muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/20107, Karar No: 2015/22628, Tarih: 08.12.2015

**2. Ceza Dairesi         2014/20107 E.  ,  2015/22628 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

TCK'nın 53. maddesinin uygulanması sırasında aynı maddenin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin 24/11/2015 tarihinde yürürlüğe giren 08/10/2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 karar sayılı iptal kararı da nazara alınarak infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Sanığa atılı suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu için TCK'nın 165/1. maddesinde, suç tarihinde yürürlükte bulunduğu şekliyle, altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası yaptırımlarının, her ikisinin de birlikte öngörüldüğü, kanunda hapisle birlikte öngörülen adli para cezasının gün sayısının alt sınırının gösterilmediği hallerde aynı Kanun'un 52/1. maddesi gereğince alt sınırın beş gün olduğu; somut olayda sanık hakkında yüklenen suçtan dolayı temel hapis cezasının kanun maddesinde gösterilen alt sınırdan belirlendiği halde, gerekçe gösterilmeksizin adli para cezasının, gün sayısının 5 gün yerine, 90 gün olarak belirlenmesi suretiyle TCK'nın 165/1 ve 52/1. maddelerine açıkça aykırı davranılması sonucu, fazla adli para cezasına hükmedilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları ve tebliğnamedeki düşünce bu bakımdan yerinde görüldüğünden hükmün bu sebepten dolayı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, ancak bu aykırılığın aynı Kanun'un 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün olduğundan, TCK'nın 165/1. maddesi uyarınca hükmolunan temel adli para cezasının 5 gün olarak belirlenmesine, TCK'nın 62/1. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılarak adli para cezasının 4 güne indirilmesine, aynı Kanun'un 52/2. maddesi uyarınca mahkemenin takdiri gözetilerek bir gün karşılığı 20 TL kabul edilerek sonuç adli para cezasının 80 TL olarak belirlenmesi suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 08/12/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/9380, Karar No: 2023/6147, Tarih: 13.12.2023

**2. Hukuk Dairesi         2023/9380 E.  ,  2023/6147 K.**

**"İçtihat Metni"**

...

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/428 E., 2022/547 K.

...

...

KARAR : Görevsizlik kararı

Taraflar arasındaki korunma kararının kaldırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın hakkındaki korunma kararı kaldırılan ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 12.09.2022 tarihli 2022/7581 Esas 2022/6903 Karar sayılı ilamı ile, davaya bakmakla görevli mahkemenin çocuk mahkemesi olduğu gerekçesi ile dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi konusunda bir karar verilmesi ve eksik hasım ve inceleme ile karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Davacı kurumun Yargıtay ilamına karşı süresi içinde karar düzeltme yoluna başvurması üzerine Mahkemece 31.10.2022 tarihli ek karar ile karar düzeltme talebinin reddine karar verilmiş, davacı kurum bu ek karara karşı temyiz yoluna başvurmasına rağmen Mahkemece dosya Yargıtay`a gönderilmeden duruşma açılarak görevsizlik kararı verilmiştir. Davacı kurumun bu kararı temyiz etmesi üzerine Dairemizin 09.03.2023 tarihli 2023/932 Esas 2023/919 Karar sayılı ilamı ile; kurum vekilinin karar düzeltme talebinin reddine ilişkin ek karara yönelik temyiz talebi varken Mahkemece bu talep ile ilgili işlem yapılmaksızın duruşma açıp görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğu, Mahkemece yapılması gereken işin kurum vekilinin ek karara yönelik temyiz talebinden sonra uygun dosya gönderme formu düzenleyip dosyayı Dairemize göndermek olduğu, bu safahat takip edilmeden, kurum vekilinin ek karara yönelik temyiz başvurusu incelenmeden Mahkemece duruşma açılarak görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğu gerekçesi ile temyiz olunan Mahkeme kararının bozulmasına, bozma sebebine göre temyize konu diğer bölümlerin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, uygun dosya gönderme formu oluşturulduktan sonra davacı kurumun 31.10.2022 tarihli ek karara yönelik temyiz talebinin incelenmesi için dosyanın Daireye gönderilmek üzere Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir. Mahkemece ek karara yönelik temyiz incelemesi için dosyanın Dairemize gönderilmesi üzerine ise Dairemizin 26.09.2023 tarihli 2023/5482 Esas 2023/4195 Karar sayılı kararı ile Mahkemece verilen 26.09.2023 tarihli ek kararın kaldırılmasına, davacı kurumun karar düzeltme talebinin reddine karar verilmiştir.

Mahkemece görevsizlik kararına ilişkin davacı vekilinin temyiz dilekçesi tekrar eklenerek dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Mahkemece verilen 01.12.2022 tarihli görevsizlik kararı, Dairemizin 09.03.2023 tarihli 2023/932 Esas 2023/919 Karar sayılı ilamı ile bozulmuş, ortada incelenecek bir karar kalmamıştır. Bu aşamada Dairemizce yapılacak işlem bulunmadığından dosyanın Mahkemesine geri çevrilmesine karar verilmesi gerekir.

KARAR

Mahkemece verilen 01.12.2022 tarihli görevsizlik kararı, Dairemizin 09.03.2023 tarihli 2023/932 Esas 2023/919 Karar sayılı ilamı ile bozulmuş, ortada incelenecek bir karar kalmamıştır. Bu aşamada Dairemizce yapılacak işlem bulunmadığından dosyanın Mahkemesine geri çevrilmesine karar verilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Dosya içeriğine göre Dairemizce yapılacak işlem bulunmadığından dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

13.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2010/7059, Karar No: 2011/3491, Tarih: 16.06.2011

**8. Hukuk Dairesi         2010/7059 E.  ,  2011/3491 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu İptali ve Tescil

... ve müşterekleri ile ... ve müşterekleri aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının tavzih yoluyla düzeltilmesine ilişkin talebin reddine dair ...Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 27.11.2007 gün ve 103/591 sayılı hükmün Yargıtayca duruşmalı olarak incelenmesi davalılar vekili ile davacılar vekili taraflarından süresinde istenilmiş ise de; duruşma talebinin değer yönünden reddine karar verilerek, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılar vekili; dava konusu 11 parsel sayılı taşınmazın davalılarla ortak kök miras bırakanları ...’den intikal eden yer olmasına rağmen kadastro çalışmaları sırasında davalıların yakın miras bırakanı ... adına tespit ve tescil edildiğini ileri sürerek, ... adına olan tapu kaydının iptali ile veraset ilamı doğrultusunda vekil edenleri adına hisseleri oranında tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili ise; dava konusu taşınmazın kök miras bırakan ...’la bir ilgisinin bulunmadığını zira öncesi itibariyle taşlık ve çalılık yerlerden iken miras bırakanları ...tarafından imar ihya edinilerek elde edilmiş taşınmaz niteliğinde olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

Mahkemece; davanın kabulü ile dava konusu taşınmazın Manavgat Sulh Hukuk Mahkemesinin 2006/1176 Esas ve 2006/1010 Karar sayılı veraset belgesindeki hisseler oranında ... mirasçıları olan taraflar adına tapuya tesciline karar verilmesi üzerine; hüküm davalılar ve davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasındaki dava; ortak miras bırakandan kaldığı halde, tek bir mirasçı adına yapılan tespit ve tescilin doğru olmadığına dayalı, miras hissesi oranında iptal ve tescil isteğine ilişkin bulunmaktadır.

Taraflar arasındaki dava; ortak miras bırakandan kaldığı halde, tek bir mirasçı adına yapılan tespit ve tescilin doğru olmadığına dayalı, miras hissesi oranında iptal ve tescil isteğine ilişkin bulunmaktadır.

Yargılama sırasında dinlenen yerel bilirkişi ve taraf tanıkları dava konusu taşınmazın krokisinde ... olarak gösterilen bölümünün, öncesinde tarafların ortak miras bırakanı olan ... tarafından; yazları çadır kurularak hayvanlarını otlatmakta kullandığı yer olduğunu ve bu kullanım şeklinin ...’ın ölümüne kadar devam ettiğini, kalan kısmın ise, ... tarafından hiç kullanılmadığını, ölümünden sonra bu alanın davalıların yakın miras bırakanı olan ...tarafından Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşlık ve çalılık yerlerden açılarak tarla haline getirildiğini ve ...’dan kalan yerle birleştirilerek günümüze kadar önce ...daha sonra da ...mirasçıları olan davalılar tarafından kullanıldığını açıklamışlardır. Dosya arasında bulunan ve hükme esas alınan veraset belgesine göre; ...’in 1.3.1943 tarihinde ölmekle geriye davacıları (davacılardan ... hariç ) ve davalıları bıraktığı, ölüm tarihi itibariyle terekesinin el birliği hükümlerine tabii bulunduğu anlaşılmaktadır. El birliği mülkiyetin söz konusu olduğu yerlerde mirasçılar arasında zamanaşımı işlemeyeceğinden kök miras bırakan ...’ın ölümünden sonra ...’dan kaldığı belirlenen taşınmaz bölümün sadece davalıların yakın miras bırakanı ...tarafından kullanılması, ...’e iktisap sağlamaz. ...’in kullanımının diğer mirasçılar ad ve hesabına olduğu açıktır. ...’in miras bırakandan kalan yerdeki tasarruf şeklini sonradan değiştirmesi, bu alanı tarla haline getirmesi de taşınmazın temelinin ...’dan gelme olduğu gerçeğini değiştirmez. Bu nedenle krokisinde Hacı ... Yurdu olarak gösterilen taşınmaz bölümüne yönelik olarak verilen kabul kararında herhangi bir isabetsizlik bulunmamakta ise de; az yukarıda açıklandığı üzere taşınmazın tamamının ...’dan kalma olmadığı belirlenmiştir. Kök miras bırakan ... tarafından hiç tasarruf edilmeyen ve ondan gelme olmadığı belirlenen alanın da ...’dan kalan yer gibi değerlendirilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece, ...’dan kaldığı belirlenen yerle davalıların yakın miras bırakanı ...’ten kalan yerler ayrılmalı, krokiye işaret ettirilmeli hükme esas alınan Manavgat Sulh Hukuk Mahkemesinin 2006/1176 Esas ve 2006/1010 Karar sayılı veraset belgesinin hatalı olması ve davacılardan ...’nın mirasçılar arasında gösterilmemesi nedeniyle Manavgat Sulh Hukuk Mahkemesinin 2009/301 Esas ve 2009/920 Karar sayılı ilamı ile iptal edildiği ve bu ilamın 1.3.2010 tarihinde kesinleştiği, dolayısı ile hükme esas alınan ilk veraset belgesinin geçerliliğinin kalmadığı düşünülmeli ve ondan sonra taraflar arasındaki uyuşmazlık hakkında bir karar verilmelidir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan kabulü ile usul ve yasaya aykırı yanlış değerlendirmeye dayalı yerel mahkeme hükmünün HUMK nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA ve aşağıda yazılı 17,15 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davacılara ve 97,50 TL peşin harcın da istek halinde davalılara iadesine 16.06.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2344, Karar No: 2017/13758, Tarih: 11.10.2017

**3. Hukuk Dairesi         2016/2344 E.  ,  2017/13758 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen istirdat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; davalı şirketin, düzenlediği faturalar ile kendisinden hukuka aykırı olarak kayıp-kaçak bedeli adı altında fazladan ücret tahsil ettiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere, şimdilik 1.705.620,19 TL bedelinin her bir bedelin tahsil edildiği tarihten itibaren bankaların kısa vadeli kredilere uyguladıkları avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş; 13.10.2015 tarihli dilekçesi ile de talebini 2.545.965,85 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı; yargı yolu itirazları bulunduğunu, ... tarifelerine karşı karar verme merciinin ... olduğunu, kayıp-kaçak bedelinin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; davalı şirketin, kayıp-kaçak bedelini elektrik abonesi olan davacı şirketten tahsil etmesinin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçe gösterilerek davanın kabulüne, 2.545.965,85 TL'nin dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacı tarafa verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafça temyiz edilmiştir.

1-) Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay.... 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende

hizmet ve iletim bedeli uygulamasının ... Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde ... tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin ...'na sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve ... düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, ... kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki, uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişede etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanunun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde ....nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Hal böyle olunca, karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan ... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20. maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-) Bozma nedenlerine göre, davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

2-) Bozma nedenlerine göre, davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bendde açıklanan nedenlerle hükmün HUMK'nun 428. maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, ikinci bendde açıklanan nedenle davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun Geçici Madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8888, Karar No: 2011/5897, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8888 E.  ,  2011/5897 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek, ticaret şirketlerinde hukuken veya fiilen yönetim yetkisine sahip olanların alacaklıları zarara uğratmak kastiyle ticarî işletmenin borçlarını kısmen veya tamamen ödememesi ve sermaye şirketlerinde idare ve temsil ile görevlendirilmiş kimselerin şirketin iflasını istememeleri suçlarından sanıklar ... ve ...'in beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma-onama-bozma-bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

1- Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçuna yönelik olarak kurulan hükmün temyiz incelemesi sonunda;

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.