muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/4657, Karar No: 2024/9889, Tarih: 13.06.2024

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun (4735 sayılı Kanun) 8 inci maddesi, 5393 sayılı Kanun'un 67 ve 70 inci maddeleri.

3. 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 2 nci maddesinin yedinci ve sekizinci fıkraları, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 19 uncu maddesi.

4. Dairemizin 05.12.2022 tarihli ve 2022/14769 Esas, 2022/16010 Karar sayılı kararı.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesince ÇSGB İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen 07.07.2014 tarihli ve 4687 sayılı muvazaa raporunun geçersizliğinin tespiti talebiyle açılan davada, ... ile dava dışı Şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğuna dair tespitin Yargıtay onamasından geçerek kesinleştiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

3. 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrasına göre bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren alt işveren ilişkisi denilmektedir. Maddeye göre asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak 4857 sayılı Kanun'dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. Dolayısıyla asıl işveren alt işveren ilişkisinin geçerli olarak kurulabilmesi için iki işverenin bulunması, mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işin varlığı ve asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi hâlinde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirme unsurunun gerçekleşmiş olması gerekir. Sözü edilen bu hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanuni karineler olduğu kabul edilmelidir.

4. Muvazaa ise 6098 sayılı Kanun'da düzenlenmiş olup tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bunun dışında işverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin sekizinci fıkrasında bazı muvazaa kriterlerine de yer verilmiştir. Maddenin sekizinci fıkrasına göre, asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi hâlde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş, bölünerek alt işverenlere verilemez.

5. 5393 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde esasen Belediyenin görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir. Maddenin sözü edilen bendinin birinci cümlesinde "...yaptırır." ibaresi yer almakta ise de; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden, asli ve sürekli nitelik taşıyanların memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülmesi zorunlu olduğu hususu gözetildiğinde, maddede sayılan işlerin tamamının alt işverenlere verilemeyeceği açıktır. Kanun koyucu tarafından 14 üncü maddede sayılan işlerden hangilerinin alt işverenlere verilebileceğine ilişkin sınırlamaya ise 5393 sayılı Kanun'un 67 nci maddesinde yer verilmektedir. 5393 sayılı Kanun’un 67 nci maddesinde belirtilen asıl işlerin, 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde belirtilen sınırlamalar olmaksızın alt işverenlere verilebileceği düzenlenmiş olup bu işlerin belediyenin asli işlerinden olmasına rağmen işletmenin veya işin gereği teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren iş olup olmadığına bakılmaksızın üçüncü kişilere gördürülmesi mümkün kılınarak 4857 sayılı Kanun’un 2 nci maddesine istisna getirilmiştir.

6. Diğer yandan 11.09.2014 tarihli ve 29116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun ile 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ve 4735 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinde yapılan değişikliklerle personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmelerinin yapılabilmesine imkân tanınmıştır. Bu nedenle düzenlemenin yürürlüğe girdiği 11.09.2014 tarihinden sonra asıl işveren alt işveren ilişkisinin, sırf işçi teminine dayalı olduğu gerekçesiyle geçersiz olduğunun kabulü mümkün değildir.

7. 5393 sayılı Kanun’un 70 inci maddesinde de “Belediye kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usûllere göre şirket kurabilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

8. Belirtilen düzenlemeler dikkate alındığında davalı Belediyenin görevi kapsamına giren işlerin hizmet alım sözleşmesi ile gördürülmesinin ve belediyelerce şirket kurulmasının yasal olarak mümkün olduğu; kurulan bu şirketlerden hizmet alımı kanuna aykırı olmadığı gibi bu hususun tek başına muvazaaya delil de teşkil etmediği sonuçlarına ulaşılmaktadır.

9. Somut olayda; ÇSGB İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen 07.07.2014 tarih ve 4687 sayılı muvazaa raporu ve ekleri dosyada bulunmadığından, Dairemizce 2023/18110 Esas sayılı emsal dosyada eksiklik talebi yazısı ile temin edilerek yapılan incelemede; davacı temizlik işçisi olarak çalışmış olup davacının adının, muvazaa tespiti yapılan 01.04.2013-30.06.2014 tarihli 170 personelli temizlik Hizmet Alım Sözleşmesi kapsamında çalışan işçiler arasında olmadığı, aksine muvazaalı olmadığı kabul edilen Atlas İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. ile ... AŞ arasında yapılan 27.06.2012 tarihli "... İlçesi Dahilindeki Cadde, Sokakların ve Pazar Yerlerinin Süpürülmesi, Yıkanması, Çöp Toplama ve Taşıma İşine İlişkin Hizmet Alım Sözleşmesi" kapsamında çalışan işçilerin arasında olduğu görülmüştür. Bu hâlde, davacının fark alacaklarına ilişkin davanın reddine karar verilmesi gerekirken açıklanan sebeplerle yeterli inceleme yapılmadan kesinleşmiş muvazaa tespitine dayalı olarak karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/645, Karar No: 2022/2279, Tarih: 24.02.2022

**5. Ceza Dairesi         2022/645 E.  ,  2022/2279 K.**

**"İçtihat Metni"**

Silahlı terör örgütüne (FETÖ/PDY) üye olma suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma esnasında, suç yeri itibarıyla dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine dair ... Cumhuriyet Başsavcılığının 08/01/2019 tarihli ve 2018/47968 soruşturma, 2019/94 sayılı yetkisizlik kararını müteakip, bu kez suç yeri itibarıyla dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığının 11/02/2019 tarihli ve 2018/187470 soruşturma, 2019/3570 sayılı yetkisizlik kararı üzerine, bu defa suç yeri itibarıyla dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığının 04/06/2021 tarihli ve 2021/76892 soruşturma, 2021/6166 sayılı yetkisizlik kararını takiben, bu kez suç yeri bakımından dosyanın Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 29/06/2021 tarihli ve 2021/31687 soruşturma, 2021/1962 sayılı yetkisizlik kararı sonrasında, Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili savcılık olarak belirlenmesine ilişkin merci ... Ağır Ceza Mahkemesinin 03/08/2021 tarihli ve 2021/513 Değişik iş sayılı Kararının;

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 161/7. maddesinde yer alan "Yetkisizlik kararı ile gelen bir soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kendisinin de yetkisiz olduğu kanaatine varırsa yetkisizlik kararı verir ve yetkili savcılığın belirlenmesi için soruşturma dosyasını, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine gönderir. Mahkemece bu konuda verilen karar kesindir." şeklindeki düzenleme karşısında,

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 161/7. maddesinde yer alan "Yetkisizlik kararı ile gelen bir soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kendisinin de yetkisiz olduğu kanaatine varırsa yetkisizlik kararı verir ve yetkili savcılığın belirlenmesi için soruşturma dosyasını, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine gönderir. Mahkemece bu konuda verilen karar kesindir." şeklindeki düzenleme karşısında,

Somut olayda, ilk yetkisizlik kararının ... Cumhuriyet Başsavcılığınca verildiği ve dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, ancak ... Cumhuriyet Başsavcılığının da kendisini yetkisiz görerek dosyayı 11/02/2019 tarihli yetkisizlik kararı ile ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdiği anlaşılmakla, bu ikinci yetkisizlik kararından hemen sonra ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yetkili savcılığın belirlenmesi için soruşturma dosyasının, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine gönderilerek yetkili savcılığın belirlenmesi gerektiği cihetle, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 11/02/2019 tarihli ikinci yetkisizlik kararından sonra verilen yetkisizlik kararlarının hukuken geçersiz ve yok hükmünde olduğu gözetilerek, yetki uyuşmazlığı hakkında karar verilmesine yer olmadığına, dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığının yargı çevresinde görev yaptığı ağır Ceza Mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesi olan ... Batı Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği halde, yazılı şekilde uyuşmazlığın esastan incelenerek karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 10/12/2021 gün ve 94660652-105-26-19447-2021-Kyb sayılı Kanun yararına bozmaya atfen Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile Daireye ihbar ve dava evrakı ile birlikte gönderilmekle gereği düşünüldü:

Kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname münderecatı yerinde görüldüğünden talebin kabulü ile ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen 03/08/2021 tarihli ve 2021/513 Değişik iş sayılı Kararın CMK'nin 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma sebebine nazaran müteakip işlemlerin mercince yapılmasına, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE 24/02/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/5397, Karar No: 2021/13503, Tarih: 21.10.2021

**1. Ceza Dairesi         2020/5397 E.  ,  2021/13503 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

TÜRK MİLLETİ ADINA

... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin 12/10/2020 tarih ve 2020/2021 (E), 2020/1915 (K) sayılı kararının sanık müdafiileri ve sanık tarafından 5271 sayılı CMK'nin 291. maddesinde belirtilen süre içinde temyiz edildiği anlaşılmıştır.

Dosya incelendi.

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Sanık müdafiilerinin duruşmalı inceleme istemlerinin 7079 sayılı Kanun'un 94. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK’nin 299. maddesi uyarınca reddiyle incelemenin dosya üzerinden yapılması uygun görülmekle;

Sanık hakkında hükmedilen hapis cezasının beş yılın üzerinde olması nedeniyle bölge adliye mahkemesi kararının temyize tabi olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

... Adli Tıp Şube Müdürlüğünün 12/11/2019 tarihli raporunda belirtildiği üzere, mağdur ...'ın saçlı deri sağ temporal bölgesinde ateşli silah giriş, sağ gözünde ateşli silah çıkış deliği olduğu, kafatası ve yüz kemiklerinde hayati fonksiyonlarını 6. derece etkileyecek nitelikte kemik kırığı olduğu, hayati tehlike geçirdiği, duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli yitirilmesine neden olacak nitelikte yaraladığı olayda; teşebbüs nedeniyle 9 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası öngören TCK'nin 35. maddesi uyarınca meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı gözönünde tutularak üst sınırdan ceza tayini yerine yazılı şekilde 14 yıl hapis cezasına hükmolunarak eksik ceza tayini, aleyhe temyiz bulunmadığından ve bu husus bölge adliye mahkemesi tarafından eleştirilmediğinden, eleştiri nedeni yapılmıştır.

... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin 12/10/2020 tarih ve 2020/2021 (E), 2020/1915 (K) sayılı "istinaf başvurusunun esastan reddine dair" hükmünün tüm dosya kapsamına göre hukuka uygun olduğu anlaşıldığından; sanığın; suç işleme kastının olmadığına, hakkında meşru savunma, haksız tahrik ve gönüllü vazgeçme hükümlerinin uygulanması gerektiğine, sanık müdafiilerinin delillerin değerlendirilmesinde hataya düşüldüğüne, eksik incelemeye, sanığın mahkumiyetine yeterli delil olmadığına, suç vasfına, haksız tahrik ile gönüllü vazgeçme hükümlerinin uygulanması gerektiğine, hukuka ve adil yargılanma hakkına aykırı durumlarla savunma haklarının kısıtlandığına, suçun sübutuna, dosyada mevcut raporların yetersiz olduğuna, takdiri indirim hükümlerinin uygulanması gerektiğine yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddiyle, 5271 sayılı CMK’nin 302/1. maddesi gereğince isteme uygun olarak TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ ile HÜKMÜN ONANMASINA, hükmolunan ceza miktarı ve tutuklulukta geçen süre göz önüne alındığında, sanık müdafiilerinin tahliye taleplerinin REDDİNE,

Dosyanın, 28.02.2019 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nin 304/1. maddesi gereğince “... 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilamının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere” Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 21.10.2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14269, Karar No: 2015/17082, Tarih: 08.12.2015

**5. Ceza Dairesi         2013/14269 E.  ,  2015/17082 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2011/406785

MAHKEMESİ : KDZ. Ereğli 1. Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 26/09/2011

NUMARASI : 2010/167 Esas, 2011/535 Karar

SUÇ : Görevi kötüye kullanma

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Tapu Sicil Müdürü ve sözleşmeli Kadastro Teknisyeni olarak görev yapan sanıkların kooperatif yönetim kuruluna genel kurulca verilmiş taşınmaz satış yetkisi bulunmamasına rağmen kooperatife ait taşınmazın satış işlemini yapmak suretiyle kişilerin mağduriyetine neden oldukları, dolayısıyla icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçunun tüm unsurlarıyla oluştuğu gözetilmeden dosya kapsamı, oluşa uygun düşmeyen gerekçeler ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde beraat kararları verilmesi,

Kanuna aykırı, O yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 08/12/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1842, Karar No: 2019/4123, Tarih: 05.03.2019

**2. Ceza Dairesi         2017/1842 E.  ,  2019/4123 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mahkemece gösterilen gerekçe itibariyle verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiş olup tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmemiş, dosya kapsamına göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.Ancak;

5237 sayılı TCK'nın 165/1, 52/2. maddelerine göre belirlenen 6 ay hapis ve 3600 TL adli para cezasının kazanılmış hak gözetilip sonuç olarak 3600 TL adli para cezası üzerinden infazının yapılmasına karar verilmesi gerekirken 3600 TL adli para cezası tayin edilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 1412 sayılı Yasa'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, ancak, bu aykırılığın aynı Kanun'un 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün olduğundan, “5237 sayılı TCK'nın 165/1, 52/2. maddelerine göre belirlenen 5 ay hapis ve 3600 TL adli para cezasının, CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hak gözetilerek, 3600 TL adli para cezası üzerinden infazının yapılmasına” karar verilmek suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 05/03/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/755, Karar No: 2013/289, Tarih: 27.02.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2012/755 E.  ,  2013/289 K.**

* GEÇ TAHLİYE SEBEBİYLE CEZAİ ŞART

* İHALE İLE KİRALANAN TAŞINMAZIN GEÇ TAHLİYESİ

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 260

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 288

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Trabzon 3.Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 30.12.2010 gün ve 2004/444 E., 2010/364 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 21.11.2011 gün ve 2011/7202-12467 sayılı ilamı ile;

“…Dava, kira bedeli ile cezai şart alacağının tahsiline ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya kapsamına, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı vekilinin cezai şart alacağına ilişkin temyizine gelince:

Hükme esas alınan 3.6.1998 başlangıç tarihli ve 9 yıl 6 ay süreli ihale ile yapılan işletme sözleşmesi konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. sözleşmenin cezalar ve tazminatlar başlıklı maddenin 2.fıkrası “tesisin boşaltılması istendiğinde borçsuz olarak 10 gün içinde idareye teslim etmek zorundadır. Bu müddeti geçen her gün için işletmeci idareye ihale bedelinin güne tekabül eden miktarının (50) katını öder. Ve yine boşaltmadığı takdirde yasal yolla boşalttırılır. İdarenin alacaklarına karşılık teminatları irad kaydedilir.” Ödemeler başlıklı maddenin 7 fıkrasının el yazısıyla yazılan ve paraflanan bölümünde ihale bedeli 5.101 TL olarak belirlenmiştir. İhale şartnamesinin ihalenin şekli başlıklı maddenin 6 fıkrasında “muhammen bedel KDV dahil 1.078.13 TL olarak belirlenmiştir. Davalı vekili 29.11.2004 tarihli cevap dilekçesinde, ihale bedelinin 5.100 TL olduğunu kabul etmiş ve boşaltmama cezasının bu miktar üzerinde hesaplanması gerektiğini beyan etmiştir. Mahkemece, ihale şartnamesinde belirtilen ve davalının da kabulünde olan ihale bedeli 5.101 TL'nin günlük karşılığının 50 katının boşaltmama cezası olarak uygulanıp, buna göre alacak miktarının hesaplanması gerekirken, muhammen bedel üzerinden hesaplama yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir…”

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kira bedeli ile cezai şart alacağının tahsiline ilişkindir.

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kira bedeli ile cezai şart alacağının tahsiline ilişkindir.

Davacı vekili, davalının müvekkilinden 1998 yılında 10 yıl süreli taşınmaz kiraladığını, davalının sözleşme gereğince her yıl yaptığı ek sözleşmeyi 2002 yılında yapmadığını, sözleşmenin feshedilmiş olmasına rağmen taşınmazı tahliye etmediği gibi kiraları da ödemediğini belirterek 2002, 2003 ve 2004 yıllarına ait kira, cezai şart borcunun faizi ile birlikte toplamda 611.024.461.986.TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin, davacı Ç.. B..na ait M.. Altındere Vadisi Alabalık Üretme ve Yetiştirme istasyonunu 03.06.1998 tarihli şartname ve sözleşme ile 9 yıl 6 aylığına kiraladığını, sözleşmeye göre ilk yıllık kira bedelinin 5.100.000.000.-TL olduğunu, sözleşmede her yıl vergi usul kanununa göre Aralık ayında açıklanan “Yeniden Değerlendirme Oranı'ndan” az olmamak üzere artış yapılacağının kabul edildiğini, 2002 yılına kadar sözleşmeye uyularak gerekli artışların yapıldığını, kira bedelinin ödenmesinde hiçbir aksaklık olmadığını, 2002 yılında ekonomide meydana gelen büyük değişiklik nedeniyle 2002 yılı kirasının KDV dahil 27.431.600.000.-TL ye ulaştığını, müvekkilinin kira bedelinin günün şartlarına uyarlanması için Maçka Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/56 esasında uyarlama davası açtığını, yargılama sırasında 21.05.2002 tarihli ara karar ile teminat karşılığında kira sözleşmesinin fesih ve tahliyenin önlenmesine dair ihtiyatı tedbir kararı alındığını, kira sözleşmesinin feshedilmediğini, sözleşmeye göre, ihale bedelinin 5.100.000.TL olup boşaltmama cezasının buna göre hesap edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, ihale şartnamesindeki muhammen bedelin 1.078.125.000.TL olduğu cezai şartında bu bedele göre belirlenmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne dair verilen karar; Özel Dairece, metni yukarıda aynen yazılı gerekçe bozulmuş; yerel mahkemece, önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararını davacı vekili temyize getirmektedir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; kira sözleşmesi gereğince geç tahliyeden kaynaklanan cezai şart miktarının ne kadar olduğu noktasında toplanmaktadır.

Taraflar arasında 03.06.1998 başlangıç tarihli, 9 yıl 6 ay süreli işletme sözleşmesi düzenlenmiştir.

İhale şartnamesinin “İhalenin Şekli” başlıklı ‘B’ bendinin 6.maddesinde; “muhammen bedel + KDV: 937.500.000.TL + 140.625.000.TL= 1.780.125.000.TL” yazmaktadır.

İşletme sözleşmesinin 7.maddesinde ise; “İhale bedeli 5.101.000.000.TL” yazılmıştır.