muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/544, Karar No: 2022/123, Tarih: 24.02.2022

**Ceza Genel Kurulu         2017/544 E.  ,  2022/123 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Dairesi : 12. Ceza Dairesi

Davacı ... ... ... vekilinin, müvekkili ...'in silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediği isnadıyla 14.04.2012 tarihinde yakalanıp gözaltına alındığı, 16.04.2012 tarihinde tutuklandığı, tutuklandığı suç nedeniyle hakkında 12.04.2013 tarihinde kamu davası açıldığı, ilgili mahkemece 24.04.2013 tarihinde tensip zaptı düzenlenmesine rağmen 22.08.2013 tarihinde duruşmaya çıkarılarak tahliye edildiği, yakalama anından itibaren yaklaşık 16 ay tutuklu kaldığı hâlde hâkim huzuruna çıkarılmadığı ve bu nedenle uğranılan 5.000 TL manevi zararın gözaltına alındığı tarihten itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte davalı ... Hazinesinden tahsili talebiyle açtığı davanın reddine ilişkin ... 6. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 16.01.2014 tarihli ve 286-5 sayılı hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 14.12.2015 tarih ve 19906-19237 sayı ile;

"...1- Dosya kapsamı itibarıyla 16.04.2012 tarihinde tutuklanan tutukluluk hâli farklı tarihlerde uzatılan sanık (davacı) hakkında 5271 sayılı CMK’nın 141/1-a,d maddeleri gereğince uzun süre tutukluluk halinin sürdürülmesi gerekçelerinin ve makul sürede hakkında karar verilip verilmediğinin ve dolayısıyla davacının manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığının belirlenmesi açısından, hakkındaki soruşturma ve kovuşturma kapsamı incelenerek, soruşturma ve kovuşturmanın uzun sürmesinin nedenlerinin incelenmesi gerektiğinin anlaşılması karşısında, öncelikle tazminat istemine konu olan dayanak dosyadaki iddianame, davacıya (sanığa) ait tutuklama kararları, tutuklama inceleme tutanakları, davacı (sanık) ile ilgili tutanak ve belgeler getirtilip davacının taleplerinin incelenmesi gerektiğinin düşünülmemesi ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 19/son maddesi 'Hürriyeti kısıtlanan kişilerin en kısa zamanda bırakılmasının' sağlanmasını öngördüğü gibi yine Anayasa'nın 90/son maddesine göre, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalardan olan ve uygulama önceliği olan, İnsan Hakları Sözleşmesinin 5/3. maddesindeki 'Yakalanan veya tutuk durumda bulunan herkes hemen bir hakim veya adli görev yapmaya yasayla yetkili kılınmış diğer bir görevli önüne çıkarılır' düzenlemeleri ile birlikte 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141/1-d maddesine göre, 'Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen' kişilere de tazminat verilmesini öngördüğünden, soruşturma ve kovuşturma sürecinde tutukluluğun yasal dayanağının kalıp kalmadığı da irdelenerek, tutukluluk hâli ve yargılama süreci yönünden makul sürenin aşıldığı iddiasının değerlendirilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi,

2- 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 142/7. maddesi gereğince taraflar adına açıklamalı çağrı kağıdı çıkarılarak, kararın duruşmalı olarak verilmesi gerektiği gözetilmeden, Cumhuriyet savcısından yazılı mütalaa alınarak davanın reddine karar verilmesi suretiyle, CMK’nın 142/7 ve 188/1. maddelerine muhalefet edilmesi,

3- Hüküm duruşmasında hazır bulunduğu anlaşılan Cumhuriyet savcısının isim ve sicil bilgilerinin gerekçeli karar başlığına yazılmaması suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232/2-b maddesine aykırı davranılması," isabetsizliklerinden bozulmasına karar verilmiştir.

(2) ve (3) numaralı bozma nedenlerine uyan Yerel Mahkeme ise 10.03.2016 tarih ve 55-105 sayı ile;

"Her ne kadar davacının ... 23. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2013/79 esas sayılı dosyasında tutuklu sanık olarak yargılandığı tespit olunmuş ise de, ... bu dosyada davacı hakkında açılmış kamu davasının hâlen derdest olduğu nihai hükmün verilmediği, CMK'nın 142/1. maddesinin hiç yorumlanmaya izin vermeyecek şekilde 'Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin' ilgilisine tebliğinden itibaren 3 ay içinde ve her hâlde karar ve hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen 1 yıl içinde tazminat talebinde bulunulabilir.' hükmünü düzenlediği, ... bu hükme göre CMK'nın 141/1. maddesindeki durumlara uygun hak ihlâline uğradıklarını ihlâl edenlerin CMK'nın 142/1. maddesi gereğince maddi manevi tazminat talebinde bulunabilmeleri için kararın kesinleşmesi gerektiği, davacının talebinin soruşturma evresinde uzun süre tutuklu kaldığına ilişkin olduğu, davanın derdest olduğu, davacının uzun süre tutuklulukta kalması nedeniyle haklarının muhtel olup olmadığının tespit olunabilmesi için ... 23. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2013/79 esas sayılı dosyasında verilmiş bir mahkûmiyet hükmüne ve bu mahkûmiyet hükmünün kesinleşmiş olmasına kanunun açık hükmü karşısında ihtiyaç bulunduğu, zikrolunan kamu davasında kesinleşmiş bir kararın bulunmaması hâlinde ... bu tazminat davasının açılmasına CMK'nın 142/1. maddesinin izin vermediği değerlendirilmiş,

Her ne kadar Yüksek Mahkeme bozma ilamında bir kısım tazminat nedenleri konusunda karar verilmesi için davanın esası ile ilgili bir kararın verilmesi zorunluluğunun bulunmadığı, dolayısıyla bu nedenlere dayalı istemlerde davanın sonuçlanmasına gerek bulunmadığını bozma nedeni yapmış ise de, neticesi itibariyle doğru olan bu tespite götüren muhakemeye katılmaya yasal imkan bulunmadığı, zirâ esasen CMK'da temel hak ve özgürlüklerin zedelenmemesi için müesseseler ihtas edildiği, her müessesenin kanunun ilgili bölümünde hükümlerinin bulunduğu, CMK'da yer alan arama, el koyma, gözaltına alma, yakalama, tutuklama, adli kontrol tedbiri altına koyma, iletişimin tespiti gibi müesseselerin her birinin birer Ceza Muhakemesi Usulü Kanunu müessesesi olduğu ve bu müesseselerin bu müesseselere ilişkin hükümlerin de kanunda açıkça vaaz edildiği, bir soruşturma veya kovuşturma yapılırken soruşturma yada kovuşturma makamının bu müesseselerde tanzim edilen açık hükümlere aykırı kararlar vermiş olması hâlinde örneğin, gözaltı süresinin kanundaki süreden fazla olarak uygulanmış olması hâlinde, ortada bir CMK müessesesinin temel kuralına aykırı tanzim edilmiş bir karar olduğu ve ... bu karara karşı CMK'nın 141-142. maddesi gereğince tazminat istenmesinde hukuki bir sakınca olmayacağı, zirâ bir CMK müessesesinin açık hükmünü ihtiva eden bir kuralın ihlâli ile ilgili soruşturma yada kovuşturma makamının bir kararının bulunmakta olduğu, bu kararı o soruşturma veya kovuşturma dosyası ile ilgili verilecek son kararın mahiyetinin değiştirmeyeceği, dolayısıyla Yüksek Mahkemenin neticesini doğru olarak tespit ettiği gibi her bir müessesenin temel kurallarının apaçık ihlâli halinde ortada esasen soruşturma ve kovuşturma makamlarınca verilen ve itiraza tabi olan ve itiraz edilmemekle kesinleşen bir karar bulunduğundan bu ihlâl kararları açısından tazminat talebinde bulunulmasına yasal engel bulunmadığı,

Ancak davacının talebinin soruşturma evresinde kanuna uyguna tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii önüne çıkarılmamak suretiyle uğranılan manevi zarar ilişkin olduğu, davacının zikrolunan dosyada PKK/KCK terör örgütüne üye olmak suçundan hakkında isnadın bulunduğu, tutuklama müessesesine bakıldığında CMK'nın 100. maddesinde tutuklama nedenlerinin, 101. maddesinde tutuklama kararı ile ilgili usül ve şartların, 102. maddesinde ise tutuklama sürelerinin belirtildiği, CMK'nın 102. maddesi gereğince tutuklama müessesesi açısından temel kuralın ve ihlâlinde tazminat sorumluluğu gerektirebilecek olan kuralın ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda yapılan uzatmalar ile birlikte tutukluluk süresinin azami süresinin 5 yıl olduğuna dair kural olduğu, dolayısıyla ... bu somut dava dosyasında davacı asilin 5 yıldan fazla tutuklulukta kalmış olması hâlinde soruşturma makamlarının vermiş olduğu tutukluluğun devamına dair kararların tutuklama müessesesinin temel kurallarına aykırı olacağı ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlarda kesinleşmiş olduğundan davacının tazminat talebinde bulunmaya hakkı olduğunu kabul etmek gerekeceği, ancak davacı asil için soruşturmada tutuklulukta kaldığı süre zarfında soruşturma makamlarının davacının tutukluluğunu devam ettirmek ile ihlâl etmiş oldukları tutuklama müessesesine ilişkin temel bir kuralın bulunmadığı, davacının soruşturma evresinde uzun süreli tutuklulukta kalıp kalmadığının ve bu sürenin uzun sayılıp sayılmadığının tespitininde temel mahiyette bir kural ihlâli bulunmadığından ancak ... 23. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2013/79 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davacı asilin beraat etmesine veya ceza almasına göre ve ceza alması hâlinde alacağı hapis cezasının süresine göre tespit olunabileceği, dolayısıyla ... 23. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2013/79 esas sayılı dosyasında davacı asilin hapis cezasına mahkûm edilmesi hâlinde almış olacağı hapis cezasının süresinin davacı asilin soruşturma evresinde makul sürede yargılama makamının huzuruna çıkarılıp çıkarılmadığını da belirleyeceği,

Öte yandan bir CMK müessesesinin temel kurallarının ihlâli mahiyetinde olmayan tazminat taleplerini esas mahkemesi kararının kesinleşmesi beklenmeden karşılama yönünde kişilere kanuna aykırı olarak imkan sağlanması hâlinde bu durumun yargıda kaosa neden olacağı, davacının tazminat talebinin kabülü hâlinde esasen davacı asile geçirmiş olduğu soruşturmada hak ihlâli yapıldığının da tespitinin yapılmış olacağı, daha açık bir anlatımla hâlen derdest oaln bir soruşturma ve kovuşturmada bir başka mahkemenin soruşturmayı veya kovuşturmayı yapan merciin eylemini tazminat talebi altında denetleyeceği, eylemlerin yerinde olup olmadığına karar vereceği, soruşturma ve kovuşturma mercilerinin zaten hukuku uygulayan merciler oldukları, soruşturma makamlarının kararlarına, sulh ceza hakimliklerinin kararlarına, kovuşturma makamlarının, mahkemelerin kararlarına karşı yasa yollarının yine CMK'da açıkça düzenlendiği, bu durumun toptan hukuk disiplinini oluşturmakta olduğu, bir yargılama sırasında haklarının ihlâl edildiğini iddia eden kişinin soruşturma, kovuşturma, temyiz davası sonucunda yargı yolları tüketildikten ve karar kesin yargı hâlini aldıktan sonra CMK'nın 141-142. maddelerine göre tazminat talep etmesinin yargı yolu disiplinine uygun olduğu, ancak kesinleşmemiş bir karara karşı temel müesseselere ilişkin tesis edilmiş ihlâl kararı da olmadığı hâlde bu mahiyette tazminat taleplerinin kabulüne ilişkin kararların verilmesi hâlinde devam eden soruşturmaların ve kovuşturmaların içerisine başka mahkemelerin el uzatmış olacağı, bu durumun ise yargıda kaos ve karmaşa olacağı, yargı disiplininin ve yargı yasa yolları disiplinini bozacağı, zaten kanun koyucununda kesinleşmeyi CMK'nın 142/1. maddesinde bu nedenle aradığı, kanunun hükmü açık iken ve mutlaka kesinleşme aranması gerekmekte iken kanun koyucunun açık emrini ortadan kaldıracak şekilde yargısal yorum yapılmasının da hukuka uygun olamayacağı,

Tüm bu nedenlerle; davacının tazminat talebinin esas mahkemesinin son hükmü kesinleşmemiş olduğundan reddine karar vermek hususunda direnilmesinin hukukun emri olduğu düşünülmüş ve değerlendirilmiştir." şeklindeki gerekçe ile (1) numaralı bozma nedenine direnerek önceki hüküm gibi karar vermiştir.

Direnme kararına konu bu hükmün de davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 02.05.2016 tarihli ve 166530 sayılı "Bozma" istekli tebliğnamesiyle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca 07.12.2016 tarih ve 726-933 sayı ile; 6763 sayılı Kanun'un 38. maddesi ile 5320 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. madde uyarınca kararına direnilen Daireye gönderilmiş, Yargıtay 12. Ceza Dairesince 27.03.2017 tarih ve 141-2418 sayı ile direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına iade edilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; 5271 sayılı CMK’nın 141. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca açılacak tazminat davaları açısından tazminat talebine dayanak teşkil eden mahkeme hükmünün kesinleşmesinin gerekli olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

Davacı ... vekilinin, 05.09.2013 tarihli dilekçesi ile; davacının, silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediği isnadıyla 14.04.2012 tarihinde yakalanarak gözaltına alındığı, üç gün gözaltında kaldıktan sonra ... Özel yetkili Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan ifadesi sonrası tutuklanma talebiyle sevk edildiği ... 12. Ağır Ceza Mahkemesince 16.04.2012 tarihinde tutuklandığı, tutuklandığı suç dolayısıyla ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 12.04.2013 tarihli ve 2013/174 sayılı iddianame ile ... 23. Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/79 esas sayılı dosyasında hakkında kamu davası açıldığını, anılan Mahkemece 24.04.2013 tarihinde tensip zaptı düzenlendiği ancak davacının 22.08.2013 tarihinde ilk duruşmaya çıkabildiği ve aynı tarihte de tahliye edildiği, davacının yakalama anından itibaren yaklaşık 16 ay tutuklu kaldığı hâlde hâkim huzuruna çıkarılmadığını belirterek ve bu nedenle uğranılan 5.000 TL manevi tazminatın yakalama va gözaltı tarihinden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ... Hazinesinden tahsili talebinde bulunduğu,

... 6. Ağır Ceza Mahkemesince 16.01.2014 tarih ve 286-5 sayı ile; davacının CMK’nın 142. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tazminat talebinde bulunabilmesi için tazminat davasına dayanak teşkil eden mahkeme hükmünün kesinleşmesi gerektiği, ancak davacı hakkında ... 23. Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/79 esas sayılı ceza dosyasında yapılan yargılamanın devam ettiği ve henüz nihai bir karar verilmediği anlaşıldığından tazminat koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği,

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 14.12.2015 tarih ve 19906-19237 sayı ile; somut olayda tutukluluk süresinin uzun olduğu gerekçesi ile yasa ve mevzuat ihlâli yapıldığına ilişkin iddiaya dayalı tazminat talebinin asıl davanın sonucunu etkileyici veya asıl davanın sonucuna bağlı talep niteliğinde bulunmadığından hüküm verilmesine veya kesinleşmesine gerek olmadığı, bu nedenle soruşturma ve kovuşturma sürecinde tutukluluğun yasal dayanağının kalıp kalmadığı da irdelenerek, tutukluluk hâli ve yargılama süreci yönünden makul sürenin aşıldığı iddiasının değerlendirilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verildiği,

... 6. Ağır Ceza Mahkemesince 10.03.2016 tarih ve 55-105 sayı ile; CMK’nın 142. maddesinin birinci fıkrasında, tazminat talebine dayanak teşkil eden mahkeme hükmünün kesinleşmesi gerektiğinin açıkça belirtildiği, kanun koyucunun açık emrini ortadan kaldıracak şekilde yargısal yorum yapılmasının da hukuka uygun olamayacağı gerekçesiyle Özel Daire kararına direnildiği,

Anlaşılmaktadır.

Haksız ve hukuka aykırı olarak yakalanan veya tutuklanan kimselere tazminat ödenmesi esası, ülkemizde ilk kez 1961 Anayasası'nda düzenlenmiş, 30. maddesinde, yakalama ve tutuklamanın hangi hâllerde söz konusu olacağı açıklandıktan sonra maddenin son fıkrasında; “Bu esaslar dışında işleme tâbi tutulan kimselerin uğrayacakları her türlü zararlar kanuna göre Devletçe ödenir.” hükmü yer almıştır.

1961 Anayasası'nda yer alan bu düzenleme doğrultusunda, 15.05.1964 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki Kanun'un 1. maddesinde 7 bent hâlinde, tazminatı gerektiren hâller ayrıntılı olarak düzenlenmiş, 466 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 8. bendinde yer alan, aynı tür suçtan mahkûm olanlar, itiyadi suçlular ve suç işlemeyi meslek veya geçinme vasıtası hâline getirenlerin tazminat isteyemeyeceklerine ilişkin hüküm 18.01.1991 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 3696 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır.

Haksız yakalanan ve tutuklanan kimselere tazminat ödenmesi esası 1982 Anayasası'nda da sürdürülmüş ve 19. maddesinde yakalama ve tutuklama şartlarına işaret edildikten sonra maddenin son fıkrasında; “Bu esaslar dışında bir işleme tabi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, kanuna göre, Devletçe ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hüküm bu kez 17.10.2001 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4709 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile; “Bu esaslar dışında bir işleme tâbi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre, Devletçe ödenir.” şeklinde değiştirilmiştir.

Devletimizin tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesinde de kişilerin özgürlüğünün hangi hâllerde sınırlandırılabileceği belirlenmiş ve maddenin son fıkrasında bu şartlara aykırı davranılması hâlinde mağdur olan herkesin tazminat istemeye hakkı olduğu esası kabul edilerek, bireyin keyfi olarak özgürlüğünden yoksun bırakılmasının engellenmesi amaçlanmıştır.

Devletimizin tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesinde de kişilerin özgürlüğünün hangi hâllerde sınırlandırılabileceği belirlenmiş ve maddenin son fıkrasında bu şartlara aykırı davranılması hâlinde mağdur olan herkesin tazminat istemeye hakkı olduğu esası kabul edilerek, bireyin keyfi olarak özgürlüğünden yoksun bırakılmasının engellenmesi amaçlanmıştır.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 18. maddesiyle 07.05.1964 tarihli ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki Kanun yürürlükten kaldırılmış ve 5271 sayılı Kanun'un Yedinci Bölümünde, Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat ana başlığı altında, 141 ila 144. maddelerinde tazminat isteme şartları ve sonuçları yeniden ele alınmış, 141. maddesinde hangi durumlarda tazminat talep edilebileceği, 142. maddesinde tazminat isteminin şartları, 143. maddesinde tazminatın geri alınması, 144. maddesinde ise tazminat isteyemeyecek kişiler düzenlenmiştir.

5320 sayılı Kanun'un 6. maddesinde yer alan;

"(1) Ceza Muhakemesi Kanununun 141 ilâ 144 üncü maddeleri hükümleri, 1 Haziran 2005 tarihinden itibaren yapılan işlemler hakkında uygulanır.

(2) Bu tarihten önceki işlemler hakkında ise, 07.05.1964 tarihli ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmü uyarınca somut uyuşmazlığın, davacının gözaltına alındığı ve tutuklandığı tarihler de göz önünde bulundurularak 5271 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda çözülmesi gerekmektedir.

5271 sayılı CMK'nın "Tazminat istemi" başlıklı 141. maddesinin birinci fıkrası davacının gözaltına alındığı ve tutuklandığı tarihler itibarıyla;

"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,

g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,

h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,

i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,

g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,

h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,

i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,

j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı hâlde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,

Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, devletten isteyebilirler."

Şeklinde düzenlenmiş, koruma tedbirleri nedeniyle tazminatın hangi hâllerde isteneceği on bent hâlinde sayılmış, 30.04.2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle anılan fıkraya “k) Yakalama veya tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,” bendi eklenmiş, fıkranın son cümlesinde de kişilerin koruma tedbirleri nedeniyle uğradıkları maddi ve manevi her türlü zararlarını talep edebilecekleri belirtilmiştir.

Uyuşmazlığın sağlıklı bir şekilde çözümlenmesi için öncelikle "yakalama", "gözaltı" ve "tutuklama" tedbirleri hakkında açıklamada bulunulması, daha sonra 5271 sayılı CMK'nın 141. maddesinin birinci fıkrasının konuyla ilgili (d) bendinin incelenmesi gerekmektedir.

Yakalama, suç şüphesi altında olan kişinin, henüz bir hâkim kararı olmaksızın özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Yakalama, kişinin özgürlüğünün kısıtlandığı anda başlar ve durumun Cumhuriyet savcısına bildirilmesinden sonra Cumhuriyet savcısının emri ile gözaltına alma veya serbest bırakmaya kadar devam eder.

Yakalanan kişi, Cumhuriyet Başsavcılığınca bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. 5271 sayılı CMK'nın 91. maddesinin ikinci fıkrasında gözaltına almanın, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin bir suçu işlediğini düşündürebilecek emarelerin varlığına bağlı olduğu düzenlenmişken 06.03.2014 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6526 sayılı Kanun'la bu fıkrada yer alan “işlediğini düşündürebilecek emarelerin” ibaresi “işlediği şüphesini gösteren somut delillerin” şeklinde değiştirilmiştir.