muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/11857, Karar No: 2024/5653, Tarih: 09.05.2024

**5. Hukuk Dairesi         2023/11857 E.  ,  2024/5653 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1504 Esas, 2023/3001 Karar

DAVA TARİHİ: 13.09.2019

KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ: Bodrum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/211 Esas, 2023/76 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede;

1. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaz ile emsal olarak kabul edilen İzmir ili, Bodrum ilçesi, Güvercinlik Mahallesi 129 ada 2 parsel (eski Kumköy Mahallesi 8 parsel) sayılı taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değerlerini gösteren ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden alınan resmî yazının,

2. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmazın bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibarıyla fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parselleri mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parselleri mi olduğu ilgili Belediye İmar Müdürlüğü ile Tapu Müdürlüğünden sorulduktan sonra alınacak yazı cevaplarının,

3. Bilirkişi kurulunca incelenen ve değer biçmeye esas alınan emsal taşınmazın bilirkişi raporunda belirtilen tarihteki satışına ilişkin akit tablosunun,

4. Dava konusu taşınmazın ve içerisinde bulunduğu bölgenin ileride imar uygulamasına tabi tutulması halinde kesilmesi gereken düzenleme ortaklık payı oranını gösteren ilgili Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünden alınan resmî yazının,

Dava dosyası içerisinde ve UYAP ile oluşturulan elektronik ortamda yer almadığı belirlenmiştir.

Bu itibarla sözü geçen eksiklikler giderildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/19192, Karar No: 2013/15646, Tarih: 10.06.2013

**12. Ceza Dairesi         2012/19192 E.  ,  2013/15646 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : 5237 sayılı TCK'nın 85/1, 62, 63, 50/1-a, 52/2-4 maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm sanık müdafii, katılan vekili ve Üst Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafii, katılan vekili ve Üst Cumhuriyet savcısının yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

5237 sayılı TCK’nın 23. maddesinde, kastı aşan suçlarda veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlarda cezalandırılabilmek için failin meydana gelen sonuç açısından en azından taksirle hareket etmesi gerektiği belirtilmiş, madde gerekçesinde de, hükmün konuluş amacının, objektif sorumluluk anlayışının terk etmek olduğu, bu tür sorumluluğun, ortaçağ kanonik hukukunun kalıntısı olan “versari in re ilicita” yani hukuka aykırı bir durumda olan bunun bütün neticelerine katlanır anlayışının ürünü olduğu, çağdaş ceza hukukunun bu anlayışı çoktan terk ettiği, düzenlemeyle meydana gelen ağır netice açısından sorumluluk için neticeye ilişkin olarak en azından taksir dolayısıyla kusurlu olunması gerektiği belirtilmiştir.

Kanunun 87/4. maddesinde ise, kasten yaralama sonucunda ölümün meydana gelmesi halinde failin nasıl cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak maddedeki atfın 86. maddenin 1. ve 3. fıkralarına yapılmış olması nedeniyle, bu hükmün aynı maddenin 2. fıkrasında kalan yaralanma eylemleri açısında uygulanması mümkün değildir.

Basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilir nitelikte yaralanma sonucunda mağdurun ölmesi halinde, 5237 sayılı TCK’nın 23 ve 87/4. maddelerinin uygulanması imkânı bulunmadığından, failin sorumluluğunun genel hükümler kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Meydana gelen sonuç, (ölüm) öngörülebilir ise ve fail bu sonucu öngörmeksizin hareket etmişse, 5237 sayılı TCK’nın 22/2. maddesi uyarınca taksirle öldürme suçunu düzenleyen 85. maddesi uyarınca, öngörülebilir sonuç fail tarafından da öngörülmüş ancak istenmemiş ise fail bilinçli taksirle öldürme suçundan Kanunun 85 ve 22/3. maddeleri uyarınca, fail öngördüğü sonucu kabullenerek fiilini icra etmiş ise bu kez de, olası kastla öldürme suçundan sorumlu tutulmalıdır.

Failin ölüm sonucunu öngörmesi mümkün olmakla birlikte, gerekli özeni göstermeyerek ölüme neden olması halinde faili taksirle öldürmekten sorumlu tutmak mümkün ise de, ölüm sonucunun meydana gelmesinin öngörülmesi mümkün değilse failin taksirle öldürmeden sorumlu tutulması mümkün değildir.

Failin ölüm sonucunu öngörmesi mümkün olmakla birlikte, gerekli özeni göstermeyerek ölüme neden olması halinde faili taksirle öldürmekten sorumlu tutmak mümkün ise de, ölüm sonucunun meydana gelmesinin öngörülmesi mümkün değilse failin taksirle öldürmeden sorumlu tutulması mümkün değildir.

Neticenin öngörülebilir olmaması halinde, faili meydana gelen ağır sonuçtan sorumlu tutmak, yeniden objektif sorumluluğun kabulü anlamına gelecektir ki, böyle bir kabul kusur sorumluluğunu benimseyen ceza kanununun sistematiğine de aykırıdır.

Yapılan açıklamalar ışığında; Birbirlerine komşu olan sanık ve ölen arasında, borç, hayvan besleme ve şikayet nedeniyle husumet bulunduğu, olay günü sanık ve ölenin tartıştıkları, tartışmanın kavgaya dönüşmesi üzerine sanığın öleni itip düşmesine neden olduğu, ölenin basit tıbbi müdahale ile giderilebilir şekilde yaralandığı, ölenin evine döndüğünde yüzündeki kanı gören torununun kolluğu arayarak ihbarda bulunduğu, olay yerine gelen kolluğun her iki şahsı alarak karakola götürdüğü, karakolda bulundukları sırada ölenin kalp hastalığının aktif hale gelerek baygınlık geçirmesinin ardından öldüğü olayda; sanığın ölenin kalp hastalığını bilmediği de dikkate alındığında; sanığın eyleminin 5237 sayılı TCK'nın 86/2. maddesinde düzenlenen kasten yaralama suçuna temas ettiği gözetilmeksizin, suçun vasfında yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kabule göre de;

Sanık hakkında tayin edilen 1 yıl 8 ay hapis cezasının paraya çevrilmesi sırasında bir yıl 365 gün yerine 360 gün olarak kabul edilerek sonuç cezanın 12100 TL terine 12000 TL olarak belirlenmesi,

Kanuna aykırı olup, sanık müdafii, katılan vekili ve Üst Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 10.06.2013 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY:

Sanık ... ile ölen ... komşu oldukları, daha önceden aralarında ihtilaf bulunması nedeniyle, olay günü sanık ve ölenin tartıştıkları, tartışmanın kavgaya dönüşmesi üzerine sanığın öleni itip düşmesine neden olduğu, ölenin basit tıbbi müdahale ile giderilebilir şekilde yaralandığı, evine döndüğünde yüzündeki kanı gören torununun kolluğu arayarak ihbarda bulunduğu, olay yerine gelen kolluğun her iki şahsı alarak karakola götürdüğü, karakolda bulundukları sırada ölenin kalp hastalığının aktif hale gelerek baygınlık geçirmesinin ardından öldüğü olayda; sanığın ölenin kalp hastalığıın bilmediği de dikkate alındığında, olay ile ölüm arasında illiyet bağı bulunduğu olaydaki yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif olduğu belirtilmiş olduğundan,

5237 sayılı TCK'nın 86. maddesinin 1 ve 3 fıkraları kapsamında kasten yaralama eylemleri sonucu ölüm meydana geldiğinde TCK'nın 23. maddesinde düzenlenmiş bulunan netice sebebiyle ağırlaştırılmış suça ilişkin genel kuralın özel hükümler arasında kendisine yer bulduğu maddenin başında gelen TCK'nın 87/4 maddesinde eylem TCK'nın 86/1 maddesine ve TCK'nın 86/3 maddesine uyan hallerde hapis cezalarını belirlemiş olup, TCK'nın 86/2 maddesinde düzenlenen basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde yaralanma sonucu ölümün meydana gelmesi hali TCK'nın 87/4 maddesi kapsamında değerlendirilemeyecektir.

Sanığın maktüle karşı eylemi TCK'nın 86/2 maddesi kapsamında kalan kasten yaralama olduğu yönünde kuşku bulunmadığından TCK'nın 87/4 madde kapsamında değerlendirme imkanı yoktur.

Olayımızda sanık dikkat ve özen yükümlülüğüne uymayarak iradi bir hareketiyle kalp hastası olduğunu bilmediği komşusu ölene karşı basit yaralama eyleminde bulunduğu ancak gerçekleşen sonucu yani ölümü öngörmemiştir. Diğer bir anlatımla sanığın kastı kasten yaralamaya ilişkin olup meydana gelen ağır sonuç olan ölüme yönelik değildir. O halde sanığın olayda meydana gelen ağır netice olan ölümden taksirle sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Yüksek Yargıtay Ceza Genel Kurulumuzun 14.04.2009 tarih ve 288/1-197 – 2009-93 sayılı kararlarındaki açıklamaları ve gerekçeleri de bu yönde bulunmaktadır.

Bu itibarla Atabey Asliye Ceza Mahkemesinin 23.11.2009 tarihli sanık ... hakkında vermiş olduğu taksirle ölüme neden olmaktan dolayı TCK'nın 23. maddesi yollamasıyla 85/1, 62, 63. maddeleri gereğince cezalandırılarak hapis cezasının Adli para cezasına çevrilmesi ile ilgili hükme dair uygulamanın yerinde olduğu yalnız tayin edilen 1 yıl 8 ay hapis cezasının Adli para cezasına çevrilirken bir yılın 365 gün yerine 360 gün olarak kabul edilerek sonuç cezanın 12.100 TL yerine 12.000 TL olarak eksik belirlenmesi nedeniyle hükmü temyiz edenlerde nazara alınarak diğer yönleri ile usul ve kanuna uygun olan hükmün sonuç cezanın 12.100 TL olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA karar verilmesi gerekirken bozulmasına dair çoğunluk görüşüne muhalifiz.
Yargıtay — Esas No: 2014/20942, Karar No: 2015/6317, Tarih: 14.04.2015

**3. Hukuk Dairesi         2014/20942 E.  ,  2015/6317 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : MERSİN 4. AİLE MAHKEMESİ

TARİHİ : 11/07/2014

NUMARASI : 2013/400-2014/490

Taraflar arasındaki iştirak nafakasının artırımı davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dilekçesinde; tarafların Mersin 3.Aile Mahkemesi'nin 2006/1011 E. 2006/947 K.sayılı ilamı ile boşandıklarını, boşanma neticesinde müşterek çocuklar 1998 doğumlu Bekir ile 2000 doğumlu Alpkan'ın velayetlerinin müvekkiline verildiğini ve müşterek çocuklar lehine ayrı ayrı aylık 100'er TL iştirak nafakasına hükmedildiğini, daha sonra davacı tarafından açılan iştirak nafakası artırım davası neticesinde Mersin 2.Aile Mahkemesi'nin 2009/1141 E. 2011/52 K.sayılı kararı ile söz konusu iştirak nafakalarının her çocuk için ayrı ayrı aylık 200'er TL'ye yükseltildiğini, bu artışın üzerinden iki yılı aşkın bir süre geçtiğini ve söz konusu nafakaların müşterek çocukların ihtiyaçlarını karşılamaya yetmediğini, müşterek çocukların zorunlu ihtiyaçları ve okul masraflarının arttığını, davalının polis memuru olup aylık 2.500 TL civarında maaş aldığını, maaşına ek olarak operasyon tazminatı, taltif ve para ödülleri vb. ek ücretler aldığını, yine davalının adına kayıtlı bir adet teknesi olduğunu da belirterek, müşterek çocuklar için aylık 200'er TL'lik iştirak nafakalarının her çocuk için ayrı ayrı aylık 500'er TL'ye yükseltilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili dilekçesinde; iştirak nafakalarının artışının üzerinden iki yıl gibi bir süre geçtiğini ve davalının gelir düzeyinde nafaka artışını gerektirecek düzeyde bir değişimin olmadığını, davalının maaşındaki artış kadar davacının da maaşında artış olduğunu, davalının ikinci evliliğini yapıp bu evliliğinden bir kız çocuğunun olduğunu, müşterek çocukların okul dışındaki zamanlarının çoğunu davalının yanında geçirdiklerinden tüm giderlerinin davalı tarafından karşılandığını, davalının ek ödemelerinin süreklilik arz etmediğini, davalının eşi üzerine kayıtlı aracın ise evlenmeden önce davalının eşi tarafından alınmış olup ona ait olduğunu, davalının şahsına ait bir teknesi olmadığını, söz konusu teknenin davalının eniştesine ait olduğunu, nitekim teknenin ruhsatının bunu izah edeceğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile birlikte, tarafların müşterek çocukları olan 1998 doğumlu Bekir ve 2000 doğumlu Alpkan için ayrı ayrı hükmedilen aylık 200 'er TL'lik iştirak nafakalarının 100'er TL artırılarak ayrı ayrı aylık toplam 300 'er TL olarak davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının değerlendirilmesi sonucunda;

Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile birlikte, tarafların müşterek çocukları olan 1998 doğumlu Bekir ve 2000 doğumlu Alpkan için ayrı ayrı hükmedilen aylık 200 'er TL'lik iştirak nafakalarının 100'er TL artırılarak ayrı ayrı aylık toplam 300 'er TL olarak davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının değerlendirilmesi sonucunda;

Dava, müşterek çocuklar 1998 doğumlu Bekir ve 2000 doğumlu Alpkan lehine hükmedilen iştirak nafakalarının artırılması talebine ilişkindir.

TMK'nın 182/2.maddesinde; velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır.

Velayet kendisine tevdi edilmeyen taraf, ekonomik imkanları ölçüsünde müşterek çocuğun giderlerine katılmakla yükümlüdür. Diğer taraftan, iştirak nafakası belirlenirken ana ve babanın ekonomik durumları gözönünde tutulmakla birlikte velayet hakkı kendisine tevdi olunmuş tarafın bu görev nedeniyle emeğinin ve yüklendiği sorumlulukların karşılığı olan harcamaların da dikkate alınması zorunludur.

Mahkemece, nafaka takdir edilirken; çocuğun yaşı, eğitimi ve ihtiyaçlarının yanında, ana-babanın gelir durumu da gözetilmeli ve nafaka yükümlüsünün (babanın) gelir durumu ile orantılı olacak şekilde hakkaniyete uygun bir nafakaya hükmedilmelidir.

Somut olayda, dosyadaki bilgi ve belgelerden tarafların 16.10.2006 tarihinde boşandığı, boşanma kararı ile birlikte müşterek çocuklar 1998 doğumlu Bekir ile 2000 doğumlu Alpkan'ın velayetlerinin davacı anneye verildiği ve müşterek çocuklar lehine ayrı ayrı aylık 100'er TL iştirak nafakasına hükmedildiği, daha sonra davacı tarafından açılan iştirak nafakası artırım davası neticesinde Mersin 2.Aile Mahkemesi'nin 2009/1141 E. 2011/52 K.sayılı kararı ile söz konusu iştirak nafakalarının her çocuk için ayrı ayrı aylık 200'er TL'ye yükseltildiği, müşterek çocuklardan Bekir'in 9.sınıf öğrencisi olup eğitimine devam ettiği ve aynı zamanda dershane masrafının olduğu, müşterek çocuk Alpkan'ın ise 7.sınıf öğrencisi olup, onun da eğitimine devam ettiği, davalının ise polis memuru olarak görev yaptığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, somut davada; tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumları, nafakaların niteliği, müşterek çocukların yaşları, eğitim durumları, ihtiyaçları ve nafaka yükümlüsünün (davalı babanın) gelir durumu nazara alındığında, takdir olunan iştirak nafakaları miktar itibariyle az olup, TMK 4. maddesinde vurgulanan hakkaniyet ilkesine uygun bulunmamıştır.

Bu nedenle mahkemece; müşterek çocukların ihtiyaçlarındaki değişim ve davalının gelir durumundaki artış gözetilerek, hakkaniyete uygun bir nafakalara hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Bu nedenle mahkemece; müşterek çocukların ihtiyaçlarındaki değişim ve davalının gelir durumundaki artış gözetilerek, hakkaniyete uygun bir nafakalara hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 14.04.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/2257, Karar No: 2012/20156, Tarih: 15.11.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/2257 E.  ,  2012/20156 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, kurum işleminin iptaline, kesilen aylıkların yeniden bağlanması gerektiğinin tespitiyle, ödenmeyen aylıkların faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanun'un 56/2. fıkrası uyarınca ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasında, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi

nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.