muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/133, Karar No: 2007/10, Tarih: 29.01.2007

16. Hukuk Dairesi 2007/133 E., 2007/10 K.

**16. Hukuk Dairesi 2007/133 E., 2007/10 K.**

**- DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASI**- 1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 409 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında genel kadastro ile oluşan tapunun, tapu kaydına dayanarak açılan iptali davası sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 108 ada 23 ve 24 parsel sayılı 5697.27 ve 4959.74 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar başka yerde oturan maliklerinin belirlenememesi, iktisap şekillerinin netleştirilememesi ve herhengi bir hak kaybına neden olunmaması için Hazine adına tespit ve 8.8.2002 tarihinde tescil edilmiştir.

Davacılar vekili, yasal süresi içinde tapu kaydı, satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak 108 ada 23 parselin Ziya Fener ve 108 ada 24 parselin F…

…. D…

…. adına tescili istemiyle tapu iptali ve tescil davacı açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 409/5.maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece; davacılar vekilinin bir önceki duruşmaya mazeret bildirdiği ve mazeretinin kabul edildiği, masraf vermediğinden sonraki duruşma gününün kendisine tebliğ edilemediği, yapılan yoklamada 15.06.2006 tarihli oturuma gelmediğinin anlaşılması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği; aradan üç ayı aşkın zaman geçmiş olmasına rağmen davanın yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmişse de, değerlendirme dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Davacılar vekili, 27.04.2006 tarihli oturum için mazeretini dilekçe ile bildirmiş, mahkemece, davacılar vekilinin mazeretinin kabulüne, masraf verdiğinde duruşma gün ve saatinin kendisine meşruhatlı davetiye ile tebliğine ve duruşmanın 15.06.2006 tarihine bırakılmasına karar verilmiştir. 15.06.2006 tarihi olarak belirlenen sonraki duruşma günü davacılar vekiline bildirilmemiş ve belirtilen tarihte duruşmaya gelmemesi nedeniyle dosyanın Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 409/1. maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına, 30.10.2006 tarihinde de yasal süresi içinde yenileme talebinde bulunulmadığı

gerekçesiyle davanın Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 409/5. maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

gerekçesiyle davanın Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 409/5. maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Taraflardan biri veya vekili, duruşma için belirlenen gün ve saatte duruşmaya katılamayacağını bildiren mazeret dilekçesi göndermiş, mahkemece de (dilekçe ekinde duruşma gün ve saatinin tebliği için gerekli masraf bulunmadığı halde) bildirilen mazeret kabul edilmiş ise, mazeret bildiren tarafa, tensip edilecek sonraki duruşma gün ve saatinin davetiye ile bildirilmesi gerekir. Gelmeyen tarafın mahkeme gününü kalemden öğrenmesine veya duruşmadan sonra masraf vermesi halinde kendisine davetiye ile duruşma gün ve saatinin bildirilmesine karar verilemez.

Bu durumda, duruşma gün ve saatinin gelmeyen davacı taraf vekiline davetiye ile bildirilmesinde yasal zorunluluk bulunmaktadır. Yasada bulunmayan bir kurala dayanılarak duruşma gününün öğrenilmesi ve davanın takip edilmesi taraflardan istenemez.

Bu nedenlerle; mazeret dilekçesi kabul edilen davacılar vekiline duruşma gün ve saati davetiye ile tebliğ edilmeden duruşmaya gelmediğinden bahisle dosyanın işlemden kaldırılması ve üç ay içinde yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 29.1.2007 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/6678, Karar No: 2018/2986, Tarih: 15.03.2018

**12. Ceza Dairesi         2017/6678 E.  ,  2018/2986 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma

Hüküm : Beraat

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, mahalli Cumhuriyet Savcısı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, incelenen dosya kapsamına göre, mahalli Cumhuriyet Savcısı'nın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Gece vakti cadde üzerinde durdurulan otomobil sürücüsü olan sanığın, yapılan ölçümde 1.46 promil alkollü olduğu iddia edilen olayda; sanığın, kolluk görevlileri tarafından alınan beyan tutanağından atılı suçu işlediğini ikrar ettiği anlaşılmakta ise de, sanık kovuşturma aşamasında atılı suçu işlemediğini, abisi olan ... ...'ın trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçları işleyerek kendisinin kimlik bilgilerini kullandığını ve böyle bir olaya karışmadığını iddia ettiği, 20.08.2014 tarihli trafik idari para cezası karar tutanağı karbon nüshaları üzerindeki imza ile, sanığın imza örnekleri üzerinde yapılan imza incelemesi sonucu düzenlenen uzmanlık raporunda; tutanaktaki imzanın, sanığın elinden çıktığını gösterir nitelik ve yeterlilikte uygun kaligrafik bulgular tespit edilemediğinin belirtildiği, bunun üzerine sanığın atılı suçtan beraatine karar verilirken, hükümle birlikte suçun gerçek failinin tespiti açısından suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği anlaşılmış ise de, sanığın abisi olan ... ...'ın tanık sıfatıyla beyanlarının alınması, akabinde ... ...'ın imza örnekleri alınarak bu örnekler ile dosyadaki kollukta alınan şüpheli beyan tutanağında bulunan imzanın ve idari para cezası tutanağında bulunan imzaların karşılaştırılması, aynı şekilde sanığın imza örnekleri ile kollukta alınan şüpheli beyan tutanağındaki imzanın karşılaştırılması, tüm bu hususlarda imza incelemelerinin yaptırılması, ayrıca suç duyurusunun sonucunun beklenmesi suretiyle, tüm bu eksiklikler tamamlandıktan sonra sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile yazılı şekilde sanığın beraatine karar verilmesi;

Kanuna aykırı olup, mahalli Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince isteme aykırı olarak BOZULMASINA; 15.03.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9164, Karar No: 2012/9940, Tarih: 04.06.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/9164 E.  ,  2012/9940 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R AR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan davacının ve yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İş kazasından veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerinin işverene yöneltilmesi gerekir. İşveren, hizmet akdine dayanarak işçi çalıştıran gerçek veya tüzelkişilerdir. İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almak zorunda olan işveren, işçiyi gözetme borcu olarak tanımlanan bu borcunu yerine getirmemesi nedeniyle meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığından sorumludur. İşçinin işgörme edimini yerine getirdiği işyerinin Kurum kayıtlarında adına tescil edildiği kişi kural olarak işveren olarak kabul edilebilir ise de gerçek işverenin başkası olduğu belirlenir ise husumetin gerçek işveren olarak tanımlanabilecek bu gerçek veya tüzelkişilere yöneltilmesi gerekir. Özellikle, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almak zorunda olan işverenin bu tedbirlerden ve tazminat yükümlülüğünden kurtulmak amacıyla işyerini ekonomik bakımdan güçsüz bir başkası adına tescil ettiği hallerde işçinin davasını gerçek işverene yöneltebilmesi, "Sosyal Güvenlik" ve "İşçinin Korunması" ilkelerine de uygundur.

Somut olayda, davacı ... 6.5.2006 tarihinde inşaatın 5.katında kalıp sökmekteyken düşerek iş kazası geçirmiştir. Mahkemece, iş kazasının Kurum kayıtlarında...adına kayıtlı "... sicil sayılı işyerinde meydana geldiği gerekçesiyle davalı...İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Petrol Mad.Gıda.Teks.Tur.Ulaş.San.Tic.İth.İhr.Ltd.Şti hakkında açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Gerçekten de iş kazasının meydana geldiği "... sicil sayılı işyeri aynı zamanda davalı şirketin ortağı olan...adına kayıtlı olup sigorta ve iş müfettişlerince ayrı ayrı yapılan incelemeler sonucunda dava dışı ...nin işveren olduğu sonucuna varılmış ise de bu işyerinden Kuruma davacının çalışması ile ilgili olarak verilmiş sigortalı işe giriş bildirgesi bulunmadığı gibi Kuruma bildirilen çalışma veya ücret ödeme belgesi de bulunmamaktadır.

Gerçekten de iş kazasının meydana geldiği "... sicil sayılı işyeri aynı zamanda davalı şirketin ortağı olan...adına kayıtlı olup sigorta ve iş müfettişlerince ayrı ayrı yapılan incelemeler sonucunda dava dışı ...nin işveren olduğu sonucuna varılmış ise de bu işyerinden Kuruma davacının çalışması ile ilgili olarak verilmiş sigortalı işe giriş bildirgesi bulunmadığı gibi Kuruma bildirilen çalışma veya ücret ödeme belgesi de bulunmamaktadır.

Öte yandan, ...... mevkii 7 pafta 1751 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılmakta olan bina inşaatının "kaba inşaat işini" üstelenen kişi davacılardan ...olup düzenlenen sözleşmede işveren olarak şirketin ünvanı ile ortakların adı yer almaktadır. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde şirket ile davacı işçi arasında hizmet ilişkisi bulunmadığını ifade etmekle birlikte iş kazasının meydana geldiği inşaatın şirkete ait olmadığına yönelik bir savunmada bulunmamış ve inşaatın müteahhit olarak davacı işçinin babası olan ...e verildiğini belirtmiştir.

Mahkemece, davacı işçi ...ün ve babası olan ...n kaza tarihini kapsayan dönemde Kuruma bildirilen çalışması olup olmadığı ve var ise hangi işyerinden çalışmasının bildirildiği araştırılmadığı gibi dosyaya getirtilen inşaat ruhsatının da ...... mevkii 7 pafta 1751 parsel sayılı taşınmaza ait olmadığı anlaşılmaktadır.

Davacı işçi ... kollukta alınan ifadesinde iş kazasının şirkete ait bina inşaatında meydana geldiğini söylemesine karşın iş müfettişince alınan ifadesinde iş kazasının dava dışı ...ye ait işyerinde meydana geldiğini söylemiştir. Mahkemece davacının isticvap edilerek iş kazasının meydana geldiği tarihte hizmet sözleşmesinin şirketle mi yoksa...ile mi yapıldığının açıklığa kavuşturulmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, gerçek işverenin kim olduğu ve husumetin kime yöneltilmesi gerektiği hususunda yeterli bir araştırma ve inceleme yapılmadan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, davacıyı isticvap ederek iş kazasının meydana geldiği tarihte hizmet sözleşmesinin şirketle mi yoksa...ile mi yapıldığını açıklığa kavuştumak, ...... mevkii 7 pafta 1751 parsel sayılı taşınmaza ilişkin inşaat ruhsatını getirtmek, davacı işçi ...ün ve babası olan davacı ...n kaza tarihini kapsayan dönemde Kuruma bildirilen çalışması olup olmadığını ve var ise hangi işyerinden bildirildiğini Kurumdan sormak, her iki işyerine ait tüm belge ve defterler üzerinde bilirkişi eliyle inceleme yapılarak inşaat yapım masraflarının kim tarafından karşılandığını belirlemek, şirkete ait ücret tediye bordroları incelenerek davacı ...'e işçilik ücreti olarak ödeme yapılıp yapılmadığını belirlemek, taraflarca isimleri bildirilen tanıkları dinlemek ve böylece gerçek işverenin kim olduğu ve husumetin kime yöneltilmesi gerektiğini sağlıklı bir biçimde belirleyerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davacıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacılara iadesine 04/06/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/450, Karar No: 2020/5812, Tarih: 10.12.2020

**11. Hukuk Dairesi         2020/450 E.  ,  2020/5812 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 24.07.2019 tarih ve 2019/296 E. - 2019/446 K. sayılı kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nce verilen 16.12.2019 tarih ve 2019/1394 E. - 2019/1382 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davacı şirketin dava dışı İzmit Belediyesine ait olduğunu, şirketin 10.05.2019 tarihinde olağanüstü genel kurulunun yapıldığını, genel müdür ve belediyeyi temsilen de yönetim kurulu üyesi seçildiğini, TTK ve diğer mevzuat gereği gerekli evraklar hazırlanarak tescil için Ticaret Sicil Müdürlüğüne başvurulduğunu, davalı ...’nün 20.06.2019 tarih, 2019-GD-5997 sayılı yazısı ile tescil talebini reddettiğini, Ticaret Sicil Memurluğu'nun kararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, Belediye Başkanınca temsilci değişikliğinin hukuka uygun olduğunun tespiti ile Kocaeli Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 20.06.2019 tarih ve 2019-GD-5996 sayılı red işleminin iptaline, temsilci değişikliğinin ve genel müdürün tesciline ve tescilinin Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilanına karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, T.C. Ticaret Bakanlığı'nın 15/05/2019 tarih ve 50035491-431.04-E-00044345462 sayılı genelgesi ile uyulması talimatlandırılan, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yasağı gereğince, belediyelerin ortak olduğu şirketlerin genel kurullarında belediyeyi temsil eden kişinin ve belediye tüzel kişiliğinin yönetim kurulu üyesi olarak seçilmesi halinde, tüzel kişi temsilcisinin belirlenmesine dair belediye meclis kararına başvuru evrakları arasında rastlanılmadığını, dava konusu işlemin bu nedenle yapılmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince, 5393 sayılı Kanunun 37. maddesinde belediye başkanının, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğunun düzenlendiği, 38/p maddesinde ise belediye başkanının görev ve yetkisine ilişkin olarak ''kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararı gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak'' şeklinde düzenlenme yapıldığı, belediye meclisinin veya encümenin yetkileri tahdidi olarak sayıldığı, bu madde de belediyenin pay sahibi olduğu şirketlerin genel kurulunda belediyeyi temsil edecek gerçek kişi temsilcinin seçimi bakımından açık bir düzenlemenin bulunmadığı, 5393 sayılı Kanunun 38/p maddesi uyarınca belediye meclisi veya belediye encümeni kararı gerektirdiğine ilişkin açık hüküm bulunmayan hususta da bu yetkinin belediye başkanına ait olduğunun kabulü gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile Kocaeli Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 20.06.2019 tarih ve 2019-GD-5996 sayılı tescil red işleminin iptaline, temsilci değişikliğinin tesciline ve tescilinin Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilanına karar verilmiştir.

Karara karşı, davalı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 10.12.2020 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/4791, Karar No: 2011/5555, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/4791 E.  ,  2011/5555 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanık ...'ın İİK 337/a, 354 maddeleri gereğince cezalandırılmasına ve sanığın temyiz talebinin reddine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanık tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Mahkemenin 25.02.2009 tarihli kararının Anayasa'nın 40/2, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 34/2, 231/2, 232/6.maddelerine aykırı olarak kanun yolu başvuru şekli ve süresinin başlangıcı konusunda, tebliğ ve tefhimden hangisinin esas alınacağı ve kanun yollarına başvurulmadığı takdirde hükmün kesinleşeceği hususlarının gösterilmediği gibi, çıkarılan tebligatın bu hususları da içermediği kararın Tebligat Kanununun 35. maddesine göre tebliğ edildiği, bu sebeple sanığa gerekçeli kararın tebliği usulsüz olması nedeniyle temyiz talebinin reddine ilişkin kararın yok hükmünde sayılarak sanığın 15.12.2009 tarihli temyiz dilekçesinin süresinde olduğu kabul edilerek, yapılan temyiz incelemesi sonunda;

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.