muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/6135, Karar No: 2025/2206, Tarih: 17.03.2025

**8. Hukuk Dairesi         2023/6135 E.  ,  2025/2206 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/381 Esas, 2023/982 Karar

KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Göynük Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/105 Esas, 2021/266 Karar

Taraflar arasındaki 6831 sayılı Orman Kanunu'nun (6831 sayılı Kanun) 2/B madde uygulamaları ile orman sınırı dışına çıkartılan ve yol olarak tescil harici bırakılan taşınmazın tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

K A R A R

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede 2008 yılında 6831 sayılı Orman Kanun'un 3302 sayılı Kanunla değişik 2/B uygulaması yapıldığı ve 18.11.2009 tarihinde kesinleştiği, dava konusu taşınmazın orman sınırları dışına çıkartıldığı, 2011 yılında 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) Ek-4 üncü maddesi kapsamında tapulama çalışması yapıldığı ve 31.01.2012 tarihinde kesinleştiği, çekişmeli taşınmazın yanında bulunan Bolu ili Göynük ilçesi ... köyü 114 ada 3 parsel sayılı 397,98 metrekare yüzölçümünde ve arsa vasfındaki taşınmazın 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun kapsamında kullanıcısına satışının yapıldığı anlaşılmıştır.

Davacı dava dilekçesinde, şahsına ait 114 ada 3 parselin evvelden beri kullandığı bir kısmının, 2B çalışmaları esnasında fiili kullanıma aykırı olacak şekilde yol ve köy boşluğu olarak tescil harici bırakıldığını, oysa bu alanın evvelden beri kendi zilyetliklerinde olduğunu, 114 ada 3 parsel ile bütünlük arz ettiğini, 114 ada 3 parseli satın aldığını açıklayarak, yol ve boşluk olmadığı halde tescil dışı bırakılan alanın tespitini ve bu alanın kendi parseline dahil edilmesini istemiş, davalı Hazine ise davanın reddini savunmuştur.

Dava, 6831 sayılı Kanun'un 2/B madde uygulamaları ile orman sınırı dışına çıkartılan ve yol olarak tescil harici bırakılan taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

Dava, 6831 sayılı Kanun'un 2/B madde uygulamaları ile orman sınırı dışına çıkartılan ve yol olarak tescil harici bırakılan taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen nizalı alanın yol ve köy boşluğu olarak tescil harici bırakıldığı, alanın evvelinin orman olması nedeniyle zilyetlikle kazanımın mümkün olmadığı gibi evveli orman olan bir yerin 2/B uygulaması ile ancak Hazine adına orman sınırı dışına çıkarılabileceği, bir alanın 2/B kapsamına alınması için Hazinenin ve Orman İdaresinin icbar edilemeyeceği, dolayısıyla eldeki davanın dinlenme olanağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, davacının talebinin mülkiyete ilişkin olduğu, taşınmazın kesinleşen 2/B alanında kalan taşınmazın 3402 sayılı Kanun'un 18 inci maddesi gereğince Hazineye ait yerlerden olduğu gibi 5831 sayılı Kanun'un 5 inci maddesiyle 6831 sayılı Kanuna eklenen Ek-10 uncu maddesindeki düzenleme gözönüne alınarak yazılı biçimde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 sayılı Kanun’un 369/1 maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacının temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

S O N U Ç : Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA,

269,85 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 345,55 TL'nin temyiz eden davacıdan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/33283, Karar No: 2015/20027, Tarih: 25.06.2015

**8. Ceza Dairesi         2014/33283 E.  ,  2015/20027 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık

HÜKÜM : Hükümlülük ve erteleme

Gereği görüşülüp düşünüldü:

.....Laboratuvarının 29.05.2013 tarihli raporuna göre suça konu bıçağın “Tek ağızlı, el yardımıyla açılıp kapanabilen 6.2 cm uzunluğunda namluya sahip ve açılan namluyu sapa kilitleme tertibatını haiz, metal üzeri plastik kaplama sapı bulunan, toplam uzunluğu 15,9 cm olan bıçak, imal durumu, tip ve nitelikleri bakımından av bıçağı olup 6136 sayılı kanun kapsamında olmadığını” ve Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi Balistik Şubesinin 02.09.2013 tarihli raporuna göre ise “kesici ve delici namluya sahip, kabzasının sırt kısmında kullanılmaya elverişli susta kilidi de denilen "namlu sabitleme kilidi" bulunan ve tip ve niteliği bakımından “sustalı çakı” benzeri olarak mütalaa edilen bıçağın, 6136 sayılı Yasa kapsamında değerlendirilmesinin uygun olduğunun” belirtilmesi karşısında, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi amacıyla yeniden bilirkişi raporu aldırılıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken CMUK.nun 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), 25.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16854, Karar No: 2017/8300, Tarih: 29.05.2017

**3. Hukuk Dairesi         2016/16854 E.  ,  2017/8300 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne dair verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, davalının elektrik abonesi olduğunu, ,davalı dağıtım şirketinin düzenlediği faturalar ile kendisinden haksız şekilde kayıp kaçak vb. adlar adı altında haksız bedeller tahsil ettiğini ileri sürerek,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000 TL'nin davalıdan ticari temerrüt faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş;24.03.2016 havale tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 159.418,00 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı,husumet itirazında bulunduklarını, kayıp-kaçak vb. bedellerin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davalı dağıtım şirketlerinin kayıp-kaçak vb. bedelleri elektrik abonesi olan davacı şirketten tahsil etmesinin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçe gösterilerek davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafça temyiz edilmiştir.

1-) Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak vb. bedellerin istirdadı istemine ilişkindir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının ... Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde ... tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin ...'na sınırsız bir fiyatlandırma ve

tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, ... kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki, uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişe de etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanunun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bent ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde ....nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Hal böyle olunca, karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan ... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan kayıp-kaçak, dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti ve iletim bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20. maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-) Bozma nedenlerine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

2-) Bozma nedenlerine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu açık olmak üzere , 29.05.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11250, Karar No: 2021/13146, Tarih: 29.12.2021

**8. Hukuk Dairesi         2021/11250 E.  ,  2021/13146 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup, hükmün davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği düşünüldü.

K A R A R

Mahkemenin verdiği önceki karar Yargıtay tarafından bozulmuş olup, bozma ilamında özetle; "yapılan araştırma, inceleme ve uygulamanın hüküm vermeye yeterli bulunmadığı, tespite esas alınan bir kısım vergi kaydı birbirini okumakla birlikte nizalı tarla sınırlı 54 tahrir nolu vergi kaydı ile çay ve dere sınırlı diğer vergi kayıtlarının gayri sabit hudutlu olup, kapsamlarının miktarlarıyla geçerli olduğunun kabulünün gerektiği, bu durumda uyuşmazlığın vergi kayıt miktar fazlası üzerinde zilyetlikle iktisap şartlarının davalı lehine gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında toplandığı, dava konusu taşınmazın tespit tutanağı içeriğinden, beyanlardan ve satış senetlerinden taşınmazın öncesinde ... oğlu ... ve ... oğlu ... ait iken 2005 yılında satış yoluyla davalıya devredildiğinin anlaşıldığı, ayrıca davalı ...'ın aktarılan dava tarihine kadar müstakil olarak kazanmayı sağlayan 20 yıllık zilyetliğinin bulunmadığı ve eklemeli zilyetlikten faydalandığı, öte yandan Mahkemece yapılan belgesiz araştırmasından ve Dairenin geri çevirme kararı ile dosyaya getirtilen belgelerden davalının bayileri adına belgesizden taşınmaz tespit edildiğinin anlaşıldığı açıklanarak, dava konusu 106 ada 14 parsel sayılı taşınmaza uygulanan vergi kayıtlarının miktarına değer verilerek kapsamlarının belirlenmesi, kayıt miktar fazlası bölüm yönünden davalının bayisi ... oğlu ... ve ... oğlu ... adına belgesizden verilen parsellerin kadastro tespit tutanakları birlikte değerlendirilerek, gerektiğinde davalıya tercih hakkı hatırlatılarak 14. madde de öngörülen miktar kısıtlamasına uygun olarak belirlenecek taşınmaz bölümünün davalı adına tapuya tesciline karar verilebileceğinin düşünülmesi gereğine ve Mahkemece 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde öngörülen miktar sınırlaması yönüyle değerlendirme yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulmasının isabetsizliğine" değinilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davanın kabulüne, çekişmeli 106 ada 14 parsel sayılı taşınmazın hüküm yerinde gösterilen payları oranında ... mirasçıları ... ve müşterekleri adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davanın kabulüne, çekişmeli 106 ada 14 parsel sayılı taşınmazın hüküm yerinde gösterilen payları oranında ... mirasçıları ... ve müşterekleri adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve uyulan bozma ilamında açıklandığı üzere işlem yapılıp sonucu dairesinde hüküm tesis edildiğine göre, yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul, kanun ve bozma gereklerine uygun bulunan hükmün ONANMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 29.12.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/36205, Karar No: 2010/7315, Tarih: 18.03.2010

**9. Hukuk Dairesi         2009/36205 E.  ,  2010/7315 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, fazla çalışma, yemek ücreti, öğrenim yardımı,giyim yardımı,

genel tatil, ikramiye, vardiya Primi, tasarrufu teşvik kesintisi, hafta tatil, TİS farkından

kaynaklanan ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı, 18.9.1998-15.2.2006 tarihleri arasında davalı ... de çalıştığını, işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan haklarının tam olarak ödenmediğini belirterek fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil, giyim yardımı, eğitim yardımı, yiyecek yardımı, tasarrufu teşvik fonu alacağı, vardiya primi, ikramiye ve bayram harçlığı ile TİS farkından kaynaklanan ücret alacağı talebinde bulunmuştur.

Davalı taraf zamanaşımı def’in de bulunarak davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece davacının fazla çalışma, genel tatil, giyim yardımı, eğitim yardımı, yiyecek yardımı, tasarrufu teşvik fonu alacağı, vardiya primi ile ikramiye ve bayram harçlığı alacakları hüküm altına alınmıştır.

Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır. Bordroda fazla çalışma bölümünün boş olması ya da bordronun imza taşımaması halinde işçi fazla çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille söz konusu olabilir. Buna karşın, bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir yazılı belge ile bordroda yazılı olandan daha fazla çalışmayı yazılı delille kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda da ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İşyerinde en üst düzey konumda çalışan işçinin görev ve sorumluluklarının gerektirdiği ücretinin ödenmesi durumunda ayrıca fazla çalışma ücretine hak kazanılması olanaklı değildir. Bununla birlikte üst düzey yönetici konumunda olan işçiye aynı yerde görev ve talimat veren bir yönetici ya da şirket ortağı bulunması durumunda, işçinin çalışma gün ve saatlerini kendisinin belirlediğinden söz edilemeyeceğinden yasal sınırlamaları aşan çalışmalar için fazla çalışma talep hakkı doğar.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Günlük çalışma süresinin 11 saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağını ve zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (m.69/3). Bu hal de günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın bir sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde 7.5 saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararı bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 23.6.2009 gün 2007/ 40862 E, 2009/ 17766 K).

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (m.69/3). Bu hal de günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın bir sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde 7.5 saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararı bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 23.6.2009 gün 2007/ 40862 E, 2009/ 17766 K).

Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanununun 41. maddesinde yazılı olan fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir. Dairemizin kökleşmiş uygulaması bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 18.11.2008 gün 2007/32717 E, 2008/31210 K.).

Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkan dahilindedir. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Fazla çalışmanın belirlenmesinde 4857 sayılı İş Kanununun 68. maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin dikkate alınması gerekir.

Somut olayda davacı 24 saat çalışma 24 saat istirahat şeklinde çalışmıştır. Bu durumda davacı 1 hafta 4 gün 1 hafta ise 3 gün çalışmıştır. Davacının 4 gün çalıştığı hafta yönünden fazla çalışma alacağı söz konusu olmasına rağmen tüm çalıştığı süre için fazla çalışma alacağına hükmedilmesi hatalıdır.

3- Tasarruf teşvik ve nema alacaklarından sorumluluk konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Tasarruf teşvik kesintisi ve katkı payı ödemeleri, 18.3.1988 tarihinde yürürlüğe giren 3417 sayılı yasa ile öngörülmüş, anılan yasanın 6. maddesine göre anılan ödemelerin ilgili adına açılacak banka hesabına yatırılmaması durumunda, Sosyal Sigortalar Kurumunun tahsil görevinin olduğu açıklanmıştır.

3417 sayılı yasa 24.4.2003 tarih ve 4853 sayılı yasa ile yürürlükten kaldırılmış ve sözü edilen yasanın 7. maddesinde, “3417 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesi kapsamındaki hak sahipleri tarafından bu Kanun kapsamına giren alacaklarla ilgili olarak yargı mercilerine açılmış ve devam eden davalar ile icra takipleri hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır” şeklinde kurala yer verilmiştir. 4853 sayılı yasanın 8. maddesinde ise, tasarruf teşvik kesintileri ile katkı paylarını süresinde işverence yatırılmaması halinde, Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından primlerin tahsiline ilişkin hükümler çerçevesinde tahsil edileceği açıklamıştır.