muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/18584, Karar No: 2013/3349, Tarih: 26.02.2013

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 26.02.2013 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/3622, Karar No: 2023/21846, Tarih: 02.10.2023

**4. Ceza Dairesi         2022/3622 E.  ,  2023/21846 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

EK KARAR SAYISI : 2014/6 E., 2014/55 K.

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Temyiz talebinin kabule şayan olmamasından dolayı reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İzmir 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 07.12.2021 tarihli ve 2014/6 Esas, 2014/55 Karar sayılı ek kararının; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.İzmir 1.Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.03.2014 tarihli ve 2014/6 Esas, 2014/55 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında hakaret suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 125 inci maddesinin birinci, dördüncü fıkrası, 62 nci ve 52 nci maddeleri uyarınca neticeten 1.740,00 TL adlî para cezası ile cezalandırılmasına,

2. İzmir 1.Ağır Ceza Mahkemesinin, 08.04.2014 tarihli ve 2014/6 Esas, 2014/55 Karar sayılı ek kararı ile sanık müdafiinin temyiz başvurusu hakkında, 1412 sayılı Kanun’un 315 inci maddesinin birinci fıkrası gereği “temyiz talebinin kabule şayan olmamasından dolayı reddine”,

3. Sanık müdafiinin ek kararı temyizi üzerine Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 09.06.2016 tarihli 2015/41057 Esas ve 2016/12973 karar sayılı kararı ile ek kararın onanmasına,

4. Sanık tarafından yasa değişikliği nedeniyle hükmü temyiz ettiğine ilişkin 02.12.2021 tarihli talebi Mahkemenin 07.12.2021 tarihli ek kararı ile sanığın temyiz isteminin reddine,

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği, 7249 ve 7343 sayılı Kanunlar ile yapılan değişiklik sonucu hükmün temyiz edilebilir hale geldiği ve resen tespit edilecek nedenlerle hükmün bozulması talebine ilişkindir.

III. GEREKÇE

4. Sanık tarafından yasa değişikliği nedeniyle hükmü temyiz ettiğine ilişkin 02.12.2021 tarihli talebi Mahkemenin 07.12.2021 tarihli ek kararı ile sanığın temyiz isteminin reddine,

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği, 7249 ve 7343 sayılı Kanunlar ile yapılan değişiklik sonucu hükmün temyiz edilebilir hale geldiği ve resen tespit edilecek nedenlerle hükmün bozulması talebine ilişkindir.

III. GEREKÇE

Sanık hakkında hükmolunan netice cezanın türü ve miktarı gözetildiğinde 14.04.2011 tarihinde yürürlüğe giren 31.03.2011 tarihli ve 6217 sayılı Kanun’un 26 ncı maddesi ile 5320 sayılı Kanun’a eklenen geçici 2 nci maddesi uyarınca hükmün kesin nitelikte bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 305 inci maddesinin birinci fıkrası gereği asıl kararın resen temyize de tabi olmadığı, aynı Kanun’un 315 inci maddesinin birinci fıkrasında yer verilen; “Temyiz isteği kanuni sürenin geçmesinden sonra yapılmış veya temyiz edilemeyecek bir hüküm temyiz edilmişse veya temyiz edenin buna hakkı yoksa, hükmü temyiz olunan mahkeme bir karar ile temyiz dilekçesini reddeder.” şeklindeki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, ek kararda herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, sanığın temyiz isteği yerinde görülmemiştir.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Yerel Mahkemenin ek kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden ek kararın, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

02.10.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/31, Karar No: 2020/1679, Tarih: 03.02.2020

**3. Ceza Dairesi         2020/31 E.  ,  2020/1679 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

HÜKÜM :a) Sanığın katılan ...’i yaralama suçundan mahkumiyetine dair; Balıkesir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 18/09/2018 gün ve 2018/33 Esas,

2018/402 Karar sayılı kararı

b) İstinaf başvurusunun esastan reddine dair; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin 28/12/2018 gün ve 2018/4698 Esas,

2018/3008 Karar sayılı kararı

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin 28.12.2018 gün ve 2018/4698 Esas, 2018/3008 Karar sayılı kararının sanık müdafii tarafından CMK'nin 291. maddesinde belirtilen süre içinde temyiz edildiği anlaşılmıştır.

Dosya incelendi.

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Adli sicil kaydına göre; tekerrüre esas sabıkası bulunan sanık hakkında, 5237 sayılı TCK'nin 58. maddesi gereğince mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanması gerekirken tekerrür hükümlerinin uygulanmaması, aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin 28.12.2018 gün ve 2018/4698 Esas, 2018/3008 Karar sayılı “istinaf başvurusunun esastan reddine dair” hükmünün tüm dosya kapsamına göre hukuka uygun olduğu anlaşıldığından; sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddiyle, 5271 sayılı CMK’nin 302/1. maddesi gereğince, isteme uygun olarak TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ ile HÜKMÜN ONANMASINA,

TUTUKLU

Dosyanın, 28.02.2019 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nin 304/1. maddesi gereğince “dosyanın Balıkesir 1. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin ise Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere” Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.02.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/28114, Karar No: 2020/11371, Tarih: 12.10.2020

**9. Hukuk Dairesi         2016/28114 E.  ,  2020/11371 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverenlikte grafiker olarak 17/08/2011-21/03/2013 ve 04/06/2013-30/05/2014 tarihleri arasında 2 dönem çalıştıktan sonra iş akdinin 30/05/2014 tarihinde işveren tarafından bildirimsiz olarak feshedildiğini, aylık 2.200,00 TL maaşla çalıştığını, maaşının asgari ücret kısmının bankadan, geri kalanın elden ödendiğini, ödenmeyen işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının istifa ederek işten ayrıldığını, bu nedenle ihbar tazminatı hakkının bulunmadığını, hak etmiş olduğu tüm ücretlerin kendisine ödendiğini, bu ödemelerin banka aracılığıyla yapıldığını, davacının belirttiği ücretle çalışmasının mümkün olmadığını, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını tüm bu nedenlerle davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacının fazla çalışma, ulusal bayram genel tatil alacağı ve yıllık izin alacağının bulunup bulunmadığı hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp ispatlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda iş yeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, iş yeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle ispatlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada gözönüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda iş yeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, iş yeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle ispatlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada gözönüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille söz konusu olabilir. Buna karşın, bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir yazılı belge ile bordroda yazılı olandan daha fazla çalışmayı yazılı delille ispatlaması gerekir. Bordrolarda tahakkuk bulunmasına rağmen bordroların imzasız olması halinde ise, varsa ilgili dönem banka ve tüm ödeme kayıtları celp edilmeli ve ödendiği tespit edilen miktarlar yapılan hesaplamadan mahsup edilmelidir.

Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkan dahilindedir. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Fazla çalışmanın belirlenmesinde 4857 sayılı İş Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin dikkate alınması gerekir.

Aynı kurallar ulusal bayram genel tatil alacağı bakımından da geçerlidir.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yargılama aşamasında davalı vekili tarafından dosyaya sunulan tediye makbuzu başlıklı,el yazısı ve davacı imzasını içeren fazla mesai ücretlerine ilişkin ödemelerin alındığını belirtir belgelerin hesaplamada dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca davalı vekili tarafından temyiz dilekçesi ekinde davacı imzası ve fazla mesai, yıllık izin, bayram tatili ücretlerinin alındığı ibarelerini içeren bir kısım tediye makbuzlarının daha dosyaya sunulduğu anlaşılmıştır. O halde mahkemece, yargılama aşamasında ve kanun yolu aşamasında dosyaya sunulan makbuzların içeriğine ve imzaya ilişkin davacının beyanı alınmalı ve eğer imzaların davacıya ait olduğuna kanaat getirilirse yapılan hesaplamalarda ilgili bedeller dikkate alınmalıdır.

3-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı tanık beyanları doğrultusunda davacının tüm çalışma dönemine ilişkin fazla mesai ve ulusal bayram genel tatil ücreti alacağı hesaplanmış ve Mahkemece bu hesap doğrultusunda hüküm kurulmuş ise de, tanıkların davacının çalıştığı tüm çalışma döneminde davalı iş yerinde çalışmadıkları anlaşılmaktadır. Bu durumda tanıkların davacı ile birlikte çalıştıkları süreler ile bağlı kalınmak suretiyle davacının fazla çalışma ve ulusal bayram genel tatil alacağı konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmelidir. Zira tanıklar ancak kendi çalışma dönemlerindeki çalışma düzeni, ile ilgili bilgi sahibi olabilirler ve tanıklıklarına ancak kendi çalışma dönemleri ile sınırlı olarak itibar edilebilir.

Ayrıca fazla mesai hesabı yapılırken, davacı tanık beyanları nazara alınarak, davacının 09.00-23.30 saatleri arasında çalıştığı kabul edilen günlerde ertesi gün saat 11.00’da işe başlangıç yaptığı kabul edilerek fazla mesai hesaplaması yapılmalıdır. Karar bu yönü ile de hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 12.10.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/27188, Karar No: 2016/7053, Tarih: 21.03.2016

**3. Ceza Dairesi         2015/27188 E.  ,  2016/7053 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Sanığın mahkumiyetine dair

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Sanığın, acil tıp teknisyeni olarak görev yapan mağdura karşı olan eylemini mağdurun yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işlemesine rağmen, sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nin 86/1. maddesi uyarınca belirlenen temel cezada 5237 sayılı TCK'nin 86/3-c maddesi uyarınca artırıma gidilmemesi aleyhe temyiz bulunmadığından, yine sanık hakkında, 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesi uyarınca hak yoksunluklarına karar verilirken, 5237 sayılı TCK'nin 53/1-c maddesinde belirtilen hakları kendi altsoyu üzerinde koşullu salıverilme tarihine kadar, kendi altsoyu dışındakiler bakımından hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar kullanamayacağına karar verilmesi gerektiği gözetilmemiş ise de, bu husus Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 esas- 2015/85 karar sayılı iptal kararı ile oluşan yeni hukuki durum da gözetilerek infaz aşamasında dikkate alınabileceğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre sanığın temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 21.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/5634, Karar No: 2024/10789, Tarih: 11.12.2024

**9. Ceza Dairesi         2024/5634 E.  ,  2024/10789 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

KARAR TARİHİ : 08.03.2024

SAYISI : 2024/59 E., 2024/60 K.

SUÇ : Sarkıntılık suretiyle çocuğun cinsel istismarı

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince bozma üzerine verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanık hakkında çocuğun cinsel istismarı suçunu (mağdure sayısınca) işlediği iddiası ile açılan kamu davasında, bozma üzerine yapılan yargılama sonucunda, İnegöl 2. Ağır Ceza Mahkemesince mevcut delillerin değerlendirilmesi neticesinde sarkıntılık suretiyle çocuğun cinsel istismarı suçundan mahkumiyetine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık Müdafiinin Temyiz İsteği

Mağdurelerin beyanlarının çelişkili ve soyut beyanları dışında delil bulunmadığına, kararın usulve kanuna aykırı olduğuna ilişkindir.

III. GEREKÇE

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 288 ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler nazara alınıp, aynı Kanun'un 289. maddesinde sayılı kesin hukuka aykırılık halleri ve temyiz dilekçesinde belirtilen nedenler de gözetilerek yapılan değerlendirmede, yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanı kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, hükümlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle İnegöl 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararında sanık müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289/1. maddesiyle sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/4. maddesi uyarınca İnegöl 2. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

11.12.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2230, Karar No: 2013/15791, Tarih: 12.09.2013

**21. Hukuk Dairesi         2013/2230 E.  ,  2013/15791 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, yetim aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaliyle, kesilen aylıkların yeniden bağlanmasına, Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Davacı vekili, müvekkilinin maaşını kesen Kurum işleminin iptaliyle, kesilen maaşının yeniden bağlanmasına, kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca kesilen ölüm aylığının kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. madde de, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.