muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/8978, Karar No: 2014/10242, Tarih: 22.09.2014

**14. Hukuk Dairesi         2014/8978 E.  ,  2014/10242 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 31/10/2013

NUMARASI : 2012/347-2013/283

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 10.12.2010 gününde verilen dilekçe ile mera komisyon kararının iptali istenmesi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 31.10.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, mera komisyon kararının iptali ile dava konusu taşınmazın davacı adına tescili isteğine ilişkindir.

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

6100 sayılı HMK’nın 50. maddesinde medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 51. maddesinde dava ehliyetinin medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği, 114/d maddesinde ise taraf ve dava ehliyetinin dava şartlarından olduğu ve 115. madde uyarınca da mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı belirtilmektedir.

4721 sayılı TMK’nın 47, 48, 49 ve 50. maddelerinde de tüzel kişiliğin kazanılması, hak ehliyeti ile fiil ehliyeti ve bunun kullanılmasına ilişkin hükümler yer almaktadır.

442 sayılı Köy Kanununun 37/7. maddesi uyarınca da köy tüzel kişiliği adına dava açmak ve açılan davayı takip yetkisi köy muhtarına aittir. Köy muhtarının hukuki bir engelinin çıkması durumunda bu yetki aynı Kanunun 33/b maddesine göre köy derneğinin seçeceği temsilciye tanınmıştır.

Ancak, On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 6360 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince;

1-Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.

2-Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır.

3-Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır.

Aynı Kanunun Geçici 1. maddesinin 13. fıkrasında; “1. maddeye göre tüzel kişiliği kaldırılan belediye ve köylerin mahkemelerde süren davalarında katıldıkları ilçe belediyesi taraf olur” hükmü yer almaktadır.

3-Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır.

Aynı Kanunun Geçici 1. maddesinin 13. fıkrasında; “1. maddeye göre tüzel kişiliği kaldırılan belediye ve köylerin mahkemelerde süren davalarında katıldıkları ilçe belediyesi taraf olur” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm Kanunun “Yürürlük” başlıklı 36. maddesi uyarınca ilk mahalli idareler genel seçiminin yapıldığı 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Somut olaya gelince; davalı B. Köyünün 6360 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümleri gereğince tüzel kişiliği kaldırılarak Balıkesir Büyükşehir Belediyesine mahalle olarak katılması nedeniyle görülmekte olan davada taraf sıfatı kalmadığından ve katıldığı Balıkesir Büyükşehir Belediyesi taraf olacağından 6360 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesinin 13. fıkrası gereğince işlem yapılması için kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde yatırana iadesine 22.09.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/2838, Karar No: 2010/6178, Tarih: 08.04.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/2838 E.  ,  2010/6178 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasının kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca ONANMASI hakkında Daireden çıkan kararı kapsayan 14.12.2009 gün ve 2009/11863 Esas - 2009/17554 Karar sayılı ilama karşı davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile karar düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Davalı ... Müdürlüğünün Genel Bütçeye dahil idarelerden olduğu ve harçtan muaf olduğu gözetilmeden, mahkemece davalı idareden harç tahsiline karar verildiği ve peşin harcın yargılama giderlerine dahil edildiği, bu nedenlerle mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekirken, bu husus düzeltilmeden onandığı bu kez yapılan incelemede anlaşılmakla,

Davalı idare vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 14.12.2009 tarih ve 2008/11863 Esas - 17554 Karar sayılı onama kararının kaldırılmasına karar verildikten sonra yeniden yapılan incelemede;

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu, taşınmazın dava tarihindeki bedelinin, ikisi teknik ve birisi de mahalli bilirkişiden oluşan üç kişilik bilirkişi kurulunca düzenlenen rapor ile tesbit edilmesi ve davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi, el atılan taşınmaz, yol durumuna dönüştürüldüğünden, 4721 sayılı T.M.K’nun 999.maddesi uyarınca tapudan terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

Davalı idarenin harçtan muaf olduğu gözetilmeden bakiye harcın davalı idareden tahsiline karar verilmesi ve 135,00-TL. peşin harcın yargılama giderlerine dahil edilerek davalıdan tahsiline karar verilmesi,

Doğru değilse de; bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

A) Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 4. bendinin çıkartılmasına, yerine “davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın istek halinde yatıran tarafa iadesine” cümlesinin yazılmasına,

B) Gerekçeli kararın 6. bendindeki “ve peşin harç toplamı 1.172,80” kelime ve rakamının çıkartılmasına, yerine “1.037,80” rakamının yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 08.04.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2015/5275, Karar No: 2019/12050, Tarih: 27.06.2019

**4. Ceza Dairesi         2015/5275 E.  ,  2019/12050 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Tehdit, kasten yaralama

HÜKÜMLER : Düşme

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihi ile o yer Cumhuriyet savcısının temyizinin sanık ... hakkında yaralamaya teşebbüs ve sait tehdit suçlarından verilen düşme kararlarına yönelik olduğunun kabulüne göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1-Sanık hakkında kasten yaralama suçundan kurulan düşme hükmünün temyizinde;

Şikayetten vazgeçme ve eylemde kullanılan kartvizitlerin silah olarak kabul edilemeyeceğinin gerekçelendirilmesi nedeniyle verilen düşme kararına yönelik o yer Cumhuriyet savcısının temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA,

2-Sanık hakkında silahla tehdit suçundan açılan kamu davasında suçun sair tehdit olarak kabulü ile verilen düşme kararının temyizine gelince;

Başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Sanığın kovuşturma aşamasında tartışma esnasında eline bıçak aldığını ikrar etmesi, müştekinin, sanığın kendisine küfrederek elindeki bıçakla üzerine yürüdüğünü beyan etmesi, olayın görgü tanığı ...' ın sanığın elinde bıçak olduğunu doğrulaması, olay yeri kamera görüntülerine ait CD izleme tutanağında sanığın elindeki çakı bıçağını tezgahın arkasında bulunan müştekiye doğru uzattığının tespit edilmesi karşısında; eylemin TCK' nın 106/2-a maddesinde düzenlenen silahla tehdit suçunu oluşturduğu gözetilmeden, gerekçeli kararda sanığın, müştekiye "...ben senin için 1 yıl yatarım" şeklinde sözler söyleyerek cebinden çıkardığı bıçak ile üzerine yürüdüğünün tarafsız tanık beyanı ve kamera görüntüleri ile sabit olduğunun kabul edilmesine rağmen çelişki oluşturacak şekilde müştekinin bıçağı görmemiş olabileceğinden bahisle eylemin sair tehdit olarak kabulü ile şikayet yokluğundan düşme kararı verilmesi,

Kanuna aykırı ve o yer Cumhuriyet savcısının temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden, HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 27.06.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12851, Karar No: 2018/10785, Tarih: 24.10.2018

**19. Ceza Dairesi         2016/12851 E.  ,  2018/10785 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5846 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığın yetkilisi olduğu ... Yayıncılık Rek. Org. Tic. Ltd. Şti. adına ... De Anatomia (serisi: ...) isimli eserin Türkçe basım, yayım ve dağıtım haklarını 24.01.2012 tarihli sözleşme ile Edıtorıal Paıdotrıbo isimli şirketten devraldığı ve söz konusu sözleşmeyi dayanak göstererek Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan bandrol talebinde bulunduğu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlü’nce 06.11.2012 tarihli süreli olmayan yayınlar için bandrol talep formu ve taahhütnamesi uyarınca bandrol verildiği ve sanığın yetkilisi olduğu şirketin mali hak sahibi olduğu eserler için usulüne uygun biçimde almış olduğu bandrolleri, soruşturma aşamasında şikayetinden vazgeçen ... isimli şahsın hak sahibi olduğu Atlas De Anatomia (serisi: ...) isimli izinsiz olarak çoğaltmış olduğu eserlere yapıştırarak satışa arz ettiği anlaşılmakla, uzun yıllardır yayıncılık yapan sanığın suça konu Atlas De Anatomia isimli eserin farklı serilerinin olduğunu bilmediğinden dolayı bastıkları bu eserin müştekinin hak sahibi olduğu eser olduğunu haklarında dava açıldıktan sonra öğrendiğine ilişikin savunmasına itibar edilemeyeceğinden, bir eserle ilgili olarak usulüne uygun biçimde temin edilmiş bandrolleri başka bir eser üzerinde tatbik eden sanık hakkında 5846 sayılı Kanun’un 81/10. maddesi uyarınca hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi,

Kanuna aykırı ve O Yer Cumhuriyet savcısının temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca, tebliğnameye uygun olarak, BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 24.10.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/623, Karar No: 2016/8050, Tarih: 02.05.2016

**19. Hukuk Dairesi         2016/623 E.  ,  2016/8050 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

rgılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacılar vek. Av. ... ile davalı vek. Av. ...'in gelmiş olmalarıyla, duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, davalı tarafından müvekkili aleyhine bonoya dayalı olarak icra takibine girişildiğini, icra takibine konu bonodaki imzanın müvekkiline ait olmadığını, müvekkili ile davalı arasında herhangi bir hukuki ilişkinin bulunmadığını, davalının müvekkiline bono miktarı kadar borç para vermesinin sözkonusu olmadığını, bononun bedelsiz olduğunu ileri sürerek icra takibine konu bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespitine, icra takibinin ve bononun iptaline ve %40 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin davacıya borç para verdiğini, karşılığında dava konusu bonoyu aldığını, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, zira savcılık tarafından yürütülen soruşturma dosyasında ve gerekse icra hukuk mahkemesinde imza ve borca itiraz davasında alınan raporlarda imzanın davacıya ait olduğunun belirlendiğini belirterek, davanın reddine ve %40 tazminata karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; ... Dairesi tarafından heyet olarak düzenlenen 05.10.2012 tarihli raporda, dava konusu bonodaki borçlu imzasının davacının eli ürünü olduğu belirtilmesine rağmen, dört üyenin, karşı oy yazarak pencere senet sahtekarlığı diye nitelendirilen sahtekarlık türünün mevcut olduğu yönünde görüş bildirdiği, itiraz üzerine alınan ... Daire Başkanlığından alınan raporda da, söz konusu bononun imza bölümünün üstte kalacak şekilde katlanıp, ikinci bir bononun imza bölümünün pencere şeklinde kesilip, katlanan bononun imza bölümüne denk gelecek şekilde yapıştırıldığı, imzalandıktan sonra yapıştırılan senedin kaldırılığı/ söküldüğü şeklinde görüş bildirildiği, buna göre icra takibine dayanak bonodaki imza, davacıya ait olmakla birlikte bilirkişi raporlarında belirtilen şekillerde imzanın elde edildiği, bu nedenle söz konusu bononun, geçerli olduğundan bahsedilemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulüne icra takibine konu bonodan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, bononun iptaline ve %20 tazminata karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, icra takibine konu senetteki imzanın sahte olduğu ve bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Dava, icra takibine konu senetteki imzanın sahte olduğu ve bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Yargılama safahatında...Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 07.12.2009 tarihli bilirkişi raporu alınmış; "İnceleme konusu senedin üzerindeki el yazıları ve imzanın mavi uçlu kalemle oluşturulmuş bulunduğu, el yazıları ve imzaların bulunduğu bölümlerde herhangi bir silinti, kazıntı, kağıt maddesi kaybı gibi fiziksel bir değişim görülmediği" şeklinde rapor düzenlenmiştir.

Yine dosya içerisinde mübrez 25.03.2010 tarihli bilirkişi raporunda imzanın davacıya ait olduğu bildirilmiştir.

04.03.2011 tarihli Adli Tıp Kurumu Raporunda ise, imzanın davacıya ait olduğu açıklanmıştır.

Açıklanan raporlarda görüldüğü üzere senetteki imzanın davacıya ait olduğu ihtilafsız şekilde saptandığı gibi senedi ilk inceleyen 07.12.2009 tarihli bilirkişi raporunda senedin; imzaların bulunduğu bölümlerinde herhangibir silinti,kazantı,kağıt maddesi kaybı gibi fiziksel bir değişim görülmediği şeklinde tespite yer verilmiş olup, bu tespitten de anlaşıldığı üzere senedin üzerinde herhangibir oynama ya da tahrifat yapıldığı tespit edilmediği görülmektedir.

Bu durumda imza incelemesi için 05.10.2012 tarihinde yapılan inceleme ve buna bağlı olarak 18.03.2015 tarihinde bononun kağıdı üzerinde yapılan incelemeler aradan zaman geçtiği için sıhhatli olarak kabul edilemez.

Hal böyle olunca imzanın davacıya ait olduğu ve bedelsizlik iddiasının da ispat edilmediği gözetilerek davanın reddi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulünde isabet görülmediğinden hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenle hükmün BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davalı yararına takdir edilen 1.350.00.-TL. duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 02/05/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/519, Karar No: 2017/1881, Tarih: 20.12.2017

**Hukuk Genel Kurulu         2017/519 E.  ,  2017/1881 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen 07.05.2014 gün ve 2013/258 E., 2014/235 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 09.12.2014 gün ve 2014/42111 E., 2014/39272 K. sayılı ilamıyla bozulmuş, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda gereği görüşüldü:

Mahkemenin ilk kararının Özel Dairece bozulmasından sonra yapılan yargılamanın 21.05.2015 tarihli celsesinde verilen ara kararı ile bozma kararına uyulmasına karar verilmiş, ancak kısa kararın hüküm kısmı ile gerekçeli kararda “Mahkememizin 2013/258 esas, 2014/235 karar sayılı 7.5.2014 tarihli kararında direnilmesine” şeklinde hüküm kurulmuştur.

Burada "usul hukuku" ile ilgili ortaya çıkan sorun bozma kararının taraflara tebliği ile duruşmada mahkemece “bozma ilamına uyulmasına” ilişkin ara kararı oluşturulmasına karşın, bu hukuki sonucun tam aksine bir karar verilmesinin hukuken mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bilindiği üzere bir davada mahkemenin veya tarafların yapmış oldukları bir usul işlemi nedeniyle taraflardan biri lehine, dolayısıyla diğeri aleyhine doğan ve gözetilmesi zorunlu olan hakka usuli kazanılmış hak denilir.

Örneğin mahkemenin Yargıtay bozma kararına uymasıyla bozma kararı lehine olan taraf bakımından kazanılmış hak doğar.

Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen biçimde inceleme ve araştırma yapmak ve yine o kararda belirtilen hukuksal esaslar gereğince karar vermek yükümlülüğü oluşur. Bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozma kararında gösterilen ilkelere aykırı bulunması, usule uygun olmadığından bozma nedenidir.

Bozma kararı ile dava, usul ve yasaya uygun bir hale sokulmuş demektir. Bozma kararına uyulduktan sonra buna aykırı karar verilmesi usul ve yasaya uygunluktan uzaklaşılması anlamına gelir ki, böyle bir sonuç kamu düzenine açıkça aykırılık oluşturur. Buna göre Yargıtay’ın bozma kararına uymuş olan mahkeme bu uyma kararı ile bağlıdır. Daha sonra bu uyma kararından dönerek direnme kararı veremez; bozma kararında gösterilen biçimde inceleme yapmak ya da gösterilen biçimde yeni bir hüküm vermek zorundadır.

Bir mahkemenin temyiz dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verme mükellefiyeti meydana gelir ve bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı bulunması, usule uygun sayılamaz ve bozma sebebidir, meğer ki bu aykırılık sadece bozma kararında gösterilen bir usul kaidesine ilişkin bulunsun ve son kararın neticesini değiştirecek bir mahiyet arz etmesin. Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince muamele yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisi lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli müktesep hak yahut usule ait müktesep hak denilmektedir. Usul Kanunumuzda bu şekildeki usule ait müktesep hakka ilişkin açık bir hüküm konulmuş değilse de temyizin bozma kararının hakka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan gayesi ve muhakeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma maksadıyla kabul edilmiş olması yanında hukuki alanda istikrar gayesine dahi ermek üzere kabul edilmiş bulunması bakımından usule ait müktesep hak müessesesi; usul kanununun dayandığı ana esaslardandır ve amme intizamıyla da ilgilidir.

Gerçekten mahkemenin doğru bularak uyduğu ve yahut kanun gereğince uymak zorunda olduğu bozma kararı ile dava, usul ve kanuna uygun bir çığıra sokulmuş demektir. Buna aykırı karar verilmesi, usul ve kanuna uygunluktan uzaklaşılması manasına gelir ki, böyle bir netice asla kabul edilemez. Bundan başka, mahkemenin bozma kararına uygun karar vermesine rağmen temyiz dairesinin ilk bozmasıyla benimsenmiş olan kanuna veya usule ait hükümlere aykırı şekilde ikinci bir bozma kararı vermesi, usul hükümleriyle hedef tutulan istikrarı zedeler ve hatta kararlara karşı umumi güveni dahi sarsar. (09.05.1960 tarih 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı)

Aynı ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.02.2003 gün ve 2003/8-83 E., 2003/72 K.; 17.02.2010 gün ve 2010/9-71 E., 2010/87 K.; 25.01.2017 gün ve 2015/9-463 E., 2017/137 K. sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma kararına uyulmuş olmakla oluşan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır. Benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmü, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilirse, usuli kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir (HGK’nun 21.01.2004 gün ve 2004/10-44 E., 19 K.; 03.02.2010 gün ve 2010/4-40 E., 2010/54 K.).

Bu sayılanların dışında ayrıca görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda usuli kazanılmış haktan söz edilemez (Kuru B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü – C. V, 6. b İstanbul 2001, s 4738 vd).

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.

Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde somut olayda, davacı vekilinin temyizi üzerine verilen Yargıtay bozma kararı üzerine yerel mahkemenin bu karara uyması ile davacı yararına usuli kazanılmış hak oluşmuştur. Burada usuli kazanılmış hakkın gerçekleşmesine engel olacak istisnai bir durum da bulunmadığına göre, artık önceki kararda direnilmesi usulen mümkün değildir. Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeni ile ilgili olup temyiz aşamasında kendiliğinden dikkate alınması gerekir.

Açıklanan nedenlerle mahkemece bozmaya uyulmakla gerçekleşen usuli kazanılmış hak nazara alınarak hükmüne uyulan bozma gereklerinin yerine getirilmesi gerekirken, direnme kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, direnme kararının bozulması gerekir.

S O N U Ç: Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda gösterilen değişik nedenlerden dolayı usulden BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, karar düzeltme yolu açık olmak üzere 20.12.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.