muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/3633, Karar No: 2025/6624, Tarih: 24.04.2025

5.3. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5/g maddesi uyarınca “Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50. maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/24 md.) Bu bent kapsamında yurt dışındaki işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır”. Madde çok açık olup, kamu düzeninden olan ve vazgeçilmez hak olan sosyal güvenlik hakkının, yabancılık unsuru taşıyan iş ilişkilerinde de Türk uyruklu sigortalı açısından korunduğudur. Bu hüküm gereğince Türkiye ile sosyal güvenlik anlaşması olmayan ülkelerde çalışmaya götürülen işçilerin sigortalı sayılacağı tespiti yapılmıştır. Türkiye ile sigortalının çalıştığı ülke arasında sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan sigortalının sosyal güvenlik hakkı, hükümde açıklandığı gibi önemli iki unsura bağlanmıştır. Bunlardan birincisi Türk mevzuatına göre kurulmuş işverenin yurt dışında iş üstlenmesi, ikincisi ise bu işverenin sigortalıyı(işçiyi) yurt dışındaki işyerine çalıştırmak üzere götürmesidir.

5.4. Aynı Kanun'un 10. maddesine göre ise “4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri, (c) bendinde sayılan sigortalıların mevzuatlarında belirtilen usûle uygun olarak yurt dışına gönderilmeleri veya (b) bendinde sayılanların sigortalılığa esas çalışması nedeniyle yurt dışında bulunmaları halinde, bu görevleri yaptıkları sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülükleri devam eder”. Bu hükmün 5/g ile ilgisi bulunmamaktadır. Tamamen 4. madde kapsamında zaten işyeri Türkiye içinde olan ve sigortalılığı devam edenleri ifade etmektedir. Burada zaten yabancılık unsuru içeren sözleşmeden de sözedilemez. Oysa yurt dışındaki işyerinde çalışmak üzere sözleşme imzalandığında, bir yabancılık unsuru vardır ve MÖHUK kuralları geçerlidir. Temel ve vazgeçilmez hak olan sosyal güvenlik hakkı, kamu düzenindendir. MÖHUK.’un 5. maddesi uyarınca kamu düzeni olan yabancılık unsurlu uyuşmazlıkta Türk Hukukunun uygulanması gerekir.

5.5. Hizmet tespiti istenen dönemde 506 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca “işveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen sigortalıların bu kanunda yazılı hak ve yükümleri bu görevi yaptıkları sürece de devam eder”.

6. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunun emredicilik yönü ve işçinin korunması ilkesi uyarınca yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda Türk vatandaşı olan işçinin kamu düzeni de dikkate alınarak yurt dışına gönderilmesinde gönderen kişi yada şirketin yurt dışındaki yabancı şirket ile organik bağı delillendirildiğinde Türk İş Hukuku uygulanmakta ve organik bağ içinde olan Türkiye’de kişi veya kişiler işçinin işvereni kabul edilerek sorumlu tutulmaktadır (Y. 9. HD. 22.01.2018 gün ve 2017/28074 E, 2018/916 K).

7. Dosya içeriğine ve özellikle Ankara 7. İş Mahkemesinin 2010/577 Esas sayılı işçilik alacakları dosyasına göre davacı 25.11.2004-01.07.2008 arası Türkiye’de dahili davalı ... İnşaat Dekorasyon Ldt. Şirketi işyerinde çalışmıştır. Dahili davalının diğer davalının Cezayir de üstlendiği işin bir bölümünü üstlendiği ve davacının bu sözleşme kapsamında 14.07.2008 tarihinde Cezayir’deki inşaat işyerine gönderildiği 11.05.2010 tarihinde de iş bitimi yurda döndüğü sabittir.

8.Dahili davalının asıl alt işveren ilişkisi kapsamında üstlendiği iş için daha önce Türkiye işyerinde çalışan davacıyı üstlenilen işin süresi kadar yurt dışında çalıştırdığı sabittir. Davacının Türkiye de aynı işverende çalışması ve devamı olması nedeni ile geçici olarak 5510 sayılı Kanunu’nun 10. Madesi kapsamında çalıştırıldığı anlaşılmaktadır. Davacının işvereni de Türk Mevzuatına tabi olan davalıyı hizmet tespitinde davalı göstererek dava açmasında hukuki yararı vardır. Vazgeçilmez ve kamu düzeninden olan sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldıracak şekilde, topluluk sözleşmesi kapsamında bildirilmeyen yurt dışında çalışan Türk vatandaşının hizmet tespitini geçiciliğe bağlamak ve 5510 sayılı kanunun 5/g maddesi kapsamında değerlendirme yapılması bu haktan yararlanmayacağını belirtmek hukuki değildir. Kaldı ki mevzuata uymayan davalı işverendir. Hukuk, kurallara uyulmadan yapan işlemleri kabul etmemelidir. Kararın bozulması gerekirken onaması isabetli değildir. Bu nedenle çoğunluğun onama gerekçesine katılınmamıştır.
Yargıtay — Esas No: 2015/3689, Karar No: 2015/12086, Tarih: 01.07.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/3689 E.  ,  2015/12086 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KÜÇÜKÇEKMECE 6. AİLE MAHKEMESİ

TARİHİ : 10/12/2014

NUMARASI : 2014/370-2014/926

Taraflar arasındaki iştirak nafakasının arttırılması davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı ile Küçükçekmece 1. Aile Mahkemesinin 2013/784 Esas ve 2013/973 karar sayılı dosyası ile boşandıklarını, çocukların velayetinin tarafına bırakıldığını, her bir çocuk için aylık 150 şer TL'den toplam 300,00 TL iştirak nafakası bağlandığını, kızları Arzu'nun meslek lisesi 2. Sınıf öğrencisi olduğunu, okula servisle gittiğini, okul ve diğer masrafların yükseldiğini, diğer kızları Suden'inde masraflarının arttığını, davalının çocuklarının masrafları ile ilgilenmediğini, gelirinin de arttığını, büfe işlettiğini, bu nedenlerle çocuklar için takdir edilen nafakanın aylık 750 şer TL den toplam 1.500 TL'ye çıkarılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile anlaşmalı boşandıklarını, protokol kapsamında davacının aylık 150'şer TL nafaka ödenmesi hususunu kabul ettiğini, henüz boşanmadan altı ay gibi bir süre geçtiğini, çocuklarının ihtiyaçlarında önemli bir değişiklik olmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile Küçükçekmece 1. Aile Mahkemesinin 2013/784 Esas 2013/973 karar sayılı dosyası ile, müşterek çocuklardan Arzu için takdir edilen nafakanın tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydı ile aylık 300,00 TL arttırımı ile 450,00 TL'ye çıkarılmasına, diğer çocuk Suden için takdir edilin nafakasının aylık 50,00 TL arttırımı ile 200,00 TL'ye çıkarılmasına karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, iştirak nafakasının artırımı talebine ilişkindir.

TMK nun 330. maddesi gereğince; Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur.

Hâkim istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.

TMK'nun 331. md. gereğince; Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.

Hakim iştirak nafakasının tayin ve takdir ederken çocuğun yaşını, cinsiyetini, öğrenim durumunu, bakım ve sağlık durumlarını, kısaca çocuğun ihtiyaçlarını ve yine ana ve babanın sosyal ve ekonomik durumlarını, ödeme güçlerini ve tarafların bakmakla yükümlü oldukları kişi sayısını da gözönünde bulunduracaktır.

TMK'nun 331. md. gereğince; Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.

Hakim iştirak nafakasının tayin ve takdir ederken çocuğun yaşını, cinsiyetini, öğrenim durumunu, bakım ve sağlık durumlarını, kısaca çocuğun ihtiyaçlarını ve yine ana ve babanın sosyal ve ekonomik durumlarını, ödeme güçlerini ve tarafların bakmakla yükümlü oldukları kişi sayısını da gözönünde bulunduracaktır.

Somut olayda; Küçükçekmece 1.Aile Mahkmesinin 2013/784 E.- 2013/973 sayılı kararı ile tarafların boşanmalarına, davalının küçüklerin giderlerine katılması için dava tarihinden kararın kesinleşmesine kadar tedbir nafakası, bu tarihten itibaren iştirak nafakası olarak devam etmek üzere aylık 150,00'şer TL'den 300,00 TL iştirak nafakasının davalıdan alınıp, davacıya verilmesine karar verilmiş, bu dava ise, 07.05.2014 tarihinde açılmıştır.

Müşterek çocuklar lehine iştirak nafakasının bağlandığı boşanma davasının kesinleştiği tarih üzerinden 1 yıl bile geçmeden davacı tarafından iştirak nafakasının artırımı davası açılmıştır. Çocukların eğitim durumları ve yaşları gibi kıstaslar da ele alındığında, iştirak nafakasının artırılması davasının açılması için davacıyı zorlayacak ekonomik ve sosyal şartlarda olağanüstü bir değişikliğin de mevcut olmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Tüm bu hususlar gözetilmeden mahkeme tarafından davanın reddi yerine yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 01.07.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3415, Karar No: 2022/5024, Tarih: 26.10.2022

**6. Hukuk Dairesi         2021/3415 E.  ,  2022/5024 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi

İLK DERECE MHK : Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın esastan reddine yönelik verilen hüküm davacı vekilince duruşmalı temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. 26.10.2022 tarihinde davalı vekili Avukat ... geldi. Tebligata rağmen başka gelen olmamış, davacı vekilinin mazeret dilekçesi göndermiş olduğu görüldü, mazeretine herhangi bir belge eklemediği görüldü, davalı vekili mazeret dilekçesini kabul etmediğini beyan etti. Davacı vekilinin mazeret dilekçesinin reddine karar verildikten sonra hazır bulunan avukatın sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve HMK 355. maddedeki kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp karar verilmiş ve verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiş olmasına göre yerinde olmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalı yararına takdir olunan 8.400 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 6100 sayılı HMK 373. madde hükümleri gözetilerek dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 26.10.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/78, Karar No: 2011/1279, Tarih: 07.02.2011

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2011/78 E.  ,  2011/1279 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiş, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar Dairemizce onanmıştır. Davalılar vekilleri mahkeme kararı ve temyiz dilekçesinin yapılan tebliğinin usulsüz olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmişler, mahkemenin ek kararıyla temyiz talebi reddedilmiş, bu defa davalı ... vekili Av.... tarafından ek karar temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Mahkemenin ek kararının davalı ... vekili Av....'a tebliğ edildiğine ilişkin dosyada belge ya da bilgi bulunmamaktadır. Tebliğ edildi ise belgesinin dosya içerisine konulması yoksa ek kararın davalı vekili Av....'a yöntemince tebliğ edilerek temyiz süresinin beklenmesinden sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/5035, Karar No: 2020/5908, Tarih: 13.10.2020

**10. Hukuk Dairesi         2019/5035 E.  ,  2020/5908 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

Dava, rücuan alacak istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 9.Hukuk Dairesince tarafların istinaf başvurularının kısmen reddine kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı Kurum 04.03.2010 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelirin tahsilini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı ... vekili, olayda davalının kusurlu olmayıp ayrıca olaya konu vincin diğer davalıya ait olduğunu, vincin diğer davalı ... ve sigortalı ...'ın tarafından birlikte kurulduğunu ve bu kişilerce vincin tekniğine uygun kurulmadığını, ayrıca ikazlara rağmen alınan gerekli dikkat ve özen gösterilmediğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiş, diğer davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi, davanın kabulüne, 63.493,27 TL kurum alacağının 22/10/2011 tarihinden itibaren (davalı ... yönünden 5510 sayılı yasanın 21/4 maddesi kapsamında 63.493,27 TL nin 31.746,63 TL sinden diğer davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olması kaydıyla) işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı kuruma verilmesine karar verilmiştir.

B-BAM KARARI

... Bölge Adliye Mahkemesi, davalıların istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esasdan reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ... İş Mahkemesi'nin 08/02/2018 tarih ve 2017/153 E. - 2018/40 K. sayılı kararının ortadan kaldırılmasına, davanın kabulüne, 63.493,27 TL kurum alacağının (davalılardan...bireysel sorumluluğunun 31.746,63 TL ile sınırlı olması kaydıyla) tahsis onay tarihi olan 22/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacı kuruma verilmesine karar vermiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı Kurum, iş kazasının meydana gelmesinde sigortalının kusurunun bulunmadığı, davalı ..., iş kazasının meydana gelmesinde kusursuz olduğunu, çatı yapım işini müteveffa sigortalı ... ile diğer davalı ...'a tüm riskleri kendilerine ait olacak şekilde verdiğini, iş güvenliği mevzuatının gerektirdiği tedbirleri alması gerekenin diğer davalı olduğunu, taraflara verilen kusur oranlarının olayın oluş şekline uygun olmadığını, ölen sigrotalının eşinin yeniden evlenme ihtimali de göz ardı edilerek kurulan hükmün hatalı olduğu, davalı ... ise dava konusu olayın meydana gelmesinde herhangi bir kusurunun olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda zarar tespit edilirken işçinin eşi için evlenme indirimi uygulanmadığını, kusur oranına bakılmaksızın diğer davalı ile aynı miktarda harç, masraf ve vekalet ücretinden sorumlu tutulduğunu beyanla kararın bozulmasını istemişlerdir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

5510 sayılı Yasanın 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21. maddesi 1. fıkrası ile “iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir.” düzenlemesi getirilmiş olup, 21. maddenin 4. fıkrası ise 3. kişilerin sorumluluğu" İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İnceleme konusu davada; Davacı Kurum tarafından 04.03.2010 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelirin talep edildiği, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır. Dosyada alınan kusur raporunda davalı işveren... %70, ... %5, sigortalı %25 oranında kusurlu bulunmuş olup, mahkemece kusur raporu esas alınarak hüküm kurulmuştur.

İnceleme konusu davada; Davacı Kurum tarafından 04.03.2010 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelirin talep edildiği, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır. Dosyada alınan kusur raporunda davalı işveren... %70, ... %5, sigortalı %25 oranında kusurlu bulunmuş olup, mahkemece kusur raporu esas alınarak hüküm kurulmuştur.

Somut dosyada kaza olayı, Davalı...'un 2. ... Sok. No: 14 Balıkesir adresinde kurulu bina inşaatı işyerinde 04.03.2010 tarihinde, inşaatın en üst katına kurulu vincin kepçesine tuğla yüklemek için inşaatın alt kısmında bekleyen ...'ın başına sabitlendiği yerden aşağıya düşen vincin düşmesi ve akabinde sigortalının vefat etmesi şeklinde meydana gelmiştir. Dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgeler ile kaza sonrası alınan davalıların beyanından, davalı...'un binanın bodrum ve zeminden oluşan kısmını 1994 yılında, 1. ve 2. Kat yapımını 1999 yılında yaptırdığı, binanın çatısının yapılması işini de davalı ... ve sigortalı ...'a sözlü anlaşma ile verdiği, binanın en üst katına vincin ... ve sigortalı ... ile birlikte kurulduğu, vincin ...'a ait olduğu anlaşılmaktadır.

Hizmet sözleşmesi ile eser sözleşmesi işgörme borcu doğuran sözleşmelerdendir. İşgörme sözleşmelerinin hemen tümünde müşterek olan nokta, taraflardan birinin (işgörenin) diğer tarafa (işsahibine) karşı daima bir iş görme borcu altına girmesi ve onun bu borcunu iş görme olarak nitelendirdiğimiz bir faaliyette bulunmak suretiyle yerine getirmesidir.

4857 sayılı kanunun 8/1 maddesinde " İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir." hükmü düzenlenmiştir. Maddede öngörülen tanıma göre iş sözleşmesi işgörme,ücret ve bağımlılık unsurlarından oluşmaktadır. Bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici unsurudur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470 maddesinde " Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." tanımı yapılmıştır. Tanımdan hareketle; eser sözleşmesinin unsurlarının, bir eserin meydana getirilmesi, eser meydana getirmeye karşılık ücret ödenmesi veya ücret ödemenin vaad edilmesi, tarafların meydana getirilecek eser ve karşılığında ödenecek ücret konusunda anlaşmaları olduğu söylenebilir.

Eser sözleşmesinde yüklenici kural olarak işi, iş sahibine bağımlı olmaksızın serbestçe yaptığı halde, hizmet sözleşmesinde işçi, sadece belirli veya belirsiz bir süre için "zaman " itibariyle işverene bağımlı olarak ve onun direktifi altında çalışır.İşçi, işverene karşı bağımlı bir halde çalışırken, yüklenici iş sahibine karşı daha bağımsız bir durumdadır. Her ne kadar eser sözleşmesinde, yüklenici iş sahibinin talimatlarına uymak zorunda olsa da, yapılan iş bakımından bağımsız bir niteliktedir.Yüklenici genel olarak eseri kendi araç ve personelleri ile yerine getirir.

Diğer yandan; eser sözleşmesinde, yaratılacak sonuç (eser) önemli öge olduğu halde; hizmet sözleşmesinde, belirli ya da belirli olmayan bir süreyle işgörme ögesi önemlidir. Yani bir eser ortaya çıkarmayan emek harcamaları da, iş sözleşmesi yönünden işgörme sayılır. Eser sözleşmesi belli bir sonucun meydana getirilmesi şeklinde oluşurken, hizmet sözleşmesinde herhangi bir sonuç taahhüt edilmemektedir. Başka bir ifadeyle, eser sözleşmesinde, bir bina gibi eserin tamamlanması taahhüt edilirken, hizmet akdine bağlı çalışan işçinin bu tarz bir taahhüdü bulunmamaktadır. Hizmet sözleşmesinde, belirli veya belirsiz bir süreliğine hizmet ediminin hasredilmesi söz konusu iken işçi açısından sonucun varlığı önemli değildir.

Davalı... ile ... ve sigortalı ... arasında çatı yapımı hususunda sözlü olarak anlaşılması ve davalı işverenin çatı yapım işini istisna akdi kapsamında verdiği yönündeki savunması karşısında; çalışmanın hizmet akdine mi dayalı olduğu yoksa istisna akdi kapsamında mı yapıldığının tespiti önemlidir. Bu nedenle olayın iş kazası olmadığının tespiti yönünde dava açılması için davalılara süre verilerek ve dava sonucuna göre değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle HMK’nın 373/2 maddesi gereği BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13/10/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9851, Karar No: 2022/16445, Tarih: 19.10.2022

**11. Ceza Dairesi         2021/9851 E.  ,  2022/16445 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanunu'na aykırılık

...

Sanık hakkında "Vergi Usul Kanun’na aykırılık” suçundan açılan kamu davasının, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 367. maddesine göre dava şartı olan mütalaa yokluğundan, düşmesine karar verilmesi gerektiği Mahkemece gerekçeleri gösterilerek kabul ve takdir kılınmış olmakla, katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükmün ONANMASINA, 19.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.