muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/419, Karar No: 2019/677, Tarih: 28.11.2019

Tanık ...; katılan şirkette pazarlamacı olarak çalıştığını, aynı iş yerinde birlikte çalıştığı sanıklar... ve... ile inceleme dışı sanık ...'yi tanıdığını, adı geçenlerin katılan şirkete ait malları çaldıklarının fark edilmesi üzerine işten ayrılmalarından 15 gün sonra 25.09.2009 tarihinde şirket hattından arayan ve kendisini "..." olarak tanıtan bir şahsın ürün satın almak istediğini, yaklaşık yarım saat ürün fiyatı ile ilgili görüşme yaptıklarını, ürünlerin acil olduğunu ve Pazartesi günü yani 28.09.2009 tarihinde teslim edilmesi gerektiğini söylediğini, katılan şirketin bölge müdürü olan şikâyetçi ...'ın "Malı götür, senet veya çekleri al, ondan sonra bizi ara, çeklerin karşılığını sordurduktan sonra malı teslim edersin" dediğini, bunun üzerine 28.09.2009 tarihinde katılan şirkete ait bir minibüs ile yola çıktığını, Bergama'ya gidince ... isimli şahsı aradığını, şahsın bir işinin çıktığını ve malları ağabeyi...'nın alacağını söylediğini, kendisini... olarak tanıtan şahıs ile Park Bergama Alışveriş Merkezinde buluştuklarını, ... isimli şahsın "İlçe merkezinde pazar kurulu olduğu için oraya giremeyiz" dediğini ve Türk Ekonomi Bankasına ait, katılan ... adına olan 12.500 TL tutarındaki iki adet çeki verdiğini, katılan şirketi arayarak çeklerin numaralarını bildirip onay aldığını, 25.000 TL tutarındaki malı teslim edip kalan kısmını aynı hafta içerisinde getireceğini söylediğini, ertesi gün çekleri katılan şirket muhasebecisi olan tanık ...'e verdiğini, yapılan kontrolde çeklerin sahte olduğunun anlaşıldığını, şikâyetçi... ...'ın "Git malları kurtar" dediğini, Bergama'da malı teslim ettiği şahsın verdiği adrese gitmek üzere tanık ... ile birlikte yola çıktıklarını, Menemen'de bankaya gidip çeklerin gerçekten sahte olup olmadığını öğrenmek istediklerini, kısa bir süre sonra bankaya polisin geldiğini, bu arada ... isimli şahsı telefonla aradığını, malların geri kalanını tamamladıklarını ve nereye getirilmesini istediğini sorduğunu, şahsın eşinin doğum yaptığını ve müsait olmadığını söylediğini, iki gün sonra da telefonunun kapandığını, ... isimli şahıs ile kendisine çekleri veren şahsın açık kimlik bilgilerini bilmediğini, çekleri veren şahsın adresini Adnan Menderes Bulvarı, Bakırcılar (Bakırçay) ... Bergama olarak verdiğini, pazarcı olduğunu ve semt pazarlarına çıktığını söylediğini; bu olaydan 15 gün sonra Konya'da aynı şekilde mal siparişi verildiğini öğrenmeleri üzerine tanık ...'in Burdur'a gönderildiğini, inceleme dışı sanık ... ile sanıklar... ve...'ın yakalanıp tutuklanmaları üzerine inceleme dışı sanık ...'nin babası ve sanık ...'in de kardeşi olan inceleme dışı sanık ...'in katılan şirketin yöneticileri ile Gaziemir Kipa'da konu ile ilgili görüşmek amacıyla buluştuğunda kendisinin de teşhis için gittiğini, Bergama'da kendisinden mal alıp karşılığında sahte çek veren şahsın inceleme dışı sanık ... olduğunu teşhis ettiğini; Bergama'daki olayda kendisini telefonla ilk arayıp konuşan ve kendisini ..

... ile sanıklar... ve...'ın yakalanıp tutuklanmaları üzerine inceleme dışı sanık ...'nin babası ve sanık ...'in de kardeşi olan inceleme dışı sanık ...'in katılan şirketin yöneticileri ile Gaziemir Kipa'da konu ile ilgili görüşmek amacıyla buluştuğunda kendisinin de teşhis için gittiğini, Bergama'da kendisinden mal alıp karşılığında sahte çek veren şahsın inceleme dışı sanık ... olduğunu teşhis ettiğini; Bergama'daki olayda kendisini telefonla ilk arayıp konuşan ve kendisini ... olarak tanıtan şahsın inceleme dışı sanık ... olduğunu, şirkette çalıştığı için sesini tanık ...'in tanıdığını, zira Bergama'daki olaydan sonra bir kaç gün daha telefonla görüşmeye devam ettiklerini, bir defasında hoparlörü açtığını ve konuşmayı tanık ...'in de duyduğunu,

Tanık ...; katılan şirkette muhasebeci olarak çalıştığını, 29.09.2009 tarihinde tanık ...'in "Ben mal sattım al bu çekler" diyerek iki adet çek verdiğini, çekleri şikâyetçi... ...'a götürdüğünü, şikâyetçinin çeklerle ilgili araştırma yaptığını ve "Çekler sahte, gidin malları geri alın" dediğini, tanık ... ile birlikte Bergama'ya doğru yola çıktıklarını, Menemen ilçesinde bankaya uğrayıp çeklerin gerçekten sahte olup olmadığını öğrenmek istediklerini, çekleri görevlilere verdiklerini, kısa bir süre sonra polisin geldiğini, tanık ...'in malları verdiği şahısların açık kimlik ve adreslerini bilmediğini, 03.10.2009 tarihinde şikâyetçi... ...'ın "Sizin sahte çek ile dolandırılma olayına benzer bir olay Konya bölge müdürlüğünde de gerçekleşebilir" diyerek Konya iline gitmesini istediğini, 05.10.2009 tarihinde Konya iline gittiğini, katılan şirketin Konya bölge müdürlüğü çalışanı olan tanık ... ile buluştuğunu, tanık... ile telefonda görüşüp kendisini... ... olarak tanıtan ve mal almak isteyen şahsın sesi ile İzmir'de telefonla görüştüğü ve kendisini ... olarak tanıtan şahsın sesinin aynı olduğunu anlaması üzerine konu ile ilgili bilgi vermek ve yardım talep etmek için Burdur'da polis karakoluna gittiklerini, polisin tanık...'i buluşma yeri olan akaryakıt istasyonuna gönderdiğini, kendisinin de polisler ile birlikte gittiğini, buluşma yerinde tanık...'e çek verdikten hemen sonra polis tarafından yakalanan şahsın katılan şirkette pazarlamacı olarak çalışırken işten ayrılan inceleme dışı sanık ... olduğunu, o sırada sanıklar... ve...'ın akaryakıt istasyonunda bulunan bir kamyon kasasının arkasında saklandıklarını görerek polise gösterdiğini; kovuşturma evresinde 28.02.2012 tarihli talimat duruşmasında ek olarak, tanık ...'in verdiği çekleri eline alınca sahte olduğunu anladığını, zira kağıdın niteliği itibarıyla gerçek çeke benzemediğini, bunun üzerine tanık ...'e "Sen bu çeklerin sahte olduğunu anlamadın mı" dediğini, tanık ...'in "Adamların parası çoktu, bana hesap cüzdanlarını gösterdiler, ben de inandım" dediğini; kovuşturma evresinde mahkemeye sunduğu 16.05.2013 havale tarihli dilekçesinde ek olarak, tanık ... ile Bergama'ya araştırma yapmaya gittiklerinde tanık ...'in ilçe girişinde boş bir arsanın önünde durup malları burada verdiğini söylediğini, kendisinin de "Böyle bir satışı nasıl yaparsın, yer yok, dükkan yok, şahıs yok" dediğini, "Ben de kuşkulandım ancak onay gelince malı teslim ettim" dediğini, araştırıp sorduklarında malı teslim alan şahsın verdiği adreslerin meçhul olduğunu,

Tanık ...; katılan şirketin Konya bölge müdürlüğünde çalıştığını, telefonla arayan ve kendisini "Halil ..." olarak tanıtan bir şahsın Gölhisar ilçesinde yeni bir mağaza açtığını, ayrıca üç ayrı pazarda eşarp satacağını, alacağı mal karşılığında yeğeni olan... ... tarafından çek verileceğini söyleyip 30.000 TL tutarında eşarp istediğini, o tarihlerde Bergama'da meydana gelen olayı duydukları için durumu ilettiği şikâyetçi... ...'ın sanıklar... ve...'ın böyle bir iş yaptıklarını ve dikkatli olunması gerektiğini söylediğini ve tanık ...'i yanlarına gönderdiğini, Burdur'da sanıklar... ve... ile kendisine çek veren inceleme dışı sanık ...'yi polisin suç üstü hâlinde yakaladığını,

İnceleme dışı sanık ...; sanıklardan...'in amcası, Murat'ın da onun oğlu olduğunu, aynı mahallede ikamet ettiklerini, ancak herhangi bir ticari ilişkilerinin bulunmadığını, sanıklar... ve...'ın seyyar olarak eşarp sattıklarını ve sabit bir iş adreslerinin olmadığını, çalıştığı katılan şirkette tanık ... ile iki buçuk ay kadar önce bir defa görüştüğünü, tanık ...'i ise tanımadığını, amcası sanık ... ve kuzeni sanık ... ile birlikte eşarp satmak amacıyla 05.10.2009 tarihinde sabah saat 07.00 sıralarında önce Burdur iline sonra da Gölhisar ilçesine gittiklerini, sanık ...'in önceden görüştüğü... ... isimli bir şahıs ile buluştuklarını, bu şahsın iş yerini yeni açtığını, boya ve elektrik işlerinin halen devam ettiğini söylediğini, bir kahvehanede bir müddet oturduktan sonra bu şahsa 30.000 TL tutarında eşarp verip karşılığında İşbankasına ait bir çek aldıklarını, sanık ...'in bankaya sorarak çeki aldığını, daha sonra malları bittiği için sanık ...'in telefonda kendisini... ... olarak tanıtarak katılan şirketten eşarp almak istediğini, kendilerine de katılan şirketten ayrıldığı için kendisini gerçek ismi ile tanıtsa mal vermeyeceklerini söylediğini, aynı gün saat 14.30 sıralarında Burdur'daki bir akaryakıt istasyonuna gittiklerini, kullandığı aracın plakasının İzmir iline ait olması nedeniyle dikkat çekmemek için boş bir arazideki tır dorsesinin plakasını sanık ... ile söküp aracın arka plakalığına taktıklarını, sanık ...'in "Biz görünmeyelim, bu şahıslar bizim eski iş arkadaşlarımız, bizi görürlerse mal vermezler, eşarpları sen al" dediğini, kendisinin telefon ile bir kez görüştüğü tanık... ile buluştuğunu, tanık...'in "İşimiz acele, çekimizi alalım malımızı verip gidelim" dediğini, bunun üzerine... ... isimli şahıstan aldıkları çeki verdiğini, bu sırada polislerin kendisini yakaladığını, daha sonra aynı akaryakıt istasyonunda bulunan sanıklar... ve...'ın da yakalandığını, çekin sahte olduğunu bilmediğini; 2009 yılı Eylül ayı içerisinde kendisini "..." olarak tanıtıp sanıklar ile birlikte aldıkları mal karşılığında sahte çek verdikleri iddialarının hiç birini kabul etmediğini; kovuşturma evresinde mahkemeye sunduğu 18.10.2011 havale tarihli savunma dilekçesinde ek olarak, katılan şirkette 2008 yılı Mayıs ayı ile 2009 yılı Ocak ayı arasında pazarlamacı olarak çalıştığını, işe girerken vermiş olduğu teminat senedini işten ayrılırken geri istediğini ancak alamadığını, şikâyetçi... ...'ın kendisini tanıştırmış olduğu katılan ...'ya işten ayrıldıktan sonra küçük ev aletleri sattığını, şikâyetçi... ...'ın aracı olması üzerine katılan şirkete verip teminat senedini geri almak amacıyla katılan ...'dan çek istediğini, kargo ile gönderilen çeklerin yazılıp imzalanmamış olduğunu, bankadan sorduğunda katılan ...'nın müşterileri olduğunu ve çek kullandığını öğrendiğini, şikâyetçi... ...'ın da bilgisi dahilinde çekleri imzalayıp katılan şirkete verdiğini, teminat senedini de geri aldığını, daha sonra amcası olan sanık ..

...'ya işten ayrıldıktan sonra küçük ev aletleri sattığını, şikâyetçi... ...'ın aracı olması üzerine katılan şirkete verip teminat senedini geri almak amacıyla katılan ...'dan çek istediğini, kargo ile gönderilen çeklerin yazılıp imzalanmamış olduğunu, bankadan sorduğunda katılan ...'nın müşterileri olduğunu ve çek kullandığını öğrendiğini, şikâyetçi... ...'ın da bilgisi dahilinde çekleri imzalayıp katılan şirkete verdiğini, teminat senedini de geri aldığını, daha sonra amcası olan sanık ...'in katılan şirket ile arasının açılması nedeniyle kendisinin de tehdit edildiğini, kendisinin Bergama'da iş yeri bulunmadığını,

İnceleme dışı sanık ...; daha önce katılan şirkette kardeşi, oğlu ve yeğeninin çalışması nedeniyle katılan şirkete gidip geldiği için tanık ...'i tanıdığını, ufak ev aletleri toptancılığını yaptığını, bu nedenle Türkiye'nin her tarafını dolaştığını, Bergama'ya da devamlı olarak gittiğini, suç tarihinde nerede ve hangi otelde kaldığını bilmediğini, suçlamaları kabul etmediğini, olayla herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, sahte çek vermediğini, 25.000 TL tutarındaki alış veriş ile ilgisi olmadığını,

Beyan etmişlerdir.

Sanık ...; babası olan sanık ... ile birlikte eşarp alım satım işi yaptığını, sabit bir iş adresleri olmadığını, katılan şirkette satış görevlisi olarak çalışırken yaklaşık bir ay önce kendi isteği ile işten ayrıldığını, tanıklar ... ve ...'i eski iş arkadaşları olduğu için tanıdığını, 05.10.2009 tarihinde Gölhisar'da... ... isimli şahsa sattıkları eşarp karşılığında 30.000 TL tutarındaki çek aldıklarını, bu çek ile yeniden eşarp almak istediklerini, babasına ve kendisine katılan şirketin mal vermeyeceğini düşünerek alış verişi inceleme dışı sanık ...'nin yapmasını kararlaştırdıklarını, aracın plakasının İzmir iline ait olması nedeniyle inceleme dışı sanık ...'nin bir tır dorsesinin plakasını söküp kendi araçlarına taktığını, katılan şirketin çalışanına çeki veren inceleme dışı sanık ...'nin polislerce yakalandığını, daha sonra sanık ... ile kendisinin de yakalandığını, çekin sahte olduğunu yakalandıktan sonra öğrendiğini; 2009 yılı Eylül ayı içerisinde inceleme dışı sanık ...'nin kendisini "..." olarak tanıtıp birlikte aldıkları mal karşılığında sahte çek verilmesi olayından herhangi bir bilgisinin olmadığını,

Sanık ...; yaklaşık 3 yıldır eşarp alım satımı ile uğraştığını, son bir aydır seyyar olarak bu işi yaptığını, daha önce katılan şirketin satış görevlisi olarak çalışırken bir ay önce kendi isteği ile işten ayrıldığını, oğlu olan sanık ...'ın da kendisi ile birlikte işten ayrıldığını, tanık ...'i tanıdığını, beş gün kadar önce Burdur ili Gölhisar ilçesinde esnaflık yaptığını söyleyen... ... isimli bir şahsın kendisini arayarak eşarp almak istediğini, fiyatları sorduğunu ve 30.000 TL tutarında eşarp alacağını söylediğini, bir çek fotokopisini posta ile gönderdiğini, bir gün sonra tekrar arayınca hem tanışmak hem de ticaret yapmak için Gölhisar'a gitmeye karar verdiğini, sanık ... ve inceleme dışı sanık ... ile birlikte Gölhisar'a gittiğinde önce çek fotokopisini bankadan teyit ettiğini, banka görevlisinin çekin doğru olduğunu ve... ...'a ait olduğunu söylediğini, sonra... ...'ın tarif ettiği dükkana gittiklerini, dükkanın boş olduğunu, bir kahvehanede malları verip çeki aldığını, daha sonra katılan şirketin Konya bölge müdürlüğünü arayıp mal almak istediğini, aracın plakasından dolayı mal vermeyeceklerini düşündüklerini, eşarpları aldıktan sonra yerine takmak kaydıyla oğlu ve yeğeninin bir tır dorsesinin plakasını sökme teklifini kabul ettiğini, buluşma yeri olan Burdur'daki akaryakıt istasyonunda Konya bölge müdürlüğü çalışanlarının inceleme dışı sanık ... ile buluştuklarını, kendisi ile sanık ...'ın tanınma ihtimali nedeniyle ayrı durduklarını, bir süre sonra polisin inceleme dışı sanık ...'yi yakaladığını, daha sonra polislerin doğrudan yanlarına gelerek kendisi ile sanık ...'ı da yakaladığını, Halil ...'tan aldığı çekin sahte olduğunu yakalandıktan sonra öğrendiğini; 2009 yılı Eylül ayı içerisinde inceleme dışı sanık ...'nin kendisini "..." olarak tanıtıp birlikte aldıkları mal karşılığında sahte çek verdikleri iddialarını kabul etmediğini, Bergama'daki çeklerle herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, Bergama'da herhangi bir işi olmadığını, sadece buradaki müşterilerine mal götürdüğünü; soruşturma evresinde 09.11.2009 tarihli ifadesinde ve kovuşturma evresinde 25.11.2011 tarihli duruşmada ek olarak, 15.000 TL prim alacağının verilmemesi nedeniyle katılan şirketten 05.08.2009 tarihinde fiili olarak ayrıldığını ve katılan şirketin 500.000 TL civarında vergi kaçırdığına ilişkin elinde belgeler olduğunu söylediğini, bunun üzerine kendisini tehdit etmeye başladıklarını, Burdur'da yakalanmadan bir hafta kadar önce katılan şirketin pazarlama müdürü...'in kendisini telefonla arayarak "Selim gel işinin başına dön ve yanına aldığın satış fişlerini bize geri getir" dediğini, elindeki belgeler nedeniyle katılan şirkete 2.000.000 TL civarında bir ceza geleceğini ve belgeleri vermeyeceğini söylemesi üzerine "Burası Türkiye, iki sahte şahit ve imza ile insanı ipe götürürler akıllı ol aslanım" dediğini, 05.10

...'in kendisini telefonla arayarak "Selim gel işinin başına dön ve yanına aldığın satış fişlerini bize geri getir" dediğini, elindeki belgeler nedeniyle katılan şirkete 2.000.000 TL civarında bir ceza geleceğini ve belgeleri vermeyeceğini söylemesi üzerine "Burası Türkiye, iki sahte şahit ve imza ile insanı ipe götürürler akıllı ol aslanım" dediğini, 05.10.2009 tarihinde ihtarname ile de işine son verildiğini, bu olaydan sonra Burdur'da tutuklandıklarını, tutuklandıktan sonra ağabeyi olan inceleme dışı sanık ...'in cep telefonuna katılan şirketten mesaj geldiğini, bu mesajda anlaşma istediklerini bildiren ifadeler kullandıklarını; kovuşturma evresinde mahkemeye sunduğu 05.01.2013 havale tarihli savunma dilekçesinde ek olarak; tanık ...'in 2011 yılı yaz aylarında kendisiyle buluştuğunda Bergama'da malları teslim ettiği kişinin inceleme dışı sanık ... olmadığını, daha önceden hiç görmediği biri olduğunu ve şikâyetçi... ...'ın baskısı ile malı teslim ettiğini söyleyerek maddi sıkıntısı nedeniyle kendisinden 5.000 TL istediğini, ancak parası olmadığı için vermediğini, ileride parası olursa 300-500 TL vereceğini söylediğini, tanık ...'in 07.07.2011 tarihinde İşbankası ile Yapı ve Kredi bankası hesap numaralarını göndererek "İkisine de yatırabilirsin abi", 05.10.2011 tarihinde "Bu akşama kadar 500 TL gönder, bu saatten sonra ben de kendime yakışanı yapıyorum", 05.11.2011 tarihinde ise "10 gün geçti, 500 TL'yi hâla göndermedin, ben benden tutamayacağın söz vermeni istemedim. Atla deve değil bunlar, bu akşama kadar 500 TL göndermezsen bu dakikadan sonra herkesin yaptığı kendi şerefine" şeklinde telefon mesajları gönderdiğini,

Savunmuşlardır.

Sanıklara atılı nitelikli dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlarının sabit olup olmadığına ilişkin uyuşmazlığın sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için öncelikle dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlarının unsurlarının açıklanmasında yarar bulunmaktadır.

Dolandırıcılık suçu 5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde; "Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir." şeklinde düzenlenmiş, 158. maddesinde ise suçun nitelikli hâlleri sayılmıştır.

Mal varlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

1) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması,

2) Hileli davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması,

3) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Fail kendisi veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bilerek ve isteyerek hileli davranışlar yapmalı, bu davranışlarla bir başkasına zarar vermeli, verilen zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve zarar da, nesnel ölçüler göz önünde bulundurularak belirlenecek ekonomik bir zarar olmalıdır.

Görüldüğü gibi, dolandırıcılık suçunu diğer mal varlığına karşı işlenen suç tiplerinden farklı kılan husus, aldatma temeline dayanan bir suç olmasıdır. Birden çok hukuki konusu olan bu suç işlenirken, sadece mal varlığı zarar görmemekte, mağdurun veya suçtan zarar görenin iradesi de hileli davranışlarla yanıltılmaktadır. Madde gerekçesinde de, aldatıcı nitelik taşıyan hareketlerle, kişiler arasındaki ilişkilerde var olması gereken iyiniyet ve güvenin bozulduğu, bu suretle kişinin irade serbestisinin etkilendiği ve irade özgürlüğünün ihlâl edildiği vurgulanmıştır.

5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde yalnızca hileli davranıştan söz edilmiş olmasına göre, her türlü hileli davranışın dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun koyucu anılan maddede hilenin tanımını yapmayarak suçun maddi konusunun hareket kısmını oluşturan hileli davranışların nelerden ibaret olduğunu belirtmemiş, bilinçli olarak bu hususu öğreti ve uygulamaya bırakmıştır.

5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde yalnızca hileli davranıştan söz edilmiş olmasına göre, her türlü hileli davranışın dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun koyucu anılan maddede hilenin tanımını yapmayarak suçun maddi konusunun hareket kısmını oluşturan hileli davranışların nelerden ibaret olduğunu belirtmemiş, bilinçli olarak bu hususu öğreti ve uygulamaya bırakmıştır.

"Hile", Türk Dili Kurumu sözlüğünde; "Birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, dolap, oyun, desise, entrika" (Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, s. 891) şeklinde, uygulamadaki yerleşmiş kabule göre ise; "Hile nitelikli yalandır. Yalan belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun denetleme olanağını ortadan kaldırmalıdır. Kullanılan hile ile mağdur yanılgıya düşürülmeli ve yanıltma sonucu kandırıcı davranışlarla yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hileli davranışın aldatacak nitelikte olması gerekir. Basit bir yalan hileli hareket olarak kabul edilemez." biçiminde tanımlanmıştır.

Öğretide de hile ile ilgili olarak; "Olaylara ilişkin yalan açıklamaların ve sarf edilen sözlerin doğruluğunu kuvvetlendirecek ve böylece muhatabın inceleme eğilimini etkileyebilecek yoğunluk ve güçte olması ve bu bakımdan gerektiğinde bir takım dış hareketler ekleyerek veya böylece var olan halden ve koşullardan yararlanarak, almayacağı bir kararı bir kimseye verdirtmek suretiyle onu aldatması, bu suretle başkasının zihin, fikir ve eylemlerinde bir hata meydana getirmesidir." (Sulhi Dönmezer, Kişilere ve Mala Karşı Cürümler 2004, s. 453), "Hile, oyun, aldatma, düzen demektir. Objektif olarak hataya düşürücü ve başkasının tasavvuru üzerinde etki doğurucu her davranış hiledir." (Nur Centel/Hamide Zafer/Özlem Çakmut, Kişilere Karşı Suçlar, İstanbul 2011, Beta Yayınevi, 2. Baskı, Cilt I, s. 456) biçiminde tanımlara yer verilmiştir.

Yerleşmiş uygulamalar ve öğretideki baskın görüşlere göre ortaya konulan ilkeler göz önünde bulundurulduğunda; hile, maddi olmayan yollarla karşısındakini aldatan, hataya düşüren, düzen, dolap, oyun, entrika ve bunun gibi her türlü eylem olarak kabul edilebilir. Bu eylemler bir gösteriş biçiminde olabileceği gibi, gizli davranışlar olarak da ortaya çıkabilir. Gösterişte, fail sahip bulunmadığı imkânlara ve sıfata sahip olduğunu bildirmekte, gizli davranışta ise kendi durum veya sıfatını gizlemektedir. Ancak sadece yalan söylemek, dolandırıcılık suçunun hile unsurunun gerçekleşmesi bakımından yeterli değildir. Kanun koyucu yalanı belirli bir takım şekiller altında yapıldığı ve kamu düzenini bozacak nitelikte bulunduğu hallerde cezalandırmaktadır. Böyle olunca hukuki işlemlerde, sözleşmelerde bir kişi mücerret yalan söyleyerek diğerini aldatmış bulunuyorsa bu basit şekildeki aldatma, dolandırıcılık suçunun oluşumuna yetmeyecektir. Yapılan yalan açıklamaların dolandırıcılık suçunun hileli davranış unsurunu oluşturabilmesi için, bu açıklamaların doğruluğunu kabul ettirebilecek, böylece muhatabın inceleme eğilimini etkisiz bırakabilecek yoğunluk ve güçte olması ve gerektiğinde yalana bir takım dış hareketlerin eklenmiş bulunması gerekir.

Failin davranışlarının hileli olup olmadığının belirlenmesi noktasında öğretide şu görüşlere de yer verilmiştir: "Hangi hareketin aldatmaya elverişli olduğu somut olaya göre ve mağdurun içinde bulunduğu duruma göre belirlenmelidir. Bu konuda önceden bir kriter oluşturmak olanaklı değildir." (Veli Özer Özbek/Koray Doğan/Pınar Bacaksız/İlker Tepe, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Ankara 2012, Seçkin Yayınevi, 4. Baskı, s. 650), "Hileli davranışın anlamı birtakım sahte, suni hareketler ile gerçeğin çarpıtılması, gizlenmesi ve saklanmasıdır." (Doğan Soyaslan, Ceza Hukuku Özel Hükümler, 6. Baskı, s. 343), "Hilenin, mağduru hataya sürükleyecek nitelikte olması yeterlidir; ortalama bir insanı hataya sürükleyecek nitelikte olması aranmaz. Bu nedenle, davranışın hile teşkil edip etmediği muhataba ve olaya göre değerlendirilmelidir." (Nur Centel/Hamide Zafer/Özlem Çakmut, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, İstanbul 2011, Beta Yayınevi, 2. Baskı, Cilt I, s. 462).

Esasen, hangi davranışların hileli olup olmadığı konusunda genel bir kural koymak oldukça zor olmakla birlikte, bu konuda olaysal olarak değerlendirme yapılmalı, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmak suretiyle sonuca ulaşılmalıdır.