muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/3113, Karar No: 2016/12961, Tarih: 21.11.2016

**3. Hukuk Dairesi         2016/3113 E.  ,  2016/12961 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (TÜKETİCİ) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki Tüketici Sorunları Hakem Heyeti Kararının iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, davalı tüketicinin başvurusu üzerine, ... Kaymakamlığı Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığı'nın 10/03/2014 tarih ve 2014/496 sayılı kararı ile tüketicinin elektrik faturalarında tahsil edilen 242,21 TL kayıp-kaçak bedeli ile dağıtım-iletim bedeli, sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedellerinin tüketiciye iadesine dair verilen kararın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürerek, söz konusu kararın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davacı şirket tarafından tahsil edilen kayıp kaçak bedellerinin hukuka aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacı ... şirketinin, kayıp-kaçak bedelini elektrik abonesi olan tüketiciden tahsil etmesinin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafça temyiz edilmiştir.

1-)Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak bedeli ile dağıtım-iletim bedeli, sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedellerinin abonelere iadesine yönelik olarak verilen Tüketici Hakem Heyeti Kararının iptali istemine ilişkindir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının ... Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde ... tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin ...'na sınırsız bir fiyatlandırma ve

tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, ... kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki, uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişede etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanun "17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde ....nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17.madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir. Hal böyle olunca, karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan ... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan kayıp-kaçak bedeli ile dağıtım-iletim bedeli, sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., Geçici 19. ile 20.maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-)Bozma nedenlerine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

2-)Bozma nedenlerine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, HUMK'nun 440/I maddesi uyarınca karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 21.11.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/5988, Karar No: 2010/221, Tarih: 21.01.2010

**17. Hukuk Dairesi         2009/5988 E.  ,  2010/221 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kartal Asliye 3.Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalının işleteni ve sürücüsü olduğu aracın müvekkili şirkete kasko sigortalı araçta hasara neden olduğunu ve hasar bedelinin sigortalılarına ödendiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, bakiye 16.825,00TL.nın ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davalıdan tahsiline ... verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, kusuru kabul etmediklerini,olayda hızlı araç kullanan ve dava dışı 3.kişi aracını yakın takip eden sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olduğunu, olay yerinde keşif yapılması gerektiğini, hasarın da fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın kabulü ile 16.825,00TL.nın 21.11.2007 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine ... verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, TTK.nun 1301.maddesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Olaya ilişkin olarak düzenlenen 18.7.2007 tarihli Trafik Kazası Tespit Tutanağında davalı ...'in “manevraları düzenleyen genel şartlara uymama” ve “sola dönüş kuralına riayet etmeme” nedeniyle asli kusurlu olduğu belirtilmiş,yargılama sırasında alınan 13.8.2008 tarihli bilirkişi raporunda da kaza tespit tutanağındaki kusur dağılımının oluşa uygun olduğu ve iştirak edildiği görüşüyle, davalı ...'ın aynı gerekçelerle olayda % 75 oranında asli kusurlu, sigortalı sürücünün “yakın takip” nedeniyle % 25 oranında tali kusurlu olduğu,dava dışı ... plakalı araç sürücüsünün ise kusursuz olduğu belirtilmiştir. Olayın gelişimi genel hatlarıyla kaza tespit tutanağında ve bilirkişi

raporunda belirtildiği şekilde olmakla beraber,olay sırasında ... plaka sayılı sigortalı araç sürücüsünün dava dışı ... plakalı aracı yakın takip etmekle beraber, dava dışı bu aracı sollamak istediği, süratinin de fazla olduğu ve bu şekilde önünde fren yapmış olan dava dışı araca arkadan çarptıktan sonra, dönüş yaptığı yöndeki sağ şeride geçmiş olan davalı aracıyla da çarpışmış olduğu temyiz dilekçesi ekinde dosyaya sunulmuş olan ... C.Başsavcılığının 27.7.2007 tarih ve 2007/983 Hz. sayılı takipsizlik evrakı ve eklerinden (ifade tutanaklarından) anlaşılmaktadır.

Açıklanan bu olgu karşısında, sigortalı araç sürücüsünün olaydaki kusur oranının değişebileceği anlaşılmaktadır. O halde, mahkemece dosyanın ... Teknik Üniversitesi ya da Karayolları Fen Heyeti gibi kuruluşlardan oluşturulacak uzman bilirkişi kuruluna tevdii edilerek, kaza tespit tutanağı, yol durumu, hazırlık soruşturması ifadeleri, tanık beyanları, resimler, araçların çarpışma noktaları, mevcut bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte irdelenmek suretiyle,sürücülerin olaydaki kusur oranlarının duraksamaya yer vermeyecek şekilde yeniden tespiti için rapor alınması ve dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilip varılacak sonuca göre bir ... verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

SONUÇ; Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 21.1.2010 gününde oybirliğiyle ... verildi.
Yargıtay — Esas No: 2005/471, Karar No: 2005/442, Tarih: 06.07.2005

**Hukuk Genel Kurulu         2005/12-471 E.  ,  2005/442 K.**

**"İçtihat Metni"**

|  |  |  |

| --- | --- | --- |

| **Mahkemesi** | : | İstanbul 10.İcra Hukuk Mahkemesi |

| **Günü** | : | 18.5.2005 |

| **Sayısı** | : | 2005/267-694 |

|  |  |  |

|  |  |  |

Taraflar arasındaki *“şikayet”* davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 10.İcra Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 28.5.2004 gün ve 2004/126-672 sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12.Hukuk Dairesinin 4.2.2005 gün ve 24354-1880 sayılı ilamı ile,

*(...**Anayasa'nın 4709 Sayılı Yasa ile değişik 46/son fıkrası hükmüne göre kesin hükme bağlanan (kesinleşmiş) kamulaştırma bedellerinin ödenmemesi halinde, kararın kesinleşme tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması talep edilebilir. Bir başka anlatımla henüz kesinleşmemiş kamulaştırma bedelleri için Anayasada öngörülen en yüksek faiz oranının uygulama alanı bulunmamaktadır.*

*İcra mahkemesince takip dayanağı ilamın kesinleşmesine kadar 3095 Sayılı Yasa hükümleri doğrultusunda (Bütçe Kanununda öngörülen yıllar ve oranlar gözönünde tutularak), ilamın kesinleşmesinden sonra ise kesinleşme tarihinde 17.10.2001' den sonra olma koşulu da gözetilerek Anayasa'nın 46/son maddesi uyarınca kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden hesaplama yapılması gerekmektedir*

*Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonrası verilen rapor yukarıdaki ilkelere uygun düşmemektedir.*

*Yapılacak iş, açıklanan kurallara uygun olarak, Yargıtay denetimine imkan tanıyacak şekilde, bilirkişiden ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesinden ibarettir. Bu gerekçeyle kararın bozulması gerekirken onandığı anlaşılmaktadır. O halde, borçlu idarenin karar düzeltme talebi kabul edilmelidir.**...)*

Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

**TEMYİZ EDEN**: Davacı vekili

**HUKUK GENEL KURULU KARARI**

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre,Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken,önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

**SONUÇ**:Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile,direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K.nun 429. Maddesi gereğince **BOZULMASINA,**istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 6.7.2005 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/507, Karar No: 2020/6316, Tarih: 03.11.2020

**11. Ceza Dairesi         2017/507 E.  ,  2020/6316 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme ve kullanma, muhteviyatı itibariyle sahte fatura düzenleme ve kullanma, defter ve belge gizleme

HÜKÜM : Mahkumiyet, beraat

213 sayılı Kanun'un 367. maddesi uyarınca dava şartı olan mütalaa ve ekindeki vergi suçu raporuna uygun olarak düzenlenen Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 03.04.2013 tarih, 2013/7226 esas sayılı iddianamesi ile sanık ... hakkında 2010 takvim yılında muhteviyatı itibariyle sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarından açılan kamu davaları ile ilgili hüküm kurulmadığı anlaşılmakla, belirtilen suçlardan mahallinde hüküm kurulması mümkün görülmüştür.

1-Sanık ... hakkında defter ve belge gizleme suçundan kurulan beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin temyiz talebinin incelenmesinde;

Defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçunun, varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit ve saklama mecburiyeti bulunan defter ve belgelerin vergi incelemesine yetkili kimselere ibraz edilmemesi ile oluştuğu, defter ve belgeleri saklama sorumluluğunun şirket yetkilisi sanığa ait olduğu, 213 sayılı VUK’nin 253. maddesi uyarınca defter ve belgelerin ait olduğu yılı takip eden takvim yılından başlamak üzere 5 yıl saklama ve istendiğinde ibraz edilme zorunluluğu bulunduğu, somut olayda da; 2010 takvim yılına ait defter ve belgelerin 22/02/2011 tarihli yazı ile istenildiği ve yazının aynı tarihte işyeri çalışanına tebliğ edildiği, yine aynı tarihli tutanakla da işyerinin vergi incelemesine müsait olmadığı tespit edildiği halde 2010 takvim yılına ait noter tasdikli envanter defteri ile bir kısım fatura ve irsaliyelerin ibraz edilmediğinin anlaşılması karşısında, sanık ...’nin tüm unsurları itibarıyla oluşan "defter, kayıt ve belgeleri gizleme" suçundan mahkumiyeti yerine beraatine hükmolunması yasaya aykırı,

2-Sanıklar hakkında 2010 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik sanıklar müdafii ve katılan vekilinin temyiz taleplerinin incelenmesinde;

a)5271 sayılı CMK'nin 225. maddesi uyarınca hükmün konusunun duruşmanın neticesine göre iddianamede gösterilen fiil ve failden ibaret olduğu, Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 03.04.2013 tarih, 2013/7226 esas sayılı iddianamesi ile 213 sayılı Kanun'un 367. maddesi uyarınca dava şartı olan mütalaa ve ekindeki vergi suçu raporuna uygun olarak sanıklar hakkında 2010 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarından kamu davaları açıldığı, sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarının birbirlerinden ayrı ve bağımsız suçlar olduğu, her suç için ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden hükmün gerekçesinde sanıkların eylemlerinin 2010 takvim yılında sahte fatura kullanma şeklinde tek suç kabul edilip, hüküm fıkrasında 2010 takvim yılında sahte fatura düzenleme ve kullanma şeklinde belirtilmek suretiyle tek hüküm kurulması,

b)Sanık ... hakkında 2011 takvim yılından da açılmış bir kamu davası olmadığı halde, iddianame dışına çıkılarak beraat hükmü kurulması yasaya aykırı,

c)Kabule göre; 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesinin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarihli 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafii ve katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA, 03.11.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/13008, Karar No: 2020/1599, Tarih: 20.01.2020

**18. Ceza Dairesi         2019/13008 E.  ,  2020/1599 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜM : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdanı kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanun'un 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanunu'nun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanunu'nun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II -Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

1- Toprak Kirliliği

2872 sayılı Kanunun ek 1/a maddesi “Toprağın korunmasına ve kirliliğinin önlenmesine, giderilmesine ilişkin usûl ve esaslar ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” hükmünü içermektedir. Aynı Kanun’un 20. maddesinin (j) bendine göre Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya gerekli önlemleri almadan atıkları toprağa vermek yaptırım gerektiren bir eylem olarak tanımlanmıştır.