muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/19636, Karar No: 2014/8817, Tarih: 06.05.2014

Hakaretin kişiyi küçük düşürmeye yönelik olması gerekir. Kişiye onu toplum nazarında küçük düşürmek amaçlı belli bir siyasi kanaatin isnat edilmesi hâlinde de suç oluşacaktır. Bir kişiye yönelik sözlerin veya yapılan davranışın o kişiyi küçük düşürücü nitelikte olup olmadığını tayin ederken, topluma hâkim olan anlayışlar, örf ve adetler göz önünde bulundurulmalıdır.

Hakaret huzurda işlenebileceği gibi, gıyapta da işlenebilir. Gıyapta hakaretin cezalandırılabilmesi için, mağdurun yokluğunda en az ikiden fazla kişilerle ihtilat edilerek yani en az üç kişinin hakaret sözünü öğrenmiş olması kaydıyla hakaretin yapılması şarttır. Mağdur bu sayıya dâhil değildir. Mağdurun hazır olması halinde gıyapta hakaret den bahsedilemez. Kendileriyle ihtilat edilen kişilerin bir arada bulunmaları ve hakaret sözünü aynı anda öğrenmelerine gerek yoktur. İhtilat aktarma suretiyle gerçekleşmişse hakaret sözlerinin aynı yada benzer olması aranmalıdır. Fail, sözlerini ikiden fazla kişiye söylemekte yada daha çok kişinin duyabileceği bir yerde konuşmakta ve sözleri başkaları tarafından duyulabilmekte, failde bu durumun bilincinde ise ihtilat oluşmuştur.

Suçun alenen işlenmesi, nitelikli hâl kabul edilmiştir. Aleniyet, belirsiz sayıda kişilerin hakaret oluşturan sözü duymalarına olanak sağlamak suretiyle suçun işlenmesini ifade eder. Failin, hakaret oluşturan sözün duyulması olanağını yaratmış olması yeterlidir. Söylenen sözün fiilen duyulmuş olup olmaması önemli değildir.

Somut olayda; Tunceli ... Asayiş Şube Müdürlüğüne gelen telefon ihbarında Alibaba Mahallesi otogar içerisinde cam kırılma sesi geldiği ve siyah giyimli bir şahsın otogar civarından Cumhuriyet Caddesine doğru kaçtığı bildirilmesi üzerine olay yerinin yakınında eşkale uygun bir şahsın olduğunu gören polis ekiplerinin şahsın yanına doğru gittiği sanık ...'ün belindeki kılıf içerisinde bulunan rambo bıçağı olarak tabir edilen bıçağı çıkartarak ekip memurlarına doğru sallayarak "gelmeyin lan üzerime şerefsizler kendimi doğrarım, o şerefsizler bizim camları kırdı bende onların camlarını kırdım, arabalarının lastiklerini kestim" diyerek küfür ve hakaretlerde bulunmaya başladığı, bunun üzerine görevli polis memurların sanığı etkisiz hale getirerek ekip otosuna bindirdikleri, sanığın ekip otosunun nezaretinin kapısına tekme ve kafa atarak zarar verdiği anlaşılmakla mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA,

2-Sanık hakkında görevi yaptırmamak için direnme suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik olarak yapılan incelemede;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA,

2-Sanık hakkında görevi yaptırmamak için direnme suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik olarak yapılan incelemede;

5237 sayılı TCK’nın “Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler” başlıklı dördüncü kısmının, “Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar ”başlıklı birinci bölümünde, 265. maddesi ile düzenlenen; “Görevini Yaptırmamak İçin Direnme” suçuyla korunan hukuki yarar, kamu idaresinin güvenilirliği ve işleyişi olup; bu suçta, kamu faaliyetlerine kişilerin saygı göstermelerinin sağlanması ve kamu görevlerinin yerine getirilmesini dolayısıyla da kamu görevini yerine getirenleri engellemeye yönelik fiillerin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.Öte yandan, kendisine verilen görevi yerine getirmekte olan kamu görevlisine karşı cebir ve/veya tehdit fiili gerçekleştirilmiş bulunduğundan bu suçla aynı zamanda kişi özgürlüğü ve beden bütünlüğü de korunmaktadır. Maddede düzenlenen görevini yaptırmamak için direnme suçu, seçimlik hareketli bir suç olup kamu görevlisinin görevini yapmasını engellemek amacıyla, cebir ve/veya tehdit kullanılması ile suç oluşmaktadır. Bu suçun oluşabilmesi için, öncelikle engellenmek istenen işin o kamu görevlisinin görevine giriyor olması zorunludur. Zira madde, kamu görevlisinin yerine getirdiği herhangi bir iş için değil, görevine giren bir iş için koruma sağlamaktadır. Cebir, kamu görevlisine karşı fiziki güç kullanılmasıdır. Cebrin sınırı, kasten yaralama suçunun temel şekli veya daha az cezayı gerektiren hâli kapsamında değiştirilebilecek boyutta olmasıdır. Cebirle, kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerine sebebiyet verilirse,fail ayrıca bu suçtan da beşinci fıkra uyarınca cezalandırılacaktır. Cebir veya tehdidin alenî olması şart değildir.Bu manada cebir ve tehdit, kamu görevlisinin görevini yerine getirmesini engellemeğe elverişli, doğrudan kamu görevlisine yönelik ve ortadan kaldırılmadığı sürece göreve devam edilmesine engel olan güç kullanılmasını ifade eder.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

a)İddianamede yer almadığı halde, sanığa ek savunma hakkı verilmeden TCK'nın 43/2. maddesinin uygulanması suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 226/2. maddesine muhalefet edilmesi,

b)Temel ceza 9 ay hapis cezası olarak belirlenmesinden sonra TCK’nın 265/4 ve 43/2. maddelerine göre artırım yapılarak neticeten 1 yıl 6 ay hapis cezası yerine, hesap hatası sonucu 1 yıl 8 ay hapis cezası olarak tayin edilmesi suretiyle fazla hapis cezası belirlenmesi,

a)İddianamede yer almadığı halde, sanığa ek savunma hakkı verilmeden TCK'nın 43/2. maddesinin uygulanması suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 226/2. maddesine muhalefet edilmesi,

b)Temel ceza 9 ay hapis cezası olarak belirlenmesinden sonra TCK’nın 265/4 ve 43/2. maddelerine göre artırım yapılarak neticeten 1 yıl 6 ay hapis cezası yerine, hesap hatası sonucu 1 yıl 8 ay hapis cezası olarak tayin edilmesi suretiyle fazla hapis cezası belirlenmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 06.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11390, Karar No: 2016/6054, Tarih: 08.06.2016

**15. Ceza Dairesi         2015/11390 E.  ,  2016/6054 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mala zarar verme

HÜKÜM : TCK'nun 152/1-d, 168/1, 50/1-a, 52 maddeleri gereğince mahkumiyet

Mala zarar verme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık ve katılan tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Aynı köyden olan sanık ve katılanın evlerine gelen içme suyunun aynı borudan geçtiği ve ek boru ile evlerine dağıldığı, suç tarihinde sanığın katılana ait eve giden su borusunu ek yerinden keserek ucuna kazık taktığı ve katılana ait eve su gitmesini engellediği, iddia edilen olayda; atılı suçun sübut bulduğuna yönelik mahkemenin kabul ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; sanığın suçun oluşmadığına ve katılanın lehe hükümlerinin uygulanmadığına ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 08/06/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/4225, Karar No: 2025/2978, Tarih: 22.05.2025

**3. Hukuk Dairesi         2024/4225 E.  ,  2025/2978 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/1857 E., 2024/1900 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2023/1042 E., 2024/376 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı ... Peyzaj San. ve Tic. A.Ş. ile müvekkil şirket arasında 05.05.2020 tarihinde ... sözleşme hesap numaralı abonelik sözleşmesi akdedildiğini, daha sonra ... A.Ş. tarafından borçların ödenememesi sebebiyle aboneliğin feshedildiğini, ... A.Ş.nin abonelik sözleşmesi çerçevesinde ödenmemiş borçlarına ilişkin 07.11.2022 tarihinde ... A.Ş.ye karşı yasal takip başlatıldığını, 01.10.2023 tarihi itibariyle güncel borcun 273.062,60 TL olduğunu, fesih akabinde işbu tesisata ilişkin borç devam etmekteyken 30.09.2022 tarihinde diğer davalı ... Tohum Limited Şirketi tarafından aynı tesisata ilişkin abonelik talebinde bulunulduğunu, bu noktada müvekkili şirket tarafından Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin ilgili maddeleri gereğince ... Tohum Limited Şirketi ile aynı tesisat üzerinde abonelik işlemleri yapılmak durumunda kalındığını, genel olarak artık borçlarını ödeyemeyecek duruma gelmiş şirket yetkililerini borca batmış şirketin borçlarını ödemek yerine başka bir şirket üzerinden ticari faaliyetlerine devam etme ve muvazaalı bu işlem ile alacaklılarından kaçma yolunu seçmekte olduklarını, bu durumda şirket şirket alacaklılarının alacaklarına kavuşması için bu iki şirket arasında organik bağ olduğunun tespitini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, ileri sürerek; davalı şirketler arasındaki organik bağın tespiti ile ... adına tesis edilen abonelik sözleşmesinin iptali ile organik bağ kapsamında davalıların özdeş sayılarak müvekkil şirkete karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1. ... Tohum ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını savunarak, davanın reddini dilemiştir.

2. Davalı ... Peyzaj San ve Tic. A.Ş., davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

II. CEVAP

1. ... Tohum ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını savunarak, davanın reddini dilemiştir.

2. Davalı ... Peyzaj San ve Tic. A.Ş., davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tek başına sorumluluk tespitini istemekte davacının hukuki yararının olmadığı, zira tespit kararı verilse bile bir miktara hükmedilmeyeceği için icra kabiliyetinin olmayacağı, davacının tespit talep etmekte hukuki yararı olmadığından; dava şartının eksik olduğu, bu nedenle tespit talebinin hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiği, alacak talep edilmiş olsa dahi, öncelikle dava şartı olan arabuluculuğa başvuru yapması gerektiği, bu nedenle eda davası şartlarının da tamam olmadığı gerekçesiyle; dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; gerek Mahkeme tarafından gerek İstinaf Mahkemesi tarafından hukuki yarar kapsamında yapılan eksik ve hatalı değerlendirmeler sonucunda davanın usulden reddine karar verildiğini, davalı şirketin abonelik talebinde bulunduğu tesisatın bulunduğu adresi abonelik başvurusundan çok önce kiraladığı ve fiili kullanıcı sıfatıyla önceki abone üzerinden enerji tüketimi sağladığı, borcun tahakkuk ettirildiği adreste ve tarihte de fiili kullanıcı oluğu, aboneliğe dair borçtan kurtulmak amacıyla muvazaalı olarak abonelik başvurusunda bulundukları, yeni abonelik başvurusunda bulunmaksızın, ... A.Ş.ye ait abonelik üzerinden tüketiminde bulunduğu, dolayısıyla abone ile fiili kullanıcının tüketim bedellerinden müteselsilen sorumlu oldukları, dava konusu abonelik üzerinden yararlandırılan elektrik hizmet bedelinin ödenmemiş olması nedeniyle müvekkil şirketin alacağının bulunduğunu ve bu alacağın ödenmesini önlemek amacıyla danışıklı bir işlem (kira akti) yapıldığını, şirketin zarara uğratılmak istendiği ileri sürerek, kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, önceki abone olan davalı şirket ile yeni abone olan diğer davalı şirket arasındaki organik bağın tespiti istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle eda davası açılması gereken hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/14175, Karar No: 2015/30906, Tarih: 05.11.2015

**15. Ceza Dairesi         2015/14175 E.  ,  2015/30906 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 15 - 2015/273914

İNCELENEN KARARIN;

MAHKEMESİ : Mersin 10. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 21/04/2015

NUMARASI : 2015/170 (E) ve 2015/291 (K)

SANIK : E.. B..

SUÇ : Kamu malına zarar verme, kasten yaralama

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Somut olayda; KOM Şube Müdürlüğü görevlilerince alınan istihbarat bilgileri çerçevesinde; Şükrü Akküyün'e ait adrese gümrük kaçağı sigaralar getirileceği ihbarı ile alınan tertibat ve izlemede, belirtilen adres önüne akşam saatlerinde gelen 31 EV 412 plakalı kamyonetin Şükrü'nün ikametinin karşısındaki evin avlusuna alınması üzerine, görevli memurların olaya müdahale edip arama yapmak/aracı götürmek istemeleri nedeniyle çıkan tartışmada, sanık Erdal'ın, toplanan kalabalık içinden, demir-ahşaptan mamûl sandalyeyi şikayetçi İsa ve diğer görevlilerin (ve 33 FV 137 plakalı hizmet aracının) bulunduğu yöne doğru fırlatarak, görevli-şikayetçi Cahit'in sağ omzuna, oradan sekip hizmet aracının bağaj kapağı üzerine düşüp hasar oluşturması ve çarpma neticesi kırılıp-savrulan ahşap parçalarından birinin görevli-şikayetçi İsa'nın burnuna isabet etmesi eylemlerinin, Dairemiz'in 12.02.2015 tarih ve 2013/32407 E, 2015/17399 K sayılı "bozma" ilamına uyularak "nitelikli mala zarar verme (olası kast ile)", "şikayetçi-görevliler Cahit ve İsa'ya karşı olası kast ile yaralama" suçlarını oluşturduğunu takdir eden mahkemenin kabul ve uygulamalarında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükümlerin ONANMASINA, 05.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15357, Karar No: 2013/15206, Tarih: 07.11.2013

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2012/15357 E.  ,  2013/15206 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin desteğinin işleteni olduğu aracın, davalı ... nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalandığını, desteğin, sürücüsü ve işleteni olduğu bu araçla, 28.07.2007 tarihinde tek taraflı trafik kazası yapması sonucunda yaşamını yitirdiğini, müvekkilinin, zarar gören üçüncü kişi konumunda bulunduğunu belirterek, 6.500,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Ergo İsviçre Sigorta A.Ş vekili, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; ... Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85.maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hakimin taktirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A. Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.

Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91.maddede düzenlenen sorumluluğu da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Öyle ise, hem işleten hem de sigortacının sorumluluğu, hukuki niteliği itibariyle tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanununda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde: