muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/6773, Karar No: 2012/9629, Tarih: 30.10.2012

**8. Hukuk Dairesi         2012/6773 E.  ,  2012/9629 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu iptali, tescil ve katkı payı alacağı

... mirasçıları; ... ve müşterekleri ile ... ve müşterekleri aralarındaki tapu iptali, tescil ve katkı payı alacağı davasının kısmen kabulüne ve kısmen reddine dair ... Aile Mahkemesinden verilen 08.09.2011 gün ve 465/783 sayılı hükmün duruşma yapılması suretiyle Yargıtay'ca incelenmesi bir kısım davalılar ... ve müşterekleri vekili tarafından istenilmiştir. Dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 03.04.2012 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü temyiz eden bir kısım davalılar vekili Avukat ... ve karşı taraftan davacı ... vekili Avukat ..., ..., ...vekili Avukat ..., ... vekili Avukat ... geldiler. Duruşmaya başlanarak temyiz isteğinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan ve hazır bulunanların sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek dosyanın incelenmesi sonucu görülen eksikliklerin ikmali için dosyanın mahal mahkemesine iadesine karar verilmesini takiben eksiklik tamamlanmış olmakla dosya yeniden incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılar ...mirasçıları ... ve müşterekleri vekili, vekil edenlerinin murisi ...’ün gerek İsveç’te çalışarak elde ettiği gelir gerek bankalardan çektiği kredilerle davalı adına alınan dava konusu taşınmazlar, araç ve davalı adına açılan banka hesaplarındaki parada katkısı olduğunu açıklayarak öncelikle taşınmazlar için tapu iptali tescil mümkün olmadığı takdirde fazla haklarını saklı tutarak 100.000 TL'nin dava tarihinden itibaren faizi ile davalı İlhan’dan tahsiline karar verilmesini istemiş, harcını da yatırdığı 22.5.2006 tarihli dilekçesi ile isteğini 369.052,44 TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı İlhan vekili, vekil edeni ile ...’ün boşandığını ve kararın 1991 yılında kesinleştiğini, daha sonra davacının af dilemesi üzerine yeniden 1999 yılında evlendiklerini, yeni evlilikte alınan taşınmaz olmadığını, önceki evlilikte alınan mal varlığında da davacının katkısı bulunmadığını, mal varlığının davalının çalışarak elde ettiği gelirlerle edinildiklerini, aracın ise, davalı üzerine tescil edilmediğini açıklayarak davanın reddine karar verilmesini savunmuş, yargılama sırasında İlhan’ın ölümü üzerine mirasçıları davaya dahil edilerek yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi ile 59.912,50 TL katkı payı alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müteselsilen davalılardan alınarak veraset ilamındaki hisseleri nispetinde davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talep ile tapu iptali ve tescil isteğinin reddine karar verilmesi üzerine hüküm bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi ile 59.912,50 TL katkı payı alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müteselsilen davalılardan alınarak veraset ilamındaki hisseleri nispetinde davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talep ile tapu iptali ve tescil isteğinin reddine karar verilmesi üzerine hüküm bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar ...ile İlhan Karabıyık 22.12.1967 tarihinde evlenmiş, 19.3.1991 tarihinde açılan boşanma davasının kabulüne ilişkin İsveç Göteborg Mahkemesinin 17.4.1991 tarih DT 242 sayılı 8.5.1991 tarihinde kesinleşen kararı ile boşanmışlar, 14.7.1992 tarihinde açılan dava sonunda ....Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.7.1992 tarih 1992/431 Esas 1992/551 Karar sayılı ilamı ile yabancı mahkeme kararının tanınmasına karar verilmiş, tanıma kararı da 12.3.1991 tarihinde kesinleşmiştir. Taraflar 7.9.1999 tarihinde yeniden evlenmişler ve bu evlilik de İlhan’ın 16.7.2003 tarihinde ölümü ile sona ermiştir. ...tarafından İlhan aleyhine açılan mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil olmazsa alacak isteğine ilişkin dava sırasında önce davalı İlhan 16.7.2003, daha sonra 6.11.2009 tarihinde ...ölmüşler ve geride mirasçıları olarak davacılar ile davalılar kalmışlardır. Taraflar arasında boşanmaya ilişkin yabancı mahkeme kararının 8.5.1991 tarihinde kesinleşmesiyle, ilk evlilikten kaynaklanan mal rejimi sona ermiştir (TMK.nun 225/2.m.). Eşler arasında sözleşmeyle başka mal rejimi seçilmediğinden, boşanma davasının açıldığı 19.3.1991 tarihine kadar mal ayrılığı (TKM.nin 170.m.) rejimi geçerlidir (TMK.nun 202, 4722 s.Y.nın 10.m.).

Dava konusu yapılan ve mal rejiminin sona erdiği 19.3.1991 tarihi sonrası alındığı belirlenen mal varlığı üzerinde davacının katkı payı alacağı isteme imkanı bulunmadığından mahkemece, evlenme tarihi ile 19.3.1991 tarihleri arasında edinilen taşınmazlar üzerinden değerlendirme yapılması doğrudur. Bunlardan 3120 parsel 26.4.1984 ve 261 ada 1 parseldeki 106/2172 payın öncesi 773 parsel ile 260 ada 1 parselin öncesi 769 parsel 27.12.1976 tarihinde satın alınarak İlhan Karabıyık adına tapuya tescil edilmişlerdir. Dava konusu taşınmazlar taraflar arasında mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu dönemde edinilmiş olduklarından davacının talebi katkı payı alacağına ilişkindir.

Mahkemenin kısmen kabule ilişkin önceki kararları kısa karar ve gerekçeli karar arasındaki çelişki sebebiyle birinci kez, 260 ada 1 parselin hesaplamaya dahil edilmemesi sebebiyle ikinci kez Yargıtay 2.Hukuk Dairesi tarafından bozulmuş, mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda alınan bilirkişi raporu doğrultusunda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur. Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve uyulan bozma ilamında açıklandığı üzere işlem yapılıp sonucu dairesinde hüküm tesis edildiğine, her iki tarafın da çalışarak gelir elde ettikleri belirlendiğine, taraf gelirleri, kişisel harcamalar ve erkeğin TKM.nin 152.maddesindeki evi geçindirme yükümlülüğü gözönünde bulundurulduğuna, evlilik birliği içinde edinilen hükme konu taşınmazlarla ilgili hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan katkı payı alacağının hesaplanma yöntemi, davacıların miras paylarının da dikkate alınması, dava tarihinden geçerli faize hükmedilmesi yerinde olduğuna, bu tür davalarda fedakarlığın denkleştirilmesi ve hakkaniyet kuralının da gözetilmesi gerektiğine göre bir kısım dahili davalılar vekilinin aşağıdaki yazılı vekalet ücreti dışındaki esasa ilişkin diğer temyiz itirazları yerinde bulunmamıştır.

Her ne kadar hükme esas alınan bilirkişi raporunda taraf gelirlerine göre yapılan hesaplamada katkı payı oranı esasen % 73 olarak dikkate alınması gerekirken % 59,23 olarak alınması ve davacı lehine daha az miktarda katkı payı alacağına hükmedilmesi bozmayı gerektirmekte ise de, hükmün davacı tarafından değil bir kısım dahili davalılar vekili tarafından temyiz edildiği, temyiz edenin sıfatı ve aleyhe bozma yasağı kuralı sebebiyle bu hususta bozma yapılma imkanı bulunmadığı dikkate alınarak bozma yapılmamıştır.

Ancak, davacı tarafın dava dilekçesindeki isteği harcını da yatırdığı 100.000 TL ise de, yargılama sırasında talebini harcını yatırdığı 22.5.2006 tarihli dilekçesi ile 369.052,44 TL olarak ıslah etmiştir. Mahkemece, talebin 59.912,50 TL yönünden kabulüne fazlaya ilişkin isteğin reddine karar verilmiş, davalı taraf lehine de kabul edilen miktar üzerinden 6.663 TL vekalet ücreti takdir edilmiştir. Mahkemece, harcı yargılama sırasında ıslah edilerek tamamlanan 369.052,44 TL dikkate alınarak kabul edilen 59.912,50 TL çıkartıldıktan sonra kalan miktar bakımından davanın reddine karar verildiği dikkate alınarak davalı lehine vekalet ücretinin de hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince nispi olarak bu miktar üzerinden takdiri gerekirken yazılı şekilde kabul edilen miktar üzerinden takdir edilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle bir kısım davalılar ... ve müşterekleri vekilinin temyiz itirazları kısmen yerinde görüldüğünden kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan hükmün vekalet ücretine ilişkin bölümü bakımından 6100 sayılı HMK.nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK.nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK.nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, Yargıtay duruşmasının yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca 900 TL avukatlık ücretinin davacılardan alınarak Yargıtay duruşmasında avukat marifetiyle temsil olunan bir kısım dahili davalılara verilmesine ve 889,80 TL peşin harcın istek halinde bir kısım davalılara iadesine 30.10.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4361, Karar No: 2020/8643, Tarih: 10.09.2020

**2. Ceza Dairesi         2020/4361 E.  ,  2020/8643 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Konut dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

5237 sayılı TCK'nın 142/4. maddesi uyarınca, hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarının birlikte işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikayet şartının aranmayacağı gözetilmeksizin, anılan suçlardan açılan kamu davalarının müştekinin şikayetinden vazgeçmesi sebebiyle 5237 sayılı TCK'nın 73/4 ve 5271 sayılı CMK’nın 223/8. maddeleri uyarınca düşürülmesine karar verilmiş ise de;

Suça sürüklenen çocuğun suç tarihinde gündüz saat 06.30 sıralarında müştekinin etrafı duvarla çevrili bahçesinden girerek evin balkonu ile bodrumu arasında bulunan kuş kümesinden güvercinleri çalmak isterken yakalanması şeklinde gerçekleşen olayda; suç tarihinde 15-18 yaş grubunda olduğu anlaşılan suça sürüklenen çocuğun eylemine uyan ve 5237 sayılı TCK'nın 116/1, 151/1 ve 31/3. maddelerinde tanımlanan konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçları için öngörülen cezanın türü ve üst sınırına göre, aynı Kanun'un 66/1-e, 66/2 maddelerinde öngörülen 5 yıl 4 aylık zamanaşımının (hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedeniyle oluşan 2 yıl 5 ay 19 günlük durma süresi de çıkartılarak) suça sürüklenen çocuğun sorgu tarihi olan 21/01/2010 tarihinden karar tarihine kadar geçmiş bulunduğu gözetilmeden yargılamaya devamla yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarından açılan kamu davasının, 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi gereğince zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE, 10/09/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/25633, Karar No: 2008/21242, Tarih: 28.11.2008

**12. Hukuk Dairesi         2008/25633 E.  ,  2008/21242 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sarayköy İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 28/11/2007

Yargıtay Başkanlar Kurulu’nun 31.01.2003 tarih ve 1 sayılı kararının 1. maddesi gereğince, çekişmenin (İİK’ nun 10. babında düzenlenen itirazın kaldırılması ve buna bağlı olarak tahliyeye ilişkin) olması nedeniyle Dairemizin görev alanı dışında kalıp, Yüksek 6. Hukuk Dairesi’nin görev alanına girdiği anlaşılmakla, dosyanın adı geçen Daireye gönderilmesine, 28.11.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10987, Karar No: 2022/15212, Tarih: 03.11.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/10987 E.  ,  2022/15212 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/859 Esas, 2022/1024 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Bursa 9. Sulh Hukuk Mahkemesinin 17.02.2022 Tarihli ve 2021/1217 Esas, 2022/229 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlı adayının yerleşim yeri adresinin..... Gaziosmanpaşa/İstanbul olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Gaziosmanpaşa 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 15.06.2022 tarihli ve 2022/859 Esas, 2022/1024 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlı adayının yerleşim yeri adresinin.....Yıldırım/Bursa olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 405 inci maddesi uyarınca vasi atanması istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukukî dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Kurumlarda bulunma” başlıklı 22 nci maddesi şöyledir:

“Bir öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma ya da eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumuna konulma, yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

C. Değerlendirme

Dosya kapsamından, kısıtlı adayının davanın açıldığı tarihte geçici olarak bakımevinde kaldığı anlaşılmakla, bakım kurumuna konulma yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağından ve kısıtlı adayının yerleşim yeri adresi de.... Mah. .........Bursa olduğundan uyuşmazlığın Bursa 9. Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Bursa 9. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,03.11.2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8024, Karar No: 2013/668, Tarih: 24.01.2013

**8. Hukuk Dairesi         2012/8024 E.  ,  2013/668 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

... ile ... ve müşterekleri aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının kabulüne dair.... Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 15.03.2012 gün ve 426/220 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi bir kısım davalılar... ve müşterekleri vekili ile davalı ... mirasçıları ... ve müşterekleri vekili taraflarından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, 1 sayılı parseli rızai taksim sonucu kendisine düşen ...’ndan 35 sene önce satın aldığını, kayıt maliklerinin vefat ettiğini, tapu kaydının iptali ile taşınmazın davacı adına tesciline, bu taleblerinin kabul edilmemesi halinde ise fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile yetiştirilen ağaçların bedeli olarak toplam 45.000.00 YTL'nin dava tarihinden itibaren faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Bir kısım davalılar vekili davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, hükmüne uyulan bozma ilamı sonrasında yapılan yargılama sonunda TMK'nun 713/2. fıkrası uyarınca "ölüm" nedeniyle tapu kütüğünün hukuki değerini yitirdiği gerekçesiyle davanın kabulüne ve 1 sayılı parselin tapu kaydının iptaliyle davacı adına tapuya kayıt ve tescili ile terditli talep edilen tazminat hakkında hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmiştir. Hüküm, bir kısım davalılar vekili tarafından esastan ve yargılama giderleri yönünden temyiz edilmiştir.

TMK'nun 713/2. fıkrasında yer alan “…ölmüş…” ibaresinin Anayasa Mahkemesi'nin kararıyla iptal edildiği anlaşıldığından bu nedenle mahkeme kararının irdelenmesi gerekmektedir.

Somut olayda, çözümlenmesi gereken öncelikli sorun; eldeki temyiz incelemesinin yapıldığı aşamada yerel mahkemenin kararına dayanak oluşturan hükmün TMK'nun 713/2. fıkrasındaki; “…ölmüş…” sözcüğünün Anayasa Mahkemesi'nce iptaline ilişkin kararı ve bu karar yayımlanana kadar hükmün yürürlüğünün durdurulması kararının eldeki davaya etkisinin ne olacağı hususudur.

Davaya dayanak oluşturan TMK'nun 713/2. fıkrasında yer alan “…ölmüş…” sözcüğünün, “Anayasa Mahkemesi'nin 17.3.2011 gün ve 2009/58 Esas, 2011/52 Karar sayılı kararıyla iptaline, bu sözcüğün uygulanmasından doğacak sonradan giderilmesi güç veya olanaksız durum ve zararların önlenmesi ve iptal kararının sonuçsuz kalmaması için kararın Resmi Gazetede yayımlanacağı güne kadar yürürlüğünün durdurulmasına 17.3.2011 tarihinde karar verilmiştir.”

Anayasa Mahkemesi Kararlarının Özelliği ve Geriye Yürümezliğinin İrdelenmesi;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 153/2. fıkrasında; Anayasa Mahkemesi'nin, bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceğini vurguladıktan sonra aynı maddenin 5. fıkrasında da “iptal kararlarının geriye yürüyemeyeceği” açıklanmıştır.

Anayasa Mahkemesi Kararlarının Özelliği ve Geriye Yürümezliğinin İrdelenmesi;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 153/2. fıkrasında; Anayasa Mahkemesi'nin, bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceğini vurguladıktan sonra aynı maddenin 5. fıkrasında da “iptal kararlarının geriye yürüyemeyeceği” açıklanmıştır.

Anayasa Mahkemesi'nin verdiği iptal kararları, İdari Yargıda verilen iptal kararlarından farklı bir özelliğe sahiptir. İdari Yargıda asıl olan iptal kararlarının geriye yürümesi yani iptal edilen idari işlemin doğduğu andan itibaren yok sayılması esas alınmasına karşın, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının geriye yürümemesi asıldır. Bu bakımdan İdari Yargıdaki iptal kararları beyan edici, açıklayıcı nitelikte olduğu halde Türk Anayasa Yargısındaki iptal kararları genelde kurucu (inşai-yenilik doğurucu) niteliktedir.

Türk Anayasa sisteminde benimsenen iptal kararının geriye yürümezliği kuralının getiriliş amacı, kazanılmış hakları ve hukuksal güvenliği ortadan kaldırıcı ya da toplumun adalet anlayışını zedeleyici sonuçlar doğurmasından kaygı duyulmasını önlemek, Devlete olan güven duygularını sarsmamak, Devlet yaşamında hukuk kargaşasına neden olmamak, hukuk güvenliğini ve istikrarını sağlamak olarak özetlenebilir.

Bu bakımdan iptal kararlarının geriye yürümezliği ilkesi, kabul edilen önemli bir ilkedir. Nitekim Anayasa Mahkemesi; 12.12.1989 gün ve 1989/11 Esas, 1989/48 Karar sayılı kararında, “Türk Anayasa sisteminde Devlete güven ilkesini sarsmamak ve ayrıca Devlet yaşamında bir karmaşaya neden olmamak için iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralı kabul edilmiştir. Böylece hukuksal ve nesnel alanda sonuçlarını doğurmuş bulunan durumların iptal kararlarının yürürlüğe gireceği güne kadar ki dönem için geçerli sayılması sağlanmıştır.” denilmek suretiyle konunun önemi vurgulanmıştır.

Esasen bir hukuk kuralının yürürlüğü sırasında, bu kurala uygun biçimde, tüm sonuçları ile kesin olarak edinilmiş hakların (kazanılmış hakların) korunması Hukuk Devletinin bir gereğidir. O nedenle hukuksal ve maddi alanda etkisini göstermiş hukuk kuralları uyarınca tamamlanmış ve sonuçlarını doğurmuş bulunan kazanılmış haklara Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün geriye yürüyemeyeceğinin (ceza mahkûmiyetlerinde durum farklıdır) kabulü kaçınılmazdır.

Bu durumda kazanılmış haklar kavramı Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan unsurlardan biri olarak kabul edilmektedir.

Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar, Anayasa'nın 2. maddesinde ifadesini bulan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir Hukuk Devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve bu nedenle kabul edilemez.

Bu durumda kazanılmış haklar kavramı Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan unsurlardan biri olarak kabul edilmektedir.

Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar, Anayasa'nın 2. maddesinde ifadesini bulan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir Hukuk Devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve bu nedenle kabul edilemez.

Anayasa Mahkemesi'nin 19.12.1989 gün ve 1989/14 Esas, 1989/49 Karar sayılı kararında aynen; “bir hukuk kuralının yürürlüğü sırasında, bu kurala uygun biçimde tüm sonuçları ile kesin olarak edinilmiş hakların korunması Hukuk Devletinin gereği olduğunu” vurgulamaktadır.

Bu karara paralel olarak Danıştay’da; 16.12.1966 tarih ve 1963/386 Esas, 1966/1642 Karar sayılı kararında; “iptal kararları geriye yürümez” kuralının kazanılmış hakları saklı tutmak, hukuk kararlılığı ve dolayısıyla kamu düzenini korumak amacıyla getirildiği görüşü benimsenmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları, kural olarak Resmi Gazetede yayımlandıkları tarihten itibaren ve geleceğe dönük olarak hukuki sonuçlar doğurmaktadırlar. Bu nedenledir ki, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından önce iptal edilen yasa kuralına dayanılarak verilen ve kesinleşmiş Mahkeme kararının Anayasa Mahkemesi kararından etkilenemeyeceği açıktır. Yani Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının, iptal edilen yasa kuralına dayanılarak daha önce verilip kesinleşmiş olan hükme etkili olması olanaklı değildir.

Saptanan bu olgular karşısında Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının ya da kanunların geriye yürümezliği ilkesinin istisnalarını kamu düzeni, genel ahlak kuralları ile kazanılmış hak ilkesi oluşturmaktadır. Kazanılmış (müktesep) hakkın söz konusu olduğu durumlarda Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının uygulanamayacağı kabul edilmektedir.

Eldeki dosyada söz konusu olan somut olaya gelince: TMK'nun 713/2. fıkrasında açıklanan üç ayrı hukuki sebepten biri olan “…ölmüş…” sözcüğünün Anayasa Mahkemesince iptalinden sonra elde bulunan veya açılacak olan davalara etkisinin ne olacağı üzerinde durulması gerekmektedir. TMK'nun 713/1. fıkrasında; “tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak 20 yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir.” denilmiştir.

Aynı maddenin 2. fıkrasında ise; “aynı koşullar altında, maliki tapu kütüğünden anlaşılamayan veya 20 yıl önce ölmüş ya da hakkında gaiplik kararı verilmiş bir kimse adına kayıtlı bulunan taşınmazın tamamının veya bölünmesinde sakınca olmayan bir parçasının zilyedi de, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir” amir hükmüne yer verilmiştir.