muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/14150, Karar No: 2014/1269, Tarih: 06.02.2014

Alman Hukukunda BGB 846 hükmü gereği, tehlike sorumluluğundan doğan bir haksız fiil sonucu yaralanan veya ölenin desteğinden yoksun kalan 3.kişilerin, tehlike sorumluluğu esaslarına göre sorumlu olan kişiye karşı yöneltikleri tazminat taleplerinde yaralanan veya ölenin birlikte kusuru dikkate alınmaktadır.

İsviçre Hukukunda desteğin kusurunun, destek görenlerin tazminat alacaklarını olumsuz yönde etkileyebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamakla birlikte, doktrinde tazminat miktarının belirlenmesinde mağdur-desteğin müterafik kusurunun mutlaka dikkate alınacağı kabul edilmektedir (Oser, Schönenberger, Das Obligationenrecht. Art 1-183).

İsviçre Fedaral Mahkemesi de, sigorta şirketinin mevcudiyeti halinde ölen desteğin kusurunun davacı tarafın tazminat miktarında evleviyetle dikkate alınacağını vurgulayarak sigorta yoluyla korumanın söz konusu olduğu hallerde sigorta şirketini genel hukuk normları üzerinde sorumlu tutmanın söz konusu olamayacağını, davalı sigorta şirketinin ölen desteğin müterafik kusuru oranında tazminat talebinden indirim isteyebileceğine hükmetmiştir (BGE 113 11 328, Prof Dr Saibe Oktay Özdemir - Hukuki Mütalaa).

Desteğin ölümü nedeniyle meydana gelen zararın yansıma yolu ile destek görenleri de etkilediği nasıl kabul ediliyorsa desteğin tazminattan indirime sebep olacak davranışların da aynı şekilde destek görenlere yansıyacağı (Gökyayla S.252, Tekinay-Akman- Burcuoğlu-Altop S.650) Türk Hukuk Doktrininde genelde kabul görmektedir.

Konunun Z... yönünden incelenmesinde de, 2918 Sayılı KTK 85/1, 91/1 ve Z.. Genel Şartlarının A.1 maddesi hükümlerinden de anlaşıldığı üzere sigortacının (Z...) sorumluluğuna gidilebilmesi için;

A-Bir sigorta sözleşmesi bulunması,

B-Bir zararın gerçekleşmesi,

C-İşletenin 2918 Sayılı KTK 85/1 maddesine göre sorumlu olması gerekmektedir.

Zorunlu trafik sigortasında sigortacının sigorta sözleşmesinin gereği olarak zarar görene karşı sorumluluğundan söz edebilmek için işleten, motorlu aracın işletilmesinden KTK.85/1 maddesine göre (tehlike sorumluluğu) sorumlu olmalıdır. İşletenin sorumluluğunun bulunmadığı durumda sigortacının sorumluluğu da söz konusu değildir (Ç..A..- Trafik Kazasından Doğan Hukuk ve Ceza Sorumlulukları 2008 baskı Sayfa 134).

C-İşletenin 2918 Sayılı KTK 85/1 maddesine göre sorumlu olması gerekmektedir.

Zorunlu trafik sigortasında sigortacının sigorta sözleşmesinin gereği olarak zarar görene karşı sorumluluğundan söz edebilmek için işleten, motorlu aracın işletilmesinden KTK.85/1 maddesine göre (tehlike sorumluluğu) sorumlu olmalıdır. İşletenin sorumluluğunun bulunmadığı durumda sigortacının sorumluluğu da söz konusu değildir (Ç..A..- Trafik Kazasından Doğan Hukuk ve Ceza Sorumlulukları 2008 baskı Sayfa 134).

Sorumluluk sigortası türlerinden biri olan Karayolları Motorlu Araçlar Z.....de sigorta ettiren durumunda olan işleten ve onun gibilerin, motorlu araçların neden oldukları zararlardan dolayı kendilerine düşen hukuki sorumluluğu sigortacı belirli limite kadar karşılamakla yükümlü olup, sigortacının sorumluluğu işletenin hukuki sorumluluğu ile eş değerdir. Sigortacı ondan fazlasından sorumlu değildir. Zira bir meblağ sigortası olmayan sorumluluk sigortası sadece olaydan zarar görenlerin gerçek zararlarını giderme ve zarardan sorumlu olan işleten ve onun gibilerin mal varlığındaki bu tazminat ödemesi nedeniyle oluşacak eksilmeyi önleme amacına yönelik bir pasif sigorta türüdür. Oluşan bir trafik kazası sonucu ölen işleten- sürücünün desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin sorumluluk sigortacısına karşı yöneltebilecekleri yansıma yolu ile oluşan zarar işletene karşı ileri sürülebilecek tutardan fazla ve ayrı olması mümkün değildir.

İşletenin trafik kazası sonucu ölümü durumunda kusurlu olsa dahi kendisinin desteğinden yoksun kalanlara tazminat yükümlülüğü doğmayacaktır (Işıl Ulaş, Uygulamalı Zarar Sigortaları Hukuku 8.baskı sayfa 941).

Sorumluluk sigortalarında destekten yoksun kalanın sigortacıya karşı doğrudan doğruya bir talep hakkı bulunmamaktadır. Zira bu tür sigortalarda sigorta ettiren kendi mamelekinde vukua gelecek muhtemel bir azalmayı teminat altına almaktadır. Burada riziko, sigorta ettirenin mamelekinde vukua gelecek eksilme ihtimalidir. Zarar gören lehine şart koşulan kimse durumunda olmadığından 3.şahsın sigortacıya karşı bir talep hakkı yoktur (Gürsoy-Sigorta Hukuku sayfa 154, Bozer- Sigorta sayfa 255, Tekinay-sayfa 106, Karayalçın-İşletme Kazaları sayfa 65).

Destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde ölenin davranışının müterafik kusur teşkil edip etmeyeceği, destekten yoksun kalanlara desteğin kusurunun yansıyıp yansımayacağı hususunda Yargıtay uygulamasına gelince;

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, desteğin kusuru oranında tazminattan indirim yapılması gerektiği görüşünü sürdürmektedir (4 HD 2010/110825 E 2012/665 K sayı 23.1.2012 günlü karar).

Destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde ölenin davranışının müterafik kusur teşkil edip etmeyeceği, destekten yoksun kalanlara desteğin kusurunun yansıyıp yansımayacağı hususunda Yargıtay uygulamasına gelince;

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, desteğin kusuru oranında tazminattan indirim yapılması gerektiği görüşünü sürdürmektedir (4 HD 2010/110825 E 2012/665 K sayı 23.1.2012 günlü karar).

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 2007 yılına kadar bir kısım kararlarında ölüm ile sonuçlanan trafik kazalarında destekten yoksun kalma tazminatı nedeni ile ZMSS'e başvurulması halinde tazminat miktarı tesbit edilirken zarar görenin müterafik kusuru oranında indirim yapılması gerektiği içtihat edilmişken bu tarihten sonraki bir kısım kararlarda davacıların 3.kişi olmaları nedeniyle miras hukukundan bağımsız olan destekten yoksun kalma tazminatı istemlerinde desteğin kusurunun tazminattan indirim neden olmaması ilkesi benimsenmiş, daha sonra 2008 ve 2009 yılında verilen kararlarda yine destekten yoksun kalma tazminatlarında mülga BK 44/1 maddesinin uygulanması gereğine değinilmiş, Dairenin bu yöndeki uygulaması iş bölümü nedeni ile bu nitelikteki davalarda görevinin sona erdiği 2009 yılına kadar devam etmiştir.

Yargıtay 17.Hukuk Dairesi de Z....nin taraf olduğu destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin davalarda iş bölümü nedeniyle görevlendirildiği 2008 yılından itibaren Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.6.2011 gün ve 2011/17-142 Esas 411 Karar sayı ve 22.2.2012 gün 2011/17-787 Esas 2012/92 Karar sayılı kararlarlarına kadar destekten yoksun kalma tazminatlarında mülga BK 44/1 maddesi hükümlerini uygulayarak Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin bu yöndeki son uygulamasını sürdürmüş, daha sonra HGK kararları doğrultusunda desteğin kusurunun tazminattan indirim nedeni olamayacağı yönünde kararlar vermiş olup Dairece halen uygulama bu yönde devam ettirilmektedir.

Hukuk Genel Kurulunun yukarıda tarih ve sayıları belirtilen kararlarında ve daha sonraki bir kısım kararlarında trafik kazasında tam veya kısmı kusurlu sürücünün desteğinden yoksun kalanların Z...den müterafik kusur indirimi yapılmaksızın destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilecekleri yönündedir.

Somut uyuşmazlığa dönüldüğünde;

Davalıya Z...poliçesi ile sigortalı aracın işleteni ve aynı zamanda sürücüsünün araçla geçirdiği ve 6/8 oranında kusurlu bulunduğu trafik kazası sonucu vefatı üzerine desteğinden yoksun kaldıklarını iddia eden davacılar tarafından davalı Z... aleyhine Uyuşmazlık Hakem Heyetinde destekten yoksun kalma tazminatı davası açılmış,

Davalı davanın reddi savunmuş,

Yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş,

Kararın davacı vekilince temyizi üzerine sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda yazılı gerekçe ile yerel mahkeme kararı bozulmuştur.

Sayın çoğunluğun bozma gerekçesine katılamıyorum.

Tehlike sorumluluğunda tazminatın tayini kusur sorumluluğundaki kuralllara bağlı bulunduğundan TBK 52/1 maddesinde öngörülen desteğin müterafik kusuru tazminatın tayininde dikkate alınmalıdır.

Davalı davanın reddi savunmuş,

Yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş,

Kararın davacı vekilince temyizi üzerine sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda yazılı gerekçe ile yerel mahkeme kararı bozulmuştur.

Sayın çoğunluğun bozma gerekçesine katılamıyorum.

Tehlike sorumluluğunda tazminatın tayini kusur sorumluluğundaki kuralllara bağlı bulunduğundan TBK 52/1 maddesinde öngörülen desteğin müterafik kusuru tazminatın tayininde dikkate alınmalıdır.

Destekten yoksun kalma tazminatının miras hukukundan ayrı, bağımsız bir hak olması, desteğin müterafik kusurunun ileri sürülmesine engel değildir. Desteğin kendisinin talep etmesi halinde nasıl müterafik kusur tazminattan indirimi gerektiriyorsa, yansıma yoluyla zarara uğrayan davacılar yönünden de aynı şekilde desteğin kusurunun kendilerine yansıması, bu nedenle sigorta şirketine karşı ileri sürülen tazminattan müterafik kusur nedeniyle indirim yapılmasını gerektirir.

Sigorta ettiren ve sürücünün kusuru nedeniyle işleten ve sürücüsü olduğu araçta vefat eden desteğin TBK 52/1 maddesi gereğince yansıyan kusur nedeniyle işletenin desteğinden yoksun kalan davacılar 2918 sayılı yasanın 91/ilk maddesi gereğince işletenin hukuki sorumluluğlunu üstlenen davalı Z...'den tazminat talep edemeyeceklerdir.

Aksi düşüncenin kabulü hukuk düzeni içinde kendi ölümünden sorumlu olmayan desteğin, destek olduğu kişilere karşı sorumluluğunun devam ettirilmesi anlamına gelmektedirki bu durumda destek görenlerin ölenin mirasçılarına karşı bu talep hakını yöneltmelerine imkan vermek gibi kabul edilemez bir durum ortaya çıkmaktadır. (Prof Dr Saibe Oktay Özdemir- Hukuki Müteala)

Diğer taraftan amacı, kaynakları ve giderleri 5684 sayılı Sigortacılık Kanununda belirlenen, bu yasa kapsamında faaliyet gösteren bir özel hukuk tüzel kişisi olan davalı sigorta şirketini Sosyal Güvenlik Kurumu gibi görmek, kamu kurumu niteliği tanımak da sigorta hukuku ilkelerine aykırıdır.

Açıklanan yasal düzenlemeler, bilimsel görüşler ve yargı kararları karşısında davacı vekilinin temyiz itirazının reddi ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının onanmasına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile bozulmasına ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
Yargıtay — Esas No: 2009/5551, Karar No: 2010/14762, Tarih: 01.11.2010

**10. Hukuk Dairesi         2009/5551 E.  ,  2010/14762 K.**

**"İçtihat Metni"**

........

Dava, yersiz ödemenin istirdadı istemine ilişkindir.

Mahkeme, davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki belgeler okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Birikmiş borçlarını ödemede 5458 sayılı Kanun hükümlerinden faydalanmak için 27.06.2006 tarihinde başvuru yapan davacıya 25.07.2006 tarihinde tebliğ edilen belgeyle tümü 2.127.369,95 TL. olarak belirlenen borç, ilki 30.06.2006 tarihinde başlamak ve en geç her ayın son günü ödenmek üzere 60 ay taksite bölünmüştür.İlk ödemesini 30.10.2006 tarihinde yapan davacı, üç defaden fazlaya karşılık gelen 2006 yılı 6, 7, 8 ve 9. ayların taksitlerinin ödenmemesi nedeniyle taksitlendirme anlaşması iptal edildiğinden başka taksit ödemesinde bulunamamış, son olarak 5458 sayılı Kanun çerçevesinde tüm borcunu ödemek istemiş ve 08.05.2007 tarihinde 4.200.000,00 TL. ödeyerek borcunu sona erdirmiştir. Mahkeme, 2.127.369,95 TL. yerine fazla yapılan ödeme nedeniyle 2.072.630,05 TL. nin davalı kurumdan tahsiline karar vermiştir.

Kapsama giren borçlarını yeniden yapılandırıp, taksitlendirmek için yasal süre içerisinde başvuruda bulunan davacıyla, davalı kurum arasında yapılan taksitlendirme anlaşmasının geçerli sayılabilmesi için davacıya bildirilmesi gerekir.5458 sayılı Kanunun içeriği, giderek Dairemizin bu güne kadarki yerleşik uygulaması bu yöndedir.Tüm hukuk yargılama sistemlerinde öngörüldüğü üzere, bir hakkın veya yükümlülüğün doğumunun kendisine bağlandığı hukukî işlemlerin hüküm ifade edebilmesi için, ancak bu işlemlerin ilgiliye yöntemince bildirilmesiyle hüküm ifade eder.

Dava konusu olayda; davacının taksitlendirme tutarı ve hakkı 25.07.2006 tarihinde davacıya tebliğ edilen yazı ile belirlenmiş olup, ilk ödeme 30.10.2006 tarihinde yapılmış, sonrasında 2006/6,7,8 ve 9. ayların taksitlerin ödenmemesi yani, bir takvim yılında üç defadan fazla taksidin ödenmemesinden dolayı anlaşmanın iptal edilmesi nedeniyle sonraki taksitlerin ödenmesi mümkün olmamıştır.Bu yönde, anlaşmanın tebliğ tarihinden önce taksit ödeme yükümünün söz konusu olmaması ile, ilk taksidin 2006 yılı 7. ayının sonuna kadar ödenmesi gerektiği, 2006 yılı 11. aydan itibaren davacının yapacağı taksit ödemelerini, hakkını kötüye kullanma niteliğinde olarak Kurumun kabul etmediği gözetildiğinde bir takvim yılı içerisinde üç defadan fazla taksidin ödenmemesi durumunun söz konusu olmadığı, böylece, mahkemenin de kabul ettiği üzere 5458 sayılı Kanun kapsamındaki taksitlendirme anlaşmasının geçerli olduğu belirgindir.

./..

-2-

./..

-2-

Ancak, davacının tüm borcunu ödediği 08.05.2007 tarihi itibariyle, ödenmeyen taksitler yönünden 5458 sayılı Kanunun 3. maddesinin 4. bendindeki, "... bir takvim yılında ödenmeyen ya da eksik ödenen taksit tutarlarının taksitlendirme süresi aşılmamak kaydıyla en geç izleyen takvim yılının sonuna kadar; ödenmeyen ya da eksik ödenen kısmın son takside ait olması halinde ise, bu tutarın son taksidi izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen kısım ile birlikte, gecikilen her ay için Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait YTL cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faiz oranına 1 puan eklenmek suretiyle bulunacak faiz oranının bileşik bazda uygulanması sonucunda hesaplanacak faiz miktarının ödenmesi halinde bu Kanunun yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanılır. Üçüncü fıkraya göre taksitlendirme süresi içinde ödenmeyen ya da eksik ödenen aynı mahiyetteki carî ay prim ve diğer borçları ise,.............mevzuatına göre gecikme zammı hesaplanarak tahsil edilir." hükmü çerçevesinde; peşin ödenen taksitler yönünden ise, aynı maddenin 2. bendindeki, "...Başlangıçta taksitle ödeme yolu seçilip daha sonra taksitlendirilen borcun kalan kısmının peşin ödenmek istenilmesi halinde, uygulanan taksitlendirme farkının kalan aylara isabet eden kısmı indirilerek bakiye borç miktarı tahsil olunur...." hükmü çerçevesinde ödenmesi gereken miktar davalı Kuruma sorulup belirlenerek; buna davacının itirazı olması halinde; eldeki davanın uzmanı hukukçu, mali müşavir ve hesap uzmanı bilirkişi heyetinden konuya ilişkin rapor alınarak yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Kuşkusuz, Dairemizin bozma kararı üzerine yapılacak yargılama sonunda, bozulan hükmü davacının temyiz etmediği gözetilerek davalı Kurum yararına oluşan usulü kazanılmış haklar dikkate alınmalıdır.

Açıklanan maddî ve hukukî olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 01.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.

........
Yargıtay — Esas No: 2024/2040, Karar No: 2025/2204, Tarih: 26.05.2025

**6. Hukuk Dairesi         2024/2040 E.  ,  2025/2204 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/791 E., 2024/236 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/27 E., 2021/290 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl davada dava dilekçesinde; taraflar arasında düzenlenen 22.02.2012 tarihli sözleşme ile müvekkili şirketin davalının Malatya 25.000 seyirci kapasiteli stadyum inşaatı işinin yapımını üstlendiğini, sözleşmenin davalı tarafından haksız yere feshedildiğini ileri sürerek, sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti ile 10.000,00 TL kâr kaybı, kesin teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrilmesi nedeniyle iadesine, hak edişlerden kesilen nakdi teminatların haksız olarak irat kaydedildiğinin tespitine, kesin teminat mektuplarının güncelleme farkının hatalı olduğunun tespiti ile bedelin reddine, 26.02.2019 tarihli ıslah dilekçesiyle toplam 1.420.602,38 TL kâr kaybı alacağı, 3.640.000,00 TL teminat mektupları bedeli, 1.785.843,61 TL nakdi teminat kesintisinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen davada dava dilekçesinde; taraflar arasında düzenlenen 22.02.2012 tarihli sözleşmenin 09.09.2015 tarihinde haksız yere feshedildiğini, haksız fesih nedeniyle uğranılan zararların tazmini için Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/150 Esas sayılı dosyasında açtıkları davanın derdest olduğunu, eldeki davanın anılan dava ile birleştirilerek, davalı idare tarafından ödemesi yapılmayan fore kazık ve mukayeseli keşif ile bedeli artan diğer imalatlar için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL alacağın, 26.02.2019 tarihli ıslah dilekçesiyle toplam 12.843.61,00 TL'nin 09.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

1.Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; sözleşmede işin bitim tarihinin 23.1.2014 olarak belirlendiğini, yüklenici firmanın mali acz içine girmesi sonucu 09.09.2015 tarih ve 281 sayılı Stratejik Planlama Kararı ile işin feshedildiğini, davacının iddia ettiği zemin iyileştirme imalâtının sözleşme kapsamında yer aldığını, işin anahtar teslimi götürü bedel olduğunu ve sözleşme eki ödemeye esas pursantaj tablosunda da yer aldığını, imalât değişikliklerinin Başkanlık oluru ile uygun görüldüğünü ve bunlara istinaden 307 gün süre uzatımı verildiğini, atık su arıtma ve içme suyu hattı ilave imalatları için de 241 gün süre uzatımı verildiğini, buna rağmen yüklenicinin bu imalat değişikliklerini yapmadığını, işi verilen süre içerisinde bitiremediğini, davacı yükleniciye 3. defa süre uzatım verildiğini, yükleniciye gönderilen 18.08.2015 tarihli ihtarnamede, işin 20 gün içerisinde geçici kabul seviyesine getirilmesi için imalat hızının artırılarak iş programına uygun hale getirilmesi, gerekli ekip ve ekipmanın tedarik edilmesi, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği ve hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceğinin bildirildiğini, 07.09.2015 tarihinde şantiyede yapılan incelemeler neticesinde ihtara uyulmadığının tespit edildiğini, bu şartlarda inşaatların işin bitim süresi olan 23.09.2015 tarihinde tamamlanamayacağı kanaatine varıldığını, 09.09.2015 tarihli yazı ile sözleşmenin feshedildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

2.Davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; davacı tarafa idare tarafından işin tamamlanmasına yönelik defalarca süre uzatımı verildiğini, davacının uhdesinde olmadığını iddia ettiği imalatların yükümlülüğü altında olduğunu, zemin iyileştirme imalatının sözleşme kapsamında olduğunu ve sözleşme eki ödemeye esas pursantaj tablosunda da açıkça yer aldığını, iş programında da zemin iyileştirme imalatlârının Temmuz 2012 sonuna kadar yapılacağının taahhüt edildiğini, proje değişikliği nedeni ile artan kısmın fore kazık bedellerinin ödeneceği bilgisinin idarenin ilgili birim yazısı ve görüşüne istinaden bildirildiğini, feshe davacının neden olduğunu, 4734 sayılı Kanun'un 62.c maddesi ve 68.c maddesi dikkate alındığında bir iş toplu konut kanunu kapsamında yapılıyorsa, uygulama projesi düzenlenmeden ön/ avan bir proje ile ihale edilebileceğini, dava konusu yapım işinin de 4734 sayılı Kanun'un uygulama projesi hükmünden istisna olup, avan/ ön proje ile ihale edilmesinde mevzuata aykırılık olmadığını, idarece yapılan tüm işlemlerin sözleşmeye uygun olduğunu, uygulama projeleri sözleşmenin imzası sırasında teslim edildiğinden, davacının iddialarının tutarlı ve gerçekçi olmadığını, fore kazık imalatlarına ilişkin iddia ve taleplerin yerinde olmadığını, ön jeolojik raporun 13.11 maddesinde raporun zemin etüd raporu olarak kullanılamayacağını, ÖİTŞ'nin 3.1.2 ve 7.1 maddelerinde zemin etüd raporu ve uygulama projesi hazırlama sorumluluğunun yüklenici uhdesinde olduğunun, ÖİTŞ'nin 3.1.3 ve 3.1.5 maddelerinde ise zemin etüd raporuna göre zemin iyileştirmenin gerekli olması durumunda imalâtların ihale kapsamında götürü bedel dahilinde yapılacağının açıkça yazıldığını, dolayısıyla davacının fore kazık imalatlarının ödenmesine yönelik talebinin sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu, yaklaşık maliyet ve pursantaj tablosunun ihale kapsamını belirleyen bir doküman olmadığını, fesih oranına dair idarenin uygulamasında herhangi bir akdi ve mevzuat uygulaması hatası yapılmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu işin ihalesinin 4734 sayılı Kanun'un 68.(c) maddesinde idareye tanınan istisnai yetkililere binaen avan projelerle yapıldığı ve sözleşmenin anahtar teslim götürü bedel olarak düzenlendiği ihalenin avan proje ile yapılması nedeni ile sözleşmenin imzası esnasında uygulama projesi tesliminin söz konusu olmadığı, ihale kapsamının ihale eki projeler, mahal listeleri ve teknik şartnameler ile belirlendiği, yaklaşık maliyetin ihale kapsamını belirleyen bir doküman olmadığı, yaklaşık maliyet içeriğinin davacının akdi yükümlülükleri ile ilgisi bulunmadığı, pursantaj tablosunun ihale kapsamını belirleyen bir doküman olmadığı, bir imalatın pursantaj tablosunda yer almasının o işin ihale kapsamında olduğu anlamına gelmeyeceği gibi pursantaj tablosunda yer almamasının da ihale kapsamında olmadığı anlamına gelmeyeceği, sözleşmenin imza tarihi ile işin feshedildiği tarih arasında 1308 günlük bir süre olduğu, davacının bu süre zarfında iş miktarında artışlara onay verdiği, zeminin sözleşme kapsamında bulunan zemin etüd raporunun gerçeği yansıtmaması nedeniyle ekstra fore kazık imalatı çıktığı, bu artışın %22 seviyesinde olduğu, hatta %10 seviyesini geçtiği anda davalı tarafından tasfiye edilmesi gerekirken tasfiye edilmeyip, sözleşmenin fesh edildiği, teminatın irad kaydedildiği ve yapılan imalatların bedelinin ödenmediği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin niteliği itibari ile Anahtar Teslimi Götürü Bedel Sözleşmesi olduğu, anahtar teslimi götürü bedelle yapım sözleşmelerinde öngörülmeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde; sözleşmeye esas proje içerisinde ve sözleşme bedelinin % 10'una kadar olan oran dahilinde kalması şartıyla işin, aynı yükleniciye yaptırılabileceği, anahtar teslimi götürü bedelle ihale edilen bir işin, ilave işlerle sözleşme bedelinin % 10'unu aşması durumunda (dava konusu olaya bu oran yaklaşık % 22’dir), hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceğinin ve yüklenicinin kesin teminat ve varsa ek teminatlarının iade edileceğinin Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 48