muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/1838, Karar No: 2014/4441, Tarih: 15.04.2014

**16. Hukuk Dairesi         2014/1838 E.  ,  2014/4441 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSPİR ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 17/09/2013

NUMARASI : 2012/373-2013/365

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı S. Köyü çalışma alanında bulunan ve yol ve dere olarak tespit harici bırakılan taşınmaz hakkında tapu kaydına dayanarak tescil istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı F.. K.. vasisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece tescil harici bırakılan yer hakkında tespitten yaklaşık 4 yıl 10 ay sonra dava açıldığı, bu sürenin dava açmak için makul süreyi aştığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; bir taşınmaz hakkında kadastro tutanağı düzenlenmemesi işlemi de bir kadastro işlemi olmakla bu işlem aleyhine dava açılması mümkündür. Gerek Kadastro Kanununda ve gerekse de diğer yasalarımızda, hakkında tutanak düzenlenmeyen taşınmazlar yönünden "kadastro öncesi nedenlere" dayanılarak dava açılmasını sınırlayan ya da yasaklayan bir hüküm bulunmamaktadır. Somut olayda; her ne kadar davacının açtığı önceki günlü dava makul sürenin aşıldığı gerekçe gösterilerek bozulmuş, bu bozmaya uygun olarak verilen karar Dairemizin 18.03.2014 tarih 2014-1803-2828 Esas, Karar sayılı ilamı ile onanmış ise de önceki günlü davanın usuli kazanılmış hak nedeniyle onandığı gözetildiğinde eldeki dava yönünden emsal oluşturması mümkün değildir. Öte yandan davacı taraf önceki günlü onanan davasında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanmasına rağmen eldeki davada ayrıca tapu kaydına dayanarak dava açmıştır. Bu halde davacının dayandığı maddi vakıalar farklı olduğundan kesin hükmün varlığından dahi söz edilemez. Kaldı ki tapu kaydı mülkiyet belgesidir. Kadastro tutanağı düzenlenip kesinleşen yerlerde dahi 3402 sayılı Yasa'nın 12. maddesinin 3. fıkrasında öngörülen süre içerisinde dava açılabildiğine ve Yasa'da tescil harici bırakılan yerler hakkında kadastro öncesi sebeplere dayanarak dava açma hakkını sınırlayan bir süre de öngörülmediğine göre mahkemece işin esasına girilip, tarafların bildirdikleri tüm deliller toplanmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek ve karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 6360 sayılı Yasa hükümleri gözetilerek Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile İspir Belediye Başkanlığı da davaya dahil edilip adlarına usulüne uygun şekilde duruşma gün ve saati tebliğ edilmek suretiyle sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır. Temyiz itirazlarının açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair yönlerin incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz eden davacıya iadesine, 15.04.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11364, Karar No: 2014/22706, Tarih: 04.11.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/11364 E.  ,  2014/22706 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

K A R A R

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün HMK’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının "hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal" olarak anlaşılması zorunludur.

Tarafların, gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce, temyiz süre tutum dilekçesi veye gerekçeli temyiz dilekçesi sunmak suretiyle kararı temyiz ettikleri hallerde, kararın gerekçesini dikkate alarak yeni temyiz gerekçelerine dayanması mümkün olduğundan, gerekçeli kararın taraflara tebliği gerekir.

Davanın tümden kabul veya tümden reddedildiği hallerde, reddedilen bir talebi bulunmadığından davacının veya davacı yararına kurulan bir hüküm bulunmadığından davalının kararı temyizde ilke olarak hukuki yararı bulunmadığı kabul edilmekte ise de tarafların kararın gerekçesini temyiz etme hakları bulunduğundan gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmelidir.

Öte yandan 6100 sayılı HMK’nın Geçici 3.maddesi yollamasıyla temyize ilişkin hükümleri uygulanmakta olan 1086 sayılı HUMK’un 433.maddesinin 2.fıkrasına göre İş Mahkemesinde katılma yoluyla temyiz mümkün olup gerekçeli temyiz dilekçesinin (veya sunulmadığı takdirde kısa temyiz dilekçesinin) kararı temyiz etmeyen karşı tarafa tebliği zorunludur. Taraflar, temyiz dilekçesinin tebliğinden sonra süresinde temyiz talebinde bulunabilirler.

Ne var ki, davanın tümden kabulü veya tümden reddi halinde karar yararına olan ve bu nedenle ilke olarak kararı temyiz etmekte hukuki yararı bulunmadığı kabul edilen taraf, gerekçeli karar tebliğine rağmen kararı temyiz etmediği takdirde temyiz dilekçesinin bu tarafa tebliğine gerek yoktur.

Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmiş ve taraflar temyiz haklarını kullanmışlarsa; temyiz dilekçesinin diğer tarafa tebliğine veya katılma yoluyla temyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliğine gerek yoktur.

Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmiş ve taraflar temyiz haklarını kullanmışlarsa; temyiz dilekçesinin diğer tarafa tebliğine veya katılma yoluyla temyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliğine gerek yoktur.

Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda;

Temyiz eden davalılar vekilleri tarafından sunulan temyiz dilekçelerinin, HUMK‘un 433. maddesi gereğince davacı vekiline yöntemince tebliğ edilerek, tebligat parçası eklendikten sonra gönderilmek üzere,

Dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 04/11/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/9865, Karar No: 2023/25363, Tarih: 07.12.2023

**4. Ceza Dairesi         2023/9865 E.  ,  2023/25363 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/1076 E., 2022/3364 K.

SUÇLAR : Hakaret, görevi yaptırmamak için direnme

HÜKÜMLER : İstinaf başvurusunun esastan reddi, temyiz isteminin reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama, bozma

Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararların sanık müdafii tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde gereği düşünüldü:

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminden temin edilen güncel nüfus kayıt örneğine göre, sanığın 26.12.2022 tarihinde vefat ettiği, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafii ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 7 nci maddesinin ilk fıkrasının (c) bendi uyarınca müdafiinin görevinin sona erdiği, bu nedenle kararları temyiz etme yetkisinin bulunmadığı anlaşılmakla, sanık müdafiinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca İstanbul Anadolu 58. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

07.12.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3289, Karar No: 2016/6201, Tarih: 18.10.2016

**21. Ceza Dairesi         2016/3289 E.  ,  2016/6201 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 213 sayılı Vergi Usul Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : Beraat

...... Gıda Züc. ve Tem. Malz. San. Tic. Ltd. Şti'nin ortağı ve müdürü olan sanık hakkında 2005 yılında sahte fatura düzenlemek suçundan açılan kamu davasında; sanığın şirketle bir ilgisinin olmadığını, bir arkadaşının şirket açacaklarını, kendisini müdür yapıp parasal olarak yardımcı olabileceklerini söylemesi üzerine işsiz olduğundan teklifi kabul edip noterde imza attıdığını savunması, vergi tekniği raporunda yapılan yoklamalarda şirkete adreste ulaşılamadığı, şirket ortakları ve müdürünün şirketle ilgileri olmadığını beyan ettiklerinin tespit edilmesi, tarh dosyası ve harici doneler üzerinden inceleme yapıldığı için sahte olduğu belirtilen faturaların tarih ve diğer bilgileri gibi ayrıntılarına yer verilmediğinin anlaşılması karşısında; gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi bakımından, katılan kurumdan .... Gıda Züc. ve Tem. Malz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 2005 yılında düzenlenen fatura dökümlerinin ve bu faturaların verildiği mükelleflerin ayrıntılı bilgilerinin istenmesi, sahte olduğu iddia olunan faturaları kullanan kişi veya şirketler hakkında karşıt inceleme yapılmışsa karşıt inceleme raporları ve dayanağı belge asıllarının dosya arasına celp edilmesi, kamu davası açılıp açılmadığının sorulması, açıldığının tespiti halinde dava dosyalarının intikalinin sağlanarak ayrıntılı özetinin tutanağa geçirilmesi ve bu davayı ilgilendiren bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin dosyaya konulması, gerektiğinde faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişiler dinlenerek sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak aldıkları ve sanığı tanıyıp tanımadıkları saptanarak, 2005 yılına ait şirket adına verilen KDV beyannameleri, ..... Matbaacılık'tan 17.03.2005 tarihinde 10 cilt ve ..... Matbaası'ndan 01.08.2005 tarihinde 5 cilt faturanın teslim alındığına dair bilgi formları getirtilerek yazı ve imzaların sanığın eli ürünü olup olmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılıp, şirketin bastırdığı faturalarla ilgili siparişi kimin verdiğinin, ödemeyi kimin yaptığının ve faturaları kimin teslim aldığının araştırılması, sanığın ve şirketin banka hesapları ile ticaret odası kayıtları araştırılıp şirket adına iş ve işlemlerde bulunup bulunmadığı belirlenip toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri yerine, eksik inceleme ile beraatine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 6723 sayılı Yasa ile değişik 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 18.10.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20771, Karar No: 2014/3892, Tarih: 04.03.2014

**11. Ceza Dairesi         2013/20771 E.  ,  2014/3892 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2012/181455

MAHKEMESİ : Bakırköy 8. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 28/02/2012

NUMARASI : 2009/15 (E) ve 2012/70 (K)

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

Katılandan yaptığı alışveriş sırasında sahte çek verdiği iddia olunan sanık savunmasında “..müştekiyi tanımıyorum, kendisinden alışveriş yapmadım, çeki veren ben değilim, 2. ciranta olarak görünen ..... Şirketini daha önce F.. T..'a devrettim, çekteki yazı ve imzalar bana ait değildir..”şeklinde beyanda bulunması karşısında; çekin ön ve arka yüzündeki yazı, rakam ve imzaların sanığın eli ürünü olup olmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılması, müdahilin beyanında bahsi geçen ve alış veriş sırasında çeki veren kişi ile muhatap olan personelinin kim olduğu belirlenerek beyanının alınması, sanık ile yüzleştirilerek teşhis yaptırılması, suça konu çekin verilmesini gerektiren alışverişe ilişkin fatura ve sevk irsaliyesi gibi belgelerin müdahilden istenilerek incelenmesi, çekteki 1. ciranta H. S. kimlik ve adres bilgilerinin tespiti ile beyanının alınmasından sonra sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden, eksik soruşturmayla yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1 maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 04.03.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/1586, Karar No: 2010/10067, Tarih: 07.07.2010

**8. Ceza Dairesi         2009/1586 E.  ,  2010/10067 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık ve kavgada silah boşaltma

HÜKÜM : Hükümlülük ve müsadere

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanığa atılı 6136 sayılı Kanuna aykırılık ve kavgada silah boşaltma suçlarının temas ettiği yasa maddelerinde gösterilen cezaların üst sınırına ve lehe olan 765 sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2. maddelerine göre, dava 7 yıl 6 aylık zamanaşımı süresine tabi olup suç ve inceleme tarihleri arasında bu sürenin dolmuş olduğu anlaşılmakla, bükmün CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZULMASINA), bu hususta karar verilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden CMUK.nun 322. ve 765 sayılı TCK.nun 102/4, 104/2 madde ve fıkraları gereğince sanık hakkındaki kamu davasının zamanaşımı nedeniyle CMK.nun 223. maddesi de gözetilerek (DÜŞÜRÜLMESİNE), 7.7.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4239, Karar No: 2016/16939, Tarih: 01.12.2016

**5. Hukuk Dairesi         2016/4239 E.  ,  2016/16939 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor yasa hükümlerine uygundur. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tespiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden hükmün açıklanan nedenle ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 01/12/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/18950, Karar No: 2014/6764, Tarih: 31.03.2014

**1. Hukuk Dairesi         2013/18950 E.  ,  2014/6764 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KÖRFEZ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 04/06/2013

NUMARASI : 2011/483-2013/781

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, satış bedelinin ödenmediği iddiasına dayalı tapu iptal ve tescil olmadığı taktirde bedel istemine ilişkindir.

Mahkemece, iddianın kanıtlanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, davacının çekişme konusu 288 parsel sayılı taşınmazdaki payının bir kısmını resmi satış senedi ile 12/08/2010 tarihinde 250.00.-TL bedelle davalıya temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Davacı satış işlemleri sırasında bir bedel konuşulmadığını ve davalınında bir bedel ödemediğini iddia etmiş, isticvap edilen davalı ise zor durumda kalan davacının taşınmazı satın almasını istemesi üzerine 10.000.00.-TL ödeyerek aldığını beyan etmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu(TMK)’nun 706. maddesine göre, taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması resmi şekilde düzenlenmiş olmalarına bağlıdır. Taşınmaz mülkiyetini devir borcunu doğuran sözleşmenin esaslı noktalarının resmi şekilde düzenlenmiş olması ve taşınmaz mülkiyetini devir borcunun ve buna karşılık diğer tarafın borçlandığı bütün edimlerin resmi şekilde düzenlenen senette yer alması gereklidir.(Oğuzman K., Seliçi Ö., Özdemir S.O., Eşya Hukuku, İstanbul, 2009, s. 297 vd.)

Özellikle taşınmaz satış bedeli resmi sözleşmede doğru olarak gösterilmelidir. Bir satış sözleşmesindeki gerçek satış bedelinin resmi senette daha düşük veya daha yüksek gösterilmiş olması; böylece satış bedelinin doğru gösterilmemesi halinde hangi bedelin dikkate alınacağı önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Burada gerçek bedel senede yansıtılmamış olmakla, bu özelliği itibariyle, çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde de muvazaa hükümlerinden faydalanılması gereklidir.

Bilindiği üzere, bir sözleşmenin taraflarının, üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, gerçek durumu gizleyerek, gerçek iradelerine uymayan ve kendi aralarında geçerli olmayan bir hususta anlaşmalarına muvazaa; bu şekilde yapılan işlemlere de, muvazaalı işlemler adı verilir.(HGK’nun, 09.02.2005 gün 2005/1-19 E., 2005/42 K., HGK’nun 16.6.2010 gün, 2010/1-281 E., 2010/323 K.)

Bilindiği üzere, bir sözleşmenin taraflarının, üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, gerçek durumu gizleyerek, gerçek iradelerine uymayan ve kendi aralarında geçerli olmayan bir hususta anlaşmalarına muvazaa; bu şekilde yapılan işlemlere de, muvazaalı işlemler adı verilir.(HGK’nun, 09.02.2005 gün 2005/1-19 E., 2005/42 K., HGK’nun 16.6.2010 gün, 2010/1-281 E., 2010/323 K.)

Muvazaada, daima görünüşte var olan, ancak taraflarca gerçekte asla istenmeyen, salt üçüncü kişilere yanlış kanaat verip onları aldatmak amacıyla yapılmış bir hukuki işlem ile, bu işlemin aralarında geçerli olmadığına ilişkin bir muvazaa anlaşması mevcuttur. Bazı durumlarda, bu ikisine ek olarak, tarafların gerçek iradelerine uygun olan (tarafların gerçekte istedikleri), ancak, çeşitli nedenlerle görünen işlemin arkasına sakladıkları bir gizli işlem daha bulunur. Taraflar arasında bir gizli işlemin bulunup bulunmadığına göre bakılarak, muvazaanın iki türünden söz edilir:

Tarafların, kendi aralarında geçerli herhangi bir hukuki işlem yapmak istemedikleri halde, salt üçüncü kişilere, aralarında bir hukuki işlem varmış gibi görünmek için işlem yapmaları halinde mutlak (basit) muvazaa söz konusu olur.

Buna karşılık; nispi (mevsuf) muvazaada, taraflar arasında gerçek iradelerine uygun bir hukuki işlem bulunmakla birlikte, bu işlem, kendi iradelerine uymayan, dışa karşı yapılmış bir başka hukuki işlemle gizlenir.

Bu muvazaa türü; bir sözleşmenin; niteliğinde, taraflarının şahsında, konusunda ve koşullarında söz konusu olabilir.

Bir sözleşmenin konusunda ve koşullarında muvazaa halinde, görünüşteki hukuki işlem tarafların gerçek iradelerine uygundur. Ancak, görünüşteki işlemin bazı şartları ve konusunun belli bir bölümü, aralarındaki gizli işlemden farklı düzenlenmiştir. Bu muvazaa da taraflar görünüşteki sözleşmenin bazı koşullarını değiştirirken sözleşmenin tamamı, yani, niteliği değil, bazı koşulları gizli sözleşmeye uymaz. Örneğin daha az miktarda vergi ödemek için, taşınmazın tapudaki satış değerinin düşük gösterilmesi, şufa hakkının kullanılmasını önlemek kullandığı takdirde fazla kazanç elde etmek maksadıyla görünüşteki (resmi) sözleşmede satış bedelinin fazla gösterilmesinde bu tür bir muvazaa vardır.

Açıklandığı üzere taraflar görünüşteki sözleşmeyi yapmayı ciddi olarak istemekte ve niteliğinde (vasfında) da anlaşmaktadırlar. Ancak burada bedel, gerçek bedelden az veya fazla gösterilmektedir. Yani görünüşteki sözleşmenin sadece bedeli değiştirilmektedir. Muvazaa,sözleşmesinin tamamında değil bir bölümünde (bir unsurunda)dır. (Özkaya E., İnançlı İşlem ve Muvazaa Davaları, Ankara, 2011, s.173 ).

Açıklandığı üzere taraflar görünüşteki sözleşmeyi yapmayı ciddi olarak istemekte ve niteliğinde (vasfında) da anlaşmaktadırlar. Ancak burada bedel, gerçek bedelden az veya fazla gösterilmektedir. Yani görünüşteki sözleşmenin sadece bedeli değiştirilmektedir. Muvazaa,sözleşmesinin tamamında değil bir bölümünde (bir unsurunda)dır. (Özkaya E., İnançlı İşlem ve Muvazaa Davaları, Ankara, 2011, s.173 ).

Muvazaa sözleşmesinde şekil koşulu aranmaz. Yazılı veya sözlü yapılabilir. Görünüşteki sözleşme şekle bağlı olsa dahi muvazaa sözleşmesinin yazılı veya resmi şekilde yapılması gerekmez. Görünüşteki sözleşmenin şekle bağlı olması halinde muvazaanın yazılı delil ile ispat edilmesi kuralı muvazaa sözleşmesinin yazılı olmasının geçerliliği için değil ispat edilebilmesi için aranan bir kuraldır(YİBK 5.2.1947 gün, 1945/20 E.,1947/6 K.).

Görünüşteki yazılı bir sözleşmenin aksini iddia eden tarafın Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 200 vd. ve Türk Borçlar Kanunu'nun 12. maddeleri uyarınca iddiasını yazılı delil ile ispat etmesi zorunludur. Muvazaa sözleşmesi görünüşteki sözleşmeyi değiştirdiğine veya hükümsüz kıldığına göre ispat gücü kazanabilmesi için yazılı olması değinilen kanunların açık hükümleri gereğidir. Örneğin, tapulu taşınmazların devri şekle bağlıdır. Görünüşteki şekle bağlı devir sözleşmesi için düzenlenecek muvazaa sözleşmesinin geçerliliği şekle bağlı değilse de ispatı ancak yazılı delil ile mümkündür(YİBK 5.2.1947 gün, 1945/20 E.-1947/6 K.).

Tarafların tapu satış senedinde bedeli az göstermeleri bilindiği üzere az vergi ödemek amacıyla yapılan bir işlem olup taraflar arasındaki sözleşmenin geçersiz olmasına neden olmayacaktır. Tarafların satış sözleşmesini yapmayı ciddi olarak istedikleri ve muvazaanın sözleşmenin tamamında değil bir kısmında gerçekleştiği anlaşıldığına göre davacı tarafın tapu iptal ve tescil isteminin yerinde olmadığı aşikardır.

Yukarıda izah edildiği üzere tapulu taşınmazların devri şekle bağlı ise de görünüşteki şekle bağlı devir sözleşmesi için düzenlenecek muvazaa sözleşmesinin geçerliliği şekle bağlı değildir; ancak, ispatı yazılı delil ile mümkün olacaktır. Buna göre davacı tarafın, resmi satış senedindeki bedelde muvazaa yapıldığı ve bedelin daha yüksek olduğu iddiasını ancak yazılı delille kanıtlaması mümkündür. Ancak satışın bedelsiz olduğuna yönelik iddiasının, aksini ispata elverişli herhangi bir delil gösteremediğinden resmi satış senedi karşısında bu tür bir iddiaya itibar edilmesi mümkün değildir.

Diğer taraftan davalı, 03.05.2012 ve 04.06.2013 tarihli celselerde alınan beyanında 10.000.00-TL satış bedelini ödediğini beyan etmekle temlik bedelinin 250.00-TL olmayıp 10.000.00-TL olduğunu ikrar ettiğinden artık satış bedeli olan 10.000.00-TL'nin ödendiğini ispat külfeti davalıya geçmiştir. Davalı bu bedelden 250.00-TL'sını ödediğini resmi satış akdi ile kanıtladığından bakiye 9.750.00-TL'nı ödediğini de HMK'nun 200 vd. maddeleri uyarınca kanıtlaması gerekir.