muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/6765, Karar No: 2019/8453, Tarih: 09.12.2019

Yapılan yargılama sonunda toplanan deliller karar yerinde incelenip tartışılarak, silahlı terör örgütü FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 günü ülke genelindeki organik bütünlüğünden ve etkinliğinden, özellikle Türk Silahlı Kuvvetlerinde oluşturduğu "mahrem" yapılanmanın kullandığı kamu gücü, silah, vasıta ve mühimmattan istifade ederek planlayıp icra ettiği Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçuna, sübutu kabul olunan, iştirak iradesi kapsamında ve iş bölümü doğrultusunda bulunduğu mahal ve konumlarına uygun, amaca hizmet eden ve neticeye katkı sunan eylemlerinin amacı gerçekleştirme tehlikesi yaratabilecek nitelikte olduğu belirlenip kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde Anayasayı ihlal suçunun vasfı tayin edilmiş, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosya kapsamına göre verilen hükümlerde aşağıdaki husus dışında bir isabetsizlik bulunmamakla sanıklar ve müdafiileri ile katılanlar T.C. Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Başkanlığı vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri sair nedenler yerinde görülmediğinden CMK'nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddine, ancak;

Müsnet suçtan davaya katılma hakkı bulunmayan Milli Savunma Bakanlığı ile İstanbul Muhakemat Müdürlüğü lehine vekalet ücretine hükmedilmesi,

Kanuna aykırı olduğundan hükümlerin bu nedenlerle BOZULMASINA, ancak bu hususların yeniden yargılamayı gerektirmeden CMK'nın 303/1-c maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, 37. fıkradaki "İstanbul Muhakemat Müdürlüğü, Milli Savunma Bakanlığı" ibarelerinin hükümden çıkarılması suretiyle sair yönleri usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3-)Sanıklar ...... hakkında Anayasayı ihlal, Yasama organına karşı suç ve Hükûmete karşı suç işleme suçlarından kurulan beraat hükümlerine;

..... hakkında Anayasayı ihlal suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri; sanık .... hakkında Anayasayı ihlal, Yasama organına karşı suç, Hükûmete karşı suç işleme suçlarından kurulan beraat hükmü ile sanık ...hakkında Anayasayı ihlal ve katılan ....a yönelik kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine ilişkin temyize gelince;

a)Sanıklar ..... yönünden;

..... hakkında Anayasayı ihlal suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri; sanık .... hakkında Anayasayı ihlal, Yasama organına karşı suç, Hükûmete karşı suç işleme suçlarından kurulan beraat hükmü ile sanık ...hakkında Anayasayı ihlal ve katılan ....a yönelik kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine ilişkin temyize gelince;

a)Sanıklar ..... yönünden;

Örgütsel bağı kesin olarak ortaya konamayan sanıkların, yukarıdaki açıklamalar ışığında icra hareketlerinden önce örgütsel organizasyon içinde yer alarak darbe girişiminden haberdar olduklarının ve ayrıca suç işleme karar ve iradesine katıldıklarının kanıtlanamamış olmasına, elverişli nitelikteki icra hareketlerine katkı sunmakla birlikte sundukları katkının tek başına vahamet arz etmediği gibi fiilin işlenişi üzerinde müşterek hakimiyet kurduklarından da bahsedilemeyeceğinin anlaşılmasına göre zarar tehlikesi bakımından illi bir değer taşıdığında kuşku bulunmayan eylemlerinin, işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak suretiyle Anayasayı ihlal suçuna yardım etme kapsamında kaldığı, bu nedenle sanıkların TCK'nın 39/2-c maddesi yollamasıyla aynı Kanunun 309. maddesi uyarınca, sanık.... yönünden konumu ve görevinin gerekleri dikkate alınarak üst sınıra yakın bir cezayla, cezalandırılmalarına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde TCK'nın 37. maddesi kapsamında doğrudan fail olarak hüküm kurulması,

b)Sanık ..... yönünden;

Suç tarihinde asteğmen rütbesiyle zorunlu askerlik hizmetini yapmakta olan ve örgütsel bağı tespit edilemeyen sanığın savunmalarında belirttiği tanıkların dinlenmesi, sanığın birliğe katıldığı süre, yaşı, mesleki bilgisi, olayın gerçekleştiği yer ve zaman itibariyle verilen emirlerin TCK'nın 24/1-4 ve 30/3. maddeleri kapsamında hizmete ilişkin olmadığını ve emrin adli ve askeri bir suç maksadını ihtiva eden bir fiile müteallik olduğunu bilebilecek durumda bulunup bulunmadığı irdelenip sonucuna göre hukuki durumunun takdir ve tayin edilmesi gerektiği gözetilmeden eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi,

c)Sanık Yasin Köklü yönünden;

Sanık hakkında yerel mahkeme kararından sonra dosyaya gelen başka dosya şüphelileri Uğur Oruç ile Hasan Kaya'nın ifadeleri okunup, gerektiğinde tanık sıfatıyla dinlenerek ayrıca hakkında ankesörlü aranmaya ilişkin soruşturma bulunup bulunmadığı araştırılarak delillerin duruşmada tartışılması örgütsel bağının bulunup bulunmadığı icra hareketlerinden önce organizasyon içinde yer alarak darbe girişiminden haberdar olup olmadığı ve ifa ettiği faaliyetinin sanığın konumu ile görevi itibarıyla yeterli icrai nitelikte bulunduğunun tespit edilmesi halinde TCK'nın 37. maddesi uyarınca asli fail, aksi durumda yukarıdaki açıklamalar ışığında TCK'nın 39/2-c maddesi kapsamında yardım eden olarak Anayasayı ihlal suçundan cezalandırılması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması,

d)Sanık Salih Aydemir yönünden;

d)Sanık Salih Aydemir yönünden;

Muhabere merkezi personeli olan sanıklarla aynı şekilde çağrılıp muhabere merkezinde faaliyette bulunan sanık hakkında yapılan UYAP sorgulamasında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan başlatılan ve halen devam etmekte olan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/79703 ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/108356 hazırlık sayılı soruşturma dosyalarının olduğu tespit edilmekle anılan soruşturma dosyaları getirtilip incelenerek örgüt mensubu olup olmadığı belirlendikten sonra sanığın hukuki durumunun takdir ve tayin edilmesi gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde beraatine hükmolunması,

e)Sanık ...yönünden;

2. Zırhlı Tugay Komutanlığından hareket edilmesinden itibaren Üsküdar Çevik Kuvvet önünde iken ....ın tanka binmesine kadar geçen sürede tank komutanı olarak görev yapan sanığın savunmasında İrfan Arat'ın tanka binmesinden sonra tank komutanı konumunun kalmadığını belirtmesi karşısında görüntü kayıtları incelenip tanktaki diğer mürettebatın beyanları irdelendikten sonra o esnada tankı sanığın sevk ve idare etmediğinin belirlenmesi halinde katılan...'a yönelik atılı suçtan beraati ile örgütle herhangi bağlantısı tespit edilemeyen sanığın faaliyeti, rütbesi, eğitim düzeyi ve komutanlarının verdiği ateş etme emrini yerine getirmediği nazara alınarak icra hareketlerinden önce örgütsel organizasyon içinde yer alıp darbe girişiminden haberdar olduğunun ve suç işleme karar ve iradesine katıldığının kanıtlanamamış olması ile elverişli nitelikteki icra hareketlerine sunduğu katkının tek başına vahamet arz etmemesine göre zarar tehlikesi bakımından illi bir değer taşıdığında kuşku bulunmayan eylemi nedeniyle TCK'nın 39/2-c maddesi kapsamında işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak suretiyle Anayasayı ihlal suçuna yardım etme suçundan cezalandırılmasına karar verilmesi; tankın sevk ve idaresinin sanık tarafından sağlandığının tespit edilmesi halinde ise katılan....a yönelik eylem nedeniyle kasten öldürmeye teşebbüs suçundan cezalandırılması ve ayrıca vahamet arzeden bu eylem nedeniyle Anayasayı ihlal suçundan TCK'nın 37. maddesi kapsamında asli fail olarak mahkumiyetine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik araştırma ile hüküm kurulması,

f)Sanık.... yönünden;

aa)Yerel mahkeme kararının 442. sayfasında kasıt unsuru itibarıyla suçun oluşmaması nedeniyle beraat kararı verildiği belirtilip hüküm fıkrasında sanığın cezalandırılmasına hükmedilerek gerekçe ile hüküm arasında çelişki oluşturulması,

bb)Uygulamaya göre de;

f)Sanık.... yönünden;

aa)Yerel mahkeme kararının 442. sayfasında kasıt unsuru itibarıyla suçun oluşmaması nedeniyle beraat kararı verildiği belirtilip hüküm fıkrasında sanığın cezalandırılmasına hükmedilerek gerekçe ile hüküm arasında çelişki oluşturulması,

bb)Uygulamaya göre de;

Örgütsel bağı kesin olarak ortaya konamayan sanığın, kararın sanıkların hukuki durumlarının değerlendirilmesi bölümündeki 1-c, 1-e, 2-c ve 3-c maddelerindeki açıklamalar ışığında icra hareketlerinden önce örgütsel organizasyon içinde yer alarak darbe girişiminden haberdar olduğunun ve ayrıca suç işleme karar ve iradesine katıldığının kanıtlanamamış olmasına, elverişli nitelikteki icra hareketlerine katkı sunmakla birlikte sunduğu katkının tek başına vahamet arz etmediği gibi fiilin işlenişi üzerinde müşterek hakimiyet kurduğundan da bahsedilemeyeceğinin anlaşılmasına göre zarar tehlikesi bakımından illi bir değer taşıdığında kuşku bulunmayan eyleminin, işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak(TCK'nın madde 39/2-c) suretiyle Anayasayı ihlal suçuna yardım etmek kapsamında kaldığı kabulü gerektiği gözetilmeden delillerin hatalı değerlendirilmesi suretiyle TCK'nın 37. maddesi kapsamında doğrudan fail olarak karar verilmesi,

g-)Sanıklar ..... yönünden;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, verilen hükümlerde aşağıdaki husus dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, katılanlar T.C. Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Başkanlığı vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri sair nedenler yerinde görülmediğinden CMK'nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddine, ancak;

Askeri hiyerarşinin en altında er statüsünde zorunlu askerlik görevlerini yapmakta olan sanıkların, üstleri tarafından verilen halka ve güvenlik görevlilerine yönelik ateş etme emrine uymadıkları, amirlerin ısrarlı kanunsuz emirleri karşısında hal ve koşullara göre başka şekilde davranma olanağının bulunmadığı düşüncesi sonucunda, olay mahalinde kalıp işgal edilen kamu binalarına halkın yaklaşmaması için silahla havaya ateş etmenin bir haksızlık oluşturmayacağı sonucuna varan faillerin "dolaylı haksızlık yanılgısı" içinde bulundukları, bir başka deyimle hukuka uygunluk nedenlerinin hukuki varlıklarında hataya düştükleri, bu hatanın ex ante bir değerlendirme ile faillerin bilgi düzeyi, gördüğü eğitim, yaşı, rütbe ve görevi, içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre koşulları, somut olayın özellikleri göz önünde bulundurulduğunda kaçınılmaz olduğu, tipik hareketi gerçekleştirmiş olmalarına rağmen faillerin kusurluluğu ortadan tamamen ortadan kaldıran nedenler gerçekleştiğinden TCK'nın 30/4. maddesi yollamasıyla CMK'nın 223/3-d maddesi gereğince ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde beraat kararı verilmesi

Kanuna aykırı, sanıklar ve müdafileri ile katılanlar T.C. Cumhurbaşkanlığı, TBMM Başkanlığı ve .....vekillerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayı CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma nedenleri ile tutuklulukta geçirilen süre ve mevcut delil durumu dikkate alınarak sanıklar ve müdafilerinin tahliye taleplerinin reddine, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304/1. maddesi uyarınca dosyanın İstanbul 22. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 09.12.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/6979, Karar No: 2007/7293, Tarih: 14.06.2007

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2007/6979 E.  ,  2007/7293 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 11.2.2005 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 16.1.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, Türk Medeni Kanununun 747.maddesine dayanılarak açılmış, geçit hakkı tesisi istemine ilişkindir.

Davacı, 154 ada 118 parsel sayılı taşınmazına davalı Hazineye ait 154 ada 121 parsel sayılı taşınmazdan geçit kurulmasını istemiş, davalı davanın reddini savunmuş, mahkemece kısmen tescil harici bırakılan yerden ve kısmen Hazineye ait 154 ada 121 parsel sayılı taşınmazdan ( bilirkişi raporunda A ve B harfleri ile gösterilen yer ) geçit hakkı kurulmuş; hükmü, davalı Hazine vekili temyiz etmiştir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine mutlak geçit ihtiyaç veya geçit yoksunluğu, ikincisine de nispi geçit ihtiyacı ya da geçit yetersizliği denilmektedir.

Mahkemece uygun geçit yeri saptanırken öncelikle taraf yararlarının gözetilmesi gerekir. Zira, geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak

hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının subjektif arzularına göre değil objektif esaslara uygun belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken, aleyhine geçit kurulan taşınmazın kullanım bütünlüğü bozulmamalıdır. Taşınmazın kullanım bütünlüğünün bozulmasının zorunlu olduğu hallerde bu husus gerekçelendirilerek geçit hakkı tesisi edilmelidir.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak, özellikle tarım alanların nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu miktarı aşan bir yol verilecekse bunun gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak, özellikle tarım alanların nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu miktarı aşan bir yol verilecekse bunun gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliğine uygun atanacak bilirkişiler aracılığı ile objektif kriterler esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel hükümden önce depo ettirilmeli, şayet dava tarihi ile hüküm tarihi arasında taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş ve bu sürede de geçit için öngörülen bedel davanın daha başında belirlenmişse, bu bedelin ödenmesine karar verilmesi halinde, mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olunacağı durumlarda hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak davranışları önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Somut olayda; davacıya ait 154 ada 118 parsel sayılı taşınmazın mutlak geçit ihtiyacı içerisinde olduğu ve genel yola bağlanması gereksinimi bulunduğu sabittir. Bu olgu mahkemenin de kabulündedir.

Ancak ne var ki; dava konusu uyuşmazlıkta 154 ada 118 parsel yararına kurulan geçit alanının bir bölümü ( B harfi ile işaretli ) kadastro sırasında tapulama dışı bırakılmıştır. Başka bir anlatımla, kurulan geçit yerinin (B) harfi ile gösterilen bölümün tapuda kaydı bulunmamaktadır. Zorunlu geçit hakkı, eşyaya bağlı irtifak hakkı biçiminde tesis edileceğinden ve tapu kaydının özel sütununda taşınmaza bağlı irtifak olarak kaydı gerekeceğinden, geçit hakkı tesisi için kural olarak hem geçit isteyen taşınmazın , hem de aleyhine geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı olması gerekir. Bu nedenle tapuda kayıtlı olmayan taşınmazdan geçit hakkı tesisi olanaklı değildir.

Hal böyle olunca; krokide ( B ) harfi ile gösterilen güzergahın geçit yeri olarak belirlenmesi yukarıda açıklanan ilkelere uygun düşmemektedir. Bu nedenle mahallinde yeniden keşif yapılarak az yukarıda açıklanan ilkelerde göz önünde bulundurulmak suretiyle tescil harici bırakılan yer dışındaki diğer tüm alternatifler değerlendirilmek suretiyle en uygun yer tespit edilerek davacıya ait 154 ada 118 parsel sayılı taşınmazın geçit ihtiyacı karşılanmalıdır.

Açıklanan tüm bu hususlar göz ardı edilerek yanlış değerlendirme ile hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ. Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 14.6.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/19363, Karar No: 2015/22251, Tarih: 15.12.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/19363 E.  ,  2015/22251 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İstanbul 19. İş Mahkemesi

Tarihi : 26.05.2015

No : 2013/302-2015/227

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı S.. B...işleminin iptali ile aylığın, kesilme tarihi itibarıyla yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti, birleşen dava ise yersiz ödenen aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsili, istemine ilişkindir.

Mahkemece, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı kesinleşen davacıya, iştirakçi babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle kesildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

Sonuç olarak; 5510 sayılı Kanunun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir.