muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/10139, Karar No: 2024/12768, Tarih: 30.09.2024

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının ücret farkı alacağı ile bakiye yol yardımı alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 696 sayılı KHK ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23 üncü madde, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22 nci ve 34 üncü maddesi, 6356 sayılı Kanun'un 39 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairemizin 18.12.2023 tarihli ilâmı ile; davacının talep konusu dönem bakımından bir günlük yol yardımının rayiç bedel üzerinden gidiş dönüş şeklinde olması gerektiği kabul edilerek ve davalı tarafça yapılan ödemeler de mahsup edilmek suretiyle bakiye yol yardımı alacağının hüküm altına alınması gerektiği ifade edilmiştir. Mahkemece, bozma ilâmı uyarınca ilgili alacağın hesaplanması amacıyla dosya bilirkişiye gönderilmiş ve 21.04.2024 tarihli bilirkişi raporu kapsama alınmıştır. Ancak söz konusu bilirkişi raporundaki ilgili alacağa ilişkin mahsup yönteminin hatalı olduğu anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporunda davacının işe girdiği 01.10.2020 tarihinden 31.08.2021 tarihine kadar hesaplama yapılması isabetli ise de, işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya başladığı tarihin 16.07.2021 olduğu dikkate alındığında, davacının toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya başlamadan önceki dönemde hak kazandığı yol yardımı alacaklarının, toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya başladığı 16.07.2021 tarihinden sonra bu sözleşme uyarınca yapılan fazla ödemelerden mahsubu hatalı olmuştur. Keza söz konusu toplu iş sözleşmesine göre yapılan ödemelerin, ancak toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya başlanılan dönemden sonraki alacaklardan mahsubu mümkün olabilir.

Mahkemece hatalı bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle davacının bakiye yol yardımı alacağının reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacı tarafa iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

30.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3223, Karar No: 2020/17724, Tarih: 28.10.2020

**8. Ceza Dairesi         2020/3223 E.  ,  2020/17724 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Müştekinin boşandığı eşinden olan çocuğunu görmek için tanık ... ... ile birlikte Bursa'dan Mersin'e geldikleri, Mersin'de daha önceden tanıdığı sanık ile çocuğunun okuduğu okul önünde buluşmak için anlaştıkları, sanığın komşusuna ait ... plakalı araçla okul önüne gelmesi üzerine müştekinin sanığın yanına giderek araca bindiği, tanık ... ...'in çocuğu getirmek için okul içerisine girmesinden sonra sanığın aniden aracı hareket ettirerek otoban'a girmesi ve Adana istikametine doğru sürmesi üzerine müştekinin sanığa engel olmak için yüzünü tırmaladığı sırada sanığın ekmek bıçağı ile müştekiye vurarak 07.03.2008 tarihli doktor raporuna göre basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaraladığı, daha sonra Adana'da Tellidere Mahallesi Fatih Sağlık Ocağına müştekiyi bıraktığı olayda, sanığın eyleminin cebir tehdit ve hile ile kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğu anlaşılmakla eylemine uyan TCK'nun 109/2, 109/3-a. maddeleri uyarınca cezalandırılması yerine yazılı şekilde TCK'nun 109/1. maddesi uyarınca cezalandırılması,

Yasaya aykırı, sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, ceza miktarı itibariyle kazanılmış hakkı saklı kalmak kaydıyla hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK.nın 321. ve 326/son maddeleri uyarınca BOZULMASINA, 28.10.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/350, Karar No: 2020/2432, Tarih: 19.02.2020

**15. Ceza Dairesi         2020/350 E.  ,  2020/2432 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılığa teşebbüs

HÜKÜM : İstanbul 18. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/307-2019/112 sayılı kararı ile verilen kararın ortadan kaldırılması ile TCK' nın 158/1d, 35, 53. maddeleri gereğince mahkumiyet

Kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılığa teşebbüs suçundan sanığın mahkûmiyetine ilişkin İstanbul 18. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/307- 2019/112 sayılı hükmüne yönelik olarak sanık müdafi ve ... vekili tarafından istinaf yoluna gidilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesi'nin sanık hakkında TCK'nın 250/1.maddesi gereğince icbar suretiyle irtikap suçunun kaldırılarak sanığın nitelikli dolandırıcılık suçundan cezalandırılmasına karar verilmesi hükmü katılanlar vekilleri, sanık ve müdafi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanığın, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığı ve katılanın kiracısı olduğu, sanığın, 02/07/2018 tarihinde cep telefonundan katılana "abi müsait olunca haber eder misin" şeklinde mesaj attığı, katılanın da sanığa geri dönüş yapınca, sanığın, katılanın TC numarası ve kimlik bilgilerinin yazılı olduğu bir belgenin resmini göndererek "bu kişi sen misin" diye sorduğu, katılanın da evet deyince sanığın WhatsApp üzerinden katılanı arayarak, elinde Fetö terör örgütüyle ilişkili bir dosyanın olduğunu, katılanın ve ailesinin isimlerinin dosyada yer aldığını, durumun ciddi olduğunu söylediği ve katılana ... Caddesinde,...Emniyet Müdürlüğünün karşısındaki metro çıkışı önünde buluşmayı teklif ettiği, orada buluştukları, görüşme esnasında sanığın katılana, daha önceden gönderdiği kimlik bilgileri, ismi, katılanın eşi ...'ın, ağabeyi ...'in ve ağabeyinin oğlu...'ın isim ve kimlik bilgileri ile banka hesapları, sosyal medya hesapları, telefon ve takip dinlemelerinin bulunduğu bir belge göstererek "şu anda emniyet kaynıyor. Hatta bir bakanın da ismi geçiyor, arkadaşım olan iki polis memurunun da ismi geçiyor, hatta bunları da alabiliriz, daha kimler kimler var, Fetö'den aldığımız adamları en az dört ay aşağıda tutuyoruz ve işkence yapıyoruz, sana sıkıntı olur, ailende memur olmak isteyen varsa onlarda memur olamaz sicilleri bozulur" şeklinde cümleler sarf ederek, katılana terör örgütü üyeliği gibi ağır bir suçlamayla karşılaşması ihtimali üzerinden yoğun bir psikolojik baskı kurmaya çalıştığı, sonrasında katılana mesaj çekerek "abi buradan iki kişinin numarası çıkmış, dediğim birinin babasının numarasıymış, 300,000TL kredi çekmiş, müdüre gitmiş, babasına ait herşeyi kaldırtmış, şimdi sana böyle bir şey yapsak nasıl götüreceğiz müdüre bilmiyorum, bu şekilde ayarlıyorlar abi, senin ailen de var, sen dört kişisin 300,000TL'ye bitirebilir miyiz bilmiyorum, çok zor ama elimden geleni yapacağım" şeklinde mesajlar atarak, katılandan 300,000TL para getirmesini istediği, katılanı bu şekilde parayı getirmeye ikna etmeye çalıştığı, katılanın kendisinde o kadar para olmadığını, bulmasının da mümkün olmadığını söyleyince sanığın "en azından yarısını getir, geri kalanı için de şimdi müdüre gün verelim" dediği, bu mesajla iletişimin akabinde sanığın, mesaj içeriklerini her iki tarafın da göremeyeceği şekilde sildiği, ancak katılanın yazışmaların ekran görüntülerini kayıt altına aldığı, ayrıca bu yazışmalara katılanın arkadaşı tanık ...'ın da şahit olduğu, katılanın bu durumu tanık ile de paylaştığı, bunun üzerine tanık ...'nin konunun dolandırıcılık olmasından şüphelenerek siber suçlarla mücadele şube müdürlüğünde polis memuru olan arkadaşı tanık ...'i aradığı, katılan, tanık Ali ve görevli polis memuru tanık ...'in 03/07/2018 günü saat gece 12 sıralarında İl Emniyet Müdürlüğünün karşısındaki kafede buluştuğu, durumu polis memuru ...'e anlattıkları, ..

...'ın da şahit olduğu, katılanın bu durumu tanık ile de paylaştığı, bunun üzerine tanık ...'nin konunun dolandırıcılık olmasından şüphelenerek siber suçlarla mücadele şube müdürlüğünde polis memuru olan arkadaşı tanık ...'i aradığı, katılan, tanık Ali ve görevli polis memuru tanık ...'in 03/07/2018 günü saat gece 12 sıralarında İl Emniyet Müdürlüğünün karşısındaki kafede buluştuğu, durumu polis memuru ...'e anlattıkları, ...'in de para karşılığı dosya kapatma gibi bir durumun asla mümkün olmayacağını söylediği, katılanın, sanığın WhatsApp profil resmini polis ...'e gösterdiği, tanık ...'in simayen tanıdığı şahsın sanık olduğunu anladığı, söz konusu durumu tanık olarak dinlenen Siber Suçlarla Mücadele Şube müdürü olarak görevli ...'ye aktarıldığı ve WhatsApp yazışmalarının görüntülerinin gönderildiği, katılanın, sanıktan para istemesi nedeniyle şikayetçi olduğunu söyleyince asayiş şube müdürlüğünce gerekli işlemlerin başlatıldığı, güvenlik güçlerince gizli bir çalışma yapılarak sanık ile katılan arasında bir buluşma planlandığı, katılanın 05/07/2018 günü sanığı aradığı ve bir kafeye çağırdığı, sanığın 13:50 sıralarında güvenlik güçlerince gerekli tedbirlerin alındığı kafeye geldiği, katılanın içerisinde önceden seri numaraları tespit edilen 10,000 doların bulunduğu siyah çantayı sanığa verdiği, sanığın çantayı alarak masadan kalktığı ve çıkışa yöneldiği esnada güvenlik güçlerince suç üstü halinde yakalandığı, bu durumun kamera kayıtlarıyla da sabit ve tutanağa bağlandığı, bu suretle sanığın üzerine atılı icbar suretiyle irtikap suçuna teşebbüs suçunu işlediği iddia edilen olayda;

Sanığın olay tarihinde İstanbul Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünde polis olarak görev yaptığı, katılanın FETÖ terör örgütüyle alakalı hakkında işlemler yapılacağından bahisle dosyayı kapatmak için para ayarlaması gerektiğini müteaddit zamanlarda söylediği, Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünün FETÖ tahkikatlarında görevli olmadığı, ancak katılanın, bu konudaki toplumsal hassasiyet de dikkate alındığında hangi şubelerin ne tür soruşturmalarda görevli olduğunu bilmesinin beklenemeyeceği, tanık ...'ın beyanına göre de bu işlemlerle ilgili de HTS analizleri yaptığını beyan ettiği, sanığın gerek yüz yüze görüşmelerinde kullandığı ifadeler, gerekse telefon üzerinden gönderdiği mesajların, sayısı, içerikleri ve birbirini tamamlayan özellikleri itibariyle, katılanın iradesini baskı altına almaya elverişli olduğu, dolayısı ile sanığın manevi cebir sayılması gereken söz ve davranışlar sergilediği katılan üzerinde baskı kurarak, kendisini para vermeye zorladığı, ancak katılanın kolluk güçlerine haber vermesi nedeniyle yakalandığı bu nedenle fiilinin teşebbüs aşamasında kaldığı anlaşılmakla, sanığın TCK'nın 250/1, 35. maddeleri uyarınca cezalandırılması gerekirken yazılı şekilde suç vasfında hataya düşülmesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılanlar vekilleri, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 19/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/24488, Karar No: 2018/11293, Tarih: 17.10.2018

**2. Hukuk Dairesi         2016/24488 E.  ,  2018/11293 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı-karşı davacı erkek tarafından kendi boşanma davasının reddi, kusur belirlemesi, tazminatlar ve velayet yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalı erkeğin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2--Mahkemece, tarafların müşterek çocukları 2011 doğumlu İkranur'un velayeti davacı-karşı davalı anneye bırakılmıştır. Velayet kamu düzenine ilişkin olup, re'sen araştırma ilkesi geçerlidir. Bu nedenle yargılama sırasında meydana gelen gelişmelerin bile göz önünde tutulması gerekir. Velayet hususu, çocukları ilgilendiren konuların en başında gelir. Somut olayda ... 5. Aile Mahkemesi 2017/ 442 Değişik İş dosyasında yer alan uzman bilirkişi raporunda velayet kendisine verilen davacı-karşı davalı annenin uzman bilirkişi ile yaptığı görüşmede ortak çocuğun fiilen baba yanında kaldığını, çocuğu yanına almayacağını ancak çocuğun velayetini de babaya vermeyeceğini beyan ettiği belirtilmiş ve tedbiren velayetin babaya verilmesine karar verîlmiştir. Davacı-karşı davalı annenin, ortak çocuğu fiilen babaya bıraktığı ve halen çocuğun baba yanında kaldığı anlaşılmıştır. Ortak çocuğun velayetinin Türk Medeni Kanunu'nun 182. ve 336/2. maddeleri uyarınca babaya bırakılması gerekirken annenin velayetine bırakılması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 17.10.2018 (Çrş.)
Yargıtay — Esas No: 2019/5851, Karar No: 2019/13892, Tarih: 27.06.2019

**3. Ceza Dairesi         2019/5851 E.  ,  2019/13892 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

1) Sanığın düğün esnasında yere ateş ettiği sırada, yerden seken mermi parçalarının düğüne katılan mağdur ...'ın ayağına gelerek yaralanması olayında, sanığın eylemini TCK'nin 21/2. maddesinde düzenlenen olası kast ile işleyip işlemediğinin hüküm yerinde tartışılmaması,

Kabule göre de;

2) TCK'nin 49/2.maddesi gereğince kasıtlı suçlarda ancak 1 yıl veya 1 yıldan az hapis cezaları, TCK'nin 50/1-a maddesi gereğince adli para cezasına çevrilebilmesi mümkün iken, sanık hakkında hükmedilen uzun süreli (1 yıl 3 ay) hapis cezasının 5237 sayılı TCK'nin 50/1-a maddesi uyarınca adli para cezasına çevrilemeyeceğinin gözetilmemesi,

3) 28.06.2014 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun’un 81. maddesi ile 5275 sayılı Kanun’un 106/3. maddesinde; “Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlünün hakkında hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymaması hâlinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir.” şeklindeki düzenlemeye aykırı olarak, sanıklar hakkındaki hükümlerde infaz yetkisini kısıtlayacak şekilde verilen adli para cezalarının ödememesi durumunda hapse çevrileceğine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerle 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, CMUK'un 326/son maddesi gereğince sanığın kazanılmış hakkının dikkate alınmasına, 27.06.2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3452, Karar No: 2014/9448, Tarih: 24.03.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/3452 E.  ,  2014/9448 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA 1. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/12/2013

NUMARASI : 2012/572-2013/736

DAVA :Davacı vekili, davacı işçinin davalıya ait hastane işyerinde muvazaalı işlemlerle taşeron işçisi olarak çalıştırıldığını, muvazaanın tespit edildiğini, davacıya 6772 Sayılı Yasa uyarınca ilave tediye alacağının ödenmesinin gerektiğini belirterek, bu alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesine talep etmiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında ıslah harcı yatırılmasının gerekip gerekmediği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Devletin, mahkemelerin faaliyetlerine karşılık olmak üzere harç pulu yapıştırılmak suretiyle aldığı paraya harç denir.

Mahkemelerin yürüttükleri yargısal faaliyet ve işlemler parasız değildir. Devlet, mahkemeleri işler bir şekilde hak arayanların hizmetinde tutabilmek için, bazı giderler yapar (hakim ve diğer memur aylıkları, bina gideri, kırtasiye ve demirbaş ücreti vs. gibi) bu giderlerin bir kısmı mahkemelerin faaliyetlerinden yararlananlardan harç olarak alınır.

Nitekim Yargıtay bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harcın, özel ve tüzel kişilerin, özel çıkarlarına ilişkin olarak kamu kuruluşlarının hizmetinden yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödemeler olduğunu belirtmiştir” (7.12.1964 gün ve 3/5 Sayılı İçt.Birl.K. RG.12.l2.1964 sayı 11880).

Yine, başka bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harç, Devletin mahkemeler aracılığı ile yaptığı adli hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Ancak yasada belirtilen durumlarda harç alınacağı biçiminde karar vermiştir”(16.11.1983 gün ve 5/6 sayılı İçt.Birl.K. RG.7.1.1984 sayı 18274 sh.5- 13).

Başvuru harcı; dava açılırken veya davaya müdahale, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti talebinde bulunanlar tarafından peşin olarak ödenmesi gereken harçtır.

Yine, başka bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harç, Devletin mahkemeler aracılığı ile yaptığı adli hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Ancak yasada belirtilen durumlarda harç alınacağı biçiminde karar vermiştir”(16.11.1983 gün ve 5/6 sayılı İçt.Birl.K. RG.7.1.1984 sayı 18274 sh.5- 13).

Başvuru harcı; dava açılırken veya davaya müdahale, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti talebinde bulunanlar tarafından peşin olarak ödenmesi gereken harçtır.

Karar ve ilam harcı; konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda, hüküm verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden nispi olarak karar ve ilam harcı alınır. Nispi karar ve ilam harcının 1/4’ü başvurma harcında olduğu gibi, dava açarken davacı tarafından peşin olarak ödenir. Peşin olarak ödenecek 1/4 oranında karar ve ilam harcı dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden hesaplanır. Şayet yargılama sırasında dava değerinin daha fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için davaya devam edilir. Ondan sonraki oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmazsa davaya devam olunmaz. Yani dava işlemden kaldırılır. (Harçlar Kanunun m. 16/IV, 30, HUMK’nun 409) Nispi karar ve ilam harcının geri kalan 1/3’ü hükmün verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir (Harçlar Kanunun 28/a,1 30 m.).

Harca tabi davalarda harç ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (Harçlar K.m. 32, 27/III) Yine harca tabi bir davanın harç alınmadan incelenmiş ve karara bağlanmış ve kararın bu şekilde kesinleşmesi halinde kanun yararına temyiz (HUMK’nun m. 427/VI-VIII) üzerine karar yalnız harç nedeniyle kanun yararına bozulur. Harçtan muaf olan dava ve işlerin bazıları Harçlar Kanunun 13, 14, 123/II. Maddelerinde, diğer bazıları da özel kanunlarında gösterilmiştir (Harçlar Kanunun m. 123/1.).

Yargılama giderleri hakkında hüküm verilebilmesi için tarafların dilekçelerinde yargılama giderlerini açıkça istemiş olmalarına gerek yoktur. Mahkeme talep olmasa dahi yargılama giderlerine ve vekalet ücretine de kendiliğinden karar vermekle yükümlüdür. Nitekim, 29.05.1957 gün ve 4/16 sayılı İçtihadı birleştirme kararı da bu yöndedir. Mahkeme hükmünde yargılama giderlerini tamamen veya kısmen unutmuş ve hüküm bu şekilde kesinleşmiş ise, davayı kazanmış olan taraf yargılama giderleri için ayrı bir dava açamayacaktır. Çünkü, yargılama giderlerine yalnız asıl davada ve kendiliğinden karar verilir.

492 sayılı Harçlar Kanunun 2. maddesinde;

“Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harcına tabidir.”

11. maddesinde;

“Genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler ödemekle mükelleftir”

27. maddesinde;

“(İ) sayılı tarifede yazılı maktu harçlar ilgili bulunduğu işlemin yapılmasından önce peşin olarak ödenir.”

28. maddesinde;

“Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin,geri kalan kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir.”

31. maddesinde;