muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/2022, Karar No: 2023/2258, Tarih: 08.06.2023

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirketin 1.751 metre bordür, 4.489 metre yağmur oluğu ve 41.575 m² kilit parke işini vekaletsiz iş görme hükümleri doğrultusunda yaptığı, yapılan iş doğrultusunda davalı belediyenin 86.414,50 TL ödemede bulunduğu, yapılan işin 2009 yılı serbest piyasa rayiç bedellerinin bulunmasının mümkün olmaması sebebiyle 2009 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Birim fiyatları analizindeki işçilik miktarları baz alınarak yapılan hesaplamada davacının davalı belediyeden alacağının 164.316,38 TL olduğu kanaatine varılarak, bu bedel üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı şirketin iş bedelinin faturalar karşılığı ödendiğini, Bozma öncesi alınan raporda da tutanak ile borç altına girilemeyeceğinin belirtildiğini, mahkemenin ticari defterleri inceleyerek rapor tanzimi istemesi gerekeceğini, zamanaşımı defilerinin de değerlendirilmediğini, ayrıca raporda kullanılan malzemelerin standartlara uyup uymadığı net olarak tespit edilmediğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

818 sayılı Borçlar Kanununun 355. vd maddeleri, 410. maddesi, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 436, 437. maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanunun 428 nci maddesi ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Mahkemece bozma ilamından sonra alınan raporda; 1.751 metre bordür, 4.489 metre yağmur oluğu ve 41.575 m² kilit parke işinin 2009 yılı serbest piyasa rayiç bedellerinin bulunmasının mümkün olmaması sebebiyle 2009 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Birim fiyatları analizindeki işçilik miktarları baz alınarak yapılan hesaplamada 250.730,88 TL olduğu, yapılan iş doğrultusunda davalı belediyenin 86.414,50 TL ödemede bulunduğu, davacının bakiye alacağının 164.316,38 TL olduğu belirlenmiş, mahkemece belirlenen bedel üzerinden hüküm kurulmuştur.

3. Davalı vekilinin iş bedeli hesabına açık temyizi bulunmamakla, temyiz kapsamına göre temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıdan alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine,

08.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4107, Karar No: 2023/1270, Tarih: 07.03.2023

**11. Ceza Dairesi         2020/4107 E.  ,  2023/1270 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2014/223 E., 2015/715 K.

SUÇLAR : Sahte belge düzenleme, yasal defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka deftere kaydetme

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet, beraat

TEMYİZ EDENLER : Katılan vekili, sanık ... müdafii

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Kısmi onama, kısmi bozma

Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un

317 nci maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Kırkağaç Asliye Ceza Mahkemesinin, 27.11.2015 tarihli ve 2014/223 Esas, 2015/715 Karar sayılı kararı ile;

1. Sanıklar ... ve ... hakkında 2012 takvim yılında sahte belge düzenleme suçundan beraatlerine,

2. Sanık ... hakkında 2012 takvim yılında yasal defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka deftere kaydetme suçundan beraatine,

3. Sanık ... hakkında; 2012 takvim yılında sahte belge düzenleme suçu ile 2012 takvim yılında yasal defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka deftere kaydetme suçundan ayrı ayrı mahkûmiyetine,

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Katılan vekilinin temyiz isteği tüm hükümlere yönelik olup kararın eksik inceleme ile verildiğine, usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

2. Sanık ... müdafiinin temyiz isteği, sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükümlerinin eksik inceleme ile verildiğine, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Katılan vekilinin temyiz isteği tüm hükümlere yönelik olup kararın eksik inceleme ile verildiğine, usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

2. Sanık ... müdafiinin temyiz isteği, sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükümlerinin eksik inceleme ile verildiğine, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Kırkağaç Vergi Dairesinin 484 009 1046 vergi kimlik numaralı mükellefi İzler Akaryakıt ... Ltd. Şti. nin suç tarihlerinde ortağı ve yetkili temsilcisi olan sanık ... ile şirket işlerini fiilen yöneten babası diğer sanık ... hakkında 2012 takvim yılında komisyon karşılığı sahte akaryakıt fişleri düzenleme suçundan; sanık ... hakkında maddi menfaat gözeterek bu suça iştirak etmek suçundan; sanık ... hakkında ayrıca, 2011 takvim yılında yasal defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka deftere kaydetme suçundan; sanık ... hakkında ayrıca 2011 takvim yılına ait defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçundan 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (213 sayılı Kanun) 367 nci maddesi uyarınca vergi suçu raporuna atfen rapor değerlendirme komisyonun mütalaasının düzenlendiği anlaşılmıştır.

2. Kırkağaç Cumhuriyet Başsavcılığının 11.07.2014 tarihli ve 2014/307 Esas sayılı iddianamesiyle ise, dava şartı mütalaya aykırı olarak sanıklar Hüseyin ve Müesser hakkında 2012 takvim yılında yasal defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka deftere kaydetme suçundan; mütalaya uygun olarak ise, sanıklar hakkında 2012 takvim yılında sahte belge düzenleme suçundan kamu davası açılmıştır.

3. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, şirketi fiilen sanık ...'in yönettiği, diğer sanıkların üzerine yüklenen suçları işlediklerine dair yeterli delil bulunmadığı kanaatiyle sanıklar Müesser ve Murat'a yüklenen suçlardan sanıkların beraatine, sanık ... yönünden ise, "... 2012 yılında motorin satışlarına ilişkin düzenlenen ödeme kaydedici fişlerin gerçek bir emtia hareketine dayanmayan sahte belgeler olduğu,... inceleme konusu dört cihazda yapılan inceleme sonucunda hepsinde tarih ve saatleri oynandığı yapılan satışların cihazların hafızlarından silindiği aynı zamanda cihazlarda oynamanın ayı yıl içerisinde değişik tarihlerde yapıldığı..." gerekçeleriyle yüklenen suçlardan sanığın mahkumiyetine hükmedilmiştir.

4. Sanık ..., şirketin resmiyette kızı sanık ...'e ait olduğunu ancak fiilen işleri kendisinin yürüttüğünü, kızının şirketle ilgili hiçbir faaliyetinin söz konusu olmadığını, yapılan işlemlerin usule uygun olduğunu, suç işleme kastının bulunmadığını savunmuştur.

5. Sanık ..., her ne kadar şirketin ortağı ve müdürü olarak gözükse de, şirketle bir bağlantısının bulunmadığını, şirketin işleyiş ve yönetiminin babası sanık ... tarafından yapıldığını, şirketle ilgili hiçbir tasarrufunun bulunmadığını savunmuştur.

5. Sanık ..., her ne kadar şirketin ortağı ve müdürü olarak gözükse de, şirketle bir bağlantısının bulunmadığını, şirketin işleyiş ve yönetiminin babası sanık ... tarafından yapıldığını, şirketle ilgili hiçbir tasarrufunun bulunmadığını savunmuştur.

6. Sanık ..., sanık ...'in işlettiği akaryakıt istasyonundaki lokantayı bir müddet işlettiğini, kar edemeyince kapattığını, iddianamede anlatılan olaylarla bir bağlantısının bulunmadığını savunmuştur.

7. Vergi tekniği raporu, vergi suçu raporu, bilirkişi raporları, şirkete ilişkin kayıtlar ve diğer deliller dosya arasındadır.

8. Sanıkların güncel adli sicil kayıtları UYAP üzerinden dosya arasına alınmıştır.

IV. GEREKÇE

A. Sanıklar ... ve ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Sahte Belge Düzenleme Suçundan Kurulan Beraat Hükümleri Yönünden

15.04.2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7394 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değişik 213 sayılı Kanun’un 367 nci maddesinin 5 inci fıkrasında düzenlenen "359. maddede yazılı suçlara ilişkin yürütülmekte olan soruşturma veya kovuşturmalarda mütalaaya konu fiilin, başka bir kişi tarafından veya başka bir kişiyle birlikte gerçekleştirildiğinin ortaya çıkması durumunda, bu kişi bakımından kamu davası açılması için rapor düzenlenmesi ve mütalaa verilmesi şartı aranmaz." hükmü uyarınca, dosya kapsamına göre Kırkağaç Vergi Dairesinin 484 009 1046 vergi kimlik numaralı mükellefi İzler Akaryakıt ... Ltd. Şti. nin ortağı sanık ... ile şirketin

işlerini fiilen yöneten sanık ... hakkında "2012 takvim yılında sahte belge düzenleme" fiiline ilişkin verilmiş bir mütalaa bulunduğundan sanık hakkında ayrıca mütalaa alınması zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmakla, tebliğnamedeki bu yönde bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

1. Dosya kapsamında toplanan delillere göre şirketi fiilen sanık ...'in yönettiği, sanıkların atılı suçu işlediklerine dair yeterli delil bulunmadığı anlaşılmakla, hükümlerde bu yönüyle hukuka aykırılık görülmemiştir.

2. Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

B. Sanıklar ... ve ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Yasal Defterlere Kaydı Gereken Hesap ve İşlemleri Vergi Matrahının Azalması Sonucunu Doğuracak Şekilde Tamamen veya Kısmen Başka Deftere Kaydetme Suçundan Kurulan Hükümler ile Sanık ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Sahte Belge Düzenleme Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

B. Sanıklar ... ve ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Yasal Defterlere Kaydı Gereken Hesap ve İşlemleri Vergi Matrahının Azalması Sonucunu Doğuracak Şekilde Tamamen veya Kısmen Başka Deftere Kaydetme Suçundan Kurulan Hükümler ile Sanık ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Sahte Belge Düzenleme Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

1. Kırkağaç Cumhuriyet Başsavcılığının 11.07.2014 tarih ve 2014/307 Esas sayılı iddianamesi ile sanıklar hakkında vergi suçu raporuna ve mütalaasına aykırı şekilde "2012 takvim yılında yasal defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka deftere kaydetme" suçundan kamu davası açıldığı, vergi suçu raporuna atfen verilen mütalanın ise, sanık ... yönünden "2011 takvim yılına ait defter, kayıt ve belgeleri gizleme" suçuna; sanık ... yönünden ise, "2011 takvim yılında yasal defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka deftere kaydetme'' suçuna ilişkin olduğu, dava açılan suç yönünden yargılama koşulu olan mütalaa bulunmadığından durma kararı verilip mütalaanın verilip verilmeyeceğinin Vergi Dairesi Başkanlığından sorulması, mütalaa verilmeyeceğinin anlaşılması halinde kamu davasının düşürülmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hükümler kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

2. Sanık ... hakkında "2012 takvim yılında sahte belge düzenleme" suçundan kurulan hükümden sonra 15.04.2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7394 sayılı Kanun’un 4 ve 5 inci maddeleriyle değişik 213 sayılı Kanun’un 359 uncu maddesinin 3, 4, 5 ve 6 ncı fıkraları uyarınca 5237 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin ikinci fıkrası da gözetilerek öncelikle lehe Kanun’un tespit edilip uygulama yapılması ve her iki Kanunla ilgili uygulamanın gerekçeleriyle birlikte denetime olanak verecek şekilde ayrıntılı olarak kararda gösterilmesi suretiyle sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

A. Sanıklar ... ve ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Sahte Belge Düzenleme Suçundan Kurulan Beraat Hükümleri Yönünden

Gerekçe bölümünün (A) alt başlığında açıklanan nedenlerle Kırkağaç Asliye Ceza Mahkemesinin, 27.11.2015 tarihli ve 2014/223 Esas, 2015/715 Karar sayılı kararında katılan vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden katılan vekilini temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

B. Sanıklar ... ve ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Yasal Defterlere Kaydı Gereken Hesap ve İşlemleri Vergi Matrahının Azalması Sonucunu Doğuracak Şekilde Tamamen veya Kısmen Başka Deftere Kaydetme Suçundan Kurulan Hükümler ile Sanık ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Sahte Belge Düzenleme Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

B. Sanıklar ... ve ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Yasal Defterlere Kaydı Gereken Hesap ve İşlemleri Vergi Matrahının Azalması Sonucunu Doğuracak Şekilde Tamamen veya Kısmen Başka Deftere Kaydetme Suçundan Kurulan Hükümler ile Sanık ... Hakkında 2012 Takvim Yılında Sahte Belge Düzenleme Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçe bölümünün (B) alt başlığında açıklanan nedenlerle Kırkağaç Asliye Ceza Mahkemesinin, 27.11.2015 tarihli ve 2014/223 Esas, 2015/715 Karar sayılı kararına yönelik katılan vekili ve sanık ... müdafiinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden başkaca yönleri incelenmeyen hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

07.03.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/17298, Karar No: 2012/19073, Tarih: 08.11.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/17298 E.  ,  2012/19073 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Davacı, kesilen emekli aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespitiyle biriken aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanun'un 56/2. fıkrası uyarınca kesilen ölüm aylığının kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması ve kesildiği tarihten bu yana alamadığı maaşlarının faizi ile birlkte ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasında, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle Anayasa'nın 20'nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğünden adres hareketleri,

tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, ..., telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle/köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 08/11/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.