muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/159, Karar No: 2021/343, Tarih: 06.07.2021

Haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi açısından, failin suçu ilk haksız fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işleyip işlememesi önemlidir. Mağdur ya da ölenden gelen haksız hareketin psikolojik etkisinin devam ettiğinin kabulünde zorunluluk bulunan hâllerde, haksız tahrik hükmünün uygulanması gerekmektedir.

Yerleşmiş yargısal kararlarda kabul edildiği üzere, gerek fail, gerekse mağdurun karşılıklı haksız davranışlarda bulunması hâlinde, tahrik uygulamasında kural olarak, haksız bir eylem ile mağduru tahrik eden fail, karşılaştığı tepkiden dolayı tahrik altında kaldığını ileri süremez. Ancak maruz kaldığı tepki, kendi gerçekleştirdiği eylemle karşılaştırıldığında aşırı bir hâl almışsa, başka bir deyişle tepkide açık bir oransızlık varsa, bu tepkinin artık başlı başına haksız bir nitelik alması nedeniyle fail bakımından haksız tahrik oluşturduğu kabul edilmelidir.

Karşılıklı tahrik oluşturan eylemlerin varlığı hâlinde, fail ve mağdurun biri diğeri yönünden tahrik oluşturan bu haksız davranışları birbirlerine oranla değerlendirilmeli, öncelik-sonralık durumları ile birbirlerine etki-tepki biçiminde gelişip gelişmediği göz önünde tutulmalı, ulaştıkları boyutlar, vahamet düzeyleri, etkileri ve dereceleri gibi hususlar dikkate alınmalı, buna göre; etki-tepki arasında denge bulunup bulunmadığı gözetilerek, failin başlangıçtaki haksız davranışına gösterilen tepkide aşırılık ve açık bir oransızlık saptanması hâlinde, failin haksız tahrik hükümlerinden yararlandırılması yoluna gidilmelidir.

Evrensel bir ceza hukuku temel ilkesi olan "kuşkudan sanık yararlanır" prensibi uyarınca bir olayda ilk haksız hareketin sanıktan mı, yoksa maktul ya da mağdurdan mı kaynaklandığının her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlanamaması hâlinde, oluşan kuşku sanık lehine yorumlanarak sanığın TCK'nın 29. maddesindeki haksız tahrik hükmünden yararlandırılması gerektiği hususunda herhangi bir tereddüt bulunmadığı açık ise de bu kabulün dosya kapsamından anlaşılan olayın gerçekleşme biçimine, somut olayın özelliklerine ve hayatın olağan akışına uygun düşmesi zorunluluğu karşısında her olayın kendine özgü koşulları değerlendirilerek bir sonuca varılmalıdır.

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Sanık ...’ın ... ilinin Eyüp ilçesinde bir apartmanın zemin katında ikamet ettiği, olay tarihinden dört ay kadar önce satın aldığı otomobilini park ettiği yerde, aracın kapı ve camlarının zorlandığını fark etmesi üzerine, aracını çalmaya çalışan hırsızı yakalamak maksadıyla olaydan önceki gece şüphelendiği kişinin aracın yanına gelmesini uzun süre beklediği, olay gecesi ise alkol alarak eve gelen sanığın zemin kattaki evinin balkonunda eşi tanık ... ile oturduğu sırada, aracının bulunduğu yerden cam kırılma sesi gelmesi üzerine, hırsızı yakalamak maksadıyla balkondan sokağa atladığı, sanığa ait aracı çalmak için arka kapı camını kıran maktulün sanığın koşarak geldiğini görmesi üzerine kaçmaya başladığı, sanığın elindeki bıçakla maktulü bir süre kovaladığı, kaçan maktulün yakalanmamak için elindeki tornavidayı sanığa doğrultması üzerine sanığın elindeki bıçakla maktulün göğsüne bir kez vurduğu, akciğerinden yaralanan maktulün olay yerinde iç kanama ve iç organ yaralanması sonucu hayatını kaybettiği anlaşılan olayda; maktulün sanığa ait aracın sağ arka kapı camını kırarak aracı çalmaya teşebbüs ettikten sonra kendisini kovalayan sanığa tornavida ile hamle yapması şeklindeki maktulden kaynaklanan ve sanığa yönelen haksız tahrik oluşturan eylemlerin ulaştığı boyut dikkate alındığında, kasten öldürme suçundan müebbet hapis cezasına mahkûm edilen sanığın cezasında TCK’nın 29. maddesi uyarınca indirim yapılırken Yerel Mahkemece hapis cezasının 16 yıl olarak tayin edilmesinde isabet bulunmamaktadır.

Bu itibarla haklı nedene dayanan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne, Özel Daire düzeltilerek onama kararının kaldırılmasına, Yerel Mahkeme hükmünün, sanık hakkında TCK’nın 29. maddesi uyarınca cezasında indirim yapılırken sanık lehine azami orana yakın miktarda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan bir Ceza Genel Kurulu Üyesi; Yerel Mahkemece belirlenen indirim oranının isabetli olduğu düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 04.12.2017 tarihli ve 3673-4611 sayılı düzeltilerek onama kararının KALDIRILMASINA,

3- ... 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 29.12.2014 tarihli ve 278-512 sayılı hükmünün, sanık hakkında TCK’nın 29. maddesi uyarınca cezasında indirim yapılırken sanık lehine azami orana yakın miktarda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

4- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 06.07.2021 tarihinde yapılan müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/8246, Karar No: 2023/2230, Tarih: 29.03.2023

**11. Ceza Dairesi         2019/8246 E.  ,  2023/2230 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2014/1184 E., 2015/586 K.

ŞİKÂYETÇİ : Yapı Kredi Bankası A. Ş.

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet, beraat

TEMYİZ EDENLER : Sanık ..., şikâyetçi Yapı Kredi Bankası A.Ş. vekili

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret, onama

Keşidecisi Beyazlar Yapı Müh. .. Ltd. Şti. olan ve tamamen sahte olarak oluşturulan Yapı Kredi Bankasına ait çekin, suç tarihinde Halkbankası Adana Gazipaşa Bulvarı Şubesi takas merkezine ibraz edilmesi nedeniyle açılan davada; sanığa yüklenen “resmi belgede sahtecilik” suçundan zarar gören kendisine ait çek hesabından adına sahte çek düzenlenmesi nedeniyle hesap sahibi gerçek ya da tüzel kişi olup, suça konu çek hesabının bulunduğu muhatap banka olan şikâyetçi Yapı Kredi Bankası A.Ş. nin suçtan doğrudan zarar görmediği gibi, hakkında usulsüz olarak verilen katılma kararının 06.03.2015 tarihli duruşmada kaldırılmasında da usule aykırılık bulunmadığı belirlenerek yapılan incelemede;

Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir oldukları, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz eden sanık ...'in hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Adana 21. Asliye Ceza Mahkemesinin, 20.04.2015 tarihli ve 2014/1184 Esas, 2015/586 Karar sayılı kararı ile

Sanık ... hakkında; resmi belgede sahtecilik suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 204 üncü, 58 inci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 2 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, cezanın mükerrirlere özgü infaz kurumuna göre çektirilmesine ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ve hak yoksunluklarına,

Sanık ... hakkında, 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca beraatine,

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ..., süre tutum dilekçesi vermiş, gerekçeli temyiz dilekçesi ibraz etmemiştir.

Şikâyetçi vekilinin temyiz isteği; katılma hakkı bulunmalarına rağmen katılma kararının kaldırılmasının ve sanık ... hakkında beraat kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olmasına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Suçtan zarar gören ... tarafından Halkbankası Adana Gazipaşa Bulvarı Şubesi takas merkezine ibraz edilen çekin sahte olduğu anlaşılmıştır.

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ..., süre tutum dilekçesi vermiş, gerekçeli temyiz dilekçesi ibraz etmemiştir.

Şikâyetçi vekilinin temyiz isteği; katılma hakkı bulunmalarına rağmen katılma kararının kaldırılmasının ve sanık ... hakkında beraat kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olmasına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Suçtan zarar gören ... tarafından Halkbankası Adana Gazipaşa Bulvarı Şubesi takas merkezine ibraz edilen çekin sahte olduğu anlaşılmıştır.

2. Suçtan zarar gören ..., çeki vermiş olduğu malzeme karşılığında Uygun Yemcilik isimli firmadan ... imzalı olarak aldığını söylemiş, daha önce de bu iş yeri ile alışverişleri olduğu için çeki aldığını beyan etmiştir.

3. Sanık ..., çek arkasındaki ciroda bulunan imzanın kendisine ait olmadığını, Bayramoğlu ..şirketi ile yapılan alışverişten haberinin bulunmadığını, keşideci ya da cirantaları tanımadığını, 20.09.2012 tarihinde iş yerini kapatarak yurt dışına gittiğini savunmuş, sanık ... ise, iş yeri kardeşi olan ... adına kayıtlı olsa dahi tüm işlerle kendisinin ilgilendiğini, söz konusu çeki Bayramoğlu şirketine kendisinin verdiğini, çeki Mustafa Yıldız isimli şahıstan aldığını, bu şahıstan toplam beş adet çek aldığını ve bunların hepsinin karşılıksız çıktığını söylemiştir.

4. Çekte ciranta olarak görünen ve tanık olarak beyanlarına başvurulan Mustafa Yıldız ile Celal Kuriş, çekten haberlerinin olmadığını, çek arkasında bulunan imzaların kendilerine ait olmadığını, çekteki keşideci ve cirantaları tanımadıklarını, herhangi bir ticari ilişkilerinin bulunmadıklarını beyan etmişlerdir.

5. Dosya arasında bulunan uzmanlık raporuna göre, çek ve keşideci ile ilgili bilgilerin bulunduğu makine yazısı ile yazılmış bölümlerinde fiziksel silinti izlerinin bulunduğu, orijinal yazıların silinerek mevcut yazıların aynı bölümlere sonradan tahrifen yazıldıkları, aldatıcılık niteliğinin bulunduğu ve çekteki birinci ve ikinci sırada bulunan ciranta imzalarının Mustafa Yıldız ve Celal Kuriş elinden çıkmadığı, çek muhtevasındaki diğer yazı ve imzaların da Mustafa Yıldız ve Celal Kuriş elinden çıktığına dair kaligrafik bulguya rastlanmadığı belirtilmiştir.

6. Mahkemece suça konu çek üzerinde yapılan incelemede de çekin tüm yasal unsurları taşıdığı ve aldatıcılık niteliğinin bulunduğu bildirilmiştir.

7. Mahkeme, sanık ...'in eyleme iştirak ettiğine dair bir delil bulunmadığı kanaati ile beraatine karar vermiş, sanık ... hakkında ise sanık savunmaları, uzmanlık raporu ve tüm dosya kapsamından atılı suçu işlediği kanaatine varıldığı şeklindeki gerekçe ile mahkumiyetine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A.Sanık ... Hakkında Resmi Belgede Sahtecilik Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

7. Mahkeme, sanık ...'in eyleme iştirak ettiğine dair bir delil bulunmadığı kanaati ile beraatine karar vermiş, sanık ... hakkında ise sanık savunmaları, uzmanlık raporu ve tüm dosya kapsamından atılı suçu işlediği kanaatine varıldığı şeklindeki gerekçe ile mahkumiyetine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A.Sanık ... Hakkında Resmi Belgede Sahtecilik Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Sanığa yüklenen “resmi belgede sahtecilik” suçundan zarar gören kendisine ait çek hesabından adına sahte çek düzenlenmesi nedeniyle hesap sahibi gerçek ya da tüzel kişi olup, suça konu çek hesabının bulunduğu muhatap banka olan şikâyetçi Yapı Kredi Bankası A.Ş. nin suçtan doğrudan zarar görmediği gibi, usulsüz verilmesinden dolayı 06.032015 tarihinde katılma kararının kaldırılmasında da hukuka aykırılık görülmemiştir.

B. Sanık ... Hakkında Resmi Belgede Sahtecilik Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

1. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından hükümde herhangi bir hukuka aykırılık görülmemiş, sanığın yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

2. 5237 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesinin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

V. KARAR

A.Sanık ... Hakkında Resmi Belgede Sahtecilik Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünün (A) bendinde açıklanan nedenle Adana 21. Asliye Ceza Mahkemesinin, 20.04.2015 tarihli ve 2014/1184 Esas, 2015/586 Karar sayılı kararına yönelik şikâyetçi vekilinin temyiz isteminin 5320 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı Kanun'un 317 nci maddesi uyarınca REDDİNE,

B. Sanık ... Hakkında Resmi Belgede Sahtecilik Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünde (B) bendinde açıklanan nedenle Adana 21. Asliye Ceza Mahkemesinin, 20.04.2015 tarihli ve 2014/1184 Esas, 2015/586 Karar sayılı kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanığın temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

29.03.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/319, Karar No: 2009/2152, Tarih: 12.02.2009

**2. Hukuk Dairesi         2009/319 E.  ,  2009/2152 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadıköy 4.Aile Mahkemesi

TARİHİ :25.9.2008

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Davalı-karşılık davacı (kadın), 6.5.2007 tarihinde vefat etmiştir. Bu durumda, kadın tarafından açılan ve mirasçısı tarafından sürdürülen dava, boşanmaya ilişkin olmayıp, karşı davalının (kocanın) kusurunun tespitine ilişkindir.(TMK. 181/2)

Mahkemece bozmaya uyularak, boşanma davalarının konusuz kalmış olması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğrudur. Ancak, karşı davacı (kadın) tarafından açılan ve ölümü üzerine yasal mirasçısı tarafından devam ettirilen karşı dava, karşı davalı (koca)nın kusurunun tespitine ilişkin olarak ayaktadır. Ölen karşı davacının yasal mirasçısı, bozmadan sonraki 25.9.2008 tarihli oturuma usulüne uygun olarak çağrıldığı halde gelmemiş, karşı davalı (koca) vekili ise, kusurun tespitine ilişkin olarak devam eden karşı davayı takip etmeyeceklerini aynı oturumda beyan etmiştir. Bu durumda, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409/1. maddesi gereğince, karşı davalının (kocanın) kusurunun tespitine yönelik olarak devam eden davanın, 25.9.2008 tarihli oturumda yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirdi.

Ne var ki, bu yönde karar verilmemiş olması, dosyanın işlemden kalkmış olması gerçeğini de değiştirmez. Şu halde, bu tarihten itibaren, üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılacaktır. (HUMK. m.409/5) Davalı-karşı davacı (kadın) nın mirasçısı verilen kararı, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409/5. maddesinde öngörülen üç aylık süre zarfında, temyiz ettiğine göre, temyiz isteği, yenileme isteğini de ihtiva etmektedir. O halde, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenilenmiş olması sebebiyle, ilgiliden yeniden harç alınarak, harcın yatırılması halinde Türk Medeni Kanununun 181/2. maddesi uyarınca karşı davaya devam edilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir. Açıklanan yönde işlem yapılmak üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 12.02.2009 (Prş.)
Yargıtay — Esas No: 2009/19793, Karar No: 2010/4704, Tarih: 22.03.2010

**5. Hukuk Dairesi         2009/19793 E.  ,  2010/4704 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazı yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine ve aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, 22.03.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3476, Karar No: 2014/9472, Tarih: 24.03.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/3476 E.  ,  2014/9472 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA 1. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/12/2013

NUMARASI : 2012/609-2013/770

DAVA :Davacı vekili, davacı işçinin davalıya ait hastane işyerinde muvazaalı işlemlerle taşeron işçisi olarak çalıştırıldığını, muvazaanın tespit edildiğini, davacıya 6772 Sayılı Yasa uyarınca ilave tediye alacağının ödenmesinin gerektiğini belirterek, bu alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesine talep etmiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında ıslah harcı yatırılmasının gerekip gerekmediği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Devletin, mahkemelerin faaliyetlerine karşılık olmak üzere harç pulu yapıştırılmak suretiyle aldığı paraya harç denir.

Mahkemelerin yürüttükleri yargısal faaliyet ve işlemler parasız değildir. Devlet, mahkemeleri işler bir şekilde hak arayanların hizmetinde tutabilmek için, bazı giderler yapar (hakim ve diğer memur aylıkları, bina gideri, kırtasiye ve demirbaş ücreti vs. gibi) bu giderlerin bir kısmı mahkemelerin faaliyetlerinden yararlananlardan harç olarak alınır.

Nitekim Yargıtay bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harcın, özel ve tüzel kişilerin, özel çıkarlarına ilişkin olarak kamu kuruluşlarının hizmetinden yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödemeler olduğunu belirtmiştir” (7.12.1964 gün ve 3/5 Sayılı İçt.Birl.K. RG.12.l2.1964 sayı 11880).

Yine, başka bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harç, Devletin mahkemeler aracılığı ile yaptığı adli hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Ancak yasada belirtilen durumlarda harç alınacağı biçiminde karar vermiştir”(16.11.1983 gün ve 5/6 sayılı İçt.Birl.K. RG.7.1.1984 sayı 18274 sh.5- 13).

Başvuru harcı; dava açılırken veya davaya müdahale, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti talebinde bulunanlar tarafından peşin olarak ödenmesi gereken harçtır.

Yine, başka bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harç, Devletin mahkemeler aracılığı ile yaptığı adli hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Ancak yasada belirtilen durumlarda harç alınacağı biçiminde karar vermiştir”(16.11.1983 gün ve 5/6 sayılı İçt.Birl.K. RG.7.1.1984 sayı 18274 sh.5- 13).

Başvuru harcı; dava açılırken veya davaya müdahale, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti talebinde bulunanlar tarafından peşin olarak ödenmesi gereken harçtır.

Karar ve ilam harcı; konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda, hüküm verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden nispi olarak karar ve ilam harcı alınır. Nispi karar ve ilam harcının 1/4’ü başvurma harcında olduğu gibi, dava açarken davacı tarafından peşin olarak ödenir. Peşin olarak ödenecek 1/4 oranında karar ve ilam harcı dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden hesaplanır. Şayet yargılama sırasında dava değerinin daha fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için davaya devam edilir. Ondan sonraki oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmazsa davaya devam olunmaz. Yani dava işlemden kaldırılır. (Harçlar Kanunun m. 16/IV, 30, HUMK’nun 409) Nispi karar ve ilam harcının geri kalan 1/3’ü hükmün verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir (Harçlar Kanunun 28/a,1 30 m.).

Harca tabi davalarda harç ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (Harçlar K.m. 32, 27/III) Yine harca tabi bir davanın harç alınmadan incelenmiş ve karara bağlanmış ve kararın bu şekilde kesinleşmesi halinde kanun yararına temyiz (HUMK’nun m. 427/VI-VIII) üzerine karar yalnız harç nedeniyle kanun yararına bozulur. Harçtan muaf olan dava ve işlerin bazıları Harçlar Kanunun 13, 14, 123/II. Maddelerinde, diğer bazıları da özel kanunlarında gösterilmiştir (Harçlar Kanunun m. 123/1.).

Yargılama giderleri hakkında hüküm verilebilmesi için tarafların dilekçelerinde yargılama giderlerini açıkça istemiş olmalarına gerek yoktur. Mahkeme talep olmasa dahi yargılama giderlerine ve vekalet ücretine de kendiliğinden karar vermekle yükümlüdür. Nitekim, 29.05.1957 gün ve 4/16 sayılı İçtihadı birleştirme kararı da bu yöndedir. Mahkeme hükmünde yargılama giderlerini tamamen veya kısmen unutmuş ve hüküm bu şekilde kesinleşmiş ise, davayı kazanmış olan taraf yargılama giderleri için ayrı bir dava açamayacaktır. Çünkü, yargılama giderlerine yalnız asıl davada ve kendiliğinden karar verilir.

492 sayılı Harçlar Kanunun 2. maddesinde;

“Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harcına tabidir.”

11. maddesinde;

“Genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler ödemekle mükelleftir”

27. maddesinde;

“(İ) sayılı tarifede yazılı maktu harçlar ilgili bulunduğu işlemin yapılmasından önce peşin olarak ödenir.”

28. maddesinde;

“Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin,geri kalan kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir.”

31. maddesinde;