muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/22238, Karar No: 2015/17932, Tarih: 08.10.2015

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacıların murisi Abdurrahman Taşdelen'in iş kazası geçirdiği tarihte herhangi bir hizmet bildiriminin bulunmadığı, üzerinde Ural İnşaat anteti bulunan Genel Müdür Gökhan Çelikel imzalı 04/05/2007 tarihli yazıda Abdurrahman Taşdelen'in 21/02/2007-04/05/2007 tarihleri arasında şirkette kalıpçı olarak çalıştığının belirtildiği, Abdurrahman Taşdelen'in en son 20/02/2007 tarihinde yurtdışına çıkış yaptığı, Ölüm Belgesinde 04/05/2007 tarihinde Rusya'nın Ryazan Bölgesinde kafa kemiklerinin kırılması sonucunda travmatik beyin kanaması nedeniyle öldüğünün belirtildiği, davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğu, 31/07/2012 tarihli Müfettiş Raporunda Abdurrahman Taşdelen'in Rusya Federasyonun'da çalışmasının Sosyal Güvenlik Sözleşmesi imzalanmayan yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere giden Türk işçileri kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin, topluluk sigortası ve isteğe bağlı sigortalılık hükümlerine tabi olduğunun ve Abdurrahman Taşdelen hakkında iş kazası hükümlerinin uygulanamayacağının bildirildiği, davacıların murisleri Abdurrahman Taşdelen'in davalı şirketlere ait işyerinde geçen hizmetlerinin tespiti için dava açıldığı ve davanın halen derdest olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda; dosya kapsamında toplanan delillerden davalı Ural Tur. İth. İhr. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin yurtdışında kurulu Moskova/Rusya kayıt odası devlet kurumunda kayıtlı OOO Ural İnşaat ünvanlı şirkete bazen lojistik anlamda destek olduğu, davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğu ve Ural İnşaat Tic Ltd Şti tarafından düzenlendiği anlaşılan 04/05/2007 tarihli belgeye göre Abdurrahman Taşdelen'in 21/02/2007-04/05/2007 tarihleri arasında şirkette kalıpçı olarak çalıştığı hususları dikkate alındığında davacıların murisinin kaza anında davalı işyerinde geçen çalışması sabit olup, davalı işyeri açısından meydana gelen kaza olayı iş kazasıdır. Bununla birlikte adı geçen ülke ile Türkiye arasında Sosyal Güvenlik Kurumu'nu yükümlülük altına sokan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi mevcut olmadığı gibi davalı işveren ile Kurum arasında topluluk sigortası sözleşmesinin yapılmadığı ve davacıların murisi adına kaza tarihi itibariyle Türkiye'de davalı işyerince de Kurum'a bildirilmiş bir hizmetinin bulunmadığı ve hizmetlerinin tespiti amacıyla açılan davanın halen derdest olduğu anlaşılmakla davalı Kurum yönünden söz konusu hizmet tespiti davasının sonucunun beklenilmesi gerekmektedir.

Yapılacak iş, davacıların murisi Abdurrahman Taşdelen'in davalı işyerinde geçen hizmetlerinin tespiti için açılan davanın sonucunu beklemek, Abdurrahman Taşdelen'in davalı işyerinde çalıştığının tespit edilmesi halinde işveren tarafından geçici bir görev ile yurtdışındaki işyerine götürülmesi söz konusu olduğundan şimdiki gibi karar vermek, ancak Abdurrahman Taşdelen'in davalı işyerinde geçen hizmetlerinin tespit edilememesi halinde ise yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda davalı işverenler yönünden davanın kabulüne ve Kurum yönünden davanın reddine karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 08/10/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/554, Karar No: 2017/6355, Tarih: 07.07.2017

**20. Hukuk Dairesi         2016/554 E.  ,  2017/6355 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davacı ..., ferî müdahiller ..., ... ve birleştirilen dosya davacısı ... tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Davacı ve birleştirilen dosya davacısı dava dilekçelerinde dava konusu taşınmazların 548, 550, 551 ve 535 numaralı toprak tevzi parsellerine denk geldiğini iddia ettiklerine göre, davacıların belirttiği tevzi parselerine ilişkin varsa ilk tesisinden itibaren tüm tedavüllerini gösterir şekilde tapu kayıtlarının ve tevzi haritalarının,

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu ... mahallesinde ilk arazi kadastrosunun hangi tarihte yapılıp kesinleştiği, davacıların dayandığı tevzi parsellerine ilişkin tapu kayıtlarının kadastro sırasında uygulanıp uygulanmadığı, uygulanmışsa hangi parsellere gittiği, gittiği parsellere ilişkin kadastro tutanağı ve tapu kayıtlarının ilgili idarelerden sorularak alınacak cevabî yazının bu dosya arasına konulması,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun 302/4. maddesi ve Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın YEREL MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE 07/07/2017 günü oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/9694, Karar No: 2011/1724, Tarih: 22.03.2011

**1. Ceza Dairesi         2008/9694 E.  ,  2011/1724 K.**

**"İçtihat Metni"**

TEBLİĞNAME : 1-B/08/104007

MAHKEMESİ :(BURHANİYE) Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ VE NO :23/10/2007 - 256/271

SUÇ :Kasten yaralama

K..S..'ı kasten yaralamaktan sanıklar S.. K.. ile B.. K..'un bozma üzerine yapılan yargılanmaları sonunda: hükümlülüklerine ilişkin (BURHANİYE) Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 23/10/2007 gün ve 256/271 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi sanıklar müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle: incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Sanıklar hakkında kasten silahla yaralama suçlarından kurulan hükümlerin incelenmesinde;

Hüküm tarihinden sonra yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanunun 562 maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK.nun 231 maddesi uyarınca sanıkların hukuki durumunun değerlendirilmesinin gerekmesi,

Yasaya aykırı olup, sanıklar müdafiinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden, hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi (BOZULMASINA), 22/03/2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9658, Karar No: 2015/997, Tarih: 02.02.2015

**14. Hukuk Dairesi         2014/9658 E.  ,  2015/997 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 02.03.2010 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın aktif husumet yokluğundan reddine dair verilen 18.01.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

6100 sayılı HMK’nın 50. maddesinde medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 51. maddesinde dava ehliyetinin medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği, 114/d maddesinde ise taraf ve dava ehliyetinin dava şartlarından olduğu ve 115. madde uyarınca da mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı belirtilmektedir.

4721 sayılı TMK’nın 47, 48, 49 ve 50. maddelerinde de tüzel kişiliğin kazanılması, hak ehliyeti ile fiil ehliyeti ve bunun kullanılmasına ilişkin hükümler yer almaktadır.

442 sayılı Köy Kanununun 37/7. maddesi uyarınca da köy tüzel kişiliği adına dava açmak ve açılan davayı takip yetkisi köy muhtarına aittir. Köy muhtarının hukuki bir engelinin çıkması durumunda bu yetki aynı Kanunun 33/b maddesine göre köy derneğinin seçeceği temsilciye tanınmıştır.

Ancak, On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 6360 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince;

1-Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.

2-Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır.

3-Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır.

Aynı Kanunun Geçici 1. maddesinin 13. fıkrasında; “1. maddeye göre tüzel kişiliği kaldırılan belediye ve köylerin mahkemelerde süren davalarında katıldıkları ilçe belediyesi taraf olur” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm Kanunun “Yürürlük” başlıklı 36. maddesi uyarınca ilk mahalli idareler genel seçiminin yapıldığı 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Aynı Kanunun Geçici 1. maddesinin 13. fıkrasında; “1. maddeye göre tüzel kişiliği kaldırılan belediye ve köylerin mahkemelerde süren davalarında katıldıkları ilçe belediyesi taraf olur” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm Kanunun “Yürürlük” başlıklı 36. maddesi uyarınca ilk mahalli idareler genel seçiminin yapıldığı 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Somut olaya gelince; karar davalı ... Köy Tüzel Kişiliğini temsilen ...nca temyiz edilmiş ise de karar tarihinden önce yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümleri gereğince davalı köyün tüzel kişiliği kaldırılarak mahalle olarak Beyşehir ilçesinin belediyesine katılması nedeniyle görülmekte olan davada o tarih itibariyle taraf sıfatı kalmadığından 6360 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesinin 13. fıkrası gereğince işlem yapılması için kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, 02.02.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/3131, Karar No: 2019/9578, Tarih: 07.05.2019

**14. Ceza Dairesi         2019/3131 E.  ,  2019/9578 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Çocuğun basit cinsel istismarı

HÜKÜM : Sanığın atılı suçtan mahkumiyetine dair Konya 4. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 09.04.2018 gün ve 2017/446 Esas, 2018/138 Karar sayılı hükme yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın hükümden sonra 17.09.2018 tarihinde öldüğünün Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında, mahkemece bu hususta mahallinde araştırma yapıldıktan sonra ...... sayılı TCK'nın 64/1 ve ...... sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca karar verilmesi lüzumu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafisi ile katılan Bakanlık vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesinin 08.11.2018 gün ve 2018/2818 Esas, 2018/1951 Karar sayılı vaki istinaf başvurusunun esastan reddine yönelik hükmünün ... sayılı CMK'nın 302/2-4. maddeleri gereğince BOZULMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesine gönderilmesine, 07.05.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/24629, Karar No: 2016/7698, Tarih: 13.04.2016

**5. Hukuk Dairesi         2015/24629 E.  ,  2016/7698 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adıyaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor yasa hükümlerine uygundur. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tesbiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazı yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan harcın alınmasına ve peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 13/04/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/728, Karar No: 2010/5763, Tarih: 20.09.2010

**1. Ceza Dairesi         2010/728 E.  ,  2010/5763 K.**

**"İçtihat Metni"**

...'yı kasten öldürmekten sanık ..., suç delillerini yok etmek suçundan sanıklar ... ve ...'nün yapılan yargılanmaları sonunda: Hükümlülüklerine ilişkin (Batman) Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 12/05/2009 gün ve 204/112 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi sanıklar müdafileri ve müdahiller vekili taraflarından istenilmiş, sanık ... vekili duruşma da talep etmiş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle; sanığın duruşmaya müdafi göndermemesi nedeniyle duruşmasız olarak incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Katılanlar .... ve .... vekillerinin, sanıklar ... ve ... hakkında öldürmeye yardım suçundan kurulan beraat hükmünü 12/05/2009 tarihli dilekçe ile temyiz ettiği halde, bu suç yönünden tebliğnamede görüş bildirilmediği anlaşılmakla,

Sanıklar ... ve ...'in öldürmeye yardım suçu ile ilgili olarak ek tebliğnamenin düzenlenmesi amacıyla dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına (TEVDİİNE), 20/09/2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/19647, Karar No: 2024/13769, Tarih: 07.10.2024

**2. Ceza Dairesi         2023/19647 E.  ,  2024/13769 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Ceza Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 22.11.2022

SAYISI : 2022/957 E., 2022/2906 K.

ŞİKÂYETÇİ : ...

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Temyiz isteminin reddine

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Ek kararın onanması

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen 22.11.2022 tarihli ve 2022/957 Esas, 2022/2906 Karar sayılı ek kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 296/2. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin ek kararı temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 296/2. maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 298/1. maddesi gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

5271 sayılı Kanun’un 286/2-a. maddesinde yer verilen; “İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları”nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile aynı Kanun’un 286/3. maddesinde belirtilen suçlar ve aynı Kanun’un 296/1. maddesinin ilgili bölümünde yer alan; “... temyiz edilemeyecek bir hüküm temyiz edilmiş ise …, hükmü temyiz olunan bölge adliye veya ilk derece mahkemesi bir karar ile temyiz istemini reddeder.” şeklindeki hüküm uyarınca; Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 22.11.2022 tarihli ve 2022/957 Esas, 2022/2906 Karar sayılı ek kararında hukuka aykırılık görülmediğinden sanık müdafiinin temyiz isteminin, aynı Kanun’un 296/2. maddesi gereği, Tebliğname'ye uygun olarak REDDİ İLE EK KARARIN ONANMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Siirt 4. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 07.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7216, Karar No: 2018/1015, Tarih: 23.01.2018

**9. Hukuk Dairesi         2016/7216 E.  ,  2018/1015 K.**

**"İçtihat Metni"**

....

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalılar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesini işçilik hak ve alacaklarının ödenmemesi nedeniyle haklı olarak feshettiğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ve yıllık ücretli izin alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

B) Davalılar Cevabının Özeti:

Davalılar vekili, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkeme, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanarak davacının işçilik alacakları ödenmediğinden feshin haklı olduğu, tanık anlatımlarında davacının çalıştığı davalı ....üretilen araçlarda kullanılacak parçalar ve malzeme taşıma işini yaptığını ifade etmeleri, ibraz edilen taşeron personel kimlik kartında.... antet ve ambleminin bulunması, .....aynı iş yerinde faaliyet gösterdiklerinin tespit edilmiş olması, davacının çalıştığı ilk firmanın iş yeri devri ile en son davalı Persco Firmasına davacının devredilmiş olması karşısında davalılar arasında asıl alt işveren ilişkisinin olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalılar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı işçi tır şoförü olup, işçilik alacaklarına hak kazanma ve hesap yönlerinden de taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Tır şoförleri yurt içinde veya yurt dışına sefer yapmak olmak üzere iki şekilde çalışabilirler.

İşin düzenlenmesi ve çalışma şartları yönünden, taşımacılık işinde çalışan şoförler ve çalıştıran işverenler onaylanan Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Yapan Taşıtlarda Çalışan Personelin Çalışmalarına İlişkin Avrupa Anlaşması, bu yönde kabul edilen Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Yapan Araçlarda Kullanılan Takograf Cihazları Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 34 ila 37. maddeleri taşıma işlerinde istihdam edileceklerin hakları, nitelikleri ve çalışma ve dinlenme sürelerinde tabii olacakları mevzuat açıkça belirtilmiştir. Sözleşme ve yönetmelik hükümlerinde tır şoförlerinin 4857 sayılı İş Kanunu’ndan farklı olarak günlük ve haftalık sürüş ve dinlenme saatlerinin açıkça öngörüldüğü, bu nedenle öncelikle bu hükümlere göre çalışma süresi ve fazla çalışmaların belirlenmesi gerekeceği açıktır.

Anılan hükümlere göre takograf kullanılması zorunlu olup günlük sürüş süresi 4,5 saatlik sürüşten sonra mola verilmek koşulu ile günlük sürüş süresi 9 saat (haftada iki kez 10 saatte çıkarılabilir), haftalık sürüş saati ise 6 gün olup 6 gün sonunda bir haftalık dinlenme gerçekleştirilmelidir. Günlük dinlenme süresi ise ilki kesintisiz en az üç saatten ve ikincisi de kalan kesintisiz dokuz saat şeklinde alternatif olarak iki ayrı süreç halinde de kullanılabilen, en az 11 saat sürmelidir. Düzenli haftalık dinlenme süresi ise en az 45 saat olmalıdır.

Uluslararası taşıma yapan araçta çalışan şoförün fazla çalışmaları sürüş süresine göre belirlenmelidir. Sürüş süresi de anılan anlaşma ve yönetmelikte “Sürekli veya kesintili şekilde olabilen ve sürücünün bir dinlenme süresini veya molayı takiben sürüşü başlatmasından yeni bir dinlenme süresi veya molaya kadar geçen toplam sürüş zamanı” olarak belirtilmiştir. O halde tır sürücüsünün normal mesai ve buna göre fazla çalışmaları araçta kullanılması zorunlu olan takograf (takometre) ölçümlerine göre anlaşma ve yönetmelik hükümlerine göre günlük sürüş veya haftalık sürüş süresini aşıp aşmamasına göre belirlenmelidir.

Diğer taraftan 6100 sayılı HMK.’un HMK.’un 219. maddesi taraflara kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmeleri zorunluluğunu getirmiştir. Aynı maddeyi takip eden 220. maddesinde ise belgeyi ibraz etmeme halinde ne tür bir işlem yapılacağı belirtilmiştir. Buna göre;

“(1) İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir.

(2) Mahkemece, ibrazı istenen belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir.

(3) Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle bir likte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir”.

İş Kanunu’nda kayıt tutma yükümlülüğü genellikle işverene verilmiştir. Bordro tanzimi, mesai saatleri düzenleme, yıllık ücretli izin defteri tutma, çalışma belgesi verme gibi. İşçi alacakları konusunda işveren kayıtlarında dayandığında, bu kayıtları tutma zorunluluğu olan işverenin bu belgeleri mahkemeye ibraz etme zorunluluğu vardır. İşverenin ibraz etmemesi halinde ise 6100 sayılı HMK.’un 220. maddesi uyarınca yargılama usul işleminin yapılması gerekir.