muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/9, Karar No: 2019/511, Tarih: 27.06.2019

İnceleme dışı şüpheli ... müdafisi 08.12.2014 havale tarihli dilekçesinde özetle; Ankara Üniversitesi ile Avrupa Politeknik Üniversitesi arasında çift diploma hukuk lisans programı başlatılmasına ilişkin görüşmelerin inceleme dışı şüpheli ...'ın Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı olduğu 02.06.2011 tarihinden önce Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından başlatıldığını, Avrupa Politeknik Üniversitesi yetkilisi olan şüpheli ...'ın her iki üniversite arasında akademik iş birliği yapmak istediklerini Ankara Üniversitesi Rektörlüğüne bildirip proje hakkında bilgi verdiğini, 2011 yılı Temmuz ayında Ankara Üniversitesinin Rektörü Cemal Taluğ ve Rektör Yardımcısı A. Argun Karacabey'in uygun görüşü ve yönlendirmesi sonucunda ...'ın Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ile irtibata geçtiğini, konu hakkında Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine bilgi de verildiğini, imzalanan protokolde çift diploma programına Yükseköğretim Kurulunun onayı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) kanalıyla öğrenci alınacağının çok açık biçimde yazıldığını, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi internet sitesinde inceleme dışı şüpheli ...'ın bilgisi dışında 05.09.2011 tarihinde program ile ilgili bir duyurunun yayınlandığını, duyuru ile ilgili tüm işlemlerin koordinatör tarafından yürütüldüğünü, inceleme dışı şüpheli ...'ın koordinatöre talimat vererek duyuruyu kaldırttığını, program ile ilgili işlemlerin yürütülmesi için koordinatör atanmasını teklif etme dışında hiçbir işlem yapmadığını, programa öğrenci kaydetmediğini, yasal sürecin tamamlanmasını beklediğini, bununla birlikte Avrupa Politeknik Üniversitesinin Ankara Üniversitesinden tamamen bağımsız olarak tek diploma programına kayıtlı bulunan öğrenciler için eğitim desteği talebinde bulunduğunu, Ankara Üniversitesi Rektörlüğünün şifahi talebi ve teşviki ile sadece öğretim üyesi göndermek suretiyle Avrupa Politeknik Üniversitesine eğitim desteği verdiğini, bu desteğin kesinlikle çift diploma programı kapsamında olmadığını, çift ve tek diploma programlarının birbirine karıştırılmasında gerek Avrupa Politeknik Üniversitesinin gerekse koordinatörün eylemleri ve taahhütlerinin olup olmadığı hususlarının inceleme dışı şüphelinin bilgisi dışında olduğunu, basına yansıyan haberlerde de Avrupa Politeknik Üniversitesinin tek diploma programına kayıtlı öğrencileri için verilen eğitim desteğinin, başlatılması planlanan çift diploma programı ile karıştırıldığını,

İfade etmişlerdir.

Şüpheli ... 15.03.2016 tarihli dilekçesinde özetle; Ankara Üniversitesi ile Avrupa Politeknik Üniversitesi arasında imzalanan Kosova Hukuk Programının, dönemin Rektörü Prof. Dr. Cemal Taluğ ve Rektör yardımcısı Prof. Dr. A. Argun Karacabey ile Avrupa Politeknik Üniversitesi yetkilileri arasında 2010 yılında görüşülmeye başlandığını ve planlamalar yapıldığını, bu sebeple soruşturmaya dönemin Rektörü ve Rektör yardımcısı ile programı planlayan, bu amaçla görüşmeler yapan, protokollere imza atan, uygulayan ve bütün bu konularda yetkili olduğu belgelere atılan imzalardan anlaşılanların dahil edilmesi gerektiğini, konuyla ilgili fakültenin internet sitesinde ve gazetelerde ilanlar verildiğini, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı olan inceleme dışı şüpheli ...'ın Hukuk ve Demokrasi Dergisi'nde yer alan röportajında "...Türk doktrininin yurt dışında yaygınlaştırılması ve öğretilmesi için Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ile Avrupa Politeknik Üniversitesi ile imzalanan akademik iş birliği protokolü çerçevesinde Kosova'nın Prizren kentinde hukuk fakültesi açılması için aktif bir şekilde çalışmalar yapıyoruz." dediğini, Hürriyet Gazetesinde 24.09.2011 tarihinde yayınlanan haberde "...Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Avrupa Politeknik Üniversitesi ile imzalanan akademik iş birliği protokolü çerçevesinde Kosova'nın Prizren kentinde hukuk fakültesi açıyor. Bu yıl ilk öğrencilerini alacak olan fakülteyi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. ..., 'Yurtdışında Türkçe eğitimli ilk hukuk fakültesi olacak. Sadece Türk hukuku öğretilecek' sözleriyle tanıttı", aynı gazetede 07.10.2011 tarihinde yayımlanan haberde "Bu yıl ilk öğrencilerini alacak olan fakülte, yurt dışında Türk hukukunu öğretecek ilk fakülte olacak. Kosova'da eğitim verecek fakültede, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinin ders programı aynen uygulanacak, öğretim üyeleri Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden sağlanacak. Sınav, ders geçme ve kredi sistemleri Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ile birebir aynı olacak, 5 Kasım'da resmi açılış Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. ..., Kosova'da açılan hukuk fakültesini 'Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nin şubesi' diye tanımlayarak Hürriyet'e şunları söyledi: 'Sadece bu yıla mahsus ön kayıtla öğrenci alacağız. Ankara Hukuk'un kuruluş tarihi olan 5 Kasım tarihinde, Kosova'daki bu fakültemizin de resmi açılışını yapacağız. Türkiye'nin Balkanlara olan özlemine biz hukuk alanında son vermek için yola çıktık. Hukuk rejimi bir devletin, bir toplumun şekillenmesinde çok önemli bir yere sahiptir. Kosova'ya da hukuk kültürünü ve rejimini taşıyabilirsek çok önemli bir kazanım elde ederiz. Eskiden Türki Cumhuriyetlerden, Balkanlardan öğrenci taşırdık. Şimdi biz buradan oralara öğrenci göndereceğiz ve Türk kültürünü oralara taşıyacağız. Gençlerimiz Avrupa'da Ankara Hukuk eğitimi alacak.'", aynı gazetede 31.10

. Türkiye'nin Balkanlara olan özlemine biz hukuk alanında son vermek için yola çıktık. Hukuk rejimi bir devletin, bir toplumun şekillenmesinde çok önemli bir yere sahiptir. Kosova'ya da hukuk kültürünü ve rejimini taşıyabilirsek çok önemli bir kazanım elde ederiz. Eskiden Türki Cumhuriyetlerden, Balkanlardan öğrenci taşırdık. Şimdi biz buradan oralara öğrenci göndereceğiz ve Türk kültürünü oralara taşıyacağız. Gençlerimiz Avrupa'da Ankara Hukuk eğitimi alacak.'", aynı gazetede 31.10.2011 tarihinde yayımlanan haberde "Türkiye'nin en köklü hukuk fakültelerinden olan Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ilk kez yurt dışına açılıyor. Kosova Prizren'de şube açan fakülte, Ankara'da 542 TM puanıyla öğrenci kabul ederken Kosova'daki ilk yılında 180 baraj puanını geçen 200 kişiye öğrenim fırsatı sunuyor. Mezun olanlar hem AB hem de Ankara hukuk diplomasına sahip olacaklar." ifadelerinin yer aldığını, inceleme dışı şüpheli ...'ın 11.08.2011 tarihinde kendisini koordinatör olarak ataması ile programa dahil olduğunu ve bu kapsamda görevinin, raporların ve ders programlarının hazırlanması, ilgili birimlerin belirlediği eksikliklerin giderilmesi, öğretim üyelerinin dersini zamanında ve gereği gibi verebilmesi için planların yapılması, sınavların zamanında ve usulüne uygun olarak yapılması, rektör ve rektör yardımcısı ile inceleme dışı şüpheli ... tarafından verilen diğer görevlerin yerine getirilmesi olduğunu, program raporu hazırlamak dışında bir işlem yapmadığını,

Şüpheli ...; Ankara Üniversitesi ve Avrupa Politeknik Üniversitesi senatolarının iş birliği konusunda karar aldıklarını, Yükseköğretim Kuruluna da senato kararlarını gönderdiklerini, bu şekilde çift diploma verme olanağının hukuken geçerli hale geldiğini, ancak bürokrasinin ağır işlemesinden dolayı beklenen kararların geciktiğini, şikâyetçilerin mevzuatı bilmemeleri ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine yatay geçişlerinin kabul edilmemesi nedeniyle şikâyette bulunduklarını düşündüğünü, kendisinin üniversite senatosu kararlarının alınmasında, Yükseköğretim Kuruluna başvuruda bulunulmasında veya öğrencilerin kayıtlarının yapılmasında doğrudan hiçbir ilgisinin bulunmadığını, öğrencilerin mağdur olmaması için halen "Europa Univercity In Kosova" adlı üniversitede hukuk fakültesi lisans eğitim programının 40 öğrenci ile devam ettiğini, atılı suçu kabul etmediğini,

Savunmuşlardır.

Anayasanın "Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence" başlıklı 129. maddesinin altıncı fıkrası "Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idari merciin iznine bağlıdır." şeklinde düzenlenmiştir.

Anayasanın bu hükmü ile memurlar ve diğer kamu görevlileri için özel bir soruşturma usulü (izin sistemi) getirilmesi öngörülmüş ve bu hüküm doğrultusunda 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi "Bu Kanunun amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercileri belirtmek ve izlenecek usulü düzenlemektir.",

Aynı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları;

"Bu Kanun, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanır.

Görevleri ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usullerine tabi olanlara ilişkin kanun hükümleri ile suçun niteliği yönünden kanunlarda gösterilen soruşturma ve kovuşturma usullerine ilişkin hükümler saklıdır." biçiminde düzenlenmiştir.

Aynı Kanun'un "Soruşturma izninin gönderileceği merci" başlıklı 11. maddesinde yer alan "Soruşturma izninin itiraz edilmeden veya itirazın reddi sonunda kesinleşmesi ya da soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara karşı yapılan itirazın kabulü üzerine dosya, derhal yetkili ve görevli Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. İzin üzerine ilgili Cumhuriyet başsavcılığı, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ve diğer kanunlardaki yetkilerini kullanmak suretiyle hazırlık soruşturmasını yürütür ve sonuçlandırır." hükmü gereğince suçun soruşturulması yetkili mercinin iznine bağlı olarak Cumhuriyet savcısına aittir.

4483 sayılı Kanun'a göre özel bir kanun olan ve yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek, bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemek amacıyla 06.11.1981 tarihli ve 17506 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Genel esaslar" başlıklı 53. maddesinin (c) fıkrası;

"Ceza soruşturması usulü:

Yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ile yükseköğretim kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretim elemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca inceleme başlatılabilir, inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya da doğrudan soruşturma başlatılması hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır:

(1) İlk soruşturma:

Yükseköğretim Kurulu Başkanı için, kendisinin katılmadığı, Milli Eğitim Bakanının başkanlığındaki bir toplantıda, Yükseköğretim Kurulu üyelerinden teşkil edilecek en az üç kişilik bir kurulca, diğerleri için, Yükseköğretim Kurulu Başkanınca veya diğer disiplin amirlerince doğrudan veya görevlendirecekleri uygun sayıda soruşturmacı tarafından yapılır. Öğretim elemanlarından soruşturmacı tayin edilmesi hâlinde, bunların, hakkında soruşturma yapılacak öğretim elemanının akademik unvanına veya daha üst akademik unvana sahip olmaları şarttır.

(2) Son soruşturmanın açılıp açılmamasına;

a) Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyeleri ile Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri hakkında Danıştayın 2 nci Dairesi,

b) Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumu rektörleri, rektör yardımcıları ile üst kuruluş genel sekreterleri hakkında, Yükseköğretim Kurulu üyelerinden teşkil edilecek üç kişilik kurul,

c) Üniversite, fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurulu üyeleri, fakülte dekanları ve dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul müdürleri ve yardımcıları ile üniversite genel sekreterleri hakkında, rektörün başkanlığında rektörce görevlendirilen rektör yardımcılarından oluşacak üç kişilik kurul,

d) Öğretim elemanları, fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterleri hakkında üniversite yönetim kurulu üyeleri arasından oluşturulacak üç kişilik kurul,

e) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında, mahal itibariyle yetkili il idare kurulu, Karar verir.

f) Yükseköğretim Kurulu ile üniversite yönetim kurullarınca oluşturulacak kurullarda görevlendirilecek asıl ve yedek üyeler bir yıl için seçilirler. Süresi sona erenlerin tekrar seçilmeleri mümkündür.

d) Öğretim elemanları, fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterleri hakkında üniversite yönetim kurulu üyeleri arasından oluşturulacak üç kişilik kurul,

e) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında, mahal itibariyle yetkili il idare kurulu, Karar verir.

f) Yükseköğretim Kurulu ile üniversite yönetim kurullarınca oluşturulacak kurullarda görevlendirilecek asıl ve yedek üyeler bir yıl için seçilirler. Süresi sona erenlerin tekrar seçilmeleri mümkündür.

(3) Son soruşturmanın açılıp açılmamasına karar verecek kurullar üye tamsayısı ile toplanır. Kurullara ilk soruşturmayı yapmış olan üyeler ile haklarında karar verilecek üyeler katılamazlar. Noksanlar yedek üyelerle tamamlanır. Diğer hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükümleri uygulanır.

(4) Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri hakkında Danıştayın 2 nci Dairesinde verilen lüzum-u muhakeme kararına itiraz ile men-i muhakeme kararlarının kendiliğinden incelenmesi Danıştayın İdari İşler Kuruluna aittir. Diğer kurullarca verilen lüzum-u muhakeme kararına ilgililerce yapılacak itiraz ile men-i muhakeme kararları kendiliğinden Danıştay 2 nci Dairesince incelenerek karara bağlanır. Lüzum-u muhakemesi kesinleşen Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyelerinin yargılanması Yargıtay ilgili ceza dairesine, temyiz incelemesi Ceza Genel Kuruluna, diğer görevlilerin yargılanmaları suçun işlendiği yer adliye mahkemelerine aittir.

(5) Değişik statüdeki kişilerin birlikte suç işlemeleri hâlinde soruşturma usulü ve yetkili yargılama mercii görev itibariyle üst dereceliye göre tayin olunur.

(6) Yükseköğretim Kurulu Başkanı ve rektörlerin 1609 sayılı Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanun kapsamına giren suçlarından dolayı yapılacak ceza soruşturmasında yukarıda belirtilen ceza kovuşturması usulü tatbik edilir. Bunlar dışında kalan tüm görevliler için 1609 sayılı Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanun hükümleri uygulanır.

1609 sayılı Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanun kapsamına giren suçlarından dolayı kanuni kovuşturma için gereken izin, Yükseköğretim Kurulu üyeleri ile Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri ve bu kuruluşların memurları (Üniversitelerarası Kurul memurları dahil) hakkında Yükseköğretim Kurulu Başkanından, üniversite yöneticileri ve öğretim elemanları ile memurlar hakkında üniversite rektörlerinden alınır.

1609 sayılı Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanun kapsamına giren suçlarından dolayı kanuni kovuşturma için gereken izin, Yükseköğretim Kurulu üyeleri ile Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri ve bu kuruluşların memurları (Üniversitelerarası Kurul memurları dahil) hakkında Yükseköğretim Kurulu Başkanından, üniversite yöneticileri ve öğretim elemanları ile memurlar hakkında üniversite rektörlerinden alınır.

(7) İdeolojik amaçlarla Anayasada yer alan temel hak ve hürriyetleri, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk, sınıf, din ve mezhep ayrılığına dayanılarak nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyeti ortadan kaldırmak maksadıyla işlenen suçlarla bunlara irtibatlı suçlar, öğrenme ve öğretme hürriyetini doğrudan veya dolaylı olarak kısıtlayan, kurumların sükün, huzur ve çalışma düzenini bozan boykot, işgal, engelleme, bunları teşvik ve tahrik, anarşik ve ideolojik olaylara ilişkin suçlar ile ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde, yukarıda yazılı usuller uygulanmaz; bu hallerde kovuşturmayı Cumhuriyet Savcısı doğrudan yapar.

(8) Bu Kanunda yer almamış hususlarda 4 Şubat 1329 tarihli Memurin Muhakematı Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." biçiminde düzenlenmiş iken suç tarihinden sonra yürürlüğe giren 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesinin (c) fıkrasının birinci paragrafında yer alan "ileri sürülen suçlar hakkında" ibaresi "ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca inceleme başlatılabilir, inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya da doğrudan soruşturma başlatılması hâlinde" şeklinde ve aynı fıkranın (2) numaralı bendinin (b) alt bendinde yer alan "Üniversite" ibaresi "Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumu" şeklinde değiştirilmiştir.

Görüldüğü gibi 4483 sayılı Kanun'dan farklı olarak 2547 sayılı Kanun'a göre soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının herhangi bir katılımı bulunmamakta ve soruşturma tamamen idarenin görevlendirdiği muhakkik tarafından tamamlanıp, dava da iddianame anlamındaki son soruşturmanın açılması (lüzum-u muhakeme) kararı ile açılmaktadır. Yargılama ise ceza mahkemelerinde yapılmaktadır.

Diğer yandan, 2547 sayılı Kanunu'nun 53/c maddesinin beşinci fıkrasının "Değişik statüdeki kişilerin birlikte suç işlemeleri hâlinde soruşturma usulü ve yetkili yargılama mercii görev itibariyle üst dereceliye göre tayin olunur." hükmündeki "değişik statüdeki kişiler" ve "görev itibariyle üst dereceli" ibareleri rektör, dekan, öğretim elemanı gibi üniversite personelini ifade ettiğinden, 2547 sayılı Kanun'un üniversite personeli olmayan suç ortaklarına uygulanamayacağı, dolayısıyla 2547 sayılı Kanun'da üniversite personeli olmayan suç ortakları hakkında yürütülecek soruşturmanın usulüne ilişkin bir hüküm bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Aynı Kanun'un 53/c maddesinin son fıkrası "Bu Kanunda yer almamış hususlarda 4 Şubat 1329 tarihli Memurin Muhakematı Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." biçiminde düzenlenmiştir. Ancak, 4483 sayılı Kanun'un 16 ve 18. maddeleri ile 4 Şubat 1329 tarihli Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat yürürlükten kaldırılarak bu Kanun'un uygulanacağı belirtilen hâllerde 4483 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

4483 sayılı Kanun'un "İştirak hâlinde işlenen suçlar" başlıklı 10. maddesi "Bu Kanun kapsamındaki suçların iştirak hâlinde işlenmesi durumunda memur olmayan, memur olanla; ast memur, üst memurla aynı mahkemede yargılanır." biçiminde düzenlenmiştir. Bu hükme göre, memurun özgü suçuna iştirak eden ve memur olmayan hakkında soruşturma genel hükümlere göre yapılacak, dosya ya savcılık veya kovuşturma aşamasında birleştirilecektir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, 4483 sayılı Kanun kapsamındaki suçların sırf memur suçları olduğudur. Bu suçların özelliği, kamu görevlisi olmayanların bu suçu işleyememesidir. Bu suçlara özgü suçlar denilmektedir. (H. Tahsin Gökcan-M. Artuç, Ceza Hukukunda Kamu Görevlisi ve Özel Soruşturma Usulleri, Adalet Yayınevi, s. 670-671)

Buna göre, üniversite personelinin görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlara iştirak eden, ancak üniversite personeli olmayan suç ortakları hakkında yapılacak soruşturmada uygulanacak usulün genel hükümlere göre yapılması gerektiği kabul edilmelidir.

Bu aşamada Cumhuriyet savcısının soruşturma aşamasında görev ve yetkileri ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karara ilişkin mevzuat hükümleri ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın hukuki niteliği üzerinde durulmalıdır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" başlıklı 160. maddesi;

"(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.", CMK'nın "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" başlıklı 161. maddesinin birinci fıkrası "Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adlî kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir...", aynı Kanun'un "Kamu davasını açma görevi" başlıklı 170. maddesinin ikinci fıkrası "Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler." biçiminde düzenlenmiştir.

Anılan Kanun'un "Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar" başlıklı 172. maddesi karar tarihinde;

"(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

(2) Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra yeni delil meydana çıkmadıkça, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz..." şeklinde düzenlenmiş iken söz konusu maddenin ikinci fıkrası 06.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 680 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile "(2) Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz." biçiminde değiştirilmiştir.

Madde gerekçesinde; "1412 sayılı Kanun'un 164 üncü maddesinde, yeterli delil bulunmaması veya keyfiyetin takibe değer görülmemesi hâlinde, takipsizlik kararı verilmesine dair hüküm yer almaktadır. Tasarı ilk olarak bu işlemi belirlemek üzere 'kovuşturmaya yer olmadığına dair karar' terimini getirmiştir. Soruşturma evresinden kovuşturmaya geçip geçmeme söz konusu olduğundan bu terim değişikliği uygun görülmüştür. Madde ayrıca kamu davasının açılması için şüpheyi haklı kılacak yeterlikte ve kuvvette delil, iz, eser ve emarenin elde edilmemesi ölçütünü kullanmaktadır. Yeterli kuvvette makul şüphe bulunduğu anlaşılacak olursa, kovuşturma evresine geçilecektir.

Maddenin ikinci fıkrasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra, kamu davasının, aynı eylem ve aynı kişi hakkında açılabilmesi yeni delil, iz, eser ve emarenin meydana çıkmasına veya şüphe nedenlerinin takdirinde ağır hata olmasına bağlanmıştır. Böylece kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların zamanaşımı süresince şüphelinin başında, tâbir yerinde ise Demoklesin Kılıcı gibi durması ve onun özgürlükler bakımından bir tehdit oluşturması önlenmek istenmektedir. Bazı usul kanunlarında mahkemelerin beraat kararlarının temyize tâbi tutulmadığı görülüyor.

Bu yeni düzenleme neticesinde, Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına dair bir karar verdikten sonra yeni delil, iz, eser ve emare bulunmadıkça artık Adalet Bakanı da Cumhuriyet savcısından kamu davası açmasını isteyemeyecektir. Maddenin son fıkrasında yeni delil, iz, eser ve emarenin ne olduğu tanımlanarak uygulama açısından açıklık getirilmiştir." açıklamalarına yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Cumhuriyet savcısının kararına itiraz" başlıklı 173. maddesi;