muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/19430, Karar No: 2016/677, Tarih: 20.01.2016

**5. Hukuk Dairesi         2015/19430 E.  ,  2016/677 K.**

**"İçtihat Metni"**

T.C.

MAHKEMESİ : Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 18/05/2015

NUMARASI : 2015/97-2015/264

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde kabulü doğru ise de, alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

Şöyle ki;

Acele el koyma dava dosyasında yapılan bilirkişi incelemesi sonucu alınan raporda dava konusu taşınmaz emsal taşınmazdan 2 kat değerli kabul edilerek m² değeri 103 TL bulunmuş, itiraz üzerine alınan ek raporla dava konusu taşınmaz emsalden 1,2 kat değerli kabul edilerek m² değeri 62 TL tespit edilmiştir.

Mahkemece yapılan 14.03.2015 günlü bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporunda aynı taşınmaz emsal olarak kabul edilmesine rağmen dava konusu taşınmaz emsalden 2,5 kat değerli bulunarak metrekare bedeli 131,00 TL olarak tespit edilmiştir. Acele el koyma davasında tespit edilen m² bedeli ile tespit tescil davasında belirlenen m² bedelleri değerlendirme tarihleri yakın ve aynı emsal kullanılmasına rağmen (%100)'den fazla farklı bedel belirlenmesi nedeniyle rapor inandırıcı bulunmamıştır.

Bu durumda; taraflara dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parslleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olan mesafesini de gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu ile mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 20/01/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/11478, Karar No: 2020/341, Tarih: 15.01.2020

**5. Hukuk Dairesi         2019/11478 E.  ,  2020/341 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasının kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca DÜZELTİLEREK ONANMASI hakkında Daireden çıkan kararı kapsayan 19/06/2019 gün ve 2019/1536 Esas -2019/11801 Karar sayılı ilama karşı taraf vekillerince verilen dilekçeler ile karar düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkin davanın kabulüne dair bozma ilamına uyularak verilen hüküm taraf vekillerinin temyizi üzerine Dairemizce düzeltilerek onanmış, bu karara karşı taraf vekillerince karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, Yargıtay kararında yazılı gerekçelere göre davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin sair karar düzeltme istekleri HUMK'nun 440.maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirine uymadığından yerinde değildir. Ancak;

1-Bozma sonrası tespit edilen fark bedele 11.03.2015 tarihinden kararın kesinleşme tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerektiği,

2-Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 gün 30791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği bu kez yapılan inceleme ile anlaşıldığından;

Davalı vekilinin karar düzeltme istemlerinin bu yönden kabulü ile Dairemizin 19.06.2019 gün ve 2019/1536 esas-2019/11801 karar sayılı ilamının kaldırılmasına karar verildikten sonra yapılan incelemede;

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş; karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki ... Köyü 102 ada 393 parsel sayılı taşınmazın zeminine net geliri esas alınarak, üzerindeki kavak ağaçlarına, kapama kavaklık niteliğinde kabulü ile net kavak gelirinden zemine ekilen ürün değerinin indirilmesi suretiyle değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-7139 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10/8 fıkrası gereğince, bozma sonrası tespit edilen fark bedelin karar kesinleşince hak sahibine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına karar verilmemesi,

1-7139 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10/8 fıkrası gereğince, bozma sonrası tespit edilen fark bedelin karar kesinleşince hak sahibine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına karar verilmemesi,

2-2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine 6459 sayılı Yasanın 6. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içerisinde sonuçlandırılamadığından, bozmadan önce tespit edilen kamulaştırma bedeline 11.03.2015 tarihinden ilk karar tarihi olan 30.09.2015 tarihine kadar, bozma sonrası artan kısma ise 11.03.2015 tarihinden karar kesinleşinceye kadar yasal faiz işletilmesi gerektiği halde, yazılı şekilde karar verilmesi

3- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 gün 30791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesi

Doğru değil ise de; bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının;

a-2 nolu bendinin 1. paragrafında (mahsubu ile bakiye 73.856,65-TL) ibaresinden sonra gelen kısmın hükümden çıkarılmasına yerine (‘nin 7139 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10/8 fıkrası gereğince karar kesinleşinceye kadar üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına ,karar kesinleştikten sonra 30.992,75-TL kavak ağaçları bedelinin (mütemmim cüz bedelinin) feri müdahil ...‘e, 42.863,90 TL arazi bedelinin ise davalı ...'e ödenmesine) ibaresinin eklenmesine,

b- 2 nolu bendinin 2. paragrafında yer alan (gözönüne alınarak) kelimesinden sonra gelen kısmın hükümden çıkartılmasına, yerine (dava konusu taşınmaz hakkında bozmadan önce tespit edilen 255.799,75 TL’lik kamulaştırma bedeline 11.03.2015 tarihinden ilk karar tarihi olan 30.09.2015 tarihine kadar, bozma sonrası fark bedel 73.856,65TL'ye ise 11.03.2015 tarihinden karar kesileşinceye kadar yasal faiz uygulanmasına,) cümlesinin yazılmasına,

c- 7 nolu bendinin hükümden çıkartılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, H.U.M.K’nun 442. maddesi göz önünde bulundurularak takdiren 450,00-TL. para cezasının davacı idareden alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydedilmesine, davalılardan peşin alınan karar düzeltme harcı ile temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 15/01/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/61, Karar No: 2022/607, Tarih: 26.04.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/61 E.  ,  2022/607 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “İşçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Zonguldak 3. İş Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne dair karar davacı ve davalılardan Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalılardan Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünün (TTK Genel Müdürlüğü/Kurum) asıl işveren, diğer davalı ... Mad. Nak. Mot. ve İş Mak. San. Tic. Ltd. Şti’nin (OF-TON Ltd. Şti./şirket) alt işveren olarak faaliyette bulunduğu işyerinde 03.11.2004-27.04.2010 tarihleri arasında en son 850TL ücret ile çalıştığını, iş sözleşmesinin haksız ve ihbar önellerine uyulmadan feshedildiğini, ihtarnameye rağmen alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

Davalı Cevabı:

5. Davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; diğer davalı ile müvekkili Kurum arasında 23.12.2004 tarihinde “Üzülmez 5 nolu Kömür Sahasının Rödövans Karşılığı İşlettirilmesine” dair noter onaylı rödövans sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince yer teslimi yapılarak şirketin ocaktaki çalışmalarına başladığını, işin gerektirdiği işçileri de şirketin kendisinin temin ettiğini ve davalı şirketin işçilerin ücret dâhil olmak üzere tüm haklarından da sorumlu olduğunu, davalı şirketin bağımsız işyeri olup her türlü sorumluluğun davalı şirkete ait olduğunu, sözleşme hükümlerinden de görüleceği üzere rödövans işletmecilerine ait işyerlerinin müvekkili Kurumdan tamamen ayrı olarak madencilik faaliyeti sürdüren müstakil işyerleri olduğunu, madencilik faaliyetlerinin her türlü sorumluluğu, alınması gereken izinler, çalışanlarla ilgili yükümlülüklerin rödövans sözleşmesi imzalayan şirkete ait olduğunu, ayrı işyeri olan rödövanslı sahalarda rödövans usulü işletmecilik yapan şirketlerle Kurum arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmadığını, Yargıtay kararları dikkate alındığında söz konusu rödövans sözleşmesine Borçlar Kanunu’nda düzenlenen hasılat kirasına ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini, ilgili hükümlere bakıldığında da kiralayanın kiracının işçilerine karşı sorumlu olduğu yönünde hüküm bulunmadığını, Maden Kanunu’nda da ruhsat sahibinin rödövansçı şirketin işçilerine karşı işçilik alacaklarından dolayı sorumlu olduğuna dair herhangi hüküm bulunmadığını, yine müvekkili Kurum tarafından davalı şirkete hakediş ödemesi yapılmadığından İş Kanunu’nun 36. maddesi ve diğer hükümlerinden kaynaklanan sorumluluğunun da bulunmadığını, sözleşme içeriğine göre işin tamamı davalı şirkete verildiğinden müvekkilinin asıl işveren olarak sorumluluğunun da olmadığını, tüm işçilik alacaklarından rödövansçı şirketin sorumlu tutulması gerektiğini, müvekkili Kurumun davada taraf sıfatının bulunmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

6. Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının iş sözleşmesini kendisinin feshettiğini, işyerinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmadığını, yıllık izinlerinin kullandırıldığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemenin Birinci Kararı:

6. Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının iş sözleşmesini kendisinin feshettiğini, işyerinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmadığını, yıllık izinlerinin kullandırıldığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemenin Birinci Kararı:

7. Zonguldak 3. İş Mahkemesinin 12.06.2015 tarihli ve 2013/414 E., 2015/471 K. sayılı kararı ile; davacının, davalı ... Ltd. Şti.’de çalışmaktayken 27.04.2010 tarihinde iş sözleşmesinin feshedildiği, davalı şirket ile diğer davalı Kurum arasında davacının da çalıştığı sahaya ilişkin rödövans sözleşmesi bulunduğu, dosyada çözülmesi gereken sorunun davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2014/10321 Esas sayılı kararında, Maden Kanunu’na eklenen Ek 7. maddesindeki hüküm dikkate alındığında değişiklik sonrası olan 24.06.2010-04.03.2013 tarihleri arasındaki işçilik alacakları yönünden TTK Genel Müdürlüğünün sorumlu olmadığı ve bu dönem için TTK Genel Müdürlüğünün taraf sıfatının olmadığının kabulünün doğru olduğu ancak Maden Kanunu’nda yapılan değişiklik öncesi çalışma dönemi bakımından davalı ... hakkındaki davanın reddinin hatalı olduğu gerekçesi ile kararın bozulduğu, bahsedilen karar dikkate alındığında 24.06.2010 tarihinde Maden Kanunu’nda yapılan değişiklik öncesi dönem yönünden TTK Genel Müdürlüğünün asıl işveren olarak sorumlu olduğunun kabul edilmesinin gerektiği, somut olayda ise davacının çalıştığı dönem Maden Kanunu’nda yapılan 24.06.2010 tarihli değişiklikten önce olduğundan uyuşmazlık döneminde davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olup müştereken ve müteselsilen sorumlu bulundukları, öte yandan davanın belirsiz alacak davası olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı:

8. Zonguldak 3. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

9. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 25.06.2018 tarihli ve 2017/12995 E., 2018/15724 K. sayılı kararı ile; taraflar arasında davanın kısmi alacak davası olarak sonuçlandırılıp sonuçlandırılmayacağı noktasında uyuşmazlık olduğu, somut olayda davacının kısmi alacak davası açarak kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ve ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarının tahsilini talep ettiği, taleplerini harcını yatırdığı ıslah dilekçesi ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla arttırdığı, mahkemece davanın belirsiz alacak davası olarak sonuçlandırılmasına rağmen belirsiz alacak davasına konu edilemeyecek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti alacağının da hüküm altına alındığı dikkate alınarak söz konusu davanın kısmi dava olarak açıldığı ve kısmi dava olarak sonuçlandırılmasının dosya içeriğine daha uygun olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Mahkemenin İkinci Kararı:

Mahkemenin İkinci Kararı:

10. Zonguldak 3. İş Mahkemesinin 13.11.2018 tarihli ve 2018/344 E., 2018/762 K. sayılı kararı ile; bozma kararına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Özel Dairenin İkinci Bozma Kararı:

11. Zonguldak 3. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davacı ve davalılardan TTK Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

12. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 27.05.2019 tarihli ve 2019/4118 E., 2019/11756 K. sayılı kararı ile; 1. bendinde davacının tüm, davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünün sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, 2. bendinde “Taraflar arasında öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, davalılar Ofton Madencilik Ltd. Şti. ile Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü arasındaki ilişkinin niteliği ve davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü’nün dava konusu işçilik alacaklarından sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktasındadır.

Rödövans, maden ruhsat alanlarının maden arama ve işletme ruhsat sahibi tarafından sözleşme ile gerçek veya tüzel bir kişiye bir süre bırakılması, maden ocağının işletilmesini üstlenen gerçek veya tüzel kişinin ise, ruhsat sahibine ürettiği her bir ton maden için bir miktar ücret ödemeyi taahhüt ettiği bir sözleşmedir. Rödövans sözleşmesi, maden ruhsatının devrini değil, bu hakkın bir başkasına belirli bir süreyle kullandırılmasını amaçlar. Bu sözleşmenin yapılması kanunda herhangi bir şekle tabi tutulmamıştır.

Maden Kanunu’nda, maden haklarının bölünmezliği ilkesi kabul edilmiştir (m.5/1). Bu düzenlemenin amacı, işletilmesinde kamusal yarar olan madenlerin rasyonel ve ekonomik olarak değerlendirilmelerini sağlamaktadır. Ancak, aynı madde uyarınca maden arama ve işletme haklarının devri mümkündür. Maden Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasına göre, “Maden ruhsatları ve buluculuk hakkı devredilebilir. Devir yapılmadan önce arama ve işletme ruhsatlarının devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır. Devir Bakanlık onayı ile gerçekleşir.”

Bakanlık izni alınmadan yapılan rödövans sözleşmesi ile ilgili yaptırım Kanunda özel olarak düzenlenmiştir. Maden Kanunu'nun Ek 7. maddesinin birinci fıkrasına göre “Ruhsat sahipleri ile üçüncü kişiler arasında rödövans sözleşmeleri Bakanlığın iznine tâbidir. İzin alınmaksızın yapılan rödövans sözleşmesi ile yürütülen madencilik faaliyetleri durdurulur”.

Bakanlık izni alınmadan yapılan rödövans sözleşmesi ile ilgili yaptırım Kanunda özel olarak düzenlenmiştir. Maden Kanunu'nun Ek 7. maddesinin birinci fıkrasına göre “Ruhsat sahipleri ile üçüncü kişiler arasında rödövans sözleşmeleri Bakanlığın iznine tâbidir. İzin alınmaksızın yapılan rödövans sözleşmesi ile yürütülen madencilik faaliyetleri durdurulur”.

24/06/2010 tarihinde yürürlüğe giren 5995 sayılı Kanun ile Maden Kanunu’na eklenen Ek Madde 7'de “Maden ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmında veya tamamında üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödövans sözleşmelerinde, bu alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar rödövansçıya aittir. Ancak bu durum ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.” hükmü düzenlenmiştir. Buna göre ruhsat sahibinin Maden Kanunu'ndan doğan sorumlulukları nedeniyle sözleşmede denetim yetkisine ilişkin bir takım hükümlere yer verilmesi rödövans sözleşmesinin geçerliliğine halel getirmez.

Daha önce maden sahasını işletmeye açmış olan ruhsat sahibi, sonradan işletme ruhsatını üçüncü kişiye rödövans sözleşmesi ile devredebilir. İşletme hakkını devrederken işletmede bulunan alet ve makineleri de sözleşmenin diğer tarafının kullanması için verebilir. Bu durumda ruhsat sahibi, sadece karşılığında rödövans bedeli aldığı ürünü denetlemek, teslim almak ve maden kanununun ruhsat sahibine yüklediği yükümlülükler nedeniyle üretime yönelik olmayan işçi bulundurmak yetkilerine sahiptir.

Rödövans sözleşmesinin tarafları arasında çıkan uyuşmazlıklar açısından, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 357. maddesinde düzenlenen ürün kirasına ilişkin hükümler kıyasen uygulanmaktadır. Ürün kirası sözleşmesine göre, kiraya veren, kiracıya, ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanılmasını ve ürünlerin devşirilmesini bedel karşılığında bırakmayı üstlenmektedir.

Rödövans sözleşmesinde, mülkiyeti devlete ait olan madenlerin arama ve işletme hakkını alan gerçek veya tüzel kişilerin bu haklarını üçüncü kişilere devretmesi söz konusudur. Bu nedenle, rödövans sözleşmesinde alt işveren sözleşmesinde olduğu gibi biri asıl işveren, diğeri alt işveren olan iki işveren bulunmamaktadır. Ruhsat sahibi, yürüttüğü mal ve hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde iş alan başka bir işverenle alt işverenlik sözleşmesi düzenlememektedir. Diğer bir deyişle, maden kanununa uygun olarak akdedilen rödövans sözleşmesi yukarıda ifade edilen alt işverenlik sözleşmesinin unsurlarını taşımamaktadır (UYUMAZ, Alper/GÜNGÖR,Fatma; Rödovans Sözleşmesi, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XIX, 2015, s. 160).

Maden sahasında işletme hakkının kiraya verilmesinde (rödövans sözleşmesi) rödövansçı, madeni, sözleşmede belirtilen şartlar çerçevesinde kendi adına işletir. Rödövansçı, madeni kendi adına işletemiyorsa, üretim, çalışma ve organizasyon açısından ruhsat sahibine tam olarak bağlı ise bu durumda rödövanstan değil, alt işverenlik ya da ihaleden söz edilir. Dolayısıyla rödövans sözleşmesi rödövansçının bağımsızlığını ve inisiyatifini tamamen ortadan kaldıracak şekilde düzenlenemez. Rödövans sözleşmesinde, asgari üretim miktarı ile ton başına verilecek ücretin belirlenmesi hukuki ilişkiyi rödövans olmaktan çıkarmaz. Rödövans sözleşmesinde rödövansçı istediği kadar işçi alıp çıkartabilir, kanunlara aykırı olmamak şartıyla üretim sürecini istediği gibi yönetebilir, vardiyalar oluşturabilir, çalışma şartlarını belirleyebilir. Rödövansta önemli olan belirli nitelikte ve miktardaki madenin belirli zaman dilimleri içinde çıkartılarak istenilen yerlere sevkini yapmaktır.

Somut olayda, Mahkemece, davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunduğu kabul edilerek dava edilen kıdem ve ihbar tazminatı alacakların tamamından davalıların müştereken müteselsilen sorumlu oldukları kabul edilerek davanın davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükme esas bilirkişi raporunda, davacının çalışma süresinin 03.11.2004-27.04.2010 tarihleri arasında olduğunun esas alınarak hesaplama yapıldığı anlaşılmaktadır.

Davacının, davalı ... Mad. Nak. Mot. ve İş Mak. San. Tic. Ltd. Şti.’ye ait işyerinde çalıştığı sabittir. Dosyaya sunulan, davalılar Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü ile Of-ton Mad. Nak. Mot. ve İş Mak. San. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanmış, 5 nolu maden sahasının rödövans karşılığı Of-ton Mad. Nak. Mot. ve İş Mak. San. Tic. Ltd. Şti.'ne işlettirilmesine ilişkin sözleşmenin ikinci maddesinde sözleşme konusu tanımlanmıştır. Bu maddede;

“Hukuku Türkiye Taşkömürü Kurumu'nun uhdesinde kalmak kaydıyla Üzülmez Müessesesi 5 No.lu kömür sahası içinde aşağıda mevki ve koordinatları belirtilen alanda;

a)İş bu sözleşmenin eki olan teklif mektubunda belirtilen ve mahiyeti Madde 7' de açıklanmış bulunan rödövans bedelinin Türkiye Taşkömürü Kurumuna ödenmesi karşılığında, bu şartname ve eki sözleşme hükümlerine riayet suretiyle, Maden Kanunu, Vergi Usul Kanunu ve Belediye Gelirleri Kanunu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı mevzuatı ile ilgili diğer kanun ve mevzuatın getirdiği tüm yükümlülükler, bütün masraf ve her türlü sorumluluğu işyeri sahibi olarak işletmeciye ait olmak üzere, şartnamenin 7. maddesindeki yeterlilik kriterlerine sahip gerçek / tüzel kişilerce aşağıda cinsi belirtilen madenin aranması, işletilmesidir.