muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/12353, Karar No: 2019/18877, Tarih: 24.10.2019

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Somut uyuşmazlıkta, mobbinge dayalı manevi tazminat talebi bakımından;

Dava dilekçesinde davacının 15/05/2012 tarihinde iş kazası geçirdiği, sağ bacağından yaralandığı, yüksek oranda işgörmezlik durumuna geldiği ama değişik departtmanlarda değişik görevlerde sürekli çalıştığı, işi değiştirilerek, maluliyeti nedeni ile ayakta sürekli durarak çalışmasının sakıncalı olmasına rağmen ayakta çalışmaya zorlandığı, bu nedenle bacağının sürekli ağrıdığı, psikolojik baskı ve sürekli iş değişiklikleri ile baskı, mobbing uygulandığı, bundaki amacın, davacının performansına etki ederek haklı nedenle iş aktini sonlandırmak olduğu ileri sürülmüştür.

Davacı vekili ihtarında, iş kazasından sonra defalarca davacının sağlığına uymayan bölümlerde ve işlerde çalıştırıldığı, bu durum davacının iyileşmesine zarar verdiği, eşit davranma, mobbing, eziyet, ayrımcılık hakkındaki mevzuat hükümlerine aykırı ve suç oluşturan fiiller olduğu, davacının yeni verildiği rötuş taşlama bölümünün davacının sağlık koşullarına uymadığı, bu nedenle bu çalışmayı kabul etmedikleri, yazılı bildirim de yapmadığından raportör olarak çalışmaya devm etmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

Davalı davacıya yönelik yazısında, önlem almak amacı ile mobbingin kimler tarafından ne şekilde, hangi tarihlerde yapıldığının bildirilmesini istediklerini belirtmiştir.

Davacının cevabı yazısı İşkur belgeleri araısnda gelmiştir.

Davalının 26/06/2014 tarihli fesih ihtarında davacının mobbing hakkındaki cevabi yazısında belirttiği hususların gerçek dışı olduğu, davalının, davacıya iş kazasından sonra pek çok şekillerde bir çok maddi ve manevi yardımda bulunduğu, iş kazasından sonra davacıyı fiziksel ve ruhsal olarak rencide etmeden ve davacıyı işsiz bırakmamak için davacının, davalının ihtiyacı olmayan operasyonlarda çalıştırıldığı ve davacının bilgisayar bilmemesine rağmen raportör yardımcısı olarak çalıştırıldığı yönünde ve sair bir çok açıklamalardan sonra, davacının asılsız suçlamaları nedeni ile iş aktinin feshedildiği belirtilmiştir.

Davacının fesih tarihinden sonra İşkur’a şikayette bulunduğu, İşkur’un konunun idari yoldan çözülemediğini ve yargı yolu ile çözülmesini bildirdiği dosyadan anlaşılmaktadır. Davalı işveren vekilinin İşkur tutanağına geçen beyanına göre davacının işyerinde diğer işçilere davalıyı dava ettiğini söylediği, diğer işçileri kışkırtan davranışları olduğu, işten çıkartılmak için davacının kışkırtıcı davranışlar yaptığı, mobbing hakkında davacının açıklamalarının gerçek dışı olduğu, bu nedenler ile işten çıkarıldığını belirttiği görülmektedir.

Bursa İş Mahkemesi’nin 2014/ 328 Esas sayılı dosyasında iş kazasından kaynaklı tazminat davasının görüldüğü, dava tarihinin fesihten önce olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı ve tüm tanıkların beyanları birlikte değerlendirildiğinde ve özellikle davalı tanığı H.Ş.ün ifadesi de göz önüne alındığında davacı lehine makul miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği anlaşılmasına rağmen bu talebin reddi hatalıdır.

Davacı lehine mobbinge dayalı makul miktarda manevi tazminata hükmedilmelidir.

3-Hizmet süresi bakımından;

İş kazası sonucunda davacının işverene verdiği dilekçedeki beyanına göre 200 gün sürekli raporlu olduğunu ifade ettiği görülmektedir. Tanık beyanlarından davacının 5-6 ay gibi bir süreyi doktor raporlu geçirmiş olabileceği anlaşılmaktadır.

Hesaba esas hizmet süresinde bu raporlu günler değerlendirilmemiştir.

Mahkeme tarafından yapılacak iş, davacının doktor raporu nedeniyle çalışamadığı günlere ilişkin belgeleri taraflardan, hastanelerden ve SGK’ndan sorarak celbedip, bu doktor raporlu / istirahatli çalışılmayan sürenin tek seferde veya ardışık roparlarla ihbar önelini altı hafta aşan sürenin tespiti halinde, aşan sürenin kıdem tazminatına esas sürede dikkate alınmaması gerekir.

Hizmet süresinde oluşacak değişikliğin tüm işçilik alacaklarına etkisi de gözden kaçırılmamalıdır.

F) SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 24/10/2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/9229, Karar No: 2019/9958, Tarih: 11.12.2019

**3. Hukuk Dairesi         2017/9229 E.  ,  2019/9958 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki kiracılık sıfatının tespiti- kira parasının tespiti davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içerisinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dairemizin 01/07/2019 tarihli ve 19/09/2019 tarihli dosya eksiklik talebi yazıları ile; Taraflar arasında imzalanan dava konusu taşınmaza ilişkin kira sözleşmesinin, 2886 sayılı yasa kapsamında kiraya verilip verilmediği hususunun taraflardan ayrı ayrı sorularak, varsa ihale evraklarının da eklenmek süretiyle gönderilmesi istenilmiş ise de bu güne dek ilgili yazıların gereğinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Yargılamanın gereksiz uzaması adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olup, daha fazla uzamasına mahal vermemek ve gecikmede kusuru bulunan ilgililerin yasal sorumluluğunun da doğabileceği gözetilerek, yukarıda ayrıntılı şekilde açıklanan yazının gereği ivedilikle ve titizlikle yerine getirilerek, tekrar yazışmaya mahal bırakmaksızın talep edilen belgelerin temyiz incelemesine konu dosyaya eklenmek için dosyanın mahalline geri çevrilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 11/12/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/4740, Karar No: 2023/5671, Tarih: 22.05.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/4740 E.  ,  2023/5671 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/2003 E., 2022/1644 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 36. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/221 E., 2020/291 K.

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının 2000 yılı Şubat ayından -13.01.2016 tarihleri arasındaki çalışmasına ilişkin prime esas kazançlarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının huzurdaki dava ile ileri sürdüğü iddialarının kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlaması gerektiğini, gerektiğini, davacının bu iddiasını ve çalışmanın niteliği ve ödenen ücretin somut delillerle ispatlaması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; somut olayda, davacı vekili davacının 2000 yılının Şubat ayından 13.01.2016 tarihine kadar davalı işyerinde kesintisiz olarak çalıştığını, son net ücretinin 4.015 TL olduğunu ve kuruma bildirilen ücretlerinin gerçek ücreti üzerinden tespitini talep etmiştir. Davacının ücret iddiaları senetle ispat sınırı üzerindedir. Yapı Kredi Bankasından celp edilen davacıya ait banka kayıtları incelendiğinde davacı hesabına yatırılmış ücretlerin 23.05.2012 tarihinde yatırılmaya başlandığı ve 29.12.2015 tarihine kadar ‘İnnova Kozmetik’, ‘...’ ve ‘.../İnnova Kozmetik’ açıklamaları ile olmak üzere yatırılmış olduğu görülmektedir. Davacının banka hesap hareketleri incelendiğinde, yatırılmış olan ücretler, dava dosyası kapsamına sunulmuş olan davalı işyeri unvanı ile antetli 07.12.2007 tarihli belgelerin yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğu ve bu durumunda, emsal ücret bilgileri, tanık anlatımları ve tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler de dikkate alındığında davacının 07.12.2007 tarihinden itibaren talep etmiş olduğu ücretlerle davalı işyerinde çalıştığı kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulüne, davacının 01.12.2007-14.01.2016 dönemindeki prime esas kazançlarının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı kurum vekili, HMK 288 inci maddesi gereğince yazılı sınırları aşan ücret iddialarının yazılı delil ile ispatlanması gerektiğini eksik ve hatalı incelemeye dayalı kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyaya ibraz edilen 07.12.2007 tarihli davalı iş yerinin anteti bulunan davacının aylık net 2800 TL ücret aldığı yazılı belge, gelen emsal ücret araştırmaları cevabi yazıları değerlendirildiğinde mahkemeye ibraz edilen belgenin yazılı delil başlangıcı sayılarak hesaplanan bilirkişi raporuna göre verilen kararın yerinde olduğu istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 77 nci, 5510 sayılı Kanunun 80. ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Somut dosyada; davacı prime esas kazancının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de prime esas kazancın tespiti yönünden yeterli araştırma yapılmadan hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun; 288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 nci maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 üncü ve 202 nci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

İnceleme konusu dosyada; davacının 01.05.2000-14.01.2016 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığı, çalıştığı dönemde asgari ücretten bir miktar fazla olmak üzere bildirim yapıldığı anlaşılmaktadır. Dosyada buluna Yapı Kredi Bankası hesap ekstresinde davacı adına 23.05.2012-29.12.2015 döneminde ücret yatırılmış olup, 07.12.2007 tarihli davalı iş yeri antetli yazıda sosyal yardımlar dahil davacının aylık net ücretinin 2.800.00 TL olduğu belirtilmiştir.

Somut dosyada banka ödemelerinin bulunduğu dönemler dışında kalan sürelerdeki kabul hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu itibarla mahkemece davacıya yapılan ücretlere ilişkin bordrolar celp edilmeli, ödemeye ilişkin banka kayıtları celp edilmeli, bütün bilgi ve belgeler değerlendirilmek suretiyle yukarıda belirtilen açıklamalar kapsamında inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1939, Karar No: 2015/1325, Tarih: 13.05.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2013/1939 E.  ,  2015/1325 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tokat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 09/05/2013

NUMARASI : 2013/100-2013/166

Taraflar arasındaki “maddi ve manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Tokat 1. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 04.10.2011 gün ve 2011/29 E., 2011/437 K. sayılı kararın incelenmesi davalılardan S.. Ö.. vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 10.12.2012 gün ve 2011/15096 E., 2012/18957 K. sayılı ilamı ile;

(...Dava, ölümlü trafik kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılardan S.. Ö.. tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar; polis memuru olan davalılardan S.. Ö..’ in sebep olduğu kaza neticesinde davacılardan Nurcan ve O.. P..’ın çocuğu, diğer davacıların kardeşi olan Ç..vefat ettiğini belirterek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

Davalılardan S.. Ö..; kazanın görevi sırasında ekip otosunu kullanırken meydana geldiğini, idari yargının görevli olduğunu belirterek yargı yolu açısından dava dilekçesinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; davalı tarafından kamu hukukundan kaynaklanan yetkinin kullanılması söz konusu olmadığından Anayasamızın 129/5. maddesinin uygulanamayacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hüküm, davalılardan S.. Ö.. tarafından temyiz edilmiştir.

Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken veya görevlerini yaparken kişilere zarar vermesi ilgili kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturur. Bu durumda sorumlu, kamu görevlisinin emrinde çalışmakta olduğu kamu kurumu olup dava o kurum aleyhine açılmalıdır. (T.C. Anayasası 40/III, 129/V, 657 Sy.K.13, HGK 2011/4-592 E., 2012/25 K.) Bu konuda yasal düzenlemeler emredici hükümler içermektedir. Diğer yandan sorumluluk hukukunun temel ilkeleri açısından bakıldığında da bu şekilde düzenlemenin mevzuatta yer almış olması zarar görenin zararının karşılanması yönünde önemli bir teminattır.

Somut olayda, trafik polisi olan ve kamu görevlisi sıfatını taşıyan davalılardan S. R...görevi nedeniyle kullandığı ekip otosunun davacıların desteği Ç... çarptığı ve Ç... hayatını kaybettiği anlaşılmaktadır. Davaya konu edilen olay, davalı polis memurunun görevini yerine getirirken ve hizmet aracını kullandığı esnasında meydana gelmiştir. Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında davanın öncelikle idareye karşı açılması gerekir. Davalı polis memuruna husumet yöneltilemeyeceğinden onun hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddi gerekirken, işin esasının incelenmesi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir...)

gerekçesiyle oyçokluğu ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN : Davalılardan S.. Ö.. vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

gerekçesiyle oyçokluğu ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN : Davalılardan S.. Ö.. vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, ölümlü trafik kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davalılardan S.. Ö.. vekilinin temyizi üzerine, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde yazılı gerekçeyle bozulmuş; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını, davalılardan S.. Ö.. vekili temyize getirmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; kamu görevlisi olan davalı polis memurunun gerçekleştirdiği trafik kazasının hizmet kusurundan mı, yoksa kişisel kurusundan mı kaynaklandığı, varılacak sonuca göre adli yargı yerinde açılan maddi ve manevi tazminat davasında husumetin kamu görevlisine yöneltilip yöneltilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, kamu görevlilerinin eylemleri nedeniyle oluşan zararlardan devletin sorumluluğuna ilişkin yasal düzenleme, kavram ve kurumlar irdelenmelidir:

Kamu görevlisi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK)’nun 6.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendinde; “kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi” olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma göre, kişinin kamu görevlisi sayılması için aranacak yegâne ölçüt, gördüğü işin bir kamusal faaliyet olmasıdır.

Kamusal faaliyette anılan madde gerekçesinde; “Anayasa ve kanunlarda belirlenmiş olan usullere göre verilmiş olan bir siyasal kararla, bir hizmetin kamu adına yürütülmesidir” şeklinde tanımlanmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4.maddesinin 1.fıkrasında, “Kamu hizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür” hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin (D) bendinde ise; “işçiler: (A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir.” şeklinde tanımlanmıştır.

Kamu personelinin mali sorumluluğuna ilişkin düzenlemelere baktığımızda ise;

2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması” başlıklı 40.maddesinde:

“Anayasa ile temel hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.

Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.

Kamu personelinin mali sorumluluğuna ilişkin düzenlemelere baktığımızda ise;

2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması” başlıklı 40.maddesinde:

“Anayasa ile temel hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.

Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.

Kişinin, resmi görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”

düzenlemesi yer almaktadır.

İdareye karşı yargı yolunu düzenleyen “Yargı Yolu” başlıklı 125.maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinde: “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.”; maddenin son fıkrası uyarınca “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” Kamu görevlilerinin görev ve sorumluluklarını düzenleyen 129.maddesinin; birinci fıkrasında: “Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.” beşinci fıkrasında: “Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir.” hükümleri yer almaktadır.

Anayasanın anılan maddeleri ile memur ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken kusurlu davrandıklarından bahisle haklı ya da haksız olarak yargı mercileri önüne çıkarılmasını önlemek, kamu hizmetinin sekteye uğratılmadan yürütülmesini sağlamak ve aynı zamanda zarara uğrayan kişi yönünden de memur veya diğer kamu görevlisine oranla ödeme gücü daha yüksek olan Devleti muhatap almak suretiyle kamu düzenini korumak amaçlanmaktadır.

Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.09.1983 gün 1980/4-1714 E., 1983/803 K. sayılı kararında da Anayasa’nın 129/5.maddesinin konuluş amacı tartışılmış; “T.C. Anayasası’nın zararın doğumuna neden olan eylem ve davranışlarla, buna bağlı hukuki sorumluluğu hiçbir zaman ortadan kaldırmadığı; aksine, zarar görenler açısından daha güvenli sayılması gereken Devletin sorumluluğu ilkesini getirdiği…” ifade edilerek aynı sonuca varılmıştır.

Bu anayasal hükümlere paralel düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, 12.05.1982 tarih ve 2670 sayılı Kanun'un 6.maddesi ile değişik, 13.maddesinde yer almaktadır.

657 sayılı Kanunun “Kişilerin Uğradıkları Zararlar” başlıklı 13.maddesinin, 06.06.1990 tarih ve 3657 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değişik, birinci fıkrasında: