muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/29468, Karar No: 2016/28691, Tarih: 20.12.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/29468 E.  ,  2016/28691 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 22. İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, ücret farkı, sosyal yardım, ikramiye, bulaşıcı hastalıklar risk primi ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ...tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, iki tarafın yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 20.12.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/10252, Karar No: 2011/14724, Tarih: 14.12.2011

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2011/10252 E.  ,  2011/14724 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1) Düvencili köyü 133 ada 1 parselin kadastro tutanağının aslının, başka dosyada davalı ise ilgili dava dosyalarının,

2) Düvencili köyü 133 ada 1 parselin geniş çevresiyle gösteren pafta fotokopi örneği ile bu paftaya göre en yakın komşu parsellerin kadastro tespit tutanaklarının, kesinleşip tapuya tescil edilmişlerse tapu kayıtlarının,

3) Düvencili köyü Temmuz 1288 tarih (yoklama) 2 dönüm tarlaya ilişkin olarak kayyım oğlu ... adına kayıtlı tapunun tüm gittileriyle getirtilmesi, kadastro sırasında herhangi bir taşınmaza revizyon görüp görmediğinin araştırılarak alınacak cevabi yazının ilgili yerlerden getirtilip dava dosyasına konulmalı,

Hükme esas alınan uzman bilirkişi raporuna ekli memleket haritası ile kadastro paftası çakıştırılmadığından denetime elverişli değildir.

Bu nedenle, dava dosyasının, hükme esas alınan raporu düzenleyen ... ve orman bilirkişilerine verilerek keşif sırasında uygulandığı bildirilen orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritasının ölçeğini kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeğinin de memleket haritası ölçeğine bilgisayar ortamında (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de gösterecek şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ... parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterecekleri müşterek imzalı rapor kendilerinden alınarak,

bu dosya içine konulması; ayrıca, dava dosyasının da 6100 sayılı Yasanın geçici 3. maddesi göndermesiyle H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksiklikler giderilmek üzere dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine 14/12/2011 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/601, Karar No: 2020/1061, Tarih: 27.02.2020

**20. Hukuk Dairesi         2020/601 E.  ,  2020/1061 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... Sulh Hukuk, Bakırköy 1. Sulh Hukuk ve Muğla Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tereke teslimi istemine ilişkindir.

... Sulh Hukuk Mahkemesince müteveffanın yerleşim yerinin "... adresi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Bakırköy 1. Sulh Hukuk Mahkemesince muris ...'in nüfus kayıt örneğinde yerleşim yeri adresinin olmadığı, murisin vefat ettiği en son adres olan Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi olduğu, murisin vefat ettiği yer olan adresin mahkemenin yargı alanında olmayıp Muğla mahkemelerinin yargı alanında olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Muğla Sulh Hukuk Mahkemesince de ... İlçe Emniyet Müdürlüğüne müteveffa ...'in açık adresinin tespit edilmesi istenilmiş, Emniyet Müdürlüğünden alınan 05/07/2019 tarihli yazı cevabında müteveffanın ölmeden önce en son adresinin, ..." adresi olduğu belirtildiği ve Dalaman Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne eski hükümlü müteveffa ...'in adresi sorulmuş, cezaevinden alınan 28/06/2019 tarihli yazı cevabında, müteveffanın son ikametgah adresinin; "...dresi olduğunun belirtildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanununun 589. maddesine göre; "Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re’sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır. "19/1. maddesine göre de; "Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir."

Dosya kapsamında ... İlçe Emniyet Müdürlüğünce yapılan kolluk araştırması sonucunda müteveffanın ölmeden önce en son adresinin, "..." adresi olduğu belirtildiği ve Dalaman Açık Ceza

İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 28/06/2019 tarihli yazı cevabında, müteveffanın son ikametgah adresinin; ..." adresi olduğunun belirtildiği anlaşılmakla, uyuşmazlığın Bakırköy 1. Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Bakırköy 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 27/02/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8163, Karar No: 2013/5290, Tarih: 19.03.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/8163 E.  ,  2013/5290 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, Kurum zararının rucüan tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın bir kısım davalılar yönünden reddine,davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı ve davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

21.07.2004 gün ve 25529 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak, öngördüğü istisnalar dışındaki hükümleri yayım tarihinde yürürlüğe giren, 14.07.2004 tarih ve 5219 sayılı “Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ve ayrıca 5236 sayılı Kanun; katsayı artışı da uygulanmak suretiyle bu kanunların yürürlük tarihinden sonra yerel mahkemelerce verilen hükümler yönünden 2011 yılı için, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3. maddesindeki atıf gözetilerek, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 427. maddesindeki temyiz (kesinlik) sınırını 1.540,00-TL olarak değiştirmiştir

Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması halinde  temyiz (kesinlik) sınırının tespitinde alacağın tamamı gözetilmesi; tamamı dava edilen bir alacağın kısmen kabulünde ise temyiz (kesinlik) sınırının belirlenmesinde kabul ve reddedilen miktarların esas alınması HUMK'nun 427. maddesi hükmü gereğidir.

Somut olayda, yerel mahkemenin gerekçesi de gözetildiğinde, hüküm altına alınan 842,32-TL miktar gözetildiğinde, yukarıda değinilen temyiz (kesinlik) sınırının altında bulunduğundan, anılan karara karşı temyiz yoluna baş vurulması reddedilen miktar itibariyle mümkün değildir.

Hal böyle olunca, davacı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinin miktar itibariyle kesinliği nedeniyle reddi gerekir.

SO N U Ç: Yukarıda açıklanan nedenle, davacı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE, 19.03.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4642, Karar No: 2021/5638, Tarih: 15.04.2021

**5. Hukuk Dairesi         2020/4642 E.  ,  2021/5638 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı davacı idare ile bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin 8. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin kabulü ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davacı idare ile bir kısım davalılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince kabulü ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına dair verilen karar davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

Yapılan incelemede; taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mustafakemalpaşa Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/925 Esas, 2018/918 Karar sayılı kararı ortadan kaldırılarak, arazi niteliğindeki Bursa İli, Mustafakemalpaşa İlçesi, ... Mahallesi 931 ve 932 parsel sayılı taşınmazların zeminine, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-f maddesi uyarınca yan ürün gelirleri ortalama üretim masrafından düşülmesi nedeniyle buğday samanı münavebeye dahil edilmeyerek olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer tespit edildiği anlaşılmıştır.

Arazi niteliğindeki Bursa İli, Mustafakemalpaşa İlçesi, ... Mahallesi, 931 ve 932 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibari ile bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

Arazi niteliğindeki Bursa İli, Mustafakemalpaşa İlçesi, ... Mahallesi, 931 ve 932 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibari ile bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1- Bilirkişi raporunda münavebe ürünü olarak alınan (sulu şartlarda) buğday, salçalık domates, dane mısır ve salçalık biberin dekar başına verim miktarlarının İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü değerlendirme tarihi olan 2017 yılı dekar başına üretim masrafları ile hasat dönemindeki ortalama toptan kg. satış fiyatlarının da ilgili resmi kuruluşlardan yeniden sorulup, veri listesi esas alınmak suretiyle değerlendirme yapılması gerekirken, tereddüte düşürecek şekilde 13.11.2017 tarihli Mustafakemalpaşa İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yazı ekindeki veri listesinde yazan "Yan ürün gelirleri ortalama üretim masrafından düşülmüştür" ibaresinden dolayı buğday samanı münavebeye dahil edilmemek suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi,

2-İlk derece mahkemesince, dava konusu 931 parsel sayılı taşınmazın arta kalan 1666,53 m2'lik kısmına değer kaybı bedeli eklenmek suretiyle kamulaştırma bedeli tespit edildiği halde, gerekçesi açıklanmadan bu kısım için hesaplanan değer kaybı bedeli tespit edilen kamulaştırma bedelinden çıkarılmak suretiyle belirlenen bedel üzerinden Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince yeniden esas hakkında hüküm kurulması,

Doğru olmadığı gibi;

3-Anayasa Mahkemesinin 27/11/2020 gün 31317 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 16/07/2020 tarih 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanunla Değişik Kamulaştırma Kanunun 10/8. fıkrasının dördüncü cümlesi; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak hüküm kurulması gerektiğinden,

Hükmün yukarıda açıklanan gerekçelerle davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerinin temyiz isteminin kabulü ile BOZULMASINA, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 15/04/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/8992, Karar No: 2021/5133, Tarih: 10.06.2021

**11. Ceza Dairesi         2017/8992 E.  ,  2021/5133 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

1-... Vergi Dairesi mükellefi olan sanığın, 2005 yılına ait defter ve belgeleri 08.04.2010 tarihinde tebliğ edilen yazı ile istenmesine rağmen yasal süresi içerisinde ibraz etmeyerek atılı defter, belge gizleme suçunu işlediği iddia ve kabul edilen kamu davasında ,sanığın suçlamaları kabul etmediği, defter ve belgelerini Vergi denetmeni ...'a teslim ettiğini, hazırlık aşamasında alınan savunmasında ise 08.04.2010 tarihli tebligatı hatırlamadığını beyan ettiği, yargılama aşamasında sanığın savunması doğrultusunda Vergi Denetim Büro Başkanlığından sanığın 2005 yılı defter ve belgelerini ibraz edip etmediği hususunun sorulduğu ve defter ve belgelerin kuruma 13.10.2010 tarihinde ibraz edildiği şeklinde cevap verildiğinin mahkemece 12.03.2012 tarihli celsede tutanağa geçirilmiş olduğu, temyiz dilekçesinde de sanığın 08.04.2010 tarihli tebliğ evrakındaki imzanın kendisine ait olmadığını savunduğu tüm dosya kapsamından anlaşılmakla gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi bakımından 08.04.2010 tarihli tebliğ belgesindeki imzanın sanığın eli ürünü olup olmadığı yönünde uzman bir kurumdan bilirkişi raporu alınıp, dosya arasında bulunmayan Vergi Denetim Büro Başkanlığı'nın 09.03.2012 tarihli cevabi yazısının onaylı bir örneği dosya arasına alınarak, sanığın istenen defter ve belgelerini vergi incelemesi için Vergi Denetmeni ...'a sunmuş olduğu da nazara alınarak sanığın defter ve belgeleri gizlemeye yönelik suç kastının bulunup bulunmadığı da gerekçeli kararda tartışılıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini yerine kesik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması,

2-Kabule göre de;

Uzun süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nun 53. maddesindeki hak yoksunluklarının uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinin Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun‘un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 10.06.2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2866, Karar No: 2019/223, Tarih: 28.02.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2015/2866 E.  ,  2019/223 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “Kurum işleminin iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Antalya 4. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 06.09.2012 tarihli, 2011/360 E., 2012/585 K. sayılı karar davalı ... vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 20.12.2012 tarihli, 2012/21892 E., 2012/26246 K. sayılı kararı ile;

“…Dava, hak sahibi konumundaki davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre kesilmesi yönündeki davalı SGK Başkanlığı işleminin iptali ile yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar nedeniyle borçlu bulunmadığının ve aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi (…) tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 20.09.2010 günü kesinleşen davacıya, 2001 yılında yaşamını yitiren 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamındaki sigortalı babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2011 yılının Mayıs ayında gerçekleştirilen işlemle başlangıç tarihi itibarıyla kesilerek, 25.10.2010 – 24.03.2011 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56. maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak belirtilmelidir ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.