muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/3928, Karar No: 2016/4016, Tarih: 05.04.2016

**20. Hukuk Dairesi         2016/3928 E.  ,  2016/4016 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Vesayet hukukuna ilişkin davada ... 2. Sulh Hukuk ve ...2. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, 4721 sayılı TMK'nın 407. maddesi uyarınca hükümlüye vasi atanmasına ilişkindir.

... 2. Sulh Hukuk Mahkemesince; kısıtlı adayının nüfus kaydına göre yerleşim yeri adresinin "..." olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

...2. Sulh Hukuk Mahkemesince ise, hükümlünün ...5 nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna hitaben yazdığı dilekçesinde cezaevine girmeden önceki ikamet adresini “... ...” olarak bildirildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanununun 411. maddesine göre, "Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir." Aynı Kanunun 19/1. maddesi uyarınca da, “Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

Hükümlü, ...5 nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne hitaben yazdığı 03.04.2014 tarihli talep dilekçesinde cezaevine girmeden önceki son ikamet adresini “... ...” olarak belirtmişse de; ... İlçe Emniyet Müdürlüğünün 19.10.2015 tarihli yazısından hükümlünün bu adreste ikamet etmediği anlaşılmıştır. Hükümlünün adrese dayalı kayıt sisteminde kayıtlı adresinin ..." olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın...2. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince...2. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 05/04/2016 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/31301, Karar No: 2016/1532, Tarih: 21.01.2016

**22. Hukuk Dairesi         2015/31301 E.  ,  2016/1532 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, ücret zammı farkı, birleştirilmiş sosyal yardım alacağı, ikramiye, bulaşıcı hastalıklar primi ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 21.01.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/12802, Karar No: 2020/5853, Tarih: 18.06.2020

**5. Hukuk Dairesi         2019/12802 E.  ,  2020/5853 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tapuya tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare ile davalılar kayyımı vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava ve birleştirilen dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tapuya tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş, karar davacı idare ve davalılar kayyımı vekilince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki Kandıra ilçesi Kocakaymaz köyü 882, 883, 915, 916 vd. parsel sayılı taşınmazlara gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve 7139 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10/8 fıkrası gereğince, bozma sonrası artan fark bedelin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılarak karar kesinleştiğinde davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu itibarla davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Davalılar kayyımı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Bozma kararı öncesi hükmedilen bedele ilk karar tarihine, 2942 sayılı Kamulştırma Kanununun 7139 sayılı Yasa ile değişik 10/9 maddesi uyarınca bozma kararı sonrası oluşan fark bedele ise kararın kesinleşme tarihine kadar faiz işletilmesi gerektiği düşünülmeden yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru değil ise de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 4. Bend inin hüküm fıkrasından çıkartılmasına, yerine (Tespit edilen 424.871,27 TL kamulaştırma bedelinin, bozma öncesi hükmedilen 321.109,39 TL’sine 28.06.2014 tarihinden, ilk karar tarihi olan 27.02.2015 gününe, bozma sonrası hükmedilen 103.761,88 TL fark bedele ise 28.06.2014 tarihinden kararın kesinleşme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına, bu bedelin davacıdan alınarak davalılara tapu kaydındaki payları oranında ödenmesine) cümlesinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davalılar Kayyımından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, davacı idareden peşin alınan temyiz ve tarafların temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 18/06/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9917, Karar No: 2023/5194, Tarih: 10.04.2023

**4. Hukuk Dairesi         2021/9917 E.  ,  2023/5194 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/2228 E., 2020/1402 K.

HÜKÜM KARAR : Davanın Reddi- İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2017/940 E., 2019/552 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

İhtiyari dava arkadaşı olan davacılar bakımından temyiz sınırı her bir davacıya yönelik temyiz bakımından ayrı ayrı belirlenecektir.

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Buna göre davacılar vekilinin davacı ...'a yönelik temyiz istemi; dava itirazın iptali davası olup, takip talebinde davacı ... yönünden takibe konu edilen miktar 9.405,64 TL asıl alacak ve 2.938,43 TL işlemiş faiz olup, bu miktar

Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 72.070,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla; davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin anılan davacı yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacılar vekilinin davacı ...'a yönelik temyizi bakımından gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 72.070,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla; davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin anılan davacı yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacılar vekilinin davacı ...'a yönelik temyizi bakımından gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ... tarafından karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası (...) poliçesi ile teminat altına alınan aracın yaya konumundaki davacılar desteğine çarpması sonucu 29/09/2013 tarihinde meydana gelen trafik kazasında vefat ettiğini, sigorta şirketince 17/11/2014 tarihinde davacı müvekkili ... için 43.689,91 TL ödendiğini, bu ödemenin eksik ve yetersiz olduğunu, davacı müvekkilleri tarafından Adana 7. İş Mahkemesinin 2014/32 Esas 2017/124 Karar sayılı dosyası ile dava dışı işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açıldığını ve 16/03/2017 tarihinde dosyanın karara çıktığını, ancak sigorta şirketinin eksik ödediği kısmın güncellenip mahsup edilerek ödeme yapıldığını, davacı ... için 9.405,64 TL, davacı ... için 59.419,39 TL olduğundan bahisle Adana 5. İcra Müdürlüğünün 2017/6871 Esas sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptaline, takibin kaldığı yerden devamına ve %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacılara ödeme yapıldığını, kazanın meydana geldiği yerin kapalı depo olduğunu, karayolu olmadığından trafik sigortası teminatı dışında olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ''...bilirkişi raporuna göre sözü geçen kaza yerinin 2918 sayılı KTK'nun yukarıda anılan maddelerinde tanımlanan karayolu ve karayolu sayılan yerlerden olmadığı, bu nedenlerle davacıların destekten yoksun kalmakla uğradıklarını ileri sürdükleri maddi zararın davalı ... şirketinin zorunlu mali mesuliyet sigortası poliçesinin teminatı kapsamında bulunmadığı'' gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; kazanın meydana geldiği yerin kamuya açık bir alan olup ayrıca söz konusu alana doğrudan doğruya araç girişini engelleyen herhangi bir sınırlama olmadığını, bu nedenle kazanın karayolunda meydana geldiğinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; kazanın meydana geldiği yerin kamuya açık bir alan olup ayrıca söz konusu alana doğrudan doğruya araç girişini engelleyen herhangi bir sınırlama olmadığını, bu nedenle kazanın karayolunda meydana geldiğinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ''... kaza yerine ilişkin tutanak ve krokilere göre, kazanın Adana ili, Kozan ilçesi, No:145-A sayılı yerde faaliyet gösteren Hamurcular A.Ş.'ye ait bulunan işyerindeki deponun içerisinde gerçekleştiği, Kozan Cumhuriyet Başsavcılığının 2013/4002 Esas sayılı soruşturma dosyasında mevcut 29/09/2013 tarihli olay yerini gösterir basit krokisi ve buna ilişkin tutanaktan kazanın işyerinde bulunan kapalı alan olan depo içerisinde meydana gelmiş olup, KTK'nun yukarıda anılan maddelerinde tanımlanan karayolu ve karayolu sayılan yerlerden olmadığı, bu nedenlerle zararın zorunlu mali mesuliyet sigortası poliçesinin teminatı kapsamında bulunmadığı'' gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası (...) poliçesi ile teminat altına alınan aracın yaya konumundaki davacılar desteğine çarpması sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352, 362, 366, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 2,85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Davacılar vekilinin davacı ...'a yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK)’nun 2 nci maddesinde bu Kanunun, karayollarında uygulanacağı belirtildikten sonra, bu kural biraz daha genişletilerek aynı maddenin (a) ve (b) fıkralarındaki durumlarda da uygulanabileceği öngörülmüş; karayolu tanımına girmediği halde genel trafiğin kullanımına açık olan yerler “karayolu gibi” kabul edilmiştir.

3. Değerlendirme

Davacılar vekilinin davacı ...'a yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK)’nun 2 nci maddesinde bu Kanunun, karayollarında uygulanacağı belirtildikten sonra, bu kural biraz daha genişletilerek aynı maddenin (a) ve (b) fıkralarındaki durumlarda da uygulanabileceği öngörülmüş; karayolu tanımına girmediği halde genel trafiğin kullanımına açık olan yerler “karayolu gibi” kabul edilmiştir.

Bu bağlamda, karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da, bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı; bu haliyle, toplu trafiğin bulunduğu yerler ile karayoluyla bağlantısı olan yerlerin de bu kapsama alındığı belirtilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince kamunun yararlandığı tüm yollar karayolu tanımı içindedir. Bu açıdan karayolunda taşıt trafiğine kamu yönetimince izin verilip verilmemesi önemli olmayıp fiilen bu amaçla kullanılması yeterlidir. Yine karayolu zemininin asfalt, beton, taş veya toprak olması arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Bu açıdan köy, orman, dağ, tarla ve yayla yolları da karayoludur.

Yukarıda da açıklandığı üzere; Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanması için kazanın mutlaka karayolunda meydana gelmesi gerekmeyip karayolu ile bağlantısı olan bir alanda meydana gelmesi halinde de karayolunda meydana gelmiş gibi kabul edilmektedir. (H.G.K'nun 28.09.2011 tarihli, 2011/17-499-2011/557 sayılı kararı da bu yöndedir.)

Somut olayda; polis memurlarınca çizilen 29.09.2013 tarihli olay yeri basit krokisinin incelenmesinde kazanın meydana geldiği deponun karayolu ile bağlantısı bulunmaktadır.

Buna göre, davaya konu trafik kazasının meydana geldiği yerin 2918 sayılı KTK'nun 2 nci maddesi gereğince karayolu bağlantısı olduğundan karayolu sayılan yerlerden olduğu ve rizikonun teminat kapsamında olduğu kabul edilerek, tarafların delilleri toplanarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, İlk Derece Mahkemesinin ... Genel Şartları A3-1 hükmü gereği zararın teminat dışı olduğu ve davaya konu trafik kazasının meydana geldiği yerin 2918 sayılı KTK'nun 2 nci maddesi gereğince karayolu bağlantısı bulunmadığından kazanın meydana geldiği yerin karayolu sayılan yerlerden olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince davacının bu yöndeki istinaf sebeplerinin davaya konu trafik kazasının meydana geldiği yerin 2918 sayılı KTK'nun 2 nci maddesi gereğince karayolu sayılan yerlerden olmadığı gerekçesiyle esastan reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

VI. KARAR

1.Yukarıda açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin davacı ...'a yönelik temyiz isteminin miktar itibariyle kesin olması nedeniyle REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin davacı ...'a yönelik temyiz isteminin kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacılara iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8965, Karar No: 2014/22825, Tarih: 06.11.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/8965 E.  ,  2014/22825 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 11. İş Mahkemesi

TARİHİ : 13/02/2014

NUMARASI : 2011/1850-2014/28

Davacı, kurum işleminin iptaliyle, kesilen aylığının yeniden bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca kesilen ölüm aylığının kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırına/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.