muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/6650, Karar No: 2016/13476, Tarih: 28.11.2016

**3. Hukuk Dairesi         2016/6650 E.  ,  2016/13476 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (TÜKETİCİ) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tüketici hakem heyeti kararının iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü :

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; müvekkili dağıtım şirketinin, davalı abone adına düzenlediği faturalarda yer alan, kayıp-kaçak vb. bedelleri ilgili mevzuat çerçevesinde aboneye yansıttığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu ileri sürerek,davalı aboneden tahsil edilen kayıp kaçak vb.bedellerin davalıya iadesine yönelik verilen ... Tüketici sorunları hakem heyeti kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davacı ... şirketi tarafından kayıp kaçak vb bedellerin davalı aboneden tahsil edilmesinin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar karar verilmiş, hüküm davacı tarafça temyiz edilmiştir.

1-) Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak bedelinin tüketiciye iadesine yönelik Tüketici Hakem Heyeti kararının iptali istemine ilişkindir.

Kayıp-kaçak bedeli ile dağıtım-iletim bedeli sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedelleri hakkında 17.06.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6719 sayılı kanun öncesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “ Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir" şeklindeki düzenlemeye göre kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının ... Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde ... tarafından belirlenerek uygulandığından bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin ...'ya

sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı , bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devleti nin vazgeçilmez unsuru olduğundan ... kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınması doğru bulunmayarak hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ancak, Uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih ve 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanun "17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış , bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde ... nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Hal böyle olunca, karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan ... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da ) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., Geçici 19. ile 20.maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-) Bozma nedenlerine göre, davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

2-) Bozma nedenlerine göre, davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru tarihinin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu dönemde olması nedeniyle verilecek kararların ard etkisi olduğu kabul edildiğinden HUMK'nun 440/I maddesi uyarınca karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 28.11.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/21155, Karar No: 2018/4760, Tarih: 19.04.2018

**13. Hukuk Dairesi         2016/21155 E.  ,  2018/4760 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki işlemin iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı ... Sağ. Hiz. Tic. A.Ş.vekili avukat ... ile davalı ... Başkanlığı vekili avukat ... 'ın gelmeleriyle duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı tarafından 09.07.2015 tarihinde tebliğ edilen yazı ile; 01/01/2009- 30/04/2013 dönemi itibariyle yapılan ameliyatın farklı bir işlem olmasına rağmen, ... SUT kodu ile davalı kuruma yersiz fatura edildiği gerekçesi ile başmüfettiş tarafından tespit edilen 1.659.458,88 TL tutarın yasal faiziyle birlikte tahakkuk etmiş ilk alacaklarından mahsup edileceğinin bildirildiğini, dava konusunun “Perforatörlerin Ligasyonu, Subfascial” olarak isimlendirilmiş ve varis ameliyatı ücretlendirilmesinde kullanılan ... kodu ile ilgili olduğunu, 30.03.2013 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik ile varis ameliyatları için yeni bir SUT kodu öngörüldüğünü, ancak öncesinde ilgili işlem için başkaca bir kod kullanılmadığını, dolayısıyla işlemlerin varis ameliyatı için belirlenmiş tek kod üzerinden fatura edildiğini ve yıllarca bu faturaların davalı Kurum tarafından incelenerek ve mutabakata varılarak ödendiklerini, yapılan değişiklik ile yeni bir kod getirildiğini ve bunun üzerinden faturalandırılmakta olduğunu, fatura ödemelerinin üzerinden yaklaşık 6 yıl geçtikten sonra yersiz fatura gerekçesi ile mahsup yapılmak istenilmesinin hukuk normlarının öngörülebilir olmasına, devlete güven duyulmasına, hukuk güvenliği ilkesine aykırı olduğunu, böyle yüksek bir meblağın şirketin iktisadi planlamasını ciddi anlamda olumsuz etkileyebileceğini ileri sürerek, 01/01/2009-30/04/2013 döneminde doğmuş ve ödenmiş alacaklarından 1.659.458,88 TL'lik tutarın hesaplanacak faizi ile birlikte davalı kuruma tahakkuk etmiş ilk güncel alacaklarından kesileceği yönündeki mahsup işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, gerek müfettiş soruşturma raporu gerekse dava dilekçesinden anlaşıldığı üzere davacının yapılan operasyonları deri grefti ile radikal linton tipi olmadığı halde kuruma ... SUT kodu ile faturalandırdığını, böylece, davacının Kurumca karşılanmayan bir tedaviyi farklı bir kod üzerinden fatura etmek sureti ile kurumu zarara uğrattığını, dolayısıyla yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davacı, eldeki dava ile davalı Kurum tarafından 01.01.2009-30.04.2013 dönemi itibari ile yapılan ameliyatın farklı bir işlem olmasına rağmen, .... SUT kodu (Linton Tipi Deri Grefti ile Perforatör Venlerin Ligasyonu, Subfasiyal) ile Kuruma yersiz fatura edildiği tespit edilen 1.659.458,88 TL'nin yasal faizi ile Kuruma tahakkuk etmiş alacaklarından tahsil edileceğine ilişkin işlemin iptalini istemiştir. Davalı, davacının da kabulünde olduğu üzere yapmış oldukları ameliyatın farklı olmasına ve bu ameliyatların SUT'da yer almamasına rağmen farklı kod kullanılarak fatura edilmesi sureti ile kurumun zarara uğratıldığını savunarak, davanın reddini dilemiştir. Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda; birbirinden tıbbi değerlendirme açısından oldukça farklı iki tedaviden açık perforan ... ligasyonu adındaki cerrahi işlemin, SUT literatüründe baştan beri yer aldığını, daha karmaşık bir ameliyat olduğunu, subfasyal endoskopik perforatör ven cerrahisinin ise daha basit bir ameliyat olmasının yanı sıra SUT'da 24.03.2013 tarihinde yapılan ve 30.04.2013 tarihinden itibaren yürürlüğe giren tebliğde yer aldığı, her iki tedavi bedeli arasında ciddi ölçüde farklılık bulunduğu belirtilmiştir. Aynı rapor ile takdiri mahkemeye ait olmak üzere iki seçenek bulunduğu, bunlardan ilkinin cezai işleme tabi olan bütün tedavilerin, 30.04.2013 tarihinden önceki SUT'da bulunmaması nedeni ile SUT'da yer almayan bir tedavinin Kuruma fatura edildiği kabul edilerek, davalı Kurum işleminin yerinde olduğu sonucuna varılabileceği, diğer seçenek olarak da SUT hükümlerinin özel durumları nedeni ile uyuşmazlığa 2015 yılı SUT hükümlerinin uygulanması olarak belirtilmiştir. Mahkemece, söz konusu bilirkişi raporu doğrultusunda, davacının SUT'da yer almayan bir tedaviyi kuruma fatura ettiği, 2015 yılı SUT hükümlerinin yürürlüğe giriş tarihi itibariyle kesinti işlemine esas 2009-2012 yılları arasındaki tedavilere uygulanmasının mümkün olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Ne var ki; iki bilirkişiden oluşan söz konusu heyet raporu gerek heyetin oluşumu gerekse taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümü için uygulanması gerekli mevzuat hükümlerinin (genelgeler, SUT vb) irdelenmemesi bakımından hükme esas alınamayacağı gibi uyuşmazlık konusu tedavinin SUT'da düzenlenmediği 30.04.2013 tarihinden önceki tarihlerde söz konusu tedavinin faturalandırılmasında davalı Kurumun Türkiye genelinde ne şekilde bir uygulama yaptığı konusunda da bir açıklama getirmemiş olup, bu hali ile ihtilafın çözümünde aydınlatıcı değildir. O halde, mahkemece, dava konusu tedavinin SUT'da düzenlendiği 30.04

.04.2013 tarihinden önceki tarihlerde söz konusu tedavinin faturalandırılmasında davalı Kurumun Türkiye genelinde ne şekilde bir uygulama yaptığı konusunda da bir açıklama getirmemiş olup, bu hali ile ihtilafın çözümünde aydınlatıcı değildir. O halde, mahkemece, dava konusu tedavinin SUT'da düzenlendiği 30.04.2013 tarihinden önceki tarihlerde davalı Kurum tarafından hangi esaslara göre ödendiği, ülke genelinde yerleşik bir uygulamaya gidilip gidilmediği, SUT'da yer almayan bir tedavinin Kuruma fatura edilmesi halinde ödemenin ne şekilde yapıldığı hususlarını da kapsar şekilde, konuya ilişkin mevzuat hükümleri de irdelenerek (genelge, SUT vb) tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda ve itirazlarını da karşılar şekilde en az üç kişiden oluşan bir bilirkişi heyetinden taraf, Mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınmak sureti ile hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davacının sair temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenle kararın BOZULMASINA, 2. bentte gösterilen nedenle davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek olmadığına, 1.630,00 TL duruşma avukatlık parasının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/I maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 19/04/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/10541, Karar No: 2022/7618, Tarih: 27.04.2022

**5. Hukuk Dairesi         2021/10541 E.  ,  2022/7618 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda; ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi üzerine bölge adliye mahkemesinin yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmünün Yargıtay’ca incelenmesi davacı idare vekilince istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davacı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nce esastan reddine karar verilmiş olup; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Aşağıda açıklanan nedenlerle ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin esastan ret kararının kaldırılmasına karar verildikten sonra ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2020/491 E– 2021/227 K sayılı ilamın incelenmesinde;

Arsa niteliğindeki ... İli, İlkadım İlçesi, 19 Mayıs Mahallesi 7765 ada 8 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibari ile doğru olduğu gibi, üzerindeki yapılara ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1)Kamulaştırma Kanunu'nun 11/1-g maddesine göre arsa niteliğindeki taşınmazlara değer biçilirken dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça yakın bölgelerde ve benzer yüzölçümlü olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaz ile emsal olarak kabul edilen taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Taktir Komisyonunca belirlenen emlak vergisine esas m² değerleri karşılaştırıldığında, dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan daha yüksek oranda değerli olduğu anlaşılmasına rağmen, yetersiz gerekçe ile dava konusu taşınmazı emsale göre daha düşük oranda değerli kabul edilerek değer biçilmesi nedeniyle rapor inandırıcı olmayıp temyiz edenin sıfatı nazara alındığında bu husus bozma nedeni yapılmamış ise de yasadaki yönteme uyulmadan dava konusu taşınmaza farklı mahalleden ve dava konusu taşınmaza göre yüzölçümü büyük bir taşınmaz emsal alınarak değer belirleyen rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğü'nden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların re'sen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2)2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine 6459 sayılı Yasa'nın 6. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içerisinde sonuçlandırılamadığından, dava tarihinden dört ay sonrasından karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerektiği halde, faiz bitiş tarihinin gösterilmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2020/491 E - 2021/227 K sayılı hükmünün açıklanan nedenlerle HMK'nın 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HMK’nın 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, 27/04/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1677, Karar No: 2017/3153, Tarih: 15.03.2017

**3. Hukuk Dairesi         2017/1677 E.  ,  2017/3153 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : SAMSUN 1. İŞ (HAKEM) MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili 25.04.2014 tarihli Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben düzenlediği dava dilekçesinde; müvekkili Üniversite Rektörlüğü ile davalı/borçlu kurum arasında Sağlık Meslek Yüksekokulu içerisinde .... Şubesi olarak kullanılmak üzere bir yer kiralandığını, bu yerin tüm elektrik, su, ısınma bedellerinin davalı tarafından karşılanacağını, davalının 2007-2011 yılları arasında takip değeri kadar olan borcunu ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, müvekkilinin alacağın tahsil edilememesi üzerine Samsun 5. İcra Müdürlüğünün 2013/3017 Esas numaralı dosyası ile icra takibi başlattığını, davacının takibe itiraz ettiğini, itiraz dilekçesinin müvekkili Rektörlüğe tebliğ edilmediğini, itirazın icra dosyasının incelenmesi sonucu öğrenildiğini, davalının itirazının haklı sebebe dayanmadığını, davalının borcunun sabit olduğunu, bu nedenlerle davanın kabulü ile borçlunun icra takibine yaptığı kısmi itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Samsun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.01.2015 tarihli 2014/165 Esas, 2015/13 Karar sayılı ilamı ile; tarafların 3533 sayılı yasanın 1. Maddesinde gösterilen özel bütçeye tabi kuruluşlardan olup uyuşmazlığın hakem sıfatıyla görülmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiş, karar temyiz edilmeksizin kesinleşerek dosya Hakem sıfatıyla Samsun 1. İş Mahkemesinin 2015/3 Hakem kaydıyla görülerek Mahkemece davanın esastan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-) Davanın konusu Ondokuz Mayıs üniversitesi Rektörlüğü ile .... Genel Müdürlüğü arasındaki kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkindir.

Tahkimin hangi hallerde zorunlu olduğu, özel bir kanun hükmü ile belirlenir.

Mecburi tahkim hallerinden birinin düzenlendiği 3533 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince; genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle, sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adalet mahkemelerinin görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir.

Tahkimin hangi hallerde zorunlu olduğu, özel bir kanun hükmü ile belirlenir.

Mecburi tahkim hallerinden birinin düzenlendiği 3533 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince; genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle, sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adalet mahkemelerinin görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir.

23.05.2013 tarihli ve 28655 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 09.05.2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 21.maddesi gereğince Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (....) kurulmuş ve 02.09.2013 tarihinde Ticaret Siciline kayıtla faaliyetine başlamıştır. ....’nin sermayesinin tamamı Hazineye aittir. Hazine Müsteşarlığının mülkiyet hakkı ile kar payı hakkı saklı kalmak üzere ve kamunun pay sahipliğinden kaynaklanan bütün mali hakları Hazine Müsteşarlığında kalmak kaydıyla Hazine Müsteşarlığının ....’deki pay sahipliğine dayanan oy, yönetim, temsil, denetim gibi hak ve yetkileri ...ve Haberleşme Bakanlığı tarafından kullanılır. ...., 02.04.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile...e Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine tabidir.

233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli cetvelde Kamu İktisadi Kuruluşları arasında yer alan ...., aynı Kararname'nin 2/3. maddesi gereğince sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi teşebbüsü olarak tanımlanmıştır. ....’nin, Kanun Hükmünde Kararname ve Ana Statü'de yer alan düzenlemeler saklı kalmak üzere özel hukuk kurallarına bağlı olduğu belirtilmiştir. Sözü edilen yasal düzenlemelerden, bu nitelikteki kuruluşların özel hukuk kurallarına göre yönetileceği ve faaliyet göstereceği, eylem ve işlemlerinin idari eylem ve işlem niteliğinde olmayıp diğer özel hukuk tüzel kişilerinde olduğu gibi, özel hukuka ilişkin bulunduğu sonucuna varılmalıdır.

Bu bağlamda; davalı .... Genel Müdürlüğünün ana statüsünün 3/2 maddesine göre özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu Hükümlerine ve Sayıştay’ın denetimine tabi olmadığı anlaşıldığından ve bir davanın 3533 sayılı yasa uyarınca hakem de görülebilmesi için davanın her iki tarafının da bu yasaya tabi kuruluşlardan olması gerekmektedir. Kira sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta görevli mahkeme 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK’nun 4/1-a maddesi gereği Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.