muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/169, Karar No: 2022/540, Tarih: 13.09.2022

Şeklinde ifade vermişlerdir.

Sanık ... Kollukta; “26.01.2007 tarihinde, saat 20.00 sıralarında ikametim olan PTT arkası sokak numara 14/1 sayılı yerde kardeşim ..., ben, oğlum ... ve diğer aile efradı ile birlikte evimde yemek yiyorduk, kulaklarım ağır işitir, çok yüksek sesle bağırmayınca duymam, bu sırada ablam olan Serap’ın salata yaparken kullandığı bıçakla kapıya yöneldiğini gördüm, oğlum ... ile kapıya birlikte çıktılar, birkaç dakika sonra oğlum ...’nin koşarak içeri girip yatağın altında bulunan silahı alarak dışarı koştuğunu gördüm, oğluma hitaben ‘Ne oluyor?’ diye sordum, ama cevap alamadım, kendi kendime düşündüğüm esnada silah sesleri duyarak ben de dışarı çıktım, baktığımda daha önceden tanıdığım ... isimli şahsın yerde yaralı olarak yattığını fark ettim, hemen oradan geçen ticari aracı durdurarak komşularımın yardımıyla hastaneye gönderdik, bu olaylar çok ani gelişti, çocuğumun silahla adam vuracağını bilsem kesinlikle müsaade etmezdim ve olaya da müdahale ederdim, yaralıyı hastaneye gönderdikten sonra olay yerinde bir silah daha vardı ne olup bittiğini anlayamadığım için oğlum olan ... yerde bulanan ikinci silahı alarak hep beraber olay yerinden uzaklaştık, daha sonra ablama ve oğluma sorduğumda konuyu bana ablam Serap’ın vermiş olduğu ifadedeki gibi gerçekleştiğini beyan ettiler, ben bu olayla ilgili kesinlikle silah kullanmadım, ... isimli şahsı da kesinlikle ben yaralamadım. Oğlumun silahla dışarı çıktığını gördüm ama çıktıktan sonra gelişen olayları görmedim şahit olmadım, kulağımın ağır işitmesinden dolayı şahsın ablama ettiği küfürleri de duymadım.” ,

Tutuklanması talebiyle sevk edildiği Sulh Ceza Mahkemesinde; “Benim olayla bir ilgim yoktur, benim oğlum ... ile ablam olan ... mağduru yaralamışlardır, ben olay sırasında evde idim, kulaklarım az duyduğu için olayın başlangıcını duymadım, isnat edilen suçlamayı kabul etmiyorum, silah da oğluma aittir, Emniyete verdiğim ifadem doğrudur, tanık olan ... şu an hazırdır, onun da ifadesine başvurulsun.”,

Asliye Ceza Mahkemesinde; “Olay tarihinde saat 20.00 sırasında evde yemek yiyorduk. ... evimin önüne gelmiş. eşim ... ve oğlum ... dışarıdaydılar. ... hakaret etmiş, eşim ...'ya ... ile vurmuş, kardeşim ... salata yapıyordu. ... elinde bulunan bıçakla dışarı çıktı. Daha sonra ... koşarak içeri girdi. Yatağın altında bulunan silahı alarak dışarı çıktı. Ben silah seslerini duydum ve dışarı çıktım. Ben evden dışarı çıktığımda ...'ın yaralı olarak yerde yattığını gördüm. Ticari taksiyi durdurduk. Komşularımın yardımı ile ...'ı hastaneye gönderdik. Ben silahla ateş etmedim. Evde bulunan silahı oğlum ... satın almış, silah oğlum ...’ya aittir.”,

Mahkemede; “Olay günü işten yeni gelmiştim. Yaklaşık 10 dakika kadar sonra oğlum ... içeri girip yatağın altından bir şey aldı. Ablam da kapıya doğru yönelmişti. Ne oldu diye sordum. Cevap alamadım. Kulağım duyma arızalı olduğu için net olarak da sesleri duyamadım. Ben dışarı çıktığımda müşteki sanık ... sanırım alkollüydü ve yaralanmıştı. Yoldan taksi çevirerek ben taksiye koydum ve hastaneye gönderdim. Ben ateş etmedim. Oğlum ... 14 yaşındadır. Silah kurusıkıdan bozma ve oğluma ait değil, silah bana aittir. Düşman sahibiyim. Bizim bulunduğumuz mahallede hemen herkesin silahı vardır. Oğlumda silahı koyduğum yeri bulmuş. Eski savunmalarımı tekrar ediyorum. ... olay anında aşırı alkollüydü, kendinde değildi, elinde beyaz bir tabanca ile geldi, bir el havaya ateş etti. Bizim eve doğru geldi küfürler ediyordu. Oğlum ... dışarı çıkıp ...'i gördü, tekrar içeri geldi ve bana ...'ın küfrettiğini söyledi. Ben oğlumu engelleyemedim . Düşman sahibi olduğum için sakladığım silahı oğlum ... aldı dışarı çıktı. Biraz sonra iki el silah sesi duydum. Bunun üzerine ben dışarıya çıktım, ablam Serap da yemek yapıyordu, elindeki bıçakla dışarı koştu. Baktığımda oğlum ... ile ...'in boğuştuklarını gördüm o sırada ...'in elindeki silah patladı ve ... yaralandı, ben oğlum ...'nin ateş ettiğini görmedim ancak olaydan sonra ...'ye sorduğumda evden aldığı silahla havaya ateş ettiğini, ...'in kendisine vurmadığını bana söyledi. ... ile ... boğuşurlarken ...ın elinde bıçak vardı ancak ben vurduğunu görmedim, yine olaydan sonra ablam Serap ile konuştuğumda ... ile ... boğuşurken oğlum ...'yi kurtarmak için bıçakla ...’e vurduğunu bana söyledi. Üzerime atılı suçlamayı kabul etmiyorum.”,

Şeklinde savunmada bulunmuştur.

Meşru savunma, 5237 sayılı TCK'nın 25. maddesinin 1. fıkrasında;

"Gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez." şeklinde bir hukuka uygunluk nedeni olarak düzenlenmiştir. Anılan düzenlemeye göre, meşru savunmanın kabulü için saldırının "Korunmaya değer nitelikteki herhangi bir hakka yönelmiş olması" yeterli görülmüştür.

Hükmün gerekçesinde; "…Bir kere her türlü hakka yönelik haksız bir saldırıya karşı meşru savunmanın söz konusu olduğu belirtilmiş ve böylece kurumun, bazen anlamsız ve sosyal gereklere aykırı düşecek derecede dar tutulmasının önüne geçilmesi istenilmiştir.

Esasen, kanunlarımızda mala karşı saldırılarda da meşru savunmayı kabul eden hükümlere yer verilmiş olması kurumun bu şekilde düzenlenmesini gerekli kılmaktadır.

Ayrıca, şu husus da belirtilmelidir ki, kişileri suç işlemekten caydıracak en etkin araçlardan birisi, suç işlediklerinde karşılık görebilecekleri endişesi olduğundan, meşru savunma hakkının böylece genişletilmesi, kriminolojik yönden caydırıcı etki de yapabilecektir…" açıklamalarına yer verilmiştir.

Esasen, kanunlarımızda mala karşı saldırılarda da meşru savunmayı kabul eden hükümlere yer verilmiş olması kurumun bu şekilde düzenlenmesini gerekli kılmaktadır.

Ayrıca, şu husus da belirtilmelidir ki, kişileri suç işlemekten caydıracak en etkin araçlardan birisi, suç işlediklerinde karşılık görebilecekleri endişesi olduğundan, meşru savunma hakkının böylece genişletilmesi, kriminolojik yönden caydırıcı etki de yapabilecektir…" açıklamalarına yer verilmiştir.

Öğretide; "Bir kimsenin, kendisini veya başkasını hedef alan bir tecavüz, saldırı karşısında, savunma amacına matuf olarak ve bu saldırıyı defedecek ölçüde kuvvet kullanması" (İzzet Özgenç, Türk Ceza Kanunu Gazi Şerhi, ... Bakanlığı Yayınları, 3. Bası, ..., 2006, s. 364.); "Bir kimsenin kendisine veya başkasına yöneltilen ağır ve haksız bir saldırıyı uzaklaştırmak amacıyla gösterdiği zorunlu tepki" (Kayıhan İçel, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Beta Yayınları, ..., 2014, s. 307.); "Kişilerin saldırıya karşı verdikleri kendini veya diğer bir insanı koruma içgüdüsünden kaynaklanan doğal tepkinin hukuken meşru görülmesi" (... Yaşar-... Tahsin Gökcan-... Artuç, Yorumlu Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, ... Yayınevi, 2. Bası, ..., 2014, s. 697.) şeklinde, 765 sayılı TCK'nın yürürlükte olduğu dönemde Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında "Bir kimsenin ağır ve haksız bir tecavüzü kendisinden veya başkasından uzaklaştırmak amacı ile gösterdiği zorunlu tepki" olarak tanımlanan meşru savunma; bir kimsenin, gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakkı hedef alan, gerçekleşen ya da gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı, saldırı ile eş zamanlı olarak hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde, kendisinden veya başkasından uzaklaştırmak mecburiyetiyle saldırıda bulunan kişiye karşı işlediği ve hukuk düzenince meşru kabul edilen fiillerdir.

Gerek öğretide gerekse yargısal kararlarda vurgulandığı üzere;

TCK'nın 25. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen ve hukuka uygunluk nedenlerinden birini oluşturan meşru savunma, hukuka aykırılığı ortadan kaldırmakta ve bu nedenle eylemi suç olmaktan çıkarmaktadır. Bir olayda meşru savunmanın oluştuğunun kabul edilebilmesi için saldırıya ve savunmaya ilişkin şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

1- Saldırıya ilişkin şartlar:

a) Bir saldırı bulunmalıdır.

b) Bu saldırı haksız olmalıdır.

c) Saldırı meşru savunma ile korunabilecek bir hakka yönelik olmalıdır. Bu hakkın, kişinin kendisine veya bir başkasına ait olması arasında fark yoktur.

d) Saldırı ile savunma eş zamanlı bulunmalıdır.

2- Savunmaya ilişkin şartlar:

a) Savunma zorunlu olmalıdır. Zorunluluk ile kastedilen husus, failin kendisine veya başkasına ait bir hakkı koruyabilmesi için savunmadan başka imkânının bulunmamasıdır.

b) Savunma saldırana karşı olmalıdır.

c) Saldırı ile savunma arasında oran bulunmalıdır.

5237 sayılı TCK'nın 29. maddesinde de haksız tahrik;

d) Saldırı ile savunma eş zamanlı bulunmalıdır.

2- Savunmaya ilişkin şartlar:

a) Savunma zorunlu olmalıdır. Zorunluluk ile kastedilen husus, failin kendisine veya başkasına ait bir hakkı koruyabilmesi için savunmadan başka imkânının bulunmamasıdır.

b) Savunma saldırana karşı olmalıdır.

c) Saldırı ile savunma arasında oran bulunmalıdır.

5237 sayılı TCK'nın 29. maddesinde de haksız tahrik;

"Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir" şeklinde, ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak kabul edilmiştir.

Ceza sorumluluğunu azaltan bir neden olarak düzenlenen haksız tahrik, kişinin haksız bir fiilin kendisinde meydana getirdiği hiddet ya da şiddetli elemin etkisi altında suç işlemesi durumunda kusur yeteneğindeki azalmayı ifade etmektedir. Bu hâlde fail, suç işleme yönünde önceden bir karar vermeden, dışarıdan gelen etkinin ruhsal yapısı üzerinde meydana getirdiği karışıklığın neticesi olarak bir suç işlemeye yönelmektedir. Bu yönüyle haksız tahrik, kusurun irade unsuru üzerinde etkili olan nedenlerden biridir. Başka bir anlatımla, haksız tahrik hâlinde failin iradesi üzerinde zayıflama meydana gelmekte, böylece haksız fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altındaki kişinin suç işlemekten kendisini alıkoyma yeteneği önemli ölçüde azalmaktadır.

Ceza Genel Kurulunun istikrar kazanmış kararları ile öğretide de kabul gören görüşler doğrultusunda haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi için;

a) Tahriki oluşturan haksız bir fiil bulunmalı,

b) Fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı,

c) Failin işlediği suç bu ruhsal durumunun tepkisi olmalı,

d) Haksız tahrik teşkil eden eylem mağdurdan sadır olmalıdır.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda, 765 sayılı Kanun'da yer alan "ağır – hafif tahrik" ayırımına son verilerek; tahriki oluşturan eylem, somut olayın özelliklerine göre hâkim tarafından değerlendirilip, sanığın iradesine etkisi göz önünde bulundurulmak suretiyle, maddede gösterilen iki sınır arasında belirlenen oranda cezasından indirim yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi açısından, failin suçu ilk haksız fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işleyip işlememesi önemlidir. Mağdur ya da ölenden gelen haksız hareketin psikolojik etkisinin devam ettiğinin kabulünde zorunluluk bulunan hâllerde, haksız tahrik hükmünün uygulanması gerekmektedir.

Haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi açısından, failin suçu ilk haksız fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işleyip işlememesi önemlidir. Mağdur ya da ölenden gelen haksız hareketin psikolojik etkisinin devam ettiğinin kabulünde zorunluluk bulunan hâllerde, haksız tahrik hükmünün uygulanması gerekmektedir.

Yerleşmiş yargısal kararlarda kabul edildiği üzere, gerek fail, gerekse mağdurun karşılıklı haksız davranışlarda bulunması hâlinde, tahrik uygulamasında kural olarak, haksız bir eylem ile mağduru tahrik eden fail, karşılaştığı tepkiden dolayı tahrik altında kaldığını ileri süremez. Ancak maruz kaldığı tepki, kendi gerçekleştirdiği eylemle karşılaştırıldığında aşırı bir hâl almışsa, başka bir deyişle tepkide açık bir oransızlık varsa, bu tepkinin artık başlı başına haksız bir nitelik alması nedeniyle fail bakımından haksız tahrik oluşturduğu kabul edilmelidir.

Karşılıklı tahrik oluşturan eylemlerin varlığı hâlinde, fail ve mağdurun biri diğeri yönünden tahrik oluşturan bu haksız davranışları birbirlerine oranla değerlendirilmeli, öncelik-sonralık durumları ile birbirlerine etki-tepki biçiminde gelişip gelişmediği göz önünde tutulmalı, ulaştıkları boyutlar, vahamet düzeyleri, etkileri ve dereceleri gibi hususlar dikkate alınmalı, buna göre; etki-tepki arasında denge bulunup bulunmadığı gözetilerek, failin başlangıçtaki haksız davranışına gösterilen tepkide aşırılık ve açık bir oransızlık saptanması hâlinde, failin haksız tahrik hükümlerinden yararlandırılması yoluna gidilmelidir.

Evrensel bir ceza hukuku temel ilkesi olan "kuşkudan sanık yararlanır" prensibi uyarınca bir olayda ilk haksız hareketin sanıktan mı, yoksa maktul ya da mağdurdan mı kaynaklandığının her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlanamaması hâlinde, oluşan kuşku sanık lehine yorumlanarak sanığın TCK'nın 29. maddesindeki haksız tahrik hükmünden yararlandırılması gerektiği hususunda herhangi bir tereddüt bulunmadığı açık ise de bu kabulün dosya kapsamından anlaşılan olayın gerçekleşme biçimine, somut olayın özelliklerine ve hayatın olağan akışına uygun düşmesi zorunluluğu karşısında her olayın kendine özgü koşulları değerlendirilerek bir sonuca varılmalıdır.

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Sanık ... ile katılan ...’ın ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi’nde ikamet ettikleri, uyuşturucu ticareti suçundan sabıkalı oldukları, kimi tanıklarca araba alım satımından kaynaklandığı ileri sürülen nedenle aralarında husumet bulunduğu, katılan ...’ın 26.01.2007 akşamı saat 20.00 sıralarında sanığın ikametinin önüne gelmesiyle sanıkla katılan arasında kavga çıktığı, tanık ...’nın olaydan hemen sonra Kollukta verdiği ifadesinde Apaçi lakabı ile tanıdığı sanık ... ile katılanın tartışmaya başladıklarını, katılanın aniden belinden tabanca çıkardığını, sanık ...’ın da belinden silah çıkardığını ve karşılıklı olarak birbirlerine ateş ettiklerini beyan ettiği, olay yerinde iki ayrı tabancadan ateşlenmiş 9 mm ve 7,65 mm çapında 2 adet mermi kovanının bulunduğu, bu kovanların sanığa ait olan tabanca ile katılana ait olduğu iddia edilen ve sanığın kız kardeşi inceleme dışı sanık ... tarafından teslim edilen tabancalar ile ateşlendiğinin uzmanlık raporu ile tespit edildiği, sanığın vücudunda herhangi bir darp cebir izinin bulunmadığı katılanın ise boyun sağda 1 adet, sağ oksipital bölgede 2 adet olmak üzere toplan 3 adet ateşli silah mermi çekirdeği isabeti sonucu açık parçalı kafatası kırığı, subaraknoid kanama ve beyin ödemine neden olan yaralanmasının; yaşamını tehlikeye soktuğu ve hayat fonksiyonlarına ağır derecede etkileyecek nitelikte kemik kırığına yol açtığı, sanığın suçlamaları kabul etmediği, katılanın ise alkollü olduğu için kim tarafından nasıl yaralandığını hatırlamadığını belirttiği anlaşılan olayda; sanıkla katılan arasındaki karşılıklı silahlı çatışmanın tanık ...’nın soruşturma aşamasında, olaydan hemen sonra tespit edilen ve olay yerinde bulunan iki ayrı silahtan ateşlenen kovan bulunmasına ilişkin maddi bulguyla da örtüşen 26.01.2007 tarihli ifadesinde anlatıldığı şekilde geliştiği, sanığın evinin önüne gelerek kendisi ile tartışan katılanın silah çıkarması üzerine katılanın baş bölgesini hedefleyerek ağır şekilde yaraladığı olayda haksız bir saldırıyı o anda hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğundan doğan saldırı ile eş zamanlı bir savunmadan söz edilemeyeceği, sanıkla katılan arasında meydana gelen karşılıklı silahlı çatışma sırasında sanığın katılanın baş bölgesine ateş ederek katılanı haksız tahrik altında kasten öldürmeye teşebbüs ettiği kabul edilmelidir.

Bu itibarla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının haklı nedene dayanmayan itirazının reddine karar verilmelidir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE,

2- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 13.09.2022 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/26616, Karar No: 2016/23933, Tarih: 25.10.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/26616 E.  ,  2016/23933 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, aylık ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ikramiye ve ilave tediye, sosyal yardım, ek tazminat, vardiya zammı, yol ve yemek ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı ve davalı ... Kurumu avukatınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, davalının uhdesinde bulunan Eynez yer altı sahasında, kömür üretim işinin hizmet alım sözleşmesi ile ihale edildiğini, müvekkili işçinin davalıya ait işyerinde kayden alt işveren işçisi olarak çalıştığını, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kanuna aykırı kurulduğunu ve muvazaaya dayandığını, davalının bünyesinde aynı görev ve kıdemde kadrolu çalışan işçilerin sahip olduğu tüm mali hakların müvekkiline de sağlanması gerektiğini ileri sürerek, aylık ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ikramiye ve ilave tediye, sosyal yardım, ek tazminat, vardiya zammı, yol ve yemek ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı ... Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü vekili, maden ocağı ruhsat sahibinin ve dava konusu ihale sözleşmesinin tarafının Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu olduğunu, müvekkilinin ise Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’ndan ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğunu, davanın müvekkiline yöneltilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Kurumu vekili, müvekkili kurum ile davacının çalıştığı müteahhit arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığını, ihale makamı olan müvekkilinin, işi bir bütün olarak ihale ettiğini, işlemin mevzuata uygun olduğunu, muvazaa bulunmadığını, davacının iddia ve taleplerinde haksız olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan delillere dayanılarak, yazılı gerekçeyle fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları yönünden iddianın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın esastan reddine, diğer talepler yönünden ise davanın belirsiz alacak davası türünde açılamayacağı gerekçesiyle hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve davalı ... Kurumu vekili temyiz etmiştir.

Taraflar arasında öncelikle çözülmesi gereken uyuşmazlık, davanın hangi tüzel kişiliğe karşı yöneltildiği ve taraf sıfatının kime ait olduğu noktalarındadır.

Somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde davalı taraf “... Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü” şeklinde gösterilmiştir. Dava dilekçesinin, “Hipodrom Caddesi No: 12 Yenimahalle, Ankara” adresine tebliğ edilmesi üzerine, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu vekili, davaya cevap dilekçesini sunmuştur.

Taraflar arasında öncelikle çözülmesi gereken uyuşmazlık, davanın hangi tüzel kişiliğe karşı yöneltildiği ve taraf sıfatının kime ait olduğu noktalarındadır.

Somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde davalı taraf “... Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü” şeklinde gösterilmiştir. Dava dilekçesinin, “Hipodrom Caddesi No: 12 Yenimahalle, Ankara” adresine tebliğ edilmesi üzerine, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu vekili, davaya cevap dilekçesini sunmuştur.

Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’ndan ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. Mahkemece de bu husus nazara alınarak, davacı tarafa, davanın hangi kuruma yöneltilmiş olduğunun açıklanarak tereddütün giderilmesi için süre verilmiştir. Davacı vekili ise, sunduğu dilekçesinde, davanın sadece Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’ne yöneltilmiş olduğunu açıklamıştır. Dava dilekçesi bu kez, Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiş, tebliğ üzerine vekili davaya cevap dilekçesini sunmuştur.

Yukarıda açıklanan hususlar nazara alındığında, eldeki davanın davalısı sadece, Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’dür. Mahkemece ise, her iki tüzel kişiliğin davalı olduğu kabul edilerek, hüküm tesis edilmiştir.

Maden sahası ruhsat sahibinin ve bu saha ile ilgili imzalanan sözleşmenin tarafının Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu olması karşısında, Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’nün taraf sıfatına haiz olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak, dava dilekçesinde davalı tarafın yanlış gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanmaktadır. Bu halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 124. maddesi uyarınca, davalı tarafın Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu olarak değiştirilerek, Ege Linyitleri İşletmesi Müessese Müdürlüğü’nün davanın tarafı olmaktan çıkartılması için davacı tarafa süre verilmeli ve neticeye göre yargılama devam edilmelidir. Bu yönde bir işlem tesis edilmeden, sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Kabule göre de, mahkemece, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları dışındaki talepler bakımından, davanın belirsiz alacak davası açılamayacağı kabul edilerek hukuki yarar yokluğundan usulden ret kararı verilmiş ise de, aşağıda açıklanan nedenlerle, usulden ret kararı yerinde değildir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesiyle, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre,

"(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.