muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/641, Karar No: 2020/475, Tarih: 24.11.2020

İfade etmişlerdir.

Sanık ... Kollukta müdafisi huzurunda; olay akşamı dışarıda yemek yeyip bir süre dolaştığını, evine dönerken bir kalabalık fark ettiğini, yaklaşıp baktığında babasını iki gençle tartışırken gördüğünü, alkollü olan bu kişilerin kendi evlerinin hemen önüne kamyon tipi bir aracı park etmek istediklerini, ilk katta ikamet ettikleri için, bu şahıslara araçlarını başka yere park etmelerini, zira kamyona tırmanan birisinin evlerine girip hırsızlık yapabileceğini, sıkıntı çıkabileceğini güzelce ve yalvarırcasına söylediğini, şahısların ise “Sıkıntı varsa biz de sıkıntıyız” şeklinde cevap verdiklerini, daha sonra şahısların aracı alıp başka yere park ettiklerini, bu şahısların konuk geldiği ev sahiplerinden genç bir kıza “Abicim bu şahısları götür buradan” dediği esnada bu iki kişinin yanlarına gelerek gerek kendisine gerekse de babasına küfrettiklerini, şahısları uyardığını, isminin... olduğunu öğrendiği inceleme dışı mağdur sanığın bir bıçak çıkararak babasına ve kendisine doğru sallamaya başladığını, şahsa müdahale ettiği sırada elinden yaralandığını, göremediği bir şahsın...’a silah verdiğini fark ederek binaya girdiğini, 1. kattaki evlerinin balkonundan korkutmak gayesiyle pompalı tüfekle havaya doğru rastgele ateş ettiğini, sokakta toplanan kalabalığın ve şahısların dağıldığını, katılan ...’i yerde yatarken gördüğünü, yaralandığını düşünmediğini, bayılıp düştüğünü sandığını, etraftakilerden 155 Polis İhbar Hattını aramalarını istediğini, gelen görevlilere tüfeği teslim ettiğini, inceleme dışı mağdur sanıklar... ve... ...’dan şikâyetçi olduğunu, katılanı bilerek ve isteyerek yaralamadığını,

Tutuklanması talebiyle sevk edildiği Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinde; olay akşamı dışarıya çıkıp bir süre yürüdüğünü, bu sırada evlerinin önündeki tartışmayı fark edip olay yerine gittiğinde alkollü iki kişi ile babasını tartışırken gördüğünü, evin önüne park etme yüzünden yaşanan tartışmanın uzadığını, bir ara bu kişilerin evine misafir olarak geldiği katılan ...’in de olay yerine geldiğini, katılana herkesin kendilerine baktığını, tartışmanın uzamaması için bu kişileri eve götürmelerini istediğini, katılanın ise kendisine “Sen karışma” şeklinde sözler sarf ettiğini, daha sonra bu kişilerden birinin kendisini yumrukladığını, bıçak çıkarıp babası ...’i yaralamaya çalıştıklarını, araya girince kendisinin bıçakla yaralandığını, daha sonra bu kişilerden birine silah verilmeye çalışıldığını, hem kavganın daha fazla uzamaması hem de kimsenin yaralanmaması amacıyla eve çıkıp av tüfeği ile korkutma amaçlı havaya 2 el ateş ettiğini, kimseyi yaralama gibi bir kastının bulunmadığını,

Mahkemede; hazırlık aşamasında verdiği ifadesini tekrar ettiğini, babası ... ile birilerinin tartıştığı söylendikten sonra olay yerine gittiğini, büyük bir aracın evlerinin önünde park edildiğini gördüğünü, araçtan inen şahıslara aracı parka çekmeleri gerektiğini söylediğini, önce sözlü tartışma ardından kavga çıktığını, ismini sonradan öğrendiği...’ın bıçakla kendisini yaraladığını, elini sarmak için eve çıktığını, önceden satın almış olduğu pompalı tüfeği alarak olay yerine döndüğünü ve herhangi bir hedef gözetmeksizin olayı dağıtmak için rastgele ateş ettiğini, katılanı hedef almadığını, eğer öldürmek istese... veya... ...'ı öldürecek olduğunu, böyle bir neticenin doğmasını istemediğini, pişman olduğunu,

Savunmuştur.

Tahrik kelimesi, sözlüklerde hareket hâlinde olmayan bir şeyi harekete geçirme, kımıldatma, kışkırtma olarak tanımlanmıştır (Türk Dil Kurumu Güncel Sözlüğü, Kubbealtı Lugati.)

İnsanın dış dünyaya yansıyan davranışlarını esas alan ceza hukuku, onun davranışlarında iç dünyasının, o anki ruh hâlinin ve genel psikolojik özelliklerinin önemi bulunduğunu kabul ederek bu psikolojik durumlara belli bir hukuki değer vermektedir. Bu itibarla modern ceza hukuku sadece işlenen suçu değil, suçun işlenmesinde etkili olan nedenleri göz önünde bulundurarak cezalandırma yoluna gitmektedir (Devrim ..., Yeni Türk Ceza Kanunu'nda Haksız Tahrik, AÜHFD, 2004, C. 54, s.225.).

Haksız hareketin kişi üzerinde ve onun psikolojik aleminde bir tepki doğuracağını kabul eden modern ceza hukuku, failin bu durumunu değerlendirmekte, cezai sorumluluğunu azaltan bir sebep olarak görmektedir. Failin bu subjektif durumuna önem veren çeşitli ülkelerin ceza kanunlarında, failin cezasında belli oranlarda indirim yapılması esası kabul edilmiştir (M. Muhtar Çağlayan, Yargıtay İçtihatları Işığında Haksız Tahrik üzerine Bir İzah Denemesi, Adalet Dergisi, Ocak –Şubat, 1982, S.1, s.14.).

Bu düşünceden hareketle 5237 sayılı TCK'nın 29. maddesinde de haksız tahrik;

"Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir" şeklinde, ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak hüküm altına alınmıştır.

Bu düşünceden hareketle 5237 sayılı TCK'nın 29. maddesinde de haksız tahrik;

"Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir" şeklinde, ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak hüküm altına alınmıştır.

Ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak düzenlenen haksız tahrik, kişinin haksız bir fiilin kendisinde meydana getirdiği hiddet ya da şiddetli elemin etkisi altında suç işlemesi durumunda kusur yeteneğindeki azalmayı ifade etmektedir. Bu hâlde fail, suç işleme yönünde önceden bir karar vermeden, dışarıdan gelen etkinin ruhsal yapısı üzerinde meydana getirdiği karışıklığın neticesi olarak bir suç işlemeye yönelmektedir. Bu yönüyle haksız tahrik, kusurun irade unsuru üzerinde etkili olan nedenlerden biridir. Başka bir anlatımla, haksız tahrik hâlinde failin iradesi üzerinde zayıflama meydana gelmekte, böylece haksız fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altındaki kişinin suç işlemekten kendisini alıkoyma yeteneği önemli ölçüde azalmaktadır.

Ceza Genel Kurulunun istikrar kazanmış kararları ile öğretide de kabul gören görüşler doğrultusunda haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi için;

a) Tahriki oluşturan haksız bir fiil bulunmalı,

b) Fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı,

c) Failin işlediği suç bu ruhsal durumunun tepkisi olmalı,

d) Haksız tahrik teşkil eden eylem mağdurdan sâdır olmalıdır.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda, 765 sayılı Kanun'da yer alan "ağır – hafif tahrik" ayırımına son verilerek; tahriki oluşturan eylem, somut olayın özelliklerine göre hâkim tarafından değerlendirilip, sanığın iradesine etkisi göz önünde bulundurulmak suretiyle, maddede gösterilen iki sınır arasında belirlenen oranda cezasından makul bir indirim yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi açısından, failin suçu ilk haksız fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işleyip işlememesi önemlidir. Mağdur ya da ölenden gelen haksız hareketin psikolojik etkisinin devam ettiğinin kabulünde zorunluluk bulunan hâllerde, haksız tahrik hükmünün uygulanması gerekmektedir.

Haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi açısından, failin suçu ilk haksız fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işleyip işlememesi önemlidir. Mağdur ya da ölenden gelen haksız hareketin psikolojik etkisinin devam ettiğinin kabulünde zorunluluk bulunan hâllerde, haksız tahrik hükmünün uygulanması gerekmektedir.

Karşılıklı tahrik oluşturan eylemlerin varlığı hâlinde, fail ve mağdurun yek diğeri yönünden tahrik oluşturan bu haksız davranışları birbirlerine oranla değerlendirilmeli, öncelik-sonralık durumları ile birbirlerine etki-tepki biçiminde gelişip gelişmediği göz önünde tutulmalı, ulaştıkları boyutlar, vahamet düzeyleri, etkileri ve dereceleri gibi hususlar dikkate alınmalı, buna göre; etki-tepki arasında denge bulunup bulunmadığı gözetilerek, failin başlangıçtaki haksız davranışına gösterilen tepkide aşırılık ve açık bir oransızlık saptanması hâlinde, failin haksız tahrik hükümlerinden yararlandırılması yoluna gidilmelidir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Sanık ...’ın, İstanbul’un Bahçelievler ilçesindeki...'ta bulunan 8 numaralı binanın ilk katında annesi... ve babası inceleme dışı mağdur sanık ... ile birlikte yaşadığı, evlerinin karşısındaki 15 numaralı binada ise katılan ... (...)’in, kızı tanık ... ve oğlu... ile birlikte ikamet ettiği, inceleme dışı mağdur sanıklar... ve... ...’ın ise katılan ...'in yeğeni oldukları, olay akşamı bir miktar içki içen... ve...’in, teyzeleri ...’i ziyaret etmek için saat 21.30 sıralarında...’ın kullandığı kasası kapatılmış kamyonetle...’a geldikleri ve kamyoneti sanığın ikamet ettiği 8 numaralı binanın önüne park etmeye çalıştıkları, dar sokakta, evinin önüne araç park edilmesini önlemek için kaldırıma yerleştirdiği beton engellere aracın çarptığını duyan sanığın babası ...’in 1. kattaki evinin penceresinden... ve...’e seslenerek kamyonetlerini evin önüne park etmemeleri hususunda uyardığı, bu nedenle... ve... ile aralarında tartışma çıktığı, sanık ...’ın da olay yerine gelerek araca tırmanan birinin ilk kattaki evlerine girerek hırsızlık yapabileceğini söyleyip... ve...’den araçlarını başka yere park etmelerini istediği, tartışma seslerini duyan katılan ... ile tanık ...’in ikametlerinden inerek olay yerine geldikleri, ... ve...’in aracı sanığın evinin önünden alarak başka yere park ettikten sonra olay yerine döndükleri sırada sözlü tartışmanın birden kavgaya dönüştüğü, yaşanan kavga sırasında...’ın sanığın ikamet ettiği binanın giriş kapısının camını kırdığı ve bıçakla sanığın babası ...’i basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde hafif nitelikte, sanık ...’ı ise basit bir tıbbi müdahale ile giderilemez nitelikte elinden yaraladığı, kavganın meydana geldiği kendi evinin önünden koşarak ayrılan sanığın, eve girerek evden aldığı pompalı tüfekle evin balkonundan birkaç kez ateş ettiği, sanığın sokakta bulunanları hedefleyerek yaptığı bu atışlardan birinin olay yerinden kaçmaya çalışan katılan ... ...’in sırtına isabet ettiği, katılanın sırtından giren saçma tanelerinin göğüs boşluğuna girip akciğeri yaraladığı, 7 ve 8. kaburga kemiklerinde kırığa yol açarak sol meme bölgesinden vücudu terk ettiği, yaralanmanın hayat fonksiyonlarına orta (3.) derece etkili kırığa, göğüs duvarında yumuşak doku amfizemine, sol hemitoraksta hemopnömotoraksa ve sol alt lobda parankim hasarına sebebiyet verdiği ve kişinin yaşamını tehlikeye soktuğu anlaşılan olayda;

Soruşturma aşamasında ifadesi bulunmayan ve olay tarihinden 9 ay 22 gün sonra, hükmün de açıklandığı son celsede sanık müdafisinin talebi üzerine ifadesine başvurulan tanık ...’in; olay sırasında katılanın, "Şerefsizler, namussuzlar” şeklindeki sözlerle sanığa hakaret ettiğine, “...sanığın elinde silah bulunmadığı, olayın birkaç saniye içinde gelişip sonlandığı, bu kadar kısa sürede dışarıdan gelen sanığın eve girip silah alacak kadar hızlı olabileceğini zannetmediği, katılanın olayı sakinleştirmeye çalışmadığı, aksine olayı alevlendirdiğine,” ilişkin beyanlarına; olay sırasında tüfekle ateş ettiğini kabul eden sanığın savunmalarında katılanın kendisine hakaret ettiği yönünde hiçbir beyanının bulunmaması ve sanığın savunmalarını dahi aşacak şekilde maddi olgu ve diğer mağdur sanık ve tanık anlatımları ile çelişmesi ve komşusu olan sanığı cezadan kurtarmaya yönelik olması nedeniyle itibar edilemeyeceği, bu şekilde katılan ...’den kaynaklanan ve sanığa yönelen herhangi bir haksız fiil bulunmayan olayda sanık hakkında haksız tahrik hükmünün uygulanma koşullarının oluşmadığı kabul edilmelidir.

Bu itibarla haklı nedene dayanmayan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan bir Ceza Genel Kurulu Üyesi; sanık hakkında eksik araştırmayla hüküm kurulduğu, bu nedenle itirazın değişik gerekçeyle kabul edilmesi gerektiği düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ :

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE,

2- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 24.11.2020 tarihinde yapılan müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/14609, Karar No: 2019/2475, Tarih: 11.03.2019

**8. Hukuk Dairesi         2018/14609 E.  ,  2019/2475 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup, hükmün bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

K A R A R

Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına, mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verildiğine ve takdirde bir isabetsizlik bulunmadığına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve 44,40 TL onama harcının peşin harçtan mahsubu ile artan 27,40 TL'nin temyiz eden bir kısım davalılara iadesine, 11.03.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/9557, Karar No: 2011/14570, Tarih: 21.09.2011

**5. Hukuk Dairesi         2011/9557 E.  ,  2011/14570 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmazlara gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazı yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine ve aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, 21.09.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/26640, Karar No: 2016/23957, Tarih: 25.10.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/26640 E.  ,  2016/23957 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, aylık ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ikramiye ve ilave tediye, sosyal yardım, ek tazminat, vardiya zammı, yol ve yemek ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı ve davalı ... Kurumu avukatınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, davalının uhdesinde bulunan Eynez yer altı sahasında, kömür üretim işinin hizmet alım sözleşmesi ile ihale edildiğini, müvekkili işçinin davalıya ait işyerinde kayden alt işveren işçisi olarak çalıştığını, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kanuna aykırı kurulduğunu ve muvazaaya dayandığını, davalının bünyesinde aynı görev ve kıdemde kadrolu çalışan işçilerin sahip olduğu tüm mali hakların müvekkiline de sağlanması gerektiğini ileri sürerek, aylık ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ikramiye ve ilave tediye, sosyal yardım, ek tazminat, vardiya zammı, yol ve yemek ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı ... Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü vekili, maden ocağı ruhsat sahibinin ve dava konusu ihale sözleşmesinin tarafının Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu olduğunu, müvekkilinin ise Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’ndan ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğunu, davanın müvekkiline yöneltilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Kurumu vekili, müvekkili kurum ile davacının çalıştığı müteahhit arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığını, ihale makamı olan müvekkilinin, işi bir bütün olarak ihale ettiğini, işlemin mevzuata uygun olduğunu, muvazaa bulunmadığını, davacının iddia ve taleplerinde haksız olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan delillere dayanılarak, yazılı gerekçeyle fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları yönünden iddianın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın esastan reddine, diğer talepler yönünden ise davanın belirsiz alacak davası türünde açılamayacağı gerekçesiyle hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve davalı ... Kurumu vekili temyiz etmiştir.

Taraflar arasında öncelikle çözülmesi gereken uyuşmazlık, davanın hangi tüzel kişiliğe karşı yöneltildiği ve taraf sıfatının kime ait olduğu noktalarındadır.

Somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde davalı taraf “... Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü” şeklinde gösterilmiştir. Dava dilekçesinin, “Hipodrom Caddesi No: 12 Yenimahalle, Ankara” adresine tebliğ edilmesi üzerine, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu vekili, davaya cevap dilekçesini sunmuştur.

Taraflar arasında öncelikle çözülmesi gereken uyuşmazlık, davanın hangi tüzel kişiliğe karşı yöneltildiği ve taraf sıfatının kime ait olduğu noktalarındadır.

Somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde davalı taraf “... Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü” şeklinde gösterilmiştir. Dava dilekçesinin, “Hipodrom Caddesi No: 12 Yenimahalle, Ankara” adresine tebliğ edilmesi üzerine, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu vekili, davaya cevap dilekçesini sunmuştur.

Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’ndan ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. Mahkemece de bu husus nazara alınarak, davacı tarafa, davanın hangi kuruma yöneltilmiş olduğunun açıklanarak tereddütün giderilmesi için süre verilmiştir. Davacı vekili ise, sunduğu dilekçesinde, davanın sadece Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’ne yöneltilmiş olduğunu açıklamıştır. Dava dilekçesi bu kez, Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiş, tebliğ üzerine vekili davaya cevap dilekçesini sunmuştur.

Yukarıda açıklanan hususlar nazara alındığında, eldeki davanın davalısı sadece, Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’dür. Mahkemece ise, her iki tüzel kişiliğin davalı olduğu kabul edilerek, hüküm tesis edilmiştir.

Maden sahası ruhsat sahibinin ve bu saha ile ilgili imzalanan sözleşmenin tarafının Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu olması karşısında, Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’nün taraf sıfatına haiz olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak, dava dilekçesinde davalı tarafın yanlış gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanmaktadır. Bu halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 124. maddesi uyarınca, davalı tarafın Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu olarak değiştirilerek, Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’nün davanın tarafı olmaktan çıkartılması için davacı tarafa süre verilmeli ve neticeye göre yargılama devam edilmelidir. Bu yönde bir işlem tesis edilmeden, sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Kabule göre de, mahkemece, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları dışındaki talepler bakımından, davanın belirsiz alacak davası açılamayacağı kabul edilerek hukuki yarar yokluğundan usulden ret kararı verilmiş ise de, aşağıda açıklanan nedenlerle, usulden ret kararı yerinde değildir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesiyle, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre,

"(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre,

"(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir."

Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde kanunlaşmıştır.

Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafca belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hali, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanmalıdır.

Madde gerekçesinde "Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkansız olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, böyle bir dava açılamaz. Çünkü, her davada arandığı gibi, burada da hukuki yarar aranacaktır, böyle bir durumda hukuki yararın bulunduğundan söz edilemez. Özellikle, kısmi davaya ilişkin yeni hükümler de dikkate alınıp birlikte değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hallerde bu yola başvurulması kabul edilemez." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirli veya belirlenebilir nitelikte olması durumunda, belirsiz alacak davası açılarak bu davanın sağladığı imkanlardan yararlanmanın mümkün olmadığına işaret edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesinde, sorunun çözümünde yol gösterici mahiyette kriterlere yer verilmiştir. Anılan madde fıkrasında, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabileceği hüküm altına alınmış, madde gerekçesinde de "karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin bilirkişi ya da keşif incelemesi sonucu)" belirlenebilme hali açıklanmıştır.