muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/15532, Karar No: 2014/8922, Tarih: 19.03.2014

**9. Hukuk Dairesi         2013/15532 E.  ,  2014/8922 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : DİYARBAKIR 1. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 01/11/2013

NUMARASI : 2012/161-2013/841

DAVA :Davacı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, genel tatil ücreti, asgari geçim indirimi alacağı, hafta tatil ücreti, maaş alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A)Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 27.07.2011-07.02.2012 tarihleri arasında tekniker saha elemanı olarak çalıştığını, davacının V. baz istasyonlarında arıza, bakım ve jeneratör bağlanması işini yaptığını, günlerce sahada kalan davacının mesailerinde herhangi bir denkleştirme işlemi yapılmadığını, en son 1.200 TL maaş ve 240 TL yemek çeki aldığını, Kasım dahil Kasım 2011 tarihinden itibaren yemek çekini, Ocak dahil Ocak 2012 tarihinden itibaren aylık maaşını alamadığını, davacının iş akdini 07.02.2012 tarihinde İş Kanunu'nun 24/II-e.maddesi uyarınca haklı olarak feshetmek zorunda kaldığını iddia ederek ihbar tazminatı, fazla mesai ve fazla sürelerle çalışma, ulusal bayram genel tatil, asgari geçim indirimi, hafta tatili, eksik kalan maaş alacaklarının yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının 27.07.2011 tarihinde çalışmaya başladığını, 07.02.2012 tarihinde işten ayrıldığını, işten kendi isteği ile ayrıldığından ihbar tazminatının hukuki dayanağı bulunmadığını, asgari ücretle çalıştığını, maaş alacaklarının banka havalesiyle ödendiğini, maaş alacağı bulunmadığını, fazla çalışmaya dair taleplerin dayanağının olmadığını, ulusal bayram genel tatil günlerinde nöbet usulü çalışıldığını, haftalık normal çalışma saatini aşan çalışma yapılmadığını, acil durumlarda uzun süreli çalışma yapılmış ise mutlak surette denkleştirme yapıldığını ve ertesi gün tüm gün işe gelmemek, fazla çalışılan saat kadar dinlendirilmek şeklinde denkleştirme yapıldığını, bu nedenle fazla çalışmasının söz konusu olmadığını, ayrıca davacının şirket bilgilerini izinsiz kopyalayarak suç işlediğini savunmuştur.

C)Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile fazla mesai, genel tatil, hafta tatili, asgari geçim indirimi, eksik kalan maaş alacaklarının tahsiline, ihbar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacı işçinin fazla mesai, genel tatil ve hafta tatili alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

D)Temyiz:

Karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacı işçinin fazla mesai, genel tatil ve hafta tatili alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Dosya içeriği, seri dosyalar ve UYAP sorgulamalarından, davacı tarafça dinletilen tanıkların davalı işverenlik aleyhinde davalarının bulunduğu, davalı vekilinin ise tanık dinletmekten vazgeçtiği anlaşılmıştır. Dinlenen davacı tanıklarının aynı işverenliğe karşı davalarının bulunması karşısında beyanlarına değer verilmemelidir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin davacının fazla çalışmayı gerektirir şekilde çalıştığını gösterdiği, fakat somut bir tespitle hesaplama yapmaya elverişli olmadığı belirtilerek, davacı tanıklarının beyanına dayalı olarak davacının günlük en fazla 3 saat olmak üzere 6 gün için haftalık 18 saat fazla çalışma ücreti hesaplandığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında bulunan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı tutanağından, işveren vekili Nakip Şahin’in yaptığı açıklamada, işyerinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılmadığını, haftanın 6 günü 08.00-17.00 saatleri arasında çalışıldığını, fazla mesai yapılmadığını, haftada bir gün hafta tatili izni verildiğini, her zaman 8 işçinin yedek ekip olarak bekletildiğini, ihtiyaç halinde çalışanlara takviye desteği verildiğini beyan ettiği anlaşılmıştır.

Yine davalı vekilinin davaya cevap dilekçesinde, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde nöbet usulü ile çalışıldığını, nadiren gerçekleşen acil durumlarda uzun süreli çalışma yapılmışsa, mutlak surette denkleştirme yapıldığını, ertesi gün tüm gün işe gelmemek, fazla çalışılan saat kadar dinlendirilmek şeklinde denkleştirme yapıldığını ve davacının fazla çalışmasının söz konusu olmadığını savunduğu anlaşılmıştır.

Fazla mesai, ulusal bayram genel tatil ve hafta tatili alacakları açısından Bölge Çalışma Müdürlüğü tahkikat evrakının tüm ekleri ile birlikte getirtilip, işveren vekilinin tutanaktaki beyanı da değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerektiği düşünülmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F)Sonuç:

Hükmün yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 19.03.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/18992, Karar No: 2016/6613, Tarih: 14.06.2016

**16. Hukuk Dairesi         2015/18992 E.  ,  2016/6613 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen gün ve saatte temyiz eden taraftan gelen olmadı. Aleyhine temyiz istenilen ... vekili Avukat... geldi. Gelenin yüzüne karşı duruşmaya başlandı. Sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucunda... Köyü çalışma alanında bulunan 195 ada 34 parsel sayılı 6.643,26 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz tarla niteliğiyle davalıların miras bırakanı Hasan Basri Uğuz adına ölü olduğu belirtilmek suretiyle tesbit ve tescil edilmiştir. Davacı ... Tüzel Kişiliği vekili taşınmazın davacı köyün sınırları içinde kaldığını ve mera olduğunu öne sürerek davalı taraf adına oluşan tapu kaydının iptali ile davacı Köy Tüzel Kişiliği adına mera niteliğiyle tapuya tescili istemiyle dava açmıştır. Yargılama sırasında davalı taraf da tapu kaydına dayanmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı köy vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece çekişmeli taşınmazın davacı köyün tutunduğu tapu kaydında geçen yayla sınırlarının dışında kaldığı ve böylece davacının davasını ispatlayamadığı gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli değildir. Davacı ..., çekişmeli taşınmazın 22.09.1929 tarihli tapuya tescil edilen hudutnameye göre kendi köylerine ait yayla sınırları kapsamında kaldığını öne sürmek suretiyle aynı iddia ve sebeplere dayalı olarak eldeki dava ile birlikte yaklaşık 20 adet dava açmıştır. Davalı tarafça taşınmazın mera alanında kalmayıp, özel mülkiyete konu alanlarda kaldığı savunulmuş; hatta eldeki dosyada olduğu gibi diğer bir kısım dosyalarda da taşınmazlara ait olduğu ileri sürülen tapu kayıtlarına da dayanılmıştır. Mahkemece aynı yönde verilen kararların davacı köy tarafından aynı nedenlere dayalı olarak temyiz edildiği anlaşılmakla çoğunluğunun temyiz incelemesi Dairemizce aynı gün yapılmıştır.

Davacı taraf, davalıların yaşadığı... Köyü Tüzel Kişiliği ile kendi köyleri arasında ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 1981/53 Esas sayılı dava dosyası ile çekişmeli taşınmazların da bulunduğu geniş bir alan hakkında aynı iddia ve sebeplere dayalı olarak dava görüldüğünü ve bu alanın köylerinin yaylasına ait hudutname kapsamında kaldığı yönünde lehlerine karar verildiğini öne sürmüş ve delil olarak bu ilama da dayanmıştır. Söz konusu

... Asliye Hukuk Mahkemesinin 1981/53 Esas sayılı dava dosyasının tüm aramalara rağmen bulunamadığı bildirilmiş ise de dosya arasında bu ilamın infazına ilişkin İcra Müdürlüğünün 1985/13 sayılı dosyasının bir örneğinin bulunduğu, içinde de mahkeme ilamının dayanağı haritanın suretinin olduğu belirlenmiştir. Söz konusu ilamının incelenmesinde ... Köyü Tüzel Kişiliğince... Köyü Tüzel Kişiliğine karşı meraya el atmanın önlenmesi istemiyle dava açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonunda İşvan mezrasının davacı köye ait olduğu kabul edilmek suretiyle ".... güneyi Mezarlık, ağıl, Çayır yolu, sigalı sırt ile çevrili işvan mevkiindeki meraya davalı... Köyünün müdahalesinin önlenmesine" karar verildiği, ilamın arkasındaki şerhe göre de temyiz üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesince hükmün onandığı ve karar düzeltme talebinin de reddine karar verilerek hükmün 06.12.1984 tarihinde kesinleştiği ve anılan icra dosyasıyla infazının yapılarak ilamın dayanağı haritada taralı alanın davacı köy muhtarına 06.07.1985 tarihinde teslim edildiği anlaşılmaktadır. Ne var ki; mahkemece; davacı tarafça delil olarak dayanılmasına rağmen bu ilam ve dayanağı harita keşifte uygulanmamış, fen bilirkişisince ilamın dayanağı olan harita (... tarafından düzenlenen 1/25000 ölçekli harita) ile kadastro paftası çakıştırılmamış, söz konusu haritada gösterilen sınırlar ile eldeki dosyada taraf tanıklarınca gösterilen sınırların aynı yeri işaret edip etmedikleri belirlenmemiştir. Öte yandan dosya kapsamına göre; davacı tarafın dayandığı yayla hudutnamesinin haritasının bulunmadığı, hudutnamede davalı taşınmazın da bulunduğu güney yönündeki sınırın "mezarlık, ağıl, çayıryolu, sigalı sırt" olarak belirlendiği görülmektedir. Taşınmaz başında yapılan keşif sonucunda fen bilirkişi tarafından düzenlenen rapor ve haritada anılan sınırlar yerel bilirkişi, taraf tanıkları, tespit bilirkişilerince gösterilen sınırların harita üzerinde işaretlenmiştir. “Sigalı sırt” dışındaki diğer sınırlarda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, anılan sınırın ise davacı tanıkları tarafından farklı bir yerde, davalı tanıkları ve yerel bilirkişilerce ise daha başka bir yerde gösterildiği anlaşılmıştır. Mahkemece tarafsız olduğu kabul edilen yerel bilirkişi beyanlarına değer verilerek hüküm kurulmuş ise de 1/25000 ölçekli memleket haritasına göre daha kapsamlı, mevkii, dere, yol isimlerini ayrıntılı olarak gösteren askeri haritalar getirtilmek suretiyle gösterilen sınırların bu haritalar üzerinde çakıştırma yapılmak suretiyle denetlenmesi düşünülmemiştir. Ayrıca, mahkemece özellikle nokta sınır şeklinde gösterilen mezarlık, ağıl sınırları ile çayır yolu sınırlarının neye göre birleştirilerek çekişmeli taşınmazın anılan sınırlar dışında kaldığının kabul edildiği (zira hükme esas alınan bilirkişi raporuna ekli haritada sınırlar arasında bir birleştirme yapılmamış, yalnızca sınırlar nokta şeklinde gösterilmekle yetinilmiştir) de anlaşılamamaktadır

. Ayrıca, mahkemece özellikle nokta sınır şeklinde gösterilen mezarlık, ağıl sınırları ile çayır yolu sınırlarının neye göre birleştirilerek çekişmeli taşınmazın anılan sınırlar dışında kaldığının kabul edildiği (zira hükme esas alınan bilirkişi raporuna ekli haritada sınırlar arasında bir birleştirme yapılmamış, yalnızca sınırlar nokta şeklinde gösterilmekle yetinilmiştir) de anlaşılamamaktadır. Diğer yandan haritaya göre birden başlayıp bitmiş gibi görünen çayır yolunun devamının olup olmadığı hususu da açıklığa kavuşturulmamıştır.

O halde; eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak karar verilemeyeceğinden öncelikle davalı tarafın tutunduğu hangi tapu kaydına dayandığı sorulmalı (zira bir kısım dosyalarda da çok sayıda tapu kayıtlarının sunulduğu gözlemlenmiştir), dayanılan tapu kaydı tedavülleriyle birlikte getirtilmeli, taşınmazların bulunduğu mevkiiyi ayrıntılı şekilde gösteren askeri haritalar bulunduğu yerden istenilmeli bu şekilde eksiklikler tamamlandıktan sonra daha sonra mahallinde komşu köylerden; yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu; taraf tanıkları ve uzman harita mühendisi bilirkişisi huzuruyla keşif icra edilmelidir. Taşınmaz başında icra edilecek keşif sırasında dinlenecek yerel bilirkişilerden taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, öncesinin davacı köye ait mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı, davacı köy adına mera olarak sınırlandırılan 195 ada 38 parsel sayılı taşınmaz ile dava konusu taşınmazın da bulunduğu şahıs taşınmazları arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı, çayır yolunun yalnızca 195 ada 12, 13, 14 parsellerin kuzeyinden ve 17 parselin içinden geçecek kadar kısa bir yol mu olduğu, yoksa devamı olan daha uzun kadim bir yol şeklinde mi bulunduğu sorulmalı, davacı tarafın dayandığı yayla hudutnamesi ile mahkeme ilamı ve dayanağı

olan haritada geçen sınırlar ve davalı tarafın tutunduğu tapu kaydı yöntemine uygun şekilde okunup sorulmak suretiyle sınırlar tereddütsüz belirlenmeli, teknik bilirkişiden renkli uydu haritası altlık yapılmak suretiyle çekişmeli taşınmazı ve çevresini kapsayan kadastro paftası, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 1981/53 Esas sayılı ilamının dayanağı olan harita ölçekleri eşitlenerek çakıştırılmak ve davacı köy tarafından dayanılan hudutnamedeki sınırlar ile davalı tarafın dayandığı tapu kaydındaki sınırlar harita üzerinde gösterilmek suretiyle rapor hazırlaması istenilmeli, ayrıca mevkileri, yolları, dereleri isimleriyle ve ayrıntılı olarak gösteren askeri haritadan yararlanılarak bu sınırlar harita üzerine işaretlettirilmeli, çekişmeli taşınmazın mahkeme ilamında taralı olarak gösterilen alan ve davalı tarafın dayandığı tapu kaydının kapsamı içinde kalıp kalmadığı belirlenmeli, mahkeme ilamının taraflar açısından güçlü delil sayılacağı göz önünde bulundurulmalı, taşınmazın dayanılan tapu kaydı ve hudutname kapsamında kalması halinde tapu kaydına mı, hudutnameye mi üstünlük tanınacağı tartışılmalı, aynı nitelikteki davalardan biri hakkında verilecek hükmün diğerlerini de etkileyeceği göz önünde bulundurularak ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının temyiz edene iadesine, 14.06.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1721, Karar No: 2021/10902, Tarih: 06.10.2021

**5. Hukuk Dairesi         2021/1721 E.  ,  2021/10902 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı, davacı idare ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı ile birlikte ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/153 E. - 2019/587 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare ve davalı ... vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince esastan reddine karar verilmiş olup; hüküm, davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz edilmiştir.

Aşağıda açıklanan gerekçelerle ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan ret kararı kaldırıldıktan sonra ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/153 E- 2019/587 K. sayılı kararının incelenmesinde,

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; kapama fındık niteliğindeki ... İli , ... ilçesi, ... köyü 101 ada 67 parsel sayılı taşınmaza net fındık gelirine göre değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu nedenle; davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Davalı ... vekilinin temyizine gelince;

Üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verilen bedel, davalıya karar tarihi itibariyle ödenemeyeceğinden kararın kesinleşme tarihine kadar yasal faiz uygulanmasına karar verilmesi gerekirken karar tarihine kadar faiz işletilmesi,

Doğru değil ise de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapmayı gerektirmediğinden;

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının; 1 nolu bendindeki (karar tarihi olan 12/11/2019 tarihine) ibaresinin çıkartılmasına, yerine (karar kesinleşinceye) ibaresinin yazılmasına,

Hükmün böylece HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca DÜZELTİLEREK ONANMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 06/10/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/32803, Karar No: 2016/15265, Tarih: 03.10.2016

**18. Ceza Dairesi         2015/32803 E.  ,  2016/15265 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanun’un 20. maddesinin (ı) ve (n) bentlerinde, denizler, içme ve kullanma suları (yapay ya da tabii göller, barajlar, akarsular, yer altı suları vs) ile içme ve kullanma suyu sağlama amacı dışındaki sular şeklinde üç grup su kaynağı belirlenmiş, tanker, gemi ve diğer deniz araçlarının kirletme faaliyetleri ayrıca düzenlenerek, sular her türlü kirlenmeye karşı koruma altına alınmıştır.