muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/119, Karar No: 2018/474, Tarih: 25.10.2018

Tanık ... cinsel saldırı eylemine yönelik ayrı olarak yürütülen soruşturma sırasında savcılıkta; çevresinde ..... olarak tanındığını, Sandra Palmer'in Samantha'nın akrabası, kendisinin de Sandra'nın erkek arkadaşı olup onunla birlikte yaşadıklarını, Samantha'nın da tatil için Türkiye’ye geldiğinde yanlarında kaldığını, olay tarihinde saat 02.00 sıralarında Sandra ile birlikte Samantha'nın bulunduğu bara gidip onu alkollü olarak gördüklerini, eve gelmesini söylediklerinde kabul etmemesi üzerine oradan ayrılıp eve gittiklerini, sabah vakti Sandra'nın Samantha'nın anlatımı üzerine öğrendiği kadarıyla; gece vakti bardan erkek arkadaşıyla çıkıp evin yakınlarına geldiklerinde yanlarına gelen iki askerin erkek arkadaşının kimlik kontrolünü yapıp ayrıldıklarını, erkek arkadaşı gittikten sonra Samantha'nın evin zilini çaldığı hâlde kapının açılmaması üzerine aynı askerlerden yardım istediğini, ancak askerlerin kendisini apartmanın içerisine götürerek cinsel saldırıda bulunduklarını söylemesi üzerine şikâyette bulunmak üzere üçünün birlikte jandarma karakoluna gittiklerini, Samantha'nın kendilerini karşılayan iki rütbeli askere olayı anlattığını, kendisinin de söylenenleri tercüme ettiğini, sonrasında görevlilerin kendilerini bölük komutanı olduğunu söyledikleri askerin yanına götürdüklerini, bu askerin İngilizce bildiğini, Samantha'nın kendisine fiili livata yoluyla cinsel saldırıda bulunulduğunu bölük komutanına da anlattığını, bunun üzerine bölük komutanının odasındaki jaluzi perdeleri indirdiğini, bir kısmı gece devriyesinde olan askerleri bahçeye dizerek bu kişileri Samantha'ya perde arkasından gösterdiğini, Samantha'nın askerlere bakarak önce tanıyamadığını söyleyip ardından da sırasıyla üç farklı kişiyi teşhis ettiğini, en son başka iki kişiyi göstererek olayı gerçekleştirenlerin o askerler olduğunu söylediğini, bunun üzerine bölük komutanının bir araştırma yapıp kendisine, Samantha'nın teşhis ettiği askerlerden birinin gece devriyesinde olup diğerinin birlikten dışarı çıkmadığını söylediğini, ancak karakolda yazılı ifade alınmadığı gibi Samantha'nın adli muayene için doktora sevk de edilmediğini, bölük komutanının kendilerine olayı anladığını ve gerisini kendisinin halledeceğini söylemesi üzerine karakoldan ayrıldıklarını, bir gün sonra da Samantha'nın İngiltere'ye döndüğünü,

Kovuşturma aşamasında ise önceki ifadesinden kısmen farklı olarak; Samantha'nın olayı ilçe jandarma komutanına anlatırken taciz şeklinde bahsedip iki askerin kendisini bodrum kata götürüp öpmeye ve dokunmaya çalıştıklarını anlattığını, karakoldaki teşhis işlemi sırasında Samantha'nın bu askerlerden ikisini kesin olarak teşhis ettiğini ve askerleri görünce şoka girip ağlayınca karakoldan ayrıldıklarını, Samantha'nın fiili livata yoluyla cinsel saldırıya uğradığına dair önceki ifadesinde belirttiği iddiayı Sandra'dan duyduğunu, Samantha'nın karakolda sanığa bu olayı anlatmadığını,

Tanık ...; olay tarihinde Didim İlçe Jandarma Komutanlığında personel astsubay olarak görev yaptığını, Samantha, Sandra ve tanık Esat’ın karakola geldiklerini ve Esat'ın söylenenleri tercüme etmesi üzerine Samantha'nın iki askerin kendisine cinsel tacizde bulunduğunu anlatınca durumu sanığa bildirdiğini, kısa süre sonra sanığın yanına merkez karakol komutanı tanık Özcan’ın da geldiğini, ancak İngilizce bilmediğinden Samantha'nın söylediklerini anlamadığını, tanık Esat’ın söylenenleri tercüme etmesi üzerine anladığı kadarıyla, Samantha'nın gece devriyesinde olan askerlerden yardım istediğini, askerlerin ise ona elle sarkıntılıkta bulunduklarını söylediğini, tecavüzle ilgili bir şey anlatmadığını, Samantha ile sanığın karşılıklı İngilizce konuştuklarını, daha sonra sanığın bahçeye dizdirdiği askerleri teşhis etmesini istediğini, Samantha'nın iki askeri teşhis ettiğini ve şikâyetçi olmadan yanındaki kişilerle birlikte karakoldan ayrıldığını,

Tanık ...; olay tarihinde Didim Merkez Karakolunda astsubay olarak görev yaptığını, karakola gelen Samantha'nın tanık Kurtuluş’a gece saatlerinde iki askerin kendisini taciz ettiğini söylemesi üzerine durumun sanığa bildirildiğini, sanığın da tanık Kurtuluş'la kendisini odasına çağırdığını, odada Samantha ve Sandra ile tanık Esat’ın olduklarını, sanığın Samantha'ya olayla ilgili şikâyetinin varlığı hâlinde gereğinin yapılacağını hem İngilizce hem de Türkçe anlattığını, sanığın talimatı üzerine teşhis için kendisinin bahçeye inerek odadan görülecek şekilde askerleri sıraya dizdiğini, sonrasında Samantha ve yanındaki kişilerin karakoldan ayrıldıklarını,

Tanık ...; Didim İlçe Jandarma Komutanlığında asayiş istihbarat elemanı olarak görev yaptığını, olay tarihinde Samantha'nın, Sandra ve tanık Esat'la birlikte karakola geldiklerini, Samantha'ya tacizde bulunulduğunun söylenmesi üzerine teşhis amaçlı askerleri bahçeye dizdiklerini, Samantha'nın kendisine tacizde bulunan kişiyi tam olarak teşhis edemediğini ve sonrasında yanındaki kişilerle birlikte karakoldan ayrıldığını,

Tanık ...; olay tarihinde Didim İlçe Jandarma Komutanlığında asayiş tim komutanı olarak görev yaptığını, karakola gittiğinde sanığın odasında Samantha ve iki kişinin daha olduğunu, Samantha'yı geceleyin iki kişinin taciz ettiğinin söylendiğini, askerlerin teşhis amaçlı bahçeye dizildiğini, mağdurun net bir teşhis yapamadığını ve şikâyette bulunmaksızın yanındaki kişilerle birlikte karakoldan ayrıldığını,

Beyan etmişler,

Tanık ...; olay tarihinde Didim İlçe Jandarma Komutanlığında asayiş tim komutanı olarak görev yaptığını, karakola gittiğinde sanığın odasında Samantha ve iki kişinin daha olduğunu, Samantha'yı geceleyin iki kişinin taciz ettiğinin söylendiğini, askerlerin teşhis amaçlı bahçeye dizildiğini, mağdurun net bir teşhis yapamadığını ve şikâyette bulunmaksızın yanındaki kişilerle birlikte karakoldan ayrıldığını,

Beyan etmişler,

Sanık ... soruşturma aşamasında; olay tarihinde Didim İlçe Jandarma Komutanı olarak görev yaptığını, Samantha Jane Bartlett'in başvuruda bulunduğu merkez karakol komutanlığı olmak üzere komutanlıklarına bağlı toplam üç adet jandarma karakolunun bulunduğunu, kendi çalışma odasının merkez karakol komutanlığı binasının ikinci katında olduğunu, olay tarihinde tanık ...'nın kendisini arayıp karakola gelen Samantha'nın askerler tarafından cinsel tacize uğradığını iddia ettiğini bildirmesi üzerine ilçe jandarma komutanlığına gittiğini, Samantha ile yanında gelen Sandra ve tanık Esat'la birlikte odasına çıktıklarını, Samantha'yı tanıklar Kurtuluş ve Özcan eşliğinde dinlediğini, Türkçe bilmeyen Samantha'nın, iki askerin kendisine cinsel tacizde bulunduğunu İngilizce söylediğini, ne şekilde tacize uğradığını sorduğunda net bir cevap vermediğini, ancak anlatılanlardan, eylemin cinsel tacizden ileriye gitmediği sonucunu çıkardığını, teşhis için olay günü devriye görevi yapan askerleri bulundukları odadan görülecek şekilde bahçeye dizdirdiğini Samantha'nın yaptığı teşhiste olayı gerçekleştiren kişiyi Halit Gündüz olarak teşhis ettiğini ancak emin olamadığını, ardından da kimseden şikâyetçi olmadığını ve karakoldan gitmek istediğini söylediğini, kendisine teşhiste bulunup yazılı ifade vermesi konusunda ısrarcı olmasına rağmen Samantha'nın karakoldan ayrıldığını, görüşme sırasında Samantha'nın cinsel tacize uğradığını söylemesinden ve bu suçun takibinin şikâyete bağlı olmasından dolayı herhangi bir tutanak tutmadığını, Samantha karakoldan ayrıldıktan sonra teşhis ettiği iki askeri de dinlediğini, askerlerin geceleyin Samantha'yı gördüklerini, Samantha'nın kendilerine lütfen anlamına gelen “please” dediğini, ancak İngilizce bilmedikleri için ne dediğini anlayamadıklarını söylediklerini,

Kovuşturma aşamasında; Samantha'nın kendisine olayı anlatırken, sokakta devriye gezen iki askere bir şey sorduğunu, ancak askerlerden birinin kendisini öpmeye çalışması üzerine oradan kaçtığını söylediğini, İngiltere'den yaptığı başvuruda belirttiği hususların kendisine anlatılmadığını, adli olaylarla ilgili müracaatların karakollara yapıldığını, görevi gereği kendisinin doğrudan müracaatları alma görevinin bulunmadığını, yine adli olayları Cumhuriyet savcısına kendisinin değil karakol personelinin bildirdiğini, suçlamayı kabul etmediğini savunmuştur.

Uyuşmazlığın isabetli bir çözüme kavuşturulması için öncelikle ihmali davranışla görevi kötüye kullanma suçu üzerinde durulmalıdır.

Uyuşmazlığın isabetli bir çözüme kavuşturulması için öncelikle ihmali davranışla görevi kötüye kullanma suçu üzerinde durulmalıdır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun ikinci kitabının "Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler" başlıklı dördüncü kısmının "Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar" başlıklı birinci bölümünde "Görevi kötüye kullanma" suçu 257. maddede;

"(1) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) İrtikâp suçunu oluşturmadığı takdirde, görevinin gereklerine uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlayan kamu görevlisi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır" şeklinde düzenlenmişken, suç tarihinden sonra 19.12.2010 tarihinde yürürlüğe giren 6086 sayılı Kanun’un birinci maddesi ile birinci ve ikinci fıkralarında yer alan "kazanç" ibareleri "menfaat", birinci fıkrasında yer alan "bir yıldan üç yıla kadar" ibaresi "altı aydan iki yıla kadar", ikinci fıkrasında yer alan "altı aydan iki yıla kadar" ibaresi "üç aydan bir yıla kadar" ve üçüncü fıkrasında yer alan "birinci fıkra hükmüne göre" ibaresi "bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile" biçiminde değiştirilmiş, 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun’un 105. maddesi ile de üçüncü fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.

Türk Dil Kurumu’nun Türkçe Sözlüğüne göre ihmal; "Yapmama, savsama" anlamına gelmekte, gecikme ise; "Bir işin yapılması gereken zaman geçtikten sonra yerine getirilmesi" olarak tanımlanmaktadır.

Maddenin, uyuşmazlıkla ilgili ikinci fıkrasında düzenlenen ihmali davranışlarla görevi kötüye kullanma suçu, kamu görevlisinin görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstermesi ve bu davranış nedeniyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olunması ya da kişilere haksız kazanç sağlanması, suç tarihinden sonra 6086 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonrası ise haksız menfaat sağlanması ile oluşmaktadır.

Buna göre ilk şart, kamu görevlisi olan failin yaptığı işle ilgili olarak kanundan veya diğer idari düzenlemelerden doğan bir görevinin olması ve bu görevi dolayısıyla yetkili bulunmasıdır. Suçun oluşabilmesi için, kamu görevlisinin görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstermesi yetmemekte, fiil nedeniyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olunması ya da suç tarihi itibarıyla kişilere haksız kazanç sağlanması gerekmektedir.

Buna göre ilk şart, kamu görevlisi olan failin yaptığı işle ilgili olarak kanundan veya diğer idari düzenlemelerden doğan bir görevinin olması ve bu görevi dolayısıyla yetkili bulunmasıdır. Suçun oluşabilmesi için, kamu görevlisinin görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstermesi yetmemekte, fiil nedeniyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olunması ya da suç tarihi itibarıyla kişilere haksız kazanç sağlanması gerekmektedir.

Maddenin, uyuşmazlıkla ilgili ikinci fıkrasında, kamu görevlisinin yapmakla görevli olduğu işi yapmaması veya kanuna göre yapılması gereken şekilde yerine getirmemesi veya vaktinde yapmayıp geciktirmesi suç sayılmıştır. Görevi kötüye kullanma suçu kasten işlenen suçlardan olup, bu suçtan sözedilebilmesi için; "Kamu görevlisinin görevini bilerek ve isteyerek ihmal etmesi veya geciktirmesi" gerekmektedir.

Bu aşamada soruşturma işlemleri ile adli kolluk ve adli kolluk görevine ilişkin düzenlemelere değinilmesinde fayda bulunmaktadır.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 2. maddesinde soruşturmanın tanımına yer verilmiş, aynı Kanun’un 158. maddesinde ihbar ve şikâyet, 160. maddesinde bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi, 161. maddesinde Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri, 164. maddesinde ise adli kolluk ve görevi düzenlenmiştir.

5271 sayılı CMK'nın 2. maddesinin (e) bendinde soruşturma; "Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi ifade eder" şeklinde tanımlanmış,

“İhbar ve şikâyet” başlığını taşıyan 158. maddesi de suç tarihi itibarıyla;

"(1) Suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.

(2) Valilik veya kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

(3) Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikâyette bulunulabilir.

(4) Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen bir suç nedeniyle, ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan ihbar veya şikâyet, gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

(5) İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.

(6) Yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturma evresine geçildikten sonra suçun şikâyete bağlı olduğunun anlaşılması halinde; mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmediği takdirde, yargılamaya devam olunur." şeklinde düzenlenmiştir.

Tarihsel süreç incelendiğinde daha önce kolluğa ait olan soruşturma yetkisinin insan haklarının korunması amacıyla Cumhuriyet savcılarına verildiği görülmektedir. Bu nedenle 1412 sayılı CMUK’un 156. maddesinde düzenlenen “Zabıta makam ve memurları suçluları aramakla ve işin tenviri için lazım gelen acele tedbirleri almakla mükelleftir. Bu makam ve memurlar tanzim ettikleri evrakı hemen müddeiumumiliğine gönderirler” hükmüne 5271 sayılı CMK’da yer verilmemiş, bu kapsamda;

Tarihsel süreç incelendiğinde daha önce kolluğa ait olan soruşturma yetkisinin insan haklarının korunması amacıyla Cumhuriyet savcılarına verildiği görülmektedir. Bu nedenle 1412 sayılı CMUK’un 156. maddesinde düzenlenen “Zabıta makam ve memurları suçluları aramakla ve işin tenviri için lazım gelen acele tedbirleri almakla mükelleftir. Bu makam ve memurlar tanzim ettikleri evrakı hemen müddeiumumiliğine gönderirler” hükmüne 5271 sayılı CMK’da yer verilmemiş, bu kapsamda;

“Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi” başlıklı 160. maddesi;

“(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür”,

"Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" başlığını taşıyan 161. maddesi;

"(1) Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adlî kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısı, adlî görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcısından söz konusu işlemi yapmasını ister.

(2) Adlî kolluk görevlileri, elkoydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3) Cumhuriyet savcısı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazılı; acele hâllerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir.

(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcısına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür.

(5) Kanun tarafından kendilerine verilen veya kanun dairesinde kendilerinden istenen adliye ile ilgili görev veya işlerde kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kamu görevlileri ile Cumhuriyet savcılarının sözlü veya yazılı istem ve emirlerini yapmakta kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kolluk âmir ve memurları hakkında Cumhuriyet savcılarınca doğrudan doğruya soruşturma yapılır. Vali ve kaymakamlar hakkında 2.12.1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri, en üst dereceli kolluk amirleri hakkında ise, hâkimlerin görevlerinden dolayı tâbi oldukları yargılama usulü uygulanır..." şeklinde düzenlenmiştir.

Suç işlendiği izlenimi yaratan bir durumun ihbar, şikâyet veya resen yetkili makamlar tarafından öğrenilmesi üzerine durum derhâl Cumhuriyet savcısına bildirilip, alınan talimatlar doğrultusunda konunun araştırılması gerekmektedir. Cumhuriyet savcısı soruşturma evresini başlatacak olan şüphenin somut olayda bulunup bulunmadığını takdir edecek, soruşturma başlatacak şüphe olduğunu değerlendirmesi durumunda maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için emrinde bulunan adli kolluk görevlileri aracılığı ile şüphelinin lehinde ve aleyhine olan bütün delilleri toplayıp, şüphelinin haklarını korumak için gerekli olan tedbirleri alacaktır. Adli kolluk görevlileri el koyduğu olayları, uyguladığı tedbirleri Cumhuriyet savcısına derhâl bildirmek ve aldığı emirleri yerine getirmek zorundadır. Ceza muhakemesinde çoğunlukla yapılan işlemlerin tekrarlanma fırsatının olmaması, sürecin hızlı işlemesi nedeniyle adli kolluk görevlilerinin Cumhuriyet savcısından aldığı talimatlara uygun bir biçimde delil toplaması, toplanan delilleri muhafaza etmesi ve yetkililere teslim etmesi gerekmektedir.

Görüldüğü üzere 5271 sayılı CMK'da adli kolluk görevlileri kendilerine yapılan bir suça ilişkin ihbar veya şikâyetleri, el koydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri derhâl Cumhuriyet Başsavcılığına bildirecek ve Cumhuriyet savcısının emirleri doğrultusunda işin aydınlatılması için gerekli soruşturma işlemlerine başlayacaktır. Buna göre kolluk sadece ilgili Cumhuriyet savcısının her somut işlem bakımından vereceği emir üzerine yetki kazanmaktadır (Yener Ünver-Hakan Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku, Adalet, Ankara, 2017, s. 198).

Adli kolluk ve görevleri ise, aynı Kanun'un 164. maddesinde;

"(1) Adlî kolluk; 4.6.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri, 10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 2.7.1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi ve 9.7.1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerini ifade eder.

(2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adlî kolluğa yaptırılır. Adlî kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adlî görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir..." şeklinde düzenlenmiştir.

(2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adlî kolluğa yaptırılır. Adlî kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adlî görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir..." şeklinde düzenlenmiştir.

CMK’nın 164. maddesinin birinci fıkrasına göre adli kolluk görevlileri; polis, jandarma, gümrük muhafaza görevlileri ve sahil güvenlik görevlileri olarak kabul edilmiştir. Öte yandan, sayılan görevlilerin birden fazla işlevi bulunduğundan hangi hâllerde adli kolluk olarak kabul edileceği de hükümde açıkça belirtilmiştir. Buna göre polis 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 8, 9 ve 12. maddeleri, jandarma 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun 7. maddesi, gümrük muhafaza görevlisi 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 8. maddesi, sahil güvenlik görevlisi ise 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu’nun 4. maddesinde belirtilen soruşturma işlemleri bakımından adli kolluk olarak görev yapar (Veli Özer Özbek-Koray Doğan-Pınar Bacaksız-İlker Tepe, Ceza Muhakemesi Hukuku, Seçkin, Ankara, 2017, s. 237).

CMK uzun süredir tartışılmakta olan adli kolluk kurumu hakkında ilk kanuni düzenlemeyi getirmiş ve konuya ilişkin olarak Adli Kolluk Yönetmeliği de hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur.

Buna göre 01.06.2005 tarihli ve 25832 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Adli Kolluk Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde adli kolluk görevlileri; “5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilâtı Kanununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri, 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilât, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 2/7/1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi, 9/7/1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü maddesi ve 3/11/1983 tarihli ve 83/7362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Jandarma Teşkilâtı Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapmak üzere, tâbi oldukları atama usulüne göre görevlendirilen komutan, âmir, memur ve diğer görevliler", adli kolluk sorumlusu da suç tarihi itibarıyla "İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Gümrük Müsteşarlığı tarafından atamalarındaki usule göre adli kolluğun komutanı/âmiri" olarak tanımlanmıştır.

“Adli kolluk görevlisi” üst kavram olup soruşturma işlemi yapmak üzere tabi bulunduğu atama usulüne göre görevlendirilmiş olan komutan, amir, memur ve diğer görevliyi ifade etmektedir. CMK ve Adli Kolluk Yönetmeliği'nde hangi düzenlemelerin adli kolluğa soruşturma işlemi yapma yetkisi verdiği sayılmıştır.