçilmesi gerekir.

Dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın zaruret olmadıkça yakın bölgelerden ve benzer yüzölçümlü olması gerekir. Bilirkişi kurulunca somut emsal alınan taşınmaz 822 m² dava konusu taşınmaz ise 2904 m² yüzölçümlü olup emsalin alınması mümkün olmadığından rapor hükme esas alınacak nitelikte değildir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2)Dava konusu taşınmaz üzerindeki fıstık ağaçlarının değeri belirlenirken, fıstığın değerlendirme tarihi olan 2015 yılına ait dekara verim miktarı ile aynı yıl hasat dönemindeki toptan kg satış fiyat ve üretim masraflarının İlçe ve İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerinden getirtilip, gelen cevap yazılarına göre bilirkişi raporu denetlendikten sonra, belirlenen fıstıklık değerinden, gelir metoduna göre belirlenecek zemin değeri çıkartılmak suretiyle muhdesat bedelinin tespit edilmesi gerektiğinin gözetilmemesi

3-Fıstık ağaçlarının değeri belirlenirken taşınmazın niteliği dikkate alındığında Dairemizin yerleşmiş uygulamalarına göre % 5 oranında kapitalizasyon faizi uygulanması gerekirken, bu oranın % 4 olarak kabulü ile fazla bedel tespiti,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 07/06/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9450, Karar No: 2021/19175, Tarih: 19.10.2021

**8. Ceza Dairesi         2021/9450 E.  ,  2021/19175 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜMLER : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Suça sürüklenen çocuklar ve sanık ... haklarında çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karara yönelik olarak CMK.nın 231/10. maddesi uyarınca davanın düşmesine karar verilmemiş olduğunun tespiti halinde TCK.nın 43/2. maddesinin uygulanması nedeniyle kanun yararına bozma yoluna başvurulması mümkün görülmüştür.

Oluşa ve dosya kapsamına göre; olay tarihinde 11 yaşında olan katılan ... ile 17 yaşında üvey ablası ...'ın ailelerine haber vermeksizin evden ayrıldıkları, suça sürüklenen çocuk ... ile sanık ...'ın yanına Urla İskele bölgesine gittikleri, hep birlikte sabaha kadar denize girdikleri, sabaha karşı Urla İskele bölgesinde bulunan okulda sabahladıkları, 16.08.2014 tarihi gecesi sanık ...'in kardeşi olan suça sürüklenen çocuk ...'in geldiği, gece ...'ın ailesine ait Urla ilçesinde bulunan evde kaldıkları, ertesi gün hep beraber Güzelbahçe'ye gittikleri, Güzelbahçe’de katılan ve ablası ...'nun sanık ve suça sürüklenen çocukların yanından ayrıldıklarının anlaşılması karşısında; dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 01.12.2015 tarihli 2014/14-198 Esas 2015/428 Karar, 17.02.2015 tarihli 2014/14-307 Esas 2015/8 sayılı Kararları nazara alındığında, onbeş yaşını tamamlamamış olan mağdure İrem Özenel'in kendi özgür iradesi ile serbestçe hareket etme hakkı, niteliği itibariyle üzerinde mutlak surette tasarrufta bulunabileceği bir hak olmadığından, bu hakkının ihlaline yönelik olarak sanık ve suça sürüklenen çocuklar tarafından gerçekleştirilen eylemle ilgili gösterdiği rıza hukuken geçerli sayılmadığından, sanık ve suça sürüklenen çocukların eylemlerinin 5237 sayılı TCK’nın 109/1,3-b-f maddesinde düzenlenen kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğundan mahkumiyetleri yerine, yazılı biçimde beraatlerine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, Cumhuriyet Savcısı ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın

8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 19.10.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7149, Karar No: 2016/3964, Tarih: 16.03.2016

**3. Hukuk Dairesi         2015/7149 E.  ,  2016/3964 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 09/12/2014

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dilekçesi ile; müvekkilinin halen içinde oturduğu ve kardeşi tarafından kendisine verilen ... adresindeki taşınmazı 2004 yılından beri kullandığını, 1964 yılında yapılan ve 2 oda bir salondan ibaret, odasının biri yıkık olan bu evi müvekkilinin çok büyük çaba harcayarak kullanır hale getirdiğini, 2004 yılından bugüne kadar muhtelif zamanlarda iyileştirmeler yaptığını, malzeme ve işçilik bedellerinin de müvekkili tarafından ödendiğini iddia ederek, dökümünü verdiği ve dava tarihindeki değerinin bilirkişi ile anlaşılabilecek olan bu işlerin malzeme ve işçilik bedeli karşılığı olarak şimdilik 1.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; dava konusu evi 1964'te tarafların amcasının yaptığını, 1969 yılında burayı müvekkilinin satın aldığını, davacının bir süre ... yaşadıktan sonra köye geldiğini ve müvekkilinin evine izinsiz yerleştiğini, evde izinsiz bir çok değişiklik ve eklemeler yaptığını, müvekkilinin 2009 yılında evi boşaltmasını istemesine rağmen çıkmadıklarını, en sonunda 2012 yılında açılan men'i müdahale davası ile davalının evi tahliye ettiğini, davacının eve yaptığı işlerin değersiz olduğunu ve söküp götürebileceğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece; alınan bilirkişi raporu hükme esas alınarak 24.996,81 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunun incelenmesinde; davacının davaya konu taşınmaza yaptığı imalatlara ilişkin yalnızca malzeme ve yapı bedelinin esas alınarak tespit yapıldığı anlaşılmaktadır.

Oysa; öncelikle davacının davaya konu taşınmaza yaptığı imalatlar tespit edildikten sonra bunların malzemelerinin sökülüp sökülemeyeceği, taşınmaza değer katıp katmadığı, taşınmazın davacının yaptığı imalatlar ile değeri ve imalatsız değeri arasında bir fark olup olmadığı tespit edilerek bu yönden davalının herhangi bir sebepsiz zenginleşmesinin olup olmadığının belirlenmesi gerekirken, yalnızca yapı ve malzeme değeri üzerinden hesaplanan bedelin tahsiline karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 16.03.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/7635, Karar No: 2008/1530, Tarih: 21.02.2008

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2007/7635 E.  ,  2008/1530 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, müvekkilinin davalının kiralayacağı evin sözleşmesine kefil olduğunu, daha sonra davalının müvekkiline gelerek ev sahibinin teminat senedi istediğini söyleyerek müvekkilinin iyiniyetinden faydalanarak sadece imza kısmının ve bedel kısmının yazılı olduğu teminat senedini müvekkilinden aldığını, ancak davalının evin kira bedelini su ve elektrik giderlerini ödemediğini, bu bedelleri müvekkili tarafından ödenmek zorunda kaldığını, Ekim 2006 tarihinde davalının kiraladığı evi tahliye etmesine rağmen ve müvekkilince ödenen kira ve diğer giderleri iade etmediğini, ayrıca senedi de doldurarak müvekkili aleyhine takibe koyduğunu, bu nedenle dava açma zarureti doğduğunu belirterek müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile % 40 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu senedin müvekkilinin davacıya verdiği borç paraların karşılığı olarak keşide edildiğini, davacının senedin teminat amaçlı olduğu yolundaki iddiasının doğru olmadığını, davacının iddialarını yazılı delille ispat etmesi gerektiğini, ayrıca evin kira ve diğer giderlerinin müvekkili tarafından karşılandığını öne sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davacının senede karşı iddiasının yazılı delille ispat edemediği gibi, teklif olunan yeminin de davalı tarafından usulen yerine getirildiği gerekçesi ile davanın reddi ile % 40 tazminata karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 21.02.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/11225, Karar No: 2014/5660, Tarih: 24.03.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/11225 E.  ,  2014/5660 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa 4. İş Mahkemesi

TARİHİ : 25/04/2013

NUMARASI : 2011/351-2013/258

Davacı, yetim aylığı kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaliyle kesilen aylıkların yeniden bağlanmasına, borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali ile ödenmeyen aylıkların yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava; davacının aldığı ölüm aylığını, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca iptal eden kurum işleminin iptali ile ödenmeyen aylıkların yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının eski eşinden 21/05/2009 kesinleşme tarihli ilam ile TMK 166/3. fıkrası uyarınca anlaşmalı olarak boşandığı ve davalı kuruma yaptığı 20/07/2009 tarihli başvuru üzerine 2006 yılında ölen babasından dolayı ölüm aylığına bağlandığı, ihbar dilekçesi üzerine başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen 26/10/2010 tarihli kontrol memuru raporunda, kontrol memuru tarafından kolluğa yazılan yazı üzerine düzenlenen 07/05/2011 tarihli tutanakta, davacının O.. Mah. V..Sk. No:..../...-... İ../Bursa adresinde kardeşi ile ikamet ettiği, eski eşinin ise T.. B.. E..K..köyü/İ...../Bursa adresinde babası ile ikamet ettiği bildirilmiş olup, kontrol memuru tarafından E... K...'nde davacının eski eşinin dünürü olan Ertuğrul K... ile yapılan görüşmede, tanığın, davacı ve eşinin İnegöl ilçe merkezinde birlikte ikamet ettiklerini beyan etmesi nedeniyle, düzenlenen raporda fiili birlikte yaşamın bulunduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.Mahkemesince yaptırılan 07/02/2012 tarihli kolluk araştırma tutanağında davacının O... Mah. H..M..D... Sk. no...../..... İ.../Bursa adresinde oğlu İbrahim ile ikamet ettiği öğrenilmiş, komşular Ahmet K....ve eşi, davacının eski eşini görmediklerini, davacının bu adreste oğlu İbrahim ile birlikte oturduğunu beyan etmişler; mahalle muhtarı Veli Ç..'in ise davacının V...Sk. no:..../.... adresinde bir yakının yanında kaldığını, sonrasında oğlu ile O...Mahallesindeki bu adreste yaşamaya başladığını, eski eşin bu adreste ikamet etmediğini bildirmiştir. Yine davacının boşama davası açıldığı sırada oturduğu D.kızık mah. Ç..Sk. No:.... Y..../Bursa adresinde yapılan 04/01/2012 tarihli araştırmada, davacının bu adresten 2 yıl kadar önce taşındığı, halen bu adreste ev sahibinin oğlunun yaşadığı tespit edilmiş olup, davacının eski eşinin yerleşim yeri olarak beyan ettiği Y..../Bursa ve E... K... köyü/İ..../Bursa adreslerinde, boşanma tarihi baz alınarak kolluk araştırması yapılmadığı görülmüştür. Davacı ve boşandığı eşinin adres hareketleri ve seçmen kayıtları incelendiğinde, boşanma sonrası yerleşim yerleri arasında çakışmanın bulunmadığı, davacının boşanmadan

bir ay kadar sonra, yerleşim yerini, kardeşinin yaşadığı O...Mah. V..ı Sk. No:.../.... İ..../Bursa adresine naklettiği belirlenmiştir. Kontrol memuru raporunda beyanına başvurulan tanık Ertuğrul K..., mahkeme huzurundaki beyanında, davacının eski eşinin dünürleri olduğunu, eski eşin Bursa'da emekli olduğunu, sonrasında İnegöl'e yerleştiklerini, İnegöl'e geldiklerinde tarafların boşandığını duyduğunu, eski eşin anne ve babasının yanında Eski Karacakaya köyünde yaşamaya başladığını, davacının ise oğlu ile birlikte İnegöl'de yaşadıklarını, boşanma sonrası biraraya gelmediklerini, öncesinde boşanmadan haberi olmadığından, kontrol memuruna davacı ve eski eşinin İnegöl'de birlikte yaşadıklarına dair beyanda bulunduğunu belirtmiş, mahkeme huzurunda dinlenen davacı tanıklarının ise, davacı ve eski eşi arasında fiili birlikte yaşamın bulunmadığını beyan ettikleri görülmüş olup; davacı ve eski eşinin yaşadığı adresler itibari ile muhtar ve azaların mahkemece re'sen dinlenmediği anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı

başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul

edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi Öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.