muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4645, Karar No: 2024/367, Tarih: 30.01.2024

**8. Hukuk Dairesi         2021/4645 E.  ,  2024/367 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

KARAR : Davanın reddine, asli müdahilin davasının kısmen kabulüne

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; gerçek kişilerin davasının reddine, asli müdahil Hazinenin davasının kısmen kabulüne, kesinleşen hususlarda yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ... vekili ve asli müdahil Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

K A R A R

Hükmüne uyulan Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 25.04.2017 tarihli ve 2016/2977 Esas, 2017/8370 Karar ... bozma kararında özetle;

"1) Davacılardan ...’in temyiz itirazları incelendiğinde; ...’in dava konusu taşınmazların kök muris ...’dan intikal ettiği ve mirasçılar arasında yapılan taksim sonucu kendisine bırakıldığı yönündeki temyiz itirazlarının 7. Hukuk Dairesinin 2006/3123 E.-2016/3460 K. ... kararıyla reddedilerek kesinleştiği, hükmün Hazine temyizi ile ilgili olarak bozulduğu anlaşıldığına göre, davacı gerçek kişinin temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerektiğine,

2) Katılan Hazine vekilinin çekişmeli taşınmazlardan 113 ada 129 parsel ... taşınmaza yönelik temyiz itirazları incelendiğinde; söz konusu taşınmazın mahkemece yapılan 2014 tarihli son keşifte dinlenen mahalli bilirkişi, tutanak bilirkişileri ve tanık beyanlarına göre yaklaşık 30 yıldır kullanılmadığı (1984’ten bu yana) belirtilmiş olup, hükme esas alınan ziraat bilirkişi raporunda da taşınmazın evveliyatı tarım arazisi olsa da uzun süredir kullanılmadığı gerekçesiyle ham toprağa dönüştüğü kısmen de çalılık türü bitkilerle kaplı olduğu belirtilmiş olduğundan, temyize konu eldeki davanın kadastro tespitine itiraz davası olduğu ve 1995 yılında açıldığı dikkate alındığında, kadastro tespit tarihi itibariyle taşınmaz üzerinde davacı ve davalı gerçek kişiler yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyedliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda tereddüt meydana geldiği, bir başka deyişle keşifte dinlenen kişilerin beyanına göre taşınmazın davanın açıldığı tarih itibariyle 11 yıldır kullanılmadığının anlaşıldığı, Dairenin 2011/17490 Esas ..

... bozma ilamında da, çekişmeli taşınmazın kullanılmadığı, yabani otluk ve kayalık olduğu keşifte gözlemlendiğinden davacı ve davalı kişiler lehine zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması için tespit tarihinden geriye doğru 15-20 yıl önceki memleket haritaları ve hava fotoğraflarının incelenmesi gerektiğinden bahsedilmiş ise de mahkemece bozma gerekleri tam yerine getirilmediği açıklanarak, öncelikle mahkemece kadastro tespit tarihinden 15-20 yıl öncesine ait hava fotoğrafları, bu hava fotoğraflarından yararlanılarak üretilen memleket haritaları ve varsa amenajman planı ve fotogrametri yöntemiyle kadastro çalışmalarına altlık olarak düzenlenen kadastro paftası getirtilip, halen Çevre ve Orman Bakanlığı (Orman ve Su İşleri Bakanlığı) ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman yüksek mühendisleri arasından seçilecek bir mühendis, bir fen elemanı ve ziraat fakültelerinin toprak bölümünden mezun olan bir ziraat mühendisi aracılığıyla mahallinde yapılacak inceleme ve keşifte, çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın niteliği, toprak yapısı, eğimi, bitki örtüsü ve çevresinin incelenmesi; fen ve uzman orman bilirkişiler eliyle taşınmazın konumunu gösteren orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritası ve hava fotoğrafının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ve hava fotoğrafı ölçeğine çevrildikten sonra, bu haritalar komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu çevre parsellerle birlikte aynı haritalar üzerinde gösterecekleri yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınması, bilirkişilere hava fotoğrafları ve dayanağı haritaları stereoskop aletiyle ve üç boyutlu olarak incelettirilip, raporlarında taşınmazın niteliğinin bu belgelerde ne şekilde görüldüğü, taşınmaz üzerinde bulunan bitki örtüsünün niteliği, ağaçların yaşları, kapalılık oranı, dağılım oranı, tasarruf sınırlarının bulunup bulunmadığı hususları ile ilgili açıklama yapmalarının istenmesi, ayrıca yerel bilirkişi ve zilyetlik tanıklarının taşınmaz başında dinlenmesi; zilyetliğin ne zaman başladığının, kaç yıl, ne şekilde devam ettiğinin sorulup, kesin tarih ve olgulara dayalı, açık yanıtlar alınıp; tesbit tarihine kadar gerçek kişiler yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığının belirlenmesi; taşınmazın kullanılmadığı sürenin zilyetliğin iradi terki olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin tartışılması, toplanacak deliller ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gereğine,

3) Katılan Hazine vekilinin çekişmeli taşınmazlardan 113 ada 129 parsel harici diğer dava konusu taşınmazlara yönelik temyiz itirazlarına gelince; incelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve çekişmeli taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altında olmayıp adına tescil kararı verilen kişiler lehine zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu belirlenerek hüküm kurulmuş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığına" değinilerek davacı ...’in temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentde açıklanan nedenlerle, katılan Hazinenin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün bozulmasına, üçüncü bentde açıklanan nedenlerle, katılan Hazinenin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün onanmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; dava konusu 113 ada 129 parsel ... taşınmazda yapılan keşif sonucunda dinlenen mahalli bilirkişilerin ve tespit tutanağı bilirkişilerinin genel olarak taşınmazın tespit tarihinden geriye doğru 20 yıl boyunca kullanılmadığına ilişkin beyanları ve bu beyanları hava fotoğrafları gibi bilimsel ve maddi verilerle doğrulayan teknik bilirkişi raporları da nazara alınarak dava konusu yerde davacı ve davalı şahıslar yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluşmadığı, zilyetliğin iradi terki anlamına gelebilecek daha öncesine ait taşınmaz üzerinde ekonomik amaca matuf eylemli egemenliğin oluşmadığı kanaatine varıldığı gerekçesi ile Hazinenin davasının kısmen kabulüne, diğer davacı ve müdahil davacıların davasının reddine, dava konusu ... ili Gülnar ilçesi Demirözü Köyü, Karapınar mevkii 113 ada 129 parsel ... taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile taşınmazın tarla vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, dava konusu ... ili Gülnar ilçesi Demirözü Köyü Yavşağan mevkii 123 ada 21, Karapınar mevkii 113 ada 127, Söğütcük mevki 118 ada 66, Cevizarası mevkii 112 ada 77 parselin "A" harfi ile gösterilen kısmı ile .... mevkii 111 ada 60, 61 ve 62 parsel ... taşınmazlar yönünden karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu ... ili .... Köyü, Cevizarası mevkii 112 ada 77 parselin "B" harfi ile gösterilen kısmı ile Paşadurağı mevkii 111 ada 123 ve Kavaksaire mevkii 131 ada 82 parsel ... taşınmazlar yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; hüküm, davacı ... vekili ve asli müdahil Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.

Dava kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı ... vekili ve asli müdahil Hazine vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

SONUÇ; Yukarıda açıklanan sebeplerle; temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA, 54,40 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 373,20 TL'nin temyiz eden davacı ...'den alınmasına, 1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 30.01.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2024/643, Karar No: 2025/264, Tarih: 30.04.2025

**Hukuk Genel Kurulu         2024/643 E.  ,  2025/264 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2023/874 E., 2023/1297 K.

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 31.10.2022 tarihli ve

2022/8698 Esas, 2022/15025 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin desteği ...'un traktörle seyir hâlindeyken 18.11.2010 tarihinde kaza yaparak hayatını kaybettiğini, aracın zorunlu malî sorumluluk sigortasının bulunmadığını ileri sürerek belirsiz alacak davası olarak 100,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 29.11.2021 tarihli bedel artırım dilekçesi ile talebini davacı ... yönünden 113.191,21 TL, davacı ... yönünden 19.543,50 TL ve davacı ... yönünden 23.790,78 TL olarak artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müteveffa sürücünün dava konusu olayda %100 kusurlu olduğunu ve müteveffanın mirasçısı olan davacıların tazminat talebinin teminat kapsamı dışında kaldığını, yargılamaya konu kazanın karayolu sayılmayan özel bir alanda meydana geldiğini ve zorunlu malî mesuliyet sigortası (ZMMS) Genel Şartlarının A-1 maddesi kapsamı dışında kaldığını, anılan kazada müvekkilinin sorumluluğundan bahsedilmeyeceğini, kusur oranlarının Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi vasıtasıyla tespitinin gerektiğini, tazminat hesaplamalarının TRH 2010 Ulusal Mortalite tablosu yanında %1,8 teknik faizin esas alınarak Hazine Müsteşarlığı listesine kayıtlı aktüerler vasıtasıyla yapılması gerektiğini, olayda müterafik kusurun bulunup bulunmadığı hususunun araştırılarak şayet var ise hesaplanan tazminattan uygun bir oranda indirim yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.02.2022 tarihli ve 2020/68 Esas, 2022/129 Karar sayılı kararı ile; bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı ... yönünden 113.191,21 TL, davacı ... yönünden 19.543,50 TL ve davacı ... yönünden 23.790,78 TL’nin 22.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.02.2022 tarihli ve 2020/68 Esas, 2022/129 Karar sayılı kararı ile; bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı ... yönünden 113.191,21 TL, davacı ... yönünden 19.543,50 TL ve davacı ... yönünden 23.790,78 TL’nin 22.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 26/04/2022 tarihli ve 2022/582 Esas, 2022/739 Karar sayılı kararı ile; davaya konu kazanın 18.11.2010 tarihinde meydana geldiği, talebin trafik sigortası teminatı kapsamında kaldığı, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu, bedel artırım dilekçesine davalı vekilince beyanda bulunulmadığı, mahkeme kararı ve gerekçelerinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 31.10.2022 tarihli, 2022/8698 Esas, 2022/15025 Karar sayılı kararı ile; “…1-Dosyanın incelenmesinde; davacıların destekten yoksun kalma zararına ilişkin rapor düzenleyen bilirkişi tarafından desteğin ve davacıların muhtemel yaşam süresinin, TRH 2010 yaşam tablosu uygulanmak suretiyle hesaplama yapıldığı, davacı vekilinin belirli hale getirme dilekçesi ile TRH 2010 yaşam tablosu uyarınca yapılan hesaplamada belirlenen miktar üzerinden talepte bulunduğu ve mahkemece de talep doğrultusunda davacıların maddi tazminat isteminin kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davacıların, desteğin ölümü nedeniyle uğradığı zarar, geleceğe ilişkin olduğundan, muhtemel yaşam süresinin usul ve uygulamaya uygun olarak belirlenmesi önem kazanmaktadır. Hal böyle olunca, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1989/4-586 esas, 1990/199 sayılı kararı ve Dairemizin yerleşik içtihatları gereği, olay tarihi itibariyle PMF 1931 yaşam tablosu ve progresif rant tekniği uygulanmak suretiyle hesaplama yapılması gerekirken TRH 2010 yaşam tablosu esas alınarak yapılan hesaplamaya göre hüküm tesisi doğru değildir. Karar açıklanan nedenle bozulmalıdır.

2- Davacı vekili meydana gelen kaza nedeniyle ortaya çıkan zararın tazmini amacı ile eldeki davayı açmış, faiz türü olarak avans faize karar verilmesini talep etmiş, avans faize karar verilmiştir. Kazaya karışan aracın hususi kullanımı sırasında zarar gerçekleştiğinden, bu durumun aksi de ispat edilemediğinden faiz türü olarak yasal faize karar verilmesi gerekirken avans faize karar verilmesi doğru değildir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

2- Davacı vekili meydana gelen kaza nedeniyle ortaya çıkan zararın tazmini amacı ile eldeki davayı açmış, faiz türü olarak avans faize karar verilmesini talep etmiş, avans faize karar verilmiştir. Kazaya karışan aracın hususi kullanımı sırasında zarar gerçekleştiğinden, bu durumun aksi de ispat edilemediğinden faiz türü olarak yasal faize karar verilmesi gerekirken avans faize karar verilmesi doğru değildir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilâmında öncelikle davaya konu kaza tarihinin 18.11.2010 olması sebebi ile aktüer hesabında PMF 1931 yaşam tablosu kullanılması gerektiğinden bahisle kararının bozulduğu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.12.2021 tarihli ve 2018/10-1027 Esas, 2021/1708 Karar sayılı ilâmında da belirtildiği üzere; zararın ne kadar süre için hesaplanacağının tazminatın ana unsuru olduğu, destekten yoksun kalma tazminatı yönünden desteğin yaşam süresi ile aktif ve pasif dönemi, destekten yoksun kalanların yaşam süreleri ve ne kadar süre ile destek görecekleri, bedensel zararlarda ise zarar görenin yaşam süresi tazminat hesabının temel taşlarından birini teşkil ettiği, sürelerin belirlenmesi için yaşam tablolarının kullanıldığı, Ülkemizde uzun yıllar 1931 tarihli PMF (Population Mesculine et Fèminine) adı verilen Fransa nüfus verisinden oluşturulan ve cinsiyet ayrımı olmayan Fransız Yaşam Tablosu kullanılmış ise de daha sonra Hazine Müsteşarlığı öncülüğünde yapılan çalışmalar ile kadın ve erkekler için ayrı ayrı "TRH-2010" adı verilen "Ulusal Mortalite Tablosu" hazırlandığı, bu kapsamda Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nda yapılan değişiklik sonrası C.11. maddesi çerçevesinde yürürlük tarihi olan 01.06.2015 tarihinden sonra akdedilmiş sözleşmelere, eklerde yer alan TRH 2010 hayat tablosunun kullanılacağının hükme bağlandığı, TRH 2010 yaşam tablosunun ülkemiz gerçeklerine uygun, güncel ve özgün nitelik taşıdığı, ayrıca kazaya karışan aracın kullanım şeklinin ticari, kullanım amacının yük nakli olduğu, bu nedenle avans faizi uygulanması gerektiği gerekçesiyle direnme karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, dava konusu kazanın müteveffanın %100 kusuruyla meydana geldiğini, murislerin tazminat talep etme haklarının bulunmadığını, işbu kazadan meydana gelen zararlardan müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık;

1) Trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle tazminat istemine ilişkin eldeki davada, tazminat miktarı hesabı yapılırken, muhtemel yaşam süresinin PMF 1931 yaşam tablosuna göre mi, TRH 2010 yaşam tablosuna göre mi tespit edilmesi gerektiği;

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık;

1) Trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle tazminat istemine ilişkin eldeki davada, tazminat miktarı hesabı yapılırken, muhtemel yaşam süresinin PMF 1931 yaşam tablosuna göre mi, TRH 2010 yaşam tablosuna göre mi tespit edilmesi gerektiği;

2) Somut olay bakımından uygulanması gereken faiz türünün yasal faiz mi yoksa avans faizi mi olması gerektiği;

noktalarında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 49 vd. maddeleri

Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 3. maddesi

3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 1 ve 3 maddeleri

2. Değerlendirme

(1) Numaralı Uyuşmazlık Yönünden

1. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

2. Borçlar Kanunu'nun 49 uncu maddesine göre, kusurlu ve hukuka aykırı bir eylemle başkasına zarar veren kimse bu zararı tazmine mecburdur. Böylece haksız fiilden sorumluluk, tazminat borcunun kaynağını oluşturmaktadır. Özel bir sorumluluk hükmüyle düzenlenmemiş bütün hâllerde bir kimse için haksız fiil sorumluluğunun söz konusu olması, TBK'nın 49. maddesindeki şartların gerçekleşmesine bağlıdır. Başka bir anlatımla, ayrık bir düzenleme bulunmayan kusur sorumluluğu hâllerinde, TBK'nın 49. maddesi ve devamında yer alan esaslar uygulanır.

3. Dava trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle uğranılan maddi zararın giderilmesi istemine ilişkindir. Bu tür davalarda gerçek zarar hesabı, tazminat hukukuna ilişkin genel ilkeler doğrultusunda yapılmalı, zarar gören sürekli iş göremezlik durumuna girmişse bedensel zarar, ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı hesabı dikkate alınmalıdır.

4. Gerçek zarar hesabı özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesaplama olması nedeniyle gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu kapsamda olmak üzere zarar ve tazminata doğrudan etkili olan ölen ya da bedensel zarara uğrayanın gerçek kazancı, bakiye ömrü, iş görebilirlik çağı, iş göremezlik ve karşılık kusur oranları, destek görenlerin bakiye ömrü ve gelirden alacakları pay oranları, kız çocuklarının muhtemel evlenme yaşı, eşin evlenme olasılığı, varsa Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri gibi tüm veriler toplandıktan sonra aktif ve pasif dönem için ayrı ayrı hesaplama yapılmaktadır.

5. Görüldüğü üzere gerçek zararın ne kadar süre için hesaplanacağı tazminatın ana unsurlarındandır. Destekten yoksunluk tazminatı yönünden desteğin yaşam süresi ile aktif ve pasif dönemi, destekten yoksun kalanların yaşam süreleri ve ne kadar süre ile destek görecekleri, bedensel zararlarda ise zarar görenin yaşam süresi tazminat hesabının temel taşlarından birini teşkil etmektedir.

5. Görüldüğü üzere gerçek zararın ne kadar süre için hesaplanacağı tazminatın ana unsurlarındandır. Destekten yoksunluk tazminatı yönünden desteğin yaşam süresi ile aktif ve pasif dönemi, destekten yoksun kalanların yaşam süreleri ve ne kadar süre ile destek görecekleri, bedensel zararlarda ise zarar görenin yaşam süresi tazminat hesabının temel taşlarından birini teşkil etmektedir.

6. Yeri gelmişken belirtilmelidir ki; zarar görenin ya da desteğin ve hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin (muhtemel yaşam sürelerinin) belirlenmesinde hayat (yaşam) tabloları kullanılmaktadır. Yaşam tabloları hayatta kalma ve ölüm istatistiklerinden elde edilen sonuçların değerlendirilmesi suretiyle her bir yaşta bir yıl içinde kaç kişinin hayatta kalacağının ve kaç kişinin öleceğinin ve muhtemel yaşam sürelerinin öngörüldüğü tablolardır.

7. Ülkemizde uzun yıllar 1931 tarihli PMF (Population Mesculine et Fèminine) adı verilen Fransa nüfus verisinden oluşturulan ve cinsiyet ayrımı olmayan Fransız Yaşam Tablosu kullanılmış olup bu tablonun yasal dayanağını mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 22. maddesi oluşturmaktadır.

8. Daha sonra Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesinin çalışmalarıyla "TRH-2010" adı verilen "Ulusal Mortalite Tablosu" kadın ve erkekler için ayrı ayrı hazırlanmıştır.

9. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 93. maddesinin 1. fıkrası gereği zorunlu malî sorumluluk sigortası genel şartları, teminat tutarları ile tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmî Gazete'de yayımlanır. Böylece Hazine Müsteşarlığı kanundan aldığı yetki ile zorunlu malî sorumluluk sigortası genel şartlarını belirlemektedir.

10. 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın C.10. maddesindeki hüküm ile 12.8.2003 tarihli ve 25197 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası Genel Şartları yürürlükten kaldırılmıştır.

11. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. maddesinde 14.4.2016 tarihinde 6704 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile yapılan değişiklikle zorunlu malî sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatların bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabi olacağı hükmü getirilmiştir.