muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/19410, Karar No: 2014/14854, Tarih: 17.11.2014

**3. Hukuk Dairesi         2014/19410 E.  ,  2014/14854 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK(TÜKETİCİ) MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen Tüketici Hakem Heyeti Kararının İptali davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, mahkemece verilen ek karar ile temyiz isteminin reddine karar verilmesi üzerine, davacı vekili asıl hükümle birlikte red kararını temyiz etmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dava; elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp/kaçak bedeli hakkında verilen Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının itiraz yolu ile iptali istemine ilişkindir.

Davaya konu kayıp/kaçak bedeli, miktar itibariyle karar tarihinde yürürlükte bulunan 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 22. maddesinde ve HUMK. nun 427. maddesinde öngörülen kesinlik sınırının altında bulunmakta ise de; kayıp/kaçak bedelinin alınıp alınmaması hususunda verilen hükmün salt alınan bu bedele münhasır olmayıp, sonraki faturaların düzenleme biçimine de etkisi olacağı, bir başka deyişle kararın ard etkisinin bulunduğu ve bu yöndeki talebinde devamlılık arz eden bir isteme ilişkin olduğu kuşkusuzdur.

Yine, kayıp/kaçak bedeli uygulaması nedeniyle eldeki dosyada tek bir abone uyuşmazlığı yargıya taşımış olmasına karşın, ortada tüm aboneleri ilgilendiren, toplu bir hak uyuşmazlığının bulunduğu her türlü duraksamadan uzaktır.

Bu itibarla, kayıp/kaçak bedelinin yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olduğu yönünde tespit istemini de içeren böyle bir davada verilen karar, konu ile ilgili mevzuat hükümlerinin ileriye dönük uygulanıp uygulanmaması yönünde de sonuç doğuracağından, temyiz incelemesinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 22. maddesi ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 427. maddesinde belirtilen kesinlik sınırının gözetilmemesi gerektiğine; dolayısıyla bu davanın miktar ve değerine bakılmaksızın temyizinin olanaklı bulunduğuna oybirliğiyle karar verilmiştir.

Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 13.05.2009 günlü ve 2009/13-122 E.-2009/189 K., 13.10.2010 günlü 2010/13-406 E.-2010/503 K., 21.05.2014 günlü ve 2013/7-2454 E.-2014/679 K. sayılı kararlarında da aynı hususlara değinilmiştir.

Bu nedenle kararın kesin olduğundan bahisle temyiz dilekçesinin reddine dair mahkemece verilen ek kararın kaldırılmasına karar verilerek, yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesinin incelemesine geçildi:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle dairemizce de benimsenen HGK. nun aynı konuya ilişkin 21.05.2014 günlü ve 2013/7-2454 E.-2014/679 K. sayılı kararına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 17.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/25643, Karar No: 2010/21138, Tarih: 23.09.2010

**12. Hukuk Dairesi         2010/25643 E.  ,  2010/21138 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 10. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 22/04/2010

Yargıtay Başkanlar Kurulu’nun 31.01.2003 tarih ve 1 sayılı kararının 1. maddesi gereğince, çekişmenin İİK’ nun 10. babında düzenlenen itirazın kaldırılması ve buna bağlı olarak tahliyeye ilişkin olması nedeniyle Dairemizin görev alanı dışında kalıp, Yüksek 6. Hukuk Dairesi’nin görev alanına girdiği anlaşılmakla, dosyanın adı geçen Daireye gönderilmesine, 23.09.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/767, Karar No: 2017/487, Tarih: 24.01.2017

**3. Hukuk Dairesi         2017/767 E.  ,  2017/487 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH ... MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki kira alacağının tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası sonucu mahkemece verilen hükmün ... .... ... Dairesince bozulması üzerine, verilen direnme kararına ilişkin dava dosyası 02.....2016 tarihinde yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 45. maddesi ile 6100 sayılı HMK'na eklenen geçici .../.... maddesi uyarınca ... ... Genel Kurulu tarafından Dairemize gönderilmiş, 6763 sayılı Kanun'un 45. maddesi ile 6100 sayılı HMK'na eklenen geçici .../.... maddesi uyarınca Dairemizin öncelikle inceleme yetkisi olduğu anlaşılmış olmakla, dosyadaki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dava, kira alacağının tahsili için davalı kiracı ve kefil hakkında başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davanın her iki davalı yönünden kabulüne karar verilmiş, hükmün davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; ... .... ... Dairesinin ........2014 tarihli 2014/2151 Esas, 2014/12662 Karar sayılı ilamı ile "...'in kefilliğine ilişkin kira sözleşmesi, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra imzalanmış olduğundan, kefaletin şekil şartları 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabidir. Kira sözleşmesinde, kefilin sorumlu olduğu miktar, kefalet tarihi ve müteselsilen kefil olduğuna ilişkin açıklamalar kefilin el yazısı ile belirtilmediğinden, yasal şekle uygun verilen bir kefillik söz konusu olmadığından, davalının kefaleten borçtan sorumlu tutulması mümkün değildir" gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Bozma ilamı sonrasında yapılan yargılama sonucunda mahkemece; kira sözleşmesinin imza tarihi 04.06.2012 olduğundan, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlük tarihinden önce düzenlenerek imzalandığı için kefaletin geçerli olduğu gerekçesi ile bozma ilâmına uyulmayarak önceki kararda direnilmesine karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

02.....2016 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 43. Maddesi ile değişik 6100 sayılı ... Muhakemeleri Kanununun 373. maddesinin ....fıkrası "İlk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi kararında direnirse, bu kararın temyiz

02.....2016 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 43. Maddesi ile değişik 6100 sayılı ... Muhakemeleri Kanununun 373. maddesinin ....fıkrası "İlk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi kararında direnirse, bu kararın temyiz

edilmesi durumunda inceleme, kararına direnilen dairece yapılır. Direnme kararı öncelikle incelenir. Daire, direnme kararını yerinde görürse kararını düzeltir; görmez ise dosyayı ... ... Genel Kuruluna gönderir" hükmünü içermektedir. Aynı Yasanın 45. maddesiyle 6100 sayılı ... Muhakemeleri Kanunununa eklenen geçici .... maddesinin ikinci fıkrasında "Bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ... ... Genel Kurulunda bulunan dosyalar, kararına direnilen daireye gönderilir.", .... fıkrasında ise " Daire, mümkün olan en kısa sürede direnme kararını inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı ... ... Genel Kuruluna gönderir." hükmü getirilmiştir. Anılan Yasa maddeleri gereğince, yerel mahkemece verilen direnme kararına yönelik olarak yeniden inceleme yapılması neticesinde;

Davacı vekili 04.06.2012 imza ve 01.07.2012 başlangıç tarihli ... yıl süreli işyeri kira sözleşmesine istinaden ....04.2013 tarihinde kiracı şirket ve kefil ... hakkında başlattığı icra takibi ile ödenmeyen 2013 Yılı Nisan ayı kirası ile sözleşmenin .... maddesi gereğince muaccel hale gelen 2013 Yılı Mayıs ve Haziran ayı kira bedellerini talep etmiştir. Davalı ...'in kira sözleşmesini müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığına ilişkin uyuşmazlık bulunmamaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ise 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu durumda kira sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlük tarihi olan 01.07.2012 tarihinden önce imzalanmış olup, imzalanma tarihinde yürürlükte bulunan 818 Sayılı Borçlar Kanun'unun 484. maddesi hükümlerine göre geçerlidir. Sözleşme süresi ... yıl olmakla, takibe konu edilen kira alacağı kefilin sorumlu olduğu dönemi kapsamaktadır. Bu durumda Mahkemece verilen direnme kararının yerinde ve doğru olduğu anlaşıldığından; dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalı tarafın yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan direnme hükmünün 6763 sayılı Kanunun 44. maddesi ile 6100 sayılı ... Muhakemeleri Kanununa eklenen geçici .... maddesinin .... fıkrası uyarınca ONANMASINA, 384.30.TL bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde ... atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

24.01.2017 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/31067, Karar No: 2013/23333, Tarih: 03.12.2013

**7. Ceza Dairesi         2012/31067 E.  ,  2013/23333 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kaçakçılık

HÜKÜM : Hükümlülük, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Suç tarihi ve suça konu eşyanın niteliğine göre, sanığın 5752 sayılı Yasa ile değişik 4733 sayılı Yasa'nın 8/4. maddesi uyarınca cezalandırılması gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi, aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de,

Atılı suçun niteliğine göre, suçtan zarar görmediği halde davaya katılmasına karar verilen gümrük idaresi lehine dilekçe yazım ücreti hükmedilmesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden ve bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 322.maddesi uyarınca, gün adli para cezasının belirlenmesine ilişkin hükmün 1. fıkrasına "..5 GÜN KARŞILIĞI" ibaresinden sonra gelmek üzere "5237 sayılı TCK'nın 52/2.maddesi gereğince" ibaresinin eklenmesi ve gümrük idaresi lehine dilekçe yazım ücreti hükmedilmesine ilişkin fıkranın çıkartılması, diğer kısımlarının aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 03.12.2013 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/35492, Karar No: 2012/6958, Tarih: 26.03.2012

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/35492 E.  ,  2012/6958 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Sanığın 30.04.2004 tarihli Savcılık ve 27.11.2006 tarihli talimat yoluyla alınan ifadelerinde, diğer sanık ... bıçakla tehdidi altında atılı suçu işlediğini ifade etmesi karşısında, bu hususa ilişkin ... ifadesi alınmadan ve bu husus kararda tartışılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması,

2-5237 sayılı TCK’nın 142/1-b maddesinde tanımlanan hırsızlık suçu ile 765 sayılı TCK’nın 493/1. maddesinde tanımlanan suçun öğelerinin farklı olduğu, yaşı büyük sanıklar ile birlikte müştekiye ait işyerinin arka camında bulunan demir parmaklıktaki asma kilidi kesip camı kırarak işyerine girerek bir takım eşyaları çalan sanığın eyleminin 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b maddesine uyan hırsızlık suçunun yanı sıra aynı yasanın 116/2, 151/1. maddelerine uyan işyeri dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarını da oluşturması karşısında, denetime imkan verecek şekilde lehe yasa değerlendirmesi yapılmasında zorunluluk bulunduğu halde, yazılı şekilde hüküm kurulması,

3-Suç tarihinde yaşı küçük olan sanık hakkında yasal ve yeterli olmayan gerekçe ile sosyal inceleme raporu alınmadan hüküm kurulması,

4-Katılan ... ...'ın 13.09.2007 tarihli oturumda hırsızlığa konu eşyalardan bir kısmının iade edildiğini belirtmesi karşısında, kısmi iadenin ne şekilde gerçekleştiği araştırılarak gerçekleşen kısmi iade nedeniyle yakınandan kısmi iade hükümlerinin uygulanmasına rızasının bulunup bulunmadığı sorulmak suretiyle sonucuna göre sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nın 168/1-4 uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

5- Gerekçeli karar başlığında 23.04.2004 olan suç tarihinin yanlış yazılması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak

BOZULMASINA, CMK'nın 326/son maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkının korunmasına, 26.03.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/12051, Karar No: 2024/20783, Tarih: 23.12.2024

**2. Ceza Dairesi         2024/12051 E.  ,  2024/20783 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Ceza Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 03.06.2024

SAYISI : 2022/375 E., 2022/937 K.

ŞİKÂYETÇİ : ...

SUÇ : Hırsızlık

KARAR : Temyiz isteminin reddine

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Ek kararın onanması

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen 03.06.2024 tarihli ve 2022/375 Esas, 2022/937 Karar sayılı ek kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 296/2. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin ek kararı temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 296/2. maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 298/1. maddesi gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

5271 sayılı Kanun’un 286/2-a maddesinde yer verilen; “İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları”nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile aynı Kanun’un 286/3. maddesinde belirtilen suçlar ve aynı Kanun’un 296/1. maddesinin ilgili bölümünde yer alan; “... temyiz edilemeyecek bir hüküm temyiz edilmiş ise …, hükmü temyiz olunan bölge adliye veya ilk derece mahkemesi bir karar ile temyiz istemini reddeder.” şeklindeki hüküm uyarınca; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 03.06.2024 tarihli ve 2022/375 Esas, 2022/937 Karar sayılı ek kararında hukuka aykırılık görülmediğinden sanığın temyiz isteminin, aynı Kanun’un 296/2. maddesi gereği, Tebliğname'ye uygun olarak REDDİ İLE EK KARARIN ONANMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Ortaca 3. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11283, Karar No: 2017/295, Tarih: 19.01.2017

**10. Hukuk Dairesi         2016/11283 E.  ,  2017/295 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, rucüan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davalılar ...A.Ş ve ... yönünden davanın kabulüne, diğer davalılar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum ile davalılar ... ve ... İnş. San. A.Ş vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1- 5510 sayılı Yasanın 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21. maddesindeki, “iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir.” düzenlemesi getirilmiş olup davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 21. maddesidir.

Somut olayda; 11.8.2009 tarihinde davalı ... işyeri sigortalısı ... davalı ... İnşaat San. A.Ş fırmasının AVM inşaat işyerinde havalandırma boşluğundan düşerek vefat ettiği, Mahkemece, hükme esas alınan kusur raporunda, davalı asıl işveren ... İnşaat San A.Ş %50, davalı alt işveren ... %25, sigortalı ... %25 oranında kusurlu olduğu, diğer davalılara kusur atfedilemeyeceği belirtildiği, ceza dosyasından alınan bilirkişi raporu ile hükme esas alınan bilirkişi raporu çelişkili olduğu çelişkiler giderilmeksizin karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, dava konusu iş kazasında; iş kazasının gerçekleştiği iş kolu ile, işçi sağlığı ve işgüvenliği alanında uzman kişilerden seçilecek bilirkişi kurulundan,

kesinleşen ceza kararı ve bilirkişi raporu dikkate alınarak, mevzuat uyarınca hangi önlemlerin alınması gerektiği, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığı ve alınmış önlemlere sigortalının uyup uymadığı yönlerinin yargısal denetime elverir biçimde irdelenip, çelişkiden uzak kusur raporu alınarak karar verilmesi gerekir.

Mahkemece, dava konusu iş kazasında; iş kazasının gerçekleştiği iş kolu ile, işçi sağlığı ve işgüvenliği alanında uzman kişilerden seçilecek bilirkişi kurulundan,

kesinleşen ceza kararı ve bilirkişi raporu dikkate alınarak, mevzuat uyarınca hangi önlemlerin alınması gerektiği, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığı ve alınmış önlemlere sigortalının uyup uymadığı yönlerinin yargısal denetime elverir biçimde irdelenip, çelişkiden uzak kusur raporu alınarak karar verilmesi gerekir.

2-506 sayılı Kanun 4. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasında 2 nci maddede belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler "İşveren" dir.İşveren nam ve hesabına işin yönetimi görevini yapan kimseler "İşveren vekili" dir.Bu kanunda geçen işveren deyimi işveren vekilini de kapsar. İşveren vekili bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerinden dolayı aynen işveren gibi sorumlu” olduğu şeklinde düzenlendiği aynı şekilde 5510 sayılı Kanunun 12. maddesi, "4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işverendir. İşveren adına ve hesabına, işin veya görülen hizmetin bütününün yönetim görevini yapan kimse, işveren vekilidir. Bu Kanunda geçen işveren deyimi, işveren vekilini de kapsar. İşveren vekili ve 4857 sayılı İş Kanununda tanımlanan geçici iş ilişkisi kurulan işveren, bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerinden dolayı işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur" hükmüne amirdir.

İşveren veya üçüncü kişiye karşı açılan davalarda 5510 sayılı Kanunun 21. maddesine göre rücu alacağından sorumluluk belirlenirken kural olarak, işveren yönünden 1. fıkraya göre gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutar esas alınmalı, üçüncü kişi bakımından 4. fıkra gereğince gerçek zarar gözetilmeksizin gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı benimsenmeli ve bunlara kusur oranları uygulanmalı ise de işveren ve üçüncü kişinin birlikte taraf olarak yer aldığı, başka anlatımla aynı anda 1. ve 4. fıkralara dayalı uyuşmazlıklarda, fıkralarda yer alan hükümlerin nasıl anlaşılması ve giderek ne şekilde uygulama yapılması gerektiği önem arz etmektedir.

Daha açık anlatımla, işverenin müteselsilen sorumlu olacağı tutar, 1. fıkra gereğince kendi kusur payı gözetilerek sorumlu tutulacağı miktarın (gelirin ilk peşin sermaye değeri X işverenin kusur oranı), üçüncü kişinin 4. fıkraya göre sorumlu olacağı tutar (gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı X üçüncü kişinin kusur oranı) ile toplamı kadar olmalı, kanun koyucunun getirdiği “gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı” sınırlaması karşısında üçüncü kişinin müteselsilen sorumlu tutulacağı miktarın ise, gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı ile işveren de dahil olmak üzere tüm davalıların kusurları toplamının çarpımı sonucu elde edilecek tutar kadar olması gerekmektedir. Bu yaklaşım ve uygulama, işvereni, iç ilişkide üçüncü kişiye rücu edemeyeceği miktarı Kuruma ödemek zorunda bırakmadığından da hakkaniyete uygundur.

Mahkemece, açıklanan bu maddi ve hukuki olgular karşısında, ceza dosyasındaki saptamalar ve belirlemeler dikkate alınarak, davalı ...'nun olaydaki yetkileri ve konumları net olarak belirlendikten sonra, işveren adına ve hesabına, işin veya görülen hizmetin bütününün yönetim görevini yapıp yapmadığı, işveren vekili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı, işveren vekili ise, yukarıdaki açıklamalar gözetilerek davalı ... yönünden 21/1. madde uygulanması kapsamında değerlendirme yapılarak, Kurum alacağı belirlenmelidir.

Aynı şekilde davalı ... işveren vekili değil ise ve kusur raporunda sorumlunun belirlenmesi durumunda 21/4. madde uygulaması kapsamında değerlendirleme yapılmalıdır.

Ayrıca davalı olan 3. kişiler yönünden kusur raporunda sorumlulklarının belirlenmesi durumunda, yukarıda belirtilen açıklamalar ışında 21/4. madde uygulaması kapsamında kurum alacağı belielenerek karar verilmelidir.

Aynı şekilde davalı ... işveren vekili değil ise ve kusur raporunda sorumlunun belirlenmesi durumunda 21/4. madde uygulaması kapsamında değerlendirleme yapılmalıdır.

Ayrıca davalı olan 3. kişiler yönünden kusur raporunda sorumlulklarının belirlenmesi durumunda, yukarıda belirtilen açıklamalar ışında 21/4. madde uygulaması kapsamında kurum alacağı belielenerek karar verilmelidir.

3-5510 sayılı Kanunun “İş Kazası Ve Meslek Hastalığı İle Hastalık Bakımından İşverenin Ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu” başlıklı 21/1. Maddesine göre; İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. Anılan madde ile tazmin sorumlularının Kurum karşısındaki sorumluluğu bir tavanla sınırlandırılmış olup, bu sorumluluk “...sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı…” bulunmaktadır. Maddenin açık hükmü karşısında; ilk peşin sermaye değerli gelirin, Kurum yararına tazmini mümkün kısmının belirlenebilmesi için gerçek zarar tavan hesabı yapılması zorunluluğu bulunmaktadır. Gerçek zarar hesabı tazminat hukukuna ilişkin genel ilkeler doğrultusunda yapılmalı, sigortalı sürekli iş göremezlik durumuna girmiş ise bedensel zarar hesabı, ölümü halinde destekten yoksun kalma tazminatı (Borçlar Kanununun 45-46, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 54-55. maddeleri) hesabı dikkate alınmalıdır.

Gerçek zarar hesaplanmasında ise; zarar ve tazminata doğrudan etkili olan işçinin net geliri, bakiye ömrü, iş görebilirlik çağı, iş görmezlik ve karşılık kusur oranları, destek görenlerin gelirden alacakları pay oranları, eşin evlenme olasılığı, gibi tüm verilerin hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde öncelikle belirlenmesi gerekir.

Gerçek zarar miktarı; işçinin olay tarihindeki bakiye ömrü esas alınarak aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluşmaktadır. Sigortalı veya hak sahiplerinin bakiye ömürleri daha önceki yıllarda Fransa’dan alınan 1931 tarihli “PMF” cetvelleri ile saptanmakta ise de; Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, ... Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, ... Üniversitesi ve ... Üniversitesi’nin çalışmalarıyla “TRH2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup, Sosyal Güvenlik Kurumunun 2012/32 sayılı Genelgesiyle de ilk peşin sermaye değerlerinin hesabında anılan tablolarının uygulanmasına geçilmiştir. Gerçek zarar hesabı özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu durumda ülkemize özgü ve güncel verileri içeren TRH2010 tablosunun bakiye ömrün belirlenmesinde esas alınması gerekecektir.