muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/459, Karar No: 2022/1735, Tarih: 13.12.2022

Bu hususlar üzerinde durulmadan, eksik incelemeyle verilen karar usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın bozulması uygun bulunmuştur…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin İkinci Kararı:

9. Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.10.2016 tarihli ve 2015/314 E., 2016/449 K. sayılı kararı ile; bozma kararına uyularak, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2013/24269 soruşturma nolu dosyasında davacı ... hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, mahallinde yapılan keşif sonucu bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen ve hükme esas alınan 16.03.2016 tarihli asıl ve 05.09.2016 tarihli ek rapor içeriğinin, gelen dosya içerikleri, tarafların sunduğu kayıt ve belgeler ile bozma kararıyla uyumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalının icra takibine yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin 13.367,24TL asıl alacak üzerinden devamına, davacının fazlaya ilişkin istemi ile tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin İkinci Bozma Kararı:

10. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

11. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 22.11.2017 tarihli ve 2017/1924 E., 2017/4080 K. sayılı kararı ile;

“…1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacı alt taşeron vekili dava dilekçesinde, üçüncü kişi ...Dekor İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi tarafından inşa edilmekte olan, Ankara Keçiören 2170 ada 9 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki Florapark konutlarının yapım işini davalının aldığını, bu inşaatın kalıp, demir ve beton döküm işçiliğinin plan ve projeye uygun olarak yapılması işini de 01.11.2007 tarihli sözleşme ile davacıya verdiğini, müvekkilinin edimlerini yerine getirmesine karşın iş bedelinin ödenmemesi üzerine Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/209 Esas sayılı dosyasında 9.000,00 TL üzerinden açtığı kısmî davada, yapılan yargılama sonucunda alacağının bilirkişi raporu ile 168.925,84 TL olarak belirlendiğini, Yargıtay tarafından onanarak kesinleşen kararda belirlenen, bakiye 159.925,84 TL alacağının tahsili için de Ankara 5. İcra Müdürlüğü'nün 2011/18161 sayılı dosyası ile takip başlattığını, ancak davalının takibe haksız itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptâli ile takibin devamına ve icra inkâr tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Akdi ilişkiyi kabul eden davalı, inşaatın ruhsatının Keçiören Belediyesi tarafından iptâl edilmesi sebebiyle işi bırakmak zorunda kaldıklarını, davacı tarafın açtığı dava sonucunda hükmolunan bedeli ödediklerini, buna karşın mahkemece verilen kararın henüz kesinleşmediğini, yapılan işler karşılığı 42.739,00 TL ödeme yapıldığını, davanın reddine ve inkâr tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Akdi ilişkiyi kabul eden davalı, inşaatın ruhsatının Keçiören Belediyesi tarafından iptâl edilmesi sebebiyle işi bırakmak zorunda kaldıklarını, davacı tarafın açtığı dava sonucunda hükmolunan bedeli ödediklerini, buna karşın mahkemece verilen kararın henüz kesinleşmediğini, yapılan işler karşılığı 42.739,00 TL ödeme yapıldığını, davanın reddine ve inkâr tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Mahkemece verilen ilk kararda; Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/209 Esas sayılı dava dosyasında verilen kararın Yargıtay tarafından onanıp kesinleştiği, bu dosyada iş bedeli olarak belirlenip kesinleşen 168.925,84 TL bakiye davacı alacağının 9.000,00 TL'sinin dava edildiği gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiş ise de, dairemizin onama ilâmının gerekçesinde "davada talep edilip hüküm altına alınan miktara göre" denilmek suretiyle sadece ilk davada açılan miktar yönünden karar onandığndan, davacının kesinleştirilmeyen bakiye alacağını da kanıtlaması gerekeceği belirtilerek, HMK'nın 266 ve devamı maddeleri uyarınca, yeniden bilirkişi incelemesi yapılması gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

Yerel mahkemece hükmüne uyulan bozma ilâmından sonra alınan, 16.03.2016 tarihli bilirkişi raporu ve 05.09.2016 tarihli ek rapor ile, davacının Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/209 Esas sayılı dosyasında açtığı davada, hükme esas alınan bilirkişi raporu arasında, önemli oranda farklar bulunmaktadır. Çelişkili raporlara göre karar verilemez. HMK'nın 281/3. maddesi gereğince; yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişi kurulundan, farklılığı giderecek ve tarafların itirazlarını karşılayacak biçimde, davacının bu ek davada isteyebileceği alacak miktarı konusunda, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Bozmaya uyulmakla diğer taraf lehine usule ilişkin kazanılmış hak doğacağından, mahkemece bozma uyarınca işlem yapılması zorunluluğu bulunmaktadır. Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma hüküm vermeye elverişli olmadığından kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin Üçüncü Kararı:

12. Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.12.2018 tarihli ve 2018/9 E., 2018/695 K. sayılı kararı ile; bozma kararına uyularak yeniden yapılan keşif sonucu bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 27.08.2018 havale tarihli asıl rapor ile 26.10.2018 havale tarihli ek raporun gerekçeli ve bozma kararı ile uyumlu olduğu, takibe konu alacağın varlığı ve miktarının yargılama yapılmasını zorunlu kıldığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davalının itirazının kısmen iptali ile icra takibinin 117.357,08TL asıl alacak üzerinden devamına, davacının fazlaya ilişkin isteminin ve tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin Üçüncü Bozma Kararı:

13. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Özel Dairenin Üçüncü Bozma Kararı:

13. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

14. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 09.10.2019 tarihli ve 2019/748 E., 2019/3857 K. sayılı kararı ile;

“…1086 sayılı HUMK'nın yürürlükte olduğu dönemde çıkarılan 09.05.1960 tarih, 1960/21 Esas, 1960/9 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nda; Yargıtay bozma kararına uyulmakla orada belirtilen biçimde işlem yapılması yolunda lehine bozma yapılan taraf yararına usulî kazanılmış hak, aynı doğrultuda işlem yapılması yolunda yerel mahkeme için de zorunluluk doğacağı, usulî kazanılmış hakka ilişkin açık kanun hükmü olmasa da temyiz sonucu verilecek bozma kararının hakka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan amacı ve muhakeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma maksadıyla kabul edilmiş olması yanında hukuki alanda istikrar amacıyla kabul edilmiş bulunması bakımından usulî kazanılmış hak müessesesi usul hukukunun dayandığı ana esaslardan olup kamu düzeniyle de ilgili olduğu belirtilmiştir. 6100 sayılı HMK'da da usulî kazanılmış hakka ilişkin açık bir düzenleme bulunmamakta ise de bu ilkenin uygulanma gerekliliği HMK hükümleri karşısında da varlığını sürdürmektedir. Yargıtay'ın bozma kararına uyan mahkeme, bozma kararı uyarınca işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü, mahkemenin bozma kararına uyması ile, bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü müktesep hak doğmuştur.

Yargısal ve bilimsel içtihatlarda “usulî kazanılmış hak” ya da “usulî müktesep hak” olarak adlandırılan bu ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.02.1998 tarih, 1987/2-520 Esas, 1988/89 Karar sayılı ilamında “Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince işlem yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisinin lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli kazanılmış hak denilmektedir...” şeklinde tanımlanmaktadır.

Bu anlatımlar ışığında somut olay incelendiğinde; mahkemece bozmaya uyulmuş ise de, bozma gereklerinin yerine getirildiğinden söz edilemez. Dairemizin hükmüne uyulan bozma ilamında; “Yerel mahkemece hükmüne uyulan bozma ilamından sonra alınan, 16.03.2016 tarihli bilirkişi raporu ve 05.09.2016 tarihli ek rapor ile, davacının Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/209 Esas sayılı dosyasında açtığı davada, hükme esas alınan bilirkişi raporu arasında, önemli oranda farklar bulunmaktadır. Çelişkili raporlara göre karar verilemez. HMK'nın 281/3. maddesi gereğince; yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişi kurulundan, farklılığı giderecek ve tarafların itirazlarını karşılayacak biçimde, davacının bu ek davada isteyebileceği alacak miktarı konusunda, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Bozmaya uyulmakla diğer taraf lehine usule ilişkin kazanılmış hak doğacağından, mahkemece bozma uyarınca işlem yapılması zorunluluğu bulunmaktadır. Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma hüküm vermeye elverişli olmadığından kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir...” gerekçesi ile bozma yapılmış ancak hükmüne uyulan bozma ilamına rağmen bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. Alınan raporların çelişkili olduğu belirtilmesine rağmen çelişki giderilmediği gibi 18.12.2009 tarihli raporda görev alan bilirkişi Erşan Arıcı'nın bozma sonrası düzenlenen 25.07.2018 tarihli raporda da görev almış olması usul ve yasaya aykırı olmuştur. Nitekim alınan rapor çelişkinin giderilmesi bir yana aynı raporun tekrarı niteliğindedir.

Öte yandan alınan bilirkişi raporuna davalı vekili esaslı itirazlarda bulunmuş ve bu itirazlarına 6100 sayılı HMK'nın 293. maddesi gereğince alınan uzman görüşünü dayanak olarak eklemiştir.

Bilindiği üzere 6100 sayılı HMK'nın 293. maddesinde düzenlenen uzman görüşü, tarafların uyuşmazlığın aydınlanabilmesi, anlaşılabilmesi ve iddia ve savunmaların ispatı içeren kendisinin belirlediği özel ve teknik bilirkişiden bir konuda bilgi alması olarak düzenlenmiş olup, uygulamada özel bilirkişi adı da verilmektedir. Taraflar kendi menfaatlerini koruyabilmek ve alınan bilirkişi raporundan tatmin olmamaları halinde olayın tam olarak aydınlanmasını sağlamak ve doğru ve adil kararın verilmesi için uzman görüşü alıp mahkemeye ibraz edebilecektir. Mahkeme özellikle özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda, tarafın sunduğu uzman görüşünün dava konusuyla ilgili olması halinde mutlaka dikkate almak ve değerlendirmek zorundadır. Bu anlamda alınan bilirkişi raporuna, taraflardan biri, uzman görüşüne dayanmak suretiyle itiraz etmiş ve bu itirazlar mahkeme tarafından hiç değerlendirmeye alınmamış ve itirazlar gerekçeli bir şekilde karşılanmamış ise uzman görüşüne dayanan tarafın 6100 sayılı HMK'nın 27. Anayasa'nın 36. ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenme hakkını ihlal etmiş olabilecektir.

Dosyaya ibraz edilen uzman görüşünde bilirkişi raporu ile tespit edilen görüşlerinin aksine tespit ve görüşler ileri sürülmüş olup, bilirkişi raporu ile uzman görüşü ciddi şekilde çelişkiler içermektedir. Alınan bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasındaki çelişkinin giderilmesi amacıyla dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdii edilmesi yerine yetersiz ve esaslı itiraza uğrayan rapora dayanılarak uzman görüşü kararda gerekçeli olarak değerlendirilip tartışılmadan karar verilmiş olması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

O halde mahkemece yapılması gereken iş; hükmüne uyulan bozma ilamının gereklerinin yerine getirilerek 6100 sayılı HMK'nın 266 ve devamı madde hükümlerine uygun olarak seçilecek konusunda uzman bilirkişiler kurulu aracılığıyla mahkemenin ve Yargıtay'ın denetimine elverişli, bozma ilamında belirtilen hususlar yerine getirilerek, uzman görüşünün de değerlendirilip tartışıldığı rapor alınıp, taraf iddia ve savunmaları üzerinde durularak, alınacak rapora itiraz edilmesi halinde bu itirazları karşılayacak ek rapor alınmak suretiyle oluşacak kanaate göre hüküm kurmaktan ibaret olmalıdır…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

Direnme Kararı:

15. Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04.02.2020 tarihli ve 2019/463 E., 2020/20 K. sayılı kararı ile; mahkemece mahallinde iki kez, Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/209 E. sayılı dosyasında da bir kez olmak üzere üç kere keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığı, taraflar arasında imzalanan 01.11.2007 tarihli sözleşme konusu inşaatın yüklenicisinin ve taşeronlarının birkaç kez değiştiği, sözleşmede davacının inşaatı hangi seviyede aldığı, ne kadar imalat yaptığı ve hangi aşamada bıraktığına ilişkin herhangi bir tespit bulunmadığı, bu konuda davacının daha önce davalı aleyhine Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/209 E., 2010/146 K. sayılı dosyada açtığı dava sonucu verilen kararın Yargıtay tarafından onanmak suretiyle kesinleştiği, davalının sözleşmedeki imzaya itiraz etmesi ve bununla ilgili Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunması ve sair yollara başvurması nedeniyle yargılama sürecinin uzadığı, mahkemece 27.08.2018 havale tarihli asıl ve 26.10.2018 havale tarihli ek raporun alındığı bilirkişi kurulunda görevli Erşan Arıcı’nın aynı zamanda Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/209 E. sayılı dosyasında alınan raporu hazırlayan bilirkişi heyetinde görev almasının usul ve yasaya aykırı olmadığı, zira adı geçen bilirkişinin mimar olduğu ve dava konusu taşınmaz üzerindeki yapının mimari projesine aykırı olup olmadığının tespiti için bilirkişi kuruluna dâhil edildiği, davacının yaptığı imalatların niteliği ve parasal değerine yönelik hesaplama yapmadığı, ayrıca bilirkişi kurulunun üç kişiden oluştuğu ve Erşan Arıcı’nın farklı bir görüş bildirmesinin raporun sonucuna etkili olmayacağı, HMK.’nın 293. maddesi gereğince mahkemenin uzman görüşü ile bağlı olmadığı, uzman görüşünün, bilirkişi kurulundan 27.08.2018 havale tarihli asıl rapor ile 26.10.2018 havale tarihli ek raporun alınmasından sonra, dosyanın karar aşamasına gelmesinden çok kısa bir süre önce (altı gün önce) dosyaya sunulduğu, mahkemenin davalı vekilince sunulan uzman mütalaası gereğince ayrıca bir değerlendirme yapmasının, mahallinde tekrar keşif yapmasının veya bilirkişi kurulundan yeniden rapor almasının olanaklı olmadığı, böyle bir uygulamanın HMK’nın 30. maddesine aykırı olacağı, uzman mütalaasının sonucunda davacı tarafın davalıdan alacağının bulunmadığı, aksine davalının davacıya fazladan 30.307,94TL ödeme yaptığına dair tespitin açıkça Yargıtay tarafından onanmak suretiyle kesinleşen Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/209 E., 2010/146 K. sayılı dosyasına, mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi kurulu raporlarına, Yargıtay bozma kararları ve davacı lehine oluşan usulî kazanılmış haklara aykırı olduğu, mahkemece daha önce verilen 18.12.2018 tarihli, 2018/9 E., 2018/695 K. sayılı kararın hukuken yerinde olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

16. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

Direnme Kararının Temyizi:

16. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

17. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacı taşeron tarafından bakiye iş bedeli alacağının tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemiyle açılan eldeki davada;

1) Mahkemece Özel Dairenin 22.11.2017 tarihli ikinci bozma kararına uyulmakla bozma kararı lehine olan davacı yararına usulî kazanılmış hak oluşup oluşmadığı; hükmüne uyulan 22.11.2017 tarihli bozma kararı gereklerinin yerine getirilip getirilmediği ve alınan bilirkişi raporları arasındaki çelişkilerin giderilip giderilmediği;

2) Davacının davalı aleyhine daha önce Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/209 E. sayılı dosyasında açtığı davada yapılan yargılama aşamasında alınan 18.12.2009 tarihli asıl rapor ile 03.03.2010 tarihli ek raporu düzenleyen mimar bilirkişi Erşan Arıcı’nın, eldeki davada mahkemece uyulan bozma kararı gereğince 10.05.2018 tarihinde yapılan keşif sonucu alınan 25.07.2018 tarihli (27.08.2018 havale tarihli) asıl rapor ile 25.10.2018 tarihli (26.10.2018 havale tarihli) ek raporu hazırlayan bilirkişi kurulunda görev almış olmasının usul ve yasaya aykırı olup olmadığı,

3) Mahkemece 25.07.2018 tarihli (27.08.2018 havale tarihli) asıl rapor ve 25.10.2018 tarihli (26.10.2018 havale tarihli) ek raporun alınmasından sonra davalı yüklenici vekilinin raporlara karşı teknik itirazlarını bildirdiği dilekçesinin ekinde dosyaya sunduğu 12.12.2018 tarihli uzman görüşünün ayrıca değerlendirilmesinin gerekip gerekmediği, hükme esas alınan bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasındaki çelişki ve farklılıkların giderilmesi amacıyla yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulundan davalı tarafından dosyaya sunulan uzman görüşünün de değerlendirilip tartışıldığı yeni bir rapor alınmasının, alınacak rapora itiraz edilmesi hâlinde de itirazları karşılayacak şekilde ek rapor alınmasının mümkün ve gerekli olup olmadığı, bu uygulamanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 30. maddesinde düzenlenen usul ekonomisi ilkesine aykırı olup olmayacağı ve yargılamayı sürüncemede bırakıp bırakmayacağı noktalarında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

18. Yukarıda üç bent hâlinde açıklanan uyuşmazlıkların çözümü için konu ile ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesi gereklidir.

19. Hukukî işlemden doğan borç ilişkilerinin başlıca kaynağı sözleşmedir. Her sözleşme, taraflar arasında bir hukukî ilişki meydana getirir, bu ilişkiye “sözleşmeye dayalı=akdî ilişki” denir. Doktrin ve uygulamada sözleşme yerine “akit”, “mukavele” veya “bağıt” kelimeleri de kullanılmaktadır.

20. Sözleşme; hukukî bir sonuç doğurmak üzere, iki veya daha ziyade kişinin karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarının uyuşmasını ifade eder. Borç doğuran sözleşmelerden birisi de tam iki tarafa borç yükleyen eser sözleşmesidir.

20. Sözleşme; hukukî bir sonuç doğurmak üzere, iki veya daha ziyade kişinin karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarının uyuşmasını ifade eder. Borç doğuran sözleşmelerden birisi de tam iki tarafa borç yükleyen eser sözleşmesidir.

21. Eser sözleşmesi, sözleşmenin imzalandığı ve davanın açıldığı tarih ile uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte bulunan ve somut olayda uygulanması gereken mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 355. maddesinde “istisna akdi” olarak adlandırılmış olup, “İstisna bir akittir ki onunla bir taraf (müteahhit), diğer tarafın (iş sahibi) vermeği taahhüt eylediği semen mukabilinde bir şey imalini iltizam eder” şeklinde ifade edilmiş; 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde de, “Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır.

22. Eser sözleşmesi iki tarafa karşılıklı borç yükleyen bir tür iş görme sözleşmesi olup, “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsuru bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında ivaz ödemekle yükümlüdür.

23. Türk Hukuk Lûgatında da “eser sözleşmesi” kısaca “Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 353).

24. Öte yandan bilirkişi incelemesi ve bilirkişiden rapor alınması konusuna da değinmekte fayda vardır.

25. Bilirkişi raporu; bilirkişinin, hukukî değerlendirmeleri içermeyecek şekilde davanın çözümlenmesinde gereken teknik konulardaki açıklamalarını içeren mahkemeye sunduğu metindir. Bilirkişi raporu, mahkemenin uyuşmazlığı çözerken kullandığı kanıtlardan biri olup yargıç, bilirkişinin oy ve görüşünü öteki kanıtlarla birlikte serbestçe değerlendirir (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 164).

26. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 266/1. maddesinde bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller;

“Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez” şeklinde düzenlenmiştir.

27. Aynı Kanun’un 281. maddesinde;

27. Aynı Kanun’un 281. maddesinde;

“(1) Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler.

(2) Mahkeme, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada, sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da kendiliğinden isteyebilir.

(3) Mahkeme, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla, tekrar inceleme de yaptırabilir” hükmüne yer verilmiştir.

28. 24.11.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nun 3. maddesinde de;

“(1) Bilirkişi, görevini dürüstlük kuralları çerçevesinde bağımsız, tarafsız ve objektif olarak yerine getirir.

(2) Bilirkişi, raporunda çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukukî nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.

(3) Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz.

(4) Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevi bizzat yerine getirmekle yükümlü olup, görevinin icrasını kısmen yahut tamamen başka bir kimseye devredemez.

(5) Bilirkişi, görevi sebebiyle kendisine tevdi edilen bilgi ve belgelerin veya öğrendiği sırların gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, bilirkişilik görevi sona erdikten sonra da devam eder.

(6) Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren sorun açıkça belirtilmeden ve inceleme yaptırılacak konunun kapsamı ile sınırları açıkça gösterilmeden bilirkişi görevlendirilemez.

(7) Aynı konuda bir kez rapor alınması esastır; ancak rapordaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için ek rapor istenebilir.

(8) Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi ile bu Sisteme entegre bilişim sistemleri veya yazılımlar vasıtasıyla ulaşılabilen bilgiler veya çözülebilen sorunlar için bilirkişiye başvurulamaz” denilmektedir.

29. Anılan düzenlemeler gereğince mahkeme çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden (re’sen) bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verebilir.

30. Şu hâlde, bilirkişi raporlarında görülen eksiklik ya da belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulması görevi mahkemeye ait olup, mahkemece raporu veren bilirkişilerden HMK’nın 281/2. maddesine göre ek rapor alınabileceği gibi, HMK’nın 281/3. maddesi uyarınca yeni bir bilirkişi kurulu oluşturulup, tekrar inceleme yaptırılarak rapor da alınabilir.