muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/4592, Karar No: 2013/20362, Tarih: 13.11.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/4592 E.  ,  2013/20362 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL 2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 10.07.2012 tarih ve 2010/175-2012/162 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı-karşı davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı-karşı davalı vekili, müvekkili ile davalı arasında danışmanlık sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında müvekkilinin davalının yayına sokacağı eğlence kanalının hazırlanmasında, yine davalı tarafından temin edilecek prodüksiyon şirketine sözleşmenin ekinde belirtilen hususlarda logo dahil, cıngıllar, müzik ve kısa kliplerin yapımı sırasında danışmanlık görevini üstlendiğini, müvekkilinin tüm sorumluluklarını yerine getirdiğini, kanalın faaliyete geçtiğini ve 6 aylık süre içerisinde hemen hemen sözleşmenin hitamına karar davalı-karşı davacının sahip olmak istediği hususların temin edildiğini, davalı-karşı davacının bir kısım ücret alacağını ödediğini, bakiye borcunu ödememek için ihtarname gönderdiğini, müvekkilinin cevabi ihtarname göndererek haklarının ödenmesini talep ettiğini, davalı-karşı davacının müvekkilinin sözleşme gereği yükümlülüğü olmayan hususlardaki taleplerini tekrarlayarak sözleşmeyi haksız yere tek taraflı feshettiğini ileri sürerek, sözleşmenin 5.1 maddesi uyarınca kendisine ödenmeyen Ekim, Kasım 2005 aylarına ait 14.000 USD ile 5.2 maddesi uyarınca yasal temerrüt faizi oranında gecikme faizinin, sözleşmenin süresinden evvel feshi sebebiyle 31.03.2006 tarihine kadar ödenmesi gereken 28.000 USD ücret ile gecikme faizinin, sözleşmenin 7.maddesine istinaden 25.000 USD cezai şart ile feshin müvekkilinin piyasa imajına verdiği zarar nedeniyle 15.000 YTL manevi tazminatın davalı-karşı davacıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, karşı davada ise, müvekkilinin sözleşme gereğince kendisine düşen bütün yükümlülükleri yerine getirdiğini, bunun davalı-karşı davacı şirket yetkilisi tarafından da teyit edildiğini, müvekkilinin dava dışı Ay Yapım unvanlı şirketten herhangi bir ücret almadığını, davalı-karşı davacının ceza-i şart talep etme hakkının bulunmadığını, zira sözleşmeyi kendisinin haksız olarak feshettiğini savunarak, karşı davanın reddini istemiştir.

Davalı-karşı davacı vekili, davacı-karşı davalının yükümlendiği edimlerden teaserleri eksik veya hiç teslim etmediğini, ayrıca sözleşmenin 4.9. maddesi uyarınca davacı-karşı davalının meydana getirmiş olduğu master kasetleri, prototip ürünleri, ham kasetleri ve ürünleri teslim etme zorunluluğu bulunmasına rağmen bu yükümlülüğünü de yerine getirmediğini ve sözleşmeye aykırı şekilde temin edilen prodüksiyon firmasından haksız olarak 2.500 USD tahsil ettiğini, durumun kendisine ihtar edildiğini, davacı-karşı davalının cevabi ihtarına gönderdiğini ve bunun üzerine müvekkili tarafından ihtarname gönderilerek sözleşmenin feshedildiğini ve 50.000 USD cezai şart talep edildiğini, davacı-karşı davalının sözleşmeye aykırı davrandığını, bu nedenle sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini savunarak, davanın reddini istemiş, karşı davada ise, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000 USD cezai şartın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, yapılan feshin haksız olduğu, bu nedenle davacı-karşı davalıya sözleşmenin 5.1. maddesi gereğince ödenmesi gereken ancak ödenmeyen aylığı 7.000-USD' dan 2005 yılı 10 ve 11. aylara ilişkin 2 aylık 14.000 USD ücret alacağı talebinin haklı olduğu, bu alacak kalemi için talep yönünde dava tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince değişken oranlarda USD faizi uygulanması gerekeceği, buna karşılık sözleşmenin süresinden önce feshi sebebiyle sözleşmenin sona ereceği 31.03.2006 tarihine kadar ödenmesi gereken 28.000 USD tutarındaki ücret talebinin TTK'nın 20/2 m. ile BK'nın 98/2, 42/2, 43/1 maddeleri nazara alınarak takdiren 1/2 oranında tenkisinin hakkaniyete uygun bulunduğu, bu alacak kalemi için talep yönünde dava tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince değişen oranlarda USD faizi uygulanması gerekeceği, buna karşılık takdiren yapılan bu tenkisin davalı-karşı davacı lehine vekalet ücreti hakkı doğurmayacağı, davacı-karşı davalının sözleşmenin 7.maddesine dayanarak talep ettiği ifaya ekli cezai şart niteliğindeki 25.000 USD cezai şart talebinde haklı olduğu, ancak bu talebin de BK'nın 42/2 ve 43/1 maddeleri nazara alınarak takdiren 1/2 oranında tenkisinin hakkaniyete uygun bulunduğu, buna karşılık takdiren yapılan bu tenkisin davalı-karşı davacı lehine vekalet ücreti hakkı doğurmayacağı, bu alacak kalemi için talep edilmemekle faiz uygulanmasına yer olmadığı, davacı-karşı davalının manevi tazminat talebinin ise, salt sözleşmeye aykırı davranışın varlığı, manevi tazminat isteminin kabulü için yeterli olmayıp, aykırılığın niteliğinden veya özel hal ve şartlar nedeniyle aynı zamanda davacının kişilik haklarının TMK'nın 24. maddesi anlamında zedelenmesi ve bu nedenle de BK'nın 41. maddesi hükmü uyarınca, haksız bir eylem olarak nitelendirilebilmesi gerekliliği ve davalı-karşı davacının sözleşmenin feshinin davacı-karşı davalının şahsi hak ve menfaatlerini ihlal ettiğine ilişkin kanıt ve belge sunulmaması karşısında TMK’nın 24. ve BK’nın 49. maddeleri uyarınca yasal şartları oluşmayan manevi tazminat isteminin reddi ve yine sözleşmeyi tek taraflı olarak fesheden davalı- karşı davacının fesih gerekçelerinde haklı bulunmadığı gerekçesiyle, karşı davanın da reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı-karşı davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı-karşı davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Kararı, davalı-karşı davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı-karşı davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Dava, danışmanlık sözleşmesinden kaynaklanan ücret ve cezai şart istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, sözleşmenin davalı-karşı davacı tarafından haklı nedenle feshedilip feshedilmediği, dolayısıyla cezai şarta hangi tarafın hak kazandığı noktasında toplanmaktadır. Sözleşmenin haklı nedenle fesih sebeplerinden olarak davalı-karşı davacı tarafın ileri sürdüğü 4.9 maddesinin son fıkrası “Danışman işbu sözleşme ile yükümlendiği hizmetleri yerine getirirken meydana getirdiği her türlü ürüne ilişkin master kasetleri, prototip ürünleri, ham kasetleri ve ham ürünleri, her türlü yazı, yazışma, iş süreçleri, sunumları, eskizleri, akış diyagramlarını ve diğer her türlü verdiği hizmetlerle ilgili know-how'u yani hizmetin başlangıcından son ürüne kadar geçen aşamalarda kullandığı tüm malzemeyi işverene teslim edecektir...” şeklindedir. Sözleşmenin bu açıklığı karşısında bilirkişi kurulunun "davacı-karşı davalının dava konusu taeserler üzerinde birlikte eser sahiplerinden biri olan senaryo yazarı ve diyalog yazarının işlerini görürken meydana getirilen taeserler üzerindeki mali hakları kullanma yetkisine sahip olduğu ve FSEK çerçevesinde dava konusu taeserlerin birlikte eser sahipliğinden kaynaklanan mali hakları bulunduğu, davalı-karşı davacıya işbu sözleşme kapsamında dava konusu taeserlerin devredildiğinin kabul edilebilmesi için taeserlerin birlikte eser sahiplerinin tümünün eserler üzerindeki haklarını devretmelerinin gerektiği, davalı-karşı davacının, dava konusu taeserlerin tek başına hak sahibi olmayıp, taeserler üzerinde birlikte eser sahipliği söz konusu olduğundan sözleşmenin 4.9 maddesinin davacı-karşı davalı tarafça tek başına yerine getirilmesinin mümkün olmadığı, kaldı ki dava konusu taeserlerin yaratılması sürecinde katkısı olan dava dışı prodüksiyon şirketi, davalı-karşı davacı tarafından seçilmiş olup, master kasetleri, prototip ürünleri, ham kasetleri ve ham ürünlerin tesliminin de, ürünlerin bu prodüksiyon şirketi yedinde olmasının ihtimal dahilinde olduğu, bu nedenle yapılan feshin haksız olduğu'' gerekçesiyle sözleşmenin haklı fesih nedeni sayılmayacağı yönündeki görüşünün benimsenmesi doğru olmayıp, sözleşme kapsamında belirlenen ürünlerin teslim edilmemesi haklı nedenle fesih sebebidir. Bu itibarla, davalı-karşı davacının cezai şart talebinin kabulü, davacı-karşı davalının cezai şart talebinin ise reddi gerekirken, yazılı olduğu şekil ve gerekçe ile hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı-karşı davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı-karşı davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, kararın davalı-karşı davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 13.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7980, Karar No: 2020/6751, Tarih: 15.06.2020

**4. Ceza Dairesi         2016/7980 E.  ,  2020/6751 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Silahla tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Daha önce aralarında husumet bulunan müşteki ... ile sanık ...'ın sokakta karşılaştıkları, sanık savunmasında, müştekinin önce kendisine hakaret vari sözler söyleyerek, eline aldığı bir cisimle kendisini kovaladığını belirtiği, bu beyanın kısmen tanık ... tarafından doğrulandığı anlaşılmakla, olayın çıkış sebebi ve gelişimi üzerinde durularak, sonucuna göre sanık ... hakkında TCK'nın 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması,

2-Sanığın adli sicil kaydındaki tekerrüre esas alınan ilamına konu suçun, TCK'nın 141/1. maddesinde düzenlenen hırsızlık suçu olması, 02/12/2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren, 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkraya göre uzlaştırma hükümlerinin yeniden düzenlenmesi ve TCK’nın 141/1. maddesine uyan hırsızlık suçunun uzlaştırma kapsamında bulunması karşısında, anılan suçla ilgili olarak uyarlama yapılıp yapılmadığı araştırılıp, sonucuna göre tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

3-Anayasa Mahkemesi'nin yürürlüğe giren 08.10.2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin kararının yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık ...'ın temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 15/06/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13845, Karar No: 2018/2569, Tarih: 15.03.2018

**3. Hukuk Dairesi         2016/13845 E.  ,  2018/2569 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki istirdat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, davalı ... şirketinin düzenlediği faturalar ile kendisinden hukuka aykırı olarak kayıp-kaçak bedeli bedeli adı altında fazladan ücret tahsil ettiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere şimdilik 250.636,00 TL'nin işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, kayıp-kaçak ve diğer bedellerin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davalı ... şirketinin, kayıp-kaçak bedellerini davacıdan tahsil etmesinin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçe gösterilerek davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm süresinde davalı tarafça temyiz edilmiştir.

1-) Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının EPDK Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde EPDK tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin EPDK'na sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti

ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, EPDK kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki, uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişe de etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanunun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve dava konusu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK.nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan EPDK kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan kayıp-kaçak sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20. maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-) Bozma nedenlerine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 15.03.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19383, Karar No: 2015/26426, Tarih: 08.06.2015

**15. Ceza Dairesi         2014/19383 E.  ,  2015/26426 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Kamu malına zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Suça sürüklenen çocuğun... İlköğretim Okulu’nun duvarlarını sprey boya ile boyayarak zarar verdiği olayda; kamu malına zarar verme suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Suça sürüklenen çocuğun üzerine atılı suçun hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılamayacağının değerlendirilmesi açısından; suç tarihinde 12-15 yaş grubu içerisinde bulunan suça sürüklenen çocuk hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 35/1. ve Çocuk Koruma Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 20/2. maddesi gereğince zorunlu olan sosyal inceleme raporu alınması gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeksizin hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 08/06/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13055, Karar No: 2016/2904, Tarih: 17.02.2016

**18. Ceza Dairesi         2015/13055 E.  ,  2016/2904 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.