muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1430, Karar No: 2018/3811, Tarih: 16.04.2018

Mahkememizce yeniden yapılan yargılama sonucunda, davaya konu ...yerinde keşif yapılarak alanında uzman k...ilerden oluşan bilirk...i heyetinden rapor alınmıştır.

Bilirk...i raporunda özetle; Davaya konu ... ... Ocakları'nın 2003-2004 yılına kadar davalı .... ... Müdürlüğü tarafından ...letildiği, sahaların .... ... Müdürlüğü tarafından ...letildiği dönemde ağırlıklı olarak açık ocak ...letmeciliği yapıldığı, bu sebeplede .... ... Müdürlüğü'nün ......, ...çi ve makine ...ı (mevcut makinalar) bakımından açık ocak ...inde uzman hale geldiğini, ancak açık ocak yöntemiyle üretilecek... rezervinin azalmış olması, örtü kazı oranının artması, çevreye olumsuz etkilerinin artması, ... olarak bu büyüklükteki açık ocak ...inin imkansız hale gelmesi ve sahaların derinleşmesi sebebiyle çalışma alanlarının daralması ile birlikte dekapajın fazla yapılamaması bu sebeple de ...i arttıracak derecede...ün hazırlanamaması gibi nedenlerle yer altı... ... yöntemlerinin zorunlu hale geldiği, bu kapsamda ... Sahası'nda 282.013.000 ton rezerv bulunduğunu, bunun 57.700.000 tonunun açık ocak ...letmecili için, geri kalan 224.313.000 tonunun ise yer altı ...ine uygun olduğu, bu sebeple yer altı... ...i yapılması gerektiği, ancak .... ... Müdürlüğü'nün yer altı... ...inde yeterli bilgi, ...çi, ekipman ve tecrübeye sahip olmadığını, hatta 2006 yılı itibariyle geriye dönük 10-15 yıllık süreçte, ...çilik, malzeme ve teçhizat temini ile yatırım ve finansman proğramlarına izin verilmesi yönünden karşılaşılan sıkıntılar sebebiyle .... ... Müdürlüğü'nün yeraltı... ...ini kendi imkanları ile sürdüremez hale geldiğini ve bu sebeple hizmet alım yoluna gitmek zorunda kaldığını, bu kapsamda gerek ... ... ...sının, gerekse ...... ...letmeleri ...sının yer altı... ...i ...inde uzman olduklarını, gerekli... ve ekipman ile finanasal yeterliliğe sahip olduklarını, .... ... Müdürlüğü'ne bağlı .... Müessese Müdürlüğü bünyesinde ... sahasında müesse imkanları ile yeraltı... ...i yapılsa da, üretilen... miktarının çok düşük olduğu, buna karşılık maliyetinin ise çok yüksek olduğunu, bu sebeple söz konusu ...in karlılık ilkesinden ziyade ... hizmeti kapsamında yürtüldüğünü, zira .... ... Müdürlüğü'nün ... Sahasında yapmış olduğu yer altı... ...inin tamamen zararına bir faaliyet olduğunu, ayrıca söz konusu havzada üretilebilir... rezervinin %80'nin yeraltı, %20'sinin ise yer üstü... ...ine müsait olduğu halde son 15 yılda yapılan ...in %84'nün açık ocak, %16'sının ise yer altı ...i olduğunu, ayrıca her ne kadar .... ... Müdürlüğü tarafından ... Sahasında az da olsa yer altı... ...i yapılsa da, ... Sahası'nın ... Sahası'ndan farklı olduğunu, zira ... Sahası'nın tektonik yapısının daha zor ve sert olduğunu, bu sebeple ... Sahası'nda yer altı... ...i yapılmasının daha güç olduğunu, bu sebeplerle .... ... Müdürlüğü'nün ... Sahası'ndaki yer altı... ... ...ini teknolojik imkansızlıklar ve ...gücü yetersizliği sebebiyle özel sektöre bırakmak zorunda kaldığını belirtilm...tir.

Mahkememizce daha önceden verilen karar kapsamında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, davalı ile dava dışı .... arasındaki il...kinin bir alt-asıl ...veren il...kisi olduğu kesinleşmekle birlikte, özellikle mahkememizce 4857 sayılı Kanun’un 2. maddesi çerçevesinde geçerli bir asıl ...veren-alt ...veren il...kisi olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda davaya konu ...yerinde keşif yapılmış ve ... bu keşif doğrultusunda alanında uzman bilirk...ilerden oluşan bilirk...i heyetinden rapor alınmıştır. ... bu bilirk...i raporunda yukarıda da belirtildiği üzere davalı .... ... Müdürlüğü'nün gerek ekipman ve..., gerekse tecrübe olarak açık ocak... ...inde uzmanlaştığı, yer altı... ...inde gerekli ekipman,... ve tecrübeden yoksun olduğu, söz konusu sahanın tektonik yapısının yer altı... ...i yapılmasını zorlaştırdığı, her ne kadar ... Sahasında davalı .... ... Müdürlüğü yer altı... ...i yapsa da bunun sembolik miktarda olduğu ve ayrıca ... Sahasının ...'ye nazaran daha zor bir saha olduğu, bu sebeplerle .... ... Müdürlüğü'nün ... Sahası'ndaki yer altı... ... ...ini teknolojik imkansızlıklar ve ...gücü yetersizliği sebebiyle özel söktere bırakmak zorunda kaldığı anlaşıldığından taraflar arasındaki alt ...verenlik sözleşmesinde iddia edildiği gibi muvazaa olgusunun bulunmadığı gibi ...çi teminine yönelik olarak da yapılmadığı anlaşıldığından, davacının davasının tümden reddine, karar verilmesi gerekm... olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." şeklinde belirtilen gerekçe ile davalı ... ...u ve davalı .... arasında ki il...kinin asıl ... veren alt ... veren il...kisi oluşturduğu, ancak bu il...kinin muvazaalı olmadığına karar verilm... verilen karar Yargıtay 22.Hukuk Dairesinin 2015/34211 Esas 2016/14219 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleşm...tir. Söz konusu dosyada verilen kararın kesinleşm... olması ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde davalı ... ...u ve davalı .... arasındaki il...kinin asıl ...veren-alt ...veren il...kisini oluşturduğu ancak muvazaalı olmadığı kanaatine varılmıştır.

F-)Davalı .... Açısından Değerlendirme;

Her ne kadar davacı taraf 6102 S. TTK.'nın 209. maddesi kapsamında davalı ...'in de sorumluluğu yoluna gitm... olsa da, 6102 S. TTK.'nun 209. maddesinin uygulama alanı bulabilmesi için; "...TTK.'da 209. maddede ortaklıklar topluluğunda güvenden doğan sorumluluk düzenlenm...tir. Bu düzenlemeye göre, hakim ortaklık, topluluk itibarının, topluma ve tüketiciye güven veren bir düzeye ulaştığı hallerde, bu itibarın kullanılmasının uyandırdığı güvenden sorumludur...TTK 209 düzenlemesi dikkate alındığında sorumluluğun şartları bakımından şunlar söylenebilir.

8) ...bağlı ortaklığın sorumluluğu bir haksız fiile dayanıyorsa, bu halde hiçbir şekilde hakim ortaklığın güven sorumluluğuna dayanılamaz. Çünkü bu tür sorumluluğun (güven sorumluluğunun) ortaya çıkması için, ...lem temelli bir temasın bulunması zorunludur" (Ayrıntılı bilgi için bkz. Prof. Dr. ...ŞENER, Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku Ders Kitabı, 2015/II, sf. 191-197). Söz konusu açıklamalardan da anlaşılabildiği üzere TTK. 209'nun söz konusu olayda uygulanması mümkün değildir. Çünkü öncelikle söz konusu olay bir haksız fiil sorumluluğudur. Yukarıda açıklandığı üzere haksız fiil sorumluluğuna il...kin olarak güven sorumluluğuna başvurulamaz. İkinci olarak taraflar arasındaki il...ki bir hizmet il...kisidir ve hizmet il...kilerinde söz konusu hükmün uygulanması mümkün değildir. Ayrıca söz konusu maddenin gerekçesine bakıldığında; "...Bu sebeple sorumluluğun merkez şartı, "itibarın kullanılması"dır. Kullanma yoksa, sadece topluluğa "mensubiyet", sorumluluğu doğurmaz. Her şirketler topluluğu hükmün kapsamında değildir. Bir topluluğun kapsama girebilmesi için itibarının topluma veya tüketiciye güven veren bir düzeye ulaşmış olması gerekir. Bu da somut olaya göre belirlenir." denilmektedir. Doktrinde ise, "...Güvenden kaynaklanan sorumluluk deyince, sorumluluğun kaynağı, hakim ortaklığın, topluluğa duyulan ... güveni kullanarak, karşı tarafta (yani bağlı ortaklıkla ...lem yapan üçüncü k...ide) somut duruma il...kin bir takım inanç ve beklentiler uyandırması, ancak bunları karşılamaması ve karşı tarafı zarara uğratmasıdır. Yani burada soyut değil, somut güven korunmaktadır. Yoksa burada sorumluluğun kaynağı, toplumun ve tüketicilerin itibarlı ortaklık topluluklarına duyduğu, onların daima dürüst davranacaklarına, kaliteli hizmet sunacaklarına il...kin güven değildir. Dolayısıyla bağlı ortaklığın alacaklıları, hakim ortaklığın, kendilerine yönelik özel ölçüde güven sağlamaya, somut beklenti uyandırmaya elver...li davranış ve açıklamalar olmaksızın, salt bağlı ortaklığın ticari itibarı yüksek bir ortaklıklar topluluğuna dahil olması gerekçesine dayanarak ondan tahsil edemedikleri alacaklarını hakim ortaklıktan talep edemezler." (Ayrıntılı bilgi için bkz. Prof. Dr. ...ŞENER, Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku Ders Kitabı, 2015/II, sf. 191-197). Somut olayda ... ...'in davacılara ve ... murisine karşı böyle bir güven uyandırdığına dair herhangi bir somut veya soyut delil bulunmadığı gibi, dava ve beyan dilekçelerinde de bu yönde herhangi bir iddia dahi bulunmamaktadır. Bu sebeplerle .... bakımından TTK. 209'da düzenlenen Güven Sorumluluğuna il...kin talebin şartları oluşmadığından reddine karar verilmesi gerekmektedir. Ayrıca söz konusu davalının dosya içerisinde yer alan kusur raporundan anlaşıldığı üzere söz konusu olayın meydana gelmesinde herhangi bir sorumluluğu da bulunmadığı anlaşıldığından; bu davalı bakımından, dava konusu ile ilgili husumet yöneltilemeyeceği değerlendirilm...tir

. Bu sebeplerle .... bakımından TTK. 209'da düzenlenen Güven Sorumluluğuna il...kin talebin şartları oluşmadığından reddine karar verilmesi gerekmektedir. Ayrıca söz konusu davalının dosya içerisinde yer alan kusur raporundan anlaşıldığı üzere söz konusu olayın meydana gelmesinde herhangi bir sorumluluğu da bulunmadığı anlaşıldığından; bu davalı bakımından, dava konusu ile ilgili husumet yöneltilemeyeceği değerlendirilm...tir. Ayrıca asıl davanın davacılar vekili mahkememiz dosyasına sunduğu 28.06.2017 tarihli dilekçe ile davalı .... Yönünden husumet itirazını kabul etm...tir.

D)... Adliye Mahkemesi Kararı ve Gerekçesi;

... ... Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nce davalı ...'nün istinaf başvurusunun HMK. 353/b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilm...tir.

GEREKÇE:

Taraflar arasında, davacılar murisinin geçirdiği ... ...sında davalıların sorumluluğu noktasında uyuşmazlık bulunmuktadır.

Dosya içerisindeki 30/10/2009 tarihli Devir ...ünde, "... ...leri Müessese Müdürlüğü ... yer altı sahalarından hukuku İdarenin uhdesinde kalmak kaydıyla, ruhsat sahası içerisinde mevkisi ve sınırları ... şartnamede belirtilm... sahalardan programa bağlı olarak 3.860 günde toplam 15.000 ton...ün ...i ve şartnamede belirtilen yerlere teslimi ...ine dair 27/07/2006 tarihli sözleşmenin devrine, aşağıdaki şartlara izin verilm...tir: ...i devir eden ... ... Tic. A.Ş. 30/10/2009'a kadar 852.803 ton... ...i yapmış olup taahhüdün geri kalan 14.147.196,40 ton ... devir edilecektir. ...i devir alan ...... A.Ş. teminat mektubunu 10 ...günü içinde ...a tevdi edecektir. Devralan şirket, devreden şirketin yükümlü olduğu bütün ...leri yapacaktır..." ifadesi yazılı olup altında ... ... A.Ş., ...... A.Ş. ve ... ... Müdürlüğü yetkilerinin imzası yer almaktadır.

4857 sayılı Yasanın 2. maddesine göre, asıl ...in bölünerek alt ...verene verilebilmesi için, verilecek ...in teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir ... olması veya ...in alt ...verene yaptırılabileceği yönünde yasal düzenleme bulunması gerekir. Asıl ...verenle alt ...veren arasındaki sözleşmenin, eser sözleşmesine veya kira sözleşmesine ya da benzer bir sözleşmeye dayanması mümkündür.

27/11/1984 tarihli Resmi Gazete'nin 18.588. sayısında yayımlanan ... ..., "Madde 4: ...'nin faaliyet konuları şunlardır: 4-Faaliyetlerle ilgili yukarıdaki her türlü ...leri ...letmek veya ...lettirmek ve bu amaçla aramak, 5-Her türlü etüt, arama ve araştırma yapmak veya yaptırmak..." hükmü bulunmaktadır.

... ... Mahkemesi'nin 2015/249 Esas sayılı dosyasında yapılan keşif sonucu düzenlenen uzman bilirk...i heyeti raporunda, "Ülkenin enerji ihtiyacı karşısında, ... önce kendisi yer altı ...letmeciliği yapmış, ancak bunu başaramamıştır. Teknolojik nedenler ve yet...m... ...gücü bulunmaması, ...... Sahasındaki ... zorlukları nedeniyle bu ...i özel sektöre bırakmak zorunda kalmıştır. ...i üstlenen ...lar, ocağa büyük yatırımlar yapmışlar, fiilen ...i üstlenm...lerdir. İhale yoluyla ...çi temini amacı güdülmem...tir." görüşü yer almaktadır.

T.C.......u ... ve Teft... Başkanlığı'nın 26/02/2015 tarih/87022 sayılı inceleme raporunda, "13/05/2014 tarihinde meydana gelen ...da 301 ...çinin vefat ettiği, 486 k...inin sağ kurtulduğu, ...dan sonra hak sahiplerine yapılan ödemelerin p... sermaye değerinin toplam 59.947.138,00-TL olduğu, ...veren ...... A.Ş.'nin %100 kusurlu olduğu, olayın ... ...sı olduğu, ...lılara yüklenebilecek bir kusur bulunmadığı" belirtilm...tir.

T.C.......u ... ve Teft... Başkanlığı'nın 26/02/2015 tarih/87022 sayılı inceleme raporunda, "13/05/2014 tarihinde meydana gelen ...da 301 ...çinin vefat ettiği, 486 k...inin sağ kurtulduğu, ...dan sonra hak sahiplerine yapılan ödemelerin p... sermaye değerinin toplam 59.947.138,00-TL olduğu, ...veren ...... A.Ş.'nin %100 kusurlu olduğu, olayın ... ...sı olduğu, ...lılara yüklenebilecek bir kusur bulunmadığı" belirtilm...tir.

Mahkemece alınan Ekim 2015 tarihli 9 k...ilik nihai bilirk...i raporunda, " Dosyadaki 5 k...ilik uzman bilirk...i raporu (...da ...çilere yüklenecek bir kusur olmadığı, alt ...veren il...kisinin muvazaalı olduğu; Bakanlık, ... Yöneticileri, ... ...leri ... Müdürlüğü'nün, ...... A.Ş.'nin kusurlu olduğuna dair), 2-... ... Araştırması Komisyonu'nun Aralık 2014 tarihli raporu, 3-26/02/2015 tarihli ... ......leri İnceleme Raporu, 4-... ... Başsavcılığı'nın soruşturma dosyasındaki raporlar ve dosya kapsamı dikkate alınarak; ...veren ...... A.Ş.'nin ...i zorlaması, ... değerlendirmesi yapmaması, havalandırmadaki hatalı uygulamaları, mesleki eğitimdeki yetersizliği nedeniyle %70 kusurlu olduğu; ...... ...letmeleri ...u'nun ...in kısa zamanda önemli miktarda artmasına kayıtsız kalması, S panoları hava dönüşlerinin yer yüzüne bağlanması konusunda inisiyatif kullanmaması, havalandırma ve analiz konularında hataların düzeltilmesi için gir...imde bulunmaması nedeniyle %15 oranında kusurlu olduğu; ... ...leri ... Müdürlüğü'nün inceleme ve denetim görevini ihmal etmesi nedeniyle %10 oranında kusurlu olduğu; ... ......lerinin eksik veya hatalı uygulamalarını yeterince sorgulamadığından %5 oranında kusurlu olduğu; hayatını kaybeden ...çilerin bir kusurunun bulunmadığı" belirtilm...tir. Raporda 2 bilirk...inin karşı oyda bulunduğu ve Bakanlığa kusur izafe edilemeyeceğini, ancak ...çilerin kusursuz olduğunu belirttikleri belirlenm...tir.

Somut olayda, davacılar, murislerinin geçirdiği ... ...sından doğan ... ... alacağının tahsilini istem...lerdir

Olayın ... ...sı olduğu ve hak sahiplerine,......u'nca gelir bağlandığı ... kayıtlarından anlaşılmaktadır.

İlk Derece Mahkemesince en son alınan 9 k...ilik nihai bilirk...i raporunda; ...da ölen ...çilerin kusursuzluğu yönünden görüş birliği oluşmuştur.Ayrıca ... ......leri raporunda ve ... Başsavcılığı soruşturmasında alınan raporda da ...da hayatını kaybeden ...çilere kusur izafe edilmem...tir.

Olayın ... ...sı olduğu ve hak sahiplerine,......u'nca gelir bağlandığı ... kayıtlarından anlaşılmaktadır.

İlk Derece Mahkemesince en son alınan 9 k...ilik nihai bilirk...i raporunda; ...da ölen ...çilerin kusursuzluğu yönünden görüş birliği oluşmuştur.Ayrıca ... ......leri raporunda ve ... Başsavcılığı soruşturmasında alınan raporda da ...da hayatını kaybeden ...çilere kusur izafe edilmem...tir.

6098 sayılı TBK’nun 56. maddesi uyarınca hakimin bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak,zarar görene veya ölenin yakınlarına manevi ... olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebileceği düzenlenm...tir.Hakimin manevi zarar adı ile zarar görene veya ölenin yakınlarına verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek ...a benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna il...kin zararın karşılanmasını da amaç edinmem...tir. O halde, bu ...ın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Aslolan insan yaşamıdır ve bu yaşamın yitirilmesinin yakınlarında açtığı derin ızdırabı hiçbir değerin telafi etmesi olanaklı değildir. Burada amaçlanan sadece bir nebze olsun rahatlama duygusu vermek; öte yandan da zarar veren yanı da dikkat ve özen göstermek konusunda etkileyecek bir yaptırımla, caydırıcı olabilmektir.(HGK 23.6.2004, 13/291-370) Bu ilkelere göre somut uyuşmazlık açısından ... ili ... ilçesinde bulunan ... ... ... ...da 13/05/2014 tarihinde meydana gelen ... ...sının 301 k...inin...üne ve 486 k...inin yaralanmasına yol açtığı, son yüz yılın en büyük ... ...larından birisi olan bu ... ...sının yalnızca ... ...sına uğrayanlarda veya ...lıların yakınlarında değil toplumun tamamında derin bir üzüntü meydana getirdiği,bu kapsamda ... ... ...sı gibi toplumu derinden etkileyen facialarda hüküm altına alınan manevi ... tutarları değerlendirilirken manevi ...ın caydırıcılık unsurunun öne çıkması gerektiği kabul edilmelidir.Mahkemece verilen kararda hatalı yön bulunmadığından davalı ... vekilinin istinaf talepleri yerinde görülmem...tir.(Yargıtay 21.H.D.18/04/2017-2017/1857 E.-2017/3192 K.,Yargıtay 21.H.D.29/05/2017-2017/1421 E.- 2017/4489 K.)

E) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe;

1-Davalı .... açısından verilen karara karşı istinaf dilekçesinde bir itiraz ileri sürmediği dikkate alındığında, istinaf aşamasında ileri sürülmeyen hususların temyiz aşamasında ileri sürülemeyeceğinin kabulüne göre davalı ... ...u ... Müdürlüğü vekilinin bu yöndeki temyiz itirazları bozma konusu yapılmamıştır.

2-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere, temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davalılardan ... ... Müdürlüğü vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere, temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davalılardan ... ... Müdürlüğü vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

3-Dava, ...lının ... ...sı sonucunda vefatı nedeniyle yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine il...kindir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, ruhsat sahibi ...... ...letmeleri ...u ... Müdürlüğü olan ... yer altı sahasındaki... ... ...inin davalı ... ...u ... Müdürlüğü tarafından 22/07/2006 tarih ve 24046 yevmiye sayılı noter onaylı hizmet alım sözleşmesi ile ... Tek. Elk. Mad. Tur. San.ve Tic. AŞ.'ne verildiği ancak 30/10/2009 tarihinde davalı ... ...u ... Müdürlüğü'nün muvafakati ile... ... ...inin aynı şartlar altında ....'ne devredildiği, mahkemece alınan 11/10/2016 tarihli bilirk...i hesap raporunda davacı ... maddi zararının 234,068,10 TL olarak hesaplandığı, rapora davalılar vekillerince itiraz edildiği, davacılar vekilinin bu rapora itiraz etmediği, takip eden 9. celsede "davayı ıslah etmek için tarafımıza süre verilsin" şeklinde beyanda bulunduğu, aynı celsede mahkemenin p... sermaye değeri tenzilatı ve davalıların itirazlarının değerlendirilmesi için dosyanın yeniden bilirk...iye gönderilmesine karar verdiği, bu kez 08/05/2017 tarihli ek hesap raporunda davacı ... maddi zararının 274.802,84 TL olarak hesaplandığı, mahkemece ek hesap raporunun hükme esas alındığı anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin eki konumundaki ... Şartname'nin 2. maddesinde ...in konusunun "1. maddede cins, mevkii ve sınır koordinatları belirtilen sahadan, idare tarafından bir kısmı yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak verilecek... ... ... ... galerileri ile yüklenicinin temin edeceği ilave..., tesis ve... ile bütün masraflar yükleniciye ait olmak üzere yeraltı ...letme yöntemi ile... üretme ...i" olarak tanımlandığı, bu kapsamda sahada mevcut bulunan şalt tesisleri,... ... tesisi, tertip binası, ...çi banyoları, ..., teshin merkezi, atölye, ... ... tesisi, kriblaj tesisi, nefeslik vb. gibi tesislerle, ... Şartname'nin EK-2 listesinde tanımlanan makine ve teçhizat yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak bırakıldığı, EK-12 olarak tanımlanan listede ...in yapılacağı yeraltı ... ...da idareye ait ... bulunduğu görülmektedir. ... Şartname'de yüklenici tarafından yapılacak ... programının ve ...letme projesinin davalı ... ...u ... Müdürlüğü'ne sunulacağı, programın veya projenin yeterli bulunmaması halinde tespit edilen noksanlıkların idarece verilen süre içerisinde giderileceği, idarece onaylanan uygulama projesine yüklenicinin aynen uymak zorunda olduğu, uygulama projesinde ancak idarenin onayı ile revizyon yapılabileceği, sözleşmenin eki olan İdari Şartname'nin 7.3.2 maddesinde yüklenicinin çalıştıracağı ...letme... ... ... nezaretçinin en az sayısı ve meslek kıdeminin davalı idare tarafından belirlendiği, Sözleşmenin eki olan Hizmet ...leri ... Şartnamesi'nin 11. maddesinde ise, idarenin, uygunsuz davrandığı, görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya ...yerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların ... başından ve ...yerinden uzaklaştırılmasını isteyebileceği, yüklenicinin buna uymak zorunda olduğu kurallar getirilm...tir.

Dosya kapsamından meydana gelen ... ...sı dolayısı ile alınan bilirk...i kusur raporlarının tamamında ölen veya yaralanan ...lılara kusur izafe edilmem...tir.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6331 sayılı... Kanunu'nun "...verenin ... Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4. maddesine göre;

"(1) ...veren, çalışanların ...le ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede;

a) Mesleki ...lerin önlenmesi eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değ...en şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

b) ... yerinde alınan... tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c) ... değerlendirmesi yapar ve yaptırır.

ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden ...e uygunluğu göz önüne alır.

d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.

(2) ...yeri dışındaki uzman k...i ve kuruluşlardan hizmet alınması, ...verenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.