muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/1978, Karar No: 2024/1793, Tarih: 28.05.2024

1.11. Mahkemece bozma sonrası alınan bilirkişi raporu ve ek rapor, bozma gereklerine uygun olmadığı gibi söz konusu raporlar ile dosyaya taraflarca sunulan uzman görüşleri arasında çelişkiler mevcuttur. Bozma ilamına uygun, söz konusu çelişkileri de giderecek şekilde rapor alınmadan, asıl davada davacı iş sahibi şirket tarafından sunulan 17.10.2022 tarihli uzman görüşü esas alınarak sonuca varılması doğru olmamıştır.

1.12. Bu durumda, mahkemece, konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyeti marifetiyle, gerekirse mahallinde keşif de yapılıp, Dairemizin 03.10.2019 tarihli bozma kararında belirtilen hususlarda inceme ve araştırma yapılarak, yukarıda bahsi geçen raporlar arasındaki çelişkileri de giderecek şekilde rapor alınarak, sonucuna göre asıl davada bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.

2. Birleşen davada davacılar ... Dayanıklı Tük. Malları San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekillerinin temyiz itirazlarına gelince;

2.1. Mahkemece, kambiyo hukuk hükümleri uyarınca, takibe konu çeklerin keşidecisi ve lehdarı olan davacıların, iş sahibi ciranta ... şirketinin, temel ilişkiye dayalı def’i ve itirazlarını, davalı çek hamili olan yükleniciye karşı ileri süremeyecekleri gerekçesiyle, birleşen davanın reddine karar verilmiş ise de söz konusu çeklerin otel inşaatı kapsamında davacılar tarafından keşide ve ciro edildiği uyuşmazlık dışıdır. Asıl davada yapılacak incelemede sonucunda, iş sahibi ... şirketinin temel ilişkide yüklenici şirkete borçlu bulunmadığının tespit edilmesi halinde, yüklenici şirketin alacaklı sıfatı kalmayacaktır.

2.2. Mahkemece bu husus gözetilerek, birleşen davada, asıl davanın sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

3. Bozma nedenine göre, asıl ve birleşen davalarda hükmü temyiz eden taraflar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalılar ... İnş. Turzm. San. ve Tic. A.Ş. vekili ile temlik alan davalılar ......Ltd. Şti., ... ......Ltd. Şti., .....Ltd. Şti vekillerinin, asıl davada verilen hükme ilişkin temyiz itirazlarının ve (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle birleşen davada davacılar ... Dayanıklı Tük. Malları San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, asıl ve birleşen davalarda adı geçenler yararına BOZULMASINA,

(3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, taraflar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,

Yargıtay duruşmasında vekili hazır bulunan asıl ve birleşen davada davalı ... İnş. Turzm. San. ve Tic. A.Ş. ve temlik alan davalı ... İnş. San...Ltd.Şti. lehine takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin, asıl davada davacıdan tahsili ile adı geçen şirketlere ödenmesine,

(3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, taraflar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,

Yargıtay duruşmasında vekili hazır bulunan asıl ve birleşen davada davalı ... İnş. Turzm. San. ve Tic. A.Ş. ve temlik alan davalı ... İnş. San...Ltd.Şti. lehine takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin, asıl davada davacıdan tahsili ile adı geçen şirketlere ödenmesine,

Yargıtay duruşmasında vekili hazır bulunan, birleşen davada davacılar lehine takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin, davalılardan tahsili ile davacılara ödenmesine,

Peşin alınan temyiz karar harçlarının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

28.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14779, Karar No: 2013/18241, Tarih: 17.12.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/14779 E.  ,  2013/18241 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm müdahil Hazine vekili ile davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

2942 Sayılı Kamulaştırma Kanununun 4650 sayılı Yasayla değişik 18. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Mahkemece, taşınmaz mal hakkındaki mülkiyet ihtilafı ile ilgili davanın tüm taraflarına, 10. madde uyarınca tebligatların ve ilanların yapılması, taşınmazın kamulaştırma bedelinin yine bu maddedeki usule göre tespit edilmesi ve bu bedelin mülkiyet ihtilafıyla ilgili davanın sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmek üzere idarece mahkemenin belirttiği bankaya 10. madde uyarınca ve üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasından sonra, bu bedelin ileride belli olacak hak sahibine ödenmesine ve taşınmaz malın idare adına tesciline karar verilir ve bu karar tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir.” düzenlemesi getirilmiştir. Buna göre taşınmazın mülkiyeti çekişmeli ise bu ihtilafta yer alan tüm taraflar kamulaştırma bedeli tespit ve tescil davasında davalı olarak yer almalıdır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; dava konusu taşınmazın malik hanesinde “davalı” ibaresinin yazılı olup ifrazen 1374 ada 29 parselden geldiği, tutanakların incelenmesinde hazine adına tespit edildiği ancak bu parsel hakkında ...tarafından tespite itiraz davası açıldığı, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1958/732-1959/581 sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece mülkiyet ihtilafına ilişkin bu kararın usulüne uygun olarak kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak dava kesinleşmişse sonucuna göre taşınmazın Hazineye ait olduğu hususu göz önüne alınarak, karar kesinleştirilmemişse taşınmazın mülkiyetinin çekişmeli halde bulunduğu kabul edilip mülkiyet çekişmesine ilişkin dosyada yer alan ... veya ölü ise mirasçıları eldeki bu davaya davalı olarak dahil edilmeleri gerekirken bu şekilde bir araştırma yapılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kabule göre de;

Mahkemece birbirine çelişkili ve infazı mümkün olmayacak şekilde, hem davalı olarak gösterilen kişiler hakkında taşınmazda malik olmadıklarından husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi, hem de kamulaştırma bedelinin ileride belirlenecek hak sahibine ödenmesine ilişkin hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Kabule göre de;

Mahkemece birbirine çelişkili ve infazı mümkün olmayacak şekilde, hem davalı olarak gösterilen kişiler hakkında taşınmazda malik olmadıklarından husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi, hem de kamulaştırma bedelinin ileride belirlenecek hak sahibine ödenmesine ilişkin hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile şimdilik diğer yönleri incelenmeksizin hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edenlerden davacı tarafa iadesine, 17.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/996, Karar No: 2025/1397, Tarih: 08.04.2025

**6. Hukuk Dairesi         2024/996 E.  ,  2025/1397 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/308 E., 2024/25 K.

BİRLEŞEN DAVA TEKİRDAĞ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ 2016/145 ESAS

BİRLEŞEN DAVA TEKİRDAĞ 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ 2017/41 ESAS

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar asıl ve birleşen davalarda davacı ... vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 08.04.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl ve birleşen davada davalılar vekili Avukat Gülin Yalkın geldi. Tebligata rağmen başka gelen olmadığı anlaşılmakla onların yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçelerinde; taraflar arasında 05.05.2014 tarihli Şantiye Mühendisliği, Tadilat ve Uygulama Proje Yapım Sözleşmesi imzalandığını, işin teminatı olarak müvekkilinin halen ikamet ettiği, mülkiyeti kendisine ait olan taşınmazı inançlı işlem ile davalı ...’ya devrettiğini, davalı ...’nın da diğer davalı vakfa devrettiğini, müvekkilinin sözleşme ile üstlenmiş olduğu taahhüdü yerine getirdiğini, ancak davalı şirketin bakiye 50.000,00 TL’yi ödemediği gibi davalı ...'nın da kendisine inançlı işlem ile devredilen taşınmazı iade etmediğini belirterek taşınmazın müvekkili adına tapuda tesciline, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000,00 TL’nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili asıl ve birleşen davaya karşı verdiği cevap dilekçesinde; taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiğini, davacıya borçlu olmadıklarını, tam tersine fazla ödeme nedeniyle alacaklı olduklarını, inançlı işlemin söz konusu olmadığını, dava konusu gayrimenkul ve davacı için yapılan tüm işlemlerin banka aracılığıyla yapılmış olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

II. CEVAP

Davalılar vekili asıl ve birleşen davaya karşı verdiği cevap dilekçesinde; taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiğini, davacıya borçlu olmadıklarını, tam tersine fazla ödeme nedeniyle alacaklı olduklarını, inançlı işlemin söz konusu olmadığını, dava konusu gayrimenkul ve davacı için yapılan tüm işlemlerin banka aracılığıyla yapılmış olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.09.2018 tarihli ve 2015/99 Esas, 2018/310 Karar sayılı ilk kararı ile davacının, karşı yanın rızası veya ıslah olmadan iddiasını genişletemeyeceğinden dava dilekçesinde dayanılan sebep, vakıa ve dayanak hususlar çerçevesinde değerlendirme yapılması gerektiği, davacının taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 05.05.2014 tarihinde işe başladığı, 10.03.2015 tarihinde işi bıraktığı, işi bıraktığında işin %10 seviyesinde olduğu, bunun işin ruhsat alınma aşamasına isabet ettiği, davacının 10 ay çalışması nedeniyle belirlenen aylık ücretine göre 35.000,00 TL'yi hakettiği, ayrıca davacının inşaat ruhsatından sonra tadilat projesi hazırlanıp belediyeye sunmakla 12.500,00 TL ücreti hakettiği, davalı tarafından davacı adına şantiye şefliği bedeli olarak 15.500,00 TL ödeme yapıldığı, bu durumda davacının asıl davada davaya konu edilen sözleşmeden dolayı davalı şirketten 32.000,00 TL bakiye alacağının kaldığı kabul edilmiş; tapu iptal ve tescil talebi yönünden ise; inanç sözleşmesi, 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca ancak yazılı delille kanıtlanabileceğinden, davacının da bu iddiasını ispata yarar delil sunamadığı anlaşıldığından davacının, davalılar ... mirasçıları aleyhine ve Balcı Vakfı aleyhine açmış olduğu tapu iptal ve tescil davasının reddine; birleşen davaların da reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 18.09.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 26.01.2022 tarihli ve 2019/570 E., 2022/149 K. sayılı kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 26.01.2022 tarihli kararının süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Daire'mizin 28.09.2023 tarih ve 2022/2499 Esas, 2022/149 Karar sayılıilamı ile "asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin tüm, asıl ve birleşen davalarda davalılar vekilinin diğer temyiz itirazları reddedilerek, "6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ''Taleple Bağlılık İlkesi'' başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasında; ''Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.'' hükmüne yer verilmiştir. Anılan yasal düzenleme gereğince dava dilekçesinde yer almayan bir hususta mahkeme yargılama yapamayacağı gibi hüküm de veremez. Davacı yüklenici, dava dilekçesinde açık olarak taraflar arasında imzalanan 05.05.2014 tarihli sözleşmeden bahsederek bu sözleşme kapsamında yapılan iş karşılığı ödenmeyen alacağının tahsilini istediğinden, diğer sözleşme ile sözleşme dışı işlere ilişkin dava dilekçesinde talebi bulunmadığından ve davasını da ıslah etmediğinden ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesince sadece dava konusu edilen sözleşmenin dikkate alınarak, yargılama yapılması doğru olmuştur. Mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davacı yüklenici tarafından bu sözleşme kapsamında toplam 47.500,00 TL bedelli iş yapıldığı, bu iş için davalı tarafından ödenen 15.500,00 TL mahsup edilerek, asıl davada davalı şirket aleyhine 32.000,00 TL’ye hükmedilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince davalı şirketin, davaya konu sözleşme nedeniyle davacının hak ettiği alacağa ve ödemelere ilişkin bir istinaf sebebi ileri sürülmediği kabul edilmiş ise de; davalı şirketin istinaf dilekçesi incelendiğinde hükme esas alınan bilirkişi raporunun davalı ödemelerini yeterince dikkate almadığı, kendi ticari defterlerinin incelenmesi yönündeki taleplerinin mahkemece değerlendirilmediği, davacı tarafın dahi 280.707,00 TL tahsilat yaptığını ikrar ettiği yönündeki istinaf sebepleri değerlendirildiğinde davalının davaya konu sözleşme nedeniyle yapılan ödemeleri istinaf ettiği anlaşıldığından istinaf mahkemesinin bu gerekçesi yerinde görülmemiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporu ile, davacı yüklenicinin sözleşme kapsamında 47.500,00 TL’lik iş yaptığı hesaplanmıştır. Davacı 16.10.2017 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde, diğer dava konusu yapılmayan işler haricinde dava konusu sözleşme uyarınca davalı şirketin 87.880,00 TL ödeme yaptığını ikrar etmiştir. İş bu durumda davacının açık ikrarı karşısında, dava konusu yapılan sözleşme uyarınca davalı tarafça ödenen iş bedeli, davacı tarafça yapıldığı hesaplanan 47.500,00 TL iş bedelinden fazla olduğu anlaşıldığından mahkemece asıl davada davalı şirket aleyhine açılan davanın tümden reddine karar verilmesi gerekirken, kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır."gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, ispatlanamayan tapu iptali tescil ve birleşen dosyalardaki tazminat davalarının reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Asıl ve birleşen davalarda davacı vekili temyiz dilekçesinde,

a. Mahkemenin, dava dilekçesinde fazlaya dair talep ve dava haklarının saklı tutulduğunu ve şimdilik 50.000,00 TL talepte bulunulduğunu dikkate almadığını,

b. Mahkemenin davalıların yaptığı ödemelerin 287.000,00 TL tutarlı kambiyo senedi karşılığında ödendiğini tespit ettiğini, bu tespitin doğru olduğunu, taşınmaz bedeli 220.000,00 TL'nin de bu ödemeler dahilinde olduğunu, yüksek mahkemenin, tespite konu kambiyo senedinin Çatalca İcra Müdürlüğünün 2015/501 Esas takip dosyası ile mükerrer tahsilat amacı ile davalılar tarafından icraya konulduğunu bilmeksizin, eksik inceleme neticesinde böyle hatalı bir karar verdiğini, bu nedenle kararın bozulması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Asıl ve birleşen davalarda uyuşmazlık, sözleşme uyarınca ödenmeyen bakiye iş bedelinin tahsili ve inançlı işlemle devredilen taşınmazın tapu iptal ve tescil istemlerine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; asıl ve birleşen davalarda davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

28.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin asıl ve birleşen davalarda davacıdan alınarak Yargıtaydaki duruşmada vekille temsil olunan asıl ve birleşen davalarda davalılara verilmesine,

Aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden asıl ve birleşen davalarda davacı ...'tan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

08.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/9699, Karar No: 2019/3229, Tarih: 28.03.2019

**11. Ceza Dairesi         2016/9699 E.  ,  2019/3229 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

HÜKÜM : Mahkumiyet

A- Sanıklar ... ve ... hakkında sahte fatura düzenleme suçundan verilen mahkûmiyet hükümlerine yönelik sanık ... müdafiileri ile sanık ... müdafiinin temyizinin incelemesi:

Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığının 08.12.2009 tarih ve 2009/12151 esas sayılı iddianamesi ile sanıklar hakkında “sahte fatura düzenleme” suçundan kamu davası açılmış ise de; atılı suça ilişkin olarak sanıklar hakkında verilmiş bir mütalaa bulunmadığı dikkate alınarak; öncelikle durma kararı verilip, 213 sayılı VUK'nin 367. maddesi gereğince dava şartı olan mütalaanın verilip verilmeyeceği Vergi Dairesi Başkanlığından sorularak, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, yargılamaya devamla hüküm kurulması,

B-Sanıklar ... ve sanık ... hakkında sahte fatura düzenleme suçundan verilen mahkumiyet hükümlerine yönelik sanık ... müdafii ve sanık ... müdafiinin temyizinin incelemesi:

1-Anayasanın 2. maddesine göre, Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir. "Hukuk Devleti", her eylem ve işlemi hukuka uygun, insan haklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan, kanunların üstünde kanun koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğunun bilincinde olan devlettir. Anayasa'nın 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre de "...usulüne göre verilmiş hakim kararı olmadıkça, yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış mercinin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kağıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz."

5271 sayılı CMK’nin Birinci Kitap Dördüncü Kısmında, altı bölüm halinde koruma tedbirleri, bu kapsamda “arama ve elkoyma” işlemine dair usul ve esaslar (m. 116-134) düzenlenmiştir. Ancak ceza yargılamasına dair çeşitli usul hükümleri ile “arama ve elkoyma” gibi koruma tedbirlerine ilişkin hükümlere bir çok özel kanunda da yer verilmiştir. Bunlardan biri de 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'dur. 213 sayılı Kanun'un 359. maddesindeki suçlara ilişkin olarak Cumhuriyet savcısının dava açması, Kanun gerekçesindeki ifadeyle “vatandaşın mali emniyeti mülahazası ile” vergi idaresinin vereceği mütalaaya bağlandığı gibi anılan Kanun'un 142-147. maddeleri arasında “arama” ve “aramalı inceleme”nin usul ve şartları ayrıntılı bir şekilde hükme bağlanmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 142. maddesi uyarınca "İhbar veya yapılan incelemeler dolayısıyle, bir mükellefin vergi kaçırdığına delalet eden emareler bulunursa, bu mükellef veya kaçakçılıkla ilgisi görülen diğer şahıslar nezdinde ve bunların üzerinde arama yapılabilir. Aramanın yapılabilmesi için:

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 142. maddesi uyarınca "İhbar veya yapılan incelemeler dolayısıyle, bir mükellefin vergi kaçırdığına delalet eden emareler bulunursa, bu mükellef veya kaçakçılıkla ilgisi görülen diğer şahıslar nezdinde ve bunların üzerinde arama yapılabilir. Aramanın yapılabilmesi için:

1)Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların buna lüzum göstermesi ve gerekçeli bir yazı ile arama kararı vermeye yetkili sulh yargıcından bunu istemesi,

2) Sulh yargıcının istenilen yerlerde arama yapılmasına karar vermesi, şarttır."

Buna göre, vergi kaçırıldığına delalet eden emarelerin bulunması halinde, vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar, arama yapılmasını gerekli kılan bir yazıyla sulh ceza hâkiminden talepte bulunacak, arama kararının verilmesi halinde de, arama işlemi genel kolluk görevlileri tarafından değil, vergi inceleme elemanları gerçekleştirilecektir. VUK’nin 7. maddesine göre genel kolluk, talep üzerine sadece gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasını sağlamakla yükümlüdür.

VUK'nin 147. maddesinde, “bu bölümde açıkça yazılı olmayan hallerde Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun arama ile ilgili bulunan hükümlerinin uygulanacağı"nın belirtilmesinden maksat, bu Kanun'un aramaya ilişkin 142-146. maddelerinde açıkça düzenlenen konularda bu hükümlerin, açıkça düzenlenmeyen konularda ise CMK hükümlerinin uygulanmasının sağlanmasıdır.

Ceza muhakemesinde, arama olağan bir koruma tedbiri iken, Vergi Hukuku’nda istisnai, olağandışı bir denetim yoludur. Niteliği itibariyle adli arama olmasına rağmen, bu aramanın genel suç kolluğu tarafından değil, vergi inceleme elemanlarınca yapılabilmesi, vergi suçlarına ilişkin olarak yapılacak aramanın özelliğidir. Bir araç koruma tedbiri olarak vergi araması, vergi incelemesi denetim yolunun ön basamağıdır. Amaç, vergi kaçırıldığını ortaya çıkaracak ve destekleyecek belge ve kayıtların bulunmasıdır.

Ceza usul hukukunda, re’sen araştırma ilkesi ve vicdani delil sistemi geçerli olup, amaç maddi gerçeğe ulaşmaktır. Maddi gerçek, hukuka uygun elde edilen her türlü delille ispatlanabilir. Anayasa'ya göre, kanuna aykırı olarak elde edilen bulgular delil olarak kullanılamaz (m.38/6). CMK uyarınca, yüklenen suç, ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş olan delillerle ispat edilebilir (m. 217/2). Delil, kanuna aykırı olarak elde edilmişse, reddolunur (m.206/2-a). Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması, hukuka kesin aykırılık sebebidir (m. 289). Açıklanan pozitif hukuk normları ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu (29.11.2005, 2005/144 Esas, 2005/150 Karar, 17.11.2009, 2009/7-160 Esas, 2009/264 Karar) kararları ile aynı yöndeki Özel Daire Kararları karşısında; “hukuka aykırı biçimde” elde edilen deliller, Türk Ceza Yargılaması Hukuku sisteminde dikkate alınamaz. Bu husus, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde yer alan ve Anayasamıza da eklenen (m. 36) adil yargılanma hakkının gereğidir.