muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/12158, Karar No: 2015/40210, Tarih: 04.05.2015

**6. Ceza Dairesi         2013/12158 E.  ,  2015/40210 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

5237 sayılı TCK.nın 150. maddesinin 2. fıkrasındaki “malın değerinin azlığı” kavramının, 765 sayılı TCK.nın 522. maddesindeki “hafif” ve “pek hafif” ölçütleriyle, her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerliği bulunmadığı, “değer azlığının” 5237 sayılı Yasaya özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, bunun, daha çoğunu alabilme olanağı varken, yalnızca gereksinmesi kadar değer olarak da az olan şeyi alma durumunda, olayın özelliği ve sanığın özgülenen kastı da değerlendirilip, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanarak uygulanabileceği gözetilmeden, somut olayda koşulları bulunmadığı halde, TCK'nın 150/2.maddesinin düzenleniş amacının dışında yorumlar getirilerek cezadan indirim yapılması, sanık yakalandığında üst aramasında yakınana ait mp3 çaların ele geçirilmesi nedeniyle etkin pişmanlığın uygulanma koşularının oluşmadığı gözetilmeden, yerinde ve yeterli olmayan gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulması, karşı temyiz olmadığından, bozma nedeni yapılmamış,

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

T.C. Anayasa'sının 90. maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesi ışığında, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanık için baro tarafından görevlendirilen zorunlu savunman ücretlerinin sanıktan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretlerin... Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeden, yazılı şekilde zorunlu savunman ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla CMUK'nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasından yargılama giderine ilişkin bölümün çıkartılarak yerine “Sanığın yapılmasına sebebiyet verdiği 30 TL bilirkişi ücretinden ibaret yargılama giderinin sanıktan tahsiline” kelimelerinin eklenmesi suretiyle, eleştiri dışında, diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 04.05.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/456, Karar No: 2024/7527, Tarih: 16.10.2024

**2. Hukuk Dairesi         2024/456 E.  ,  2024/7527 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/2200 E., 2023/1791 K.

KARAR : Başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün gerekçe yönünden düzeltilmesi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 1. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2019/202 E., 2021/75 K.

Taraflar arasındaki boşanma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince boşanma davasının kabulü ile tarafların boşanmalarına ve fer'îlerine karar verilmiştir.

Kararın davalı erkek vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün gerekçe yönünden düzeltilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı kadın tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı kadın vekili dava dilekçesinde özetle; erkeğin baskı , şiddet ve tehditinin olduğunu, terör örgütü ile bağlantılı olduğunu, çocukları okula göndermediğini, evde televizyon açtırmadığını, kadına Konya'ya gitme konusunda baskı yaptığını, Suriye ve Afganistan'a cihata gideceklerini söylediğini, devamlı hakaret ettiğini ve şiddet uyguladığını, eve misafir kabul etmediğini, kadını ve çocukları ölümle tehdit ettiğini iddia ederek, evlilik birliğinin sarsılması nedeni ile tarafların boşanmalarına ve orta çocuğun velâyetinin anneye verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2.Davacı kadın cevaba cevap dilekçesinde özetle; erkeğin birlik yükümlülüklerini yerine getirmediğini, kadının 2015 yılında feragat ettiği boşanma davasından sonra da hakaret, şiddetin ve tehditin devam ettiğini, aşağılayıcı davrandığını iddia ederek, tarafların boşanmalarına, ortak çocukların velâyetinin anneye verilmesine, aylık 500,00'er TL tedbir ve iştirak nafakasına, aylık 500,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakasına, 20.000,00 TL maddî ve 20.000,00 TL manevî tazminata, ziynetlerin aynen iadesine, evlilik içinde alınan taşınmazın paylaşılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı erkek cevap dilekçesinde özetle; kadının psikolojik şiddet uyguladığını, 15 yıldır ayrı yaşadıklarını, boşanmak istediğini, iddiaların doğru olmadığını, çamaşırlarını yıkamadığını, yemek yapmadığını, ilgilenmediğini iddia ederek, davacının davasının boşanma yönünden kabul edilmesine, ortak çocuğun velâyetinin babaya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı erkek cevap dilekçesinde özetle; kadının psikolojik şiddet uyguladığını, 15 yıldır ayrı yaşadıklarını, boşanmak istediğini, iddiaların doğru olmadığını, çamaşırlarını yıkamadığını, yemek yapmadığını, ilgilenmediğini iddia ederek, davacının davasının boşanma yönünden kabul edilmesine, ortak çocuğun velâyetinin babaya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı erkek ikinci cevap dilekçesinde özetle; kadının evlilik içindeki en ufak ayrıntıyı ailesine bildirdiğini, çocuğu okula göndermediğini ve ailesinin yanında çalıştırdığını, müşterek konutun kilidini değiştirdiğini ve kadını eve almadığını, erkeğe ve ailesine devamlı hakaret edip, onları dışladığını, altınların bir kısmı ile feragat ettiği davada vekâlet ücreti ödediğini, çocukların bakım ve gözetim yükümlülüklerini yerine getirmediğini iddia ederek, tarafların boşanmalarına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı tanıklarının anlatımlarına göre davalı erkeğin bir takım dini toplantılara katıldığı, davacı kadına kapalı giyinmesi, çarşaf giyip peçe takması konusunda baskı yaptığı, ortak çocukları okula göndermek istemediği, davalı erkeğin eve gelen misafirlere de ''siz Müslüman değilsiniz, çarşaf giyin, peçe takın, vücut hatlarınız belli olmasın, parfüm sıkmayın'' şeklinde uyarılarda bulunduğu, davacı kadına da bu yönde talimatlar verdiği, eldeki davanın açılmasından sonra 2019 yılının Eylül ayında davalı erkeğin Irak uyruklu bir kadınla dini nikahla evlendiği, nişan ve düğün yaptığı, gayri resmi eşinden 2020 yılının Temmuz ayında doğmuş olan bir çocuğunun bulunduğu, bu durumun tanık anlatımları ile davalı erkeğin sosyal inceleme raporundaki ve mahkememiz huzurundaki beyanları ile sabit olduğu, yargılama süresince de sadakat yükümlülüğü devam edeceğinden eldeki davada ileri sürülebileceği gerekçesi ile açılan boşanma davasının kabulü ile evlilik birliğinin sarsılması nedeni ile tarafların boşanmalarına, ortak çocukların velâyetinin anneye verilmesine, baba ile kişisel ilişki tesisine, kadın için aylık 500,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakasına, çocuklar için aylık 500,00'er TL tedbir ve iştirak nafakasına, kadın için 20.000,00 TL maddî ve 20.000,00 TL manevî tazminata karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı erkek tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı erkek istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafça dinletmekten vazgeçilen tanıkların dinlenemeyeceğini, ikinci tanık listesinin dinlenemeyeceğini, davadan sonraki olayların hükme esas alınamayacağını belirterek, kusur belirlemesi, çocuk ve kadın için kabul edilen nafakalar, kabul edilen tazminatlar, velâyet ve kişisel ilişki yönünden istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

B. İstinaf Sebepleri

Davalı erkek istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafça dinletmekten vazgeçilen tanıkların dinlenemeyeceğini, ikinci tanık listesinin dinlenemeyeceğini, davadan sonraki olayların hükme esas alınamayacağını belirterek, kusur belirlemesi, çocuk ve kadın için kabul edilen nafakalar, kabul edilen tazminatlar, velâyet ve kişisel ilişki yönünden istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı kadının dava dilekçesinde davalı erkeğin sadakatsiz davranışlarda bulunma vakıasına dayanılmadığı, dolayısıyla erkeğin bu kusurlu davranışının kusur belirlemesinde dikkate alınamayacağı ancak ayrı bir dava konusunu oluşturduğu dikkate alınmaksızın erkeğin sadakatsiz davranışta bulunmasının erkeğe kusur olarak yüklenemeyeceği, karar gerekçesinden çıkartılmasının gerektiği, boşanmaya neden olan olaylarda mahkemece tespit edilen davalının "dini toplantılara katılarak davacı kadına çarşaf giyip peçe takması konusunda baskı yapma, ortak çocukları okula göndermek istememe, müşterek haneye gelen misafirlere de 'siz Müslüman değilsiniz, çarşaf giyin, peçe takın, vücut hatlarınız belli olmasın, parfüm sıkmayın' şeklinde talimatlar verme" vakıalarına dayanan kusur belirlemesinin doğru olduğu dolayısıyla boşanmaya neden olan olaylarda davalı erkeğin tam kusurlu davacı kadının kusursuz olduğu , davacı kadın vekilinin ikinci cevap dilekçesiyle bir kısım tanıkların dinlenmesinden vazgeçtiğini belirterek yeni bir tanık listesi verdiği, tarafların dilekçelerinde iddia ve savunmalarını serbestçe değiştirip genişletebilecekleri dikkate alındığında davacı vekilinin ikinci cevap dilekçesinde sunduğu tanık listesinin ikinci tanık listesi verme yasağı kapsamında kalmayacağı, davacı tanıklarının dinlenmesinin usul ve yasaya uygun bulunduğu gerekçesi ile davalı erkek vekilinin kusur belirlemesine yönelik istinaf başvurusunun erkeğe yüklenen vakıa yönünden kabulü ile boşanmaya sebebiyet veren olaylarda erkeğin tam, kadının kusursuz olduğunun tespitine, erkeğin sair istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kadın tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı kadın vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi yönünden temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı kadın tarafından açılan boşanma davasında geçimsizlikte sadakat yükümlülüğüne aykırı davranması kusurunun erkeğe yüklenmemesinin usul ve yasaya uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

B. Temyiz Sebepleri

Davacı kadın vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi yönünden temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı kadın tarafından açılan boşanma davasında geçimsizlikte sadakat yükümlülüğüne aykırı davranması kusurunun erkeğe yüklenmemesinin usul ve yasaya uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 119 uncu maddesinin 1 nci fıkrasının (e) bendi, 129 uncu maddesinin 1 nci fıkrasının (d) bendi, 141 inci maddesi, 323 üncü ve 326 ncı maddeleri, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrası, 4 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı kadın vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/5890, Karar No: 2010/12882, Tarih: 12.11.2010

**11. Ceza Dairesi         2009/5890 E.  ,  2010/12882 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahtecilik

HÜKÜM : Beraat

Katılan vekilinin 19.10.2006 tarihinde yüzüne karşı tefhim edilen hükmü, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 310/1. maddesinde belirlenen bir haftalık yasal süresinden sonra 27.10.2006 havale tarihli dilekçe ile temyiz ettiği anlaşıldığından, katılan vekilinin yasal süresinden sonra vaki temyiz isteminin anılan Yasanın 317. maddesi uyarınca istem gibi REDDİNE, 12.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19759, Karar No: 2015/2385, Tarih: 16.02.2015

**5. Hukuk Dairesi         2014/19759 E.  ,  2015/2385 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 12/06/2014

NUMARASI : 2014/41-2014/355

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve tespit edilen Bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Ancak;

1-Dava konusu taşınmazın mülkiyeti ihtilaflı olmadığı halde tespit edilen bedelin üçer aylık vadeli hesaba bloke edilmesi,

2-2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine 6459 sayılı Yasanın 6. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içerisinde sonuçlandırılamadığından, Anayasa Mahkemesi’nin 19.12.2013 tarih ve 2013/817 başvuru numaralı 1. Bölüm kararı da göz önüne alınarak, kamulaştırma bedeline dört aylık sürenin bitim tarihinden yasal faiz işletilmesine karar verilmişse de faizin bitim tarihinin kararda gösterilmemesi,

3-Taşınmazın tapu kaydı üzerinde K.. Ç.. hissesi üzerinde bulunan haciz şerhinin hükmedilen bedele yansıtılması gerekirken, ödemeyi geciktirecek şekilde yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru değil ise de; bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

a)Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 5.paragrafından (müracaatına kadar 3’er aylık vadeli hesaba dönüştürülerek nemalandırılması için karardan bir örnek ilgili Ziraat Bankası ... Şubesi Müdürlüğüne gönderilmesine) cümlesinin çıkartılmasına, yerine (bu hususta ilgili banka şubesine müzekkere yazılmasına) cümlesinin eklenmesine,

b)Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 2.paragrafındaki (tarihinden) kelimelerinden sonra yazılan kısmın çıkartılmasına, yerine (karar tarihi 12.06.2014 gününe kadar geçen süre için yasal faiz yürütülmesine,) cümlesinin yazılmasına,

c)Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 4.paragrafının hükümden çıkartılmasına, yerine (Taşınmazın tapu kaydı üzerinde K.. Ç.. hissesi üzerinde bulunan haciz şerhinin hükmedilen bedele yansıtılmasına) cümlesinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 16.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/670, Karar No: 2013/6538, Tarih: 02.04.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2013/670 E.  ,  2013/6538 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesilen aylıkların yeniden bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca kesilen ölüm aylığının kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun

bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle Anayasa'nın 20'nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri