muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/134, Karar No: 2014/344, Tarih: 02.07.2014

Katılanın ilk muayenesinde; sağ üst bacak dış ortada 10 cm'lik yaralanma olduğu, şahsın yaralanma ve femur kırığı nedeniyle ortopedi ve kalp damar cerrahisi bölümünün gördüğü, ortopedi servisine yatış yapıldığı, hayati tehlikesinin olduğu, bacak iç yüzeyde çıkış deliği bulunmadığı tespitlerine yer verildiği,

Erciyes Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığının 21.12.2011 tarih ve 1190 sayılı raporunda, katılan İ.. K..'in femoral arter ve ven hasarı ile sağ femur açık parçalı cisim kırığına neden olan av tüfeği saçma tanesi yaralanmasının şahsın yaşamını tehlikeye soktuğu, basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek nitelikte olmadığı, vücuttaki kemik kırıklarının hayat fonksiyonlarına etkisi hafif (1), orta (2,3) ve ağır (4,5,6) olarak sınıflandırıldığında, saptanan kırığın hayat fonksiyonlarını ağır (5) derecede etkileyecek nitelikte olduğunun belirtildiği,

Erciyes Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığının 19.04.2012 tarih ve 2684 sayılı raporunda, İ.. K..'in sağ alt eksteremitenin diz eklemi seviyesinden ampütasyonuna neden olan av tüfeği saçma tanesi yaralanmasının, duyu veya organlardan birinin işlevinin yitirilmesi niteliğinde olduğunun açıklandığı,

Anlaşılmaktadır.

Katılan aşamalarda özetle; kız kardeşi Naile ile sanığın evli olduğunu, kız kardeşinin geçimsizlik nedeniyle çocuklarını da bırakarak evden ayrıldığını ve ortadan kaybolduğunu, kendisininde kız kardeşinin nerede olduğunu bilmediğini, olay günü arkadaşları Cafer, Kemal ve Şeref ile A.. M..'ye ait kahvehanede oyun oynadığını, sanığın elinde silah olduğu halde oyun masasına yaklaşarak yanında bulunan Cafer'e "sen yanından ayrıl, seninle işim yok" dediğinde sanığın varlığından haberdar olduğunu, tek kırma av tüfeğini nişan almış vaziyette kendisine doğru tuttuğunu, tanık A.. M..'nin sanığa müdahale etmek için yaklaştığı sırada bir silah sesini duyduğunu, bu sırada oturduğu sandalyeden ayağa kalmak üzere olduğunu, av tüfeğinden çıkan saçlamaların ayağına isabet ettiğini, olay sırasında sanığın kendisine bir şey söylemediğini, bu nedenle kendisinin de sanığa yönelik herhangi bir söz sarf etmediğini, sanığın kendisini öldürmek istediğini ifade etmiş,

Tanık A.. M..; olay günü saat 17.00 sıralarında kahvehanesinde bulunduğu sırada sanığın av tüfeği ile içeri girdiğini, tüfeği içeridekilere doğrultarak "hemen burayı boşaltın" dediğini, daha sonra tüfeği katılana çevirdiğini ve katılana bir el ateş ettiğini, daha sonra müşterilerle birlikte sanığa müdahale ettiklerini, silahı elinden aldıklarını, sanığın bir fırsatını bularak kaçtığını söylemiş,

Tanık K.. Y..; olay günü sanığın elinde tüfekle kahvehaneye girdiğini, katılanla birlikte oturdukları masaya doğru geldiğini, katılan oturduğu sandalyeden kalkıp kaçmaya çalıştığı sırada sanığın bir el ateş ettiğini, daha sonra hep birlikte sanığın elindeki tüfeği aldıklarını belirtmiş,

Tanık K.. Y..; olay günü sanığın elinde tüfekle kahvehaneye girdiğini, katılanla birlikte oturdukları masaya doğru geldiğini, katılan oturduğu sandalyeden kalkıp kaçmaya çalıştığı sırada sanığın bir el ateş ettiğini, daha sonra hep birlikte sanığın elindeki tüfeği aldıklarını belirtmiş,

Tanık Ş.. B..; olay günü kahvehanede oturdukları sırada sanığın elinde tüfekle içeri girdiğini, oturdukları masaya yönelerek yanlarına geldiğini, sanığın elindeki tüfeği görünce paniklediklerini, sanığın tüfeği katılana doğrultarak ateşlediğini, bu sırada sanık ile katılan arasında yaklaşık iki metre mesafe olduğunu, katılanın bacağından yaralandığını ve yere düştüğünü, sanık ile katılan arasında karşılıklı konuşmanın olmadığını, daha sonra hep birlikte sanığın elinden silahı aldıklarını, sanığın olay yerinden kaçtığını dile getirmiş,

Tanık C.. K..; olay günü saat 17.00 sıralarında sanığın elinde tüfekle kahvehaneye geldiğini, içeride bulunanlara hitaben "burayı boşaltın" dediğini, daha sonra kendilerinin oturduğu masaya yönelerek kendisine hitaben "amca sen oradan kalk" dediğini, sanık ile katılan arasındaki konuyu bildiği için "yapma" diyerek sanığı vazgeçirmeye çalıştığını, ancak sanığın ateş etmek suretiyle katılanı bacağından yaraladığını, bilahare kahvehanede bulunanların sanığın elinden tüfeği aldığını, sanığın kaçarak olay yerinden uzaklaştığını beyan etmiş,

Sanık aşamalarda özetle; Naile Kalender ile evli olduğunu, eşinin üç ay önce çocuklarını da bırakarak evi terk ettiğini, eşini aramasına rağmen bulamadığını, kayınlarının eşini sakladığını, olay günü bu durumu konuşmak için kayınbiraderi olan katılanın bulunduğu kahvehaneye gittiğini, giderken katılanı korkutmak için av tüfeğini yanına aldığını, tüfekte bir adet fişek olduğunu, üzerinde başka fişek bulunmadığını, kahvehaneye girip katılana eşini sorduğunu, katılanın kendisine küfür ettiğini, bu nedenle katılanı korkutmak için av tüfeğiyle yere doğru ateş edeceği sırada tanık Ali'nin kendisine müdahale ettiğini, bu sırada silahın ateş aldığını ve tüfekten çıkan saçmaların katılanın bacağına isabet ettiğini, amacının katılanı korkutmak olduğunu, daha sonra da kahvehanedekilerin kendisine müdahale edip silahı elinden aldıklarını savunmuştur.

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun "Suça teşebbüs" başlıklı 35. maddesinde; “Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur” hükmü yer almaktadır.

Buna göre suça teşebbüs, işlenmesi kastolunan bir suçun icrasına elverişli araçlarla başlanmasından sonra, elde olmayan nedenlerle suçun tamamlanamamasıdır. Maddenin açık hükmüne göre, icra hareketlerinin yarıda kalması ya da sonucun meydana gelmemesi failin iradesi dışındaki engel nedenlerden ileri gelmelidir.

Buna göre suça teşebbüs, işlenmesi kastolunan bir suçun icrasına elverişli araçlarla başlanmasından sonra, elde olmayan nedenlerle suçun tamamlanamamasıdır. Maddenin açık hükmüne göre, icra hareketlerinin yarıda kalması ya da sonucun meydana gelmemesi failin iradesi dışındaki engel nedenlerden ileri gelmelidir.

Öte yandan, suça teşebbüsle ilgili değerlendirme yapılabilmesi, failin hangi suçu işlemeyi kastettiğinin belirlenmesini gerektirir ki buna sübjektif unsur denir. Failin gerçekleştirdiği davranış ile bir suçu işlemeye teşebbüs edip etmediğini, eğer etmişse hangi suça teşebbüs ettiğini belirleyebilmek için öncelikle kastın varlığının belirlenmesi gerekmektedir. Başka bir deyişle, tıpkı tamamlanmış suçta olduğu gibi, teşebbüs aşamasında kalan suçta da, işlenmek istenen suç tipindeki bütün unsurlar failce bilinmelidir. (İçel Suç Teorisi, Kayıhan İçel, Füsun Sokullu-Akıncı, İzzet Özgenç, Adem Sözüer, Fatih S. Mahmutoğlu, Yener Ünver 2. Kitap, 2. Baskı, İstanbul, 2000, s.315.)

Bu husus, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 04.06.1990 gün ve 101-156 sayılı kararında da; “Teşebbüste aranan kast, icrasına başlanmış cürmü teşebbüs aşamasında bırakma kastı olmayıp, söz konusu suçu tamamlamaya yönelmiş kasttır” şeklinde açıklanmıştır.

Kasten yaralama suçu ile kasten öldürme suçuna teşebbüs arasındaki ayırıcı kriter manevi unsurun farklılığına dayandığından, çözülmesi gereken konu sanığın kastının öldürmeye mi, yoksa yaralamaya mı yönelik olduğunun belirlenmesine ilişkindir.

5237 sayılı TCK’nun 21/1. maddesine göre, suçun kanuni tanımındaki unsurlarının bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi olan ve failin iç dünyasını ilgilendiren kast, dış dünyaya yansıyan davranışlara bakılarak, daha açık bir ifadeyle, failin olay öncesi, olay sırası ve olay sonrası davranışları ölçü alınarak belirlenmelidir.

İlkeleri, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 08.07.2003 gün ve 196-212, 30.09.2003 gün ve 226-229, 08.07.2008 gün ve 88-184 ile 31.03.2009 gün ve 248-82 sayılı kararları başta olmak üzere birçok kararında da açıklandığı üzere, bir eylemin kasten öldürmeye teşebbüs mü, yoksa kasten yaralama mı sayılacağının belirlenmesi sırasında; fail ile mağdur arasındaki husumetin nedeni ve derecesi, failin suçta kullandığı saldırı aletinin niteliği, darbe sayısı ve şiddeti, mağdurun vücudunda meydana getirilen yaraların yerleri, nitelik ve nicelikleri, hedef seçme imkânının olup olmadığı, failin fiiline kendiliğinden mi, yoksa engel bir nedenden dolayı mı son verdiği gibi ölçütler esas alınmaktadır.

Kastın belirlenmesi açısından her bir olayda kullanılması gereken kıstaslar farklılık gösterebileceğinden, tüm bu olguların olaysal olarak ele alınması gerekmektedir

Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Kastın belirlenmesi açısından her bir olayda kullanılması gereken kıstaslar farklılık gösterebileceğinden, tüm bu olguların olaysal olarak ele alınması gerekmektedir

Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Sanık ile katılanın enişte-kayınbirader oldukları, olay tarihinden üç ay önce sanığın eşinin evi terk ettiği, olay tarihine kadar eşini bulmaya çalıştığı, bu kapsamda katılan ile görüşmeler yaptığı, katılanın eşinin yerini bildiği halde bu bilgiyi kendisiyle paylaşmadığı hissine kapılan sanığın olay tarihinde katılanın bulunduğu kahvehaneye elinde av tüfeği olduğu halde geldiği, kahvehanede bulunanlara "burayı boşaltın", araya girmeye çalışan tanık Cafer'e hitaben de "sen aradan çekil" demek suretiyle katılana yönelik bir eylem gerçekleştirme iradesini ortaya koyduğu, elinde bulunan tüfekle katılanın göğsüne doğru nişan alır vaziyette katılana doğru yöneldiği, o sırada sandalyede oturmakta olan katılanın sanığın atışından kurtulmak için ayağa kalktığında sanığın yaklaşık 1,5-2 metre mesafeden tüfeği ateşlediği, av tüfeğinden toplu şekilde çıkan saçma tanelerinin katılanın sağ bacağının üst orta kısmına isabet ettiği, bu atış sonrası kahvehanede bulunanların sanığın elinden av tüfeğini aldığı ve sanığın bir fırsatını bularak olay yerinden uzaklaştığı, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp-Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalında yapılan tedavisi sonucunda katılanın sağ bacağının eklem bölgesinden kesildiği, yaralanmanın katılanın yaşamını tehlikeye soktuğu gibi organlardan birinin işlevini yitirmesi niteliğinde olduğu anlaşılan somut olayda, sanığın eylemini katılana yönelttiğini açıkça ifade etmesi, öldürücü nitelikteki av tüfeği ile katılanın göğsüne doğru yakın mesafeden nişan alması, sanığın hedefinden çıkmak isteyen katılanın oturduğu sandalyeden kalkması üzerine sanığın katılanı hedef alarak ateş etmesi sonucu tüfeğin namlusundan toplu şekilde çıkan saçma tanelerinin katılanın bacağının üst orta kısmına isabet etmesi, av tüfeği ile yakın mesafeden bacağa yönelik yapılan atışlarda, toplu saçma girişi ile geniş doku ve kemik defekti yanında ana damar ve sinir paketinin tamamen parçalanıp ani ve fazla miktarda kan kaybı sonucu kısa sürede ölümün meydana geldiğinin bilinen veya bilinmesi gereken bir durum olması, olay yerinde bulunanların sanığa müdahale ederek elindeki tüfeği almaları hususları gözönüne alındığında, sanığın kastının kasten öldürme suçuna yönelik olduğunun kabulü gerekmektedir. Bu nedenle, Özel Dairece, sanığın eyleminin kasten yaralama suçunu oluşturduğu gerekçesiyle yerel mahkeme hükmünün bozulmasına karar verilmesi isabetsizdir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne, Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına, usul ve kanuna uygun bulunan yerel mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan beş Genel Kurul Üyesi; "sanığın eyleminin kasten yaralama suçunu oluşturduğu" düşüncesiyle itirazın reddi yönünde karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ :

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne, Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına, usul ve kanuna uygun bulunan yerel mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan beş Genel Kurul Üyesi; "sanığın eyleminin kasten yaralama suçunu oluşturduğu" düşüncesiyle itirazın reddi yönünde karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ :

Açıklanan nedenlerle,

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 09.12.2013 gün ve 2088-7585 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA,

3- Usul ve kanuna uygun bulunan Kırşehir Ağır Ceza Mahkemesinin 24.05.2012 gün ve 6-103 sayılı kararının ONANMASINA,

4- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 02.07.2014 günü yapılan müzakerede oyçokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3940, Karar No: 2020/1296, Tarih: 25.02.2020

**1. Hukuk Dairesi         2017/3940 E.  ,  2020/1296 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasındaki davadan dolayı Tekirdağ 2.Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 11.05.2017 gün ve 35-473 sayılı karar asıl davacı ... süresinde temyiz edilmiş, birleştirilen davada davacı ... vekili tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 25.02.2020 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı ... vekili Avukat ..., davacı ... vekili Avukat ... geldi, davetiye tebliğine rağmen temyiz edilen davalı ... vekili Avukat ve diğerleri gelmedi, yokluklarında duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Asıl ve birleşen davalar, ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Asıl ve birleşen davada davacılar, mirasbırakanları Bekir Şenergin’in hukuki ehliyetinin olmamasından yararlanarak kendisini yasal danışman tayin ettiren kızı ...’in, mirasbırakan adına kayıtlı 5 parça taşınmazın davalıya devrini sağladığını, temlik işleminin bedelsiz, mirastan mal kaçırmak amacıyla yapıldığını, hukuki ehliyetsizlik ve muvazaalı temlik nedeniyle devir işleminin geçersiz olduğunu ileri sürerek tapu kayıtlarının iptali ile taşınmazların mirasbırakan adına tesciline karar verilmesini istemişler, mirasçılardan ... davaya muvafakat etmediğini bildirmiştir.

Asıl ve birleşen davada davalı, çekişmeli taşınmazları gerçek değeri üzerinden bedeli karşılığında temellük ettiğini, bedelini banka aracılığıyla davacıların mirasbırkanına ödediğini, iyiniyetli olduğunu, elbirliği ortaklığı olduğundan davanın iştirak sağlanarak açılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; asıl davanın iştirak sağlanmadan görülemeyeceği gerekçesiyle husumetten reddine daire verilen karar Dairece ‘’...Somut olayda; elbirliği ( iştirak) halinde mülkiyet söz konusu olup, dava dışı ortaklar bulunmaktadır. Hal böyle olunca, davaya katılmayan ortakların olurlarının alınması ya da miras şirketine M.K. nun 640. maddesi uyarınca atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesi gerekirken, davanın görülebilirlik koşulu gözardı edilerek yazılı olduğu üzere davanın reddine ilişkin hüküm kurulması doğru değildir.’’ gerekçesi ile bozulmuş, bozmaya uyulduktan sonra mirasbırakanın terekesine tereke temsilcisi atanmış ve davacı ...’nin açtığı dava eldeki dosya ile birleştirilerek yapılan yargılama neticesinde mirasbırakanın işlem sırasında ehliyetli olduğu ve temliklerin yasal olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, birleşen davanın davacısı Nebile vekili tarafından süresinde duruşma istemli ve asıl davanın davacı ... vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğinden; Bakırköy 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/291 Esas, 2014/331 Karar sayılı kararı ile mirasbırakan Bekir Şenergin’in terekesine Av. ...'in tereke temsilcisi olarak atandığı, eldeki davaya tereke temsilcisinin 24/12/2015 ve 11/05/2017 tarihli celselere tereke temsilcisi sıfatıyla katıldığı anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki, hem asıl hem birleşen dava terekeye iade talepli açılmış olup terekeye temsilci atanmasından sonra tereke ortağının ya da ortaklarının davayı takip yetkisinin ortadan kalkacağı açıktır. Bir başka ifadeyle davayı açan mirasçı ya da mirasçıların davayı takip yetkisi sona erer ve buna bağlantılı olarak da hükmü temyiz hakkı miras şirketini temsil eden mümessile geçer.

Somut olayda, davanın reddine ilişkin olarak verilen karar tereke temsilcisi Av. ...’e tebliğ edilmesine karşın, tereke temsilcisi kararı temyiz etmemiş, ancak karar asıl ve birleşen davanın davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Oysa; davacı mirasçıların davada takip yetkilerinin kalmaması nedeniyle kararı temyiz etme hakları da bulunmamaktadır.

Bu durumda tereke temsilcisi kararı temyiz etmediğine göre, davada sıfatı kalmayan asıl ve birleşen davanın davacılar tarafından yapılan temyiz itirazının dinlenmesine de olanak bulunmadığından TEMYİZ DİLEKÇELERİNİN REDDİNE, peşin alınan harcın istek halinde yatırana iadesine, 25/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/15649, Karar No: 2012/16553, Tarih: 04.10.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/15649 E.  ,  2012/16553 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, kesilen dul aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespitiyle aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, biriken aylıkların fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşuluyla 5.00 TL'nin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanun'un 56/2. fıkrası uyarınca ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile aylığın ödenmeye devam edilmesi, 2010 Temmuz ayı ve devamı itibariyle ödenmeyen aylıklarına ilişkin şimdilik 500,00TL alacağın davalıdan tahsili ve alacağa kesinti tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı ... ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasında, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.