muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/7361, Karar No: 2019/7196, Tarih: 13.05.2019

3-Sanığın ilk andan itibaren ayrıntılı ifadelerde bulunduğu ve devamında buna atıf yaptığı, yargılamada da ayrıntılı ifade verdiği halde sanık ... hakkında "Olay sırasında sarhoş olduğu ve hiç bir şey hatırlamadığı, motorsikleti 3 kişi bıraktıklarını söylediği şeklinde yanlış değerlendirme yapılarak veya diğer sanıkların ifadeleri ile karıştırılarak dosya içeriğiyle ve sanığın ifadeleri ile bağdaşmayan gerekçe kurulduğu;

4-Söz konusu içki içilen mekanın sahibi olduğu söylenen Bülent isimli kişinin tanık olarak dinlenmediği; keza aynı şekilde Gökhan Namık'ın ifadesinde geçen Tolga Damarcı isimli bir kişinin olup olmadığının araştırılmadığı;

5-Dosyadaki delil durumuna göre sanığın çalınmış motorsiklet geldikten sonra binip gezmesinden ibaret eyleminin TCK'nun 165. maddesindeki suçu oluşturup oluşturmayacağının tartışılmadığı anlaşılmakla, Sanık ... açısından itiraz yoluna başvurulması gerektiği düşünülmüştür.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan gerekçelerle;

"Dairenizin Turgutlu 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 11/02/2014 tarihli ve 2014/162 sayılı kararının onanmasına ilişkin 09/10/2018 gün ve 2016/10413-2018/12144 E.K sayılı kararının sanık ... yönünden kaldırılarak söz konusu hükmün eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle, sanık lehine deliller hiç değerlendirmeye alınmadan hüküm kurulması nedeniyle sanık lehine BOZULMASI, itiraz kabul edilmediği takdirde dava dosyasının itiraz incelemesi için, Yüksek Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na gönderilmesine karar verilmesi itirazen arz ve talep olunur." şeklinde istemde bulunulması üzerine dosya dairemize gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü;

İTİRAZIN KAPSAMI;

Sanık ... hakkında, mağdur ...'ya yönelik hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarından ayrı ayrı mahkumiyet kararları verilmiş ise de; dosya kapsamındaki deliller itibarıyla eksik kovuşturmanın ve yetersiz gerekçenin olduğu, sanık lehine delillerin değerlendirmeye alınmadan hüküm kurulduğundan bahisle sanık ... yönünden, verilen düzeltilerek onama kararının kaldırılması talep edilmiştir.

KARAR;

Müşteki ...’nın 07/01/2012 tarihinde saat 20:30 sıralarında ikametinin giriş kısmında iç mekanda bıraktığı motorsikletinin ertesi sabah yerinde olmadığını farketmesi üzerine 08/01/2012 de saat 10:52’de kolluk kuvvetlerine başvurduğu, aynı gün saat 13:13’te tutulan ihbar tutanağına göre ise; Mekan Blok Tuğla Fabrikasının içinde işçilere ayrılan istirahat kısmında sahipsiz bir motorsikletin bulunduğu, işçilerin motorsikletin kendilerine ait olmadığını anlayınca söz konusu adreste "Terk edilmiş motorsiklet" bulunduğuna dair ihbarda bulunduğu, akabinde yapılan inceleme sonucunda, söz konusu motorsikletin işçilerden sanık ...'ın kaldığı bölmede bulunması ve o gün işe gelmediğinin anlaşılması üzerine sanık ...’ın ifade vermek üzere kolluğa çağrıldığı, sanık ..., kolluktaki ifadesinde; Oğlu ...'ın 15 gün önce cezaevinden çıktığını, onun evini taşımak için traktör bulma amacıyla o gün sabah 08:00 de iş yerinde kaldığı mekana geldiğinde söz konusu motorsikleti üzeri örtülü olarak gördüğünü, konuyla ilgili olarak fabrika çavuşunu beklediğini, daha sonra traktör bulmak için fabrikadan ayrıldığını, gün içerisinde çavuş tarafından kendisine iş yerinde bulunan motorsiklet ile ilgili ifade vermesi gerektiğinin iletildiğini ve yolda ifade vermeye giderken ...'a rastladığını, sanık ...’ın motorsikleti kendisinin bıraktığını söyleyerek birlikte ifade vermeye geldiğini, buranın herkesin girip çıkabildiği bir yer olup bu motorsikletin bırakılması ile ilgili bir bilgisinin olmadığını beyan ettiği, sanık ..., kolluk ifadesinde özetle; 07/01/2012 günü saat 21:30 sularında arkadaşım ... ile birlikte, ismini Bülent olarak bildiğim bir şahsa ait iş yerinde alkol aldığını, sanıklar ... ve Gökhan Akkuşak’ın kendilerini arayarak yanlarına geldiklerini, sanıklar Yusuf ve Gökhan’ın kendisine, dışarıya gel seninle bir şey konuşacağız dediklerini, İbrahim’in iş yerinin içinde kaldığını, kendisinin, iş yerinin önünde karanlıkta kırmızı renkli, üzerinde plakası olmayan Yamaha marka bir motosiklet gördüğünü, bu motosikletin yanında ise daha önceden hiç tanımadığı bir şahsın daha olduğunu, sanık ... Akkuşak’ın cebinden bir şey çıkarıp bu şahsa verdiğini ancak karanlık ve alkollü olduğundan bu şahsa ne verdiğini görmediğini, sanık ... ile bu şahsın kendi aralarında konuştuğunu ve akabinde sanık ...’ın yanlarına gelerek bu motoru yeni aldığını, ancak bu motoru, babasının çalıştığı tuğla fabrikasına götürmeyi teklif ettiğini ve bunun üzerine götürdüklerini, sanık ...’a rastladığını ve kendi hür iradesiyle gelip ifade verdiğini beyan ettiği, ... isimli şahsın bilgi alan sıfatıyla ifadesine başvurulduğu ve alınan beyanında, sanık ... ile benzer şekilde beyanda bulunduğu ancak sanık ...’ın beyan ettiği ve sanık ... Akkuşak’ın cebinden çıkarıp bir şeyler verdiği kişi ile alakalı herhangi bir beyanda bulunmadığı, sanıklar Gökhan Akkuşak ve ...’ın savunmalarına başvurulmadığı ve sanıklar ..., ... ve ..

...’a rastladığını ve kendi hür iradesiyle gelip ifade verdiğini beyan ettiği, ... isimli şahsın bilgi alan sıfatıyla ifadesine başvurulduğu ve alınan beyanında, sanık ... ile benzer şekilde beyanda bulunduğu ancak sanık ...’ın beyan ettiği ve sanık ... Akkuşak’ın cebinden çıkarıp bir şeyler verdiği kişi ile alakalı herhangi bir beyanda bulunmadığı, sanıklar Gökhan Akkuşak ve ...’ın savunmalarına başvurulmadığı ve sanıklar ..., ... ve ... hakkında müştekiye yönelik hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali suçları ile sanık ... hakkında suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçundan kamu davası açıldığı ve mahkemece tüm suçlardan mahkumiyet kararı verildiği ancak tüm dosya kapsamındaki delillerin bir bütün olarak incelenmesi sonucunda;

Soruşturma aşamasında bilgi alan sıfatıyla dinlenen ...’un duruşmaya celbi ile tanık sıfatıyla ifadesinin alınması, yine sanık ...’ın savunmalarında belirttiği Bülent isimli kişi ile sanık ...’ın savunlarında belirttiği Tolga Damarcı isimli kişinin açık kimlik bilgileri tespit edilip tanık sıfatıyla ifadelerine başvurulduktan sonra tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilip sonucuna göre sanık ...’ın hukuki durumunun takdir edilmesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Kabule göre de;

Sanık ... yönünden; Anayasa'nın 141 ve 5271 sayılı CMK'nun 34, 230 ve 289. maddeleri uyarınca mahkeme kararlarının denetimine imkan verecek şekilde açık ve gerekçeli olması, gerekçe bölümünde mevcut delillerin tartışılması, değerlendirilmesi, reddedilen veya kanıtlama yönünden üstün tutulan delillerin neler olduğu ve nedenlerinin gösterilmesi, delillerle sonuç arasında bağ kurulması, bir başka deyişle eldeki delillerle neden bu sonuca varıldığının anlatılması gerektiği, tüm bunların ışığında ulaşılan kanaat, sanığın suç oluşturduğu kabul edilen eylemi, bunun yasal unsurları ve nitelendirmesi, uygulanacak kanun maddesi ve CMK’nun 230. maddesinde belirtilen diğer unsurların bulunması gerektiği gözetilmeden hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 27/03/2019 tarih ve 2019/21480 sayılı itiraz istemi yerinde görülmüş olduğundan İTİRAZIN KABULÜNE, Yargıtay 17. Ceza Dairesi'nin 09/10/2018 tarih, 2016/10413 Esas ve 2018/12144 Karar sayılı ilamı ile sanık ... hakkında hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarından verilen düzeltilerek onama kararının KALDIRILMASINA,

Yerel mahkemece sanık ... hakkında hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suçların tarihine göre dosya görüşüldü:

1-Soruşturma aşamasında bilgi veren sıfatıyla dinlenen ...’un duruşmaya celbi ile tanık sıfatıyla ifadesinin alınması, yine sanık ...’ın savunmalarında belirttiği Bülent isimli kişi ile sanık ...’ın savunmalarında belirttiği böcek lakaplı Tolga Damarcı isimli kişinin açık kimlik bilgileri tespit edilip tanık sıfatıyla ifadelerine başvurulduktan sonra tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilip sonucuna göre sanık ...’ın hukuki durumunun takdir edilmesinin gerektiği gözetilmeden, eksik kovuşturmayla yazılı şekilde hükümler kurulması,

Kabul ve uygulamaya göre de;

Kabul ve uygulamaya göre de;

2-Sanık ... yönünden; Anayasa'nın 141 ve 5271 sayılı CMK'nun 34, 230 ve 289. maddeleri uyarınca mahkeme kararlarının denetimine imkan verecek şekilde açık ve gerekçeli olması, gerekçe bölümünde mevcut delillerin tartışılması, değerlendirilmesi, reddedilen veya kanıtlama yönünden üstün tutulan delillerin neler olduğu ve nedenlerinin gösterilmesi, delillerle sonuç arasında bağ kurulması, bir başka deyişle eldeki delillerle neden bu sonuca varıldığının anlatılması gerektiği, tüm bunların ışığında ulaşılan kanaat, sanığın suç oluşturduğu kabul edilen eylemi, bunun yasal unsurları ve nitelendirmesi, uygulanacak kanun maddesi ve CMK’nun 230. maddesinde belirtilen diğer unsurların bulunması gerektiği gözetilmeden hüküm kurulması,

3-Müştekinin apartmanın giriş kısmındaki merdiven boşluğuna park ettiği motosikletinin çalınması şeklinde gelişen olayda, eylemin 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b maddesinde düzenlenen suça uyduğu gözetilmeden, aynı Kanun'un 142/1-e maddesi ile uygulamaların yapılması,

4-UYAP'tan alınan güneşin doğuş-batış çizelgesine göre, 08.01.2012 tarihinde güneşin saat 17.09'da battığı, 5237 sayılı TCK'nun 6/1-e maddesi uyarınca saat 18.09'dan sonraki zaman diliminin gece vakti olduğu, müştekinin beyanı ile sanık ... ve tanık ...'un ifadeleri birlikte değerlendirildiğinde olayın gece vakti saat 20.30 ile 22.00 aralığında gerçekleştirildiğini anlaşılması karşısında; sanık ... hakkında hırsızlık suçundan TCK'nun 143. maddesinin, konut dokunulmazlığının ihlali suçundan ise 116/4. maddelerinin uygulanmaması suretiyle eksik ceza tayini,

5-İştirak halinde suç işleyen sanıklardan sarfına sebebiyet verdikleri yargılama giderlerinin ayrı ayrı, ortak yapılan yargılama giderlerinin ise payları oranında alınmasına karar verilmesi gerekirken, yargılama giderlerinin eşit olarak alınmasına karar verilmek sureti ile 5271 sayılı CMK’nun 326/2. maddesine aykırı davranılması ayrıca sanıkların paylarına düşen yargılama giderlerinin 6352 sayılı Yasa'nın 100. maddesi ile CMK'nun 324. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen cümle gereğince, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 106. maddesindeki terkin edilmesi gereken tutardan az olduğunun ve bu nedenle sanıklara yargılama gideri olarak yükletilmeyeceğinin gözetilmemesi,

6-T.C. Anayasa Mahkemesinin, TCK'nun 53. maddesine ilişkin olan, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının, 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle iptal kararı doğrultusunda sanık ... hakkında kurulan hükümler yönünden TCK'nun 53. maddesindeki hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

6-T.C. Anayasa Mahkemesinin, TCK'nun 53. maddesine ilişkin olan, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının, 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle iptal kararı doğrultusunda sanık ... hakkında kurulan hükümler yönünden TCK'nun 53. maddesindeki hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, aleyhe temyiz bulunmadığından yeniden hüküm kurulurken 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. Maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nun 326/son maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkının GÖZETİLMESİNE, 13/05/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/20826, Karar No: 2020/13187, Tarih: 12.10.2020

**3. Ceza Dairesi         2020/20826 E.  ,  2020/13187 K.**

**"İçtihat Metni"**

Eşe karşı kasten basit yaralama suçundan sanık ...'ın, 5237 sayılı Kanun'un 86/2, 86/3-a, 62 ve 52/2. maddeleri uyarınca 3.000,00 Türk Lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına dair Saray (Tekirdağ) Asliye Ceza Mahkemesinin 28.04.2015 tarihli ve 2014/156 Esas, 2015/228 Karar sayılı kararına karşı Adalet Bakanlığının 25.06.2020 tarihli ve 2018/1613 sayılı yazısıyla kanun yararına bozma isteminde bulunulduğundan bu işe ait dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 02.07.2020 tarihli ve 2020/55942 sayılı tebliğnamesi ile Dairemize gönderilmekle incelendi.

Mezkur ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre, sanık hakkında daha önceden hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve bu kararın denetim süresi içerisinde tekrar suç işlendiğinden bahisle atılı suçtan verilen cezaya ilişkin olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmiş ise de, 28.06.2014 tarihli ve 29044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 72. maddesi ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231/8. maddesine eklenen “Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez.” şeklindeki düzenleme nazara alındığında, benzer bir olayla ilgili olarak Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 08.11.2018 tarihli ve 2018/4555 Esas, 2018/19259 Karar sayılı ilâmında da belirtildiği üzere, anılan düzenlemenin incelemeye konu suç tarihinin ve adlî sicilde yer alan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kaydın kesinleşmesinin 28.06/2.014 ve sonrası olması hâlinde uygulanabileceği, somut olayda ise inceleme konusu suç tarihinin 24/.07.2013, adlî sicil kaydındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin Söke 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 23.05.2012 tarihli ve 2012/29 Esas, 2012/289 Kararın kesinleşme tarihinin ise 14.11.2012 olduğu gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle, 5271 sayılı CMK'nin 309. maddesi gereğince anılan kararın bozulması lüzumunun ihbar olunduğu anlaşıldı.

Gereği görüşülüp düşünüldü:

5271 sayılı CMK’nin 231. maddesinde düzenlenen “hükmün açıklanmasının geri bırakılması” müessesesinin uygulanabilmesi için öncelikle,

- Sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünde, hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezasından ibaret olması,

- Suçun CMK’nın 231. maddesinin 14. fıkrasında yazılı suçlardan olmaması,

- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,

- Sanığın hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına itirazının bulunmaması,

Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tamamen giderilmesine ilişkin koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

- Suçun CMK’nın 231. maddesinin 14. fıkrasında yazılı suçlardan olmaması,

- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,

- Sanığın hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına itirazının bulunmaması,

Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tamamen giderilmesine ilişkin koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

İnceleme konusu somut olayda; sanık ...’ın eşini kasten basit yaralama suçundan adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Sanığın adli sicil kaydında yer alan Söke 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 23.05.2012 tarihli, 2012/29 Esas ve 2012/289 Karar sayılı hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı 14.11.2012 tarihinde kesinleşmiştir. 28.06.2014 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren CMK’nin 231/8. maddesindeki; “Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez” şeklindeki değişiklikten önce kesinleşen bu kararın sanık hakkında incelenen suç yönünden CMK’nin 231. maddesinin uygulanmasına engel oluşturmadığı anlaşılmış ise de; mahkemece sanığın aynı zamanda yeniden suç işlemeyeceğine dair olumlu kanaate ulaşılamadığı da bildirilmiştir.

Böylece, sanık hakkında mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına dair karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan bu nedenlerle, Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma isteyen yazısına dayanan tebliğnamede ileri sürülen düşünce yerinde görülmeyerek kanun yararına bozma talebinin REDDİNE, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 12.10.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/31268, Karar No: 2016/1596, Tarih: 21.01.2016

**22. Hukuk Dairesi         2015/31268 E.  ,  2016/1596 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, ücret zammı farkı, birleştirilmiş sosyal yardım alacağı, ikramiye, bulaşıcı hastalıklar primi ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 21.01.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7807, Karar No: 2013/14909, Tarih: 11.07.2013

**21. Hukuk Dairesi         2013/7807 E.  ,  2013/14909 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespitiyle aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca kesilen ölüm aylığının kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. madde de, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.