muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/21217, Karar No: 2015/3638, Tarih: 09.06.2015

**17. Ceza Dairesi         2015/21217 E.  ,  2015/3638 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, konut dokunulmazlığını ihlal, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle incelenerek, gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosya kapsamından, sanıkların, olay günü baba-oğul olan ve aynı apartmanda, farklı dairelerde ikamet eden müştekilerin apartmanına girerek, üst katta oturan müşteki ...'nın ikamet daire giriş kapısını zorladıkları, kapı kilit göbeğinin içeri düşmesi ve bu sırada aşağıdan sesler gelmesi üzerine ikamete giremeden apartmandan ayrıldıkları, daha sonra yeniden gelerek, bu kez alt katta oturan müşteki ...'nın daire giriş kapı kilidini kırarak ikamette bulunan çelik kasayı çaldıklarının anlaşılması karşısında, müştekilerin birbirinden bağımsız ve farklı dairelerde oturdukları, müşteki ...'nın ikametine rızası hilafına girilmekle birden fazla kişi ile birlikte konut dokunulmazlığının ihlali suçunun tamamlandığı; müşteki ... bakımından ise, o aşamaya değin müştekinin konutuna girilmemiş olmasının suçun tamamlanmasına engel teşkil etmediği, müştekinin oturduğu apartmana girilmiş olması halinde dahi bu müşteki yönünden de atılı birden fazla kişi ile birlikte konut dokunulmazlığının ihlali suçunun tamamlandığı gözetilmeden, her üç sanık yönünden, müşteki ...'ya yönelik birden fazla kişi ile birlikte konut dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan hükümde TCK nın 35. maddesinin tatbiki ile eksik cezaya hükmolunması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre sanıklar ... ve ... ile sanık ... müdafiinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 09.06.2015 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5116, Karar No: 2012/6904, Tarih: 23.11.2012

**23. Hukuk Dairesi         2012/5116 E.  ,  2012/6904 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen sözleşmenin iptali, tapu iptali ve tescil davaları sonucunda verilen hükmün bozulmasına ilişkin Dairemizin 11.07.2012 gün ve 2012/1606 Esas, 2012/4842 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

- KARAR -

Davacılar vekili, arsa sahibi müvekkili ile davalı... arasında 01.08.1997 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, bu kapsamda yükleniciye devredilmesi gereken dairelerin davalı yüklenici tarafından kandırılmak suretiyle 30.03.1998’de devirlerin davalı yükleniciye devredildiği zannıyla diğer davalı şirkete yaptırıldığını, buna rağmen davalı yüklenicinin sözleşme gereğince verilmesi gereken tapuların verilmesini istediğini, yapılan konutların imara aykırı olması nedeniyle ruhsatının alınamadığını, bu durumun da dairelerin değerini düşürdüğünü, teslimde gecikme olması halinde ödenmesi kararlaştırılan gecikme zararının ve kira kaybının ödenmesi gerektiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 19.200,00 TL gecikme tazminatının, 5.800,00 TL kira kaybından doğan tazminatın davalılardan tahsiline, 01.08.1997 tarihli sözleşmenin iptaline, 30.03.1998 tarihli tapu satış senedinin iptaline, altı dairenin ve müvekkilinin teminat ipoteği bulunan iki numaralı dairenin müvekkili adına tesciline, bu taleplerinin kabul edilmemesi halinde değerlerinin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; son duruşmada kaçak olan yapının yıkımına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili, davaya konu taleplerin zamanaşımına uğradığını, iddia ve taleplerin genişletilmesine muvafakat etmediklerini, müvekkili şirkete alacak ve müvekkili yükleniciye de tapu iptal-tescil talepleri açısından husumet yöneltilemeyeceğini, edimlerin yerine getirilmiş olması nedeniyle 01.08.1997 tarihli sözleşmenin iptalinin istenemeyeceğini, davacının talebi ve bilgisi kapsamında yapılan değişikliklerle dairelerin daha büyük inşa edildiğini, bu oranda davacının daha büyük dairelere sahip olduğunu, 17 ağustos 1999 depremi nedeniyle konutların davacı tarafından birkaç ay geç teslim alındığını ve taleplerin haklı olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, benimsenen bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu binanın imara aykırı olduğundan kaçak yapı olduğu, imara uygun hale getirilmesinin mümkün olmadığı, davacının kendisine düşen daireleri teslim aldığı, üçüncü kişilere sattığı, bu nedenle sözleşmenin feshi isteminin haklı olmadığı, kaçak yapının ancak yıkımının istenebileceğinden alacak taleplerinde bulunulamayacağı, 30.03.1998 tarihinde yapılmış olan tapu devirlerinin davaya konu kat karşılığı sözleşmesi kapsamında davacı tarafından gerçekleştirildiği gerekçeleriyle, davanın reddine karar verilmiş, temyiz olunan karar, Dairemizin 11.07.2012 tarih ve 2012/1606 Esas, 2012/4842 Karar sayılı ilamıyla bozulmuştur.

Bu kez, davalılar vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında belirtilen gerektirici sebeplere göre, HUMK'nun 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin reddi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin karar düzeltme isteminin REDDİNE, 43,90 TL harç ve takdiren 203,00'şer TL para cezasının karar düzeltme isteyenlerden alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine, 23.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/7745, Karar No: 2011/11583, Tarih: 01.12.2011

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2011/7745 E.  ,  2011/11583 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne Dair verilen hükmün süresi içinde, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili davalıların işleteni-sürücüsü ve trafik sigortacısı olduğu aracın çarpması sonucunda müvekkilinin yaralandığını ileri sürerek ıslah dilekçesi ile 19.100,00 TL kazanç kaybı ve 2.500,00 TL tedavi giderinin davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili ve davalı ... Kuşsan davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne, 1.057,00 TL tedavi gideri ve 19.100,00 TL kazanç kaybının davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve kısmi davada hükmedilen tazminat tutarı için yapılan ödemelerin infaz aşamasında dikkate alınmasının mümkün bulunmasına göre davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddi ie usul ve yasaya uygun bulunan mahkeme hükmünün ONANMASINA ve aşağıda

dökümü yazılı 897,92 TL kalan harcın temyiz eden davalı sigortadan alınmasına 1.12.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/8276, Karar No: 2017/13998, Tarih: 13.06.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/8276 E.  ,  2017/13998 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesinin davalı işverence haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğinden, davacı ve davalı vekilinin 19.12.2014 tarihli duruşma için mazeret dilekçesi gönderdikleri, mazeret dilekçelerinde; davalı vekilinin “İstanbuldaki hukuki işleri ve toplantıları nedeniyle katılamayacağını, duruşma gününü uyap üzerinden öğreneceğini, mazeretinin kabulünü ve duruşmanın ileri bir tarihe ertelenmesini”, davacı vekilinin de “şehir dışına çıkacak olması sebebi ile katılamayacağını, mazeretinin kabulünü ve yeni bir duruşma günü tayinine duruşma gününün uyapdan öğrenileceğini” beyan ettikleri ve mazeretlerini belgelendirmedikleri, 19.12.2014 tarihli duruşmada, mahkemece, mazeret dilekçelerinin gerekçesiz olması, delillendirilmemesi ve dosyanın karar aşamasında olması nedeniyle ayrı ayrı reddine karar verilerek, tarafların yokluğunda yargılamaya devam edilmek suretiyle davanın kabulüne dair hüküm kurularak yargılamanın sona erdirildiği görülmektedir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 150. maddesinde usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verileceği ayrıca işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan davanın, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamayacağı, aksi hâlde davanın açılmamış sayılacağı düzenlenmiştir.

Somut olayda, taraf vekillerinin mazeret dilekçeleri, gerekçesiz olması ve belgelendirilmemesi nedeniyle mahkemece reddedildiğine göre, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 150. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken tarafların yokluğunda yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 13.06.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/3564, Karar No: 2022/11501, Tarih: 03.11.2022

**12. Hukuk Dairesi         2022/3564 E.  ,  2022/11501 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi/alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı bankanın, alacağa mahsuben ihale yolu ile satın aldığı araçlara ilişkin olarak, satış ilanında belirtilen % 18 oranı üzerinden hesaplanan 85.320,00 TL tutarındaki KDV’yi 26.3.2019 tarihinde ödediğini, ancak KDV oranının % 1 olması gerektiğini ileri sürerek fazla yapılan 80.580,00 TL’nin iadesini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince şikayetin esastan reddedildiği, şikayetçinin istinaf yoluna başvurması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, kararın şikayetçi alacaklı tarafından temyiz edildiği görülmüştür.

Dairemiz içtihatları; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 03.5.2021 tarih ve 2021/259 E. - 2021/316 K. sayılı ilamı gereğince, KDV’ye ilişkin işlemin kaynağının icra müdürlüğünün tesis etmiş olduğu karara ilişkin olduğundan bahisle, işlemin yasaya uyarlılığının, şikayet yoluyla, icra mahkemelerinin denetiminde olduğunun kabulü gerektiği yönünde iken, Uyuşmazlık Mahkemesinin 28.02.2022 tarih ve 2021/524 E. - 2022/120 K. sayılı kararı ile; “ihale yoluyla satışı yapılan taşınmaza ilişkin olarak tahakkuk ettirilen % 18 oranlı KDV’nin vergi dairesince tahsil edildiği noktasında tartışma bulunmadığı, bu durumda satış memurluğunun vergi sorumlusu sıfatının sona erdiği, verginin iadesinin muhatabının vergi dairesi olduğu, bu kapsamda açılan davada da, 3065 sayılı Kanun hükümleri gereğince katma değer vergisine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümü görevinin, 2576 sayılı Kanun uyarınca idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemelerine ait bulunduğu” şeklindeki son kararı gereğince Dairemizce görüş değişikliğine gidilerek, ihalenin gerçekleşmesinden sonra yapılan “KDV ödemesinin iadesi” talepleri hakkında, vergi mahkemelerinin görevli olduğu ve icra mahkemelerinin bu talepler hakkında istemin usulden reddine karar vermeleri gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Somut olayda; şikayete konu KDV’nin, şikayet tarihi olan 14.02.2020 tarihinden önce 26.3.2019’da ödendiği görülmekte olup, verginin iadesinin muhatabı da artık vergi dairesidir. Bu kapsamda açılan davada da; uyuşmazlığın çözümü görevi idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemelerine aittir.

Somut olayda; şikayete konu KDV’nin, şikayet tarihi olan 14.02.2020 tarihinden önce 26.3.2019’da ödendiği görülmekte olup, verginin iadesinin muhatabı da artık vergi dairesidir. Bu kapsamda açılan davada da; uyuşmazlığın çözümü görevi idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemelerine aittir.

Her ne kadar İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemelerinin karar tarihleri itibariyle yukarıda yer alan vergi mahkemelerinin görevli olduğuna dair Uyuşmazlık Mahkemesi kararı henüz mevcut değil ise de; HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmasına ilişkin dava şartı ile aynı Kanunun 115. maddesine göre mahkemenin, dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı ile dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde HMK’nun 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usulden ret kararı verilmesi gerektiğine ilişkin düzenlemeler gereğince, temyiz incelemesi aşamasında yargı yolunun değerlendirilmesi gerekmiştir.

O halde mahkemece yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle istemin usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenerek yazılı şekilde hüküm kurulması, istinaf başvurusu üzerine de Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine karar verilmesi isabetsiz olup İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nin 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nin 373/1. maddesi uyarınca, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 30.11.2021 tarih ve 2020/2274 E. - 2021/2844 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, Büyükçekmece 2. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 06.7.2020 tarih ve 2020/283 E. - 2020/787 K. sayılı kararının resen BOZULMASINA, bozma nedenine göre şikayetçi/alacaklının temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03/11/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/470, Karar No: 2024/1293, Tarih: 28.02.2024

**2. Hukuk Dairesi         2024/470 E.  ,  2024/1293 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2565 E., 2023/2102 K.

DAVA TARİHİ : 04.05.2023

KARAR : Temyiz başvurusunun reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 12. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2023/63 E., 2023/63 K.

Taraflar arasındaki çocuk teslimine muhalefet nedeniyle disiplin hapsi verilmesi talebinden dolayı yapılan yargılama sonunda, Bursa 11. Aile Mahkemesince talebin kabulü ile davalının 1 ay süre ile disiplin hapsi ile cezalandırılmasına itiraz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine Bursa 12. Aile Mahkemesince itirazın reddine 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu`nun (5395 sayılı Kanun) 41/E-3 maddesi uyarınca kesin olmak üzere karar verilmiştir.

Davalı vekilinin bu kararı istinaf etmesi üzerine Bursa 12. Aile Mahkemesince 10.10.2023 tarihli ek karar ile istinaf başvuru dilekçesinin kesin olan karara yönelik olması nedeni ile reddine karar verilmiştir.

Ek kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince ek karara yönelik istinaf talebinin reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince 29.11.2023 tarihli ek karar ile, kararın kesin olarak verildiği ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu`nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrası gereğince temyiz edilemeyeceği gerekçesi ile temyiz başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Ek karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Temyiz istemi; temyiz konusu kararın, kesin olduğu gerekçesi ile temyiz başvurusunun reddine yönelik Bölge Adliye Mahkemesinin 29.11.2023 tarihli ek kararına ilişkindir.

5395 sayılı Kanun`un 41/F maddesi çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine muhalefet halinde uygulanacak yaptırımları düzenlemiş olup aynı maddenin sekizinci fıkrasında bu madde uyarınca verilen kararlara karşı 41/E maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca itiraz edilebileceği belirtilmiştir. 41/E maddesinin üçüncü fıkrasında ise itiraz üzerine verilen kararların kesin olduğu düzenlenmiştir ve bu nedenle bu kararlara karşı temyiz yolu açık değildir.

Temyiz dilekçesinin reddine ilişkin 29.11.2023 tarihli Bölge Adliye Mahkemesince verilen ek karar, yukarıda anılan Kanun hükümlerine uygun olduğundan temyiz isteminin reddi ile söz konusu kararın onanması gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Bölge Adliye Mahkemesince verilen 29.11.2023 tarihli ek kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Temyiz dilekçesinin reddine ilişkin 29.11.2023 tarihli Bölge Adliye Mahkemesince verilen ek karar, yukarıda anılan Kanun hükümlerine uygun olduğundan temyiz isteminin reddi ile söz konusu kararın onanması gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Bölge Adliye Mahkemesince verilen 29.11.2023 tarihli ek kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8890, Karar No: 2011/6456, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8890 E.  ,  2011/6456 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek, ticaret şirketlerinde hukuken veya fiilen yönetim yetkisine sahip olanların alacaklıları zarara uğratmak kastiyle ticarî işletmenin borçlarını kısmen veya tamamen ödememesi ve sermaye şirketlerinde idare ve temsil ile görevlendirilmiş kimselerin şirketin iflasını istememeleri suçlarından sanıklar ..., ...'ın beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

1- Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçuna yönelik olarak kurulan hükmün temyiz incelemesi sonunda;

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.