muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/1129, Karar No: 2021/23, Tarih: 04.02.2021

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 145, 146, 147 ve 148. maddelerinde ifade alma ve sorgu ile ilgili hükümlere yer verilmektedir. Ayrıca Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği’nin 23, 24 ve kısmen 25 ve 26. maddelerinde ifade almanın esasları ve usulü belirtilmiştir. CMK’nın 147. maddesi ifadenin mekânı, zamanı ve süresi ile ilgili hüküm içermemektedir. Esasen bu konuların Yönetmelik ile belirlenmesi gerekirken, Yönetmelik'te herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır. Yönetmelik 25. maddede ifade alma odasından bahsetmekle birlikte herhangi bir standart getirmemiştir. Bu itibarla ifade alma veya sorgunun karakol veya savcılık dışında bir yerde ve gece de yapılabilmesi mümkündür. Hatta kişinin özgürlük kısıtlamasını en düşük düzeyde tutmak için gece gözaltına alınan bir şüpheli sabaha kadar sırf ifadesinin alınabilmesi için tutulmamalıdır.

Öte yandan uyuşmazlık konusuyla ilgili olarak 5271 sayılı CMK’nın “İfade alma ve sorguda yasak usuller” başlıklı 148. Maddesinin birinci fıkrası; “Şüphelinin ve sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici nitelikte kötü davranma, işkence, ilâç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte bulunma, bazı araçları kullanma gibi bedensel veya ruhsal müdahaleler yapılamaz.” şeklinde düzenlenmiştir. Kanunun ifade almanın usul ve esaslarını düzenleyen 147. maddesini müteakip 148. maddesi ile ifade alma ve sorguda başvurulmaması gereken ve bazen mevzuata göre suç oluşturacak olan yasak usuller gösterilmektedir. Madde, şüpheli veya sanığın beyanının hür iradesine dayanması gerektiği ilkesinden hareketle, kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, bedensel cebir ve şiddet uygulanmasını özgür iradeyi engelleyici yöntemler olarak göstermiştir.

Uyuşmalıkla ilgisi bakımından 5271 sayılı CMK’nın “Hukuka kesin aykırılık hâlleri” başlıklı 289. maddesi ise;

“1- Temyiz dilekçesi veya beyanında gösterilmiş olmasa da aşağıda yazılı hâllerde hukuka kesin aykırılık var sayılır:

…

h) Hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması,” şeklindedir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

“1- Temyiz dilekçesi veya beyanında gösterilmiş olmasa da aşağıda yazılı hâllerde hukuka kesin aykırılık var sayılır:

…

h) Hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması,” şeklindedir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Diyarbakır (CMK’nın mülga 250. maddesi ile görevli) Cumhuriyet Başsavcılığınca sanık ...’ın 08.10.2008 ve 19.11.2008 tarihli eylemleri nedeniyle Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, nitelikli kasten öldürme, nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs etme, 6136 sayılı Kanun’a muhalefet etme, tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirilmesi, mala zarar verme suçları ile yakalandığında üzerinden elde edilen kimlik belgesi nedeniyle resmî belgede sahtecilik suçlarından cezalandırılması talebiyle açılan kamu davasına ilişkin iddianamenin Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK’nın mülga 250. maddesi ile görevli) 04.11.2011 tarihli 3. celsesinde kabulüne karar verildiği ve 07.03.2014 tarihine kadar 17 celse yapılan yargılama sonucunda kanun değişikliği nedeniyle derdest dosyanın bulunduğu aşamadan itibaren kovuşturmaya devam edilmek üzere yetkili ve görevli olan Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesine devri amacıyla görevsizlik kararı verilerek, dosyanın bulunduğu aşamadan itibaren yetkili ve görevli Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesinde devam edilmesine karar verildiği, Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesince 07.07.2014 tarihinde yapılan 1. celsede sanığın rapor aldığı için ceza ve infaz kurumundan getirilmediği, 01.10.2014 tarihli 2. celsede rapor aldığı için ceza ve infaz kurumundan getirilmediği, 17.11.2014 tarihli 3. celsede sanığın Türkçe savunma yapmak istemediği ifade etmesi üzerine sanığa kendisini daha iyi ifade edebileceğini düşündüğü takdirde seçeceği bir tercüman tarafından savunma yapacağı hususunun hatırlatılarak tercüman atanmasına karar verildiği, sanığın “İfade verebilecek durumda değilim ilaç kullandığımdan dolayı ve ilaçlar nedeniyle dikkatimi toplayamıyorum. Rahatsızlığıma dair raporları ibraz ediyorum. Gerekirse bu konuda hastaneye de sevk edilmeyi ve heyet raporu alınmasını talep ediyorum. Başka bir talebim yoktur. Daha önceki savunmalarımı hatırlamıyorum. Şu an aklımda birşey yok. Sağlıklı düşünemiyorum.” sanık müdafisinin de “Biz müvekkilin sağlık sorunları nedeniyle savunmalarımızı hazırlayamadık tekrardan süre talep ediyoruz. Savunmamız hazır değildir. Bize göre hâlen dava dosyasında toplanılması gereken deliller mevcuttur. Bu konuda da savunmamızda delillerimiz sunacağız” diyerek duruşmanın ertelenmesine karar verilmesi talebinde bulundukları ancak yargılamanın gelmiş olduğu aşama, toplanılan deliller ve dosya kapsamı göz önüne alınarak sanık ve müdafisinin taleplerinin reddine karar verilerek yargılamaya devam edildiği, sanıktan son sözünün sorulması üzerine sanığın “bir diyeceğim yoktur” demesi üzerine araştırılacak bir husus kalmadığı belirtilerek yargılamaya son verildiği anlaşılmaktadır.

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin 6. maddesinin 3. fıkrasının b bendine göre, hakkında suç isnadı olan kimse “savunmasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olma” hakkına sahiptir. Bu bendin ihlali silahların eşitliği ile çelişmeli yargılama ve delillere ilişkin diğer temel kurallar çerçevesinde 1. fıkrada yer alan hakkaniyete uygun yargılanma hakkı bakımından da ihlale neden olabilmektedir. Gerekli zamandan anlaşılması gereken sanığın ve müdafinin savunma için zorunlu hazırlıkları yapabilecekleri süredir. AİHM sürenin kısalığının savunmayı gerçekten olumsuz etkileyip etkilemediğine bakmaktadır. Savunmanın hazırlanması için yeterli zaman tanınması sanığı acele yargılamaya karşı koruma amacını taşımaktadır. Söz konusu güvence, kişiye suç isnat edildiği an başlamaktadır. Savunma için sanığa verilen sürenin yeterliliği, her olayın kendi öznel koşullarına göre değişmektedir. Bu koşullar, davanın karmaşıklığı, savunma avukatının bu davadaki iş yükü, yargılamanın gelmiş olduğu aşama veya sanığın bizzat savunma yapma kararı gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir (X/Austria, (Commission, admissibility), Appl. No: 2370/64, 11.02.1967).

Birleştirme öncesi yapılan yargılamada sanık ...’ın tercüman eşliğinde savunma yapmak için talepte bulunduğu ancak bu taleplerinin reddine karar verildiği, kanun değişikliği nedeniyle yargılamanın devam ettiği mahkemede ise sanığa ifadesini verebilmesi için tercüman bilirkişisinin görevlendirilmesine karar verilen celsede sanığın sağlık mazereti nedeniyle ifadesini veremeyeceğini beyan ettiği ancak bu taleplerin reddine karar verilerek sanığın cezalandırılmasına karar verilmiş ise de; sanık hakkındaki iddialar, cezalandırılması talep edilen suçlar, çeşitli duruşma tarihlerinde sanığın raporlu olması ve hakkında adli rapor alınmasına yönelik talebi de gözetildiğinde, bizzat savunma yapamayacağını belirten sanık hakkında davanın karmaşıklığı da dikkate alınarak savunmasını yapmak için gerekli zaman ve kolaylıkların sağlanmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde yargılamaya devam edilerek sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilmesi, adil yargılanma hakkı bağlamında hakkaniyete uygun yargılanma ve savunma hakkının ihlali niteliğindedir.

Bu itibarla, bu uyuşmazlık konusu yönünden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının reddine karar verilmelidir.

2- 08.10.2008 tarihli eylem bakımından tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirilmesi suçunun sabit olup olmadığının, suçun sabit olduğunun kabulü hâlinde hukuki ve fiili kesinti de dikkate alınarak uygulamanın ne şekilde yapılacağı;

İncelenen dosya kapsamından;

Bu itibarla, bu uyuşmazlık konusu yönünden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının reddine karar verilmelidir.

2- 08.10.2008 tarihli eylem bakımından tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirilmesi suçunun sabit olup olmadığının, suçun sabit olduğunun kabulü hâlinde hukuki ve fiili kesinti de dikkate alınarak uygulamanın ne şekilde yapılacağı;

İncelenen dosya kapsamından;

08.10.2008 tarihinde saat 17.20 sıralarında Diyarbakır ili, Aziziye Mahallesi, Silvan yolu üzerinde bulunan Ali Gaffar Okkan Polis Meslek Yüksekokulu hizmetlerinde kullanılmakta olan “...” plaka sayılı “MAN” marka servis otobüsü seyir hâlindeyken el bombaları atılarak, uzun namlulu silahlarla ateş edilmek suretiyle eylem gerçekleştirildiği, eylem sonucunda servis aracının içerisinde bulunan Polis Meslek Yüksekokulunda görevli dört polis memuru ile bir teknisyen yardımcısının şehit olduğu ve yine araç içerisinde bulunan 25 kamu görevlisinin de çeşitli yerlerinden yaralandıkları,

Olay ve el koyma tutanağına göre; silahlı ve bombalı saldırı sonucu A. Gaffar Okkan Polis Meslek Yüksekokulu hizmetlerinde kullanılmakta olan “...” plaka sayılı “Man” marka servis otobüsünde silahla taranmadan mütevellit büyük çaplı maddi hasar meydana geldiği, çekici marifetiyle detaylı inceleme yapılmak üzere Emniyet Müdürlüğü Çevik Kuvvet sitesi içerisine çektirildiği, olay mahallinde olay yeri inceleme ekiplerince yapılan inceleme neticesinde bir adet “1973-399519” seri numaralı mekanizma, “869373” numaralı seyyar demir dipçikli uzun namlulu kaleşnikof marka silah, bir adet “1975-291521” seri numaralı uzun namlulu kaleşnikof marka silah, 9 adet uzun namlulu kaleşnikof marka silaha ait şarjör, 120 adet uzun namlulu kaleşnikof marka silaha ait dolu fişek, 136 adet boş kovan, iki tanesi olay mahallinde olmak üzere toplam 5 adet patlamamış el bombası ile bir adet el yapımı el bombasının ele geçirildiği, söz konusu el bombalarının canlılar üzerinden öldürücü ve yaralayıcı, cansızlar üzerinde yakıcı, yıkıcı ve tahrip edici özellikte olup TCK’nın 174. maddesi kapsamında kaldığı,

Anlaşılmaktadır.

Tanık ... aşamalarda; Diyarbakır'da polis otobüsüne yapılan silahlı saldırıyı Reber (K) ... Yıldeniz ile Cudi Fis (K) ...'ın gerçekleştirdiğini Reber (K) ... Yıldeniz'den duyduğunu,

Tanık ... 31.07.2008 tarihli teşhiş tutanağında; (6) numaralı fotoğraftaki kişinin, “Cudi Fis” kod isimli, 2005 yılında Diyarbakır kırsalına geldiğini, şu an “Şehit Kendal” bölgesinde savaşçı olarak faaliyet gösterdiğini bildiğini,

Anlaşılmaktadır.

Tanık ... aşamalarda; Diyarbakır'da polis otobüsüne yapılan silahlı saldırıyı Reber (K) ... Yıldeniz ile Cudi Fis (K) ...'ın gerçekleştirdiğini Reber (K) ... Yıldeniz'den duyduğunu,

Tanık ... 31.07.2008 tarihli teşhiş tutanağında; (6) numaralı fotoğraftaki kişinin, “Cudi Fis” kod isimli, 2005 yılında Diyarbakır kırsalına geldiğini, şu an “Şehit Kendal” bölgesinde savaşçı olarak faaliyet gösterdiğini bildiğini,

Başka dava dosyasında yargılanan ... süpheli sıfatıyla Cumhuriyet savcısı huzurunda ve teşhis tutanağında; fotoğrafta gönderilen kişiyi “Cudi Fis” kod olarak tanıdığını, bu örgüt mensubunun fotoğrafını “Armanç” kod isimli örgüt mensubunun kendisine kırsal alandaki bilgisayarda göstererek kod ismini söylediğini, "Şehit Kendal" alanında faaliyet gösterdiğini, duyduğunu, “Reber” kod isimli örgüt mensubu ile birlikte Diyarbakır merkezinde Polis Okulu servis aracına yönelik eyleme katıldığının örgüt içerisinde konuşulduğunu, bu örgüt mensubunun açık kimliğinin ... olduğunu, Kalaşnikof silah, 30'lu 5 adet dolu şarjör ve 2 adet el bombası taşıdığını,

Beyan etmişlerdir.

Beyan etmişlerdir.

Kollukta susma hakkını kullanan sanık Cumhuriyet Başsavcılığında; 2000’li yıllarda çalışmak amacıyla İstanbul iline gitmeden önce Diyarbakır il merkezine bağlı Mermer Köyünde ailesi ile birlikte ikamet ettiğini, babası çiftçilik yaptığı için kendisi de onun işlerine yardımcı olarak geçimlerini sağladıklarını, tam olarak tarihini hatırlamamak ile birlikte 2000’li yıllarda İstanbul iline çalışmaya karar verip, köyden ayrıldığını, İstanbul’da, Aksaray, Şişli, Mecidiyeköy muhitlerinde restoran ve lokantalarda garson olarak çalıştığını, bu süre içerisinde Aksaray muhitinde bir pansiyonda kaldığını, bazı nedenlerden dolayı PKK örgütüne katılmaya karar verip, örgüte nasıl katılacağını öğrendiğini ve nereden olduğunu hatırlamadığı bir şekilde yasadışı yollardan sınırı geçerek örgütün Kuzey Irak'ta bulunan isimlerini hatırlayamadığı birkaç kampında askeri ve siyasi eğitim alıp, örgütün geri ve lojistik hizmetlerinde faaliyet yürüttüğünü, örgüt içinde kendisine “Cudi-Fis” kod adı verildiğini, örgüte katıldıktan sonra Kalaşnikof silah taşımaya başladığını, örgütün Kuzey Irak'ta bulunan kamplarında gördüğü siyasi ve askeri eğitim sonrasında tam olarak hatırlamamakla birlikte iki üç yıldır Türkiye içerisinde isimlerini hatırlamadığı PKK örgütüne ait kamp ve alanlarda yine geri hizmetlerde görev aldığını, bağırsaklarında oluşan rahatsızlıktan dolayı örgüt içerisinde faaliyet yürütemeyeceğini anlayarak Türkiye içindeki örgüte ait kamptan ayrılarak İstanbul ilinde ikamet eden halasının çocuklarının kaldıkları evde 2-3 gün misafir olarak kaldığı esnada polisler tarafından yakalandığını, “Navdar Fargin” kod isimli ...’in 17.06.2010 tarihli fotoğraf teşhis tutanağı okunduğunda, iddia edildiği şekilde Diyarbakır Polis Okulu servis aracına yönelik saldırı eylemine katılmadığını, aleyhine beyanda bulunan ... isimli örgüt mensubunu tanımadığını, teşhis tutanağındaki fotoğrafın kendisine ait olduğunu, ...’in savaşçı iddiası dışındaki diğer anlatımlarının doğru olduğunu, her örgüt mensubu gibi kendisi de kalaşnikof silah ve iki adet el bombası taşıdığını, ayrıca diğer örgüt mensupları gibi kıyafet giydiğini, ...'in Diyarbakır Polis Okulu servis aracına silahlı saldırı eylemine “Reber” kod ... Yıldeniz ile birlikte katıldığına ilişkin iddialarını kabul etmediğini,

Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesinde; polis okuluna saldırı eylemini Diyarbakır ilinde gerçekleştirdiğini, bu eylemde... ile birlikte olduğunu, kendisi ve ...'ın bu eylem için görevlendirildiğini daha doğrusu içinde bulundukları grupla birlikte bu eylem kararını operasyonlar için teskerenin geçme aşamasında olması nedeniyle yapma kararı aldıklarını, kırsal alandan birlikte Silvan yoluna gelerek bir minibüse bindiklerini, kontrol noktasından üzerinde bulunan ve başkaları adına düzenlenmiş kimlikler ile geçtiklerini, Diyarbakır ili, Seyrantepe merkezine geldikleri esnada yanlarında silahlarının olduğunu, kontrol noktalarında arama olmadığından silahlarıyla birlikte geçtiklerini, birlikte eylem noktasına gelerek doğrudan eylemi gerçekleştirdiklerini, olay yerinde... ile daha önce keşif yaptıklarını, ayrıca ikisi de Diyarbakırlı olduklarından bölgeyi iyi bildiklerini, eylem yapacakları noktalarda yerlerini aldıklarını, servis otobüsünün geçeceği anı bekleyip eylemi gerçekleştirdiklerini, ikisi de aracın ön tarafında yan yana ateş ettiklerini, ateş ederken birbirlerinden uzaklaşarak otobüse doğru ateş ettiklerini, otobüsün durma vaziyetinde yavaş geldiğini, ateş ettiklerinde otobüsün durduğunu, yan yana kaldırım hizasından birbirlerinden uzaklaştıklarını, o esnada otobüsün arkasına geçmiş olduğunu ayrıca otobüsün arkasından başka bir kimsenin ateş etmediğini, arkadan ateş edenin kendisi olduğunu, el bombalarının ikisini de “Reber” kod...'in attığını, bombalardan birisinin aracın içerisine, diğerinin ise otobüsün dışına düştüğünü, iki bombanın patlamadığını, el bombalarının pimleri çekilerek atıldığını, olay yerinde iki silah, şarjörler, el bombaları ve romörklerde ele geçen el bombalarını da olay yerinden ayrıldıktan sonra Dicle minibüslerine binmeye giderken bıraktıklarını, olay yerine fırsat bulamadıkları için bırakamadıklarını, yol üzerinde gördükleri römorkun içine attıklarını, olaydan sonra Dicle münübüslerine binerek Silvan’a yakın bir yerde inerek yürüyerek kırsala geçtiklerini, aramalar ve kontrollerin kendilerinden sonra olduğunu, kırsala geçtikten sonra Diyarbakır alanında çeşitli bölgelerde bulunduğunu, herhangi bir eyleme karışmadığını daha sonra bir ihbar sonucunda akrabasının evinde yakalandığını, hazırlık aşamasında eylemi kabul etmemesinin o anda yeni yakalanmış olmasının etkisi ile henüz kafasında savunmasını tam olarak toparlayamadığı için olduğunu, kimseden bu eylemi üstlenmesi konusunda talimat almadığını veya kimsenin telkinde bulunmadığını, bu eylemi gerçekleştirdiğini ikrar ettiğini,

Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesinde; tüm aşamalarda ana dili olan Kürtçe dilinde savunma yapmak istediğini,

Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesinde; tüm aşamalarda ana dili olan Kürtçe dilinde savunma yapmak istediğini,

Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesinde; rahatsızlığı nedeniyle tedavisine devam ettiğini, ifade verebilecek durumda olmadığını, ilaç kullandığından dolayı ve ilaçlar nedeniyle dikkatini toplayamadığını, rahatsızlığına dair raporları ibraz ettiğini, gerekirse bu konuda hastaneye sevk edilmeyi ve heyet raporu alınmasını talep ettiğini, başka bir talebinin olmadığını, daha önceki savunmalarını hatırlamadığını, sağlıklı düşünemediğini, aklını toplayamadığını, mevcut raporlarda rahatsız olduğu ve ilaç kullandığının belli olduğunu, heyetin bu konuda şüphesi varsa hastaneye sevk edilip rapor alınabileceğini,

Savunmuştur.

5237 sayılı TCK’nın suç tarihi itibarıyla yürürlükle bulunan “Tehlikeli Maddelerin İzinsiz Olarak Bulundurulması veya El Değiştirilmesi” başlıklı 174. maddesi;

“(1) Yetkili makamlardan gerekli izni almaksızın, patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeyi imal, ithal veya ihraç eden, ülke içinde bir yerden diğer bir yere nakleden, muhafaza eden, satan, satın alan veya işleyen kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Yetkili makamların izni olmaksızın, bu fıkra kapsamına giren maddelerin imalinde, işlenmesinde veya kullanılmasında gerekli olan malzeme ve teçhizatı ihraç eden kişi de aynı ceza ile cezalandırılır.

(2) Bu fiillerin suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(3) Önemsiz tür ve miktarda patlayıcı maddeyi satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi hakkında, kullanılış amacı gözetilerek, bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.” şeklinde düzenlenmiş olup, 6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 15. maddesi ile birinci fıkrada yer alan "üç yıldan" ibaresi "dört yıldan" şeklinde, "maddelerin imalinde, işlenmesinde veya kullanılmasında gerekli olan malzeme ve teçhizatı ihraç eden" ibaresi "maddeleri imal etmek, işlemek veya kullanmak amacıyla, gerekli olan malzeme ve teçhizatı ithal eden, ihraç eden, satışa arz eden, başkalarına veren, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran" şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan "yarı oranında" ibaresi "bir kat" , ikinci fıkrasında yer alan "yarı oranında" ibaresi "bir kat" olarak değiştirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrası hükmüyle, yetkili makamlardan gerekli izin alınmaksızın, patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeyi ülkeye sokmak, ülke içinde bir yerden diğer bir yere nakletmek, muhafaza etmek, satmak, satın almak veya üretmek, suç hâline getirilmiştir. Bu bakımdan söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suç niteliği taşımaktadır.

Maddenin birinci fıkrası hükmüyle, yetkili makamlardan gerekli izin alınmaksızın, patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeyi ülkeye sokmak, ülke içinde bir yerden diğer bir yere nakletmek, muhafaza etmek, satmak, satın almak veya üretmek, suç hâline getirilmiştir. Bu bakımdan söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suç niteliği taşımaktadır.

Bu madde, toplumu genel tehlikelere karşı korumanın yanı sıra; Uluslararası Nükleer Silâhların Yayılmasının Önlenmesi Andlaşması ve Nükleer Maddelerin Fiziksel Korunması Hakkındaki Sözleşme ile Türkiye’nin üstlenmiş bulunduğu yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacını taşımaktadır.

Maddenin ikinci fıkrasına göre; birinci fıkrada yer alan fiillerin suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi, cezanın artırılması sebebini oluşturmaktadır.

Üçüncü fıkrada ise, özellikle köy veya kırsal alanda yaşayan insanların çeşitli meşru ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, önemsiz tür ve miktarda patlayıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması hâlleri göz önünde bulundurularak, hükmedilecek cezada önemli ölçüde indirim yapabilmek hususunda mahkemeye takdir yetkisi tanınmıştır.

Suç niteliği itibarıyla, topluma zarar verme tehlikesi yaratan maddeler ile ilgili faaliyetlerin izinsiz olarak yürütülmesi yasaklanmıştır. Ayrıca bir zararın gerçekleşmesi şartı aranmamaktadır. Bu nedenle suç genel tehlike suçu niteliğindedir. Topluma zarar verici ve bu nedenle de toplum için tehlike oluşturan nitelikteki maddelerin kontrol altına alınabilmesi için, üretimi, satışı ve nakli izne tabi tutulmuştur. Suç ile toplumun hayat, sağlık ve malvarlığı değerleri ile Anayasanın 56. maddesinde düzenlenen sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı korunmaktadır. Suçun mağduru toplum ve bireylerdir. Suçun oluşabilmesi için maddede yazılan seçimlik hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesi yeterlidir. Bu suçun, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı artıran bir nitelikli hâl olarak öngörülmüştür. Suçun oluşabilmesi için genel kast yeterli olup özel kast aranmamıştır (Osman Yaşar-Hasan Tahsin Gökcan-Mustafa Artuç, Yorumlu-Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, 1. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2010, s. 4920-4925).

Öte yandan, amacı, somut olayda maddi gerçeğe ulaşarak adaleti sağlamak, suçu işlediği sabit olan faili cezalandırmak, kamu düzeninin bozulmasını önlemek ve bozulan kamu düzenini yeniden tesis etmek olan ceza muhakemesinin en önemli ve evrensel nitelikteki ilkelerinden biri de, öğreti ve uygulamada; "suçsuzluk" ya da "masumiyet karinesi" olarak adlandırılan kuralın bir uzantısı olan ve Latincede; "in dubio pro reo" olarak ifade edilen "şüpheden sanık yararlanır" ilkesidir. Bu ilkenin özü, ceza davasında sanığın mahkûmiyetine karar verilebilmesi bakımından göz önünde bulundurulması gereken herhangi bir soruna ilişkin şüphenin, mutlaka sanık yararına değerlendirilmesidir. Oldukça geniş bir uygulama alanı bulunan bu kural, dava konusu suçun işlenip işlenmediği, işlenmişse sanık tarafından işlenip işlenmediği veya gerçekleştirilme biçimi konusunda bir şüphe belirmesi hâlinde de geçerlidir. Sanığın bir suçtan cezalandırılmasına karar verilebilmesinin temel şartı, suçun hiçbir şüpheye mahal bırakmayacak kesinlikte ispat edilebilmesidir. Gerçekleşme şekli şüpheli veya tam olarak aydınlatılamamış olaylar ve iddialar sanığın aleyhine yorumlanarak mahkûmiyet hükmü kurulamaz. Ceza mahkûmiyeti; toplanan delillerin bir kısmına dayanılıp, diğer kısmı göz ardı edilerek ulaşılan kanaate ya da herhangi bir ihtimale değil, kesin ve açık bir ispata dayanmalı, bu ispat, hiçbir şüphe ya da başka türlü oluşa imkân vermemelidir. Yüksek de olsa bir ihtimale dayanılarak sanığı cezalandırmak, ceza muhakemesinin en önemli amacı olan gerçeğe ulaşmadan hüküm vermek anlamına gelecektir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;