muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/4379, Karar No: 2022/4315, Tarih: 01.06.2022

**1. Ceza Dairesi         2022/4379 E.  ,  2022/4315 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs

HÜKÜM : TCK'nin 82/1-e, 35/1-2, 31/2, 62. maddeleri uyarınca "5 yıl 12 ay 15 gün" hapis cezasına mahkumiyet

TEMYİZ EDENLER : Suça sürüklenen çocuk müdafii, katılan vekili

TÜRK MİLLETİ ADINA

Mahalli mahkemece bozma üzerine verilen hüküm suça sürüklenen çocuk ve katılan vekili tarafından temyiz edilmekle dosya okunarak incelendi;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, suça sürüklenen çocuğun katılana yönelik nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, cezayı azaltıcı takdiri indirim sebeplerinin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, suça sürüklenen çocuk savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre bozma üzerine verilen hükümde bozma nedenleri dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, katılan vekilinin bir sebebe dayanmayan; suça sürüklenen çocuk müdafinin; eylemin haksız tahrik altında işlendiğine, kastın yaralama olduğuna, beraatine karar verilmesi gerektiğine yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine,

Ancak;

1)Nüfus kayıt örneğinden 23.01.1999 doğumlu olduğu anlaşılan suça sürüklenen çocuğun, 27.04.2021, 08.06.2021 tarihli duruşmalarda 18 yaşını doldurduğu halde, duruşmanın açık yapılması gerekirken kapalı yapılması ve hükmün de kapalı duruşmada açıklanması suretiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (B. ve P. /Birleşik Krallık, P. 32-49; Diennet/Fransa, Seri A No: 325, 26/09/1995; Axen/Almanya, Seri A No: 72, 08/12/1983) kararlarına ve 5271 sayılı CMK’nin 182. maddesine muhalefet edilmesi,

2)UYAP kayıtlarına göre, hüküm tarihinde ... E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda başka suçtan hükümlü olarak bulunan suça sürüklenen çocuğun duruşmaya getirtilmeden hakkında mahkumiyet hükmü kurulması suretiyle, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (Ludi/İsviçre, B. No: 12433/86, 15/06/1992 P. 49/50; Artico/İtalya, B. No: 6694/74, 13/5/1980 P. 33; Sejdovic/İtalya, B. No: 56581/00, 1/3/2006 P. 81) kararlarında belirtildiği üzere savunma hakkı kısıtlanarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6. maddesine, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nin 196. maddesine muhalefet edilmesi,

3)Katılan hakkında düzenlenen ... Adli Tıp Şube Müdürlüğü raporuna göre, göğsün sağ bölgesinden hemopnömotoraksa neden olacak şekilde yaşamı tehlikeye sokar nitelikte yaralandığının anlaşıldığı olayda, teşebbüs nedeniyle 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası öngören TCK'nin 35. maddesi uyarınca meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı birlikte gözetilerek makul bir ceza tayini yerine yazılı şekilde 14 yıl 6 ay hapis cezasına hükmolunması suretiyle eksik ceza tayini,

3)Katılan hakkında düzenlenen ... Adli Tıp Şube Müdürlüğü raporuna göre, göğsün sağ bölgesinden hemopnömotoraksa neden olacak şekilde yaşamı tehlikeye sokar nitelikte yaralandığının anlaşıldığı olayda, teşebbüs nedeniyle 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası öngören TCK'nin 35. maddesi uyarınca meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı birlikte gözetilerek makul bir ceza tayini yerine yazılı şekilde 14 yıl 6 ay hapis cezasına hükmolunması suretiyle eksik ceza tayini,

4)Kabule göre de; suça sürüklenen çocuk hakkında TCK'nin 82/1-e, 35, 31/2. maddeleri uyarınca belirlenen "7 yıl 3 ay" hapis cezası üzerinden TCK'nin 62. maddesi gereğince (1/6) oranında indirim yapıldığında sonuç cezanın "6 yıl 15 gün" hapis cezası yerine "5 yıl 12 ay 15 gün" hapis cezası olarak tespiti suretiyle eksik ceza tayini,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafii ve katılan vekilinin temyiz sebepleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 01.06.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/2486, Karar No: 2012/27529, Tarih: 18.09.2012

**8. Ceza Dairesi         2010/2486 E.  ,  2012/27529 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık, kasten yaralama, memura hakaret ve kavgada silah boşaltma

HÜKÜM : Sanık ...'nin 6136 sayılı Yasaya aykırılık memura hakaret ve kavgada silah boşaltma suçlarından; sanık ...'in kasten yaralama suçundan hükümlülüklerine ve müsadereye

Gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Sanık ... hakkında 6136 sayılı yasaya aykırılık suçundan kurulan hükme ilişkin temyiz incelemesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin tahkikat neticelerine uygun olarak tecelli eden kanaat ve takdirine, tetkik olunan dosya içeriğine göre sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün oybirliğiyle (ONANMASINA),

2- Sanık ... hakkında memura hakaret ve kavgada korkutmak için silah boşaltmak suçlarından kurulan hükümlere ilişkin temyize gelince;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7, 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddeleri karşısında; sanığa yüklenen suçların yasa maddesinde öngörülen cezalarının türü ve üst sınırı itibariyle tabi olduğu suç tarihinde yürürlükte bulunan ve lehe olan 765 sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddelerinde belirlenen 7 yıl 6 aylık dava zamanaşımının suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış ve sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmekle sair yönler incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), ancak; yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta anılan yasanın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan sanık hakkında açılan bu kamu davasının gerçekleşen dava zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK.nun 102/4,104/2 ve CMK.nun 223. maddeleri gözetilerek oybirliğiyle (DÜŞÜRÜLMESİNE),

3- Sanık ... hakkında kasten yaralama suçundan kurulan hükme ilişkin temyize gelince;

UYAP ortamından alınan nüfus kayıt örneğine göre sanığın hükümden sonra 18.11.2010 tarihinde vefat ettiğinin anlaşılması karşısında, sanık hakkında açılan kamu davasının 5237 sayılı TCK.nun 64. maddesi gereğince düşürülmesine karar verilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), aynı Yasanın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta karar verilmesi mümkün bulunduğundan, sanık hakkında açılan kamu davasının sanığın vefatı nedeniyle 5237 sayılı TCK.nun 64/1. maddesi gereğince (DÜŞÜRÜLMESİNE), 18.09.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/643, Karar No: 2022/1494, Tarih: 10.11.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/643 E.  ,  2022/1494 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi

1. Taraflar arasındaki "kambiyo şikâyeti" isteminden dolayı yapılan inceleme sonunda, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, şikâyetin kabulü ile takibin iptaline ilişkin verilen karar, alacaklı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı alacaklı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. İNCELEME SÜRECİ

Borçlular İstemi:

4. Borçlular vekili şikâyet dilekçesinde; müvekkilleri aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe dayanak çekte alacaklının cirosu bulunmadığından yetkili hamil olmadığını, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 170/a maddesi gereğince kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapamayacağını, müvekkillerinin takip konusu çekle ilgili herhangi bir borcunun bulunmadığını, çekin müvekkili ...nin elinde bulunduğu esnada kaybedildiğini, alacaklı bankanın çekin arkasında cirosu bulunan M.T.B. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’ne karşı icra takibi yapmadığını, alacaklı bankanın çeki ne şekilde elde bulundurduğunun anlaşılamadığını, yetkili hamil olmayan alacaklı bankanın keşideci Hatice Hamamaoğlu’ndan çek tazminatı talep edemeyeceğini, alacaklı bankanın cirantalardan da çek tazminatı talep edemeyeceğini, işlemiş faiz miktarının da yüksek olduğunu ileri sürerek takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Alacaklı Cevabı:

5. Alacaklı vekili cevap dilekçesinde; takip konusu çekin müvekkili bankanın müşterisi olan M.T.B. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından kredi borçlarına mahsuben müvekkili bankaya verildiğini, çekin tüm unsurlarının mevcut olup ciro silsilesinin düzgün olduğunu, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu, çekle ilgili açılan menfi tespit davasının Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17.05.2016 tarihli ve 2014/128 E., 2016/479 K. sayılı kararı ile reddine karar verildiğini, borçluların iddialarının yerinde olmadığını belirterek şikâyetin reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

6. Silivri 1. İcra (Hukuk) Mahkemesinin 12.12.2017 tarihli ve 2016/183 E., 2017/355 K. sayılı kararı ile; işlemiş faiz hesabına göre takipte fazla faiz talebi bulunmadığından faize ilişkin itirazın reddinin gerektiği, alacaklı bankanın yetkili hamil olmadığı yönündeki şikâyet yönünden ise, Özel Dairenin 26.04.2017 tarihli ve 2017/1920 E., 2017/6453 K. sayılı "6102 sayılı TTK'nun 790. maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse bu son ciroyu imzalayan kimse çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi yer almaktadır. Aynı Kanun'un 798. maddesine göre ise, çekin bir takas odasına ibrazı, ödeme için ibraz yerine geçer. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliği'nin 14/B maddesinin ikinci fıkrasında; “Elektronik ortamda işlem yapan takas odalarında, bankalarca, muhatap bankalara fiziken ibraz edilmeyen çekler için birbirlerine vekalet vererek hesaben tesviye edilmek amacıyla işlem yapacak bankalar, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu’nca hazırlanan protokolü imzalamak suretiyle bu faaliyetlere katılabilirler” hükmüne yer verilmiştir. Somut olayda takip alacaklısı Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O'nun, ibraz işlemlerini, yukarıda belirtilen yönetmelik hükmü gereği muhatap İş Bankası adına vekaleten yaptığı görülmektedir. Takip alacaklısı Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. aynı zamanda muhatap banka durumunda olmadığından ve çek adı geçen banka tarafından ibraz edildiğinden, takip yapan bankanın yetkili hamil olduğunun kabulü gerekir." şeklindeki içtihadına göre somut olayda alacaklı bankanın yetkili hamil olduğu, çek tazminatına yönelik itiraza gelince, Özel Dairenin 09.05.2017 tarihli ve 2016/13125 E., 2017/7445 K. sayılı "6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 783/3. maddesi; “Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin %10'unu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder” hükmünü içermektedir. Çeki keşide eden kimsenin, bu çekin karşılığı olan miktarı, ibraz süresi içerisinde muhatap banka nezdinde bulundurması zorunludur. Dolayısıyla, alınan ödeme yasağı kararı nedeniyle, borçlu tarafından karşılığı bulundurulan çek bedelinin ödenmemesinden dolayı keşideci çek tazminatından sorumlu tutulamaz." şeklindeki içtihadına göre somut olayda çek tazminatından sorumluluğun bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesi ile istemin kısmen kabulü ile takibin 18.000TL'lik çek tazminatı yönünden iptaline, borçluların sair istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararı:

7. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararı:

7. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

8. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 13.07.2018 tarihli ve 2018/879 E., 2018/1876 K. sayılı kararı ile; takibe konu çekte alacaklı bankanın muhatap bankaya vekâleten ibraz işlemlerini yaptığı, çekin takas merkezine Vakıfbank Kavacık şubesi aracılığı ile ibraz edildiği, bu hususun Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde (doğrusu Bakırköy 9. Asliye Ticaret Mahkemesi) görülen çek iptali davası nedeni ile mahkemece sorulan müzekkereye verilen yanıttan anlaşıldığı, çekin bankaya M.T.B. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından ibraz edildiği, çeki elinde bulunduran bankanın yetkili hamil sayılabilmesi için kendisine yapılmış bir cironun bulunması gerektiği, kendisine ciro yapılmadan çeki elinde bulunduran kişinin yetkili hamil sayılamayacağı, somut olayda da son hamil tarafından banka adına yapılmış bir ciro olmadığından ciro silsilesinde kopukluk bulunduğu, bankanın sadece vekâleten muhatap bankaya ait ibraz işlemlerini gerçekleştirdiği, çeki elinde bulunduran ve sadece ibraz işlemlerini yapan bankanın yetkili hamil sayılmasının mümkün olmadığı gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, alacaklının yetkili hamil olmadığı yönündeki şikâyetin kabulü ile takibin İİK'nın 170/a-2 maddesi gereğince iptaline, borçlular vekilinin istinaf talebi kabul edildiğinden alacaklı vekilinin istinaf talepleri hakkında karar ittihazına yer olmadığına karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

9. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

10. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 24.12.2019 tarihli ve 2018/14496 E., 2019/18377 K. sayılı kararı ile;

Özel Daire Bozma Kararı:

9. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

10. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 24.12.2019 tarihli ve 2018/14496 E., 2019/18377 K. sayılı kararı ile;

“…Alacaklı tarafından çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile başlatılan takipte borçluların, icra mahkemesine başvurularında, alacaklının çekte cirosunun bulunmadığından, yetkili hamil olmadığını, çek tazminatı talep edilemeyeceğini ve faize itiraz ettiklerini ileri sürerek takibin iptalini talep ettikleri, mahkemece, alacaklı bankanın yetkili hamil olduğu, faiz itirazının yerinde olmadığı ancak çek kapsamında alınan ödeme yasağı kararı nedeniyle borçlu tarafından karşılığı bulundurulan çek bedelinin ödenmemesinden dolayı keşidecinin çek tazminatından sorumlu tutulamayacağı belirtilerek davanın kısmen kabulü ile takibin çek tazminatı yönünden iptaline karar verildiğini belirtmiş, borçlular ve alacaklı banka tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince çeki elinde bulunduran banka lehine ciro yapılmadığını, sadece ibraz işlemi yapan bankanın yetkili hamil sayılmasının mümkün olmadığını belirtilerek borçluların istinaf başvurularının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve takibin iptaline, borçluların istinaf talebi kabul edildiğinden alacaklı bankanın istinaf sebepleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedildiği, bu kararın alacaklı banka tarafından temyiz edildiği anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK'nun 790. maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse bu son ciroyu imzalayan kimse çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Kanun'un 798. maddesine göre ise, çekin bir takas odasına ibrazı, ödeme için ibraz yerine geçer. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliği'nin 14/B maddesinin ikinci fıkrasında; “Elektronik ortamda işlem yapan takas odalarında, bankalarca, muhatap bankalara fiziken ibraz edilmeyen çekler için birbirlerine vekalet vererek hesaben tesviye edilmek amacıyla işlem yapacak bankalar, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu’nca hazırlanan protokolü imzalamak suretiyle bu faaliyetlere katılabilirler” hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda takip alacaklısı Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O'nun, ibraz işlemlerini, yukarıda belirtilen yönetmelik hükmü gereği muhatap HSBC adına vekaleten yaptığı görülmektedir. Takip alacaklısı Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O., aynı zamanda muhatap banka durumunda olmadığından ve çek adı geçen banka tarafından ibraz edildiğinden, takip yapan bankanın yetkili hamil olduğunun kabulü gerekir. Ayrıca çek tazminatından cirantanın sorumlu olmayacağı tartışmasızdır.

Somut olayda takip alacaklısı Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O'nun, ibraz işlemlerini, yukarıda belirtilen yönetmelik hükmü gereği muhatap HSBC adına vekaleten yaptığı görülmektedir. Takip alacaklısı Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O., aynı zamanda muhatap banka durumunda olmadığından ve çek adı geçen banka tarafından ibraz edildiğinden, takip yapan bankanın yetkili hamil olduğunun kabulü gerekir. Ayrıca çek tazminatından cirantanın sorumlu olmayacağı tartışmasızdır.

O halde, Bölge adliye mahkemesince alacaklı bankanın yetkili hamil olduğunun kabulü ile borçluların istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekirken ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ile takibin iptaline dair kararı isabetsizdir ...” gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur.

Direnme Kararı:

11. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 24.05.2020 tarihli ve 2020/868 E., 2020/1312 K. sayılı kararı ile; önceki karar gerekçesinin yanında, borçlu İnsima şirketi tarafından davalı Vakıfbank aleyhine açılan istirdat davasının Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17.05.2016 tarihli ve 2014/128 E., 2016/479 K. sayılı kararı ile reddine karar verildiği, ancak kararın Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 19/02/2018 tarihli ve 2016/15065 E., 2018/723 K. sayılı kararı ile bozulduğu, Özel Dairenin bozma kararında da tespit edildiği üzere takip alacaklısı bankanın ibraz kaşesini takas odaları yönetmeliğinin ilgili hükmü gereğince muhatap banka olduğu anlaşılan HSBC adına vekâleten yaptığı, bu hususun tartışmasız olduğu, ancak çekin en son cirantası olduğu anlaşılan M.T.B. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'den alacaklı bankaya geçtiğini gösteren bankaya ait bir cironun bulunmadığı, icra mahkemesince hamilin, ciro silsilesinde yer alıp almadığının tespiti gerektiği, çek incelendiğinde çeki bankaya dava dışı şirketin ibraz ettiğinin görüldüğü, alacaklı bankanın çekin M.T.B. şirketi tarafından kredi borçlarından mahsup edilmek üzere kendisine verildiğini, bu nedenle yetkili hamil olduğu, takipte adı geçen şirketin borçlu olmadığı bir çekin ibrazdan sonra ciro edilmeksizin başkasına devrinin olanaksız olduğu, ibrazdan sonra alacaklının hak sahibi olabilmesi için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 793. maddesi gereği adına alacağın temliki sonucunu doğuran bir cironun bulunması gerektiği, dayanak çekte ise ciro bulunmadığından alacaklının yetkili hamil olarak kabul edilemeyeceği gerekçesi ile direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

12. Direnme kararı alacaklı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

13. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe dayanak çekte alacaklının yetkili hamil olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

Direnme Kararının Temyizi:

12. Direnme kararı alacaklı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

13. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe dayanak çekte alacaklının yetkili hamil olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

14. Öncelikle belirtmek gerekir ki İİK'nın 167. maddesinin 1. fıkrasına göre alacaklının kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapabilmesi için alacağının mutlaka bir kambiyo senedine bağlı olması gerekir. Dolayısıyla alacaklının çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapabilmesi için çekin TTK'nın 780. maddesinde yazılı unsurları taşıması gerekir.

15. İcra ve İflas Kanunu’nun 170/a maddesi gereğince icra mahkemesi, müddetinde yapılan şikâyet ve itiraz dolayısıyla, usulü dairesinde kendisine intikal eden işlerde takibin müstenidi olan kambiyo senedinin bu vasfı haiz olmadığı veya alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip bulunmadığı hususlarını re’sen nazara alarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile yapılan takibi iptal edebilir.

16. Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapan alacaklı, kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip olmadığı, özellikle alacaklının kambiyo senedinin yetkili hamili olmadığı, kambiyo senedinin borçlusu olmayan kişiye karşı takip yaptığı veya protesto çekmesi gereken hâllerde protesto çekmediği (veya takip konusu çeki süresinde muhatap bankaya veya bir takas odasına ibraz etmediği) hâlde, icra müdürü takip talebini kabul ederek borçluya kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna ilişkin (10 örnek) ödeme emri gönderirse, borçlu, beş gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunarak, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibin iptalini sağlayabilir ( Kuru, Baki: İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 810).

17. Somut olayda takip dayanağı çekin TTK'nın 780. maddesinde yazılı unsurları taşıyan emre yazılı çek olduğu, keşideci ...’nun çeki ... emrine düzenlediği (TTK m. 788/1), lehtarın cirosu ile çekin İnsima İnşaat Elektrik Makine Sistemleri Malzeme ithalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti.’ne geçtiği, bu şirketin cirosu ile çekin M.T.B. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’ne geçtiği, bu şirketin cirosu ile de çeki devralan Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. Kavacık Şubesinin çeki muhatap HSBC Bank A.Ş. adına vekâleten 10.03.2014 tarihinde ibraz ettiği, alacaklı T. Vakıflar Bankası T.A.O. tarafından şikâyetçi borçlular hakkında çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe geçildiği, borçlular vekilinin alacaklının kambiyo senedinin yetkili hamil olmadığından kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip bulunmadığını ileri sürerek yasal süresinde şikâyette bulunduğu görülmektedir.

18. Uyuşmazlığın çözümü bakımından emre yazılı çeklerin devrinin açıklanmasında fayda vardır.