muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/540, Karar No: 2025/50, Tarih: 05.02.2025

Katılan mağdurun 03.09.2013 havale tarihli dilekçesinde; "...Bana yavru köpek verdi. Tandırlığa götür dedi. Ben götürdüm. Peşime geldi. Pantolonumu sıyırdı. Arkama geçip parmakladı. Annem beni ekmek tahtasına gönderdi. ... dedemgilin tandırlıkta beni eve sürüdü. Bıçakla kapıyı açtım dedi. Eve arkamın üstü yatırdı. Üstüme yatıp terbiyesiz bir şey yaptı. Kimseye söylersen anne babanı öldürürüm dedi. Ben korktum demedim. Oyun oynarken kitap verdi. Bu tandırlığa götür dedi. Götürdüm. Peşime geldi, pantolonumu sıyırdı, arkamdan beni yaptı. Eve geldi, sana kâğıt vereceğim dedi. Gittim, hanımım annesigile gitti seni yapayım dedi. Beni yaptı. Eve gidince banyo yap dedi. Bizim demir kapıda parmakladı. Caminin tuvaletine götürdü. Beni ayakta yaptı. Beni tehdit etti. Cumadan cumaya okula geliyordu, biri sorarsa dayım de demezsen seni öldürürüm dedi. Öğretmenim sordu, o adam kim dedi. Ben de dayım dedim. Bana dedi ki seni otele götüreyim dedi, üçümüz de gidelim, yatalım dedi. Biz de gitmedik. Size muz alayım dedi. Sizi gezdireyim, para vereyim size. Bana ne yaptıysa arkadaşıma onu yaptı. Çok götürdü, spor salonuna götürdü. Ben de camdan baktım..." şeklinde beyanlarda bulunduğu,

Anlaşılmaktadır.

Mağdur kollukta; ... ... sınıfı 5. sınıfında okuduğunu, olayın zamanını hatırlamadığını, katılan mağdurla sanığın okulun çardağında otururken yanlarına gittiğinde katılan mağdurun kendisini sanıkla tanıştırıp sanığın akrabası olduğunu söylediğini, sanığın kendilerine para vermek istediğini ancak bozuğu olmadığından bundan vazgeçtiğini, tarihini hatırlamadığı bir zamanda katılan mağdurla okulun çardağında otururlarken sanığın yanlarına geldiğini, eliyle poposunu karıştırmaya başladığını, sanığa istemediğini ve yapmamasını söylediğini, bu kez de katılan mağdurun poposunu ellediğini, sonra bunlardan kimseye bahsetmemelerini söyleyip gittiğini, başka bir gün beden eğitimi dersini bahçede yaparken sanığın okula geldiğini, kantine giderken kendisini takip edip çardağa götürdüğünü, çardağa gittiklerinde yanlarında kimsenin olmadığını, sanığın kıyafetlerini çıkarmaya çalışıp kendisini yere yatırdığını, kötü şeyler yaptığını, yani poposunu ve şeyini ellediğini, daha sonraki gün de okulun arka tarafında kimsenin göremediği bir yerde alt çamaşırlarını ve kendi pantolonunu indirip üzerine arkadan abandığını, eliyle poposunu, önünü ve göğüslerini elleyip öptüğünü,

Asliye ceza mahkemesinde; 2012 yılında hatırlamadığı bir zamandan bu yana sanığın her cuma günü okuldaki sınıflarına gelerek kendilerini dışarıya çağırdığını, sonrasında okulun arka tarafına götürdüğünü, orada alt kıyafetlerini çıkarmak suretiyle popolarını ellediğini, bağırdıklarını, bu eylemleri teneffüste yaptığını, önceki ifadelerinin doğru olduğunu, şikâyetçi olup davaya katılmak istediğini, ("Hazırlık ifadesindeki çelişki giderilmek istenmiş ise de mağdurun aynı şeyleri tekrarlayarak cevap verdiği, konuya tam olarak adapte olamadığı gözlemlendi. Çelişki giderilemedi. Sanık dışarıya çıkartıldıktan sonra ifadeye devam edildi." şeklinde mahkemece tespit yapıldı.), sanığın okulun arka bahçesinde popolarını ellediğini, arka bahçeye görülmeyecek bir yere götürerek arkadan cinsel organını soktuğunu, bu nedenle böyle bir şeye cesaret ettiğini, "Anne ve babanıza ister söyleyin, ister söylemeyin." dediğini, ("Mağdurdan çelişki nedeni ile hazırlık ifadesinde organ sokmak şeklinde bir ifadesi olmadığı halde neden şimdi vücuda organ sokmadan bahsettiği sorulduğunda mağdur soruyu cevaplandıramadı." şeklinde mahkemece tespit yapıldı.), sanığın en az iki defa okuluna geldiğini ve anlattığı şekilde cinsel istismarda bulunduğunu, kendisine bu şekilde ifade vermesi konusunda kimsenin baskı yapmadığını,

Mahkemede; sanığın okulun arka bahçesinde katılan mağdurla kendisinin popolarını ellediğini, daha sonra iç çamaşırlarını indirdiğini, pazara götürüp muz almayı teklif ettiğini, "Bu yaptıklarımı kimseye söylerseniz sizi döverim." dediğini, sanığın kendisine bir kez cinsel istismarda bulunduğunu, ancak her gün okula gelip çardakta oturduğunu, katılan mağdurla kendisini yanına çağırdığını, sanık poposunu ellerken kendisini tuttuğu için kaçamadığını, sanığın kendilerini sınıftan değil de kantine giderken çağırdığını, sanığın her cuma katılan mağdurla kendisini çağırdığını, her cuma günü ellemediğini, iki defa poposunu ellediğini, keşifte; sanığın ve katılan mağdurun evine hiç gitmediğini, sanığın okulda ise farklı tarihlerde ama cuma günleri kendisini istismar ettiğini, tiyatro salonu olarak gösterdiği yerde sanığın şeyini açarak kendisine istismarda bulunduğunu, aynı eylemleri yıkık çardağın arka tarafında ve okulun A bloğunun arka tarafına denk düşen yerde gerçekleştirdiğini, sanığın yanında katılan mağdur varken kendisini okuldan çağırdığını,

Katılan mağdur kollukta; ... İlköğretim Okulu 5. sınıf öğrencisi olduğunu, geçen sene okullar tatil olduktan sonra yengesinin kızı ... ile birlikte gezerlerken yengesinin çağırması üzerine ... eve geçerken sanığın yanına gelip kendisini çağırdığını, verdiği yavru köpeği tandıra götürmesini istediğini, köpeği alıp evlerinin orda bulunan tandıra götürdüğünü, sanığın arkasından gelerek ellerini ve ayaklarını iple, ağzını da başındaki eşarpla bağladığını, pantolonunu indirip elleriyle ellediği cinsel organına parmağını soktuğunu, sanığın üzerini çıkarmadığını, yaşadıklarını kimseye anlatmamasını aksi takdirde kendisini döveceğini söyleyip gitmesine izin verdiğini, sonraki zamanlarda da kendisini birkaç defa daha çağırdığını ancak korktuğu için gitmeyip halasının evine kaçtığını, yaklaşık bir hafta sonra evlerinin oraya gelerek halasına bir şeyler vereceğini söyleyip kendisini çağırdığını ve evine götürdüğünü, evinde kimsenin bulunmadığını, kapıdan girdiklerinde tam karşıda vestiyer, sol tarafta tuvalet, sağ tarafta ise oda bulunduğunu, sanığın kendisini eve sokup vestiyerin önüne yere yatırdığını, her ikisinin kıyafetlerini çıkartıp üzerine yattığını, zannettiği kadarıyla içine girmediğini, canının acımadığını, ancak sanığın cinsel organından sıvı geldiğini, eline sıvı bulaşan sanığın ellerini yıkadığını, kendisini öptüğünü, kimseye bir şey anlatmamasını yoksa kendisini döveceğini söyleyip evden gönderdiğini, birkaç kez okula gelen sanığın arkadaşı olan mağdura kendisini dayısı olarak tanıttığını, başka bir gün okula geldiğinde ise spor salonunda mağdurun üzerini çıkarıp üstüne yattığını camdan gördüğünü, mağdurun da kendisine sanığın okulun spor salonunda üzerini çıkartıp öptüğünü ve üzerine yattığını anlattığını, bir keresinde sanığın mağdurun ev adresini sormak için sınıfına girdiğini, sınıf öğretmeninin sanığın kim olduğunu sorduğunda komşusu olduğunu söylediğini, sanığın mağdurla kendisini kimi zaman arabayla gezdirmek isteyip para vereceğini söylediğini, ancak sanığın arabasına binmediklerini ve kendisinden para almadıklarını, ablası olan tanık ...'ya sanığın bacaklarını ellediğini söylediğini ancak yaptıklarını tam olarak anlatmadığını,

Asliye ceza mahkemesinde; sanığın bu yıl yaz mevsiminde tandıra yavru köpek götürmesini söylediğini, tandıra gittiğinde sanığın arkasından gelip terbiyesiz bir şey yaptığını, parmağını poposuna soktuğunu, arabasıyla evinden alıp kendi evindeki tandıra götürdüğünü, bunu muhtemelen iki kez yaptığını, hem kendisini hem de mağduru okulun arkasına çağırıp popolarına parmağını sokmak suretiyle kendilerine cinsel istismarda bulunduğunu, sanıktan şikâyetçi olup davaya katılmak istediğini, kolluktaki ifadesinin de doğru olduğunu, (çelişki içeren hususlar sorulduğunda) sanığın tandırda yaptığı eylemler sonrasında konuyu ablasına anlattığında kendisine ablasının içeriye geç dediğini, "Karakola gidelim" demediğini, sanığın kendilerini hiçbir zaman sınıftan okul dışına çağırmadığını, para vereceğini ve arabayla gezdireceğini vaat ettiğini, okullarında spor salonunun bulunduğunu, sanığın mağduru soyduktan sonra pantolonunu çıkarıp mağdurun üzerine yattığını camdan gördüğünü, sanığın kendisine evinde iki kez istismarda bulunduğunu, bunun hem evinin içerisinde hem de tandırlıkta gerçekleştiğini, sanığın evinin içerisinde vestiyer olduğunu hatırladığını, sanığın istismarı parmağını ve cinsel organını sokmak suretiyle gerçekleştirdiğini, ("Daha önce cinsel organını kullandığına ilişkin beyanda bulunmadığı hâlde bu celse neden cinsel organını kullandığını söylediği sorulduğunda mağdurun sessiz kaldığı ve cevap vermediği görüldü." şeklinde mahkemece tespit yapıldı.),

Mahkemede; arkadaşı ... ile birlikte giderken sanığın kendisine köpek verdiğini, sonra bir tandırlığa götürüp elini, kolunu ve ağzını bağladığını, poposunu ellediğini, sonrasında mağdurla okuldayken kendilerini çağırdığını, okulun yanındaki çardakta "Size muz alayım mı?" diye sorduğunu, sonrasında mağduru okulun tiyatrosuna götürdüğünü, camdan baktığında sanığın mağdurun ve kendisinin elbiselerini çıkartıp mağdura cinsel istismarda bulunduğunu gördüğünü, başka bir zamanda kendisini tandırına götürdüğünü, orada elini kolunu ve ağzını bağladığını, elbiselerini ve kendi kıyafetlerini çıkarıp kendisini önden yaptığını, acımadığını, bağırdığını ancak ağzı bağlı olduğu için sesini duyuramadığını, ilk kez tandırlığa götürdüğünde kendisini görmeyen sanığın oğlunun gelerek "O ses ne?" diye sorduğunu, sanığın sesin buradan gelmediğini söylediğini, ayrıca evinde de kendisine istismarda bulunduğunu, elbiselerini çıkartıp önden parmakla yaptığını, sanığın cinsel organını külodunu indirdiğinde gördüğünü, sanığın parmağını cinsel organına soktuğunu, tandırlıkta terbiyesizlik yaptığını ve parmağını cinsel organına soktuğunu, tiyatroda da mağdurun cinsel organına cinsel organını soktuğunu, parmağını sokmadığını, evine gittiklerinde sanığın söylediğine göre annesine giden eşinin evde olmadığını, evde cinsel eylemini antre bölümünde yaptığını, sanığın evinde cinsel organından sıvı geldiğini bir kez gördüğünü, yaptığı şeyleri anne ve babasına söylerse anne ve babasını öldürmekle tehdit ettiğini, kendi evlerinde demir kapının yanında ise evde kimse yokken sanığın parmağını anüsüne soktuğunu, sanıkla ailesi arasında önceden bir sorun yaşanmadığını, şikâyetçi olduğunu, keşifte; sanık tarafından eve üç kez getirildiğini, ilk defa tandırda, vestiyerin olduğu kısımda ve mutfakta sanık tarafından istismar edildiğini, tandırda istismar edildikten sonra keşifte hazır olan sanığın oğlunun kapının önüne gelip kapıyı açtığını, bu sırada kıyafetlerinin giyinik olduğunu, sanığın da pantolonunu yukarıya çekmiş olduğunu, sanığın oğlunun "Ne bu bağırtı?" diye sorduğunu, sanığın da sesin başka yerden geldiğini söylediği, sanığın, oğlu içeriye girdikten sonra gittiğini, daha önce hiç gitmediği eve sanık tarafından götürüldüğünü, sanığın vestiyerin orada kendisine cinsel istismarda bulunduğunu, bu olayların hepsinin farklı farklı günlerde olduğunu, yengesi ...'ın da bulunduğu bir sırada sanığın evlerine gelip "Domates var mı?" diye sorduğunu, domates olmadığını söyledikten sonra sanığın kendisini ölüm tehdidiyle aşağıdaki depoya götürdüğünü, depoda poposuna pandik attığını, bunun üzerine bağırmaya başladığını, sanığın depodaki meyve sebze kasalarının arkasına saklandığını, "Bağırırsan seni öldürürüm!" dediğini, bağırması üzerine yengesi ..

...'ın da bulunduğu bir sırada sanığın evlerine gelip "Domates var mı?" diye sorduğunu, domates olmadığını söyledikten sonra sanığın kendisini ölüm tehdidiyle aşağıdaki depoya götürdüğünü, depoda poposuna pandik attığını, bunun üzerine bağırmaya başladığını, sanığın depodaki meyve sebze kasalarının arkasına saklandığını, "Bağırırsan seni öldürürüm!" dediğini, bağırması üzerine yengesi ...'ın gelerek bağırma nedenini sorup yukarıya çıkmasını söylediğini, daha sonra sanığın oradan ayrıldığını, okulun konferans salonunda mağdura cinsel istismarda bulunurken sanığı pencereden gördüğünü, yıkık çardağın arka kısmında ve okulun A Blok arka tarafında sanığın hem kendisine hem de mağdura cinsel istismarda bulunduğunu,

Şikâyetçi ... aşamalarda; katılan mağduru tanımadığını, mağdurun başından geçenleri bilmediğini, olayı polislerin kendisine telefon etmesiyle öğrendiğini, daha önceden bilgisi olmadığını, tanımadığı sanıktan şikâyetçi olup davaya katılmak istediğini, 01.03.2016 tarihli dilekçesinde; mağdurla annesinin bu durumu konuşurken mağdurun annesine "Anne sana bir şey anlatacağım. O şahısla aramızda herhangi bir şey olmadı, o kişiyi sadece pazarın yanında okulun kamelyasında otururken gördüm. Bize de bir şey yapmadı. Ama daha sonra arkadaşım ... beni yönlendirdi. Bu şekilde ifade ver dedi. Ben de farkında olmadan bu şekilde ifade verdim. İfadem doğru değil. Vicdanen rahat değilim. Aklım biraz daha erdiği için şimdi olayları daha sağlıklı değerlendiriyorum." dediğini öğrendiğini, bu durumu mağdura sorduğunda aynı şekilde kendisine de anlattığını, vicdanen rahatsız oldukları için bu dilekçeyi verdiklerini, bu nedenle şikâyetten vazgeçtiklerini,

Katılan ... kollukta ve asliye ceza mahkemesinde; olaya ilişkin daha önceden bilgisi olmadığını, olayı çocuk şubeye gittiğinde öğrendiğini, mahkemede farklı ve ek olarak; ... İlkokulunda öğretmen olan tanık ...'ın telefonla arayarak katılan mağdurun okula gelen sakallı birisini dayısı olarak tanıttığını söylediğini, bunun üzerine katılan mağdurun ablasını gönderdiğini, ablasının öğretmen ile görüştükten sonra çocuk şubeye durumu bildirdiklerini, ayrıca katılan mağdurun da kendisine başından geçenleri anlattığını, sanıktan şikâyetçi olup davaya katılmak istediğini, keşifte; kız kardeşi olan ... ...'ın sanığın evinin yakınında oturduğunu, katılan mağdurun sanığın evine gidip gitmediğini bilmediğini, sanıkla pencereden hâl hatır sorduklarını, sanığın evine hiç gitmediklerini, sanığın ise evlerine çok geldiğini, sanıkla babasının aynı cami cemaatinden olduklarını, sanığın babasının peşine takılıp evlerine geldiğini, babasına sorduğunda sanığın peşine takıldığını, davet etmediğini ancak gelme de diyemediğini söylediğini, olaylarla ilgili bilgisi olmadığını,

Tanık ... ... aşamalarda; ... Ortaokulunda özel ... öğretmeni olarak görev yaptığını, yaklaşık bir ay önce pazarın kurulu olduğu bir gün teneffüste bahçede gezerken öğrencileri olan katılan mağdur ve mağduru okul binasının yanındaki çardakta sanıkla oturup konuşurlarken gördüğünü, yanlarına gidip konuşmadığını, bu şahsı daha önce okulda görmediğinden ve öğrenci velilerinden biri de olmadığından kim olduğunu öğrenmek için bahçede katılan mağdur ile mağduru yanına çağırdığını, katılan mağdurun kendisine bu şahsın komşuları olduğunu söylemesi üzerine sanığın öğrencilerine zarar verebileceğini düşündüğü için katılan mağdur ve mağduru uyarıp akrabaları olmayan şahıslarla konuşmamaları gerektiğini söylediğini, yine tarihini hatırlamadığı bir cuma günü sınıfta ders anlatırken aynı şahsı okulun kenarındaki yoldan geçerken gördüğünü, sokaktan aşağıya inen şahsın dikkatini çeken şüpheli bir hareketinin olmadığını, başka zamanlarda anılan şahsı tekrar görmediğini, katılan mağdur ve mağdurun kendisine bir şey anlatmadıklarını, bu şahsı sınıfın içerisinde hiç görmediğini, sınıflardan bakıldığında okulun arkasının görüldüğünü, teneffüslerde de okulun arkasında öğrencilerin olduklarını, çardağa 10-15 metre yakın mesafeye gelinceye kadar bakıldığında bir şey görülemeyeceğini ancak daha fazla yaklaşıldığında cinsel istismara konu bir olayın görülebileceğini, katılan mağdur ve mağduru sanıkla bir arada gördüğünde gerek duymadığından ailelerine haber vermediğini, okullarında tiyatro ve spor salonu bulunmadığını, okul bahçesinde ve çardakta cinsel istismar yaşandığında bunun görülebileceğini,

Tanık ... ... savcılıkta; sanığın farklı bahanelerle sık sık evlerine oturmaya geldiğini, bu durumdan rahatsızlık duyduğunu, sanığın evlerine geldiğinde olağan dışı bir eylemde bulunmadığını, katılan mağdura yönelik bir eylemine şahit olmadığını, 7-8 ay önce katılan mağdurun sanığın aracıyla mahalleye gelerek sanığın evinin önünden kendi evlerine doğru elinde kâğıtlarla yürüdüğünü gördüğünü, katılan mağdurun olayın adli makamlara intikalinden önce sanığın bacaklarını ellediğine dair kendisine bir şey söylemediğini, ancak soruşturma başladıktan sonra katılan mağduru elinde kâğıtlarla gördüğünde aslında sanık tarafından tandıra götürüldüğünü, bacaklarını ellediğini anlatmaya çalıştığını anladığını, sıkılması sebebiyle kollukta olayları tam anlatamadığını, başka olaylar da yaşadığını söylediğini, kendisi ve annesinden ziyade halaları... ...'a daha çok şey anlattığını, soruşturma başlamadan önce ise olayla ilgili bir şey bilmediklerini, kendisine de hiçbir şey anlatmadığını, mahkemelerde; sanığın sık sık evlerine gelip yersiz birtakım isteklerde bulunduğunu, bir şeyler sorduğunu, evde babasının olmadığını bildiği hâlde evlerine geldiğini, çeşitli sorular sorduktan sonra katılan mağdurun nerede olduğunu da sormayı ihmal etmediğini, olay adli makamlara intikal ettikten sonra katılan mağdurun sanığın kendisine bir şeyler yaptığını anlatmaya çalıştığını, ancak tam olarak ne dediğini anlayamadığını, sanığın evlerine dedesinin misafiri olarak geldiğini, ancak sanığı kimsenin davet etmediğini, ailecek sanığı sevmediklerini, katılan mağdurun planlı bir şekilde yalan söyleyip başkalarına zarar vermeye çalışacak hayal gücünün ve zekâsının olmadığını, annesi gelmediği hâlde geldiği şeklinde basit yalanlar söyleyebildiğini, kurgusal bir yalan söylemesinin mümkün olmadığını, görgüye dayalı bilgisi olmadığını, sanıkla ailesi arasında husumet bulunmadığını,

Tanık ... ... keşifte; ... Ortaokulunda ... olarak görev yaptığını, faaliyetler dışında kapısı kapalı olan konferans salonunun anahtarlarının müdür yardımcısı ve hizmetlide olduğunu, konferans salonunun bulunduğu katta anaokulunun bulunduğunu, pazarın aksi istikametindeki kapının hep açık olduğunu, düz zeminden tadilat sebebiyle yıkılan çardağa bakıldığında içerisinin rahatlıkla görüleceğini, yukarıdan bakıldığında arka kısmın görülemeyeceğini, A Blok'un arkasının her iki taraftan da rahatlıkla girilebilen yerler olduğunu, çardağın arkasındaki kantinden çıkan çalışanların yakın bölümde sigara içtikleri için yaşananları görebileceklerini, cuma günleri yoğun insan sirkülasyonu olduğu için cinsel istismar olayının meydana gelebileceğini sanmadığını,

Tanık ... istinabe suretiyle mahkemede; katılan mağdurun kaynının kızı olduğunu, bir yıl önceye kadar katılan mağdurun annesiyle altlı üstlü oturduklarını, olaya ilişkin görgüye dayalı bilgisi olmadığını, bu olaylar ortaya çıkmadan önce katılan mağdurun annesinin, katılan mağdurun sanık tarafından tecavüze uğradığını kendisine anlattığını, 2012 yılı yaz aylarında çocuklar dışarıda oynarken dışardan imdat diye katılan mağdurun seslendiğini duyduğunu, balkondan bakıp ne olduğunu sorduğunda katılan mağdurun bir şey olmadığını söylediğini, oyun sebebiyle olduğunu düşünüp eve girdiğini, balkondan baktığında sanığı dışarıda görmediğini,

Beyan etmişlerdir.

Sanık aşamalarda; katılan mağdurun halası ile komşu oldukları için halasına gidip gelen katılan mağduru tanıdığını, arada konuştuklarını, katılan mağdurun zekâ seviyesinin geri olduğunu, derdini anlatamadığını, katılan mağdurun dedesi ile aynı caminin cemaati olduklarını, dedesini camide göremediğinde katılan mağdura bu durumu birkaç kez sorduğunu, bir defasında halasının kapısının önüne bırakması için verdiği vergi kâğıtlarını katılan mağdurun evine götürdüğünü, 2013 yılı Şubat ayı içerisinde bir cuma günü ... İlköğretim Okulunun bahçesindeki çardakta pazar alışverişi yaparken yorulduğu için dinlenmek amacıyla oturduğunu, teneffüste katılan mağdur ile mağdurun yanına geldiklerini, mağdurla orada tanıştığını, 4-5 dakika sonra gittiklerini, daha sonra okula gitmediğini, katılan mağduru evine götürmediğini, katılan mağdurun evine gidip tehditle depoya götürerek cinsel istismarda bulunmadığını, her cuma günü pazara geldiğini, okulun içerisine hiç girmediğini, köpek hediye etmediğini, emekli ... olduğunu, katılan mağdur ve mağdurla aralarında husumet olmadığını, neden böyle suçlamada bulunduklarını bilmediğini, çocukların yönlendirilmesi üzerine olayın buralara geldiğini, suçlamaları kabul etmediğini savunmuştur.

IV. GEREKÇE

Anayasa’nın 138/1. ve CMK’nın 217/1. maddeleri ile Anayasa’nın 38. ve AİHS’nin 6/2. maddeleri sarahatine göre ispat hukuku bakımından vicdani kanaat esasını benimseyen Ceza muhakememizin amacı, maddi gerçeği insan onuruna yaraşır biçimde ortaya çıkarmaktır. Geçmişte yaşanan ya da yaşandığı iddia olunan bu vakıayı/maddi gerçekliği, olay mahkemesi yapacağı öğrenme yargılaması ile taraflar ve delillerle doğrudan muhatap olup muhakeme hukukuna ilişkin normlar doğrultusunda, gerektiğinde mantık ilminden ve tecrübe kurallarından da faydalanarak sonradan mahkeme önünde temsil etmeye çalışacak, böylece sezgileriyle değil akıl yoluyla vicdani kanaate ulaşarak (Metin Feyzioğlu, Ceza Muhakemesinde Vicdani Kanaat, Yetkin Yayınevi, s. 139) maddi sorunu çözecektir. Bu yetki münhasıran olay mahkemesine aittir.

Vicdani kanaate ulaşılması, isnat olunan fiilin ispatlandığı anlamına gelir. Bu nedenle, vicdani kanaat hukuki sorunla değil, maddi sorunla ilgili bir kavramdır ve vicdani kanaate ulaşacak makam da maddi uyuşmazlığı çözmeye yetkili derece mahkemeleridir. Hukuki sorunun çözümünde vicdani kanaat ölçütü kullanılamaz. Çünkü; hukuki sorunun doğru çözümü, maddi olaya uygulanması gereken hukuk kurallarının doğru bulunması ve doğru yorumlanması ile ilgilidir.

Vicdani ispat sisteminde hâkimler, hür vicdanlarına göre hüküm verirler. Her türlü delil aracı, kural olarak kullanılabilir ve bunlar serbestçe değerlendirilir. Ancak bu serbestliğin sınırını yine hukuk belirler. Nitekim, Anayasa’nın 138/1. maddesine göre hâkim, vicdani kanaatini oluştururken, Anayasa’nın, kanunların ve hukukun çizdiği çerçevede kalmak zorundadır. Delil araçlarının ne zaman ve kimler tarafından ikame edilebileceği, bunların muhakemede tabi tutulacakları işlemler, delil aracı ikame taleplerinin hangi şartlarda ret olunabileceği, çelişme yönteminin nasıl hayata geçirileceği, delil aracı yasaklarının neler olduğu gibi konular hukuk tarafından düzenlenir (Feyzioğlu, Syf. 357).

Kural olarak delillerle doğrudan temas kurmayan ve öğrenme yargılaması yapamayan Yargıtayın, hukuka uygun olarak elde edilen delilleri takdir etme ve bu suretle ilk derece mahkemelerinin vicdani kanaatini denetleme, aslında olayın nasıl cereyan ettiğini ortaya koyma imkanı bulunmamaktadır. Ancak hükmün gerekçesini esas alarak, bu delillerle varılan sonucun/kabul edilen maddi vakıanın, akıl yürütme/mantık kurallarına, genel hayat tecrübelerine ve bilimsel kaidelere uygun olup olmadığını denetleyebileceğinde de kuşku yoktur. 288. maddenin Hükûmet Tasarısı'ndaki gerekçesinde bu duruma: "Delillerin yanlış değerlendirilmesi, kuralların yorumunu ve eylemin gerçek niteliğinin saptanmasını etkilediğinde elbetteki hukuka aykırılık oluşturur." denilerek işaret edilmiştir. Uygulama da bu şekilde istikrar kazanmıştır. Doktrinde Yenisey aynı düşünceyi; "Bir hukuk normu olmayan fizik ve mantık kuralları ve tecrübe kaidesi, bir hukuk normu gibi ele alınarak bunlara aykırı olan vicdani kanaatin denetlenmesine imkan sağlamaktadır." (Feridun Yenisey, İstinafta Maddi Ve Hukuki Mesele Denetimi, Dr. Silvia Tellenbach'a Armağan, Seçkin Yayınları, s. 1282) diyerek benimsendiğini ifade etmiştir. Çünkü; sağlıklı bir hukuki denetimin ön şartı, maddi vakıanın usulüne uygun, tam ve doğru olarak belirlenmiş olmasıdır.