muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/3372, Karar No: 2024/3939, Tarih: 28.05.2024

**2. Hukuk Dairesi         2024/3372 E.  ,  2024/3939 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/192 E., 2024/234 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 5. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2023/310 E., 2023/1059 K.

Taraflar arasındaki çocuğun annesinin soyadını kullanmasına izin davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı ...'ın boşandıklarını, tarafların ortak çocuğu ...'nın velâyetinin annesine verildiğini, anasınıfına giden çocuğun kendi soyadıyla annesinin soyadının farklı olması sebebiyle sorunlar yaşadığını, bu durumun çocuğun gelişimini olumsuz etkilediğini, davalı ...'ın FETÖ sebebi ile ceza aldığını iddia ederek çocuğun soyadının "Sakin" olarak değiştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ortak çocuğun baba ile görüşmek istemediği, çocuğun anne ile soyadının farklı olması sebebiyle okul ve hastane gibi yerlerde psikolojik olarak sıkıntı yaşadığı, dinlenen ve çocuğun soyadı sebebiyle yaşamış olduğu psikolojik durumu gören tanık beyanına göre de çocuğun soyadı sebebiyle hastalandığında hastaneye gitmek istemediği, okulda arkadaşlarının soyadı sebebiyle "abur cubur" şekline alay ettikleri, bunun da çocuğun psikolojik olarak etkilenmesine sebep olduğu, çocuğun soyadının değiştirilmesinin çocuğun üstün yararına olacağı gerekçesi ile davanın kabulü ile, ...'un "..." olan soyadının "..." olarak değiştirilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili, davanın reddi gerektiğini, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, istinaf dilekçesini tekrar etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, çocuğun annesinin soyadını kullanmasına izin davası olup, uyuşmazlık, davanın kabulü koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10 uncu maddesi, 20 nci maddesi, 41 inci maddesi ile 90 ıncı maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası, 370 inci maddesi ile 371 inci maddesi, 11 Nolu Protokol ile Değişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 Nolu Protokol 5 inci maddesi, Anayasa Mahkemesi'nin 8.12.2011 tarihli ve 2010/119 Esas, 2011/165 Karar sayılı iptal kararı.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,28.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16148, Karar No: 2015/14508, Tarih: 21.12.2015

**17. Hukuk Dairesi         2014/16148 E.  ,  2015/14508 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kastamonu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 19/03/2014

NUMARASI : 2013/98-2014/112

-K A R A R-

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılarak Yargıtay'a elektronik ortamda gönderilen dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi için dosyadaki tüm evrakların “taranma” suretiyle okunaklı biçimde elektronik ortama aktarılmış olması zorunludur. (HMK'nin 445. maddesi) Hiç kaydedilmemiş veya sisteme kaydedildiği halde taranmamış, eksik ya da hatalı taranmış veya usulüne uygun tarandığı halde doğru isimlendirilmemiş evrak barındıran dosyaların elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Açıklanan sebeple, fiziki imkansızlık sebebiyle taranmayan belge var ise, dosyanın elektronik ortamda değil, fiziki olarak gönderilmesi gerekmektedir.

Temyize konu, dairemize elektronik ortamda gönderilen ve sisteme kaydedilen dosyanın yapılan ön incelemesinde yukarıdaki esaslara uyulmadığı görülmektedir. (Örn:Tebligatların şerhli bölümleri, harç tahsil makbuzları ve bunun gibi bir kısım evraklar dosyada görülmediği gibi var olan bir kısım evrakların okunaklı olmadığı görülmüştür.) Bu halde dosyanın elektronik ortamda incelenebilmesi mümkün değildir. Temyiz denetiminin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için dosyanın fiziken incelenmesi gerektiğinden dava dosyasının tümünün fiziken gönderilmesi için dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 21/12/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/1864, Karar No: 2024/7876, Tarih: 23.12.2024

**8. Hukuk Dairesi         2023/1864 E.  ,  2024/7876 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/770 E., 2022/1148 K.

KARAR : Orman İdaresinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak vekalet ücreti yönüyle yeniden hüküm tesisi, davanın kısmen kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ : Çarşamba 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/364 E., 2021/72 K.

Taraflar arasında kesinleşmiş orman tahdidine dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ... İdaresi vekili ile bir kısım davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince Orman İdaresi vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, bir kısım davalılar vekilinin istinaf talebinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak vekalet ücreti yönüyle yeniden hüküm tesisine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava; kesinleşmiş orman tahdidine dayalı tapu iptali ve tescil davasıdır.

Davacı ... İdaresi vekili; Samsun ili Çarşamba ilçesi Vakıfköprü mahallesinde Samsun Kadastro Müdürlüğünce 22-a çalışması yapıldığını, çalışmaların incelenesi için Samsun Kadastro Müdürlüğünce heyet görevlendirildiğini, heyetçe dava konusu 101 ada 32 parsel sayılı taşınmazın kesinleşmiş orman tahdidi içinde ve orman vasfında olduğunun rapor edildiği, bu nedenle dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile Hazine adına orman vasfı ile kayıt ve tescilini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 17.10.2018 tarihli, 2014/70 Esas, 2018/390 Karar sayılı hükmüyle; bilirkişi raporu doğrultusunda fen bilirkişi raporunda (A) ve (B2) ile gösterilen alanın orman tahdit sınırları içinde kaldığı gerekçesiyle bu kısımlar yönünden davanın kabulüne, tapusunun iptali ile orman vasfıyla Hazine adına kayıt ve tesciline, (B1) ile gösterilen kısmın orman tahdit sınırı dışında kalması nedeniyle bu kısım yönüyle davanın reddine karar verilmiştir. Bir kısım davalılar vekili, nispi vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiği iddiasıyla, davacı ... İdaresi vekili ise kararın hatalı olduğu, taşınmazın tamamının orman olduğu iddiasıyla istinaf talebinde bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince; dava konusu taşınmaz üzerinde Ziraat Bankası lehine 100.000 TL ipotek bulunduğu, ayrıca ...'un taşınmazda paydaş olduğu ve davaya dahil edilmedikleri gerekçesiyle taraf teşkili sağlanmadığından İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince; dava konusu taşınmaz üzerinde Ziraat Bankası lehine 100.000 TL ipotek bulunduğu, ayrıca ...'un taşınmazda paydaş olduğu ve davaya dahil edilmedikleri gerekçesiyle taraf teşkili sağlanmadığından İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince; davalılar ... ve ...'nın hisselerini devretmiş olmaları nedeniyle bu davalılar yönüyle karar verilmesine yer olmadığına, bilirkişi raporu doğrultusunda fen bilirkişi raporunda (A) ve (B2) ile gösterilen alanın orman tahdit sınırları içinde kaldığı gerekçesiyle bu kısımlar yönünden davanın kabulüne, tapusunun iptali ile orman vasfıyla Hazine adına kayıt ve tesciline, (B1) ile gösterilen alanın orman tahdit sınırı dışında kalması nedeniyle bu kısım yönüyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı ... İdaresi vekili; taşınmazın tamamının orman arazisi olduğu, parselin tamamının orman vasfı ile Hazine adına kayıt ve tesciline karar verilmesi gerektiği iddiasıyla, davalılar vekili; vekalet ücreti hesaplamada davalı ... ile olan vekillik ilişkilerinin mahkemece dikkate alınmadığı iddiasıyla kararı istinaf etmiştir.

Samsun Bölge Adliye Mahkemesince; davacı vekilinin istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü istinaf talebinin esastan reddine, davalı ...'ın da vekil ile temsil edilmesine rağmen vekalet ücreti yönünden hesaplamada dikkate alınmamasının isabetsiz olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkeme hükmünün kaldırılarak, hükmün düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesine karar verilmiş; Orman İdaresince, dava konusu taşımazın tamamının orman olduğu iddiasıyla karar temyiz edilmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 sayılı Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı ... İdaresi vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

SONUÇ: Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA,

3402 sayılı Kanun'un 36/A maddesi gereğince harç alınmasına mahal olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8749, Karar No: 2015/9085, Tarih: 11.05.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/8749 E.  ,  2015/9085 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İş Mahkemesi

Dava, 12.05.2012 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirlerve cenaze yardımı nedeniyle oluşan Kurum zararının davalılardan 5510 sayılı Yasa gereğince müştereken ve müteselsilen tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün,davacı kurum ile davalılardan Suat avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-12.05.2012 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle açılan bu davanın yasal dayanağı olay tarihinde yürürlükte bulunan ve 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 21, 23 ve 12. maddeleridir.

5510 sayılı Kanunun “İş Kazası ve Meslek Hastalığı İle Hastalık Bakımından İşverenin ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu” başlıklı 21. maddesine göre; İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. Anılan madde ile davalıların Kurumun rücu alacağından sorumluğu ancak kusurunun varlığı halinde mümkündür.

Kusur raporlarının, 5510 sayılı Yasanın 21., 4857 sayılı Yasanın 77. ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 2 vd maddelerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir.4857 sayılı Yasanın 77. maddesi; “İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar...” düzenlemesini içermektedir. Anılan düzenleme, işçiyi gözetim ödevi ve insan yaşamının üstün değer olarak korunması gereğinden hareketle; salt mevzuatta öngörülen önlemlerle yetinilmeyip, bilimsel ve teknolojik gelişimin ulaştığı

.

.

aşama uyarınca alınması gereken önlemlerin de işveren tarafından alınmasını zorunlu kılmaktadır. İş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede; ihlal edilen mevzuat hükümleri, zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne aykırı davranışın doğurduğu sonuçlar, ayrıntılı olarak irdelenip, kusur aidiyet ve oranları gerekçeleriyle ortaya konulmalıdır.

2)Olay tarihinde yürürlükte olan 5510 sayılı Kanunun 12. maddesi hükmüne göre alt işveren , bir işte veya bir işin bölüm veya eklentisinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişidir.

Asıl işveren alt işveren ilişkisinin varlığı için, öncelikle, işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Alt işveren sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş, ya da, işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Eldeki davada bina sahibi ile davalı işveren arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yapılan işte binanın yapı denetim işleri ile ilgili olarak ayrıca ... Yapı Denetim Ltd.Şti ile de sözleşme yapıldığı, diğer taraftan dosya arasına sunulu sözleşme kapsamında binanın kaba inşaatının sigortalıya verilip verilmediği hususu net olarak belirlendikten sonra, bina sahibi davalı şirket yapı denetim şirketi ve kazalı aralarında asıl işveren taşeron ilişkisi belirlenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

3-Diğer taraftan, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 74. (818 sayılı Borçlar Kanunu 53.) maddesi hükmü gereğince, hukuk hâkimi kesinleşen ceza mahkemesi kararındaki maddi olgu ile bağlıdır. Ceza mahkemesi kendine has usuli olanakları nedeniyle hükme esas aldığı maddi olayların varlığını saptamada daha geniş yetkilere sahiptir. Bu nedenle, hukuk hakiminin, ceza hakiminin fiilin hukuka aykırılığını ve illiyet bağı saptayan maddi vakıa konusundaki kabulü ve ceza mahkemesinin kabul ettiği olayın gerçekleşme şekli diğer bir deyişle maddi vakıanın kabulü konusunda kesinleşmiş olan bir mahkumiyet veya maddi vakıa tespiti yapan beraat hükmüyle bağlı olacağı hem ilmi (Prof Dr. Kemal Gözler, “Res Judicata’nın Türkçesi Üzerine”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 56, Sayı 2, 2007, s.45-61 ) hem de kökleşmiş kazai içtihatlarla benimsenmiş bulunmaktadır.

4-5510 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde sigortalıların hangi tarihte bildirilmesi ve tescil edilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. Buna göre; Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı olanların Kuruma bildirim yükümlülüğü işverene ait olup; 7’nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalının işe giriş bildirgesi ile bildirilmesi gerekir. İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün; yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar ile Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde, ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan

tarihten itibaren bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç söz konusu bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar; işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirilmeleri gerekir.

5510 sayılı Kanunun “Süresinde Bildirilmeyen Sigortalılıktan Doğan Sorumluluk” başlıklı 23’üncü maddesinin 1 ve 2’nci fıkralarındaki düzenlemeye göre; işverenin rücu alacağından sorumluluğu için, çalıştırılan sigortalının işe giriş bildirgesinin süresi içinde Kuruma verilmemiş olması ve zararlandırıcı sigorta olayının da işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesinden veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tespit edildiği tarihten sonra meydana gelmemiş olması gerekir. Başka bir deyişle; sigortalının bildirimi kanunda belirtilen sürelerden sonra yapılsa bile, zararlandırıcı sigorta olayı işe giriş bildirgesinin verildiği veya çalışmanın Kurumca tespit edildiği tarihten sonra meydana gelmiş ise; işverenin anılan düzenleme kapsamında sorumluluğu yoluna gidilemez.

Sözü edilen madde ile; işverenin kaçak işçi çalıştırmasının önlemesi amaçlanmış olup, maddenin düzenleniş şeklinden de açıkça anlaşılacağı üzere, 23’üncü maddeye göre işverenin sorumluluğu kusursuz sorumluluk ilkesine dayanır. Zararlandırıcı sigorta olayında işverenin hiç kusuru olmasa bile, şayet sigortalının işe girişi süresinde Kuruma bildirilmemiş ise, Kurumca yapılan sosyal sigorta yardımlarının tamamından sorumlu tutulması gerekir. Öte yandan; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 51’inci maddesindeki; “Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.” ve 52’nci maddesindeki “zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.” hükümleri gözetilerek, zarar gören(sigortalının) müterafik kusurları da nazara alınarak söz konusu maddeler kapsamında Hâkim tarafından takdir edilecek uygun bir indirimin yapılması gereği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler kapsamında somut olay irdelendiğinde, kazanın gerçekleştiği bina inşaatında havanın yağmurlu ve zeminin ıslak olduğu gece vaktinde beton dökümünün yapıldığı esnada vibrasyon aletindeki kaçak elektrik akımına kapılarak vefat ettiği anlaşılan sigortalı hakkında davanın yasal dayanaklarından olan ve kusursuz sorumluluk halini düzenleyen 5510 sayılı Yasanın 23.maddesine ilişkin olarak, bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın hüküm tesisi hatalı olup, inceleme konusu davada, anılan madde koşullarının oluşup oluşmadığı, sigortalının özlük dosyası(hizmet cetveli ile birlikte) celbedillmeli ve öncelikle 23'üncü maddenin davaya konu olayda uygulanması gerekip gerekmediği üzerinde durulmalı, ayrıca davacı Kurumun bu madde kapsamındaki talebi açıkça belirlenmeli, diğer taraftan davalı ...'nın işveren vekili olup olmadığı belirlenmeli, davadışı Küçükoğlu Yapı Denetim firması yetkilisi olup da hakkında soruşturma yürütülen Enver Küçüoğlu'nun ceza alıp almadığı araştırılmalı, hakkında kesinlemiş mahkumiyet kararı olan kişilerinde olayda kusurlu olacakları dikkate alınarak yeniden bir kusur irdelemesi yapılmalı, yapılacak irdelemede bina sahibi, yapı denentim şirketi ve davalı şirket bakımından asıl işveren-taşeron ilişkisinin varlıkları ayrı ayrı irdelenmeli, sonucuna göre davanın yasal dayanağının 5510 sayılı Yasanın 21 ve 23'üncü maddeleri olması da dikkate alınarak gerçek zarar hesabı yaptırılmalı ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

5-Gerçek zarar hesaplanmasında ise; zarar ve tazminata doğrudan etkili olan işçinin net geliri, bakiye ömrü, iş görebilirlik çağı, iş görmezlik ve karşılık kusur oranları, destek görenlerin gelirden alacakları pay oranları, eşin evlenme olasılığı, gibi tüm verilerin hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde öncelikle belirlenmesi gerekir.

Gerçek zarar miktarı; işçinin olay tarihindeki bakiye ömrü esas alınarak aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluşmaktadır. Sigortalı veya hak sahiplerinin bakiye ömürleri daha önceki yıllarda Fransa’dan alınan 1931 tarihli “PMF” cetvelleri ile saptanmakta ise de; Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi’nin çalışmalarıyla “TRH2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup, Sosyal Güvenlik Kurumunun 2012/32 sayılı Genelgesiyle de ilk peşin sermaye değerlerinin hesabında anılan tablolarının uygulanmasına geçilmiştir. Gerçek zarar hesabı özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu durumda ülkemize özgü ve güncel verileri içeren TRH2010 tablosunun bakiye ömrün belirlenmesinde esas alınması gerekecektir.