muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/8161, Karar No: 2016/9155, Tarih: 26.05.2016

**8. Hukuk Dairesi         2016/8161 E.  ,  2016/9155 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Muhdesatın Tespiti

... ile Hazine aralarındaki muhdesatın tespiti davasının kabulüne dair .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 14.04.2015 gün ve 24/112 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, dava konusu 589 parsel sayılı taşınmazın .... Barajı'nın göl tarafında kaldığını, EPDK tarafından kamulaştırma çalışmalarına başlanıldığını açıklayarak dava konusu taşınmaz sınırları içerisinde bulunan ev ve odunluğun müvekkili tarafından yapıldığının ve 100 adet ağacın müvekkili tarafından dikildiğinin tespitini talep etmiştir.

Davalı Hazine vekili, tebliğe rağmen beyanda bulunmamıştır.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi üzerine, hüküm; davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 sayılı TMK 684/1 m). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK 718 m). 22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 maddeler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması(6100 s.lı HMK 106/2 m) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararının bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK 114/1-h, 115 m.).

Öğretide ve Yargıtay'ın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

Somut olaya gelince; dava konusu 589 parsel sayılı taşınmazın; su yatağı vasfı niteliği ile .... Kadastro Mahkemesi'nin 1971/21 Esas sayılı dosyasında davalı olduğu belirtilerek ve malik hanesi boş bırakılarak tescilinin yapıldığı, hükme esas alınan fen bilirkişi ......tarafından düzenlenen 04.03.2015 tarihli rapor ve krokide davaya konu muhtesatların üzerinde bulunduğu 589 parsel sayılı taşınmazın mera vasıflı olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

26.05.2004 gün ve 5177 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 19. maddesine eklenen ek fıkra hükmüne göre, başkası adına tapulu veya tapusuz bir taşınmazın kamulaştırılması halinde, taşınmazda malik olmayan ancak üzerindeki muhdesatı meydana getiren kişilere muhdesatın kamulaştırma bedelinin kendisine verilmesini sağlama amacıyla zilyetliği tespit davası açma hakkı tanınmış ise de, kamuya ait mera, yaylak, kışlak, genel harman yeri, orman, aktif dere yatağı niteliğindeki taşınmazların özel mülkiyete konu olamayacakları, bu taşınmazların zilyetlikle edinilemeyecekleri, bu nedenle de bu nitelikteki taşınmazlar üzerinde meydana getirilen muhtesatlara hukuki değer verilemeyeceği gözönüne alındığında, dava konusu taşınmazın niteliğinin araştırılıp soruşturularak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Ne var ki; Mahkemece uzman fen bilirkişi tarafından düzenlenen raporda, taşınmazın mera olarak belirtilmesine rağmen niteliği usulüne uygun olarak araştırılmamış, muhdesatların üzerinde bulunduğu taşınmaz hakkında yapıldığı öne sürülen kamulaştırma ili ilgili kayıt ve belgelerle, kamulaştırma haritası getirtilip uygulanmamış, muhdesatların bulunduğu taşınmazın kamuya ait mera, yaylak, kışlak, genel harman yeri, orman veya aktif dere yatağı niteliğinde olup olmadığı hususu ile kamulaştırma sahası içinde kalıp kalmadığı belirlenmemiştir.

O halde Mahkemece yapılacak iş, öncelikle az yukarıda açıklandığı şekilde, dava konusu taşınmazın tesciline esas belgeler (tapulama/kadastro tutanağı, mera, yaylak, kışlak kütüğü, Kadastro Mahkemesi dosyası) getirtilerek davaya konu muhdesatların üzerinde bulunduğu taşınmazın niteliği yöntemine uygun biçimde araştırılıp soruşturulması, mera veya aktif su yatağı olup olmadığının duraksama olmaksızın belirlenmesi, taşınmazın belirlenecek niteliğine göre davacının taşınmaz üzerindeki muhdesatlar yönünden dava hakkının bulunup bulunmadığının düşünülmesi, dava hakkının bulunduğu kabul edildiği takdirde; kamulaştırmaya ilişkin evraklar ve kroki de eklenerek, taşınmazın hangi kısmının kamulaştırmaya konu olduğunun belirlenmesi, fen bilirkişi tarafından düzenlenen 05.02.2015 tarihli bilirkişi raporu ve krokisindeki muhdesatların kamulaştırma krokisi ile çakıştırılarak, muhdesatların bulunduğu bölümün kamulaştırılıp kamulaştırılmadığının tespit edilmesi ve bu hususları gösterir rapor alınması, toplanan ve toplanacak tüm delillerin sonucuna göre bir hüküm verilmesi gerekir. Mahkemece böylesine bir araştırma ve soruşturma yapılmadan, eksik araştırma ve soruşturma ile yazılı şekilde hüküm verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan kabulü ile Yerel Mahkeme hükmünün 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK'nun 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 26.05.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/22022, Karar No: 2025/5356, Tarih: 30.04.2025

**11. Ceza Dairesi         2021/22022 E.  ,  2025/5356 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/128 E., 2015/355 K.

SUÇLAR : Kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜMLER : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanıklar hakkında kurulan hükümlerin temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz istemlerinin süresinde olduğu, temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı belirlenerek yapılan incelemede;

Doktor, eczacı ve eczacı kalfası olan sanıkların iştirak halinde sahte reçeteler tanzim ederek katılan kuruma fatura etmek suretiyle haksız menfaat temin ederek nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işledikleri iddia olunan olayda; Mahkemesince tüm sanıklar hakkında nitelikli dolandırıcılık; doktor sanıklar ..., ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, eczacı ... ve eczacı kalfası sanık ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçlarından beraat hükümleri kurulmuş ise de; izah edilen fiillerin nitelendirilmesinde sahtecilik suçunun kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına temas ettiği belirlenerek yapılan incelemede;

Yapılan yargılamaya, toplanıp gerekçeli kararda gösterilen ve değerlendirilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan kanaat ve takdirine, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak dosya içeriğine uygun şekilde açıklanan gerekçeye göre; yüklenen suçun sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmadığı Mahkemece kabul ve takdir kılınmış olmakla, katılanlar vekilinin temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükümlerin Tebliğnameye uygun olarak oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

30.04.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9353, Karar No: 2014/24634, Tarih: 03.11.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/9353 E.  ,  2014/24634 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 04/12/2013

NUMARASI : 2013/406-2013/479

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor ve yapılan inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki;

1)Arsa niteliğindeki taşınmaza değer biçilirken Kamulaştırma Kanununun 11/1-g kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan, dava konusu taşınmaza yakın yerlerden, yakın tarihli ve benzer yüzölçümlü satışlar emsal alınıp, üstünlük oranlaması da yapılarak hesaplaması zorunlu olduğu halde, raporu hükme esas bilirkişi kurulunca emsal kabul edilen taşınmazlardan 278 parsele ilişkin satış çok eski tarihli olduğu gibi, diğer emsal de çok küçük yüzölçümlü olduğundan rapor geçersizdir.

Bu nedenle, taraflara taşınmazın bulunduğu yerde, yakın tarihli ve benzer nitelikteki satışları emsal olarak bildirmeleri için imkan tanınması, gerektiğinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve mahallinde yeniden keşif yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

2)Değerlendirme tarihi olan 2007 yılında dava konusu taşınmaz ile bilirkişi kurulunca emsal kabul edilecek taşınmazların, Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emlak vergisine esas olan m2 değerlerinin, ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden istenip, dava konusu taşınmazın, emsal taşınmazlara göre üstünlük oranı yönünden bilirkişi kurulu raporu da denetlenmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması,

3) Dava konusu taşınmazın kamulaştırılan ve fen bilirkişisi raporunda A harfi ile gösterilen kısmının batısında kalan 3 ve 17 nolu poligon noktalarına isabet eden bölümde inşaat yapılıp yapılmayacağı, yapılaşmaya izin verilip verilmeyeceği veya kamulaştırmadan önceki imar durumu ile kamulaştırmadan sonra kalan kısım yönünden imar durumu herhangi bir farklılık ve değer kaybı olup olmayacağı araştırılmadan, tamamı üzerinden değer kaybı verilmesi,

4)Dava konusu taşınmazın bir kısmı kamulaştırılmış ve bu kısmın bedeline hükmedilmiş olup, bu bölümdeki davalıya ait tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, taşınmazdaki payının tamamı hakkında karar verilmesi ,

Doğru görülmemiştir.

4)Dava konusu taşınmazın bir kısmı kamulaştırılmış ve bu kısmın bedeline hükmedilmiş olup, bu bölümdeki davalıya ait tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, taşınmazdaki payının tamamı hakkında karar verilmesi ,

Doğru görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 03.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/944, Karar No: 2015/3505, Tarih: 10.02.2015

**8. Hukuk Dairesi         2015/944 E.  ,  2015/3505 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davada, 4721 Sayılı TMK'nın "Miras Hukuku" (TMK.3.Kitap) hükümlerinden kaynaklanan ve diğer dairelerin görevine girmeyen davalar sonucu verilen hüküm ve kararların Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 19.01.2015 tarih 2015/8 sayılı Kararı ile hazırlanıp, 22.01.2015 Tarihli ve 29244 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hukuk Daireleri'ne ilişkin iş bölümü uyarınca, hükme yöneltilen temyiz itirazlarının incelenmesi Yargıtay (14.) Hukuk Dairesi'nin görev alanına girmesi nedeniyle, dosyanın anılan Daire Başkanlığı'na GÖNDERİLMESİNE, 10/02/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/311, Karar No: 2006/324, Tarih: 31.05.2006

**Hukuk Genel Kurulu         2006/3-311 E.  ,  2006/324 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 06/10/2005

Taraflar arasındaki "kira tespiti" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 30.12.2004 gün ve 2004/102-1474 sayılı kararın incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 29.03.2005 gün ve 2005/3015-3321 sayılı ilamı ile ;(....Davacı vekili dava dilekçesinde, 1.1.2004 tarihinden itibaren aylık kiranın (5.535.000.000 lira çıplak kira ile 6.765.000.000 lira ortak gider olmak üzere) toplam 12.300.000.000 TL.+KDV olarak tesbit edilmesini talep etmiş, mahkemece; aylık 3.150.000.000 TL.kira+KDV ve 6.452.054.265 TL.işletme giderinin tesbitine karar verilmiştir. Hükmü taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Gelir Vergisi Kanununun 70.maddesi ile Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1-f, 8/1- h, 10/f maddelerine göre kira geliri elde eden bir kısım kiralayanların Katma Değer Vergisi mükellefi olması ve elde ettikleri kira gelirinin bir bölümünü Katma Değer Vergisi olarak vergi dairelerine ödemeleri vergi yasalarınca düzenlenen bir konudur.

Mahkemece kira parasının içinde Katma Değer Vergisinin de olduğu gözönünde bulundurularak kira parasının KDV dahil olmak üzere tesbitine karar verilmesi gerekirken kira parasından ayrı olarak Katma Değer Vergisinin de tesbitine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir....)  gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle,yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN:  Davalı T.C. Kültür Bakanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kira tespiti istemine ilişkindir.

Davaya konu kiralanan, mülkiyeti T.C. Emekli Sandığı’na ait işleticisi ve kiralayanı davacı şirket olan Kavaklıdere,Tunus Caddesi 92 No’da Lale Sitesi adlı binada faaliyet gösteren Şinasi Sahnesi adlı tiyatro olup, mecur, tiyatro ve sanat faaliyetleri için kiracı/davalı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğüne kiralanmıştır.

Kiralayan/davacı Emek İnşaat ve İşletme A.Ş. tarafından 21.01.2004 tarihinde açılan kira tespiti istemli eldeki davada taşınmazın konumuna , emsale ve günün ekonomik koşullarına dayanarak “bu mecurun aylık kirasının 01.01.2004 tarihinden geçerli olmak üzere çıplak kira 5.535.000.000 TL, yakıt ve yönetim gideri 6.765.000.000 TL olmak üzere toplam 12.300.000.000 TL+KDV olarak tespitine” karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Kiralayan/davacı Emek İnşaat ve İşletme A.Ş. tarafından 21.01.2004 tarihinde açılan kira tespiti istemli eldeki davada taşınmazın konumuna , emsale ve günün ekonomik koşullarına dayanarak “bu mecurun aylık kirasının 01.01.2004 tarihinden geçerli olmak üzere çıplak kira 5.535.000.000 TL, yakıt ve yönetim gideri 6.765.000.000 TL olmak üzere toplam 12.300.000.000 TL+KDV olarak tespitine” karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü vekili: “Taraflar arasındaki uygulama gereği Devlet İhale Genelgesinde belirtilen oranda artış ile fatura edildiğinde aradaki farkın davacıya ödenmekte olduğunu, 452.000.000 TL. olan aylık kira bedelinin protokolün 2.maddesi gereği genelgede belirtilen oranda % 10 arttırılarak 497.200.000 TL. olması gerekirken, davacının eski kiracılık ilişkisini de gözetmeden yaklaşık 12 kat arttırarak aylık kira bedelinin 5.535.000.000 TL. olarak tespiti talebinin hak ve nesafete uygun olmadığını, talebin kabulü halinde bir kamu kurumu olan müvekkili kurumun ödemede güçlük çekeceği ve dolayısıyla kamu hizmetinin aksamasına ve kamu yararının gerçekleşmesinde sıkıntılara ve davacının haksız olarak zenginleşmesine yol açacağını, ifadeyle, fahiş kira bedeli tespiti talebinin reddine, ortak giderlere katılım payı bedelinin arttırılması talebinde hukuki yarar ve niza bulunmadığından reddine ” karar verilmesini cevaben bildirmiştir.

Mahkemece, taraf delilleri toplanıp, bilirkişi incelemesi yapılmış ve 30.12.2004 tarihli kararla rayiç bedele göre tespit edilen aylık kira bedelinden hak ve nasafete göre % 10 indirim yapılarak aylık kira bedelinin 3.150.000.000 TL + KDV ; işletme giderlerinin ise 6.452.054.265 TL olarak tespitine karar verilmiştir. Taraf vekillerinin temyizi üzerine Özel Dairece “Mahkemece kira parasının içinde Katma Değer Vergisinin de olduğu gözönünde bulundurularak kira parasının KDV dahil olmak üzere tesbitine karar verilmesi gerekirken kira parasından ayrı olarak Katma Değer Vergisinin de tesbitine karar verilmesi” doğru bulunmayarak hüküm bu noktadan bozulmuş; mahkemece önceki kararda direnmeye ilişkin olarak verilen karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Bozma ve direnme kararlarının kapsamına göre, işletme giderleri yönünden hüküm kesinleşmiş olup; direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık: Kira parasının katma değer vergisi dahil mi, yoksa hariç tutularak ayrıca mı tespiti gerektiği noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle, uyuşmazlığın ilişkin bulunduğu yasal durum ve kavramlar hakkında genel bir açıklama yapılmasında yarar görülmüştür.

Vergi, kamu giderlerini karşılamak amacıyla yasalarla gerçek ve tüzel kişilerden mali güçlerine göre istenen bir yükümlülüktür.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler, kişilerden kimi kamu hizmetleri karşılığında yada bir hizmet karşılığı olmaksızın kamu gücüne  dayanılarak alınan paralardır ve tüm kamu hizmetleri için yapılan giderlere ortak katılım payını ifade eder.

Vergi, kamu giderlerini karşılamak amacıyla yasalarla gerçek ve tüzel kişilerden mali güçlerine göre istenen bir yükümlülüktür.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler, kişilerden kimi kamu hizmetleri karşılığında yada bir hizmet karşılığı olmaksızın kamu gücüne  dayanılarak alınan paralardır ve tüm kamu hizmetleri için yapılan giderlere ortak katılım payını ifade eder.

Katma Değer Vergisi, mal ya da hizmetin üretiminden tüketiciye intikaline kadar her el değiştirme aşamasında alınan genel bir tüketim vergisidir (Prof. Dr. Mehmet Ali Canoğlu- Doç. Dr. Rüstem Hacırüstemoğlu, Vergi Uygulamaları ve Muhasebesi, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. İstanbul, 1990, sh: 425).

Katma Değer Vergisi de dahil vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin ortak özellikleri kamu gücüne dayanılarak tek taraflı iradeyle ve gerektiğinde zorla alınmaları, bir yasayla  konulmalarıdır.

T.C. Anayasası’nın  73.maddesi, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır”  düzenlemesini içermektedir.

Buna göre vergi yükümlülüğünün konusu, yükümlüsü,matrahı ve oranı ile,  vergiden doğan ödev ve usul ilişkilerinin yasayla düzenlenmesi gerektiği kuşku ve duraksamadan uzaktır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 8. maddesi vergi yükümlüsünü (mükellefini) “Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek veya tüzel kişi”; vergi sorumlusunu ise, “verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişi” şeklinde tanımlamış; kural olarak, vergi yükümlülüğüne ve sorumluluğuna ilişkin özel sözleşmelerin, Vergi Dairelerini bağlamayacağı hükmünü getirmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70.maddesinde gayrimenkul sermaye iradının tarifi yapılmıştır. Bu maddede sayılan mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratların gayrimenkul sermaye iradı olduğu maddenin ilk fıkrasında açıklanmış ve 1.bentte diğer unsurlar yanında bina da (döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için kira bedelleri de dahil) sayılmıştır.

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun;

“Verginin Konusunu Teşkil Eden İşlemler” başlıklı 1. maddesinin (f) bendinde;

“Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri”nin katma değer vergisine tabi olduğu”,

“Mükellef” başlıklı 8. maddesinin 1.fıkrasının  (h) bendinde ise;

“Gelir Vergisi Kanununun 70.maddesinde belirtilen mal ve hakları kiraya verenlerin Katma Değer Vergisinin mükellefi olduğu”

“Vergi sorumlusu” başlıklı 9.maddesinde;

“Mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı’nın, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabileceği”

belirtilmiştir.

Aynı Kanunun “İstisnaların Sınırı” başlıklı 19.maddesinde de ;