muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/3494, Karar No: 2023/6796, Tarih: 13.06.2023

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; 12.07.2019 tarihli bilirkişi kurulu raporunda davacı işçinin %100 kusurlu olduğunun belirlendiği, işçinin temel iş güvenliği eğitimi aldığı, işverenin iş güvenliği kapsamında asansör boşluğuna muhtemel iş kazalarına yere yatar 3 adet demir kaynak yapılarak tedbir aldığı, işçinin intihar etmesinin öngörülebilen bir husus olmadığı, dava konusu zararın işçinin kendi eylemi sonucu ortaya çıktığı, davacının eyleminde işverenin etkili olduğunun ispatlanamadığı, bu nedenle mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık olmadığından bahisle davacının istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, Bölge Adliye Mahkemesi'nin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararının hangi gerekçeye dayandığının anlaşılamadığını, davacının intihar girişiminde bulunduğu konusunda kabulün somut gerçeği yansıtmadığını, 12.07.2019 tarihli rapor tanzim edilirken davalıların kazanın gerçekleştiği iş yerinde işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin gerekli ve yeterli tüm tedbirleri alıp almadığına ilişkin hiçbir inceleme ve araştırma yapılmadığını, dava konusu olayın meydana geldiği asansörün kapısının takılı olmadığını, yalnızca üç demirin kaynatılması suretiyle önlem alındığını, bu nedenle iş yerinde yeterli ve gerekli önlemlerin alınmadığının sabit olduğunu, ayrıca davacının kaynatılmış demir çubukları kırarak asansör boşluğundan aşağıya atladığı iddia edilmekteyse de bu hususun somut olayın özellikleri ile örtüşmediğini, davacının intihar ettiğini kabul anlamına gelmemekle birlikte kaynatılmak suretiyle monte edilen demir çubukların insan gücü ile kırılmasının mümkün olmadığını, kaynatılan demirlerin hafif derecede kuvvet uygulanması sonucu yerinden kolayca çıkarılabilecek veya kırılabilecek nitelikte olmasının ise gerekli ve yeterli ölçüde önlem alınmadığını açıkça ortaya koyduğunu, somut olayda davalıların işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler konusunda bilgilendirmediği gibi iş sağlığı ve güvenliği konusunda gerekli eğitimleri vermediğini, alınması gereken tedbirleri almadığını, kusur raporunda bu konuda araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın davalıların kusursuz olduğu sonucuna varılmasının hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, yerel mahkeme tarafından yalnızca davalı tanıklarından ...’in beyanına itibar edilerek, tanık ...’in hala davalı şirket bünyesinde çalıştığı ve beyanının tarafsızlığı konusunda herhangi bir inceleme ve araştırma yapmaksızın, yine işverenin çalışanlarının periyodik sağlık muayenelerini yaptırıp yaptırmadığı, kaza olayından önce sigortalının bünyesini maddi-manevi zorlayacak bir çalışma yaptırılıp yaptırılmadığı, davalılara ait işyerinin çalışma koşullarının nasıl ve ne şekilde olduğu, işyerinde müvekili gerginlik ve stres içine sokacak bir olayın cereyan edip etmediği, yaşanan bu olayda işyeri koşullarının etkili olup olmadığı, belirtilen hususlara ilişkin nedensellik bağı ve davalının kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğu hususları araştırılmaksızın ve kusur raporuna karşı itirazları değerlendirilmeksizin davanın reddine karar verilmesinin usule, yasaya ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına açıkça aykırı olduğunu, İntiharı düşünen bir kişinin evinde, bağımsız, kimsenin bulunmadığı bir yerde bu eylemini gerçekleştirmeyip davalılara ait işyerini seçmesi gibi bir durumun hayatın olağan akışına uygun düşmediğini, davalı tanığı ..

...'in “…hastanede jandarma komutanı davacının ifadesini alıyordu, dışarıya çıktığında bir şeyler sayıklıyor dedi…” şeklinde beyanda bulunduğunu, bu durumun jandarma komutanı tarafından usulüne aykırı olarak davacının tam olarak kendine gelmeden, şuuru açılmaksızın ifadesine başvurulduğunu, davacının ifadesinin sağlıklı bir şekilde alınmadığını ve işverenin yönlendirmesi ile hareket edildiğini açıkça ortaya koyduğunu, ayrıca davacının kaza günü alınan ifadesindeki imzanın kendisine ait olmadığını, davalı tanığının davacının sayıklar halde ifadesinin alındığını belirtmiş olmasına rağmen ifade tutanağındaki imzanın davacıya ait olup olmadığı hususunda da hiçbir araştırma yapılmadığını, bu nedenle davacının kaza ile aynı gün içerisinde, kendine dahi gelmeden alınan ifadesinin hukuka aykırı olduğunu, bu ifadeye istinaden ... Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2017/9481 sayılı dosyasının davanın reddine gerekçe yapılmasının da hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, yine tanık Abdullan Şahin beyanında; davacının hastanedeki ifadesinde asansör boşluğuna kusacağını, ancak bu esnada düştüğünü beyan ettiğini, ancak bu ifadenin davacının soruşturma dosyasındaki ifade tutanağına; “ben dün geceden uykusuzum, ben buradan atlasam bana bir şey olmaz dedim ve kendimi bulunduğum inşaatın 3. katının asansör boşluğundan aşağıya attım.” şeklinde geçtiğini, Jandarma Komutanlığı tarafından bahse konu kaza hakkında 07.07.2017 tarihinde mağdur sıfatıyla ifadesine başvurulan davacının her nasılsa görgü tanıklarının ifadelerini teyit edici mahiyette, davalılar lehine beyanda bulunduğunu, ancak davacının kaza nedeniyle psikolojisinde meydan gelen travmalara rağmen olayın görgü tanıklarını teyit eder mahiyette ifade vermesinin veya tutanağa bu şekilde yazılmasının dikkat çekici olduğunu, bu yönüyle de çelişkili ve usulüne aykırı şekilde alınan ifadelere rağmen yeterince araştırma yapılmaksızın davanın reddine dair yerel mahkeme kararının eksik inceleme ürünü olduğunu ve bozulması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369'uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/23889, Karar No: 2013/14414, Tarih: 25.06.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/23889 E.  ,  2013/14414 K.**

**"İçtihat Metni"**

.....

Dava, hukuki nitelikçe, 01.03.1988-10.06.2008 tarihleri arasında davalı ...'a ait ....... girişindeki tarla ve meyve bahçesinde ziraat işçisi, hayvan bakıcısı ve gece bekçisi olarak hizmet akdiyle çalışıldığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece; kanıtlanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün davacı ve davalı .... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre .....vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacının temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Davacının 04.09.1985-22.10.1986 ve 02.09.1993-13.09.1994 tarihleri arasında tutuklu ve hükümlü olarak cezaevinde kaldığı, 01.03.1988-05.06.1988 tarihleri arasında ...... ait 27960.59 sayılı özel bina inşaatı işyerinde, 17.01.1996-01.02.1996 tarihleri arasında ..... ait 30893.59 sayılı işyerinde hizmet akdiyle çalıştığı dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden açıkça anlaşıldığından 01.03.1988-01.02.1996 tarihleri arasındaki dönem yönünden, 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesinde öngörülen 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçirilmiş olması nedeniyle reddi gerekir.

Davacı, 23.06.2009 günlü açıklama dilekçesinde ve 05.04.2010 günü mahallinde yapılan keşifteki beyanında; davalıya ait .....isimli içkili lokantada çalışmasının bulunmadığını, lokantanın bitişiğindeki tarla ve bahçede ziraat işleriyle uğraştığını ve bu bağlamda meyve ağaçlarının dikim ve bakımını geceleri de lokanta ve evlerinin bekçiliğini yaptığını, davalıya ait ahırda bulunan ineklerin bakımı ile ilgilenip sağdığı sütleri davalıya götürdüğünü beyan etmekte olup, ziraat mühendisi ..... tarafından düzenlenen 06.04.2010 günlü bilirkişi raporuna göre; davalıya ait taşınmaz içerisinde, önceden içkili lokanta olarak kullanılan ve halen kapısı mühürlü bulunan tek katlı betonarme bir bina ile bir ve

-2-

ikinci katları mesken olarak düzenlenen üçüncü katı henüz tamamlanmamış betonarme bir bina ve bu binanın hemen yanında samanlık ve depo olarak kullanılan tek katlı başka bir betonarme bina, ayrıca eski bir tek katlı evden bozularak ahır olarak kullanılan bina içinde 5 adet Holstein ırkı süt ineği, 2 adet düve ve 2 adet buzağı olmak üzere toplam 9 adet büyükbaş hayvanın bulunduğunun belirtildiği, ayrıca yaş ve cinsleri bilirkişi raporunda ayrıntılı olarak yazılı bulunan toplam 345 adet meyveli/meyvesiz ağacın bulunduğunun tespit edildiği, ... 28.09.2010 günlü cevabi yazısına göre, davalıya ait taşınmazda 29.09.2006 tarihinde davacı adına elektrik aboneliği tesis edildiği, dinlenen tanıkların, davacıyı bahçe bakımı ve çapalama yaparken gördüklerini beyan ettikleri dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Davalıya ait tarla ve bahçenin mevki ve yüzölçümü, içinde bulunan bina ve müştemilatları ile ahırda görülen hayvan sayısı, tarla ve bahçede tespit edilen ve her biri mevsimsel olarak farklı dönemlerde budama, sulama, aşılama, ilaçlama ve meyvelerin toplanması gibi yoğun emek gerektiren 345 adet meyveli/meyvesiz ağacın bakım ve bekçiliğinin, mesleği avukat olan ve Tekirdağ'da oturduğu anlaşılan davalı tarafından bizzat yapılmasının mümkün bulunmadığı gibi, niteliği gereği dışarıdan bir işçi aracılığıyla yapılması hayatın olağan akışına uygun bulunan bu işlerin davalı tarafından başka kişi veya kişilere yaptırıldığının iddia ve ispat edilmemiş olmasına göre, dava konusu somut olayda, hizmet akdinin; işgörme, zaman, ücret ve bağımlılık unsurlarının oluştuğu 02.02.1996-10.06.2008 tarihleri arasındeki dönem yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde davanın tümden reddine karar verilmesi usul ve Yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine 25.06.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.

.....
Yargıtay — Esas No: 2013/12444, Karar No: 2014/13170, Tarih: 20.05.2014

**22. Hukuk Dairesi         2013/12444 E.  ,  2014/13170 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kırşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 28/02/2013

NUMARASI : 2010/250-2013/92

Hüküm süresi içinde davalı P.. Ltd. Şti. ve Kredi Yurtlar Kurumu Genel Müdrülüğü avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin haksız şekilde işverence feshedildiğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile kötüniyet tazminatı, izin ve elbise yardımı alacaklarını istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar , davacının istifa dilekçesi sunarak işten ayrıldığını savunarak, davanın reddini istemişlerdir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalılardan Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü ve P...... Şirketi temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1.Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Uyuşmazlık davalı işyerinde yapılan işin mevsimlik iş olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Çalışmanın sadece yılın belirli bir döneminde sürdürüldüğü veya tüm yıl boyunca çalışılmakla birlikte çalışmanın yılın belirli dönemlerinde yoğunlaştığı işyerlerinde yapılan işler mevsimlik iş olarak tanımlanabilir. Söz konusu dönemler işin niteliğine göre uzun veya kısa olabilir. Her zaman aynı miktarda işçi çalıştırmaya elverişli olmayan ve işyerinde yürütülen faaliyetin niteliğine göre işçilerin her yıl belirli sürelerde yoğun olarak çalıştıkları ve fakat yılın diğer döneminde işçilerin iş sözleşmelerinin ertesi yılın faaliyet dönemi başına kadar ara vermeyi gerektiren işler mevsimlik iş olarak değerlendirilebilir.

Mevsimlik iş sözleşmeleri 4857 sayılı İş Kanunu'nun 11. maddesindeki hükümlere uygun olarak, belirli süreli olarak yapılabileceği gibi belirsiz süreli olarak da kurulabilir. Tek bir mevsim için yapılmış belirli süreli iş sözleşmesi, mevsimin bitimi ile kendiliğinden sona erer ve bu durumda işçi ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanamaz.

Buna karşılık, işçi ile işveren arasında mevsimlik bir işte belirli süreli iş sözleşmesi yapılmış ve izleyen yıllarda da zincirleme mevsimlik iş sözleşmelerle çalışılmışsa iş sözleşmesi 4857 sayılı Kanun'un 11/son maddesi uyarınca belirsiz süreli nitelik kazanacaktır.

Buna karşılık, işçi ile işveren arasında mevsimlik bir işte belirli süreli iş sözleşmesi yapılmış ve izleyen yıllarda da zincirleme mevsimlik iş sözleşmelerle çalışılmışsa iş sözleşmesi 4857 sayılı Kanun'un 11/son maddesi uyarınca belirsiz süreli nitelik kazanacaktır.

Mevsime tabi olarak yapılan işlerde, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçi hizmet edimini, ancak iş mevsiminde ifa etmekle yükümlüdür. Mevsimlik çalışmanın sona ermesi nedeniyle işyerinden ayrılmak zorunda kalan, fakat iş sözleşmesi bozulmamış olan işçi, ertesi mevsim başına kadar işverene hizmet etmek, işveren de ona ücret ödemek zorunda değildir. Bir başka anlatımla, işçi ve işverenin iş sözleşmesinden doğan temel borçları bir sonraki mevsim başına kadar askıya alınmaktadır. Askı döneminde, işçinin iş görme, işverenin ise ücret ödeme borcu ortadan kalkmakta, ancak işçinin sadakat ve kısmen işyerindeki kurallara uyma talimat borçları, işverenin ise gözetme borcu ve eşit işlem borçları devam etmektedir. İşçi mevsim başında işbaşı yapınca, tarafların askıda olan temel borçları yeniden aktif hale gelmektedir. Mevsim sona ermiş olmasına rağmen, iş sözleşmesi bozulmamış olduğu için yeni mevsim başında tarafların tekrar sözleş­me yapmalarına gerek kalmaksızın işçinin iş görme edimini ifa, işverenin de işçisine iş verme ve ücret ödeme borçları yeniden yürürlük kazanacaktır.

İşçi mevsimlik işlerde çalışmış ise mevsimlik çalıştığı sürelerin dikkate alınarak ve bu sürelere göre kıdem tazminatının ödenmesi gerekir. Başka bir anlatımla, işçinin askıda geçen süresi, fiilen çalışma olgusunu taşımadığından kıdemden sayılmayacaktır.

4857 sayılı Kanun'un 53/3. maddesi uyarınca, mevsimlik işlerde yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümler uygulanmaz. Bir başka anlatımla, mevsimlik işçi, 4857 sayılı Kanun'un yıllık ücretli izin hükümlerine dayanarak, yıllık ücretli izin kullanma veya buna dayanarak ücret alacağı isteminde bulunamaz. Hemen belirtmek gerekir ki, 53/3. maddede ki kural, nispi emredici kural olup, işçi lehine bireysel iş sözleşmesi yada toplu iş sözleşmesi ile yıllık ücretli izne ilişkin hükümler düzenlenebilir. Bu durumda sözleşmedeki izinle ilgili hükümler uygulanacaktır.

Dosya içeriğine ve davacının hizmet döküm cetvelindeki kayıtlara göre, davacının Kredi ve Yurtlar Kurumu K... Yurt Müdürlüğünde, okulların açık olduğu dönemle sınırlı olarak çalıştığı, her yıl haziran ayının sonunda çıkışının yapıldığı ve eylül sonu ekim başı gibi de tekrar işe girişinin bildirildiği, yalnızca 2008 ve 2009 yıllarında yaz aylarında da çalışmasının bildirildiği anlaşılmaktadır. Okulların kapalı olduğu Haziran-Ekim döneminde davacının çalıştığı işyeri de kapalı olacağından davacının davalı işyerinde mevsimlik işçi olarak çalıştığı kabul edilmelidir. Bu durumda az yukarıda açıklandığı üzere, davacının hizmet süresi hesaplanırken mevsimlik çalıştığı süreler dikkate alınarak ve hizmetinin bildirildiği dönemlerle sınırlı olarak hesaplama yapılmalıdır. Mahkemece bu yönler gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3. Davacı işçinin yıllık izne hak kazanıp kazanmadığı hususu taraflar arasında ihtilaflıdır.

Somut olayda; bozma ilamının iki nolu bendinde de açıklandığı üzere davacının yaptığı iş mevsimlik iş olup, 2008 ve 2009 yılları dışındaki dönemlerde yılda 330 günü geçen çalışması bulunmadığından; yıllık izin alacağı 2008 ve 2009 yılları ile sınırlı olarak hesaplanmalıdır. Tüm dönem için ücreti izin alacağına hükmedilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

4. Davacıya 2003 yılında Y... tarafından kıdem tazminatı ödemesi yapılıp yapılmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Somut olayda; davalı taraf davacının 31.12.2003 tarihine kadar Y..'a bağlı olarak çalıştığını ve Y...'tan tüm hakları ile kıdem tazminatını aldığını savunmuştur. Dosyada Y... tarafından yayınlanan ve kıdem tazminatlarının ödeneceğine ilişkin duyuru bulunmakla birlikte, davacıya yapıldığı iddia olunan ödemelerle ilgili belge bulunmamaktadır. Mahkemece davacı duruşmaya davet edilerek, 2003 yılı sonunda Y... tarafından kendisine kıdem tazminatı ödemesi yapılıp yapılmadığı, ödeme yapılmışsa hangi miktarda yapıldığı hususları sorulmalı, varsa ödemeye ilişkin belgeler celp edilmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir. Eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalıdır.

5. Kabule göre de; dava dilekçesinde talep edilen kötüniyet tazminatı ile elbise yardımı hakkında olumlu ya da olumsuz bir hüküm kurulmaması da hatalı olmuştur.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 20.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/25605, Karar No: 2014/34087, Tarih: 24.11.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/25605 E.  ,  2014/34087 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.