muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/918, Karar No: 2024/202, Tarih: 24.04.2024

**Hukuk Genel Kurulu         2023/918 E.  ,  2024/202 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 41. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/112 E., 2023/235 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulüne

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.12.2022 tarihli ve

2022/14769 Esas, 2022/16010 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki işçilik alacağı davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince bozma kararına uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin bozmaya uyarak verdiği karar davalı vekilinin temyizi nedeniyle Yargıtay 9. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucu tekrar bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve temyiz incelemesi sırasında duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin direnme kararının temyizini kapsamadığı, direnmenin düzenlendiği aynı Kanun’un 373 üncü maddesinde ise duruşmaya yer verilmediği gözetildiğinde direnme kararlarının temyiz incelemesinde duruşma yapılamayacağı kabul edilerek davalı vekilinin duruşma isteğinin reddine karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Başkanlığına (Belediye) bağlı Fen İşleri Müdürlüğünde alt işveren Kent-Yol A.Ş.nin işçisi olarak usta konumunda çalıştığını, Genel-İş Sendikasına (Sendika) üye olmasına rağmen davalı ile Sendika arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmadığını, Sendikanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yaptığı başvuru üzerine İş Teftiş Kurul Başkanlığının 07.07.2014 tarihli ve 4687 sayılı raporu ile Şişli Belediyesi ile dava dışı Kent-Yol A.Ş. ve Atlas İnş. San. Tem. Ltd. Şti. arasında yapılan bazı hizmet alım sözleşmelerine dayalı olarak kurulan asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespit edildiğini, İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinin 2014/468 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada rapora yönelik itirazların reddi ile muvazaanın tespitine kesin olarak karar verildiğini, bu tespit sebebiyle müvekkilinin baştan itibaren davalı ... işçisi sayılması ve buna göre de davalı ... ile Sendika arasında imzalanan toplu iş sözleşmelerinden yararlandırılarak özlük haklarının geçmişe dönük olarak yeniden düzenlenmesi gerektiğini ileri sürerek toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; tespite itiraz davasında verilen kararın Yargıtay tarafından bozulması sebebiyle kesinleşmediğini, bu nedenle davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, öte yandan alacakların zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin taraf sıfatının bulunmadığını, davacının çalıştığı şirket olan dava dışı Kent-Yol A.Ş.nin davaya dâhil edilmesi gerektiğini, 5393 sayılı Kanun’un 67 nci maddesi uyarınca belediyelere verilen tüm görev ve hizmetlerin ihale yoluyla üçüncü kişilere gördürülmesinin mümkün olduğunu, ihalelerin 4734 sayılı Kanun'a uygun olarak yapıldığını, Belediyenin ihale ile verdiği işle ilgili denetim yetkisi bulunmasının ilişkinin muvazaalı olduğunu göstermeyeceğini, ayrıca davacının tüm alacaklarını aldığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.10.2019 tarihli ve 2017/205 Esas, 2019/363 Karar sayılı kararı ile davalı ile dava dışı Kent- Yol A.Ş. arasındaki asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunun kesinleşmiş mahkeme kararı ile sabit olduğu, davalı Belediyenin işçisi sayılması gereken davacının sendika üyelik tarihi olan 20.08.2014 tarihi esas alınarak davalı Belediyenin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması suretiyle 20.08.2014-01.05.2017 tarihleri arası hesaplama yapan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 26.02.2020 tarihli ve 2020/281 Esas, 2020/471 Karar sayılı kararı ile; İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinin 2016/130 Esas sayılı dosyasında davalı işveren ile dava dışı Kent-Yol A.Ş. arasındaki asıl işveren-alt işveren ilişkinin muvazaalı olduğuna ilişkin verilen kararın Özel Daire denetiminden geçerek onanması sebebiyle davacının Kent-Yol A.Ş.de çalıştığı dönem yönünden asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğuna ilişkin kabulün yerinde olduğu, öte yandan hesaplama yapılan dönemler itibarıyla zamanaşımına uğrayan alacak bulunmadığı ancak talepten fazlasına hükmedilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 17.11.2020 tarihli ve 2020/2231 Esas, 2020/16195 Karar sayılı kararı ile "...1-Somut olayda, Mahkemece davalı ile davadışı Kentyol şirketi arasında muvazaalı iş ilişkisi bulunduğuna ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı bulunduğundan davacı işçinin en başından itibaren davalı ... işçisi sayılması gerektiği belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, yerel mahkemenin taleple bağlı olmasına rağmen talepten fazlasına hükmetmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun bu yönüyle yerinde olduğu belirtilerek, yeniden yapılan değerlendirme ile dava konusu ücret alacakları hüküm altına alınmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesince, yerel mahkemenin taleple bağlı olmasına rağmen talepten fazlasına hükmetmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun bu yönüyle yerinde olduğu belirtilerek, yeniden yapılan değerlendirme ile dava konusu ücret alacakları hüküm altına alınmıştır.

Somut uyuşmazlıkta, kesinleşen müfettiş raporu ile muvazaaya dayalı olduğu tespit edilen sözleşmelerin geçerli olduğu dönem yönünden hesaplanan ve hüküm altına alınan alacaklar bakımından mahkeme kararı doğru olup davalının bu yöndeki temyizi yerinde değil ise de, Dairemiz uygulmasına göre bir ihale dönemi için kurulan asıl-alt işverenlik ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayanması önceki ve sonraki ihale dönemleri bakımından bir sonuç doğurmaz. Her ihale sözleşmesi kendi dönemi ve şartlarında değerlendirmeye tabi tutulmalıdır. Başka bir anlatımla, önceki ihale sözleşmelerinin kanuna uygun kurulmamış olması veya muvazaalı olması, sonrakilerin de aynı şekilde kanuna uygun kurulmadığını ya da muvazaaya dayandığını göstermez. Daha sonra yapılan sözleşmenin ayrıca kanuna uygunluk ve muvazaa yönünden değerlendirmeye tabi tutulması gerekir. Bu sebeple davalı tarafından yapılan sözleşmelerin kanuna uygun olmadığına ya da muvazaalı olduğuna ilişkin kesinleşmiş yargı kararları sadece muvazaalı olduğu tespit edilen ihale dönemlerini bağlayacak olup önceki ve sonraki ihale dönemleri bakımından muvazaa araştırması yeniden yapılmalıdır. Bu duruma göre de, Mahkemece kesinleşmiş muvazaa tespitine dayanarak, tespit döneminin dışında kalan ihale dönemleri içinde herhangi bir inceleme yapılmadan muvazaanın kabul edilmesi doğru değildir.

Belirtmek gerekir ki, dava konusu ihale dönemlerini kapsayan tarihlerde yürürlükte bulunan 4734 sayılı Yasanın 62/1-e ve 5393 sayılı Yasanın 67. maddesi uyarınca davalı belediyenin görevi konusuna giren işlerin hizmet alım sözleşmesi ile gördürülmesi mümkündür.

Öte yandan belediyelerce şirket kurulması yasal olarak mümkün olup kurulan bu şirketlerden hizmet alımı yasaya aykırı olmadığı gibi bu husus tek başına muvazaaya delil de teşkil etmez.

Açıklanan nedenlerle Mahkemece yapılması gereken, davacının çalışma dönemini kapsayan ihale sözleşmeleri dosya arasına celp edilerek, kesinleşen muvazaa tespiti dışında kalan davaya konu olan dönemler bakımından, söz konusu dönemlere ilişkin ihalenin kapsamı tespit edilerek ve yukarıda izah edildiği üzere her ihale dönemini kendi arasında değerlendirmek sureti ile davalı ile dava dışı Kent-Yol A.Ş. arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisinin usulüne uygun olarak kurulup kurulmadığı, muvazaaya dayanıp dayanmadığı tespit edildikten sonra sonucuna göre hüküm kurmaktan ibarettir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

B. Bölge Adliye Mahkemesince Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.06.2022 tarihli ve 2021/67 Esas, 2022/905 Karar sayılı kararı ile bozma ilâmına uyularak celbedilen İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinin 2016/130 Esas sayılı dosyasındaki teftiş raporu ve bilirkişi raporları incelendiğinde sermayesinin % 99,59' u davalı Belediyeye ait olan Kent-Yol A.Ş.nin çok farklı alanlarda davalı Belediyeye işçi temin ettiği, bu şirketin davalı Belediyenin işçilerini bordrosunda gösterme dışında bir işlevinin olmadığı, yönetim hakkının Belediyeye ait olduğu, kesinleşen müfettiş raporunda Kent-Yol A.Ş. yönünden muvazaalı hukuki ilişki bulunduğu, Atlas İnşaat Sanayi Tic. Ltd. Şti. yönünden ise muvazaalı asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmadığının tespit edildiği, bu durumda Kent-Yol A.Ş. ile davalı ... arasında bir ihale dönemine ilişkin olarak verilen muvazaa tespiti kararı bulunmakla aynı işçinin çalışmasında bir farklılık bulunmamasına rağmen çalışma dönemlerini ayırarak bazı dönem çalışmalarının muvazaalı olduğunun kabul edilmesinin iş barışını ve adalete olan inancı olumsuz etkileyeceği, somut olayda yol ustası olarak Kent-Yol A.Ş.de hizmet alım sözleşmelerine istinaden çalışan davacının kapsamında çalıştığı ihalelerin teftiş raporunda belirtilmediği, davacının 01.07.2014-31.12.2016 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan her türlü personel destek hizmet alım işi ihalesi ve 18.01.2017-30.04.2017 dönemini kapsayan Şişli Belediyesi her türlü personel destek hizmet alımı işi kapsamında çalıştığı, dinlenen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı dikkate alındığında Kent-Yol A.Ş.nin bir organizasyondan, uzmanlıktan ve hukuksal bağımsızlıktan yoksun olduğu, davalı Belediyenin işçilerini kendi bordrosunda gösterme dışında bir fonksiyon üstlenmediğinden davalı ... ile Kent-Yol A.Ş. arasındaki asıl işveren- alt işveren ilişkinin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının tüm çalışma dönemi bakımından davalı ... ile dava dışı Şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun kabulünün mümkün olup olmadığı ve davacının sorumluluk primi alacağına hak kazanıp kazanmadığı hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

"...1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının tüm çalışma dönemi bakımından davalı ... ile dava dışı Şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun kabulünün mümkün olup olmadığı ve davacının sorumluluk primi alacağına hak kazanıp kazanmadığı hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesi, 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun'un (6552 sayılı Kanun) ilgili hükümleri, 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 8 nci maddesi, 5393 sayılı Kanun'un 14 ve 67 nci maddeleri, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 26 ncı maddesi dâhil ilgili hükümleri, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 39 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre davacının hesap konusu çalışma döneminde (20.08.2014-01.05.2017 tarihleri arasında) davalı ... ile dava dışı Şirket arasındaki hizmet alım sözleşmeleri kapsamında davalı Belediyenin Fen İşleri Müdürlüğünde yol ustası olarak çalıştığı hususu uyuşmazlık dışıdır.

2. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre davacının hesap konusu çalışma döneminde (20.08.2014-01.05.2017 tarihleri arasında) davalı ... ile dava dışı Şirket arasındaki hizmet alım sözleşmeleri kapsamında davalı Belediyenin Fen İşleri Müdürlüğünde yol ustası olarak çalıştığı hususu uyuşmazlık dışıdır.

3. ÇSGB tarafından dava dışı Şirket nezdinde yapılan teftiş sonucunda düzenlenen 07.07.2014 tarih ve 4687 sayılı raporda, davacının çalıştığı ihalelere ilişkin bir değerlendirmenin yer almadığı görülmektedir. Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince davacının personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında istihdam edildiği hususu ile dava dışı Şirketin davalı Belediyeden ayrı bir organizasyondan, uzmanlıktan ve hukuksal bağımsızlıktan yoksun olduğu, davalı Belediyenin işçilerini kendi bordrosunda gösterme dışında bir fonksiyon üstlenmediği, yönetim hakkının davalı ... tarafından kullanıldığı hususları bir arada değerlendirildiğinde davalı ... ile dava dışı Şirket arasındaki ilişkinin muvazaaya dayalı olduğu kabul edilmiş ise de; 11.09.2014 tarihli ve 29116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 4735 sayılı Kanun'un 8 nci maddesinde yapılan değişiklikler ile personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmelerinin yapılabilmesine imkân tanınmıştır. Bu sebeple söz konusu düzenlemelerin yürürlüğe girdiği 11.09.2014 tarihinden sonraki çalışma dönemi için yapılan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmelerinin sırf bu sebeple muvazaalı olduğunun kabulü mümkün değildir.

4. Somut olayda, davacının 09.08.2014 tarihinde başlayan çalışmalarının hangi ihale veye ihaleler kapsamında olduğunun, işçinin ihalede tanımlanan işinin tespiti için Bölge Adliye Mahkemesi tarafından gerekli araştırmalar yapılmış olup davalı ... tarafından 03.03.2022 tarihli yazı ekinde dört tane hizmet alım sözleşmesinin gönderildiği görülmüştür. Söz konusu hizmet alım sözleşmelerinin genel olarak personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri mahiyetinde oldukları anlaşılmaktadır.

5. Davalının kabulünde olduğu üzere, davacının belirtilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalıştırıldığı sabit olduğundan yukarıda yapılan açıklama doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 4735 sayılı Kanun'un 8 nci maddesi hükümleri dikkate alındığında davacının 2014/55194 ihale numaralı, 30.06.2014 imza tarihli ve 01.07.2014-31.12.2016 yürürlük süreli "Her Türlü Personel Destek Hizmet Alım İşi" ihalesi kapsamı dışında çalıştırıldığı diğer personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmelerinin muvazaalı kabul edilmesi mümkün değildir. Davacının 01.07.2014-31.12.2016 dönemi dışındaki çalışmalarının muvazaalı olduğunun kabulü belirtilen gerekçe sebebiyle hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

6. Öte yandan, Bölge Adliye Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda sorumluluk primi alacağının davacının temizlik işçisi olarak çalıştığı kabulü ile hesaplandığı anlaşılmaktadır. Davacının yol ustası olarak çalıştığı hususu sabit olduğundan sorumluluk primi alacağının yapılan iş dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir...." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten Özel Dairenin 17.11.2020 tarihli ilk bozmasında hesaplamaların yerinde olduğu ancak ihale dönemleri yönünden muvazaa bulunup bulunmadığı noktasında bozma yapılması ve bu bozmaya uyulması karşısında hesaplamalar yönünden davacı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu, ayrıca yargılamanın hiç bir aşamasında davalı tarafça öne sürülmeyen, ilk derece yargılamasında belirtilmeyen ve istinaf sebebi yapılmayan hesaplamaların temyizde ileri sürülmesinin mümkün olmadığı vurgulanmak suretiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesi kararında belirtilen muvazaa konusu dönemi aşacak şekilde alacağa hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının Kent-Yol A.Ş. işçisi olup Belediye tarafından yapılan hizmet alımlarının mevzuat hükümlerine uygun olduğunu, muvazaa tespit kararında belirtilen hizmet alım ihaleleri kapsamında çalışıp çalışmadığının araştırılmadığını, davalı ... ile Kent-Yol A.Ş. arasındaki alt işveren- asıl işveren ilişkisinin 4734 sayılı Kanun çerçevesinde kurulduğunu, davacının sendika üyeliğinin geçerli olmadığını, üyeliğin Belediyeye bildirilmemiş olmasının davanın reddi sebebi olduğunu, davacının Belediyenin taraf olduğu sendikal haklardan yararlanmak istediğine dair müracaatının bulunup bulunmadığı araştırılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacı ile aynı işi yapan kadrolu işçi bulunmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık;

1. Davalı ... ile dava dışı Kent-Yol A.Ş. arasında 09.08.2014-31.12.2016 arasındaki döneme ilişkin 2014/55194 ihale kayıt numaralı hizmet alım sözleşmesi ile kurulan asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğu konusunda çekişme bulunmayan eldeki davada, 07.07.2014 tarihli ve 4687 sayılı iş müfettişi raporunda hesap dönemine ilişkin bir değerlendirme bulunmadığı da dikkate alındığında 01.01.2017-01.05.2017 tarihleri arasındaki dönem yönünden davalı ile dava dışı şirket arasındaki asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olup olmadığı, birinci bozma kararına uyulmakla davacı lehine usuli kazanılmış hak oluşup oluşmadığı;

2. Sorumluluk primi yönünden davalının yargılama ve istinaf aşamasında itirazının bulunup bulunmadığı, Özel Dairece bu konunun bozma nedeni yapılıp yapılamayacağı, ilk bozma kararına uyulmakla alacakların hesabı yönünden davacı lehine usuli kazanılmış hak oluşup oluşmadığı; buradan varılacak sonuca göre sorumluluk priminin davacının yol ustası olarak çalıştığı dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesinin gerekip gerekmediği;

noktalarında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

1. 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 2 nci maddesi.

2. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun (5393 sayılı Kanun) 14, 67 ve 70 inci maddeleri.

3. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun (4734 sayılı Kanun) 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi.

4. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin (Yönetmelik) 4, 11, 12 nci maddeleri.

2. Değerlendirme

a.(1) numaralı uyuşmazlık yönünden

1. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuyla ilgili kavramları ve mevzuat hükümlerini incelemekte yarar bulunmaktadır.

2. Asıl işveren-alt işveren ilişkisi 4857 sayılı Kanun’un "Tanımlar" başlıklı 2 nci maddesinde düzenlenmiştir.

3. Anılan madde uyarınca “...Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir”.

4. Bu hükme göre geçerli bir asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir. Kanuna uygun biçimde asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulmuş ise asıl işveren, alt işveren işçilerinin Kanundan, iş sözleşmesinden ve alt işverenin taraf olduğu bir toplu iş sözleşmesi bulunması hâlinde bundan doğan yükümlülüklerden işçilere karşı alt işveren ile birlikte sorumlu olacaktır.

5. İş Kanunu uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin 4 üncü maddesi uyarınca da geçerli bir asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulabilmesi için; asıl işverenin işyerinde mal veya hizmet üretimi işlerinde çalışan kendi işçileri de bulunmalı, alt işverene asıl işin bir bölümü veya yardımcı iş verilmelidir. Yönetmeliğin 3/c bendinde asıl iş, “Mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iş”; yardımcı iş ise 3/ğ bendinde “İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan iş” şeklinde tanımlanmıştır.