muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/7769, Karar No: 2022/2313, Tarih: 25.04.2022

Sanık ... yönünden;

Olay tarihinde Kurmay Albay rütbesiyle Deniz Harp Okulu Dekanı olarak görev yaptığı, Sıkıyönetim atama listesinde Deniz Harp Okulu Komutanı olarak görevlendirildiği, Deniz Harp Okulu Komutanlığında Okul Dekanı olarak görev yapan sanığın olay tarihinde konutunda gelişmeleri takip etmekteyken, Deniz Harp Okulunda Nöbetçi Amiri olan Kurmay Binbaşı ...’ın kendisini dâhili telefon hattından arayarak "Acil bir durum olduğunu" söylemesi üzerine saat 22.50 sıralarında resmi üniformalarını giyerek Dekanlık makam odasına intikal ettiği, odasında görsel medyadan gelişmeleri takip etmekteyken, Nöbetçi Amiri Binbaşı ...’ın kendisine sözde sıkıyönetim mesajını getirip göstererek ''Darbe olduğunu, Okul Dekanının Okul Komutanı olarak atandığını, birliğin emniyetini sağladığını, birliği kırmızı alarm durumuna geçirdiğini, giriş-çıkışların kontrol altında olduğunu'' söylemesi üzerine Okul Komutanı Tümamiral ...’in nerede olduğunu sorduğu, Nöbetçi Amiri Binbaşı ...’ın Okul Komutanının görevden alındığını ve yerine kendisinin atandığını söylemesi üzerine sekreteri olan ...’ı makamına çağırdığı, tanık ...'in beyanında; ''sanığın Dekan makam odasına geldiğinde ... ile birlikte oturduğunu, ... arasındaki Sıkıyönetim mesajının ... tarafından tanıktan alınmak istemesine karşı hiçbir şey olmuyormuş gibi makamında oturarak müdahil olmadığını, teamül gereği Okul Komutanı okulda olmadığı zaman en kıdemli kişi olan tanık aracılığıyla okula komuta etmesi gerekirken ...'ı muhatap aldığını beyan ettiği'', Okul Komutanına ulaşılamadığını bilmesine rağmen Deniz Eğitim ve Öğretim Komutanı Koramiral ...’ın kendisini telefonla aradığı saate kadar Okul Komutanı Tuğamiral ...’in nerede olduğu konusunda en küçük bir araştırma dahi yaptırmadığı, kendisini arayan Koramiral ... ile telefon görüşmesi yaptığı, Okul Komutanına ulaşamadığını söylemesi ve nerede olduğunu sorması üzerine kendilerinin de Okul Komutanına ulaşmaya çalıştıklarını söylediği, isminin sözde atama listesinde Deniz Harp Okulu Komutanı olarak yer aldığını hatırlatarak ''Bu işin içerisinde olup olmadığını, isminin niçin atama listesine eklendiğini, sistemden mi yoksa kalkışmadan mı yana olduğunu" soran Koramiral ...'a kendisinin emirlerine tabi olacağını, kalkışma ile bir ilgisinin bulunmadığını söylediği, Nöbetçi Amiri ...'a talimat vererek Dekanlık Odası önünde silahlı iki asker ile tertibat alınmasını sağladığı, Nöbetçi Amiri Kurmay Binbaşı ... ve ...'ın Deniz Harp Okulunda bulunan askerlere ''Komuta kademesinin değiştiğini, Sıkıyönetim ilan edildiğini, Okul Dekanının yeni Okul Komutanı olarak atandığını, artık onun emirlerine uyulması gerektiğini'' beyan ettikleri, Nöbetçi Amirine herhangi bir müdahalede bulunmayarak pasif bir konumda sürecin seyrini beklediği, özgürlüğünden yoksun bırakılan Okul Komutanı ...'in serbest bırakılmasının ardından saat 03.03 sıralarında Okul Komutanını aradığı ve yaşanan durumu rapor ederek talimatını sorduğu sonrasında da ikametine gittiği,

Sanığın, FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün kriptolu haberleşme programı olan ByLock'u 66320 ID numarası ile kullandığının tespit edildiği, ByLock kullanıcı adının "BMW" ve ByLock şifresinin "mert.2580" olduğunun tespit edildiği, sanığın Bylock şifresi ile oğlunun isminin uyumlu olduğu, yine ByLock sinyal ve baz kayıtları ile sanığın ikamet adresinin uyumlu olduğu, bahse konu ID numarası üzerinden FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün gizli yazışma programını kullanarak örgütün yapılanmasına dahil olduğu, ayrıca ByLock programında ekli kişi listesinde bulunan Cemil kod adlı ...'un FETÖ/PDY'nin Deniz Kuvvetleri Eğitim Birimleri yapılanmasında Genel Müdür ve Deniz Harp Okulundan sorumlu Müdür olarak görev yaptığı belirlenmiştir.

IV-SANIKLARIN HUKUKİ DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

A-Sanık ... hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan

kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından verilen ceza verilmesine yer olmadığı kararına; sanıklar ... ve ... hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçlarından verilen beraat kararlarına yönelik temyiz istemlerinin incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; katılan ... Cumhuriyeti ... ve ... vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler yerinde görülmediğinden, CMK’nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddiyle sanıklar ... ve ... hakkında verilen beraat kararlarının ve sanık ... hakkında verilen ceza verilmesine yer olmadığı kararının ONANMASINA,

B-Sanık ... hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan; sanıklar ... ve ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz istemlerinin incelenmesinde;

1-Sanık ... ile ilgili olarak;

B-Sanık ... hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan; sanıklar ... ve ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz istemlerinin incelenmesinde;

1-Sanık ... ile ilgili olarak;

a-Dosya kapsamına göre; sanığın, isminin sözde atama listesinde yer aldığını öğrenmesinden sonra bu duruma açıkca tepki göstermediği, darbe girişimine karşı olduğunu gösterir bir şekilde ilk etapta kesin ve net bir tavır sergilemediği, odasının kapısına silahlı 2 askerin dikilmesine karşı çıkmadığı, sürecin ilerleyen aşamalarında Koramiral ...'dan talimat gelene kadar pasif bir şekilde beklediği, özgürlüğünden alıkonulan Deniz Harp Okulu Komutanına ulaşmak için bir çaba göstermediği, darbe girişiminin başarısız olduğunun anlaşılmasının ardından darbe girişimine karşıymış gibi davranışlar sergilediği hususlarının anlaşılmış olması karşısında; Deniz Harp Okulu dışına taşan bir eylemi de tespit edilemeyen sanığın mezkur eylemlerinin, kanuni tanımda öngörülen cebir ve şiddet içeren icrai hareket niteliğinde olmaması, neticenin/somut zarar tehlikesinin gerçekleşmesini sağlayacak biçimde faillerle birlikte fiil üzerinde müşterek hakimiyet kurmasını temin edecek fonksiyonel bir mahiyet taşımaması, suç organizasyonu içinde bir iş bölümünün gereği olarak görevlendirilmesi suretiyle ika edildiğinin kanıtlanamaması nedeniyle müsnet suç yönünden TCK'nın 37. maddesi kapsamında fail olarak sorumlu tutulamayacağı; ancak, suçun icrasına başlanmasından sonra yönünü belli ederek katılma iradesini ortaya koyacak nitelikteki eylemlerinin, zaman, nitelik ve yakın zarar tehlikesine yaptığı katkı itibariyle bütün olarak darbenin icrasını kolaylaştırmaya yönelik olduğundan, TCK’nın 309/1 ve 39/2-c maddelerinde düzenlenen Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmeye yardım suçundan cezalandırılması ve ceza belirlenirken de sanığın konumu ile ByLock kullanıcısı olduğu gözetilerek temel cezanın teşdiden tayini gerekirken, yazılı olduğu şekilde suç vasfında düşülen yanılgı sonucu Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan mahkumiyetine karar verilmesi,

b-Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan kurulan hükümde sanık hakkında münhasıran TCK'nın 58/9. maddesinin uygulanmasıyla yetinilmesi gerekirken, ayrıca TCK'nın 58/7. maddesinin uygulanamayacağının gözetilmemesi,

2-Sanıklar ... ve ... ile ilgili olarak;

Sanık ...'in Kurmay Albay rütbesiyle olay tarihinde Yalova Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulunda Alay Komutanı olarak görev yaptığı, Deniz Harp Okulu Öğrenci Temin Komisyonunda üye olarak görevli bulunduğu, sanığın İstanbul ilinde faaliyet gösteren iş yerlerine tahsisli farklı sabit kontörlü hatlardan 2012-2013 yıllarında kullanımında bulunan cep telefonu hattının diğer sanık ... ve Türk Silahlı Kuvvetleri personelleri ile ardışık olarak arandığı ankesörlü hatlardan tekil aranmalarının da bulunduğu,

Sanık ...'ın Yarbay rütbesiyle olay tarihinde Deniz Harp Okulunda Dekan Sekteri olarak görev yaptığı, sanığın İstanbul ilinde faaliyet gösteren iş yerlerine tahsisli farklı sabit kontörlü hatlardan 2012, 2013 ve 2015 yıllarında kullanımında bulunan cep telefon hattının diğer sanık ... ve Türk Silahlı Kuvvetleri personelleri ile ardışık olarak arandığı, ankesörlü hatlardan tekil aranmalarının da bulunduğu,

Ayrıca, sanıklar hakkında tanık ...'ın: ''1989-1990 aralarında sanıklar ... ve ...'ın da aralarında bulunduğu bir grup öğrenciden sorumlu ev ve semt abiliği yaptığını, yapılanmanın prensipleri gereği kendileriyle Harp Okulundan mezuniyetleri sonrasında irtibatını kopardığını, Deniz Harp Okulunda öğrenim gören öğrencilerin sorumluluğunu Asım (K) isimli örgüt mensubuna devrettiğini'' beyan ettiği hususları gözetilerek;

UYAP'ta bulunan örgütlü suçlar bilgi havuzunda araştırma yapılarak sanıklar hakkında başkaca bir beyan yahut ifade bulunup bulunmadığı araştırılıp, varsa bu beyan yahut ifadelerle birlikte sanıkların görev yaptıkları Deniz Harp Okulu Komutanlığına bildirmiş oldukları cep telefonu hatları haricinde operasyonel hat kullanıp kullanmadıklarının tespiti açısından ÖSYM, hesaplarının bulunduğu banka, Elektrik ve Su İdaresi gibi kurumlara bildirmiş oldukları başkaca cep telefonu hattı bulunup bulunmadığının sorulup, sonucuna göre varsa kişiselleştirilmiş, Emniyet birimlerince, büfe/ankesörlü sabit telefon hatlarıyla irtibat kurma yöntemine ilişkin olarak düzenlenen ayrıntılı analiz raporları temin edilerek dosyaya konulması, bununla birlikte Emniyet kayıtlarının yanı sıra BTK’dan alınan baz istasyonunu gösterir HTS kayıtlarının “0” saniyeli çağrılar da dahil olmak üzere getirilmesi, sanıkların görev yaptıkları diğer şehirlerde ardışık aramalarının olup olmadığı araştırılarak varsa sabit hat ve ankesörlü telefondan aranmalarına ilişkin analiz raporlarının istenmesi, sanıklarla ilgili sabit hat veya ardışık aranmaya ilişkin varsa itirafçı beyanlarının dosyaya getirilmesi, yine mahkeme gerekçesinde belirtildiği üzere ardışık arama kapsamında İstanbul ilinde ardışık şekilde arandığı belirlenen diğer asker personeller hakkında bir soruşturma veya dava olup olmadığı araştırılıp, varsa ifade örneklerinin dosyaya ibrazı sağlanarak duruşmada CMK’nın 217. maddesi uyarınca sanıklar ve müdafiilerine okunarak diyecekleri sorulup, gerekirse ifade yahut beyan sahiplerinin tanık sıfatıyla bilgilerine başvurularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanık ... ve sanıklar müdafilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, mevcut delil durumu, tutuklulukta geçirdiği süre, atılı suç için kanun maddelerinde öngörülen ceza miktarı ve bozma nedenleri gözetilerek tahliye taleplerinin reddi ile sanık ...'ın tutukluluk halinin DEVAMINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi gereğince dosyanın İstanbul 35. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 25.04.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/6427, Karar No: 2019/14595, Tarih: 24.09.2019

**5. Hukuk Dairesi         2018/6427 E.  ,  2019/14595 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 36. maddesine dayanan irtifak hakkı tesisi ile bu hakkın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın reddine ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı davacı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 14.Hukuk Dairesince istinaf isteminin kabulü ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 36. maddesine dayanan irtifak hakkı tesisi ile bu hakkın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine ilişkin olarak verilen karara karşı, davacı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusu sonucunda ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesince kabulü ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesine ilişkin karar, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; 3402 sayılı Kadastro Kanununun 12/3. maddesinde öngörülen 10 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra eldeki davanın açıldığı anlaşıldığından ve bu hususun kamu düzenine ilişkin olduğu gözetilerek hükmün 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca gerekçe ve harç yönünden düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün HMK'nun 370. maddesi gereğince ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 24/09/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/2457, Karar No: 2009/10180, Tarih: 11.05.2009

**12. Hukuk Dairesi         2009/2457 E.  ,  2009/10180 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Aydın 2. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 17/12/2008

Yargıtay Başkanlar Kurulu’nun 31.01.2003 tarih ve 1 sayılı kararının 1. maddesi gereğince, çekişmenin (İİK’ nun 10. babında düzenlenen itirazın kaldırılması ve buna bağlı olarak tahliyeye ilişkin) olması nedeniyle Dairemizin görev alanı dışında kalıp, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin görev alanına girdiği anlaşılmakla, dosyanın adı geçen Daireye gönderilmesine, 11.05.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13476, Karar No: 2017/2467, Tarih: 23.03.2017

**10. Hukuk Dairesi         2016/13476 E.  ,  2017/2467 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Davacı Kurum 5510 sayılı Yasa'nın 56/2 maddesi kapsamında 26.10.2008-25.07.2012 arasında yersiz ödenen 23.330.11 TL'nin tahsilini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca yersiz ödenen aylıkların tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalının eski eşinin 17.07.1990 tarihinde vefat ettiği, davalının 2. evliliğini yaptığı ve 2. eşinden de 17.07.2001 tarihinde boşanması üzerine ilk eşinden ölüm aylığı almaya hak kazandığı anlaşılmaktadır. Kontrol memuru tarafından tutulan raporda; "davalının boşanmış olduğu eşi ile aynı adreste birlikte yaşadığı, bu nedenle hak sahipliğinin 5510 sayılı Kanun’un 5754 sayılı Kanun’la yürürlüğe giren 56. maddesi fıkrası kapsamında iptal edilmesi, 26.10.2008 tarihinden itibaren ödenen tutarlar içinde aynı Kanun’un 96. maddesine istinaden işlem yapılması kanaatine varıldığının" belirtildiği, bu idari soruşturmada, mahallinde yapılan soruşturmada “....'nın imzalı ihbar dilekçesi üzerine tahkikatın başladığı, çevresel soruşturma ve Muhtar .... beyanı ile... Mah. .... Sok No:10 da birlikte oturdukları, dava dışı eski eşin bildirdiği adreste oturmadığının Tanık Muhtar ... beyanından anlaşıldığı” gerekçelerine dayandığı görülmüştür.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56 maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan 2009/86 Esas numaralı başvurunun, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir-aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir-aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan-olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk-çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir-aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan-yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56'ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken;eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek - samimi boşanma

iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle Anayasa'nın 20'nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi-özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge-bölgeler yönünden kapsamlı Emniyet Müdürlüğü-Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle-köy muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.