muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/15305, Karar No: 2023/3169, Tarih: 03.04.2023

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği; pişman olduğuna ve söz konusu mahkûmiyet hükmünün mağduriyetine yol açacağına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1.Askerlik yükümlüsü sanığın Aralık 2009 döneminde yedek subay celp döneminde sevke tabi olduğu halde sevke katılmadığı maddi vakıa olarak belirlenmiştir.

2.Sanık savunmalarında özetle; sevk tarihinden haberinin olmadığını, daha sonra gittiğinde ise askerlik şubesinin rapor getirmesi halinde mazeretini kabul edebileceklerini söylediklerini, üzerine atılı suçlamayı kabul etmediğini ve Keşan Sulh Ceza Mahkemesinin, 03.03.2010 tarihli ve 2010/61 Esas, 2010/125 Karar sayılı hükmünün açıklanmasına bir diyeceğinin olmadığını beyan etmiştir.

3.Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının açıklanması için ihbarda bulunan Tekirdağ 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 23.01.2015 tarihli ve 2014/504 Esas, 2015/75 Karar sayılı kararı ve söz konusu karara ilişkin kesinleşme şerhi dava dosyasında mevcuttur.

IV. GEREKÇE

Sanığın yoklama kaçağı olmak şeklinde gerçekleşen eyleminin, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararından sonra ve fakat hükmün açıklanmasından önce 14.04.2011 tarihli ve 27905 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 6217 sayılı Yargı Hizmetlerinin Hızlandırılması Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 3 üncü ve 4 üncü maddeleriyle değişik (mülga)1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 89 uncu maddesinde yapılan değişiklik dikkate alındığında (barışta ilk kez işleyenlerin eylemlerinin) suç olma vasfını yitirerek kabahate, yaptırımının ise idarî para cezasına dönüştürüldüğü cihetle;

1.Hakkındaki hükmün açıklanması geri bırakılan sanığın, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde, 5271 sayılı Kanun'un 231 ... maddesinin onbirinci fıkrası uyarınca, hakkındaki hüküm ilk şekliyle açıklanacak ve açıklanan bu hükümdeki hukuka aykırılıklar, temyiz veya kanun yararına bozma yoluyla Yargıtay’ca yapılacak inceleme sonucunda giderilebilecektir.

5271 sayılı Kanun'un 231 ... maddesinin onbirinci fıkrası uyarınca, hakkındaki hükmün açıklanması geri bırakılan ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülükleri yerine getiremeyen sanık bakımından ise, yerine getirememe sebebi başta olmak üzere durumu değerlendirilip cezanın bir kısmının infaz edilmemesine, hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine ilişkin yeni bir hüküm kurulabilecektir.

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işleyen sanık hakkındaki açıklanması geri bırakılan hükümde kural olarak mahkemece bir değişiklik yapma imkanı bulunmamaktadır. Ancak bu hükmün uygulanması sırasında bazı ayrık durumların gözetilmesi gerekecektir.

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işleyen sanık hakkındaki açıklanması geri bırakılan hükümde kural olarak mahkemece bir değişiklik yapma imkanı bulunmamaktadır. Ancak bu hükmün uygulanması sırasında bazı ayrık durumların gözetilmesi gerekecektir.

Şöyle ki; hakkındaki hükmün açıklanması geri bırakılan ve denetim süresi içerisinde yeniden suç işleyen sanığın, 5271 sayılı Kanun'un 231 ... maddesinin onbirinci fıkrası uyarınca hüküm açıklanmadan önce ölmesi durumunda 5237 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi uyarınca kamu davasının düşmesine karar verilmesinde zorunluluk bulunduğundan, mahkemenin hükmü açıklamak yerine ölüm nedeniyle davanın düşmesine karar vermesi gerekecektir.

Bunun gibi, 5237 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.” hükmü uyarınca daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla; onsekiz yaşını doldurmuş ve altmışbeş yaşını bitirmemiş olan kişilerin mahkûm oldukları otuz gün ve daha az süreli hapis cezaları ile fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezalarının anılan maddenin birinci fıkrasındaki seçenek yaptırım ya da tedbirlerden birine çevrilmesinde yasal zorunluluk bulunması nedeniyle bu kapsamdaki kişilerin denetim süresi içerisinde yeniden suç işlemeleri hâlinde; yasal olarak uygulanması zorunlu olan 5237 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hükmedilen kısa süreli hapis cezasının aynı maddenin birinci fıkrasındaki seçenek yaptırım yada tedbirlerden birine çevrilerek hükmün açıklanmasına karar verilmesi gerekecektir.

Yine, yargılama konusu olan eylemin daha sonraki bir yasal düzenleme ile suç olmaktan çıkarılması hâlinde de, mahkemenin 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi ve 9 uncu maddesi uyarınca sanık hakkında derhal beraat kararı vermesi gerekeceğinden, önceki hükmü açıklaması beklenemez.

2.Bu açıklamalar ışığında sanık hakkında açıklanmasına karar verilen hükme konu olan yoklama kaçağı olmak eyleminin suç olma vasfını yitirerek kabahate, yaptırımının ise idarî para cezasına dönüştürüldüğü anlaşıldığından, yazılı şekilde sanık aleyhine sonuç doğuracak şekilde mahkûmiyetine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

3.Söz konusu hukuka aykırılık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, Yargıtay tarafından düzeltilmesi mümkün görülerek sanığın kabahat oluşturan eylemi hakkında aşağıda yazılı şekilde karar verilmiştir.

V. KARAR

3.Söz konusu hukuka aykırılık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, Yargıtay tarafından düzeltilmesi mümkün görülerek sanığın kabahat oluşturan eylemi hakkında aşağıda yazılı şekilde karar verilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Keşan 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 12.10.2015 tarihli ve 2015/241 Esas, 2015/547 Karar sayılı kararına yönelik sanığın temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 ... maddesi gereği BOZULMASINA, verilebilecek idari para cezalarının miktarına göre 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde yazılı soruşturma zamanaşımının gerçekleşmesi nedeniyle kabahatli hakkında İDARİ PARA CEZASI VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle 03.04.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/2612, Karar No: 2008/5268, Tarih: 18.03.2008

**12. Hukuk Dairesi         2008/2612 E.  ,  2008/5268 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çatalca 2. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 31/03/2006

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan kararda yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz sebeplerinin reddiyle usul ve kanuna uygun mahkeme kararının İİK.nun 366. ve HUMK.nun 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA), peşin alınan 12,20 YTL onama harcının mahsubuna bakiye 1,80 YTL harcın temyiz edenden alınmasına, 18.03.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7184, Karar No: 2013/22327, Tarih: 06.12.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/7184 E.  ,  2013/22327 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 07.06.2011 tarih ve 2010/447-2011/244 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 06.12.2013 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı bankanın Mecidiyeköy Şubesi nezdinde mevduat hesabı bulunduğunu, sözkonusu hesaptan müvekkiline menkul sermaye iradı niteliğinde faiz ödemeleri yapıldığını, davalının müvekkiline çektiği ihtarname ile müvekkilinden mevduat ödemelerine ilişkin süresinde ödenmeyen vergiler olduğunu beyan ederek bunların gecikme tutarları ile birlikte vergi dairesine yatırılmasını istediğini, müvekkilinin talebin haksız olduğunu bildirmesine rağmen mevduat ve repo faiz gelirlerinin vergisini müvekkilinin hesabından karşılamak suretiyle toplam 1.421.284,80 TL'yi vergi dairesine yatırdığını ve bu durumu müvekkiline 26.11.2001 tarihinde bildirdiğini, oysa 21.11.1997 tarihli 1997/10284 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile müvekkiline vergi muafiyeti tanındığını, davalının yükümlülüklerini zamanda yerine getirse idi gecikme cezasının ödenmeyeceğini ileri sürerek, 1.421.284,80 TL'nin faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinin 8. bendinin 4369 sayılı kanun ile değiştirildiğini, buna göre dernek ve vakıfların gelirleri üzerinden stopaj yapma zorunluluğunun getirildiğini, bu yükümlülüğün Bakanlar Kurulunca vergiden muaf tutulan vakıflar ve kamuya yarar sağlayan dernekleri de kapsadığını, 29.07.1998 tarihine kadar vergi tevkifatı yapılmayan davacı vakfın mevduat hesaplarından tevkifat yapma gereğinin doğduğunu, durumun davacıya bildirilmesine rağmen gereğinin yapılmadığını, bunun üzerine müvekkilinin yönetim kurulunun 25.10.2001 tarihli kararı ile davacı vakfın hesabının 1.500.000 TL'si üzerine bloke konularak vergi aslının ve gecikme cezasının ödenmesine karar verildiğini, bu karara dayanılarak tahakkuk eden 1.421.284,80 TL'nin 20.11.2001 tarihinde vergi dairesine yatırıldığını ve 26.11.2001 tarihinde davacının hesabından alındığını, uygulamanın yasal olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre, davacı vakfın hesabından yapılmayan stopaj aslının 793.467,77 TL, bunun ferilerinin ise 627.817,02 TL olduğu, buna karşılık stopajın geç yapılması nedeniyle davacının 653.367,32 TL faiz geliri elde ettiği, bu durumda vakfın faiz kazancının, stopajın geç yapılması nedeniyle ödenen miktardan fazla olduğu, davacının herhangi bir zararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, uyuşmazlık konusu zararın doğmadığı bilirkişi raporu ile tespit edildiğinden tarafların kusurlu olup olmadıkları ve kusur oranlarının işbu davada sonuca etkili olmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, takdir olunan 1.100 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 04,05 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 16.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/7769, Karar No: 2022/2313, Tarih: 25.04.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/7769 E.  ,  2022/2313 K.**

**"İçtihat Metni"**

İlk Derece Mahkemesi : İstanbul 35. Ağır Ceza Mahkemesinin 11.09.2020 tarih ve 2018/69 - 2020/179 sayılı kararı

Suç : Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : Sanık ...'ın Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 309/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62/1, 53, 58/9, 63 maddeleri uyarınca müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmasına, TCK'nın 311/1, 312/1, 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1 maddelerinden ceza verilmesine yer olmadığına; sanıklar ... ve ...'ın TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62, 53, 58/9, 63 maddeleri uyarınca 7 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına, TCK'nın 309/1, 311/1, 312/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1 maddelerinden 5271 sayılı CMK'nın 223/2-e maddesi gereğince ayrı ayrı beraatlerine yönelik hükümlere dair istinaf başvurularının esastan reddi

Temyiz edenler : Sanık ... ve müdafii, sanık ... müdafii, sanık ... müdafii, katılan ... Cumhuriyeti ... vekili, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı vekili

Bölge adliye mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenlerin sıfatı, başvurularının süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Sanıklar müdafiilerinin duruşmalı inceleme istemlerinin, ilk derece ve bölge adliye mahkemesinde silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda, savunmaya yeterli imkanın sağlanması ve bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması, temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma imkanının kullanılabilme olanağının bulunması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 94. maddesi ile değişik CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca REDDİNE,

I-Katılan ... Cumhuriyeti ... ile Türkiye Büyük Millet Meclisi vekillerinin temyiz istemlerinin incelenmesinde;

A-Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının;

Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından;

B-Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığının;

Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından;

A-Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının;

Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından;

B-Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığının;

Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından;

Bu suçların niteliği itibariyle doğrudan doğruya zarar görmedikleri, davaya katılma haklarının bulunmadığı ve bu nedenle mezkur suçlardan davaya katılmalarına ilişkin verilen kararlar da hukuki değerden yoksun olup, hükümleri temyiz yetkisi vermeyeceğinden, katılan ... Cumhuriyeti ... ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının bu suçlara yönelik temyiz istemlerinin, CMK'nın 298/1. maddesi gereğince REDDİNE, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 16.03.2021 tarihli temyiz isteminin reddine dair ek kararının ONANMASINA,

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

II-HUKUKİ AÇIKLAMALAR:

Ayrıntıları, dairemizin 22.03.2019 tarih ve 2018/7103 esas 2019/1953 karar sayılı kararında açıklandığı üzere;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 309. maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçunun maddi unsuru/tipik eylem, cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye elverişli vasıtalarla teşebbüs etmektir. Suçun bu amaçla kurulmuş bir örgüt faaliyeti

kapsamında işlenmesi, korunan amaçlara matuf fiillerin elverişliliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımakta ise de bu husus suçun unsuru değildir.

Suç, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak, bu düzen yerine başka bir düzen getirmek veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek amacına matuf doğrudan genel kast ile işlenebilen bir suçtur. Suç tanımında belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik bir fiil işlenmesi hususunda iştirak iradeleri bulunan sanıklar hakkında Türk Ceza Kanununun 309. maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçu yönünden iştirakin her şeklinin uygulanması mümkündür.

Suça iştirakten söz edebilmek için amaca yönelik bir fiil işleme hususunda iştirak iradelerini ortaya koyan kişilerin hepsinin bu amaçla kurulmuş bir örgütün üyesi olması da gerekmez.

Suça iştirakten söz edebilmek için amaca yönelik bir fiil işleme hususunda iştirak iradelerini ortaya koyan kişilerin hepsinin bu amaçla kurulmuş bir örgütün üyesi olması da gerekmez.

15 Temmuz 2016 günü, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Anayasal düzeninin değiştirilmesi amacıyla, Türk Silahlı Kuvvetlerine sızmış FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubu olan ve/veya bu örgütsel faaliyeti destekleyen 8.000'in üzerinde askeri personel tarafından savaş uçakları dahil 35 uçağın, 3 geminin, 37 helikopterin, 74'ü tank olmak üzere 246 zırhlı aracın ve 4.000'e yakın hafif silahın kullanılarak; Cumhurbaşkanına suikasta teşebbüs edilmiş, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve ... Külliyesi başta olmak üzere birçok stratejik merkez bombalanmış, Başbakanın konvoyuna silahlı saldırı gerçekleştirilmiş, kalkışmaya karşı koyan güvenlik görevlileri ile sokaklara çıkan sivillere devletin silahlı kuvvetlerine ait bu uçak, helikopter, tank ve silahlarla saldırılarak 4'ü asker, 63'ü polis ve 183'ü sivil olmak üzere toplam 250'den fazla kişi şehit edilmiş, 23'ü asker, 154'ü polis ve 2.558'i sivil olmak üzere toplam 2.735 kişi de yaralanmıştır.

Somut darbe teşebbüsü, TCK'nın 309. maddesinde sayılan amaçlara matuf zarar tehlikesi doğuran vahim eylemler vasfını aşarak, Anayasal düzeni doğrudan ortadan kaldırma neticesine yönelmiş, örgütün ülke genelindeki organik bütünlüğünden ve etkinliğinden istifade edilerek planlanıp uygulanmış, neticesi ve başarısı eş zamanlı, senkronize hareketlere bağlı hukuki anlamda tek bir fiil olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle örgütsel koordinasyon veya iştirak iradesi gereğince ve iş bölümü doğrultusunda bulundukları mahal ve konumlarına uygun, amaca hizmet eden ve katkı sunan icrai harekette bulunanların, icra aşamasına geçerek amaç suç yönünden somutlaştığında ve elverişliliğinde tartışma bulunmayan bu fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurdukları gözetilerek TCK'nın 37. maddesi kapsamında "doğrudan fail" olduklarının kabulünde zorunluluk vardır.

Mensup olduğu örgütle kurduğu bağ nedeniyle örgütsel faaliyet kapsamında işlenen Anayasayı ihlal suçuna ilişkin planlama, hazırlık ve icra organizasyonundan haberdar olmak suretiyle darbeye teşebbüs suçunu sevk ve idare edenler tarafından verilen emirleri/görevleri kabullenerek ülke çapındaki icra hareketleriyle illi bir değer taşıyan icra hareketlerini gerçekleştirenlerin ya da görev paylaşımı bağlamında henüz sırası gelmemiş icra hareketleri için gerekli hazırlıkları yapanların bu suç yönünden müşterek fail olarak sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Doğrudan kanuni tanımda öngörülen cebir ve şiddet içeren icrai hareket niteliğinde olmayan, somut zarar tehlikesinin gerçekleşmesini sağlayacak biçimde -faillerle birlikte - fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurmalarını temin edecek fonksiyonel bir mahiyet taşımayan, suç organizasyonu içinde bir iş bölümünün gereği olarak görevlendirilmeleri nedeniyle ika edildiği kanıtlanamayan ancak suçun icrasına başlanmasından sonra katılma iradesini açıkça ortaya koyan, zaman, nitelik ve yakın zarar tehlikesine yaptığı katkı itibariyle bütün olarak darbenin icrasını kolaylaştırmaya yönelen hareketleri gerçekleştiren sanıkların eylemlerinin, 5237 sayılı TCK’nın 309/1 ve 39/2-c maddeleri kapsamında Anayasayı ihlale teşebbüs suçuna yardım etmek suçunu oluşturacağı gözetilmeli, hukuki durumları buna göre tespit edilmelidir.

TCK'nın 309. maddesinde düzenlenen suç bir somut tehlike suçu olduğundan suçun oluşması için ayrıca bir neticenin gerçekleşmesi aranmamaktadır. Bu itibarla, sanığın amaca matuf eylemi ve/veya işlediği elverişli araç suç ile suçun konusu üzerinde meydana gelen somut tehlike arasında illiyet bağının bulunması gerekli ve yeterlidir. Suça teşebbüsün kabulü için aranan elverişli vasıtalarla cebri eylemlere başlanıp başlanmadığı araştırılırken ve vasıtanın elverişliliği takdir edilirken tek tek yapılan eylemlerle amaçlanan hedefler arasında doğrudan doğruya bağ kurmak yoluna gidilemez. Ancak her halükarda ülke genelinde gerçekleştirilmek istenen amaca matuf cebri / icrai fiilin, sanığın bulunduğu mahalde / sorumluluk sahasında da doğrudan doğruya ya da araç suçlar yönünden icrasına başlanması aranmalıdır. Sanığın bu icrai fiile yine icrai bir hareketle katılması mümkün olduğu gibi garantörlük yükümlülüğünü ihmal etmek suretiyle de iştirak edebileceği görülmektedir.

Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde, yerine getiren ile emri veren sorumlu olur (1982 Anayasasının 137/2. maddesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 24/3. maddesi). Askeri hizmete müteallik hususlarda verilen emir bir suç teşkil ederse bu suçun işlenmesinden emri veren mesuldür. Ancak, amirin emrinin adli ve askeri bir suç maksadını ihtiva eden bir fiile müteallik olduğu kendisince malum ise, maduna da faili müşterek cezası verilir (1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu 41/3-B).

III-DOSYA KAPSAMI İTİBARIYLA GERÇEKLEŞTİRİLEN EYLEM VE FAALİYETLER:

Sanık ... yönünden;