muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/20965, Karar No: 2015/3530, Tarih: 26.02.2015

**21. Hukuk Dairesi         2014/20965 E.  ,  2015/3530 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, Kurum tarafından tahakkuk ettirilen prim asıl miktarı, gecikme cezası ve gecikme zammının iptaline, borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1.Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Dava, asgari işçilik incelemesi sonucu Kurumca re'sen tahakkuk ettirilen 38.707,54 TL prim ve 14.785,61 TL gecikme zammı ve uzlaşma tutanağında mutabık kalınan 37.445,20 TL sigorta priminin iptali ile borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 21.056,27 TL prim ve 7.789,65 TL gecikme zammından sorumlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Dava dosyası içerisinde Kurumca kayıt dışı bırakılan sigortalılık ile ilgili iki ayrı tespit bulunmaktadır. Kurum 5510 sayılı Kanun'un 85.maddesine göre asgari işçilik incelemesi sonucu Kuruma eksik bildirilen işçilik tutarı üzerinden re'sen prim ve gecikme zammı/cezası tahakkuku yoluna gittiği gibi aynı zamanda Kanun'un 86/9 maddesine göre fiili çalışma tesipitinde de bulunmuştur. Her iki uygulama sonucu Kurumca tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammı/cezasının hukuki sebepleri ve araştırma yöntemleri farklıdır.

Mahkemece davanın kapsamı tam olarak belirlenmeden hüküm kurulmuştur. Davanın yalnızca asgari işçilik incelemesi sonucu belirlenen eksik işçilik miktarına yönelik (Müfettiş Raporu IV sayılı tablo) mi açıldığı yoksa fiili çalışma tesipitine yönelik itirazın da dava konusu edilip edilmediği tam olarak belirlenmemiştir.

Mahkemece, davacıya tebliğ edilen prim ve gecikme zammına ilişkin tüm belgeler eksiksiz bir biçimde getirtilerek, davacıya tebliğ edilen 38.707,54 TL prim ve 14.785,61 TL gecikme zammının müfettiş raporunun (IV) sayılı tablosunda açıklanan eksik işçilik miktarına istinaden Kurumca tahakkuk ettirildiği belirlenir ise davanın yalnızca asgari işçilik uygulamasına yönelik açıldığı kabul edilmelidir. Bu halde uzlaşmayı aşan kısım yönünden davanın süresinde açılıp açılmadığı araştırılmalı, dava süresinde açılmış ise işyerinin fırın olduğu gözetilerek usulünce oluşturulacak bilirkişi kurulundan (gıda mühendisi, mali müşavir ve hukukçu) rapor alınmalıdır. Davanın süresinde açılıp açılmadığı araştırılırken Kurumun asgari işçilik incelemesine dayalı prim ve gecikme zemmı/cezasının tebliğine ilişkin belgeleri, itiraz belgeleri, Komisyon kararı ve tebliğine dair belgeler mutlaka getirtilmelidir.

Eğer Kurum görevlilerince çalışmalarının fiilen tespit edildiği ifade edilen sigortalılar yönünden Kurumca Kanun'un 86/9 maddesine göre tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammı/cezası da dava konusu edilmiş ise bu halde davanın süresinde açılıp açılmadığı incelendikten sonra adı geçen kişilerin sigortalı sayılmalarını gerektirecek çalışmaları olup olmadığı araştırılmalı ve prim tutarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığını incelenmelidir. Davanın süresinde açılıp açılmadığı araştırılırken Bağcılar SGM'nin 27.12.2010 tarih ve 19656323 sayılı yazısının prime değil belge düzenlenmesine yönelik olduğu gözönünde bulundurularak Kurumun prim ve gecikme zemmı/cezasının tebliğine ilişkin belgeleri, itiraz belgeleri, Komisyon kararı ve tebliğine dair belgeler mutlaka getirtilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme sonucunda davanın kapsamı tam olarak belirlenmeden ve süresinde açılıp açılmadığı da incelenmeden karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3.Kurumun müfettiş raporu 18.05.2010 tarihli olup davacının 20.05.2010 tarihli isteği üzerine 25.10.2010 tarihli uzlaşma tutanağı düzenlenmiştir.

Eksik işçilik miktarı 126.705,66 TL olup 5510 sayılı Kanun'un 85.maddesinin 9.fıkrasına göre uzlaşılan miktarlar kesindir. Bu nedenle uzlaşmaya konu 37.445,20 TL dava konusu yapılamaz. Ne var ki bu miktarın prim veya gecikme zammı/cezası olup olmadığı Kurumdan açıkça sorulmamıştır.

Yapılacak iş Kurumdan uzlaşmaya konu 37.445,20 TL'nin prim veya gecikme zammı/cezası olup olmadığını Kurumdan sormak ve bu miktar yönünden davayı reddederek aşan kısım yönünden davaya devam etmekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın uzlaşmayı aşan kısım kesin olarak belirlenmeden eksik araştırma ve inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 26.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9319, Karar No: 2016/4147, Tarih: 13.04.2016

**11. Hukuk Dairesi         2015/9319 E.  ,  2016/4147 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ........... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 27/04/2015

NUMARASI : 2015/66-2015/161

Taraflar arasında görülen davada ...... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 27/04/2015 tarih ve 2015/66-2015/161 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ........... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin esnaf olup “..........” unvanı ile esnaf siciline kayıtlı olduğunu, davalının ise 16.12.2009 tarihinde “............ “olarak ticaret siciline kendini kaydettirdiğini, müvekkilinin “.........” ibaresi üzerinde öncelik ve üstünlük hakkının söz konusu olduğunu, tescilde öncelik ilkesi gereği .......... unvanının müvekkilinden sonra tescil ettiren davalının ....... unvanının kullanmaktan yasaklanmasını ve ticaret sicilinden silinmesi gerektiğini, S...........'de ............. denince herkesin aklına müvekkilinin işyerinin geldiğini, davalının bunu bildiği için bu ismi seçtiğini, tanınmışlıktan istifade etmek istediğini, davalının müvekkilinin unvanını haksız bir şekilde kullandığını ileri sürerek, müvekkilinin ......... ibaresini kullanmakta öncelikli hak sahibi olduğunun tespitine, meydan ibaresinin davalının ticaret unvanından silinmesine, davalının meydan ibaresini kullanmasının önlenmesi ve yasaklanmasına, giderleri davalıya ait olmak üzere gazetede yayınlanmasına karar verilmesinin talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin 16.02.2009 tarihinden bu yana H.. S..-........... unvanı ile kayıtlı tacir olduğunu, yöre halkınca ......... meydanı olarak bilinen mevkide perakende bakkaliye işi ile uğraştığını, müvekkilinin ticari unvanının usulünce ilan edilip tescil edildiğini, .......... markasını adına tescil ettirmek için 31.08.2012 tarihinde Türk Patent Enstitüsü'ne 2012/7413 sayı ile başvurulduğunu, müvekkilinin üç yıla yakın bir zamandır meydan sözcüğünü kullandığını, bu süre zarfında davacının buna ses çıkarmadığını ancak Türk Patent Enstitüsü'ne marka başvurusunda bulunması üzerine bu davayı açtığını, davanın zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre; davaya konu büfelerin bulunduğu yerin meydan olduğu, bu durumun tanık anlatımları ile de umuma mal olduğu, meydan denilince bunun anlaşıldığı gibi tanık beyanlarından da dükkan isimlerinden çok dükkanların sahiplerinin ismiyle anıldığı, dolayısıyla ismin umuma ait bir isim olduğu ve ismin kullanılmasından kaynaklı bir karışıklık olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 01,50 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 13/04/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/4642, Karar No: 2014/7912, Tarih: 07.04.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/4642 E.  ,  2014/7912 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava dosyası inceleme için elektronik ortamda gönderilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılarak Yargıtay'a elektronik ortamda gönderilen dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi için dosyadaki tüm evrakların "taranma" suretiyle elektronik ortama aktarılmış olması zorunludur (HMK md. 445). Hiç kaydedilmemiş veya sisteme kaydedildiği halde taranmamış, eksik ya da hatalı taranmış veya usulüne uygun tarandığı halde doğru isimlendirilmemiş evrak barındıran dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Açıklanan sebeple, fiziki imkansızlık sebebiyle taranamayan belge var ise, dosyanın elektronik ortamda değil, fiziki olarak gönderilmesi (duruşmalı temyiz edilen dosyaların her halükarda elektronik değil, fiziki olarak gönderilmesi) gerekmektedir. Fiziki olarak gönderilen dosyalar ayrıca elektronik ortamda gönderilmemelidir.

Dairemize elektronik ortamda gönderilen ve sisteme kaydedilen dosyanın yapılan ön incelemesinde yukarıdaki esaslara uyulmadığı görülmektedir. Bu halde dosyanın elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Mahkemesince dosyanın yeniden kontrol edilerek eksikliklerin gösterilen şekilde tamamlanması, fiziki imkansızlık sebebiyle bunun mümkün olmaması halinde ise elektronik ortamda değil,fiziki olarak gönderilmesi amacıyla dosyanın mahalli mahkemesine İADESİNE oybirliğiyle karar verildi. 07.04.2014 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2018/4369, Karar No: 2018/3224, Tarih: 02.05.2018

**5. Ceza Dairesi         2018/4369 E.  ,  2018/3224 K.**

**"İçtihat Metni"**

Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanık ... hakkında yapılan yargılama sırasında; Şanlıurfa 3. Ağır Ceza Mahkemesiyle İnegöl Ağır Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, sanığın üzerine atılı suçun niteliğine, iddianamede olayın anlatılış biçimine, CMK'nın 18/2. maddesi hükmüne ve İnegöl Ağır Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre, yerinde görülmeyen Şanlıurfa 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 15/12/2017 gün ve 2017/902 E. 2017/713 K. sayılı YETKİSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 02/05/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/3653, Karar No: 2007/6345, Tarih: 17.10.2007

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2007/3653 E.  ,  2007/6345 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmal edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

K A R A R

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedeli alacağının tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptâli, karşı dava ise; yüklenici tarafından hatalı boyanın kumaşlar nedeniyle uğranılan zararın tazmini, yükleniciye boyaması için verilen ancak iade edilmeyen kumaşların bedeli ile bu kumaşların yüklenici tarafından işleme tabi tutulmaması sebebiyle, üçüncü kişilerden alınan siparişlerin iptalinden dolayı uğranılan zararların tazmini istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, asıl davanın kabulüne, ... 2.İcra Müdürlüğü’nün 2003/1765 sayılı dosyası üzerinden yürütülen icra takibine itirazın 16.999,81 YTL üzerinden iptâli ile takibin devamına, icra inkâr tazminatı isteminin reddine, karşı davanın da kabulü ile, 6.530,00 YTL’nin karşı dava tarihinden itibaren davacı ve karşı davalı iş sahibinden alınmasına karar verilmiş, karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre tarafların diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacı yüklenici ile davalı iş sahibi arasında kumaş boyama, ram ve yıkama işlemlerinin yüklenici tarafından yapılması konusunda sözlü anlaşma yapıldığı uyuşmazlık konusu değildir. Yüklenici tarafından açılan asıl davada; cari hesap alacağı 16.999,80 YTL’ye ilişkin olarak yapılan icra takibine, iş sahibince yapılan itirazın iptâli talep edilmiş, iş sahibi davaya cevabında kumaşların ayıplı olarak boyanması ve yıkanması nedeniyle kullanılamaz hale geldiğini savunmuş, düzenlendiği 4 adet reklamasyon faturasına dayanarak cari hesap alacağına karşı çıkmıştır.

İş sahibinin kestiği reklamasyon faturalarına konu olan hususlar bilirkişiler tarafından incelenmiş, iş sahibinin fireli kesim nedeniyle düzenlediği 28.02.2003 tarihli reklamasyon faturasına konu olan, 30096 sipariş dosya numarası ile yanlar arasında işlem gören “30/1 kompakt supreme kumaşta yüksek fire ile çalışıldığı tesbit edilerek bu nedenle iş sahibinin 130.000.000 lira zararı olduğu, bu miktarı talep etmekte haklı olduğu sonucuna varılmıştır. Yine davalı ve karşı davacı iş sahibi 30138 sipariş dosya numarası ile işlem gören “40/1 suprem kumaş” ile ilgili 28.02.2003 tarihinde fireli kesim nedeniyle 110 kg. kumaş üzerinden reklamasyon faturası düzenlemiş, bilirkişi raporunda yükleniciye bu kumaşın 493 kg. olarak teslim edildiği belirtilerek, iş sahibinin reklamasyon faturası 493 kg. üzerinden kabul edilmiş ve fireli kesim nedeniyle iş sahibinin uğradığı zarar bu miktar üzerinden hesaplanmıştır. Oysa iş sahibi reklamasyon faturasını 110 kg. kumaş üzerinden düzenlediğine göre bu miktarın dikkate alınması gerekir. Davalı ve karşı davacı iş sahibinin talep aşılarak bilirkişilerce hesaplama yapılması doğru olmamıştır. O halde 110 kg. kumaş yönünden davalı iş sahibinin talep edebileceği reklamasyon tutarı bilirkişilere yeniden hesaplattırılıp iş sahibinin reklamasyon alacağı belirlenmeli, bulunacak olan tutar, davacı ve karşı davalı yüklenicinin cari hesap alacak tutarından mahsup edilerek asıl dava sonuçlandırılmalıdır.

İş sahibi tarafından açılan karşı davaya, 30078, 30096, 30138 ve 30054 sipariş dosya numaraları kapsamındaki kumaşların ayıplı boyanması nedeniyle düzenlenen reklamasyon faturaları konu edilmemiş, bu faturaların bedellerinin yükleniciden tahsili talep edilmemiştir. 4 adet reklamasyon faturasının bedelleri toplamının yüklenicinin açtığı asıl davada talep ettiği cari hesap alacağından düşülmesi (mahsubu) iş sahibi tarafından istenmiştir. Hal böyle olunca, mahkemece reklamasyon faturaları karşı davaya konu imiş gibi değerlendirme yapılarak asıl ve karşı dava yönünden yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bu yönden taraflar yararına bozulması gerekmiştir.

3-Davalı iş sahibi karşı davasında, 3 kalem alacak yönünden talepte bulunmuştur. İş sahibinin karşı davadaki talepleri yönünden mahkemece hiçbir inceleme yapılmamış davalı iş sahibi tarafından dosyaya ibraz edilen deliller incelenmemiş, karşı davadaki talepler yönünden müspet veya menfi bir karar verilmemiş olması da usule aykırı olup, bozma nedenidir.

SONUÇ:Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenlerle tarafların diğer temyiz itirazlarının reddine, 2.bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün taraflar yararına, 3.bentte açıklanan nedenle de davalı ve karşı davacı iş sahibi yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden taraflara geri verilmesine, 17.10.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/27715, Karar No: 2013/19601, Tarih: 09.10.2013

**7. Ceza Dairesi         2012/27715 E.  ,  2013/19601 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 1219 sayılı kanuna muhalefet

HÜKÜM : Beraatine

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

I-Müşteki ...İl Sağlık Müdürlüğü vekilinin temyizine yönelik yapılan incelemede,

Açılan davanın niteliğine göre ...İl Sağlık Müdürlüğü'nün suçtan doğrudan doğruya zarar görmediği cihetle davaya katılma hakkı bulunmayan ...İl Sağlık Müdürlüğü'nün müdahilliğine karar verilmesi hükmü temyiz hakkı vermediğinden müşteki vekilinin temyiz isteğinin 5320 sayılı yasanın 8/1.maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK.nun 317.maddesi uyarınca REDDİNE,

II-O yer Cumhuriyet Savcısının temyizine yönelik yapılan incelemeye gelince,

Diş teknisyeni olan sanığın işyerinde bilirkişi raporuyla da belirlendiği şekilde diş hekimliği mesleğine ilişkin araç ve gereçlerin bulunduğunun tesbiti karşısında sanığın mahkumiyeti yerine yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, O yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı yasanın 8/1.maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, 09.10.2013 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3615, Karar No: 2018/8697, Tarih: 19.09.2018

**3. Hukuk Dairesi         2017/3615 E.  ,  2018/8697 K.**

**"İçtihat Metni"**

.....

Taraflar arasındaki kira bedelinin tespiti davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde taraflarca temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacılar, davalı ile aralarında 01.01.2009 başlangıç tarihli on yıl süreli kira sözleşmesi bulunduğunu, son ödenen kira bedelinin aylık 3.600.-TL olduğunu, gerek ticari gerek yaşam alanlarındaki yapılanma sebebiyle kiralananın değer kazandığını, edimler arasındaki dengenin değiştiğini işlem temelinin çöktüğünü ve borcun ifasının güçleştiğini belirterek kira bedelinin değişen koşullara uyarlanarak 01.08.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık 8.500.-TL olarak yeniden tespitini, tespitin 01.08.2014 tarihinden itibaren ödenmeyen aradaki fark miktar için işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte geçerli olacağına karar verilmesini talep etmişler, 12.05.2015 tarihli tavzih dilekçesi ile uyarlanması talep edilen yeni kira döneminin 01.01.2015 tarihi olduğunu bildirmişlerdir.

Davalı, sözleşmede kira bedelinin artışına ilişkin düzenleme yer aldığını, sözleşmedeki esaslara göre kira bedelini artırarak ödediğini belirterek davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne kiralananın 01.01.2015 tarihinden başlayan yeni dönem aylık kira bedelinin takdiren aylık net 5.850.-TL olarak tespitine karar verilmiş, hüküm davacılar ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacının ve davalının sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2-) Dava, niteliği itibariyle uyarlama davasıdır. Sözleşme hukukuna egemen olan sözleşmeye bağlılık (Ahde Vefa) ilkesi, hukukumuzda da kabul edilmiştir. Bu ilkeye göre, sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, kararlaştırılan edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeniyle değişmiş olsa bile borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir.

Sözleşme yapıldığında karşılıklı edimler arasında olan denge, sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle büyük ölçüde tarafların biri aleyhine katlanılamayacak derecede bozulabilir. İşte bu durumda sözleşmeye bağlılık ve sözleşme adaleti ilkeleri arasında bir

......

çelişki hâsıl olur ve artık bu ilkeye sıkı sıkıya bağlı kalmak adalet, hakkaniyet ve objektif hüsnüniyet kaidelerine aykırı bir durum yaratır hale gelir. Hukukta bu zıtlık sözleşmenin değişen şartlara uydurulması ilkesi ile giderilmeye çalışılmaktadır.

......

çelişki hâsıl olur ve artık bu ilkeye sıkı sıkıya bağlı kalmak adalet, hakkaniyet ve objektif hüsnüniyet kaidelerine aykırı bir durum yaratır hale gelir. Hukukta bu zıtlık sözleşmenin değişen şartlara uydurulması ilkesi ile giderilmeye çalışılmaktadır.

Tarafların iradelerini etkileyip sözleşmeyi yapmalarına neden olan şartlar daha sonra önemli surette değişmişse artık taraflar akitle bağlı tutulmazlar, değişen koşullar karşısında TMK. nun 2. maddesi uyarınca sözleşmenin yeniden düzenlenmesi imkânı hâsıl olur. Sözleşmenin edimleri arasındaki dengeyi bozan olağanüstü hallere harp, ülkeyi sarsan ekonomik krizler, enflasyon grafiğindeki aşırı yükselmeler, şok devalüasyon, para değerinin önemli ölçüde düşmesi gibi sözleşmeye bağlılığın beklenemeyeceği durumlar örnek olarak gösterilebilir. Akit yapılırken öngörülemeyen değişikliklerin borcun ifasını güçleştirmesi halinde “işlem temelinin çökmesi” gündeme gelir. İşlem temelinin çöktüğünü kabul eden hâkim; duruma göre, alacaklı lehine borçlunun edimini yükseltmeye, borçlu lehine (onun tamamen veya kısmen) akit yapıldığı andaki dengeyi sağlayacak biçimde, edim yükümlülüğünden kurtulmasına karar vermek suretiyle sözleşmeyi değişen şartlara uydurur.

Sözleşmenin yeni durumlara uyarlanması yapılırken önce sözleşmede, daha sonra kanunda bu hususta intibak (uyarlama) hükümlerinin bulunup bulunmadığına bakılır. Sözleşmede ve kanunda hüküm bulunmadığı takdirde sözleşmenin değişen hal ve şartlara uydurulmasının gerekip gerekmeyeceği incelenir. Bazen de sözleşmede olumlu ve olumsuz intibak (uyarlama) kaydı bulunmakla beraber, bu kayda dayanılarak sözleşmenin kayıtla birlikte aynen uygulanmasını talep etmek TMK. nun 2/2 maddesi hükmü anlamında hakkın kötüye kullanılması manasına gelebilir. Böyle bir durumda sözleşmedeki intibak kaydına rağmen edimler arasında aşırı bir isabetsizlik çıkmışsa uyarlama yine yapılmalıdır. İşlem temelinin çöküşüne ilişkin uyuşmazlıkların giderilmesinde kaynak olarak TMK.nun 1, 2 ve 4.maddelerinden yararlanılacaktır. İşlem temelinin çöktüğünün dikkate alınması dürüstlük kuralının gereğidir. Diğer bir anlatımla durumun değişmesi halinde sözleşmede ısrar etmek dürüstlük kuralına aykırı bir tutum olur. Değişen durumların, sözleşmede kendiliğinden bulunan sözleşme adaletini bozması halinde, taraflar bu haller için bir tedbir almadıklarından, sözleşmede bir boşluk vardır. Bu boşluk, sözleşmenin anlamına ve taraf iradelerine önem verilerek yorum ile ve dürüstlük kuralına uygun olarak doldurulur (TMK md. 1). Bu yönteme o sözleşmenin yorum yoluyla düzeltilmesi veya değişen hal ve şartlara uyarlanması denilir. Uyarlama daha çok ve önemli ölçüde uzun ve sürekli borç ilişkilerinde söz konusu olur.