muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/9811, Karar No: 2020/10423, Tarih: 26.11.2020

**5. Hukuk Dairesi         2019/9811 E.  ,  2020/10423 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerinin istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesinin 6. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı ile birlikte ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/137 E. - 2018/244 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davacı ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine ilişkin hüküm davacı ve bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

Aşağıda açıklanan gerekçelerle ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan ret kararı kaldırıldıktan sonra ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/137 E- 2018/244 K. sayılı kararının incelenmesinde,

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arsa niteliğindeki ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-g maddesi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 46. maddesinin son fıkrası (ana gayrimenkulün arsası ile birlikte kamulaştırılması halinde her bağımsız bölümün kamulaştırma bedeli bağlantılı bulunduğu arsa payı ile eklentileri de göz önünde tutularak ayrı ayrı takdir olunacağı) hükmünü koymuştur. Böyle olunca ana yapının arsasına 2942 sayılı Kanunun 11. maddesinin 1. fıkrasının g bendi göz önünde tutularak kamulaştırma gününden önce özel amacı olmayan emsal satışlara göre, üzerindeki yapılara aynı maddenin h bendi gereğince değerlendirme tarihindeki resmi birim fiyatları ve yapı maliyet hesapları gösterilip yıpranma payı düşülmek suretiyle ve ayrıca İ bendi hükmü uyarınca bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçüler de dikkate alınarak kamulaştırma karşılığının yasal biçimde belirlenmesi gerekir.

Buna göre yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda arsa değeri ile üzerindeki yapının sınıfına göre bedelinin bayındırlık birim fiyatları esas alınıp, yıpranma payı da düşülmek suretiyle, tüm yapının ortak yerleri içerir biçimde değeri hesaplandıktan sonra, toplam bedel üzerinden arsa payına düşen miktarına göre bağımsız bölümün karşılığı tespit edilir. Şayet o bağımsız bölüm yapısında değeri etkileyecek özellik ve nitelikte ekstra ilaveler varsa bunlar da göz önünde tutulmak gerekir.

Yukarıda açıklanan esaslar dairesinde sözü edilen bağımsız bölümlere değer biçilmesi için bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak, bilirkişilerin ilk raporunda ısrar etmeleri halinde yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu ile yeniden keşif yapılıp, alınacak rapor sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, denetime elverişli raporu esas alınarak hüküm kurulması,

2- İdarenin kıymet takdir komisyonunca belirlenen bedel ile tespit edilen bedel arasındaki farkın kesinleşen karara göre davalıya ödenmek üzere 3'er aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verildiği ve fark bedelin davalıya karar tarihi itibariyle ödenemeyeceği gözönünde bulundurulduğunda, bu kısım için aynı yasanın 10/9. fıkrası uyarınca işletilecek yasal faizin bitiş tarihinin kararın kesinleşme tarihi olması gerektiği düşünülmeden yazılı şekilde karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine karar verilmesi,

3-Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 gün 30791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alındığında davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/137 E- 2018/244 K sayılı hükmünün açıklanan nedenlerle HMK'nun 371.maddesi uyarınca BOZULMASINA, HMK’nun 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin ... Bölge Adliye Mahkemesi 6.Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 26/11/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/13269, Karar No: 2010/25955, Tarih: 04.11.2010

**12. Hukuk Dairesi         2010/13269 E.  ,  2010/25955 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Van İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 01/03/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

17.04.2008 tarih ve 5754 Sayılı Yasanın 56.maddesi ile değişik 5510 Sayılı Yasanın 93.maddesine göre; "Bu kanun gereğince sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri, sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu kurum nezdinde doğan alacakları, devir ve temlik edilemez. Gelir, aylık ve ödenekler 88.maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez".

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 1,2 ve 4.maddelerine göre 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa tabi olanların bu kanunun 4.maddesinin birinci fıkrasının a, b, c bendi kapsamında sigortalı olarak kabul edileceğinin belirtildiği dikkate alındığında, emekli sandığından emekli maaşı alanlara da 5510 sayılı yasanın maaşın haczedilemeyeceğine ilişkin 93.madde hükmünün uygulanması gerekir. Öte yandan, anılan yasa hükmü 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe girmiş olup, şikayet tarihi itibari ile yürürlükte olduğundan somut olayda da uygulanması zorunludur. Bu durumda yukarıda belirtilen yasa maddesi uyarınca gelir, aylık ve ödenekler borçlunun muvafakati bulunmadıkça nafaka borçları dışında haczedilemez.

O halde mahkemece şikayetin kabulü yerine yazılı gerekçelerle reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ  : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 04.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2005, Karar No: 2015/6178, Tarih: 06.05.2015

**14. Ceza Dairesi         2015/2005 E.  ,  2015/6178 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğun basit cinsel istismarı (2 kez)

HÜKÜM : Mahkûmiyet (2 kez)

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında mağdure...'e yönelik çocuğun basit cinsel istismarı suçundan kurulan hükmün incelenmesinde;

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanık müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA,

Sanık hakkında mağdure ...'ya yönelik çocuğun basit cinsel istismarı suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesine gelince;

Dosya içeriğine göre, sanığın okulun kızlar tuvaletinde mağdure... ile yalnız kaldıkları esnada önce kendi cinsel organını kaşıdığı ve daha sonra mağdurenin yanına giderek sol yanına eliyle dokunduğunun anlaşılması karşısında, sanığın eyleminin 28.06.2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunla değişik 5237 sayılı TCK'nın 103/1. maddesinin ikinci cümlesindeki sarkıntılık düzeyinde kalan basit cinsel istismar suçunu oluşturduğu gözetilmeden yazılı şekilde mahkûmiyetine hükmolunması,

Kanuna aykırı, sanık müdafiin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 06.05.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/21518, Karar No: 2022/9292, Tarih: 19.09.2022

**10. Ceza Dairesi         2020/21518 E.  ,  2022/9292 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : BURSA Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hükümler : 1. Mahkûmiyet; Bursa 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 18/03/2020 tarih, 2019/175 esas ve 2020/126 sayılı kararı

2. İstinaf başvurusunun esastan reddi; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 07/09/2020 tarih, 2020/1441 esas ve 2020/1104 sayılı kararı

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Sanık müdafilerinin temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin istemlerinin, 08/03/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7079 sayılı Kanun'un 94. maddesi ile 5271 sayılı Kanun'un 299/1-1. cümlesine getirilen değişiklik uyarınca takdiren reddine karar verilerek duruşmasız inceleme yapılmıştır.

5271 sayılı CMK'nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak sanık ve müdafilerinin dilekçelerindeki temyiz sebeplerinin hükmün hukuki yönüne ilişkin olduğu belirlenerek anılan sebeplere bağlı olarak yapılan incelemede,

Sanığın mahkûmiyetine esas alınan 19/05/2019 tarihli 3. olayda; sanıktan kullanmak için uyuşturucu madde aldığı iddia olunan kullanıcı sanık ...’un yakalanmasına ilişkin “Olay-yakalama-kaba üst yoklama-rızaen teslim ve muhafaza altına alma” tutanağında fiziki takip sonucu yakalandığına dair bilginin bulunmadığı, olaya ilişkin fezleke, iddianame ve gerekçede ise kullanıcı sanık ... ve beraat eden diğer sanık ... hakkında fiziki takip yapıldığına dair anlatımda bulunulduğunun görülmesine rağmen dosyada bu olaya ilişkin fiziki takip tutanağının bulunmadığı anlaşıldığından; bu olaya ilişkin fiziki takip tutanağının aslı veya onaylı örneğinin denetime olanak verecek şekilde dosya arasına getirtilerek sanığa okunması, gerekiyorsa vicdani kanı oluşturacak sayıda fiziki takip tutanağını düzenleyen tutanak tanıklarının dinlenmesi ve sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanık ve müdafilerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, tutuklama koşullarında değişiklik olmaması ve tutuklu kalınan süre göz önüne alınarak sanık hakkındaki tahliye taleplerinin reddine,

28/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 304/1. maddesi uyarınca dosyanın Bursa 12. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmesine, 19/09/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/2898, Karar No: 2010/3790, Tarih: 08.07.2010

**8. Hukuk Dairesi         2010/2898 E.  ,  2010/3790 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu İptali Ve Tescil

... ve müşterekleri ile ... ve müşterekleri aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının kabulüne dair ... Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 05.05.2009 gün ve 157/186 sayılı hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi kısım davalılar ... ve müşterekleri vekili ile davalı ... tarafından süresinde istenilmiş ise de; duruşma talebinin değer ve masraf yönünden reddine karar verilerek, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılar vekili, vekil edenlerinin miras bırakanı ...’nun 22.8.1986 tarihli senetle satın ve devraldığı taşınmaz bölümleri kapsamında bulunan 363 parselin davalılar ve bir kısım davalıların yakın miras bırakanları üzerindeki tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında vekil edenleri adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ve müşterekleri vekili, uyuşmazlık konusu parselin hükmen ...mirasçıları adına tescil edildiğini, hak düşürücü sürenin dolduğunu, bir kısım davacının tapuda, bir kısım kayıt malikinden pay satın aldığını, ortaklığın giderilmesi davası açılması üzerine temyiz incelemesine konu davanın açıldığını açıklayarak, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı ..., uyuşmazlık konusu taşınmazın davacıların miras bırakanı tarafından satın alındığını bildirerek, davayı kabul ettiğini açıklamıştır.

Mahkemece, uyuşmazlık konusu taşınmazın davacıların miras bırakanı tarafından satın ve zilyetliğin devralındığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 363 parselin davalılar ..., ...ile bir kısım davalıların yakın miras bırakanı ..., ... ve ... üzerindeki paylara ilişkin tapu kayıtlarının iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmesi üzerine, hüküm davalı ... ve müşterekleri vekili ile davalı ... Nazlıca tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, uyuşmazlık konusu taşınmazın davacıların miras bırakanı tarafından satın ve zilyetliğin devralındığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 363 parselin davalılar ..., ...ile bir kısım davalıların yakın miras bırakanı ..., ... ve ... üzerindeki paylara ilişkin tapu kayıtlarının iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmesi üzerine, hüküm davalı ... ve müşterekleri vekili ile davalı ... Nazlıca tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına, mevcut deliller mahkemece takdir edildiğine, uyuşmazlık konusu taşınmaz 1953 yılında yapılan tapulama çalışmalarında Hazine adına tesbit edildiğine, dava dışı gerçek kişilerin tesbite itirazı üzerine Fethiye Tapulama Komisyonunun 5.8.1974 tarih ve 74 no.lu kararı ile tesbitin iptali ile uyuşmazlık konusu taşınmazın tesbit dışı bırakılmasına karar verildiğine, komisyon kararına karşı Hazine ve yine dava dışı gerçek kişilerin açtığı tesbite itiraz davası üzerine ... Kadastro Mahkemesinin 25.2.1988 gün ve 1982/213 Esas, 1988/86 Karar sayılı ilamı ile nizalı taşınmazın sair şahıslar ve Hazine ile ilgisi bulunmadığı, tesbit tarihi itibariyle yirmi yıldan fazla süredir Mehmet Karabulut'un zilyetliğinde olduğu, her ne kadar tesbitten sonra Durali adlı şahsa satmış ve devretmiş ise de, tesbit tarihi itibariyle hak sahibi bulunan ... mirasçıları adına paylı mülkiyet şeklinde tesciline karar verildiğine ve derecattan geçerek 20.12.1989 tarihinde kesinleştiğine, dava konusu öncesi itibariyle tapusuz bulunan taşınmaz ve dava dışı bir kısım komşu parselin davalıların miras bırakanı... tarafından tesbit tarihinden sonra, kesinleşme tarihinden önce muhtelif tarihli senetlerle ...a satıldığı, onun da bilahare davacılar murisi ...’na sattığı ve devrettiği, zilyetliğin ... ve 7.12.1993 tarihinde ölümü üzerine halen davacı mirasçıları tarafından sürdürüldüğü yerel bilirkişi ve tanıklar tarafından ifade edildiğine, Köyceğiz Kadastro Mahkemesinin yukarıda tarihi ve sayısı yazılı dosyasında da davalıların miras bırakanı Mehmet’in tesbitten sonra davacıların miras bırakanının satıcısı olan ...’ye satıldığı hususu belirtildiğine, davacıların dayandığı senetlerin dava konusu taşınmazı kapsadığı teknik bilirkişi rapor ve krokisi ile belirlendiğine göre davalı ... ve müşterekleri vekili ile davalı ...’nın temyiz itirazlarının aşağıdaki husus dışında yerinde bulunmadığından reddi ile hükmün esasına ilişkin bölümünün ONANMASINA.

Kural olarak; dava lehine sonuçlanan taraf yargılama safhasında vekil ile temsil edilmiş ise davada haksız çıkan taraf aleyhine hüküm tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre hesaplanacak vekalet ücreti takdir edilir. Ne var ki, somut olayda dava değeri yargılama sırasında belirlenmiş ise de, mahkemece eksik alınan peşin harç tamamlatılmadığı gibi, taraflar da bu hususta talepte bulunmamış ve yargılamaya dava dilekçesinde dava değeri olarak gösterilen 8000 TL.üzerinden alınan harç ile devam olunmuştur. Bu durumda davacı vekili, dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden açılan davayı takip etmiş ve bu miktara göre avukatlık ücretine hak kazanmıştır. Eksik harcın hüküm ile tamamlanmış olması avukatlık ücreti yönünden sonucu değiştirmez. Mahkemece dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden davacılar lehine avukatlık ücretine hükmedilmesi gerekirken, yargılama aşamasında harç ikmal edilmediği halde keşifde belirlenen nizalı payların değeri üzerinden vekalet ücretinin hesaplanması doğru değildir.

Davalı ... ve müşterekleri vekili ile davalı ...’nın temyiz itirazlarının açıklanan nedenle kabulü ile hükmün avukatlık ücretine ilişkin bölümünün HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 797,40 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 2.710,90 TL’nın temyiz eden davalılardan alınmasına 08.07.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3679, Karar No: 2013/8507, Tarih: 30.04.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/3679 E.  ,  2013/8507 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, talep tarihinden itibaren yetim aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5510 sayılı Kanunun 56/2 fıkrası uyarınca kabul edilmeyen ölüm aylığı tahsis talebinin kabul edilmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan madde 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Yasanın 56. maddesinin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan 2009/86 Esas numaralı başvuru, 28.04.2011 tarihinde verilen karar ile reddedilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrası, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Anılan 56. maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibarıyla gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.