muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/9985, Karar No: 2023/12701, Tarih: 12.12.2023

A) Usuli kazanılmış haklar yönünden:

1.Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 ..., 1974, sayfa 395 vd.)

2.Temyizce bir kararın bozulması ve mahkemenin bozma kararına uyması halinde bozulan kararın bozma sebeplerinin şümulü dışında kalmış cihetlerinin kesinleşmiş ,sayılması, davaların uzamasını önlemek maksadıyla kabul edilmiş çok önemli bir usuli hükümdür. Bir cihetin bozma kararının şümulü dışında kalması da iki şekilde olabilir. Ya o cihet, açıkça bir temyiz sebebi olarak ileri sürülmüş fakat dairece itiraz reddedilmiştir, yahut da onu hedef tutan, bir temyiz itirazı ileri sürülmemiş olmasına rağmen dosyanın Temyiz Dairesince incelendiği sırada dosyada bulunan yazılardan onun bir bozma sebebi sayılması mümkün bulunduğu halde o cihet dairece de bozma sebebi sayılmamıştır. Her iki halde de o konunun bozma sebebi sayılmamış ve başka sebeplere dayanan bozma kararına mahkemece uyulmuş olması, taraflardan birisi lehine usuli bir müktesep hak meydana getirir ki, bu hakkı ne mahkeme, ne de Temyiz Mahkemesi halele uğratabilir. Zira umumi müktesep hakkın tanınması amme intizamı düşüncesiyle kabul edilmiş bir esastır. (04.02.1959 gün ve 1957/13 E- 1959/5 K sayılı YİBK).

3. Somut olayda ilk derece mahkemesince verilen 31.01.2013 tarihli ilk kararın davacı ..., davalılardan ... ... Ltd. Şti., ... İnşaat ... Ltd. Şti. vekilleri ve ... tarafından temyiz edilmesi üzerine kararın Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 22.10.2013 tarih ve yukarıda esas ve karar numarası belirtilen kararıyla iş kazasının SGK yönünden tespiti giderek kısa vadeli sigorta kolundan gelir bağlanması yönlerinden kararın bozulduğu yargılamanın devamında bozma kararına uyularak verilen 28.03.2018 tarihli ikinci kararda da ilk kararda olduğu gibi asıl ve birleşen davada hüküm altına alınan tazminat alacaklarından ... sorumlu tutulmamış iş bu karar asıl dosya davacısı ..., birleşen dosya davacısı ... ile davalılardan ... ... Ltd. Şti., ... İnşaat ... Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 22.10.2013 tarih ve yukarıda esas ve karar numarası belirtilen kararıyla usuli kazanılmış haklar (mahkemenin ilk kararının temyiz edilmemiş olması nedeniyle) birleşen dosya davacısı ... ile temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalılar ... ... Ltd. Şti., ... İnşaat ... Ltd. Şti. vekillerinin temyiz itirazlarının tamamının, asıl dosya davacısı ... vekilinin ise sair temyiz itirazlarının reddi ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün asıl işveren olarak kabulü, ... lehine manevi tazminatın azlığı, harç ve vekalet ücretlerinin usul ve yasaya aykırı olmasından kaynaklı kararın bozulmasına karar verilmiştir.

4. Bu açıklamalar doğrultusunda birleşen dosya davacısı sigortalının annesi ... tarafından Mahkemece verilen 31.01.2013 tarihli kararı temyiz etmemiş olmakla, iş bu ilk kararda hüküm altına alınan tazminat miktarlarının tazminat tavanını oluşturup, bu miktarın aşılamayacağı ayrıca anılan hükümde ve akabinde verilen 28.03.2018 tarihli hükümde de ... tazminattan sorumlu tutulmamış olmasına ve iş bu davacı vekilin verilen ikinci karara karşı temyiz isteminin ilk karara temyize gelmemiş olmakla usuli kazanılmış haktan tamamen reddolmasına göre, birleşen dosyanın davacısı ...'in iş bu 15.12.2021 tarihli kararı temyize gelen taraflar yönünden 31.01.2013 tarihli kararda yazılı miktarlar yönünden usuli kazanılmış hakka uygun bir karar tesisi gerekirken, yazılı şekilde Karayolları Genel Müdürlüğünün anılan birleşen dosya davacısının tazminat alacaklarından sorumluğuna hükmedilmesi, maddi tazminat hükmünde fazlaya ilişkin talep hakkının saklı tutulması hatalı olmuştur.

B) Hükmün yazımı ve kapsamı yönünden;

1. Ayrıca 6100 sayılı H.M.K'nun 110 ve 297 nci maddeleri (özellikle bu son maddenin 1/b fıkras) bir bütün olarak değerlendirildiğinde; karar yazımında karar başlık ve içeriğinde her bir davanın davacı ve davalılarının ayrı ayrı belirtilmesi gerektiği açıktır.

2.Nitekim mahkemece hüküm fıkrasında anılan düzenlemelere uygun şekilde her bir dava için ayrı ayrı hüküm tesis edilmekle beraber, tazminat sorumlusu olan davalıların hüküm fıkrasında o dosyanın davalıları olarak yazım yoluna gidildiği, bu durumda anılan davanın davalıların tespiti için ise müracaat edilecek olan karar başlığında ise asıl ve birleşen davaların davacıları ile davalılarının ayrı ayrı gösterilmemiş olması karşısında bu durumun açıkça hükmün infazında tereddüt ortaya çıkaracak mahiyette olduğu anlaşılmaktadır.

3. O halde mahkemece yapılacak iş gerekçeli kararda başlık ve hüküm kısmında davanın tarafı olan davacılar ile davalıların ayrı ayrı belirtilerek hükmün infazında tereddüte mahal vermeyecek şekilde karar yazımıyla sonuca gitmekten ibarettir.

C) Yargılama giderleri yönünden;

1.6100 sayılı HMK'nun 323 üncü maddesinde yargılama giderlerinin neler olduğu HMK 330.maddesi kapsamında vekalet ücretinin kimin lehine hüküm altına alınacağı HMK 332 nci maddesi kapsamında ise yargılama giderlerine re'sen hükmedileceği ve sorumluluğun belirlenmesine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Vekalet ücretinin takdir ve tespitinde dikkate alınacak husus ise karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'dir.

C) Yargılama giderleri yönünden;

1.6100 sayılı HMK'nun 323 üncü maddesinde yargılama giderlerinin neler olduğu HMK 330.maddesi kapsamında vekalet ücretinin kimin lehine hüküm altına alınacağı HMK 332 nci maddesi kapsamında ise yargılama giderlerine re'sen hükmedileceği ve sorumluluğun belirlenmesine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Vekalet ücretinin takdir ve tespitinde dikkate alınacak husus ise karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'dir.

2. Somut olayda yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre asıl davada ve birleşen 2010/438 esas sayılı davada manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü kapsamında; davacı lehine hükmedilen vekalet ücreti miktarının anılan tarifenin 10/2.maddesine aykırı olacak şekilde geçer mahiyette davalılar lehine vekalet ücreti tesisi giderek, yazımda hataya düşülerek davalılar lehine takdir edilmiş vekalet ücretinin de davacı lehine takdir edildiği şekilde hüküm tesisi, ayrıca birleşen 2011/166 Esas sayılı davada davanın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmesine karşın iş bu dosya davalıları lehine kısmen redden ayrı ret vekalet ücreti takdir edilmemesi, ayrıca davacı ... vekili ile davalı ... İnş....Ltd. Şti. vekillerinin maddi hatanın tashihi istemli dilekçelerinin de bu kapsamda değerlendirilmemiş olması da hatalı olmuştur.

3. Öte yandan davalı ... Müdürlüğünün harçtan muaf olmasına karşın karar ve ilam harcından sorumluluğu doğacak şekilde hüküm tesisi de hatalı olmuştur.

4. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

5. O halde, temyiz eden taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilmeli ve Mahkemece verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

1. HUMK'nun 428 inci maddesi gereğince temyiz eden taraf vekillerinin temyiz itirazları nedeniyle Mahkeme kararının BOZULMASINA,

2. Temyiz edenler tarafından peşin olarak yatırılan temyiz harçlarının istek halinde ilgililere iadesine,

3. Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

12.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5763, Karar No: 2012/8926, Tarih: 17.05.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/5763 E.  ,  2012/8926 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :234-1

Dava, itirazın iptali istemine ilişkin olup, dava dilekçesinde 312,28 TL’lik takibe vaki itirazın iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

Mahkemece, davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

21.07.2004 gün ve 25529 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak, öngördüğü istisnalar dışındaki hükümleri yayım tarihinde yürürlüğe giren, 14.07.2004 tarih ve 5219 sayılı “Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ve ayrıca 5236 sayılı Kanun; katsayı artışı da uygulanmak suretiyle bu kanunların yürürlük tarihinden sonra yerel mahkemelerce verilen hükümler yönünden 2012 yılı için 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 427.maddesindeki temyiz (kesinlik) sınırını 1.690 TL olarak değiştirmiştir.

Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması halinde  temyiz (kesinlik) sınırının tespitinde alacağın tamamı gözetilmesi; tamamı dava edilen bir alacağın kısmen kabulünde ise temyiz (kesinlik) sınırının belirlenmesinde kabul ve reddedilen miktarların esas alınması HUMK'nun 427. maddesi hükmü gereğidir.

Somut olayda, yerel mahkemece, görev yönünden reddine karar verilen, takibe vaki itirazın iptali konusu 312,28 TL alacak tutarı, yukarıda değinilen temyiz (kesinlik) sınırının altında bulunduğundan, anılan karara karşı temyiz yoluna baş vurulması hükmolunan miktar itibariyle mümkün değildir.

Hal böyle olunca, davacı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinin miktar itibariyle kesinliği nedeniyle reddi gerekir.

S O N U Ç : Yukarıda açıklanan nedenle davacı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE, 17.05.2012 gününde oybirliği ile karar verildi .
Yargıtay — Esas No: 2014/4973, Karar No: 2014/11701, Tarih: 18.06.2014

**11. Hukuk Dairesi         2014/4973 E.  ,  2014/11701 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 23.03.2011 gün ve 2008/243-2011/165 sayılı kararı onayan Daire’nin 10.12.2013 gün ve 2013/13647-2013/22545 sayılı kararı aleyhinde davacılardan ..., ... ve ... vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilleri ile davalılar arasında 06.06.2000 tarihinde "... Hizmetleri A.Ş. unvanlı şirkette mevcut hisselerin devri" konusunda sözleşme yapıldığını, anılan protokol gereği devredenlerin, sahibi bulundukları toplam 221.000.000 adet 221.0000.000.000 TL nominal değerli hisselerin devralanlara satılması konusunda karşılıklı anlaşmaya varıldığını, söz konusu protokolün 4. maddesinin 3. bendi gereği devralanlar, devredene MEPAŞ'ın liste fiyatları ile Multikanal televizyon kanallarında ...'in ortağı bulunduğu grup şirketlerine liste fiyatı toplamı 200.000 Dolar olan reklam yeri kullandırmayı kabul ve taahhüt ettiklerini, yapılan anlaşmaya rağmen bugüne kadar geçen süre içinde davalının bu edimleri yerine getirmediğini, ... Radyo ve Yay. San ve Tic. A.Ş'nin protokolün 5. maddesinin 4. bendine göre devralanların devredenlere yapacakları ödemelerine müşterek ve müteselsil kefil olmayı kabul ve taahhüt ettiğini, 200.000 USD değerinde reklam yeri kullandırma borcunun yerine getirilmesinin fiilen mümkün olmadığını ileri sürerek, şimdilik 200.000 USD'nin TL karşılığı olan 255.320 TL'nin ihtar tarihi olan 27.09.2006 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Radyo ve Yay. San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı ..., ..., ... vekili davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, davacılardan ..., ... ve ... yönünden davanın açılmamış sayılmasına, diğer davacılar yönünden yerinde görülmeyen davanın reddine dair verilen kararın davacılardan ..., ... ve ... vekilince temyizi üzerine karar Dairemizin 2013/13647 Esas, 2013/22545 Karar sayılı ilamıyla onanmıştır.

Davacılardan ..., ... ve ... vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Diğer davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, davacılardan ..., ... ve ... yönünden davanın açılmamış sayılmasına, diğer davacılar yönünden yerinde görülmeyen davanın reddine dair verilen kararın davacılardan ..., ... ve ... vekilince temyizi üzerine karar Dairemizin 2013/13647 Esas, 2013/22545 Karar sayılı ilamıyla onanmıştır.

Davacılardan ..., ... ve ... vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere ve 06.06.2000 tarihli protokolde davalılardan ... dışında kalan davalı gerçek kişilerin imzalarının bulunmamasına, davalı ... tarafından ise fotokopi belgedeki imzanın kabul edilmemiş olmasına, yine davalı şirketin reklam yeri kullandırma borcuna değil devralanların devredenlere yapacakları ödemelere kefaletinin bulunmasına ve bu borcun da ifa edildiğinin taraflar arasında tartışma konusu olmamasına göre, davacılardan ..., ... ve ... vekilinin HUMK’nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacılardan ..., ... ve ... vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nın 442. maddesi gereğince REDDİNE, alınması gereken 52,40 TL karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/3. maddesi hükmü uyarınca, takdiren 228,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davacılardan ..., ... ve ...'ten alınarak Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 18.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1405, Karar No: 2017/9317, Tarih: 16.11.2017

**21. Hukuk Dairesi         2017/1405 E.  ,  2017/9317 K.**

**"İçtihat Metni"**

...

Davacı, 4348 gün vergi borçlanmasının sigortalılık süresinden sayılarak ilk emeklilik tahsis talebinde bulunduğu 09.11.2012 tarihinden itibaren emekliliğe hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, davacının vergi borçlanması yaptığı sürenin sigortalılık süresinden sayılarak tahsis talep tarihi olan 09/11/2012 tarihi itibariyle ...kapsamında emekliliğe hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının ödenmesi gereken zamandan itibaren faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının 11/08/1988 – 31/12/1993 ve 26/01/1994 – 03/10/2000 tarihleri arasında 5510 Sayılı Yasanın 4/1-b kapsamında (... ) sigortalı olduğunun tespiti ile davacıya 01/12/2012 tarihinden itibaren aylık bağlanmasının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 20/08/2001 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden giriş bildirgesi ile 04/10/2000 tarihi itibariyle tescilinin yapıldığı, 11/08/1988-31/12/1993 ve 26/01/1994-03/10/2000 tarihleri arasındaki vergi mükellefiyeti bulunan süreler bakımından vergi borçlanması yaptığı ve bedelini Kuruma ödediği, daha sonra ortaya çıkan basamak farkı dolayısıyla vergi borçlanması bakımından oluşan fark borcun ödenmemesi nedeniyle vergi borçlanmasının iptal edildiği, 16/11/2012 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu ve Kurum tarafından 11/08/1988-31/12/1993 ve 26/01/1994-18/10/2012 tarihleri arasındaki ...sigortalılığı bakımından prim borcunun bulunduğunun bildirildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, 4956 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği 02/08/2003 tarihinden önce 20/08/2001 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden giriş bildirgesi bulunduğu için davacının vergi mükellefiyetinin bulunduğu 11/08/1988-31/12/1993 ve 26/01/1994-03/10/2000 tarihleri arasındaki süre bakımından zorunlu sigortalılığının kabul edilmesi gerektiğinden bu dönem bakımından vergi borçlanması yapmasına gerek bulunmamaktadır. Bu nedenle, mahkemece, ... sigortalılığının tespitine yönelik olarak verilen karar yerinde ise de davacının 11/08/1988-31/12/1993 ve 26/01/1994-03/10/2000 tarihleri arasında sigortalı kabul edilmesi halinde prim borcunun bulunduğu Kurum yazısından anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davacının vergi borçlanması kapsamında yaptığı ödeme de dahil edilerek ve 11/08/1988-31/12/1993 ve 26/01/1994-03/10/2000 tarihleri arasında zorunlu ... sigortalısı olduğu göz önünde bulundurularak yaptığı prim ödemelerinin karşıladığı sigortalılık süresinin hangi tarihlere ve ne kadar süreye ilişkin olduğunu Kurumdan sormak, buna göre tahsis talep tarihinde yaşlılık aylığı koşullarının oluşup oluşmadığını değerlendirmek ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacı vekilinin temyizinin incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 16/11/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2011/447, Karar No: 2011/556, Tarih: 28.09.2011

**Hukuk Genel Kurulu         2011/2-447 E.  ,  2011/556 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ            : Kayseri 3.Aile Mahkemesi

TARİHİ            : 27.04.2010

TEMYİZ EDEN: Davalı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Davacı vekili, tarafların ortak çalışmaları sonucu alınan ancak davalı üzerine kayıtlı bulunan taşınmazın davalı tarafından satılma veya başkasına devredilme ihtimaline binaen tapu kaydı üzerine aile konutu şerhi konulmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu taşınmazın aile konutu olmadığını,  tarafların yıllardır yurt dışında yaşadıklarını, sadece izine geldiklerinde on günlüğüne davaya konu evde oturduklarını hatta davacının vatandaşlıktan çıktığını, davacının amacının dava konusu evde yaşayan davalının anne babasını tahliye etmek ve davalıyı ailesinin gözünde küçük düşürmek olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Yerel mahkemece, dava konusu taşınmazın aile konutu olduğu kanaatine varılarak davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar, Özel Dairece yukarıda yazılı gerekçe ile bozulmuş; yerel mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını davalı vekili temyiz etmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; tapu siciline “aile konutu” şerhi konulması istenen taşınmazın, “aile konutu” niteliğinde olup olmadığı noktasındadır.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, “aile konutu” kavramı üzerinde durmakta yarar vardır.

“Aile konutu” bir hukuki kurum ve kavram olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) ile hukuk hayatımıza girmiştir.

4721 sayılı TMK’nun 194. maddesi, 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Sekli Hakkında Kanun’un 9. maddesinin son fıkrası gereğince, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan evlilikler hakkında da geçerlidir. Bu sebeple 194. madde Türk Medeni Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle derhal uygulanma niteliğini kazanmıştır.

4721 sayılı TMK’nun “Aile Konutu” başlıklı 194.maddesinde:

“Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.

Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hakimin müdahalesini isteyebilir.

Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini isteyebilir.

Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur.”

denilmekte; aile konutunun tanımı ise madde metninde yer almamaktadır.

Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini isteyebilir.

Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur.”

denilmekte; aile konutunun tanımı ise madde metninde yer almamaktadır.

Bu tanıma anılan maddenin gerekçesinde yer verilmiş; aile konutu “eşlerin bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdiği, yaşantısına buna göre yön verdiği, acı ve tatlı günleri içinde yaşadığı anılarla dolu bir alan” olarak tanımlanmıştır.

Şu hale göre, aile konutu kavramı; aile ve konut olmak üzere iki unsurdan oluşmaktadır.

Aile kavramı, mahiyeti ve yapısı zamanla değişen, çevresi genişleyip daralan bir hukukî kurumdur. Çeşitli zamanlarda ve değişik toplumlarda “aile” terimi ile ifade edilmek istenilen şey; daima birbirinden farklı olmuştur. Çünkü ailenin çeşitli tipleri ve her çağın, her milletin kendine özgü bir aile kavramı vardır

Ailenin temelini evlenme teşkil eder. TMK’nun 186 maddesinin 1. fıkrasına göre “Evlenme ile eşler arasında evlilik birliği kurulmuş olur.” Türk Medeni Kanunu evliliği resmî sekil şartına (nikah) bağlamıştır (TMK 141,142.maddeleri).

Konut, sözlük anlamı olarak “insanların içinde yaşadığı ve barındığı yapı, ev” veya “mesken, oturulan yer” olarak tanımlanmıştır.

Konut, insanların kötü hava şartlarından, düşmanlarından, tehlikelerden korunduğu, dinlendiği, özel hayatını sürdürdüğü az veya çok kapalı ve güvenlikli barınaklardır.

Kişinin barınmasına elverişli olan sürekli olmasa da, yerleşme amacıyla kullanılan taşınır veya taşınmaz bölümler de konut olarak nitelendirilebilir.

Örneğin bir evin odası, otel odası, karavan, kulübe, gemi kamarası ve bunun gibi yerler de konut kavramı içinde değerlendirilebilir.

Öğretide aile konutu, “Resmen evli olan karı kocanın birlikte yasadıkları konut”, “Eşlerin beraberce seçmiş oldukları ve varsa çocukları ile birlikte eylemli olarak içinde yaşadıkları ortak konut” , “Ailenin yaşam merkezi sayılan mekan”, “Eşlerin iradelerine uygun olarak birlikte yaşamalarına hizmet eden oturma yeri” şeklinde tanımlanmaktadır.

Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından 1.6.2002 tarihinde çıkartılan 2002/7 No’lu Genelgede aile konutu, “eşlerin bütün yaşam faaliyetleri gerçekleştirdikleri mesken” olarak tanımlanmıştır.