muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/12775, Karar No: 2014/27008, Tarih: 11.12.2014

Eğer, dava sırasında sigortalının yaşlılık aylığının fiilen kendisine bağlandığı anlaşılabiliyor ise artık varsayıma gidilerek sigortalı erkek ise 60, kadın ise 55 yaşına kadar aktif çalıştığı varsayımına göre hesap yapılmaz, pasif dönemin artık belli olan emeklilik tarihi esas alınarak hesaplanması gerekir. Bu hesaplamada pasif dönemde esas alınması gereken ücret ise muhakkak ki asgari geçim indirimsiz asgari ücrettir.

Bu açıklamadan olarak somut olayda, murisin 01/11/2006 tarihinde emekli olup fiilen yaşlılık aylığı aldığı belli olduğuna göre artık ihtimale dayalı olarak 60 yaşına kadar çalışacağı varsayımıyla hesaplama yapılan 09/12/2013 tarihli bilirkişi raporuna itibar edilerek maddi tazminat davasında neticeye varılması hatalı olmuştur. Ayrıca 2 seçenekli olarak düzenlenen bu hesap raporunda her ne kadar asgari ücret üzerinden de hesaplama yapılmış ise de asgari geçim indiriminin dikkate alınmış olması yönüyle, mahkemenin itibar etmediği bu seçenek açısından da hesap raporu hatalıdır.

Yapılacak iş, davacıların maddi zararının hesaplanması bakımından, murisin 01/11/2006 tarihinden itibaren pasif dönem denilen emeklilik dönemine girdiği ve emeklilik döneminde kazancının asgari geçim indirimsiz asgari ücret düzeyinde olacağı kabulüne göre yeni bir hesap raporu alarak tüm delilleri bir arada değerlendirip neticesine göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 11/12/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3422, Karar No: 2018/7716, Tarih: 07.11.2018

**15. Ceza Dairesi         2016/3422 E.  ,  2018/7716 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık, özel belgede sahtecilik

HÜKÜM : Beraat

Nitelikli dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarından sanıkların beraatine ilişkin hükümler katılanlar vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suç tarihinde katılan ... San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekstil işi ile iştigal edip ticari faaliyette bulunduğu ve şirket ortağı ve yetkilisininolduğu, sanıklardan ...’ın katılan şirkette kalite kontrol görevlisi olarak çalıştığı, sanıklardan ..., ...,’in firmasının ortakları diğer sanıklar ..., ... ve r’in San. Tic. A.Ş'nin ortakları oldukları ve katılan ... San. ve Tic. Ltd. Şti.nin yurt dışına satmak için yurt dışındaki müşterilerinden sipariş aldığı, tekstil ürünlerinin önce numunelerini sonrasında da ürünlerin tümünü fason olarak başka tekstil atölyeleri olan firmalara yaptırdığı, ürünlerin numunelerinin bir kısmını teslim alarak kargo yolu ile müşterilerine gönderdikleri diğer ürünleri ihraç kaydı ile kargo firmalarına üreticiler tarafından teslimini sağlayarak ticari faaliyette bulunduğu, gerek Deri San. ve Tic. Ltd. Şti. gerekse San. ve Tic. A.Ş şirketleri ile de bu şekilde ticari faaliyet içerisinde olduğu,. şikayete konu 15 adet fatura ve bunlara bağlı irsaliyelerin içeriği bakımından gerçekleri yansıtmayan, gerçekte mal teslimi olmayan fatura ve irsaliye düzenlemek şeklinde bu fatura ve irsaliyelerdeki ürünlerin teslim edilmiş gibi görülmesi için Deri San. ve Tic. Ltd. Şti. yetkilileri sanıklar ..., ... ve Arzu Başkan tarafından sanık ...’a değişik tarihlerde imzalatıldıkları bu şekilde sahte fatura ve irsaliye tanzim ederek, icra takibine dayanak yapılarak kullanıldığı icra takibinin kesinleşmesi için şirket yetkilileri Meyreme, Ahmet ve Arzu’nun şüpheli ... ile birlikte hareket ederek ödeme emirlerinin de sanık ...’ ın teslim almasının sağlanarak bu şekilde 15 adet fatura düzenleyerek icra takibine konu ettikleri, yine şikayete konu diğer 3 adet irsaliye ve faturaların içeriği bakımından gerçekleri yansıtmayan, gerçekte mal teslimi olmayan fatura ve irsaliye düzenlemek şeklinde bu fatura ve irsaliyelerdeki ürünlerin teslim edilmiş gibi görülmesi için San ve Tic A.Ş yetkilileri ..., ... ve tarafından sanık ...’a değişik tarihlerde imzalatıldıkları bu şekilde sahte fatura ve irsaliye tanzim ederek, icra takibine dayanak yapılarak kullanıldığı icra takibinin kesinleşmesi için şirket yetkilileri olan sanıklar Haydar, Şükrü ve Abdulkadir’in sanık ... ile birlikte hareket ederek ödeme emirlerinin de ...’ ın teslim almasının sağlanarak bu şekilde 3 adet fatura düzenleyerek icra takibine konu ettikleri,bu şekilde sanıkların nitelikli dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçunu işlediklerinin iddia edildiği olayda;

1- Özel belgede sahtecilik suçu yönünden yapılan incelemede;

1- Özel belgede sahtecilik suçu yönünden yapılan incelemede;

Sanıklara atılı özel belgede sahtecilik suçunun 5237 sayılı TCK'nın 7. ve 5252 sayılı TCK'nın Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9.madde hükümleri karşısında; sanıklara yüklenen suçun, Kanununda gerektirdiği cezalarının türleri ve üstsınırları itibariyle tabi oldukları zamanaşımı süresi itibariyle 5237 sayılı TCK'nın 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen 12 yıllık zamanaşımının 19/10/2006 olan suç tarihinden temyiz inceleme gününe kadar dolduğu anlaşılmakla, katılan vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince hükümlerin BOZULMASINA, ancak, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı yasanın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi gereğince sanıklar hakkındaki kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE,

2- Nitelikli dolandırıcılık suçu yönünden yapılan incelemede;

2- Nitelikli dolandırıcılık suçu yönünden yapılan incelemede;

Katılanın alınan beyanında; sanıklardan söz konusu faturalarda gösterilen malları teslim almadığı ve faturalara konu mallarla ilgili olarak ticari bir ilişki içerisinde olmadıkları, sanıkların gerçekte mal teslimi olmadığı halde suça konu faturaları düzenleyip, faturalar aracılığıyla icra takibi yaptıklarını beyan ettiği, sanıkların ise savunmalarında; suça konu malları doğrudan yurt dışındaki alıcılara kargo ile gönderdiklerini beyan etmeleri dikkate alınarak, sanıklardan suça konu malları hangi kargo firması ya da firmaları aracılığıyla gönderdiklerinin sorulması ile ilgili kargo firmalarından getirtilen söz konusu kayıtlar üzerinde; faturalarda belirtilen malların kargo firması aracılığıyla gönderilip gönderilmediği hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılması ayrıca katılan firmaya ait ticari kayıt ve defterler ile sanıkların ortağı ve yetkilisi olduğu firmalara ait şirket ticari defterleri, muhasebe kayıtları ve fatura, sevk irsaliyesi gibi belgeler, işletme, muhasebe ve gümrük alanında uzman üç kişilik bilirkişi heyetine tevdi edilerek inceleme yaptırılması, sanık tarafından davaya konu fatura ve sevk irsaliyeleri dışında imzalanan sevk irsaliyesi ve fatura bulunup bulunmadığı tespit edilerek ve katılanın belgeleri imzalamak konusunda tek yetkili olduğunu belirttiği tanık Ayşegül Akşahin’in ve sanıklar Meryeme Yüksel ve ... müdafii ...’ın savunmasında suça konu faturalar dışında olan 14.06.2006 tarihli fatura ve sevk irsaliyesinde imzası bulunan ve katılanın çalışanı olduğunu beyan ettiği Murat Erbanın da tanık olarak dinlenilmesi ile şirkette fatura ve sevk irsaliyesi imzalama yetkisine sahip olanların tespit edilmesi ile suçun sübutu halinde sanık ...’ın katılan şirkette çalışan olması ve diğer sanıkların eylemininde iştirak niteliğinde olacağı anlaşılmakla; TCK’nın 155/2 maddesinde düzenlenen hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunun oluşacağı da gözetilerek sonucuna göre sanıkların şirket içerisinde ki yetkileri doğrultusunda hukuki durumlarının da ayrı ayrı tayin ve tespiti ile hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması

Kanuna aykırı olup, katılanlar vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca, hükümlerin BOZULMASINA, 07/11/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/6892, Karar No: 2018/2413, Tarih: 12.02.2018

**9. Hukuk Dairesi         2015/6892 E.  ,  2018/2413 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ve ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; müvekkilinin davalıya ait ... Eczanesinde 08.11.1999-30.06.2013 tarihleri arasında eczacı teknisyeni olarak çalıştığını, 31.01.2013 tarihi itibariyle brüt ücretinin 1.575,90 TL olduğunu, ancak müvekkilinin evlenip işten ayrılacağını bildirmesi üzerine tazminat miktarlarını düşürmek saikiyle 2013 yılı Şubat ayından itibaren brüt 978,00 TL ödemeyi kabul etmesi yönünde davalının müvekkiline baskı yaptığını, müvekkilinin de evlilik hazırlığı yapıp paraya ihtiyacı olduğundan istemeyerek de olsa bunu kabul etmek zorunda kaldığını, 01.07.2013 tarihinde işi bırakacağını, 15.06.2013 tarihinde davalıya bildirdiği halde davalının yasal süre sonunu beklemeden 25.06.2013 tarihinde müvekkilinin işine son verdiğini, tüm alacakların ödenmesi için müracaatına rağmen sadece kıdem tazminatına mahsuben 10.000,00 TL ödeme yapıldığını ileri sürerek, kıdem tazminatı ile ücret, fazla mesai, yıllık izin ve ulusal bayram genel tatil çalışma ücretlerinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davacının 13 yıl 7 ay süreyle eczacı teknisyeni olarak çalışmadığını, 11.05.2009 tarihinde eczacı teknisyenliği belgesi aldırıldığını, 2013 yılı Şubat ayı ücretinin indirildiğinin doğru olduğunu, ancak 2012 yılında ... Eczanesinin ticari sıkıntılı bir döneme girip zarar etmesi sebebiyle personel azaltımı ve maaşlarda indirime gidileceğinin bildirildiği, çalışanların da buna itiraz etmediğini, davacının evlenince...'a yerleşeceklerini, eşine burada iş bulacaklarını ve işine devam edeceğini beyan edip, sonra da 01.07.2013 tarihi işi bırakacağını bildirdiğini, 25.06.2013 tarihinde de işten ayrıldığını, kıdem tazminatı olarak 10.000,00 TL üzerinden anlaşmaya varıldığını ve ödeme yapıldığını, kaldı ki davacının kendi isteğiyle işten ayrılması sebebiyle kıdem tazminatına hak kazanamadığını, 24.08.2013 tarihinde evlenmesi sebebiyle evlenmeden önce işten ayrıldığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davanın kabulüne hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davanın kabulüne hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki bilgi ve belgelere, delillerin taktirinde bir isabetsizlik görülmemesine ve özellikle mahkemece davalıya tanıklarının isim ve adreslerini bildirmek üzere iki haftalık kesin süre verildiği, kesin süre içinde gereğinin yerine getirilmemesi halinde o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının davalı vekiline ihtar edildiği, davalının, verilen kesin süre içinde tanık listesi sunmadığının anlaşılmasına göre, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalıya ait eczanede çalışan davacının tazminat ve alacaklarının belirlenmesine esas ücret taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Davacı, brüt 1.575,90 TL olan ücretinin 31.01.2013 tarihi itibariyle düşürüldüğünü, bu konudaki muvafakatinin ekonomik sıkıntı altında ve baskı ile alındığını ileri sürmüş. davacının kabulünde olan davacı imzalı 05.05.2013 tarihli belgede davacının, eczanenin 2012 yılını zarar ile kapattığı, bu nedenle ücretlerin asgari ücret üzerinden ödenmek zorunda kalındığı, 2013 yılı başından itibaren asgari ücret tarifesi üzerinden ödeme yapılmasını kabul ettiğini bildirdiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, "Davacıya çalışma koşullarında esaslı değişiklik olan ücret miktarının düşürüleceğine dair uygulamanın öncesinde yazılı olarak bildirimde bulunulmamış, bu konuda yapılacak değişikliğin işçi tarafından yazılı olarak kabul edilmediği görülmüştür. Uygulamadan aylar sonra düzenlenen matbu yazılı belgenin geçmişe etkili olarak geçerlilik taşımayacağı, söz konusu değişikliğin ekonomik kriz gibi geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığının da araştırılmasının gerekmediği, bu haliyle davacının ücretinin brüt 1.575,90 TL olarak dikkate alınması gerektiği" gerekçesiyle sonuca gidilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamı ile uyumlu değildir.

Ücretin düşürülmesi, çalışma koşullarında işçi aleyhine esaslı değişiklik niteliğinde olup değişikliğin geçerli olabilmesi için 4857 sayılı İş Kanunu’nun 62 nci ve 22 nci maddelerine göre işçinin açıkça ve yazılı muvafakatinin bulunması gerekir. Davacı işçinin 2013 yılı başından itibaren asgari ücret tarifesi üzerinden ödeme yapılmasını kabul ettiği 05.05.2013 tarihli belge örneğinden anlaşılmakta olup, bu belgenin ne şekilde iradesi sakatlanmak suretiyle davacıdan alındığının somut delillerle kanıtlanmadığı, bu durumda davacının ücretinin düşürülmesine açıkça ve yazılı muvafakatinin bulunduğu gözden kaçırılarak karar verilmesi hatalıdır.

Mahkemece yapılacak iş, davacının ücretini 31.01.2013 tarihi itibariyle 1300 TL net, bu tarihten sonra asgari ücret kabul ederek davacının tazminat ve alacaklarını hüküm altına almaktan ibarettir. Yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

Mahkemece yapılacak iş, davacının ücretini 31.01.2013 tarihi itibariyle 1300 TL net, bu tarihten sonra asgari ücret kabul ederek davacının tazminat ve alacaklarını hüküm altına almaktan ibarettir. Yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

3-Fazla çalışma ücretlerinin uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtayca son yıllarda taktiri indirim yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan genel tatil ve fazla çalışma miktarına göre takdir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir (Yargıtay 9.HD. 21.03.2012 gün, 2009/48913 E, 2012/9400 K).

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece fazla mesai alacağının Eczacılar Odasından gelen yazıya göre hesaplandığı gerekçesiyle bu alacak takdiri indirimi yapılmaksızın hüküm altına alınmış ise de, Eczacılar Odası yazı cevabı davalı işyerinin çalışma saatlerinin belirlenmesinde tek başına yeterli değildir. Davacı tanıklarının ifadeleri ile desteklenen yazı cevabı doğrultusunda davacının fazla mesai yaptığı sabit olsa da, tanık beyanlarının katkısı ile hesaplanan fazla çalışma alacağından uygun miktarda taktiri indirim yapılmaması hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 12/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1165, Karar No: 2014/9432, Tarih: 24.03.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/1165 E.  ,  2014/9432 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA 1. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/12/2013

NUMARASI : 2012/587-2013/748

DAVA :Davacı vekili, davacı işçinin davalıya ait hastane işyerinde muvazaalı işlemlerle taşeron işçisi olarak çalıştırıldığını, muvazaanın tespit edildiğini, davacıya 6772 Sayılı Yasa uyarınca ilave tediye alacağının ödenmesinin gerektiğini belirterek, bu alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesine talep etmiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında ıslah harcı yatırılmasının gerekip gerekmediği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Devletin, mahkemelerin faaliyetlerine karşılık olmak üzere harç pulu yapıştırılmak suretiyle aldığı paraya harç denir.

Mahkemelerin yürüttükleri yargısal faaliyet ve işlemler parasız değildir. Devlet, mahkemeleri işler bir şekilde hak arayanların hizmetinde tutabilmek için, bazı giderler yapar (hakim ve diğer memur aylıkları, bina gideri, kırtasiye ve demirbaş ücreti vs. gibi) bu giderlerin bir kısmı mahkemelerin faaliyetlerinden yararlananlardan harç olarak alınır.

Nitekim Yargıtay bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harcın, özel ve tüzel kişilerin, özel çıkarlarına ilişkin olarak kamu kuruluşlarının hizmetinden yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödemeler olduğunu belirtmiştir” (7.12.1964 gün ve 3/5 Sayılı İçt.Birl.K. RG.12.l2.1964 sayı 11880).

Yine, başka bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harç, Devletin mahkemeler aracılığı ile yaptığı adli hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Ancak yasada belirtilen durumlarda harç alınacağı biçiminde karar vermiştir”(16.11.1983 gün ve 5/6 sayılı İçt.Birl.K. RG.7.1.1984 sayı 18274 sh.5- 13).

Başvuru harcı; dava açılırken veya davaya müdahale, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti talebinde bulunanlar tarafından peşin olarak ödenmesi gereken harçtır.

Yine, başka bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harç, Devletin mahkemeler aracılığı ile yaptığı adli hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Ancak yasada belirtilen durumlarda harç alınacağı biçiminde karar vermiştir”(16.11.1983 gün ve 5/6 sayılı İçt.Birl.K. RG.7.1.1984 sayı 18274 sh.5- 13).

Başvuru harcı; dava açılırken veya davaya müdahale, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti talebinde bulunanlar tarafından peşin olarak ödenmesi gereken harçtır.

Karar ve ilam harcı; konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda, hüküm verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden nispi olarak karar ve ilam harcı alınır. Nispi karar ve ilam harcının 1/4’ü başvurma harcında olduğu gibi, dava açarken davacı tarafından peşin olarak ödenir. Peşin olarak ödenecek 1/4 oranında karar ve ilam harcı dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden hesaplanır. Şayet yargılama sırasında dava değerinin daha fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için davaya devam edilir. Ondan sonraki oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmazsa davaya devam olunmaz. Yani dava işlemden kaldırılır. (Harçlar Kanunun m. 16/IV, 30, HUMK’nun 409) Nispi karar ve ilam harcının geri kalan 1/3’ü hükmün verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir (Harçlar Kanunun 28/a,1 30 m.).

Harca tabi davalarda harç ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (Harçlar K.m. 32, 27/III) Yine harca tabi bir davanın harç alınmadan incelenmiş ve karara bağlanmış ve kararın bu şekilde kesinleşmesi halinde kanun yararına temyiz (HUMK’nun m. 427/VI-VIII) üzerine karar yalnız harç nedeniyle kanun yararına bozulur. Harçtan muaf olan dava ve işlerin bazıları Harçlar Kanunun 13, 14, 123/II. Maddelerinde, diğer bazıları da özel kanunlarında gösterilmiştir (Harçlar Kanunun m. 123/1.).

Yargılama giderleri hakkında hüküm verilebilmesi için tarafların dilekçelerinde yargılama giderlerini açıkça istemiş olmalarına gerek yoktur. Mahkeme talep olmasa dahi yargılama giderlerine ve vekalet ücretine de kendiliğinden karar vermekle yükümlüdür. Nitekim, 29.05.1957 gün ve 4/16 sayılı İçtihadı birleştirme kararı da bu yöndedir. Mahkeme hükmünde yargılama giderlerini tamamen veya kısmen unutmuş ve hüküm bu şekilde kesinleşmiş ise, davayı kazanmış olan taraf yargılama giderleri için ayrı bir dava açamayacaktır. Çünkü, yargılama giderlerine yalnız asıl davada ve kendiliğinden karar verilir.

492 sayılı Harçlar Kanunun 2. maddesinde;

“Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harcına tabidir.”

11. maddesinde;

“Genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler ödemekle mükelleftir”

27. maddesinde;

“(İ) sayılı tarifede yazılı maktu harçlar ilgili bulunduğu işlemin yapılmasından önce peşin olarak ödenir.”

28. maddesinde;

“Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin,geri kalan kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir.”

31. maddesinde;

11. maddesinde;

“Genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler ödemekle mükelleftir”

27. maddesinde;

“(İ) sayılı tarifede yazılı maktu harçlar ilgili bulunduğu işlemin yapılmasından önce peşin olarak ödenir.”

28. maddesinde;

“Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin,geri kalan kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir.”

31. maddesinde;

“Peşin alınan karar ve ilam harcının işin hitamında ödenmesi gerekenden fazla olduğu anlaşılırsa fazlalık istek üzerine geri verilir.”

32. maddesinde;

“Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz.”

123. maddesinde;

Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz.”

Yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, harca tabi işlemlerden harç alınması Harçlar Kanunu uyarınca emredici niteliktedir. Harç miktarı ve ücreti vekalet de dava değerine göre belirlenmektedir. Davacı taraf harca tabi olup karşı taraf harca tabi değilse de, yasanın aradığı şart davayı açan tarafın harca tabi olup olmadığıdır. Harca tabi ise, mutlaka yasanın belirlediği oran ve miktarda harç alınması yasa gereği olduğundan, mahkemece bu hususun re’sen dikkate alınması gerekmektedir. Karşı taraf harçtan muaf

olması yasal sonucu değiştirmeyecektir. Kanunda yer alan bir husus da, davalı taraf harçtan muaf olduğundan, mahkemece davacıdan da harç alınmasına gerek yoktur yorumu ile TMK’nun 1. maddesine göre boşluğun içtihatla doldurulduğundan söz edilemez. Zira ortada yasal bir boşluk söz konusu değildir. Özel nitelikteki bir kısım davalardaki harçlarla ilgili hususu genelleştirerek, yasanın emredici hükmüne aykırı uygulamaya geçmek usul ve yasaya aykırıdır.

Nispi karar ve ilam harcına tabi davalarda ıslah ile dava değerinin arttırılması halinde artan dava değeri üzerinden karar ve ilam harcının tamamlanması (ıslah harcı) gerekir.

Harçlar Kanunu'nun 32.maddesi hükmünce, yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılamayacağından, dolayısıyla ıslah edilen miktar yönünden bakiye nispi karar ve ilam harcı ödenmeksizin sonraki işlemlerin yapılmasına olanak bulunmamaktadır(Y.HGK. 04.12.2013 gün ve 2013/21-445 Esas, 2013/1625 Karar sayılı ilamı).

Somut olayda davacı, dava dilekçesinde belirlediği ilave tediye alacağı talebini ıslah beyanı ile arttırmış ise de ıslah harcının yatırılmadığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, tamamlama harcı yatırılmayan ve dolayısıyla yok hükmünde olan ıslah beyanına değer verilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

Yargılamaya dair karar alma görev ve yetkisi bulunmayan Adalet Komisyonu kararı bulunması da harç konusunda sonuca etkili değildir.

Yapılacak iş, harcı yatırılmayan ıslah işlemi yok sayılarak karar vermekten ibarettir.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarda belirtilen nedenle BOZULMASINA, 24.03.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.