muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/4383, Karar No: 2024/8298, Tarih: 26.09.2024

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacıların murisi Gürsel Aysoy'un ölümünden önce garantör hayat sigortası sözleşmesi imzaladığı, merhumun ölüm raporunda 15.10.2014 tarihinde solunum ve dolaşım yetmezliği sonucu vefat ettiğinin belirtildiği, davacılar tarafından davalıya yapılan tazminat başvurusunun, sigorta yaptırırken kalp hastalığı rahatsızlığının belirtilmediğinden dolayı beyan yükümlülüğünün ihmali olduğu belirtilerek reddedildiği, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporuna göre dava konusu Garantör Hayat Sigortasında 350.000,00 TL vefat tazminatının sabit olduğu, sağlık beyanının alınmasında davalı sigorta şirketinin müterafik kusurlu olmasıyla vefat tazminatının %50'si 175.000,00 TL'nin talep edilebileceği kanaatine varılmış ve her ne kadar bilirkişi tarafından hayat sigortası sözleşmesinin dayanağı kredi sözleşmesinin bankadan istenmesi gerektiği belirtilmişse de hayat sigortası sözleşmesinin 08.08.2014 tarihinde kredi sözleşmelerinden ayrı olarak yapıldığı..." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... murisin 10.01.2007 tarihinde yapılan koroner anjiyografi sonucu düzenlenen epikrizinde, 1996 yılında miyokard enfarktüsü (kalp krizi) geçirdiği, anevrizma operasyonu uygulandığı, 23.03.2009 tarihinde arteriosklerotik kalp hastalığı tanısının mevcut olduğunun belirtildiği; diğer yandan düzenlenen bilirkişi raporunda, 01.11.2012 tarihinde koroner by pass, 11.01.2013 de by pass greft operasyonları geçirdiği belirtilmiştir. Poliçenin 08.08.2014 tarihinde tanzim edildiği, murisin 15.10.2014 tarihinde vefat ettiği, ölüm belgesinde ölüm nedeni olarak kalp yetmezliğinin belirtildiği, dolayısıyla ölümü ile bildirmediği hastalığı arasında illiyet bağının mevcut olduğu, poliçenin tanzimi sırasında bu denli yoğun tedavi gördüğü hususlarda sigortacıya bilgi vermesi gerekirken bunu kasten bildirmediği kabul edilerek anılan yasa hükmü gözetilerek davanın reddine karar verilmesi..." gerektiğinden bahisle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; hayat sigortasından kaynaklanan vefat tazminatı istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; hayat sigortasından kaynaklanan vefat tazminatı istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

İhtiyari dava arkadaşı olan davacılar yönünden temyiz sınırı her bir dava arkadaşının davası için reddedilen miktarlar bakımından ayrı ayrı belirlenecektir. Somut olayda hayat sigorta poliçesi kapsamında 350.000,00 vefat teminatının davalıdan tahsili talep edilmiştir. Davacıların miras hisseleri dikkate alındığında, davacı eş ...'un en fazla 87.500,00 TL tazminat talep edebileceği görülmektedir.

Buna göre davacı eş ...'un talep edebileceği miktar dikkate alındığında temyizi ; Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi 2022 yılı itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kalmaktadır.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere , özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporunun kararda benimsenmesinde isabetsizlik bulunmamasına göre karar usul ve kanuna uygun olup davacı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin davacı ... yönünden sunduğu temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin davacı ... yönünden temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne, karardan bir suretin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine.26.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9649, Karar No: 2016/4853, Tarih: 28.04.2016

**11. Hukuk Dairesi         2015/9649 E.  ,  2016/4853 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 24.12.2014 tarih ve 2014/545-2014/630 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalı .... vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 26.04.2016 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ..., davalı .... vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davacının, ...'nin ortak ve münferiden müdürü olduğu davalı .... ile birlikte davalı ... ...'ye %50'şer payla ortak olduklarını, müvekkilinin yurtdışında yerleşik olmasını fırsat bilerek ve şirket müdürü olarak usulsüz işlemlerde bulunulduğunu, davalı ....'nin ve şubesinin varlıklarının ... borçlarını teminat göstermek sureti ile sahip olduğu diğer şirketlerin menfaatleri için kullandığını, şirketin imza yetkilisi olan ...'nin imzasını bir şekilde taklit ederek/ettirerek ... şirketlerine para aktarıldığını, bağımsız denetime izin verilmeyerek şirket hesaplarının ve defterlerinin davacı temsilcilerinden gizlediğini, davalı .... müdürü ve ortağı ... ve diğer bazı ... Şirketlerin yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, ...'nin ... ve ... Şubede yetkilerinin kaldırılması için dava açıldığını, davalı ... Temsilcisi ...'nin, davacının bilgisi ve onayı olmaksızın ... yetkilisi olduğu ... Şirketleri lehine bankalar nezdinde kefil göstererek borçlandırdığını, ... hesaplarından ... Şirketleri hesaplarına davacının bilgisi dışında birçok para transferi yapıldığını, ortaklıktaki güvenin kaybolması ve ortaklar arasındaki husumetten dolayı ....'nin karar alamaz ve iş yapamaz hale geldiğini ileri sürerek, haklı sebeplerin varlığı nedeni ile davalı ... ....'nin feshine ve bu şirkete tasfiye memuru atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... . vekili, ...'nin tüm faaliyetlerinin Grup şirketlerin bilgisi dahilinde ve onayı alınarak gerçekleştirildiğini, para transferlerinin ticari faaliyet sonucunda gerçekleşen normal işlemler olduğunu, haksız hukuka aykırı veya gizli bir işlem bulunmadığını, davanın tüm pazarı ele geçirebilmek amacıyla açıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davanın kabulüne; ... .'nin TTK'nın 636/3. maddesi uyarınca feshine ve şirketin tasfiyesine, şirkete tasfiye memuru olarak .... 'nun atanmasına karar verilmiştir.

Kararı, davalı ... . vekili temyiz etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davanın kabulüne; ... .'nin TTK'nın 636/3. maddesi uyarınca feshine ve şirketin tasfiyesine, şirkete tasfiye memuru olarak .... 'nun atanmasına karar verilmiştir.

Kararı, davalı ... . vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, haklı nedenle limited şirketin fesih ve tasfiyesi istemine ilişkindir. Ancak, haklı nedenle limited şirketin fesih ve tasfiyesine ilişkin davanın ortaklık tüzel kişiliğine karşı açılması gerekli ve yeterli olup, ortağa husumet yöneltilmesi doğru değildir. Bu durum karşısında, davalı ortak ... . hakkındaki davanın husumet nedeniyle ret edilmesi gerekirken, yazılı şekilde bu davalı hakkında da davanın kabulü yönünde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

2- Bozma sebep ve şekline göre davalı ... . vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... . vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davalı ... . yararına BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... . vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, takdir olunan 1.350,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... ....'ye verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalı ....'ye iadesine, 28.04.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/116, Karar No: 2015/19366, Tarih: 02.12.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/116 E.  ,  2015/19366 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : SİLİFKE 1. ASLİYE HUKUK(TÜKETİCİ) MAHKEMESİ

TARİHİ : 07/09/2012

NUMARASI : 2012/675-2012/601

Taraflar arasındaki Tüketici Sorunları Hakem Heyeti Kararının İptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; mahkemece 16.01.2014 tarihli karar ile hükmün kesin olduğu gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar verilmiş, davacı vekili temyiz isteminin reddi kararı ile birlikte hükmü temyiz etmiştir. Temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dava; elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp/kaçak bedeli hakkında verilen Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının itiraz yolu ile iptali istemine ilişkindir.

Davaya konu kayıp/kaçak bedeli, miktar itibariyle karar tarihinde yürürlükte bulunan 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 22. maddesinde ve HUMK. nun 427. maddesinde öngörülen kesinlik sınırının altında bulunmakta ise de; kayıp/kaçak bedelinin alınıp alınmaması hususunda verilen hükmün salt alınan bu bedele münhasır olmayıp, sonraki faturaların düzenleme biçimine de etkisi olacağı, bir başka deyişle kararın ard etkisinin bulunduğu ve bu yöndeki talebinde devamlılık arz eden bir isteme ilişkin olduğu kuşkusuzdur.

Yine, kayıp/kaçak bedeli uygulaması nedeniyle eldeki dosyada tek bir abone uyuşmazlığı yargıya taşımış olmasına karşın, ortada tüm aboneleri ilgilendiren, toplu bir hak uyuşmazlığının bulunduğu her türlü duraksamadan uzaktır.

Bu itibarla, kayıp/kaçak bedelinin yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olduğu yönünde tespit istemini de içeren böyle bir davada verilen karar, konu ile ilgili mevzuat hükümlerinin ileriye dönük uygulanıp uygulanmaması yönünde de sonuç doğuracağından, temyiz incelemesinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 22. maddesi ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 427. maddesinde belirtilen kesinlik sınırının gözetilmemesi gerektiğine; dolayısıyla bu davanın miktar ve değerine bakılmaksızın temyizinin olanaklı bulunduğuna oybirliğiyle karar verilmiştir.

Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 13/05/2009 günlü ve 2009/13-122 E.-2009/189 K., 13/10/2010 günlü 2010/13-406 E.-2010/503 K. sayılı kararlarında da aynı hususlara değinilmiştir.

Bu nedenle kararın kesin olduğundan bahisle temyiz dilekçesinin reddine dair mahkemece verilen 16.01.2014 tarihli ek kararın kaldırılmasına karar verilerek, yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesinin incelemesine geçildi:

Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 13/05/2009 günlü ve 2009/13-122 E.-2009/189 K., 13/10/2010 günlü 2010/13-406 E.-2010/503 K. sayılı kararlarında da aynı hususlara değinilmiştir.

Bu nedenle kararın kesin olduğundan bahisle temyiz dilekçesinin reddine dair mahkemece verilen 16.01.2014 tarihli ek kararın kaldırılmasına karar verilerek, yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesinin incelemesine geçildi:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle HGK. nun aynı konuya ilişkin 21.05.2014 günlü ve 2013/7-2454 E.-2014/679 K. sayılı kararına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 2.50 TL bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, 02.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3553, Karar No: 2015/9677, Tarih: 30.09.2015

**11. Hukuk Dairesi         2015/3553 E.  ,  2015/9677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 08/12/2014

NUMARASI : 2014/898-2014/401

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 08/12/2014 tarih ve 2014/898-2014/401 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili tarafından sigortalanan dava dışı K. M.C.Sanayi ve Ticaret A.Ş'ye ait emtianın Rusya'dan Türkiye'de G.-D.'na sevkedilmek üzere davalıya tam ve eksiksiz olarak teslim edildiğini, ancak emtianın 24/04/2007 tarihinde boşaltma sırasında eksik olarak teslim edildiğini, hasar bedelinin sigortalısına ödendiğini ileri sürerek, 38.001 TL hasar tazminatının ödeme tarihi olan 07/06/2007 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davaya konu M. E. gemisinin müvekkili firmaya ait olmayıp, yine müvekkilinin davaya konu taşımada taşıyan, donatan ya da acente sıfatı bulunmadığından kendisine husumet yöneltilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece tüm dosya kapsamı ve uyulan bozma ilamı doğrultusunda, donatan veya taşıyan olmayan genel acente aleyhine açılan davanın TTK 105 ve HMK 114/1-d 115 ve 117 md. gereğince pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 30/09/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1847, Karar No: 2014/24476, Tarih: 03.12.2014

**12. Ceza Dairesi         2014/1847 E.  ,  2014/24476 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : 2863 sayılı Kanuna aykırılık

Hüküm : CMK'nın 223/2-e maddesi gereğince mahkumiyet

2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

15/06/2008 ve sonrası olan suç tarihinin, gerekçeli karar başlığında 2008 yılı olarak gösterilmesi, mahallinde düzeltilebilmesi mümkün yazım hatası olarak değerlendirilmiştir.

Yapılan yargılama sonunda, Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 18/03/1994 gün 3423 sayılı kararı ile birinci ve üçüncü derecede arkeolojik sit alanı olarak tescilli bulunan sınırlar dahilindeki höyüğe, Dodurga pis su ve yağmur suyu kolektör hatlarının inşası sırasında zarar verildiğinden bahisle açılan kamu davası ile ilgili olarak, suça konu uygulamaların Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi görevlileri tarafından yapılıp, suç tarihinde sanığın proje müdürlüğünü yürüttüğü şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığının anlaşılması karşısında, yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı, gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılan vekilinin, sanığın mahkumiyetine karar verilmesi gerektiğine ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, beraata ilişkin hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 03/12/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5101, Karar No: 2014/6663, Tarih: 21.05.2014

**14. Hukuk Dairesi         2014/5101 E.  ,  2014/6663 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 9. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 05/03/2013

NUMARASI : 2011/338-2013/93

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 14.11.2007 gününde verilen dilekçe ile elatmanın önlenmesi ve kal istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 05.03.2013 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi dahili davalı şirket vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 14.01.2014 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden dahili davalı şirket vekili Av. S. Ç. ile karşı taraf davacı vekili Av. F. E.geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen tarafların sözlü açıklamaları dinlendi duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare Dairemizin 14.01.2014 günlü mahalline iade kararı sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı, T.. A.. Genel Müdürlüğüne bağlı 380 KV Gökçeyaka İstanbul Enerji Nakil Hattının geçtiği güzergahta 2545-2546 no’lu pilonları arasında davalıya ait binanın Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğine göre tehlike arz ettiğini belirterek 4430 parsel sayılı taşınmazdaki irtifak hakkına elatmanın önlenmesini ve tecavüzlü kısmın yıkılmasını istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davacı, yargılama aşamasında kayıt malikinin değiştiği gerekçesiyle temyiz etmiş, hüküm Dairemizin 28.04.2011 tarihli bozma ilamında özetle “…HUMK'nın 186. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere…” bozulmuştur.

Bozma sonrası mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı vekili temyiz etmiştir.

Türk Medeni Kanununun “taşınmaz mülkiyetinin içeriği” başlığını taşıyan ve mülkiyetin kapsamını belirleyen 718. maddesi “Arazi üzerindeki mülkiyet kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyetin kapsamına yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer” hükmünü taşımaktadır. Arazideki yapılar kavramı ise TMK’nın 722-728 maddelerinde düzenlenmiş olup Kanunun 727. maddesine göre, “Su, gaz, elektrik ve benzerlerinin mecraları, işletmenin bulunduğu taşınmazın dışında olsalar bile, aksine bir düzenleme olmadıkça işletmenin eklentisi ve işletme malikinin malı sayılır. Komşuluk hukukunun gerektiği haller dışında bir taşınmazın böyle bir mecra ile ayni hak olarak yüklenmesi, ancak bir irtifak hakkı kurulması suretiyle olabilir. İrtifak hakkı, mecra dışarıdan görülmüyorsa tapu kütüğüne tesciliyle dışarından görülüyorsa noterce düzenlenecek sözleşmeye dayanılarak mecranın yapılmasıyla doğar” şeklindedir.

TMK’nın 779. maddesinde; taşınmaz lehine irtifak hakkı bir taşınmaz üzerinde diğer taşınmaz lehine konulmuş bir yük olarak tanımlanmıştır. 780. maddesinde ise, “irtifak hakkının kurulması için tapu kütüğüne tescil şarttır. İrtifak hakkının kazanılmasında ve tescilinde aksi öngörülmüş olmadıkça taşınmaz mülkiyetine uygun hükümler uygulanır. İrtifak hakkının zamanaşımı yolu ile kazanılması ancak mülkiyeti bu yolla elde edilebilecek taşınmazlarda mümkündür” hükmüne yer vermiştir.

Somut olayda önem arz eden husus, mecraların açıkta tesis edilmiş olması halinde, mecra irtifakı sözleşmesi yapılmamış olmasına rağmen irtifak hakkının doğup doğmayacağı ve dolayısıyla eylemli duruma hukuken geçerlik tanınıp tanınmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Başkasının taşınmazından mecra geçirmek isteyen kişi, Medeni Kanunun hükümlerince bu isteğini iki yoldan sağlama olanağına sahiptir. Bunlardan birincisi, TMK’nın 727. maddesi hükmünden yararlanmak suretiyle o taşınmaz maliki ile anlaşarak “rızai mecra irtifakı tesis edebilme” yoludur; diğeri ise, anlaşma olanağının sağlanamaması halinde, TMK’nın 744. maddesinde düzenlenen "zorunlu mecra irtifakı tesisi" için dava yoluna başvurabilmesi halidir. Görülüyor ki, bu tür irtifak hakkının kurulmasını sağlayan neden sadece anlaşma değildir. Bir mahkeme kararıyla da irtifak hakkı kurulabilir. Öte yandan, yukarıda sözü edilen Özel Hukuk kurallarından başka, kamu hukukuna ilişkin tasarruf ve kurallar da mecra geçirilmesine esas teşkil edebilir.

Bilindiği üzere, TMK’nın 727. maddesi de 726. madde gibi, "yapıların, üzerinde bulunduğu taşınmazların mütemmim cüz'ü olduğu" yolundaki aynı Kanununun 684 ve 718. maddeleri ile konulmuş bulunan genel kuralın bir istisnasıdır ve mecraların geçtiği taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı kurulma yoluyla bu mecraların, üzerinde bulunduğu taşınmazların mülkiyetine girmemesi sağlanmıştır.

Başkasının taşınmazından mecra geçirilmesine imkan veren bu maddenin öngördüğü hak sahibine, o taşınmazdan yararlanma yetkisi sağlaması ve böylece malikin yararlanma yetkisini mecra geçiren kişi lehine sınırlaması bakımından irtifak hakları arasında yer almaktadır. Yararlanma biçimi, hak sahibinin o taşınmazdan mecra geçirmesi ve bu nedenle bazı faaliyetlerde bulunabilmesine yönelik olduğundan, mecra geçirecek kişi ile taşınmaz arasında doğrudan doğruya bir ilişki kurulmasını zorunlu kılar. Bir başka anlatımla, mecra irtifakının tesisi, taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasında da olduğu gibi, tescile esas teşkil edecek bir temliki işleme yani iktisap sebebine ihtiyaç gösterir. İktisap sebebini teşkil eden hukuki işlem çoğunlukla bir irtifak sözleşmesi görünümünü taşır. Mecra irtifakı sözleşmesiyle, tarafların mecra hakkının tesisi hususundaki karşılıklı, birbirine uygun iradelerinin yer aldığı borçlandırıcı işlem kastolunmaktadır. Bu işlem, mecra hakkının belli bir muhteva ile kurulmasına ilişkin bulunmaktadır.