muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/4566, Karar No: 2018/3824, Tarih: 19.03.2018

III - Yargılamaya Konu Olay

Sanığın kendi ifadesi, ihbar dilekçesi, kolluk olay tutanakları, olay yeri krokisi ve tüm soruşturma evrakı kapsamından anlaşıldığı üzere; Keskin İlçesi, Çipideresi Köyünde hayvan pisliklerini herhangi bir önlem ve tedbir almadan boş bir araziye döktüğü, dere yatağına yakın olan bu yerdeki hayvan pisliklerinin dere suyuna sirayet ettiği, sanığın bu suretle çevreyi kasten kirlettiği iddasıyla dava açılmıştır.

Sanık mahkeme aşamasındaki savunmasında; “Benim evim dereye 10-15 mt uzaklıktadır, aynı zamanda ahır ve mandırada dere kenarında bulunduğundan ve kış mevsiminin çok soğuk geçmekte olması nedeniyle kışın hayvan pisliklerini buraya atmak zorunda kalıyorum, ancak yazın bunları uzakta bir yere taşıyorum, dereden kışın su akar yazın akmaz, ancak koymuş olduğum hayvan pislikleri dere suyuna karışmamaktadır” şeklinde beyanda bulunmuştur.

Dosya kapsamı incelendiğinde, Yerel Mahkeme tarafından keşif işlemi icra edilmiş, çevre mühendisi bilirkişi tarafından rapor düzenlenerek dosyaya sunulmuştur.

Bilirkişi raporunda özetle, sanığın eyleminin çevreye zararlı etkisinin olduğu, toprak, su ve koku kirliliğine sebebiyet verdiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda (II/1) numaralı kısımda açıklandığı üzere, fekal atıkların arıtılmadan alıcı ortam olan suya deşarj edilmesinin, yönetmeliğin 4/j, 16/a-b bentlerine göre alıcı ortam olan suyun, dolayısıyla çevrenin kasten kirletilmesi suçuna sebebiyet vereceği kabul edilmiştir. Yukarıda (II/2) numaralı kısımda açıklandığı üzere, fekal atıklar, alıcı ortam olan toprağı kirleten ya da kirletme ihtimali bulunan atıklardan değildir.

Tüm bu açıklamalar değerlendirildiğinde, suça konu atıkların alıcı ortam olan suya karıştığının tespit edildiği, fekal atıkların alıcı ortam olan suyu kirletici nitelikte olduğu, bu suretle olay kapsamında, sanığın çevrenin kasten kirletilmesi suçunu işlediği anlaşılmakla, yerel Mahkemece kurulan hüküm hukuka uygun bulunmuştur.

IV – Sonuç ve Karar

Sanığa yükletilen çevrenin kasten kirletilmesi eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,

Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Cezanın kanuni bağlamda uygulandığı,

Anlaşıldığından, sanık ...’ın ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmemiş olmakla, tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA, 19.03.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1272, Karar No: 2020/5511, Tarih: 16.06.2020

**5. Hukuk Dairesi         2020/1272 E.  ,  2020/5511 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelere kararın dayandığı gerekçelere göre davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin sair temyiz itirazları bozma ile kesinleşen yönlere ilişkin olduğundan yerinde değildir. Şöyle ki;

1-Bozma ilamı sonrası tespit edilen bedel mahkemece ilk kararla tespit edilen bedel ile aynı olup, ilk karar ile tespit edilen bedelin davalıya ödenmesine dair hüküm kurulduğu anlaşıldığından, infazı mümkün olmayacak şekilde kıymet taktir raporundaki bedelin ödenmesine, bakiye bedelin karar kesinleştiğinde ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verilmesi,

2-Tespit edilen bedele 15.12.2012 tarihinden, ilk karar tarihi olan 28.02.2014 tarihine kadar faiz yürütülmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3-Bozma ilamı öncesinde davacı idarece fazla depo edilen 12.430,85-TL bedelin iadesine ilişkin hüküm kurulmaması,

Doğru değil ise de; bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının; 5. ve 6. bendinin tümüyle çıkartılmasına, yerlerine sırasıyla,

a-(Tespit edilen bedelin kararın kesinleşmesi beklenmeksizin tapu maliki davalılara tapudaki hisseleri oranında ödenmesine,) cümlesinin yazılmasına,

b-(Tespit edilen bedele 15.12.2012 tarihinden, ilk karar tarihi olan 28.02.2014 tarihine kadar faiz yürütülmesine,) cümlesinin yazılmasına,

c-(Davacı idarece fazla depo edilen 12.430,85-TL bedel davalılar tarafından bankadan alınmışsa, bu bedelin varsa ödenen nemaları ile birlikte davalılardan alınarak davacı idareye verilmesine, bedel alınmamışsa fazla yatan bedelin işlemiş nemaları ile davacı idareye iadesine,) cümlesinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davalılardan peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 16/06/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/4520, Karar No: 2024/7477, Tarih: 27.05.2024

**4. Ceza Dairesi         2022/4520 E.  ,  2024/7477 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2017/4905 E., 2021/1231 K.

SUÇ : İmar kirliliğine neden olma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Tekirdağ 1. Asliye Ceza Mahkemesinin, 14.07.2017 tarihli ve 2017/60 Esas, 2017/377 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında imar kirliliğine neden olma suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 184 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca düşme kararı verilmiştir.

2. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Ceza Dairesinin kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hüküm kaldırılarak 5237 sayılı Kanun'un 184 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62, 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 52 nci maddeleri uyarınca 6.000,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği, etkin pişmanlık ve lehe hükümlerin uygulanması gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Sanık hakkında imar kirliliğine neden olduğu iddiasıyla açılan davada suça konu yapının eski hale getirildiği kabul edilerek düşme kararı verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm kaldırılarak yapının Belediye tarafından yıkıldığı ve yıkım bedelinin de karşılanmadığı kabul edilerek mahkumiyet hükmü kurulmuştur.

IV. GEREKÇE

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir. Ancak;

Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 25/10/2018 tarih ve 2017/18-684 Esas, 2018/479 sayılı kararı dikkate alındığında, 5237 sayılı Kanun'un 184 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ruhsatsız binanın yıkılarak eski hale getirilmesi halinde sanık hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabileceği, ancak bina belediye tarafından yıkılmış ise yıkım masraflarının iradi olarak karşılanması gerekmektedir.

Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 25/10/2018 tarih ve 2017/18-684 Esas, 2018/479 sayılı kararı dikkate alındığında, 5237 sayılı Kanun'un 184 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ruhsatsız binanın yıkılarak eski hale getirilmesi halinde sanık hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabileceği, ancak bina belediye tarafından yıkılmış ise yıkım masraflarının iradi olarak karşılanması gerekmektedir.

Bu açıklamaya göre somut olayda ruhsat almaksızın inşaat yapan sanığın 06.12.2019 tarihli savunmasında "yapıyı yıktıktan sonra belediye ekiplerinin gelerek ondülin tabir edilen malzemeyi yerinden kaldırdığı"na ilişkin savunması ve katılan ...'nın 03.01.2017 tarihli yazısı içeriğinde kaçak yapının iki duvar tuğlalarının kırılarak kısmen yıkıldığının tespit edilmiş olduğunun bildirilmesi ile yıkımın belediye tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin 22.02.2017 tarihli yazısı karşısında suça konu binanın yıkımının kim tarafından yapıldığı kesin bir şekilde tespit edilerek, yıkım masraflarının ödenmesi açısından katılan ... tarafından bildirimde bulunulup bulunulmadığı ve yıkım masraflarının sanık tarafından ilgili belediyeye ödenip ödenmediği araştırılmadan eksik incelemeyle mahkumiyet kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanığın temyiz istemi yerinde görüldüğünden İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca takdîren İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

27.05.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/15364, Karar No: 2013/10752, Tarih: 18.11.2013

**5. Ceza Dairesi         2013/15364 E.  ,  2013/10752 K.**

**"İçtihat Metni"**

Trafik idari para cezasına itiraz edilmesi üzerine yapılan yargılama sırasında; Çerkezköy Sulh Ceza Mahkemesi, Çatalca Sulh Ceza Mahkemesi ve ... 2. Sulh Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, idari para cezasına konu olayın niteliğine ve Çerkezköy Sulh Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre, yerinde görülmeyen ... 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 03/08/2012 gün ve 2012/341 Değişik İş sayılı YETKİSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 18/11/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/29723, Karar No: 2015/42171, Tarih: 01.07.2015

**6. Ceza Dairesi         2012/29723 E.  ,  2015/42171 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Aydın 2. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 06/10/2010

NUMARASI : 2008/267 (E) ve 2010/456 (K)

SUÇ : Yağma

TEBLİĞNAMEDEKİ DÜŞÜNCE : Bozma, Düzeltilerek Onama

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulu'nun takdirine göre; suçun sanıklar tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1- T.C. Anayasasının 90. maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6/3-c maddesi ışığında, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanıklardan, yargılandıkları suç nedeniyle baro tarafından görevlendirilen zorunlu savunman ücretlerinin alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretin Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeden, yazılı şekilde zorunlu savunman ücretlerinin sanıklardan alınmasına karar verilmesi,

2- CMK'nın 326/2. maddesi gereğince sebebiyet verdikleri yargılama giderlerinin sanıklara ayrı ayrı yükletilmesinin gerektiği gözetilmeyerek belirlenen yargılama gideri toplamının sanıklardan eşit olarak alınmasına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar D.. A.. ve H.. A.. savunmanlarının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, bozma nedenleri yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1.maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hükmün yargılama giderlerine ilişkin bölümünden sanıklar için görevlendirilen müdafilerin ücretleri çıkartılarak ve “1.081,85 TL yargılama giderlerinin mahkum olan sanıklar D.. A.. ve H.. A..’den eşit oranda alınmasına,” şeklindeki hükmün yerine “177,85-TL yargılama giderlerinin mahkum olan sanıklar D.. A.. ve H.. A..’den 1/2 şeklindeki payları oranında alınarak hazineye irad kaydına,” hükmünün yazılması suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 01.07.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/22614, Karar No: 2021/4092, Tarih: 16.03.2021

**8. Ceza Dairesi         2019/22614 E.  ,  2021/4092 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine göre: sanık savunmanın hiçbir hukuksal gerekçeye dayanmayan temyiz itirazları yerinde görülmediğinden reddi, ancak;

1920 doğumlu Suat Kaymaz'ın nüfus kayıt örneği; Büyükçekmece Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/933 Esasında kayıtlı dava dosyası; taşınmazın tapu kayıt örneği temin edilerek; Suat Kaymaz'ın ölümü üzerine taşınmazın tapuda intikalinin yapılıp yapılmadığı; sanık ...'nün Suat Kaymaz'a ait taşınmazda ikamet edip etmediği, ediyorsa kaç yıldan beri ikamet ettiği zabıta marifetiyle, ilgili muhtarlıktan araştırılıp, sanığın taşınmazda ikamet ettiğini kanıtlayacak elektrik, su, doğal gaz, telefon aboneliklerinin oluşturulma tarihleri araştırılıp bunlara ilişkin veriler toplanarak; sanığın soruşturma ve kovuşturma evresinde kira ödemelerini Mustafa isimli şahsa yaptığına ilişkin iddiası çerçevesinde, Mustafa'nın müteveffa muris ...'ın mirasçısı Mustafa Mete Ayık olup olmadığı araştırılarak; müteveffa ... mirasçılarının olayla ilgili bilgi ve görgülerine başvurularak, mirasçılar duruşmadan haberdar edilerek sonucuna göre sanığın hukuksal durumunun takdir ve tayin edilmesi gerekirken; belirtilen konularda kovuşturma genişletilmeden sanık hakkında eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 16.03.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4341, Karar No: 2016/5333, Tarih: 11.04.2016

**10. Hukuk Dairesi         2016/4341 E.  ,  2016/5333 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Tarihi : 25.03.2015

Dava, hizmet süreleri ile prime esas kazancın tespiti ve işçilik alacakları istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ...tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Hukuk Muhakemeleri Kanununun 26. maddesi uyarınca; "Hakim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir. Aynı Kanunun 294-301 maddelerinde ise mahkeme kararlarının nasıl olması gerektiği belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür. Kanunun 297. maddesinin (2). fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükümleri öngörülmüş olup, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması, zorunludur.

Davacı, 15.08.2009-11.06.2013 tarihleri arasında komi olarak kesintisiz çalışmaları ile prime esas kazanç (ücret) tutarının tespitini ve bir kısım işçilik alacaklarının davalı işverenden tahsilini istemiştir. Mahkemece; davalı işveren tarafından 06.01.2011-18.06.2013 tarihleri arasında bildirilen süreler gözetilerek, davacının davalı işyerinde 15.08.2009-06.01.2011 tarihleri arasında bildirilen süreler dışında kalan 499 gün süreyle asgari ücretle çalışıldığının tespiti ile davanın kısmen kabulüne, işçilik alacakları ile ilgili talep yönünden ise; “Davacı vekilince açılan işçilik davası davasının tefriki hususunun hizmet tespiti davası kesinleştikten sonra değerlendirilmesine” şeklinde karar verilmiştir.

Eldeki davanın hizmet tespiti ile birlikte açılan işçilik alacaklarına ilişkin olduğu, sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davalarının, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıktığı ve yasal dayanağını 506 sayılı Yasa'nın 6. ve 79/10. (5510 sayılı yasa açısından ise 86/9.) maddelerinden aldığı, Yasa'nın 6. maddesinde, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiş, yine 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar, sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunulan yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı Yasa'dan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, S...B...'nın bu davalarda davalı sıfatı bulunmamaktadır.

Hizmet tespiti ve işçilik alacaklarına ilişkin davalarda, tarafların statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden farklılıklar bulunmaktadır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde bir kısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabileceği gibi işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.

Öte yandan, temyiz aşamasında inceleme mercileri farklı olan bu davaların birbirinden bağımsız sonuçlandırılmalarında hukuki istikrar ve kararlara olan güven bakımından da yarar bulunmaktadır. İşçilik haklarına ilişkin olarak kesinleşen hüküm, hizmet tesbiti davasında sadece kuvvetli delil olarak değerlendirilmekte, davada taraf sıfatı bulunmayan S... B...yönünden bağlayıcılığı bulunmamaktadır.

Yapılan açıklamalar doğrultusunda ve HMK'nun 26. maddesi hükümleri gözetildiğinde, işçilik alacaklarına ilişkin talebin tefrikine karar verilmemesi isabetsiz bulunmuştur.

Mahkemece, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılan açıklamalar doğrultusunda ve HMK'nun 26. maddesi hükümleri gözetildiğinde, işçilik alacaklarına ilişkin talebin tefrikine karar verilmemesi isabetsiz bulunmuştur.

Mahkemece, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalı K...Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ne iadesine, Üye F.A.'ın muhalefetine karşı, oyçokluğuyla, 11.04.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.

KARŞI OY

1086 sayılı HUMK’un yürürlükte bulunduğu dönemde, hizmet tespiti ile işçilik alacakları isteminin aynı dava içerisinde ele alınıp alınamayacağı yönünde oluşan uyuşmazlık Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun önüne gelmiş, 15.10.2003 gün ve 2003/21-571 Esas, 2003/575 sayılı Kararda "yasanın açık düzenlemesi karşısında davaların temyiz mercilerinin ve ispat şekillerinin ayrı olmasının bir ayırma nedeni olamayacağı; ayırma kararı verilmemiş olmasının da tek başına bozma nedeni yapılamayacağı" ayrıntılarıyla açıklanmış, hizmet tespiti ile işçilik alacaklarına dayalı istemlerin birbiriyle bağlantılı bulunduğu, birlikte açılıp sonuçlandırılmasının olanaklı olduğu sonucuna varılmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu döneminde aynı uyuşmazlık hakkında bu kez tam aksi yönde değerlendirme yapılmıştır.

Oysa, 6100 sayılı HMK'nın "Davaların Ayrılması" başlıklı 167.maddesindeki düzenlemeye bakıldığında, 1086 sayılı Yasa döneminden farklı bir ifade içermediği görülecektir.

Elbette, madde metninde belirtildiği üzere "Mahkeme, yargılamanın iyi bir şekilde yürütülmesini sağlamak için, ... davaların ayrılmasına, ... karar verebilir."

Ayırma kararı ile amaçlanan "yargılamanın iyi bir şekilde yürütülmesini sağlamak" tır.

Yüksek Dairece, bu yönde bir bozma kararı verilebilmesi için, yerel mahkemece verilen kararın maddi veya usul hukuku yönünden isabetsiz bulunan yönlerinin ortaya konulması, bozma sonrası yapılacak yargılamanın iyi bir şekilde yürütülmesinin de davaların ayrılması ile mümkün bulunduğunun her somut uyuşmazlıkta değerlendirilmiş olması gereklidir.

Dosyanın esası yönünden inceleme yapılmaksızın, her iki istemin aynı davada ele alınamayacağı belirtilerek bozma kararı verilmesi HMK m. 167 yanında "Davaların Yığılması (objektif dava birleşmesi)" başlıklı 110. maddesine de aykırılık oluşturmaktadır. Anılan madde uyarınca "Davacı, aynı davalıya karşı olan, birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir".