muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/19619, Karar No: 2024/5282, Tarih: 25.06.2024

5. Katılan aşamalarda; "...Kızımla aramda bir tartışma yaşamıştık, ardından kızım babasını aramış ve kendisini Trabzon'a çağırarak babası ile beraber Erzurum'a dönmüş. Ben de daha sonrasında babasını aradım bu konu üzerine biraz tartıştık. ...benimle barışmak istedi ben de düşüneceğimi söyledim o da kızımla beraber habersiz bir şekilde Trabzon'a gelmiş. Ertesi günü ben işe giderken kolumdan tuttu 'gel arabaya bin konuşacağız' dedi. Arabaya ben rızamla binmedim beni sürükleyerek götürdü ve beni araca zorla bindirdi. ...aracı bulunduğumuz muhitten yukarıya bir yere götürdü ve park etti bulunduğumuz yer tenhaydı. Barışmak istedi benimle, 'seni bulacağımı, öldüreceğimi söylemiştim' dedi. Ben de kendisinin barışma teklifine biraz olumlu yanıt verince bunca zamandır ne yaptın şeklinde ithamlarda bulunmaya başladı. Telefonumu inceledikten sonra yine tartışmaya başladı. Kızımın 13 yaşlarındaki erkek arkadaşı ile konuşmamı görünce kıskandı ve benim yüzüme eliyle vurdu. Defalarca yüzüme vurdu. Belki de 20 sefer vurdu çok fazla vurmuştu. Ben kesinlikle ona vurmadım. ...cebinden çıkarttığı bıçağı karnıma doğru salladı ben kendisinden uzaklaştım ve onu sakinleştirmeye çalıştım bıçak bana gelmedi. Bıçağı bana doğru tutarak ' keserim ' şeklinde sözler söyledi. ( müştekiye sanığın bıçağı boğazına dayayıp dayamadığı hususu soruldu), bıçağı boğazıma dayadığını hatırlamıyorum. Bıçağı sallarken de iddianamede yazılı olan ve bana okumuş olduğunuz " o\*\*\*\* seni kim s\*\*\*\*" şeklinde sözler söyledi. O esnada pantolonumu indirdi ve cinsel organıma baktı. ( müştekiye aracın kapılarının kilitli olup olmadığı hususu soruldu), tenha yere araç park edildiği esnada ...aracın kapılarını kilitledi ve aracın anahtarını cebine soktu. Aracın kapısını açmaya çalıştım fakat açılmadı hatta ...bana açmaya çalıştığım için kızdı. ...beni araçta darp ederken bir ara arka tarafa geçtim orada camları tekmeledim nasıl olduğunu anlamadım ama camlar açıldı, camlar açılınca kapının kilidi de açılmış, kızıma ' git yardım çağır' dedim, kızım da araçtan indi. Kızım etraftan yardım topladı. ... 'çocukları alıp Erzurum'a dönelim' dedi. Ben de baskı altında mecburen kabul ettim. Çocukları aldık arabaya bindik, daha sonrasında çocuklarla birlikte bir yerde dururken polisler yanımıza geldi. Ben ...'nin ailesinin baskısı ile ..........yi cezaevinde görmeye gittim. (müştekiye dosya içerisinde yer alan görüntü izleme tutanağı gösterildi ve diyecekleri soruldu), Bu görüntülerdeki an benim arka koltuktan kapıları tekmeleyip inmeye çalıştığım ve onun zorla beni araca bindirmeye çalıştığı andır. ( sanığın araç içerisinde kendisini darp etmesinin sebebi soruldu), araç içerisinde bana vurma sebebi hem ayrı olduğumuz dönemin hıncını almak hem de beni araçta tutmaktı..." şeklinde iddiada bulunmuştur.

6. Sanık ve katılanın müşterek çocukları olan tanık S. K. aşamalarda; " '...benim babam olur, ... ise annemdir. Annemle tartışmam sebebiyle babamı aramıştım babam beni alıp Erzurum'a götürdü. Ardından Erzurumdan Trabzon'a annemi almak için geldik, gece babamla arabada uyuduk. Sabah olduğunda babam annemi yolda görünce kolundan tutup araca zorla bindirdi. Babam annemin telefonunu aldı ve biraz inceledi. Ardından babam anneme 'niye gittin' diyerek vurmaya başladı. Annem ona hiç bir hakarette bulunmamıştır ve annem ona hiç vurmamıştır. Ardından arabayı uzağa boş bir alana çekti. Orada da babam anneme vurmaya devam etti. Ardından babam cebinden bıçağı çıkarttı. Bıçağı açıp annemin karnına doğru tutarak 'sokarım' şeklinde sözler söyledi, annem babamın elinden bıçağı aldı ve bana verdi, bıçağı boğazına dayayıp dayamadağını hatırlamıyorum. Ardından babam eline tornavida aldı ve annemin bacağına vurmaya başladı. Annem arka koltuğa geçti babam orada da annemi darp etti, bu olaylar yaklaşık 20-30 dakika yaşandı. Babam arabanın anahtarı ile kapıları kilitlemişti annem ayağı ile tekmeleyerek kapıları açtı. Ben kaçtım çevredekilere haber verdim, bu olaylar esnasında babam anneme 'o\*\*\*\*' gibi küfürler etti. (tanığa dosya içerisinde yer alan görüntü izleme tutanağı gösterildi ve diyecekleri soruldu) o bana gösterdiğiniz fotoğraf benim araçtan inip yardım istediğim zaman dilimidir annemi araca zorla bindiriyordu.'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

7. 11.06.2023 tarihli CD inceleme tutanağında; " ... isimli şahıs araçtan inerek müşteki ...'ın yanına gidip onu araçtan indirip darp ettiği ve zorla tekrardan aracın içine bindirmeye çalıştığı ve zorla araca bindirdiği, müştekinin çıkmaması için kapıyı kapattığı, müştekinin çıkmaya çalıştığı müşteki kapıyı açtığında şüpheli şahsın müştekinin araçtan inmesini engellediği ve müştekiye tekme atarak aracın kapısını kapattığını ardından tanık olan kızı ...'un üzerine doğru yürüdüğünü sonra şüpheli tekrardan araca binerek müşteki ile birlikte araç ile oradan ayrıldığı..." belirtilmiştir. CD inceleme tutanağının; iddianame anlatımıyla, katılan beyanlarıyla ayrıca tanık S. K. beyanıyla tutarlı olduğu anlaşılmaktadır.

8. İlk derece mahkemesince; sanığın, eşi olan katılana karşı; cebir kullanmak suretiyle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işlediği kabul edilerek mahkumiyetine, cezanın ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ve hak yoksunluklarının uygulanmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin kabulü;

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

1. Sanık müdafinin; suça konu olayın kabulünün eksik ve hatalı olduğuna, suçun kasıt yönünden maddi unsurlarının oluşmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine; olayda bıçak kullanılmadığı halde; bıçak kullanıldığı gerekçesi ile nitelikli artırım maddesinin hatalı şekilde uygulandığına dair temyiz isteminin incelenmesinde;

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

1. Sanık müdafinin; suça konu olayın kabulünün eksik ve hatalı olduğuna, suçun kasıt yönünden maddi unsurlarının oluşmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine; olayda bıçak kullanılmadığı halde; bıçak kullanıldığı gerekçesi ile nitelikli artırım maddesinin hatalı şekilde uygulandığına dair temyiz isteminin incelenmesinde;

Oluş, tüm dosya kapsamı, katılanın aşamalardaki anlatımlarını doğrulayan doktor raporları ile tanık ...'ın "Olay ve Olgular" bölümünün 6 ncı bendinde detaylandırılan anlatımı ve CD çözüm tutanağına göre; sanığın boşanma aşamasında olan katılan eşini bıçak zoruyla arabaya bindirip ıssız bir yere götürdüğü ve alıkoyduğuna dair mahkemenin kabulü ve uygulamasında isabetsizlik görülmemiştir.

2. Sanık müdafinin; sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 110 uncu maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğine dair temyiz isteminin incelenmesinde ise;

Dairemizin 2023/248 Esas ve 2023/4619 Karar sayılı; 2021/17974 Esas ve 2024/652 Karar sayılı

kararları başta olmak üzere yerleşmiş içtihatlarında belirtildiği üzere; sanık tarafından zorla araca bindirilen katılanın suçun tamamlanmasından sonra; araçta da darp edildiği ve katılanın darp edildikten sonra kaçarak kurtulduğu anlaşıldığından, sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmamasında isabetsizlik bulunmamaktadır.

3. Sanık müdafinin; sanık hakkında seçenek yaptırımların uygulanması gerektiğine dair temyiz isteminin incelenmesinde ise;

Sonuç cezanın 6 yıl hapis cezası olduğu ve sanık hakkında ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulandığı gözetildiğinde; 5237 sayılı Kanun'un 50 nci ve 51 nci maddelerinin; ve 5271 sayılı Kanun'un 231 nci maddesinin uygulanmasına yasal imkan bulunmamaktadır. Sanık hakkında; kişilik özellikleri nedeniyle 5237 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin uygulanmamasında da isabetsizlik bulunmamaktadır.

4. Sanığın aşamalardaki kısmi ikrar içeren savunmaları, katılan anlatımları ile uyumlu tanık beyanları, doktor raporları ve CD çözüm tutanağı ile tüm dava dosyası kapsamındaki deliller birlikte değerlendirilmiştir. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği, Bölge Adliye Mahkemesinin sanığın atılı suçu işlediğine dair kararında isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, sanık müdafinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri reddedilmiş ve kararda hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 27.02.2024 tarihli, 2024/368 Esas ve 2024/293 Karar sayılı kararında sanık müdafince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 25.06.2024 tarihinde karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2009/9261, Karar No: 2010/271, Tarih: 25.01.2010

**1. Ceza Dairesi         2009/9261 E.  ,  2010/271 K.**

**"İçtihat Metni"**

Adam öldürmek ve hırsızlık suçlarından ... ile ... hakkında verilen hüküm Dairemizce onanarak kesinleşmiş olup 01.06.2005 tarihinde 5237 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi nedeniyle yeniden duruşma açılarak TCK.nun 82/1, 62, 53, 491/1-4, 522, 59. Maddeleri gereğince hükümlülüklerine dair (İSTANBUL) Beşinci Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 15.05.2009 gün ve 44/175 sayılı kararın Yargıtay’ca incelenmesi hükümlü ... vekili tarafından istenilmiş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle: incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1- Hükümlüler ... ve ... hakkında ...’nu öldürme suçundan 765 Sayılı TCK.nun 450/4, 59. Maddeleri ile hırsızlık suçundan, 765 Sayılı TCK.nun 491/4, 522, 59. Maddeleri uyarınca kurulup, Yargıtay 1. Ceza Dairesince ONANMAK suretiyle kesinleşen hükümlerden sonra yürürlüğe giren 5237 Sayılı TCK.nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddesi uyarınca yeniden duruşma açılarak yapılan uyarlama sonucu bozma üzerine kurulan hükümlerde bozma nedenleri dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, hükümlü ... ve müdafiinin eksik incelemeye ve lehe yasanın yanlış değerlendirildiğine yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle;

a) Re’sen de temyize tabi olan adam öldürme suçundan kurulan hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA),

b) Hırsızlık suçundan kurulan hüküm yönünden;

Yapılan değerlendirme sonucunda hırsızlık suçundan 765 sayılı TCK.nun 491/4, 522/1, 59. maddeleri uyarınca verilip kesinleşen hüküm lehe kabul edildiğine göre, uyarlama isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, infazda tereddüt yaratacak surette yazılı şekilde 765 sayılı TCK. uyarınca yeniden hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, hükümlü ... ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hücre olarak çektirilmesine karar verilen hırsızlık suçundan kurulan hükmün içtima dahil olduğundan bağlantı nedeniyle her iki hükümlü hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi BOZULMASINA, 25.01.2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1527, Karar No: 2017/2003, Tarih: 20.12.2017

**Hukuk Genel Kurulu         2016/1527 E.  ,  2017/2003 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “tespit” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Ankara 3. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 09.12.2014 gün ve 2012/1065 E.-2014/2118 K. sayılı kararın temyizen incelenmesinin davalı ... vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 11.06.2015 gün ve 2015/8935 E., 2015/13487 K. sayılı kararı ile;

(...Dava, davacının Kurum tarafından muvazaalı boşanma gerekçesi ile yetim aylığının kesilme işleminin iptali ile borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının davasının kabulü ile davacının davalı Kuruma 35.768,01 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı ile eski eşinin 08.06.1999 tarihli mahkeme kararı ile anlaşmalı olarak boşandıkları, 02.04.2012 tarihinde yeniden evlendikleri, talebi üzerine davacıya 15.07.1999 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlandığı, yapılan araştırmada davalı Kurum kontrol memurunca davacı ile eski eşinin boşandıktan sonra da birlikte yaşadıklarının tespit edilmesi nedeniyle davacıya bağlanan yetim aylığının kesildiği, 20.10.2008-19.04.2012 tarihleri arası ödenen aylıkların borç kaydedildiği, İlçe Seçem Kurulu'ndan bildirilen seçmen kayıt bilgilerine göre davacı ile boşandığı eşinin 2007 ve 2009 seçimlerinde aynı sandıkta oy kullandıkları, denetim sırasında dinlenen tanıkların davacının ve boşandığı eşinin birlikte oturduklarını beyan ettikleri anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56. maddesidir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 59/2. maddesinde "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir." hükmü yer almaktadır.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56. maddesidir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 59/2. maddesinde "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir." hükmü yer almaktadır.

Somut olayda; davalı Kurum kontrol memuru tarafından sunulan rapor ile davacı ve eski eşinin boşanmadan sonra aynı çatı altında karı-koca gibi yaşamaya devam ettiklerinin tespit edildiği, tespit sırasında dinlenen tanıkların 2008'den beri davacı ile eski eşinin aynı adreste oldukları beyan ettiği, seçmen kayıt bilgilerine göre de boşanmasından sonra davacı ve eski eşinin aynı adreste yılına kadar birlikte yaşamaya devam ettikleri, tutanak tanıklarından birinin mahkemede beyanını tekrar ettiği diğerinin mahkemede ifadelerini değiştirmesinin haklı gerekçesinin olmadığı, davacı ve eski eşinin aynı adreste birlikte yaşamaya devam ettikleri sabit olup, 5510 sayılı yasanın 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilememiştir. Davacının eşinden boşanıp fiilen birlikte yaşadığının sabit olmasına rağmen yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece; bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, davanın reddi gerekirken aksi yönde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Davacı vekili müvekkilinin Hakkı Özkan’dan 08.06.1999 tarihinde boşandığını, 15.07.1999 tarihinden itibaren babası Asım Demirkalp üzerinden ölüm aylığı aldığını, 13 yıl ayrı yaşadıktan sonra 02.04.2012 tarihinde eski eşi Hakkı Özkan ile ikinci kez evlendiğini ve Kuruma bu durumu bildirdiğini, ancak Kurumun yaptığı müfettiş incelemesinden sonra 05.09.2012 tarihinde boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle ödenen aylıkları yersiz ödeme kaydettiğini, iddia edildiği gibi müvekkilinin 02.04.2012 tarihinden önceki dönemde Hakkı Özkan ile fiili birlikteliğinin söz konusu olmadığını, bu nedenlerle Kurum işleminin hatalı olduğunu ileri sürerek Kurum işleminin iptalini ve borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili davacının ve eşinin boşandıkları dönemde fiilen birlikte yaşadıklarının Kontrol Memurunun raporu ile sabit olduğunu, davacının komşularının ve yapılan çevre araştırmasının birlikte yaşama olgusunu doğruladığını, 5510 sayılı Kanunun 96. maddesi gereği davacıya babasından dolayı bağlanan ölüm aylığının kesilerek ödenen aylıkların borç kaydedildiğini, Kurum işleminde hata bulunmadığını belirterek davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece dinlenen tanık beyanlarından davacının ve eski eşinin birlikte yaşamadıklarını doğruladığı, bu durumda davacının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı olgusunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı ... vekilinin temyizi üzerine hüküm Özel Dairece başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel mahkemece önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararını davalı ... vekili temyize getirmektedir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, somut olay bakımından davacının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının ispatlanıp ispatlanamadığı burada varılacak sonuca göre babasından dolayı aldığı ölüm aylığının iptal edilmesine dair Kurum işleminin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır.

5510 sayılı Kanunun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlıklı 56. maddesinde:

Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hâle veya malul duruma getirdiği,

b)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96’ ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı hâlde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Eşinden boşandığı hâlde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi yer almaktadır.

01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatının temelini teşkil eden, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ile 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nda yer almayan dava konusu düzenleme ilk kez 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yer almıştır.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde, ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylık bağlanmaması esası kabul edilmiştir.

Gerçekten kişiyi, ölüm aylığı almak üzere boşandığı eşle fiilen birlikte yaşamaya sürükleyen etkenin niteliği ve türü, hukuk düzeni açısından önem taşımamaktadır. Çünkü, hakkın kötüye kullanılması hangi dürtüyle (saikle) ortaya çıkarsa çıksın, sonuçta hukuk bakımından sadece ve sadece “kötüye kullanma” olup, hukuk düzeni tarafından korunmamaktadır (Centel, Tankut; Boşandığı Eşiyle Birlikte Yaşayanın Aylığının Kesilmesi, MESS Sicil Dergisi, Mart 2012, s. 195).

Yeri gelmişken belirtilmelidir ki, hak sahibinin boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşaması her ne saikle olursa olsun, Anayasal bireysel özgürlük kapsamında kalmakta ise de Devlet sosyal görevlerini mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesine ilişkin Anayasa’nın 65. maddesi uyarınca sosyal sigorta yardımlarına hak kazanma koşullarını düzenleme yetkisine sahip olduğu gibi, Devletin boşanan eşlerin birlikte yaşamasına yasak getirmesi mümkün olmamakla birlikte bu durumda olan kişileri sosyal sigorta yardımları kapsamı dışında bırakması mümkündür.

Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanunun 56/2. maddesinin 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2, 5, 10, 11, 12, 17, 20, 35, 60 ve 138. maddelerine aykırılığı iddiası ile iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurular yapılmıştır.