muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/264, Karar No: 2019/163, Tarih: 07.03.2019

Katılan çelişkinin nedenini Amasya Cumhuriyet Başsavcılığında ifade verirken hasta olmasına ve bu nedenle ifadesinin kısa olmasına bağlamış, şikayetin geç yapılmasını ise sanıktan korktuğu bu nedenle şikayetçi olmadığı nedenine bağlamıştır. Olaya ilişkin en net tanık anlatımı tanık ...'e ait olup, tanık anlatımlarından sanığın katılanla zorla ilişkiye girdiği sonucunu çıkarmak mümkün değildir. Olayın ortaya çıkış şekli, olay tarihi ve şikayet tarihi arasında geçen süre, katılanın oluşa ilişkin aşamalardaki anlatımlarının içerdiği çelişkiler, katılanın önce Tokat'ta bir huzurevine, sonrasında da Amasya'da bir sığınma evine yerleştirilmesi ile sanığın hakimiyet alanından çıkması karşısında, sanık hakkında şikayette bulunmasının önündeki engellerin kalkmış olmasına rağmen ancak hamileliğini öğrenmesi ile olayan 40 gün kadar sonra şikayetçi olması gibi hususlar birlikte değerlendirildiğinde, sanığın katılanla, katılanın rızası hilafına önce öpme ve vücuduna dokunma ile, sonrasında ise iki kez cinsel ilişkiye girerek cinsel saldırı suçunu işlediğine dair mahkumiyetine yeter delil bulunmadığı, bu nedenle katılan ... sanık arasında yaşanan cinsel ilişkinin katılanın rızası ile gerçekleştiğinin kabulü gerektiği düşüncesi ile, sanık hakkında zincirleme nitelikli cinsel saldırı suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün onanmasına dair Yüksek Daire kararına itiraz etmek gerekmiştir” görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

5271 sayılı CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 14. Ceza Dairesince 25.04.2018 tarih, 9505-3127 sayı ve oy çokluğu ile, itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire çoğunluğu ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; katılanın sanığın eylemlerine rızasının bulunup bulunmadığı, bu bağlamda sanığa atılı cinsel saldırı ile kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarının unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığının belirlenmesine ilişkin ise de; Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 27. maddesi uyarınca öncelikle davaya katılan olarak kabulüne karar verilen Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekiline gerekçeli kararın tebliğ edilmesinin gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.

İncelenen dosya kapsamından;

Sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve nitelikli cinsel saldırı suçlarından kamu davası açıldığı,

Yerel mahkemece davanın Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ihbar edildiği, 19.04.2013 tarihli oturuma iştirak eden anılan Bakanlık vekilinin talebi üzerine davaya

katılmasına karar verildiği,

Yerel mahkemece verilen mahkûmiyet hükümlerinin sanık müdafisi ve katılan mağdure vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine hükümlerin bozulduğu,

İncelenen dosya kapsamından;

Sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve nitelikli cinsel saldırı suçlarından kamu davası açıldığı,

Yerel mahkemece davanın Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ihbar edildiği, 19.04.2013 tarihli oturuma iştirak eden anılan Bakanlık vekilinin talebi üzerine davaya

katılmasına karar verildiği,

Yerel mahkemece verilen mahkûmiyet hükümlerinin sanık müdafisi ve katılan mağdure vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine hükümlerin bozulduğu,

Bozma üzerine yapılan yargılama sırasında katılan Bakanlık vekiline duruşma davetiyesi gönderilmediği gibi yokluğunda verilen kararın da tebliğ edilmediği,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümünde sağlıklı bir hukuki çözüme ulaşabilmek için bu konudaki anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde yarar bulunmaktadır.

Anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesi;

"Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir...",

“Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesi ise;

“Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.

Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır...” şeklinde düzenlenmiş olup Anayasamızın 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu, 40. maddesinde, Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen herkesin, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkının bulunduğu belirtilmiştir.

5271 sayılı CMK'nın “Kararların gerekçeli olması” başlıklı 34. maddesinin ikinci fıkrası;

"Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şekilleri belirtilir",

“Eski hâle getirme” başlıklı 40. maddesi ise;

"(1) Kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişi, eski hale getirme isteminde bulunabilir.

(2) Kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemesi halinde de, kişi kusursuz sayılır" biçiminde düzenlenmiş olup 5271 sayılı CMK'nın 34. maddesinde, hüküm ve kararlardaki kanun yolu bildiriminin; başvurulabilecek kanun yolu, mercii, şekli ve süresini de kapsaması zorunluluğu vurgulanmıştır. Aynı Kanunun 40. maddesinin birinci fıkrasında, kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişinin, eski hale getirme isteminde bulunabileceği, ikinci fıkrasında ise, kanun yoluna başvuru hakkının kendisine bildirilmemesi hâlinde, kişinin kusursuz sayılacağı belirtilmiştir.

Konumuzla ilgisi bakımından kararların açıklanması ve tebliği ile temyiz talebi ve süresi

üzerinde de durulmasında fayda bulunmaktadır.

Konumuzla ilgisi bakımından kararların açıklanması ve tebliği ile temyiz talebi ve süresi

üzerinde de durulmasında fayda bulunmaktadır.

Temyiz mahkemesince temyiz davasının görülebilmesi için, temyiz kanun yoluna başvuru hakkı olanların tamamının kararı tefhim veya tebliğ yoluyla öğrenmeleri kanuni bir zorunluluktur. Nitekim 5271 sayılı CMK’nın “Kararların açıklanması ve tebliği” başlıklı 35. maddesinin 2. fıkrasında; “Koruma tedbirlerine ilişkin olanlar hariç, aleyhine kanun yoluna başvurulabilecek hâkim veya mahkeme kararları, hazır bulunamayan ilgilisine tebliğ olunur” hükmü yer almaktadır.

5271 sayılı CMK'nın “kanun yollarına başvurma hakkı” başlıklı 260. maddesinin birinci fıkrası ise;

"(1) Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ... bu Kanuna göre katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için kanun yolları açıktır" şeklindedir.

Bu bilgiler ışığında ön soruna ilişkin uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve nitelikli cinsel saldırı suçlarından kamu davası açıldığı, Yerel Mahkemece davanın Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ihbar edildiği, 19.04.2013 tarihli oturuma iştirak eden anılan Bakanlık vekilinin talebi üzerine davaya katılmasına karar verildiği, Yerel Mahkemece verilen mahkûmiyet hükümlerinin sanık müdafisi ve katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine hükümlerin bozulduğu, bozma üzerine yapılan yargılama sırasında katılan Bakanlık vekiline duruşma davetiyesi gönderilmediği gibi yokluğunda verilen kararın da tebliğ edilmediği, yoklukta kurulan hükmün temyiz hakkı olanlara usulüne uygun tebliğ edilmediği hallerde temyiz süresinin işlemeye başlamayacağı, temyiz etme ihtimali tüketilmeden yapılan inceleme sonucu verilen onama veya bozma kararlarının da hukuki değer ifade etmeyeceği anlaşıldığından, hükmün usulüne uygun olarak katılan Bakanlık vekiline tebliğ edilerek temyiz süresinin başlatılması, kararın katılan Bakanlık tarafından temyiz edilmemesi halinde sadece sanık müdafisi ve katılan vekilinin temyiziyle sınırlı olarak sonuçlandırılması; katılan Bakanlık vekili tarafından temyiz edilmesi durumunda ise ek tebliğname düzenlemesi sağlanıp temyiz istemlerinin birlikte ve tek seferde incelenerek temyiz davasının sonuçlandırılmasının gerektiği kabul edilmelidir.

Bu itibarla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının değişik gerekçeyle kabulüne, Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 19.11.2015 tarih ve 6515-10804 sayılı onama ilamının kaldırılmasına, Zile Ağır Ceza Mahkemesinin 06.05.2015 tarih ve 24-38 sayılı hükmünün katılan Bakanlık vekiline usulünce tebliğinin sağlanması için tevdi kararı verilmesi amacıyla Yargıtay 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına

gönderilmesine karar verilmelidir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

gönderilmesine karar verilmelidir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının değişik gerekçeyle KABULÜNE,

2- Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 19.11.2015 tarih ve 6515-10804 sayılı onama kararının KALDIRILMASINA,

3- Dosyanın, Zile Ağır Ceza Mahkemesinin 06.05.2015 tarih ve 24-38 sayılı hükmünün katılan Bakanlık vekiline usulünce tebliğinin sağlanması için tevdi kararı verilmesi amacıyla dosyanın Yargıtay 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 07.03.2019 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9544, Karar No: 2024/1076, Tarih: 08.02.2024

**8. Ceza Dairesi         2021/9544 E.  ,  2024/1076 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/245 E. 2016/164 K.

SUÇ : Tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı (5271 sayılı Kanun) maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Salihli Cumhuriyet Başsavcılığının 10.07.2015 tarihli iddianamesi ile sanık hakkında tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 174 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava açılmıştır.

2. Salihli 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 24.03.2016 tarihli kararı ile sanık hakkında tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi suçundan 5237 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 52 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2 yıl 6 ay hapis ve 80,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Cumhuriyet savcısının temyiz isteği;

Ele geçirilen patlayıcı madde ile ilgili 5237 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca rapor aldırılmadan hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, sanığın yetkili makamlardan gerekli izni almaksızın, patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeyi muhafaza ettiği iddiasına ilişkindir.

2. 06.06.2015 tarihli tutanak ile Sart Mahallesi Gimnazyum Harabeler bölgesinde birinci derece sit alanı içerisinde bir şahsın bulunduğu yönünde ihbar üzerine jandarma ekiplerince belirtilen bölgede bir ağacın yanında olduğu görülen sanığın kimliğinin olmadığını beyan etmesi üzerine karakola götürüldüğü, karakolda çantasının içerisindeki siyah poşette 32 adet fünye olduğu tespit edilerek muhafaza altına alındığı belirlenmiştir.

3. Sanık savunmasında, altın madeni bulmak için Salihli ilçesi Sart Mahallesi dere yataklarına geldiğini, ele geçirilen 32 adet patlayıcıyı bir şantiyenin yanından geçerken bulduğunu, altın bulma işinde kullanmayı düşündüğünü ifade ettiği belirlenmiştir.

3. Sanık savunmasında, altın madeni bulmak için Salihli ilçesi Sart Mahallesi dere yataklarına geldiğini, ele geçirilen 32 adet patlayıcıyı bir şantiyenin yanından geçerken bulduğunu, altın bulma işinde kullanmayı düşündüğünü ifade ettiği belirlenmiştir.

4.a) Manisa Emniyet Müdürlüğü Olay Yeri İnceleme Şube Müdürlüğü Bomba İmha ve İnceleme Büro Amirliğinin 04.08.2015 tarihli raporu ile ele geçen 32 adet kapsülün maden ve taş ocaklarında ve yol yapım şantiyelerinde patlamalarda kullanılan NONEL kapsül oldukları, incelemesi yapılan toplam 32 adet kapsülün gerekli ruhsata haiz işyerlerince maden ve taş ocaklarında patlayıcı maddeleri patlatmak için kullanılan kapsüllerden olduğu, 5237 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesi kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmiştir.

b) Manisa Emniyet Müdürlüğü Olay Yeri İnceleme Şube Müdürlüğü Bomba İmha ve İnceleme Büro Amirliğinin 09.06.2015 tarihli raporu ile söz konusu patlayıcıların emsallerine eş değer patladığı belirlenmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Bomba İmha ve İnceleme Büro Amirliğinin raporları ile sanıktan ele geçen fünyelerin 5237 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesi kapsamında patlayıcı niteliğinde olduğunun belirlenmesi karşısında, Cumhuriyet savcısının temyizi reddedilmiş ve sanık hakkında kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, Cumhuriyet savcısının yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Salihli 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 24.03.2016 tarihli kararında Cumhuriyet savcısı tarafından ileri sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar

yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden Cumhuriyet savcısının temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 08.02.2024 tarihinde karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2012/8651, Karar No: 2012/8135, Tarih: 15.05.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/8651 E.  ,  2012/8135 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, almakta olduğu yetim aylığının kesilmesi ve sağlık karnesinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesilen yetim aylığının kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca kesilen ölüm aylığının kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56.maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56.maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle Anayasanın 20. maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin

hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle/köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15/05/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.