muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/5628, Karar No: 2019/16397, Tarih: 23.09.2019

**9. Hukuk Dairesi         2019/5628 E.  ,  2019/16397 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ

DAVA : Davacı, işçilik alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin red kararına karşı davacı avukatı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi davacı avukatının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nun 370. maddesi uyarınca ONANMASINA, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 23/09/2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/21660, Karar No: 2016/7910, Tarih: 14.04.2016

**5. Hukuk Dairesi         2015/21660 E.  ,  2016/7910 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bozova Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın reddine dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

1-Davalı idarenin sunduğu 1975 tarihli kamulaştırma evrakında kamulaştırılan alanlar ile fen bilirkişi raporunda el atıldığı belirtilen alanların yüzölçümleri farklı olduğundan, kamulaştırılan kısımla ilgili varsa dava dosyasının, yoksa kamulaştırma krokisi dahil ilgili tüm belgelerin getirtilmesinden sonra, önceki kamulaştırmaya konu yol ile davacının kamulaştırmasız el atıldığını iddia ettiği 141 nolu parselde 5926,50 m2, 152 nolu parselde 4534,62 m2 yerin çakıştırılıp, fen bilirkişisi raporunda işaretlettirilmesi suretiyle el atıldığı öne sürülen alanla daha önce kamulaştırılan yerin aynı yer olup olmadığının tespiti için fen bilirkişisinden ek rapor alınması gerektiği düşünülmeden, eksik inceleme ile karar verilmesi,

2-Kamulaştırmasız el atma olduğunun tespiti halinde, el atılan kısımların yer bedeli ile, kalan kısımların yüzölçümleri, geometrik şekilleri, kullanım durumları itibariyle değer düşüklüğü olup olmadığı yönünde ziraat bilirkişilerinden rapor alınarak, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 14/04/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3664, Karar No: 2013/8751, Tarih: 05.03.2013

**3. Ceza Dairesi         2012/3664 E.  ,  2013/8751 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Ceza verilmesine yer olmadığına dair,

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Diğer temyiz itirazları yerinde görülmediğinden reddine, ancak;

Sanığın olayın akabinde polis tarafından alınan 10.10.2007 tarihli beyanında, daha önceden kendisinin otosunun camına tehditvari sözler içeren yazı bırakıp kendisini telefonla tehdit eden, arkadaşı Aziz’in evinin ziline basarak rahatsızlık veren mağduru otosunun içerisinde görüp, otosundan tahta sopasını alarak otonun yanına gittiğini şahsın otosunun torpidosundan bıçak aldığını gördüğünü, şahsa tahta sopa ile vurduğunu, şahsa arabasından aşağı indiğinde de yine sopasıyla vurduğunu, kendilerini ayırdıklarını, otosuna binmek üzere iken şahsın otosundan bıçak alıp gelerek kendisini bıçakladığını bildirmesine, mağdurun da Cumhuriyet savcısınca alınan 10.10.2007 tarihlinde alınan beyanında otosunun içerisinde oturmakta ikin sanığın açık olan camdan kendisine yumrukla vurduğunu, aracından aşağı indiğinde de sopayla vurduğunu, araya girenlerin kendisini kurtardığını, akabince aracına giderek torpidodaki bıçağı alarak sanığı bıçakladığını, sol bileği ve iki parmağının kırıldığını bildirmesine göre dosyada bulunan bütün deliller birlikte değerlendirilip önce sanığın tahrik altında mağduru sopa ile yaraladığının, bunun sonrasında da mağdurun bıçakla sanığı yaraladığının kabulü yerine, sanığın eylemini meşru savunma sınırları içerisinde gerçekleştirdiği kabul edilerek, yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 05.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/11190, Karar No: 2014/11481, Tarih: 05.05.2014

**8. Ceza Dairesi         2013/11190 E.  ,  2014/11481 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2011/403741

MAHKEMESİ : Yenişehir Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 22/06/2011

NUMARASI : 2011/105 (E) ve 2011/230 (K)

SUÇ : Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması

Gereği görüşülüp düşünüldü:

24.12.2009 tarihinde İnegöl'de bulunan ATM'den emekli maaşını çekmek istediği sırada kendisinden yardım talep ettiği şahsın katılana ait bankamatik kartını ele geçirerek Yenişehir'de bir ATM'den 740 TL para çektiği, başlatılan soruşturmanın faili meçhul olarak İnegöl Cumhuriyet Başsavcılığının 2010/251 soruşturma numarasına kayıt- lı olduğu 18.02.2010 tarihinde Mustafa Kemal Paşa ilçesinde bir başka olay nedeniyle suç üstü yakalanan sanığın katılan tarafından teşhis edilmesi üzerine Mustafa Kemal Paşa Cumhuriyet Başsavcılığınca yetkisizlik kararıyla Yenişehir Cumhuriyet Başsavcığına gönderilen soruşturma dosyasına istinaden sanık hakkında kamu davası açıldığının anlaşılması karşısında; aynı eylem nedeniyle İnegöl Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütü- len soruşturmanın akıbetinin araştırılması ve sanığın mükerrer cezalandırılmasının önlen- mesi bakımından sanık hakkında dava açılıp açılmadığının tespiti ile dava açılmış olması halinde birleştirilmesi, aksi halde evrakı incelenerek bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya konulduktan sonra tüm delillerin birlikte değerlendirilerek sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden eksik incelemeyle yazılı biçimde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş ol- duğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uy- gulanması gereken CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZULMASINA), 05.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5092, Karar No: 2019/334, Tarih: 07.02.2019

**23. Hukuk Dairesi         2016/5092 E.  ,  2019/334 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Davacı tarafından açılan iflas davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik verilen hükmün süresi içinde müdahiller ... Ekonomi ... A.Ş, Sen ... Konf. Plastik ve Eğitim Hiz. San. ve Tic. A.Ş, T. ... ... ..., Türkiye ... ... A.Ş, ... Ambalaj Sanayi ve Tic. A.Ş, ... Toptan ... ve Endüstriyel Ürünleri Paz. Ltd. Şti, Pan-pen ... Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti. vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, gıda sektöründe faaliyet gösteren müvekkili şirketin borca batık olduğunu, sunulan iyileştirme projesinin başarıya ulaşması halinde bu durumdan kurtulacağını ileri sürerek müvekkili şirketin iflasının 1 yıl süreyle ertelenmesini talep ve dava etmiştir.

Müdahil vekilleri, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacı şirketin borcu batık durumda olduğu, şirket varlıklarının borçları karşılama oranının yüksek olduğu, iyileştirme projesinde öngörülen satışların gerçekleşmesi halinde borca batıklıktan çıkalabileceği, sunulan iyileştirme projesinin ciddi ve inandırıcı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı şirketin iflasının 1 yıl süreyle ertelenmesine karar verilmiştir.

Kararı, bir kısım müdahil vekilleri temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre bir kısım müdahiller vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle bir kısım müdahiller vekillerinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harçlarının temyiz edenlerden alınmasına, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 07.02.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/21216, Karar No: 2008/15680, Tarih: 17.09.2008

**12. Hukuk Dairesi         2008/21216 E.  ,  2008/15680 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Edremit İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 17/07/2008

Yargıtay Başkanlar Kurulu’nun 31.01.2003 tarih ve 1 sayılı kararının 1. maddesi gereğince, çekişmenin (İİK’ nun 10. babında düzenlenen itirazın kaldırılması ve buna bağlı olarak tahliyeye ilişkin) olması nedeniyle Dairemizin görev alanı dışında kalıp, Yüksek 6. Hukuk Dairesi’nin görev alanına girdiği anlaşılmakla, dosyanın adı geçen Daireye gönderilmesine, 17.09.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7901, Karar No: 2016/4120, Tarih: 17.03.2016

**3. Hukuk Dairesi         2015/7901 E.  ,  2016/4120 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki istirdat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin davalı ... şirketinin elektrik abonesi olduğunu, davalının Nisan 2011 tarihinden itibaren %15 oranında kayıp- kaçak bedelinin haksız bir şekilde faturalara yansıttığını, toplamda 3.902,48 TL kayıp-kaçak bedeli ödemek zorunda kaldıklarını, kayıp-kaçak adı altında alınan bedelin yasal dayanağının bulunmadığını ve davalı şirketin haksız kazanç edindiğini ileri sürerek, 3.902,48 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu teknik veya teknik olmayan nedenlerle elektrik maliyetine yansıyan kayıp-kaçak bedelinin henüz özelleştirilmesi tamamlanmayan ...ıtım A.Ş. adına taraflar arasındaki sözleşmenin 4. maddesi gereği tahsil edildiğini, yapılan tahsilatın sözleşme, usul ve yasaya uygun bulunduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

İhbar olunan... Dağıtım A.Ş. vekili; hat, trafo ve teknik kayıp nedeni ile de oluşan kayıp-kaçak bedelinin EPDK kararlarına uygun bir şekilde zorunlu olarak tahsil edildiğini, Yargıtay kararlarının da bu şekilde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş, tüketici dernekleri tarafından Danıştay'da açılan davanın da bekletici mesele yapılmasını talep etmiştir.

Mahkemece; davanın, kayıp-kaçak bedelinin istirdadı istemine yönelik olduğu, taraflar arasında elektrik enerjisi tedarik ve satış sözleşmesi tanzim edildiği, davacı şirketin, davalı şirketin elektrik abonesi olduğu ve kayıp-kaçak bedeli adı altında 3.902,48 TL ödemede bulunulduğu hususlarının sabit olduğu, uyuşmazlığın; elektrik abonelik sözleşmesine dayalı olarak kayıp-kaçak bedeli altında ödenen paranın iadesinin gerekip

Mahkemece; davanın, kayıp-kaçak bedelinin istirdadı istemine yönelik olduğu, taraflar arasında elektrik enerjisi tedarik ve satış sözleşmesi tanzim edildiği, davacı şirketin, davalı şirketin elektrik abonesi olduğu ve kayıp-kaçak bedeli adı altında 3.902,48 TL ödemede bulunulduğu hususlarının sabit olduğu, uyuşmazlığın; elektrik abonelik sözleşmesine dayalı olarak kayıp-kaçak bedeli altında ödenen paranın iadesinin gerekip

gerekmediği noktasında toplandığı, tarafların tacir olup; taraflar arasındaki sözleşmenin geçerli ve tarafları bağlayıcı nitelikte olduğu, davanın taraflarının ticarî işletmesinden kaynaklandığından olayda 4077 sayılı kanun hükümlerinin uygulama olanağı bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin 4. maddesinde; sayaç okuma ve kayıp-kaçak bedellerinin tahsil edileceğine dair özel hüküm bulunduğu, TTK’nun 18/2. maddesi uyarınca her tacirin ticaretine ait bütün fâaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesinin esas olduğu, taraflar tacir olduğundan davacı şirketin sözleşmede yer alan hükümlerin haksız şart olduğunu ileri süremeyeceği, basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gereken davacı şirket için sözleşmenin bağlayıcı olduğunu bilerek başlangıçta kayıp-kaçak bedeli adı altında bir bedel ödemeyi kabullendiğinden, kayıp- kaçak bedeli adı altında ödenen paranın iadesini talep edemeyeceği, bu nedenlere açılan davanın reddi cihetine gidilmesi gerektiği, gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş. Hüküm davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanunî gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Uyuşmazlık; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun (17/12/2014 tarih, 2014/7-1884 Esas, 2014/1045 sayılı kararıyla karar düzeltme kanun yolundan da geçen) 21/05/2014 tarih, 2013/7-2454 Esas, 2014/679 nolu kararı ve Dairenin istikrar kazanmış karar ve uygulamasına göre, elektrik abonelerinden alınmamasına karar verilen kayıp-kaçak bedelinin, tahsil edilebileceği şartının tacir olan davacının imzalamış olduğu sözleşmeyle kararlaştırılmış olması bir başka deyişle “sözleşmeyle hüküm altına alınmış olması” hâlinde, dağıtım şirketleri tarafından elektrik abonelerinden alınıp alınamayacağına ilişkindir.

Davalı şirket; kayıp-kaçak bedelinin davacıya fatura edileceğinin tacir olan davacının imzaladığı sözleşmeye konduğunu belirterek, davacının bu bedelden sorumlu olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiş ve mahkemece de aynı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davalı şirket; kayıp-kaçak bedelinin davacıya fatura edileceğinin tacir olan davacının imzaladığı sözleşmeye konduğunu belirterek, davacının bu bedelden sorumlu olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiş ve mahkemece de aynı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Genel olarak kişiler, özel hukuk alanında diğer kişilerle olan ilişkilerini hukuk düzeni içinde kalmak şartıyla diledikleri gibi düzenlerler, diledikleri konuda diledikleri kişiler ile sözleşme yapabilirler. Bu olanak, BK'nu ve TBK'nunda öngörülen sözleşme özgürlüğü (akit serbestliği) ilkesinin bir sonucudur ve bu hak irade özerkliği (sözleşme hürriyeti) prensibi ile Anayasa (m.48) tarafından teminat altına alınmıştır. Bu sözleşme özgürlüğü çerçevesinde kişiler kanun tarafından düzenlenmiş olan sözleşme tiplerinden ayrı karma veya nev'i şahsına münhasır (kendine özgü) sözleşmeler yapmak ve bunların koşullarını diledikleri gibi tespit etmek, buyurucu ve yasak koyan kurallara, ahlâk ve âdaba aykırı olmamak şartıyla Kanun tarafından düzenlenmiş olan sözleşme tipini değiştirmek ve konusunu yasal sınırlar içinde tayin etmek hakkına haizdirler. Dolayısıyla bu özgürlük, sözleşmeyi yapma, sözleşmenin karşı tarafını seçme, sözleşmenin içeriğini düzenleme ya da değiştirme, sözleşmeyi ortadan kaldırma ve nihayet sözleşmenin tabi olacağı şekli belirlemeyi de kapsar.

Borçlar Hukuku'nun temelini oluşturan bireysel sözleşme, öneri, karşı öneri ve kabul gibi irade açıklamalarının uygunluğu ve uyuşmasının sağlanması, sözleşme hükümlerinin tartışma ve pazarlık konusu yapıldığı sözleşmedir. Ancak, sosyal ve ekonomik gelişmeler kitlelere yönelik hizmet gereksinimini yaratmış ve bireysel sözleşmenin kurulmasından önce bankalar, sigorta şirketleri, üretim ve pazarlama girişimcileri tek yanlı olarak sözleşme koşulları hazırlamakta, bu şekilde gelecekte kurulacak belirsiz sayıda, aynı şekil ve tipteki hukuki işlemleri düzenlemektedirler. İşte önceden hazırlanan tipik sözleşme koşulları için genel işlem koşulları terimi kullanılmaktadır.

Bu tip sözleşmelere de tip sözleşme, katılmalı sözleşme, kitle sözleşme veya formüler sözleşme denilmektedir. Bu tip sözleşmelerde pazarlık yapılması söz konusu olmadığı gibi, çoğu kez fiyat konusu bile tarifelerle belirlenmekte ve pazarlık dışı bırakılmaktadır. İşte kitlelere yönelik bu sözleşmelerde girişimci karşısındaki diğer taraf, ya kendisine sunulan sözleşmeyi kabul edecek, ya da sözleşmeye konu edim veya hizmetten yoksun kalacaktır.

Bu tip sözleşmelere de tip sözleşme, katılmalı sözleşme, kitle sözleşme veya formüler sözleşme denilmektedir. Bu tip sözleşmelerde pazarlık yapılması söz konusu olmadığı gibi, çoğu kez fiyat konusu bile tarifelerle belirlenmekte ve pazarlık dışı bırakılmaktadır. İşte kitlelere yönelik bu sözleşmelerde girişimci karşısındaki diğer taraf, ya kendisine sunulan sözleşmeyi kabul edecek, ya da sözleşmeye konu edim veya hizmetten yoksun kalacaktır.

Elektrik ve su dağıtım hizmetlerinin, “tekel” niteliğinde yürütülen bir hizmet olduğu yargı kararları ile de kabul görmüştür. (YHGK'nun 15/03/2006 tarih, 2006/4-60, 74 Esas-Karar, 22/03/2006 tarih, 2006/4-12, 95 Esas-Karar, 09/04/2008 tarih, 2008/4-321, 303 Esas-Karar, 25/09/2013 tarih, 2012/3-1927 Esas, 2013/1406 Karar, 19. HD'nin 27/l0/2010 tarih, 2010/3757 Esas, 201/12071 Karar, 29/03/2012 tarih, 2011/14264 Esas, 2012/5280 Karar, 26/03/2012 tarih, 2011/12709 Esas, 2012/4943 Karar, 26/06/2012 tarih, 2012/4270- 10486 Esas-Karar, 18/10/2012 tarih, 2012/9013-15343 Esas-Karar, 12/02/2013 tarih 2012/14482 Esas, 2013/2610 Karar, 30/04/2013 tarih, 2013/387-7800 Esas-Karar, 13. HD'nin 16/06/2010 tarih, 2010/1500-8698 Esas-Karar, 16/11/2011 tarih, 2011/5707-16675 Esas-Karar, 29/09/2011 tarih, 2011/5231-13318 Esas-Karar, 17/11/2011 tarih, 2011/9381-16792 Esas-Karar, sayılı ilâmlarına göre)

6098 sayılı TBK'nun uygulanması ile ilgili olarak kişi açısından bir sınırlama yapılmamıştır. Yani genel işlem koşullarına ilişkin düzenlemeler tacirler yanında tacir olmayanlar (tüketiciler, alıcılar, müşteriler) içinde uygulanabilecektir.

25. maddesinde ise; Genel işlem koşullarına, dürüstlük kurallarına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konamaz.

13/01/2011 tarihli 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 55/f bendinde; 1-Doğrudan veya yorum yoluyla uygulanacak kanunî düzenlemeden önemle ölçüde ayrılan, veya 2-Sözleşmenin niteliğine önemli ölçüde aykırı haklar ve borçlar dağılımını öngören, önceden yazılmış genel işlem şartlarını kullananlar dürüstlüğe aykırı davranmış olur.

Hükümleri vazedilmiştir.

Yine 6098 Sayılı TBK'nun 20. maddesinin 4. fıkrasıyla da; kamu tüzel kişileri tarafından sunulan hizmetlere ilişkin sözleşmeler de, TBK'nun sağladığı genel işlem koşulları denetimine tabi hâle getirilmiştir.

25. maddede amaçlanan husus, karşı taraf açıkça bilgilendirilmiş, içeriğini öğrenme imkânı sağlanmış olsa bile hükmün dürüstlük kuralına aykırı şekilde konulamayacağı amaçlanmıştır. TBK'nun 25. maddesi, karşı taraf sözleşmeyi rızası ile imzalasa da, özellikle sözleşmeyi reddetme imkânının olmadığı bir başka deyişle alternatif sözleşme hükümleriyle ihtiyacın giderilemeyeceği durumlarda, elektrik abonelik sözleşmesini başka bir dağıtım şirketiyle yapma olanağının bulunmadığı hâllerde TBK'nunun 25. maddesi devreye girecektir.

Ayrıca; 2003 tarihli..., Müşteri hakları ve zararların tazmini başlıklı 33. maddesinde; “Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca elektrik enerjisi hizmeti alan müşterilerin hakları ve zararlarının tazmini konusunda, Kanunun 11. maddesi ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri ile buna ilişkin diğer mevzuat hükümleri uygulanır.”

Hukukumuzda asıl olan sözleşme özgürlüğü ise de; piyasa ekonomisinin hakim olduğu hukuk sistemlerinde sözleşme özgürlüğünden doğabilecek bazı sakıncalı durumlara engel olmak amacıyla sözleşme yapma mecburiyeti kabul edilmiştir. Bu mecburiyetin mevcut olduğu hâllerde sözleşme yapmaktan kaçınma hukuka aykırı bir davranış oluşturur.

Olayımızda; davalı şirketin sunduğu elektrik dağıtım hizmetinin tekel niteliğinde olduğu tartışmasızdır.

Bu durumda davacının; (kayıp-kaçak bedelinin fatura edilmemesi yönünde) alternatif bir elektrik abonelik sözleşmesi yapma imkân ve olanağı yoktur. Ayrıca; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bahsi geçen kararına göre kayıp-kaçak bedelinin dağıtım şirketleri tarafından elektrik abonelerinden alınamayacağı yönündeki ve Dairenin anılan bedelin kanunun verdiği genel ve soyut yetkiye dayanarak EPDK tarafından ihdas edilen ikincil mevzuat (Yönetmelik, EPDK Kurul kararları ve tebliğleri) hükümleri ile alınamayacağı, ancak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 73. maddesindeki esas ve ilkeleri karşılayan bir kanun hükmüyle alınabileceği (%2 TRT payında olduğu gibi) mevcut ikincil mevzuatın bu ilke ve şartları taşımadığı (yönetmelik, EPDK kurul kararları ve tebliğlerinin) yönündeki nihaî içtihat ve görüşlerine rağmen, sözü edilen bedelin (kayıp-kaçak) tekel niteliğinde yürütülen bir hizmete binaen sözleşmede kararlaştırılmak suretiyle davacıdan tahsilinin TMK'nun 2., TBK'nun 25. ve TTK'nun 55/f maddelerinde tarif edilen, dürüstlük kurallarıyla bağdaşdığı kabul edilemez.

6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 1. maddesi, Türk Borçlar Kanununun zaman bakımından uygulanmasında genel kural olarak, geçmişe etkili olmama kriterini benimsemekle birlikte, anılan yasanın 2. maddesinde ise bu kuralın istisnalarına yer vererek, gerçekleştikleri tarihe bakılmaksızın “Türk Borçlar Kanununun kamu düzenine ve genel ahlâka ilişkin kurallarının, gerçekleştikleri tarihe bakılmaksızın, bütün fiil ve işlemlere uygulanacağı” belirtilmektedir. Genel İşlem Koşullarının içerik denetimine yönelik olarak, TBK'nun 25. madde hükümlerinin de kamu düzenini ilgilendiren hükümler olduğu kabul edilmelidir. Zira, bu kural hâkime doğrudan sözleşme içeriğine müdahale etme imkânı veren kuraldır.

Açıklanan nedenlerle, davalı tarafın verdiği hizmetin tekel niteliğinde olması karşısında TBK. 20. ve 25. maddeleri de nazara alındığında sözleşme özgürlüğünde bulunması gerekli güç dengesinin bir taraf aleyhine bozulduğu, sözleşme özgürlüğüne müdahale ile sözleşme adaletinin sağlanması gerektiği kanısına varılmıştır.