muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/23904, Karar No: 2014/13348, Tarih: 14.05.2014

Bu itibarla suça sürüklenen çocuk hakkında hükmedilen seçenek tedbirin yerine getirilmemesi halinde hapis cezasının tamamen veya kısmen infaz edileceği ihtarı yapılamayacağı gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün bu sebepten dolayı 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, ancak bu aykırılığın aynı kanunun 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün olduğundan hüküm fıkrasından “hüküm kesinleştikten sonra C.Başsavcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek yaptırımın gereklerinin yerine getirilmesine başlanmaması veya başlanıp da devam edilmemesi halinde mahkememizce kısa süreli hapis cezasının kısmen veya tamamen infazına karar verileceği ve derhal infaz edileceğinin TCK nın 50/6. maddesi uyarınca sanığa ihtarına (ihtar edilemedi)” bölümünün çıkartılmasına karar verilmek suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

III-) Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükümlere yönelik temyiz isteminin incelenmesinde,

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1- Suça sürüklenen çocuk ...'ın suç tarihinden önce hapis cezasıyla mahkum edilmediğinden, hakkında, hükmolunan kısa süreli hapis cezalarının 5237 sayılı TCK.nun 50/3. maddesi uyarınca aynı maddenin 1. fıkrasındaki seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinde yasal zorunluluk bulunduğu gözetilmeden yazılı biçimde karar verilmesi,

2- 5237 sayılı TCK.nun 50/3. maddesinde daha önce hapis cezası ile mahkum olmayan ve 18 yaşını doldurmamış çocukların mahkum edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezalarının aynı maddenin birinci fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrileceği belirtilmiş, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 106/4. maddesinde “çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi halinde bu ceza hapse çevrilemez, bu takdirde onbirinci fıkra hükmü uygulanır” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Her ne kadar 5237 sayılı TCK.nun 50/6. maddesinde seçenek tedbirin yerine getirilmemesi halinde tedbire çevrilen kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verileceği belirtilmiş ise de, yukarıda açıklanan düzenlemeler karşısında 5237 sayılı TCK.nın 50/6. maddesinin çocuklar yönünden uygulanamayacağı, hükmolunan seçenek tedbirin yerine getirilmemesi halinde, diğer seçenek tedbirlerden birine veya adli para cezasına karar verilebileceği sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla suça sürüklenen çocuk ...'e kısa süreli hapis cezasından çevrilen seçenek tedbirin yerine getirilmemesi halinde hapis cezasının tamamen veya kısmen infaz edileceği ihtarı yapılamayacağı gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,

Bu itibarla suça sürüklenen çocuk ...'e kısa süreli hapis cezasından çevrilen seçenek tedbirin yerine getirilmemesi halinde hapis cezasının tamamen veya kısmen infaz edileceği ihtarı yapılamayacağı gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan sebeplerden dolayı istem gibi BOZULMASINA, 14.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8937, Karar No: 2012/28513, Tarih: 28.11.2012

**2. Hukuk Dairesi         2012/8937 E.  ,  2012/28513 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVACI (KISITLI) :... (Akıl Hastalığı Sebebiyle Vesayet Altında)

VASİSİ

DAVA TÜRÜ :Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, peşin alınan harcın mahsubuna ve 103.50 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.28.11.2012 (Çrş.)
Yargıtay — Esas No: 2022/5256, Karar No: 2024/1490, Tarih: 26.02.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/5256 E.  ,  2024/1490 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/1109 Esas, 2022/495 Karar

DAVA TARİHİ :

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ :Ankara 5. Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/3 E., 2020/12 K.

Taraflar arasındaki marka hakkına tecavüzün, haksız rekabetin tespiti, men'i davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1998 yılından beri eğitim ve yayıncılık sektöründe faaliyet gösterdiğini, "PEGEM" ibareli tescilli markasının olduğunu, aynı ibarenin ticaret unvanınında da yer aldığını, markalarının tanınmış olduğunu, özellikle eğitim, öğretim, okul, basılı yayın, hazırlık eğitimleri, akademik kurslar vb. alanlarda yoğun olarak kullanıldığını, davalının “PAGEM” ibaresini markasal olarak kullandığını, “https://pagem.net/” ... adlı internet sitesi davalıya ait olduğu gibi “PAGEMPSİKOLOJİ” kullanıcı adıyla Instagram, Facebook, Twitter hesaplarının bulunduğunu, davalı tarafından hazırlanan “PAGEM” ibaresinin bulunduğu sanal testlerin internet sitesinde yayınlandığını, davalı tarafından kullanılan internet sitesindeki yayınların ve testlerin müvekkili markaları ile iltibas ve haksız rekabet oluşturacağını, müvekkilinin “PEGEM” ibaresini psikoloji alanında da kullandığını, anılan ibarenin yüzlerce psikoloji kitabında ve çeşitli eğitim dokümanlarında yer aldığını, davalının haksız kazanç elde etmek amacıyla müvekkilinin marka hakkına tecavüz oluşturan eylemlerde bulunduğunu, özellikle psikoloji ve eğitim alanında kullanılan “PEGEM” markasını bilmeme ihtimalinin olmadığını, kötüniyetli olduğunu, davalı eylemlerinin aynı zamanda müvekkili aleyhine haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürerek “PEGEM” markasına yönelik tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, men'ine, ref'ine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, Manisa Psikoloji ve Terapi Merkezi'nin (PAGEM), psikolojik danışmanlık faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla 20.01.2011 tarihinde Manisa’da, davalı Psikolog ... tarafından kurulduğunu, müşteri kitlesinin psikolojik destek ve danışmanlık almak isteyen kişiler olduğunu, davacı markaları ile iltibas yaratma amacının bulunmadığını, davacının faaliyet alanının eğitim ve yayıncılık hizmetleri olduğunu, davalının sürdürmekte olduğu faaliyetlerin ise 44. sınıfta yer aldığını, psikolojik danışmanlık hizmeti veren kuruluşların marka tescillerinin bu sınıfta yapıldığını, davacının markaları ile müvekkilinin işletmesinde kullandığı işaretlerin asli ve tali unsurlar bakımından farklılık gösterdiğini, müvekkilinin fiili kullanımlarında açıkça “psikolojik danışmanlık” ibaresinin kullanıldığını ve bu yönüyle işletmelerin hitap ettiği ortalama tüketiciler bakımından iltibas ihtimalinin bulunmadığını, “PAGEM” ibaresinin, “Psikolojik Danışmanlık ve Akademik Gelişim Merkezi” sözcük grubunun ... harflerinden oluştuğunu, ... süredir psikolojik danışmanlık alanında faaliyet gösteren müvekkilinin kötüniyetinden söz edilemeyeceğini, alanında belirli bir tanınmışlık düzeyine eriştiğini, davacı markalarının tanınmış olmadığını, davacıdan herhangi bir çıkar elde edilmesinin mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına tescilli markalar ve tescil işlemleri devam eden marka başvurularının esas unsurunun “PEGEM” ibaresi olduğu, anılan ibarenin davalının fiili markasal kullanımlarının esas unsurunu oluşturan “PAGEM” ibaresi ile görsel ve işitsel anlamda ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu, davalının yalnız psikolojik danışmanlık ve tedavi alanında faaliyet gösterdiği, bu faaliyetleri kapsamında tedavi ve teşhise yönelik, testler de dahil bir kısım yöntemler kullandığı, bu hali ile davalının markasal kullanımlarının gerçekleştiği hizmetlerin psikolojik danışmanlık ve tedavi olarak somutlaştırılabileceği, anılan hizmetler ile davacı markalarının kapsamında yer ... mal ve hizmetler arasında benzerlik bulunmadığı, davacının yayıncılık faaliyetleri kapsamında psikoloji alanında kitaplar da yayınlamasının sınıfsal farklılığı ortadan kaldıracak nitelikte olmadığı, psikolojik teşhis ve tedavi yöntemlerinde davacı markalarının kullanıldığının ve koruma kapsamı altında olduğunun söylenemeyeceği, davalının psikolojik danışmanlık ve tedavi amacıyla danışanlarına ve hastalarına uygulamış olduğu testlerin de eğitim ve öğretim faaliyeti kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, zira bu testlerin teşhis sürecinin bir parçası olup herhangi bir eğitici ya da öğretici amaca yönelik gerçekleştirilmediği, sınıfsal benzerliğin bulunmaması nedeni ile davacıya ait "PEGEM" ibareli tescilli markalar ile davalıya ait "Pagem" ibaresinin markasal kullanımı nedeni ile ilgili tüketici nezdinde karıştırılma ihtimalinin meydana gelebileceğinin söylenemeyeceği, davacı her ne kadar tescilli markalarının tanınmış markalar olduğunu iddia etmişse de bir şahsa veya teşebbüse sıkı bir şekilde matufiyet, garanti, kalite, kuvvetli reklam, yaygın bir dağıtım sistemine bağlı, müşteri, akraba, dost, düşman ayrımı yapılmadan coğrafi sınır, kültür, yaş farkı gözetilmeksizin aynı çevredeki insanlar tarafından refleks halinde ortaya çıkan bir çağrışım olarak tarif edilebilecek tanınmış marka olduğuna ilişkin ispata elverişli yeterli delil bulunmadığı, davalının kötü niyetli olduğuna ilişkin somut olgu ya da olayların bulunmadığı , davalının fiili kullanımlarının davacının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece alınan bilirkişi raporunda müvekkiline ait "PEGEM" ibareli markalar ile davalının "PAGEM" ibareli kullanımları arasında ayır edilemeyecek derece benzerlik bulunduğunun tespit edildiğini, davalının internet üzerinden yayıncılık faaliyetinde bulunduğunu ve "PAGEM" ibaresini markasal olarak kullandığını, ibarenin bir tedavi teşhis yöntemi olmadığını, PAGEM ibaresinin yöntem olarak kullanılıp kullanılmadığında dair uzman değerledirmesi yapılması gerektiği yönündeki itirazlarının dikkate alınmadığını, PAGEM ibaresinin davalıya ait ticari işletme için markasal olarak kullanılan ad olduğunu, davalı tarafa ait internet sitesinde pek çok psikolojik içerikli ... mahiyetinde yayın yapıldığını, bu yayınların tedavi ve teşhis yöntemi sayılmayacağını, davalının alenen yaptığı yayınlarda PAGEM ibaresini marka olarak kullandığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasın istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının "PEGEM" asıl unsurlu markalarının 16., 35., 38., 40., 41. ve 42. sınıf mal ve hizmetlerde tescilli olduğu, davalının "PAGEM" ibareli fiili kullanımlarının ise davacının markalarının tescil kapsamında yer almayan psikolojik danışmalık ve tedavi hizmetlerine ilişkin olduğu, davalının psikolojik danışmanlık ve tedavi amacıyla danışanlarına ve hastalarına uygulamış olduğu test, anket ve diğer yöntemler ile internet sitesinde gerçekleştirdiği faaliyetlerin yayıncılık hizmeti kapsamında değerlendirilemeyeceği, davacı markalarının tanınmış olduğunun ispatlanamadığı, davalının dava konusu fiili kullanımları ile davacı markaları arasında karıştırılma ya da ilişkilendirilme ihtimalinin bulunduğundan söz edilemeyeceği, İlk Derece Mahkemesinin, davalının fiili kullanımlarının davacının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil etmediği yönündeki kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf aşamasındaki itirazlarını yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, ref'i talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 6102 sayılı Kanun'un 54 üncü, 55 ... maddeleri.

3. Değerlendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, ref'i talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 6102 sayılı Kanun'un 54 üncü, 55 ... maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/12457, Karar No: 2013/3721, Tarih: 04.03.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/12457 E.  ,  2013/3721 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, kesilen yetim aylığının tekrar bağlanması gerektiğinin tespitiyle, biriken aylıkların faiziyle tahsiline, aksi yöndeki kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile dava süresince ödenmeyecek olan birikmiş maaşlarının yasal faziyle ödenmesine karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın ve birleşen davanın kabulüne ,yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline,ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline ve davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle Anayasa'nın 20'nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, ..., telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle/köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 04/03/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.