muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/14239, Karar No: 2013/15692, Tarih: 27.06.2013

Alt işverenlerin değişmesi en yaygın biçimde, süresi sona eren alt işverenin işyerinden ayrılması ve işçilerin yeni alt işveren nezdinde çalışmaya devam etmeleri şeklinde gerçekleşmektedir. Bu eylemli durumun işyeri devri niteliğinde olup olmadığının tespiti ile hukukî sonuçlarının belirlenmesi önemlidir. Alt işverenlerin değişiminde olması gereken, süresi sona eren alt işverenin işyerinden ayrılması anında işçilerini de beraberinde başka işyerlerine götürmesi veya iş sözleşmelerinin sona erdirilmesidir. Bunun tersine alt işveren işçilerinin alt işverenin işyerinden ayrılmasına rağmen yeni alt işveren yanında aynı şekilde çalışmayı sürdürmeleri halinde, alt işverenler arasında İş Kanununun 6 ncı maddesi anlamında bir işyeri devrinin kabulü gerekir. Bu durumda yeni alt işverenin, devam eden hizmet akitlerini de devraldığı aynı maddede hükme bağlanmıştır.

İşçinin asıl işverenden alınan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerinde ara vermeden çalışması halinde, değişen alt işverenler işçinin iş sözleşmesini ve doğmuş bulunan işçilik haklarını da devralmış sayılırlar. İş sözleşmesinin tarafı olan işçi veya alt işveren tarafından bir fesih bildirimi yapılmadığı sürece, iş sözleşmeleri değişen alt işverenle devam edeceğinden, işyerinde çalışması devam eden işçi açısından, feshe bağlı haklar olan ihbar ve kıdem tazminatı ile izin ücreti talep koşulları gerçekleşmiş sayılmaz.

Buna karşın, süresi sona eren alt işverence işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde, yapılan fesih bildirimi ile iş ilişkisi sona ereceğinden, işçinin daha sonra yeni alt işveren yanındaki çalışmaları yeni bir iş sözleşmesi niteliğindedir. Bu durumda feshe bağlı hakların talep koşulları gerçekleşeceğinden, feshin niteliğine göre hak kazanma durumunun değerlendirilmesi gerekecektir.

Dosya içeriğine göre, davacının davalının yüklenicisi olan firma ile mevcut iş sözleşmesinin feshine dair davalı tarafça bir delil sunulmamıştır. Mahkemece iş ilişkisinin 31.12.2011 tarihinde ihale bitimi nedeniyle son bulduğu kabul edilerek hüküm kurulmuştur. Davacıya ait SGK hizmet cetvelinde bu tarihten sonrası için gerçekleşen kayıtlar yer almamakta, Dairemize seri olarak yansıyan bir kısım dosyalarda da bu tarihten sonraki işe girişlerin dayanak belgeleri bulunmamaktadır. Öncelikle davalı asıl işverene yazılarak, söz konusu hizmet alımında uyuşmazlık dönemi sonrasında devam eden ihaleyi hangi şirketin aldığı belirlenmelidir. Ardından davacının yeni ihaleyi alan şirket işçisi olarak çalışmaya devam edip etmediği, SGK hizmet cetveli ve dayanağı tüm güncel kayıtlar getirtilerek denetlenmeli, sonucuna göre yukarıda yapılan açıklamalar ışığında iş ilişkisinin devam edip etmediği, son bulmuşsa ne şekilde sona erdiği belirlenmelidir. Yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

Somut olayda, davacının çalıştığı döneme ilişkin işyeri kayıtları sunulmamıştır. Mahkemece yazılı delil niteliğindeki işyeri kayıtları getirtilmeden, salt tanık anlatımları ile yetinilerek fazla mesai ücreti ve ulusal bayram genel tatil ücretlerinin tahsiline karar verilmiş olması Dairemizin içtihatlarına uygun görülmemiştir. Dava konusu uyuşmazlığın aydınlatılması, işçinin işyerindeki çalışma düzeninin, özellikle vardiyalı çalışıp çalışmadığının, ücretlerin banka kanalıyla ödenip ödenmediğinin, işçi imzasını taşıyan yıllık izin defterinin tutulup tutulmadığının netleştirilmesine bağlıdır. Öncelikle davalı ile alt işveren arasındaki hizmet alım sözleşmesi ve teknik şartname yanında, davalının alt işverene yaptığı hak ediş ödemelerine dair belgeler, asıl işverenin alt işveren bünyesinde çalıştırdığı işçilere yönelik olarak işyerinde işin düzenlenmesiyle ilgili işlemlere dair çalışma ve nöbet çizelgeleri, mesai giriş çıkış kayıtları ve ilgili belgeler asıl işverenden istenmeli; ihbar olunan alt işverenden de davacı hakkında mevzuata uygun şekilde tutulmuş olması gereken işçi özlük dosyası, puantaj kayıtları, yıllık izin defteri ve diğer kayıtlar getirtilmelidir. Davacının ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılıp yapılmadığı taraflardan sorulup ilgili banka ekstrelerine ulaşılmak suretiyle, ücret ödemelerinde gecikme bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Tüm bu delillerin toplanmasının ardından, dosya arasında mevcut diğer delillerle birlikte bir değerlendirme yapılarak talep konusu alacaklar hakkında bir karar verilmelidir. Yazılı şekilde eksik incelemeyle karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 27.06.2013 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Davalı ... Bakanlığına ait hastanede alt işveren işçisi olarak çalışan davacı, iş sözleşmesinin haklı bir neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek ihbar ve kıdem tazminatı ile fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.

Mahkemece isteğin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacının fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil alacağı talebinin kabulüne ilişkin mahkeme kararı sayın çoğunluğun görüşü doğrultusunda eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle bozulmuştur.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilebilir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar, işçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğu da göz önünde bulundurulur.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilebilir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar, işçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğu da göz önünde bulundurulur.

Davacı işçi fazla mesai alacağını kanıtlamak bakımından tanık anlatımlarına dayanmış olup, dinlenen tanık anlatımlarına göre fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı ortaya çıkmıştır. Yargılama sırasında davalı taraf, tanık anlatımlarının aksini gösteren herhangi bir kayıt ve belge dosyaya sunmadığı gibi, varsa üçüncü kişilerin elindeki belgelerin getirtilmesi yönünde bir talepte de bulunmamıştır.

Davalı tarafın elindeki belgelerin mahkemece re'sen istenmesi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 25.maddesinde öngörülen “taraflarca getirilme ilkesi”ne aykırı düşer. Anılan hükme göre kanunla belirtilen durumlar dışında hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz. Maddede dava malzemesinin ve delillerin gösterilmesi konusunda tarafların mutlak yetkisi vurgulanmıştır. Somut olayda fazla mesai alacağı tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri bir konudur. Bu nedenle hâkimin re’sen delil toplama yetkisinden söz edilemez. Davalı kamu kurumu temsilcisinin veya vekillerinin kurum kayıtlarını ibraz etmemeleri müvekkil ile vekil arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirmektedir.

Öte yandan, 6100 sayılı Kanun’un 31.maddesinde düzenlenen “hâkimin davayı aydınlatma ödevi” hâkimin maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlarla ilgilidir. Somut olayda belirsiz veya çelişkili bir husus bulunmamaktadır. Mahkemece fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil alacağına ilişkin verilen kararın onanması gerektiği kanaati ile sayın çoğunluğun bozma yönündeki görüşüne katılamıyorum. 27.06.2013
Yargıtay — Esas No: 2014/25132, Karar No: 2015/13233, Tarih: 22.06.2015

**2. Hukuk Dairesi         2014/25132 E.  ,  2015/13233 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilerek; temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmekle; duruşma için belirlenen 22.06.2015 günü temyiz eden davalı ... vekili Av. ... geldi. Karşı taraf davacı ... ve vekilleri gelmedi. Gelenin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davalı vekili 26.12.2013 tarihinde yapılacak ön inceleme duruşması için mazeret dilekçesi ibraz etmiştir. Mahkemece ön inceleme duruşmasında davalı tarafa delil listesini sunması için kesin süre verilerek davalı vekilinin mazeretinin kabulü ile yeni duruşma gününün uyap ortamından öğrenilmesine, duruşmanın 27.02.2014 gününe bırakılmasına karar verilmiş bu oturuma da davalı ve vekili katılmamıştır. Takip eden oturuma katılan davalı vekilinin tanık dinletme isteği mahkemece yargılamanın geldiği aşamanın ve verilen sürenin dikkate alındığı belirtilerek reddedilmiştir. Davalı vekilinin mazeret dilekçesi ekinde, mazeretinin kabulü halinde yeni duruşma gününün tebliği için masraf vermemesine rağmen mahkemece mazeret kabul edilip duruşma ertelendiğine göre, artık yeni duruşma günü mazereti kabul edilen tarafa usulüne uygun şekilde tebliğ edilmelidir. Tebligatın ne şekilde yapılacağı ise Tebligat Kanununda düzenlenmiştir. Kanuna göre "duruşma gününün uyap ortamından öğrenilmesine" şeklinde bir tebliğ usulü bulunmamaktadır. Olayda elektronik yolla tebliğ şartları da gerçekleşmemiştir. O halde delil bildirilmesi için kesin süre verildiğine ilişkin ara kararı ile tahkikat duruşma günü davalıya tebliğ edilmeden, dolayısıyla davalının delilleri toplanmadan hüküm kurulması, davalının hukuki dinlenilme hakkını (HMK.md. 27) zedeleyen önemli bir usul hatası olup, temyiz edilen hükmün diğer yönleri incelenmeksizin bu sebeple bozulması yerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, duruşma için takdir olunan 1100.00 TL. vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 22.06.2015 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2021/13641, Karar No: 2021/10514, Tarih: 22.09.2021

**7. Ceza Dairesi         2021/13641 E.  ,  2021/10514 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 556 sayılı KHK'ya aykırılık

HÜKÜM : Hükümlülük, erteleme, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

1-Sanık hakkında 5607 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan yapılan soruşturma kapsamında 10/06/2014 günü sanığın iş yerinde yapılan aramada 9 adedi ... firması adına tescilli markanın taklit edilerek kullanıldığı belirtilen toplam 114 adet kaçak güneş gözlüğü tespit edildiği, bu tespit tutanağına istinaden Antalya 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2014/ 633 esas sayılı dosyasında kaçakçılık suçundan yargılama yapılarak sanığın beraatine hükmedildiği, sanığın ikametinde ve iş yerinde 01/10/2014 tarihinde yapılan aramada 10 adedi Chanel markalı olmak üzere toplam 1098 adet kaçak güneş gözlüğü tespit edilmesi üzerine Antalya 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2014/ 942 esas sayılı dosyasında kaçakçılık suçundan yargılama yapılarak sanığın beraatine hükmedildiği ve hükmün kesinleştiği,

Temyiz incelemesine konu dosyada sanık hakkında düzenlenen 10/06/2014 ve 01/10/2014 tarihli kaçak eşya tespit tutanaklarına istinaden marka hakkına tecavüz suçu iddiası ile kamu davası açıldığı, sanığın savunmasında ürünlerden 20 adedini Atlas Medikal isimli firmadan, 17 adedini ise Tasiş'ten satın aldığını beyan ederek faturalarını sunduğu, mahkemece sanık tarafından 37 adet ürüne ilişkin fatura ibraz edildiği ancak ele geçen ürün sayısının 1143 olduğu belirtilerek sanığın mahkumiyetine karar verildiği,

Yapılan UYAP sorgulamasında sanık hakkında marka hakkında tecavüz suçundan açılan Antalya 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2017/163 Esas sayılı dosyasında suç tarihinin 10/06/2014, iddianame tarihinin 18/06/2015, katılanların ... , ... , ..., ... firmaları olduğu,

Antalya 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/802 Esas sayılı dosyasında suç tarihlerinin 10/06/2014 ve 01/10/2014, iddianame tarihinin 01/12/2015, katılanların ... , ... ..., ... , H-..., ... firmaları olduğu,

Antalya 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/628 Esas sayılı dosyasında suç tarihinin 10/06/2014, iddianame tarihinin 18/06/2015, katılanların ... ve ... Esas No : 2021/13641

... firmaları olduğu anlaşılmakla; anılan dosyalar getirtilip sanığa ait iş yeri ve ikamette aynı tarihlerde yapılan aramalarda farklı firmalar adına tescilli markaları taşıyan taklit ürünlerin ele geçirildiğinin anlaşılması ve gerek görülmesi halinde dosyalar birleştirilerek sanık hakkında TCK'nın 43/2. maddesinin uygulanma koşullarının değerlendirilmemesi,

... firmaları olduğu anlaşılmakla; anılan dosyalar getirtilip sanığa ait iş yeri ve ikamette aynı tarihlerde yapılan aramalarda farklı firmalar adına tescilli markaları taşıyan taklit ürünlerin ele geçirildiğinin anlaşılması ve gerek görülmesi halinde dosyalar birleştirilerek sanık hakkında TCK'nın 43/2. maddesinin uygulanma koşullarının değerlendirilmemesi,

2-02.12.2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden “etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile” ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan (suç ve karar tarihinde yürürlükte bulunan) 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 61/7. maddesinin aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 61/A maddesinde düzenlenen satışa arz etme veya satma suçu yönünden de uzlaştırma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, uzlaştırmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK’nin 253. ve 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

3- 5237 sayılı TCK'nin 51/7. maddesi gereğince sanığın denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi halinde; ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirileceğinin ihtarına karar verilmesi gerektiği halde, “aynı yasanın 7. maddesindeki ihtarın yapılmasına” şeklinde karar verilmesi,

4-5237 sayılı TCK'nin 51/8. maddesi uyarınca denetim süresinin iyi halli olarak geçirilmesi halinde cezanın infaz edilmiş sayılacağı ihtarının yapılmaması,

5- Hükmün esasını oluşturan kısa kararda yargılama gideri miktar olarak belirtilmediği ve kısa karar altında masraf dökümü gösterilmediği halde, gerekçeli kararda 286,40-TL yargılama giderinin sanıktan tahsiline hükmedilerek kararda çelişki oluşturulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 22/09/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1294, Karar No: 2020/3986, Tarih: 07.07.2020

**20. Ceza Dairesi         2019/1294 E.  ,  2020/3986 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : BURSA Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hükümler : a) Mahkumiyet; Yalova Ağır Ceza Mahkemesi'nin 15/11/2018 tarihli, 2018/83 esas ve 2018/752 karar sayılı kararı

b) İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi'nin 24/01/2019 tarihli, 2019/105 esas ve 2019/114 karar sayılı kararı

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm sanık ve müdafii tarafından temyiz edilmekle, temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

5271 sayılı CMK'nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile, CMK'nın 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak sanık ve müdafiinin temyiz dilekçelerinde belirttikleri temyiz sebeplerinin hükümlerin hukuki yönüne ilişkin olduğu değerlendirilerek, anılan sebeplere bağlı olarak yapılan incelemede,

Sanık hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf talebinin esastan reddine dair Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi'nin kararı hukuka uygun bulunduğundan, sanık ve müdafiinin temyiz istemleri yerinde görülmediğinden CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin ESASTAN REDDİNE, hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre dikkate alınarak sanık hakkındaki tahliye talebinin reddine, 28/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 304/1. maddesi uyarınca dosyanın Yalova Ağır Ceza Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi'ne gönderilmesine, 07/07/2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4841, Karar No: 2018/4259, Tarih: 26.03.2018

**18. Ceza Dairesi         2016/4841 E.  ,  2018/4259 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi

HÜKÜMLER : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.

Öte yandan atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi hali TCK'nın 181. maddesinin 3. fıkrasında, bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek etkilerinin olması ise aynı maddenin 4. fıkrasında cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller olarak düzenlenmiştir.

II – Yargılamaya Konu Olayda Uygulanacak Mevzuat ve Düzenleyici İşlemler:

2872 sayılı Kanun’un 20. maddesinin (ı) ve (n) bentlerinde, denizler, içme ve kullanma suları (yapay ya da tabii göller, barajlar, akarsular, yer altı suları vs) ile içme ve kullanma suyu sağlama amacı dışındaki sular şeklinde üç grup su kaynağı belirlenmiş, tanker, gemi ve diğer deniz araçlarının kirletme faaliyetleri ayrıca düzenlenerek, sular her türlü kirlenmeye karşı koruma altına alınmıştır.