muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/4578, Karar No: 2023/6679, Tarih: 12.06.2023

2-Somut olayda, davalı kurum cevabı yazısında dava konusu ilacın 27.04.2022 tarihinden sonraki kullanımlarda kurumca karşılandığı belirtildiği, uyuşmazlığa konu talep dönemi yönünden konusuz kalmadığı anlaşılmakta olup, öncelikle dava konusu "KADCYLA" isimli ilacın sut kapsamına alınma tarihi araştırılarak talep konusu dönem sut kapsamında ise sut şartlarına haiz olup olmadığı irdelenerek karar verilmelidir.

3-Dava konusu ilaç talep konusu dönemde sut kapsamında değil ise davacıya ait tüm tedavi evrakları celp edilerek ve yukarıda açıklanan mevzuat kapsamında irdeleme yapılmak suretiyle; davaya konu ilacın söz konusu kanser hastalığının tedavisinde hayati öneme haiz ve kullanılmasının zorunlu olup olmadığının, dolayısıyla kullanılmasının tıbben ve fennen sigortalının iyileşmesine katkıda bulunup bulunmayacağının, ilacın hangi tür kanser hastalarında hangi evrede ve hangi dozda kullanılacağının ve bu hususların nasıl belirleneceğinin, davaya konu ilaçla yapılacak tedavinin bilinen mevcut tedavi yöntemlerine göre daha etkin ve daha yararlı olup olmadığının üniversitelerin tıbbi onkoloji bilim dalından alınacak sağlık kurulu raporu ile saptanmalı, bu saptama yapılırken dosya içinde mevcut görüş, karar ve raporlarda irdelenip varsa çelişkiler giderilmeli, ayrıca bu belirleme yapılırken iyileştirme kavramından anlaşılması gerekenin sigortalı hastanın sağlığına kavuşması ve hastalığın iyileşmesi hususu olduğu göz önünde tutulmalıdır.

4-Bu kapsamda yapılacak araştırmalar sonucunda; davaya konu ilacın anılan hastalığın iyileşmesi için tedavisinde kullanılmasının hayati öneme haiz ve zorunlu olduğu sonucuna varıldığı taktirde ise ilaç bedelinin uygunluğu yönünden ve katkı payını da irdeleyecek biçimde denetime elverişli hesap raporu alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1490, Karar No: 2014/15256, Tarih: 06.05.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/1490 E.  ,  2014/15256 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ile suç tarihine göre ve sanığın koşulları bulunmayan duruşmalı inceleme isteminin 1412 sayılı CMUK'nın 318. maddesi uyarınca REDDİNE karar verilerek dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Hakaret fiillerinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşa yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref, ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir. Somut olayda , sanığın oturduğu mülkün sahibi tarafından tecavüzün meni kararı verilmesinin talep edilmesi üzerine ... Kaymakamlığı'nca tecavüzün menine karar verildiği ve sanığın kararın iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle.... İdare Mahkemesinde iptal davası açtığı, bilahare dava dilekçesiyle birlikte fakir olduğundan dolayı adli müzaheretten faydalanma talebinde bulunup bu konuda muhtarlıktan aldığı fakirlik kağıdını ibraz eden sanığın ayrıca yürütmeyi durdurma kararı verilmesini talep etmesi nedeniyle mahkeme heyetini oluşturan müştekilerin, mahkemenin 2009/899 Esas sayılı dava dosyasında sunulan fakirlik kağıdında ihtiyar heyeti azalarının da imzalarının olması gerektiğini belirtip bu husustaki eksikliğin giderilmesi yönünde ara kararla kesin süre vermesine müteakip sanığın mahkemeye sunduğu dilekçe ile müştekilere yönelik söylediği “vereceğiniz karar umrumda bile değil, mahkemeniz hukuk bilgisine sahip değildir, İdare Mahkemesinin yapılanmasını memur kökenli hakimlerden gelmişlerdir. Bundan dolayı da hukuk eğitimi almamış kimselerdir bu yüzden de ben mağdur olmaktayım...." şeklindeki sözlerin mahkeme heyetinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, ağır eleştiri niteliğinde olduğu ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden, kanuni olmayan ve yerinde görülmeyen gerekçeyle mahkumiyet kararı verilmesi,

2- Kabule göre de;

2- Kabule göre de;

Sabıkasız olan sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılarak hükmolunan cezanın ertelenmesi, hakaret suçundan dolayı somut (maddi) bir zararın oluşmaması ve mağdurun uğradığı manevi zararın da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmasına engel teşkil etmemesi ve sanığın 12.01.2011 tarihli celsede, hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümlerinin uygulanmasını kabul etmesi karşısında, “sanığın istememesi nedeniyle CMK'nın 231. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına” biçimindeki dosya içeriği ile bağdaşmayan gerekçe ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi,

Kanuna aykırı ve sanık ... müdafiinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 06.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2752, Karar No: 2018/2825, Tarih: 29.03.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/2752 E.  ,  2018/2825 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 213 sayılı Yasaya muhalefet

HÜKÜM : Beraat

1-Sanık hakkında vergi inceleme ve vergi suçu raporu ile mütalaaya uygun olarak "2005 takvim yılına ait defter ve belgeleri ibraz etmeme" suçundan açılan kamu davasında; sanığın savunmalarında 2010 yılında şirket yetkilisi olduğunu, Ankara Gelir İdaresi Başkanlığına gidip defter ve belgelerin vergi incelemesi yapan ......'da olduğunu söylediğini ve bir dilekçe verdiğini, vergi dairesinde 2005 yılına ait bazı belgelerin eksik olduğunu söylediklerini, eksikliği farkettiğini, bunların hangi icra dairesinde olduğunu hatırlamadığını, fakat icra dairesinden bazı belgeleri de temin edip ... ... verdiğini, eksik olan belgelerden ise kendisinin sorumlu olmadığını, icra dairesi görevlileri geldiklerinde bütün evrak ve belgeleri haciz ettiklerini eşyalar içerisinde götürdüklerini belirterek, dosyaya 25.08.2010 tarihli Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı'na hitaplı dilekçe fotokopisini sunduğu ve bu dilekçede sanığın 2005 yılına ait defter ve belgelerin 2009 yılı 6. ayında Ankara 13. İcra Müdürlüğü'nün 2009/1838 ve Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2008/7698 dosyalarındaki borç yüzünden şirketin tahliye edilerek yediemin deposuna alındığının belirtmesi karşısında; maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespiti için; Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı'ndan sanığın 25.08.2010 tarihli dilekçeyi verip vermediği hususunun sorularak onaylı örneğinin dosya arasına alınması, Ankara 13. İcra Müdürlüğü'nün 2009/1838 ve Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2008/7698 dosyalarının duruşmaya getirtilip incelenerek sanıktan ibrazı istenilen defter ve belgelerin bu dosyalarda bulunup bulunmadığının tespiti ile bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dava dosyasına intikal ettirilmesinden sonra toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken yalnızca sanığın suçlamayı kabul etmeyen savunması esas alınıp eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi,

2-Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit ve saklama mecburiyeti bulunan defter ve belgelerin vergi incelemesine yetkili kimselere ibraz edilmemesi ile oluşan defter ve belgeleri ibraz etmeme suçunda, ibraz için verilen sürenin bitimini izleyen tarihin suç tarihi olduğu cihetle; Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'nın 09.08.2010 tarih VDENY-2010-X-089/145 sayılı defter ve belge isteme yazısının sanığa 10.08.2010 tarihinde tebliğ edildiği ve ibraz için 15 günlük süre verildiği gözetildiğinde "25.08.2010" olan suç tarihinin gerekçeli kararda "2010" olarak yanlış yazılması,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 29.03.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/11990, Karar No: 2018/10986, Tarih: 31.05.2018

**4. Ceza Dairesi         2017/11990 E.  ,  2018/10986 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1-02/12/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkraya göre uzlaşma hükümleri yeniden düzenlenmiş ve sanığa isnat edilen TCK'nın 106/1. maddesi kapsamındaki tehdit suçunun uzlaştırma kapsamında bulunduğu anlaşılmış olmakla, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2 ve 7. maddeleri de gözetilerek, uzlaştırma işlemi uygulanarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun bu kapsamda tekrar değerlendirilip belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

2- Kabule göre de;

Sanığın tekerrüre esas alınan, adli sicil kaydındaki ilama konu suçun TCK'nın 86/2 maddesi uyarınca hükmolunan yaralama suçu olması, hükümden sonra 02/12/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkraya göre uzlaşma hükümleri yeniden düzenlenmiş ve sanıkların tekerrüre esas alınan bu suçları önceden de uzlaşma kapsamında ise de, 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle, 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesinin 24 ve 25. fıkralarındaki uzlaştırma bürosuna ilişkin düzenleme karşısında, anılan hükme ilişkin uyarlama yargılaması yapılıp yapılmadığı araştırılarak sonucuna göre tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin HÜKMÜN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 31/05/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1512, Karar No: 2019/11109, Tarih: 29.05.2019

**5. Hukuk Dairesi         2019/1512 E.  ,  2019/11109 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş; karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Kapama meyve bahçesi niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... köyü, 133 ada 178 parsel sayılı taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-7139 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10/8 fıkrası gereğince, bozma sonrası tespit edilen fark bedelin karar kesinleşince hak sahibine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına karar verilmemesi,

2-2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine 6459 sayılı Yasanın 6. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içerisinde sonuçlandırılamadığından, bozmadan önce tespit edilen kamulaştırma bedeline 10.11.2015 tarihinden ilk karar tarihi olan 22.12.2015 tarihine kadar, bozma sonrası artan kısma ise 10.11.2015 tarihinden kararın kesinleşme tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerektiği halde, yazılı şekilde fark bedele karar tarihine kadar faiz yürütülmesi

Doğru değil ise de; bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının;

a)2. bendinde yer alan (kamulaştırma bedelinin)kelimelerinden sonra gelmek üzere (7139 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10/8 fıkrası gereğince karar kesinleşince hak sahibine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına, karar kesinleştikten sonra) ibaresinin eklenmesine,

b)2 nolu bendinin 2. paragrafında yer alan (gözönüne alınarak) kelimesinden sonra gelen kısmın hükümden çıkartılmasına, yerine (dava konusu taşınmaz hakkında bozmadan önce tespit edilen 407.281,99 TL’lik kamulaştırma bedeline 10.11.2015 tarihinden ilk karar tarihi olan 22.12.2015 tarihine kadar, bozma sonrası artan 102.194,15 TL'lik kısma ise 10.11.2015 tarihinden kararın kesinleşme tarihine kadar yasal faiz uygulanmasına,) cümlesinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 29/05/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4863, Karar No: 2016/340, Tarih: 21.01.2016

**15. Hukuk Dairesi         2015/4863 E.  ,  2016/340 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı-k.davacı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı-k.davalı vekili Avukat ... ile davalı-k.davacı vekili Avukat ... geldi. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmâl edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Asıl ve karşı dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmış olup, yüklenici şirket tarafından açılan asıl davada davalı iş sahibi idare tarafından akdin feshinin, teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin ve uygulanan gecikme cezalarının haksız olduğunun tespiti ile davalıya borçlu olunmadığının tespiti ve yine nakde çevrilen teminat mektupları bedeli ile haksız tahsil edilen gecikme cezalarının tahsili istenmiş, iş sahibi idarece açılan karşı davada ise teminat mektuplarının yüklenici tarafından idareye verildiği tarih ile idarece nakit olarak tahsil edildiği tarih arasında güncellemeden doğan fark alacağının tahsili istenmiş olup, mahkemece asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine dair verilen karar davalı ve karşı davacı iş sahibi tarafından temyiz edilmiştir.

Yanlar arasında imzalanan 13.01.2011 tarihli “3 kalem posta dağıtıcısı bay/bayan yazlık giyim eşyası alımına ait sözleşme”nin 6. maddesinde, sözleşme kapsamında alımı yapılacak mallar 47.886 adet yazlık pantolon, 11.620 adet yelek, 18.136 adet yazlık şapka olarak gösterilmiş, sözleşme bedeli bu miktarlar esas alınarak 2.461.247,20 TL olarak belirlenmiştir. Davacı yüklenici de bu miktar üzerinden kesin teminat yatırmak suretiyle sözleşmeyi imzalamıştır. Mahkemece “davalı idare tarafından ihaleye sözleşmede gösterilen giyim eşyası miktarlarının yarısı üzerinden çıkıldığı, sunulan idari şartnamede alınacak giyim eşyası miktarının sözleşmedeki miktarların yarısı olarak gösterildiği, ihale miktarının üzerindeki miktarda sözleşme düzenlenmesi halinde BK'nın 19 ve 20. maddeleri uyarınca ihale dökümanında belirtilen miktarı aşan sözleşme hükümlerinin kamu düzeni itibariyle geçersiz olduğu, davacının ihale kapsamındaki edimini süresinde ifa ettiği” gerekçesiyle asıl davanın kabulüne karar verilmiştir. Oysa davalı idare vekili sözleşmede yazılı giyim eşyası miktarlarını teyit eden idari şartnameyi de 16.07.2013 tarihli dilekçesi ekinde dosyaya ibraz

etmiştir. Gerçekten anılan dilekçe ekinde sunulan “Açık ihale usulü ile ihale edilen 3 kalem posta dağıtıcısı bay/bayan yazlık giyim eşyası mal alımı idari şartnamesi”nin incelenmesinde ihale konusu giyim eşyası miktarının sözleşmedeki miktar ile aynı olduğu görülmektedir. Bu durumda davalı idare tarafından ihaleye %100 artırımlı miktarlar üzerinden çıkıldığı kabul edilerek davalı idarenin sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığı (bilirkişiler tarafından sözleşmede yazılı miktarlardan ihaleye çıkıldığının kabul edilmesi haline ilişkin olarak da açıklamalarda bulunularak terditli rapor hazırlandığından bu rapordaki açıklamalar da dikkate alınarak) değerlendirilmeli ve sonucuna göre asıl ve karşı dava yönünden karar verilmesi gerekir. Mahkemece ihale dökümanında belirtilen miktarı aşan sözleşme hükümlerinin 4734 sayılı Yasa'nın 46/son ve 4735 sayılı Yasa'nın 4. maddelerine aykırı olması nedeniyle geçerli olmadığı görüşüne dayanan bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın temyiz eden davalı ve karşı davacı yararına BOZULMASINA, 1.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacı-karşı davalıdan alınarak Yargıtay'daki duruşmada vekille temsil olunan davalı-karşı davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalı-k.davacıya geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 21.01.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/16569, Karar No: 2013/19929, Tarih: 04.11.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/16569 E.  ,  2013/19929 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, ölüm aylığının kesilmesi yönündeki Kurum işleminin iptali ve aylığın yeniden bağlanarak yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 26.02.2010 tarihinde kesinleşen davacıya, 20.09.1986 tarihinde yaşamını yitiren babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm (yetim) aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı Kurumca 2010 yılında gerçekleştirilen işlemle 15.03.2010 tarihi itibarıyla kesilerek, 15.03.2010 – 21.02.2011 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, inceleme konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle yapılan başvurunun, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 28.04.2011 gün ve 2009/86 Esas – 2011/70 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla iptal edilmeyen fıkranın yürürlükte olduğu belirgindir.

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte

Fıkra, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte

yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, eylemli olarak birlikte yaşama, aynı zamanda gelir/aylık bağlama engeli olarak da benimsenmiştir. Burada, eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun/durumunun tanımlanması, hukuki sınır ve çerçevesinin çizilip ortaya konulması önem arz etmektedir. Taraflar arasında hangi hukuki sebep ve maddi vakıaya dayanmış olursa olsun sona ermiş evlilik birliğinin hak ve yükümlülüklerinin sürdürüldüğü beraberlikler veya kesinleşmiş yargı kararına bağlı olarak gerçekleşmiş boşanmanın var olan/olası sonuçlarını ortadan kaldırıcı/giderici nitelikteki birliktelikler madde kapsamında değerlendirilmeli, ortak çocuk/çocuklar yönünden, boşanma kararına bağlanan veya bağlanmayan kişisel ilişkilerin yürütülmesini sağlamaya yönelik olarak, eşlerin belirli aralıklarda ve günlerde zorunlu şekilde bir araya gelmeleri durumunda ise kanun koyucunun bu türden ilişkinin varlığının gelir/aylık bağlanmaması veya kesilmesi nedeni olarak öngörmediği kabul edilmeli, boşanılan eşle kurulan/yürütülen ilişkinin, eylemli olarak birlikte yaşama kavramı kapsamında yer alıp almadığı dikkatlice irdelenerek saptama yapılmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96'ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56'ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.