muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/9471, Karar No: 2013/9026, Tarih: 03.05.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/9471 E.  ,  2013/9026 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... ... 4. Asliye Ticaret (... 4. Asliye Ticaret) Mahkemesi’nce verilen 13.12.2011 tarih ve 2010/939-2011/1004 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:Davacı vekili, ... Üniversitesi Hastanesi binası inşaasının davalı şirket tarafından üstlenildiğini, davalı ile müvekkilinin sigortalısı arasında yapılan sözleşme ile de binanın asansörlerinin sigortalı tarafından monte edildiğini, ancak asansör kuyularına yağmur suyu girmesi nedeniyle asansörlerin hasarlandığını, davacının Montaj Tüm Riskler Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalısına 10.390 Euro hasar tazminatı ödediğini, hasara davalı şirketin inşaatın yalıtım işlerini tamamlamamış olmasının neden olduğunu ileri sürerek, sigortalıya ödenen meblağın faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket vekili, binanın inşaasının anahtar teslim olarak üstlenilmediğini, yalıtımın müvekkili şirkete ait olmadığını, müvekkili ile sigortalı arasında yapılan sözleşme uyarınca asansörlerin sigortalı tarafından monte edildiğini, anılan sözleşmeyle sigortalıya karşı üstlenilen tüm yükümlülüklerin yerine getirildiğini, asansörü temin ve montajı işinin sigortalının uzmanlık alanı olup, sigortalının basiretli bir tacir gibi hareket etmesi ve gerekli tedbirleri alması gerektiğini, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını savunmuştur.Mahkemece, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına dayanılarak, hasarın binanın temel su yalıtımı imalatının tekniğine uygun yapılmaması ve drenaj sitmenin çalışmaması sonucu yağmur suyunun düşük kottaki asansör kuyularına dolması nedeniyle oluştuğu, ancak binanın temel su yalıtımlarının davalı şirketin taahhüdü altında bulunmadığı gerekçesiyle, kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, sigortalıya ödenen tazminatın rücuen tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, binanın temel su yalıtım imalatlarının tekniğine uygun yapılmadığı, drenaj sisteminin çalışmadığı, ayrıca bloklar arasında bulunan dilatasyonların da tekniğine uygun şekilde kapatılmadığı ve izole edilmediği için yağmur sularının düşük kottaki asansör kuyularına dolması ile hasarın meydana geldiği, binanın temel su yalıtımları, bina çevresi su drenajı ve bloklar arasındaki dilatasyonların su yalıtımı imalatlarının davalının taahhüdü altında bulunmadığından sorumluluğunun olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir. Ancak, davalı ile sigortalı arasında imzalanan asansörlerin montajına ilişkin 08.06.2007 ve 15.01.2009 tarihli sözleşmelerin işveren tarafından yapılacak işler başlıklı 14. maddesinde asansör kuyusu ile ilgili olarak, "üç duvarın kapalı ve betonarme olması, kapı ve cephesine yerleştirilecek kadar açık olması ve kapının montaj edilebilmesi için lento vb. imkanların teminedilmesi, duvarların sıvalı ve toz tutmayacak şekilde boyalı olması, kuyu dibinin asansör yüklerini taşıyacak özellikte olması ve kuyu dibinin suya karşı izalayonlu olması temin edilmelidir" hükmüne yer verildiği anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporunda anılan sözleşmelerden bahsedilmiş ise de, sözleşmelerin bu hükmü değerlendirilmemiş, mahkemece de karar yerinde tartışılmamıştır.Bu itibarla, mahkemece, bilirkişilerce tesbit edilen eksikliklerin yukarıda anılan sözleşmelerin 14. maddesiyle davalıya yüklenen yükümlülüklerden olup olmadığının araştırılması, bu kapsamda ise tarafların müterafik kusurunun bulunup bulunmadığı da değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 03.05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3124, Karar No: 2018/3266, Tarih: 05.04.2018

**10. Ceza Dairesi         2016/3124 E.  ,  2018/3266 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Kenevir ekme

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Sanığın, olayda ele geçirilen esrarı, yetiştirdiği kenevirlerden elde ettiğine ilişkin beyanının, “suçla ilgili kişi veya kişileri gizleme” ya da “ daha az ceza alacağını sanma” gibi bir amaca dayanmış olabileceği; keneviri ektiğini belirttiği yerde herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmadığı, kenevir kökü veya hasat artığı gibi maddi bulgu elde edilmediği ve aradan geçen zaman nedeniyle elde edilmesinin de mümkün olmayacağı; bu durumlar karşısında atılı suçu işlediğine ilişkin soyut beyanı dışında kuşku sınırlarını aşan yeterli ve kesin delil bulunmadığı gözetilmeden sanık hakkında beraat yerine mahkûmiyet hükmü kurulması,

Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 05.04.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/7543, Karar No: 2021/11439, Tarih: 14.10.2021

**5. Hukuk Dairesi         2021/7543 E.  ,  2021/11439 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kısıtlı adayı hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada Bursa 5. Sulh Hukuk ve Oltu Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı Bölge Adliye Mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verildiğinden ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4721 sayılı TMK'nın 405. maddesi uyarınca vasi atanmasına ilişkindir.

Bursa 5. Sulh Hukuk Mahkemesince kısıtlı adayının yerleşim yeri adresinin “...” olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Oltu Sulh Hukuk Mahkemesince kısıtlı adayının yerleşim yeri adresinin “...” olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanunu'nun 411. maddesine göre, “Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.” Aynı Kanunun 19/1. maddesi uyarınca “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

Dosya kapsamından, kısıtlı adayının yerleşim yeri adresinin “...” olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Bursa 5. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce çözümlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri ile 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince Bursa 5. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 14/10/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/4685, Karar No: 2010/13293, Tarih: 30.11.2010

**8. Ceza Dairesi         2009/4685 E.  ,  2010/13293 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık ve kavgada silah boşaltma

HÜKÜM : Hükümlülük ve müsadere

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanığa atılı 6136 sayılı Yasaya aykırılık ve kavgada korkutmak amacıyla ateş etmek suçlarının temas ettiği yasa maddelerinde gösterilen cezanın üst sınırına ve lehe olan 765 sayılı TCK.nun 102/4, 104/2. madde ve fıkrasına göre, davanın 7 yıl 6 aylık zamanaşımı süresine tabi olup suç inceleme tarihleri arasında bu sürenin dolmuş olduğu anlaşılmakla hükmün CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZULMASINA), bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, CMUK.nun 322. ve 765 sayılı TCK.nun 102/4, 104/2. madde ve fıkraları gereğince sanık hakkında açılan davanın zamanaşımı nedeniyle CMK.nun 223. maddesi de gözetilerek (DÜŞÜRÜLMESİNE), 30.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/6615, Karar No: 2024/285, Tarih: 11.01.2024

**5. Hukuk Dairesi         2023/6615 E.  ,  2024/285 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1201 Esas, 2023/1071 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2015/368 Esas, 2018/233 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atmanın önlenmesi ve kâl davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ...Ş. (...) vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 4609 ada 2 parsel sayılı taşınmazda müvekkili bakanlığın bağlı kuruluşu olan ... Yetiştirme Yurdu Müdürlüğünün bulunduğunu, söz konusu yurdun bahçesinde yaklaşık 30 yıldır atıl ve bakımsız halde bulunan ...'a ait trafonun müteaddit defa patlama yaparak çeşitli yaralanmalara, küçük çapta yangınlara, kuruluşun elektrik aksamının ve elektronik aletlerinin bozulmasına neden olduğunu, trafonun yurdun bahçesinde ve çocukların bulunduğu oyun alanlarına yakın olması sebebiyle tehlike oluşturduğunu belirterek, söz konusu trafonun kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...Ş. (...) vekili cevap dilekçesinde özetle; dağıtım faaliyetlerine ait tüm sorumluluğun müvekkilinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olan ...'a ait olduğunu, işletim hakkının 2006 yılından itibaren ... tarafından gerçekleştirildiğini, müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, nitekim davanın ...'a karşı açıldığını, sonradan taraf değişikliği ile müvekkilinin davaya dahil edildiğini, oysa ... tarafından davacı tarafa verilen bir cevap yazısında trafo binasının yenilenmesi için şirketin 2013 yılı yatırım programına teklif yapıldığının belirtildiğini, bu cevabın şirketin sorumlu olduğunun ikrarı niteliğinde olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 28.01.2009 tarihinde ...’ın ... üzerinde yer alan %100 oranındaki hissesini ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye satması ile özelleştirildiğini, bu özelleştirme öncesinde 24.07.2006 tarihinde imzalanan işletme hakkı devir sözleşmesi ile ... tarafından işletme hakkının ...'a devredildiğini ve bu sözleşmenin taraflar arasında özelleştirme işleminden sonra da geçerliliğini sürdürdüğünü, bu sözleşme uyarınca müvekkili şirketin dağıtım tesislerinin işletme hakkına sahip olmakla birlikte, mülkiyetine sahip olmadığını, dağıtım tesislerinin mülkiyetinin ...’a ait olduğunu, sözleşmenin imza tarihinden önce dağıtım tesislerinin işletilmesinden kaynaklanan her türlü hukuki ve cezai sorumluluğun ...’a ait olduğunu, bu nedenle müvekkili şirket yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve dava konusu taşınmaz üzerinde yer alan trafo binasının davalı ... tarafından kal'ine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 28.01.2009 tarihinde ...’ın ... üzerinde yer alan %100 oranındaki hissesini ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye satması ile özelleştirildiğini, bu özelleştirme öncesinde 24.07.2006 tarihinde imzalanan işletme hakkı devir sözleşmesi ile ... tarafından işletme hakkının ...'a devredildiğini ve bu sözleşmenin taraflar arasında özelleştirme işleminden sonra da geçerliliğini sürdürdüğünü, bu sözleşme uyarınca müvekkili şirketin dağıtım tesislerinin işletme hakkına sahip olmakla birlikte, mülkiyetine sahip olmadığını, dağıtım tesislerinin mülkiyetinin ...’a ait olduğunu, sözleşmenin imza tarihinden önce dağıtım tesislerinin işletilmesinden kaynaklanan her türlü hukuki ve cezai sorumluluğun ...’a ait olduğunu, bu nedenle müvekkili şirket yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca trafonun kaldırılması kararının hukuka aykırı olduğunu, trafo için gerekli önleyici tedbirlerin

alındığını, hiçbir tedbir bulunmaması halinde ancak trafonun kal’ine karar verilebileceğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

alındığını, hiçbir tedbir bulunmaması halinde ancak trafonun kal’ine karar verilebileceğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza trafo suretiyle fiilen el atıldığı, taraflar arasında trafo yerinin kamulaştırılmasına dair herhangi bir kesinleşmiş kamulaştırma işleminin bulunmadığından davacının el atmanın önlenmesi isteminde bulunmaya hakkı olduğunun anlaşıldığı, dava konusu Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 4609 ada 2 parsel sayılı taşınmaza trafo binası yapılmak suretiyle el atıldığı ve trafo binasının bakımsız olduğu ve çevreye zarar verdiği, trafonun bakım ve denetim sorumluluğunun ... ile davalı ... arasında yapılan sözleşme ile davalı ...'a devredildiği, bu şekilde davalı tarafından taşınmaza müdahale edildiği ve bu davalı yönünden vaki müdahalenin men’ine ve trafonun kal’ine dair verilen kararda mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak kamulaştırmasız el atılan taşınmaza yönelik müdahalenin men'i ve kal'i hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/3937, Karar No: 2011/5779, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/3937 E.  ,  2011/5779 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın İİK.nun 337/a maddesi uyarınca üç ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanık vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.