muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/8574, Karar No: 2023/2863, Tarih: 24.10.2023

II. CEVAP

1. Davalı; davanın idari yargı da görülmesi gerektiğini, sözleşmede konut teslim tarihine ilişkin herhangi bir hükmün bulunmadığını, sözleşmelerde kira yardımı yapılacağına ilişkin herhangi bir taahhütlerinin de bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasındaki uyuşmazlık özel hukuk hükümlerine tabi sözleşmeden kaynaklandığından davalının yargı yolu itirazının kabul edilmediği, sözleşmede konutun ne zaman teslim edileceğine dair hüküm veya davalının arsa sahibi davacıya kira ödeyeceğine dair herhangi bir taahhüdü bulunmağı, ... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi'nin 50.000 konut alanına ilişkin olması, 200.000 kişilik modern yaşam alanını içermesi, hak sahiplerine ait taşınmazlarla ilgili davaların sonuçlanması, proje alanında mevcut 13.497 adet gecekondunun yıkılıp, enkazlarının kaldırılması, uygulamaya hazır bir alanın ortaya çıkartılması, uygulama dahil projenin tamamlanması için gerekli süreler ile diğer hukuki ve teknik hususların birlikte değerlendirildiğinde, sözleşmenin ifası için makul sürenin sözleşme tarihinden itibaren 10 yıl olabileceğine ilişkin bilirkişilerin görüşünün mahkemece de kabul edildiği, benzer nitelikteki ... ... Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında açılan emsal nitelikteki davalarda makul sürenin 9 yıl olarak belirlendiği, ... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi'nin de bu projeye benzerlik arzetmesi ve kapsamlı olması nedeniyle projenin tamamlanması ve sözleşmenin ifası için makul süre 10 yıl olarak kabul edildiği, davacının imzaladığı sözleşmenin 17.06.2009 tarihli olduğu, dava tarihi itibariyle sözleşmenin ifası için makul kabul edilen 10 yıllık sürenin dolmadığı, her davanın açıldığı şartlara göre değerlendirileceği, dava tarihi itibariyle davacının kira tazminatı isteme hakkının doğmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı istinafında; davalı tarafından davalar nedeniyle zaman kaybına uğranıldığı savunmasında bulunulmadığı, acele kamulaştırma kapsamında taşınmaz davalarının 1 yıldan az sürede neticelendiği, emsal olarak sunulan raporlarda toplam 9 yıllık bir sürede işlemlerin sonuçlanacağının bildirildiği, açılan herhangi bir kamulaştırma davası olmaması nedeniyle projeye süre eklenemeyeceği, alanın inşaata uygun hale gelmesi için 1 yıl ve inşaat süresi için ise 3 yıl olmak üzere toplam 4 yıllık makul sürede taşınmazların tesliminin gerektiği, mahkeme tarafından makul sürenin 10 yıl olarak değerlendirilmesinin yasaya aykırı olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya kapsamı, mevcut delil durumu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli, denetime ve somut olayın özelliklerine uygun olması, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine tabi ... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında imzalanan "Arsa Karşılığı Konut Sözleşmesi"nden kaynaklanması, sözleşmede konutun ne zaman teslim edileceğine dair bir hükmün veya davalının arsa sahibi davacıya kira ödeyeceğine dair herhangi bir taahhüdün bulunmaması, ... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi'nin 50.000 konut alanına ilişkin olması, 200.000 kişilik modern yaşam alanını içermesi, hak sahiplerine ait taşınmazlarla ilgili davaların sonuçlanmaması, proje alanında mevcut 13.497 adet gecekondunun yıkılıp, enkazlarının kaldırılması, uygulamaya hazır bir alanın ortaya çıkartılması, uygulama dahil projenin tamamlanması için gerekli süreler nazara alındığında sözleşmenin ifası için makul sürenin sözleşme tarihinden itibaren 10 yıl olabileceğinin belirlenmesi, dava tarihi itibariyle sözleşmenin ifası için makul kabul edilen 10 yıllık sürenin dolmaması, bu suretle dava tarihi itibariyle davacının kira tazminatı isteme hakkının doğmaması ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı temyiz dilekçesinde, istinaf başvurusunda bildirdiği sebepleri tekrar ederek, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, imzalanan arsa karşılığı konut sözleşmesi gereği teslim edilmesi gereken dairenin teslim edilmemesi nedeniyle kira tazminatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 1 inci maddesi; "Bu Kanun; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, kamulaştırma bedelinin hesaplanmasını, taşınmaz malın ve irtifak hakkının idare adına tescilini, kullanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını, idareler arasında taşınmaz malların devir işlemlerini, karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenler. Özel kanunlarına dayanılarak gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri adına yapılacak kamulaştırmalarda da, bu Kanun hükümleri uygulanır. "

2. 5393 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesi; “Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir”.

3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 112 nci maddesi; “Alacaklı hakkını kısmen veya tamamen istifa edemediği takdirde borçlu kendisine hiç bir kusurun isnat edilemiyeceğini ispat etmedikçe bundan mütevellit zararı tazmine mecburdur”.

3. Değerlendirme

1. Taraflar arasında yapılan sözleşmenin tarafların özgür iradesiyle düzenlendiği, davacının özel hukuk hükümlerine tabi bu sözleşme uyarınca talepte bulunduğu, davacının bu talebinin kişisel hakka dayandığı, bu nedenle uyuşmazlıkta idari yargı değil adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır. (Hukuk Genel Kurulunun 10.06.2015 gün 2014/13-1500 E., 2015/1519 K. numaralı kararı).

3. Değerlendirme

1. Taraflar arasında yapılan sözleşmenin tarafların özgür iradesiyle düzenlendiği, davacının özel hukuk hükümlerine tabi bu sözleşme uyarınca talepte bulunduğu, davacının bu talebinin kişisel hakka dayandığı, bu nedenle uyuşmazlıkta idari yargı değil adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır. (Hukuk Genel Kurulunun 10.06.2015 gün 2014/13-1500 E., 2015/1519 K. numaralı kararı).

2. Davacı, davalı ile imzaladığı arsa karşığılı konut sözleşmesi gereğince edimlerini yerine getirmesine rağmen davalı tarafça dairenin teslimi için öngörülen sürenin fazlasıyla aşıldığını ileri sürerek, kira kaybının davalıdan tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır. Somut oluyda Anayasada belirlenen sosyal haklar çerçevesinde kentsel dönüşüm projesinden kaynaklanan satış mevcut olup, davacı ile Belediye arasında düzenlenen kentsel dönüşüm sözleşmesinin içeriğinde işe başlama ve bağımsız bölümleri davacıya teslim etme sürelerine ilişkin herhangi bir şart kararlaştırılmamıştır. Başka bir anlatımla, teslim süresi kararlaştırılmamış, teslim süresini belirleme yetkisi davalıya tanınmıştır. Ancak; davalı, bu yetkisini kullanırken objektif iyiniyet kurallarına uygun davranmalı ve haklı nedenlere dayalı gecikmeler hariç, işin niteliğinin ve büyüklüğünün gerektirdiği imalât süresi içinde tamamlamalıdır. Bu durumda Mahkemece, konusunda uzman bilirkişiler ile mahallinde keşif yapılarak, işin büyüklüğü de dikkate alınarak yüklenici tarafından derhal işe başlanılmış olmak suretiyle (mücbir ve haklı sebepler hariç tutularak) davaya konu bağımsız bölümün inşaat ruhsatının ne kadar sürede alınabileceğinin, bundan sonra da ne kadar sürede (makul süre) inşaatın tamamlanarak (deprem v.s gibi mücbir ve haklı sebepler de gözetilmek suretiyle) iskan ruhsatının alınabileceği tespit edilmelidir. Nitekim Mahkemece yapılan keşif neticesinde alınan bilirkişi heyeti raporunda; proje alanının 7.000.000 m² proje alanı kapsamındaki dönüştürülecek gecekondu sayısının 13.497, yapılacak konut sayısının 50.000 olduğu, proje kapsamında 500 ... merkezi, dev rekreasyon alanları, spor tesisleri, 200.000 kişilik modern yaşam alanı, sosyal tesisler ve camiler yapılacağı bilgisine ulaşıldığı ve bu durumda makul sürenin sözleşme tarihinden itibaren 10 yıl olabileceği belirlenmiş olup, Mahkemece de bilirkişi raporu hükme esas alınarak karar verilmiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre ve kentsel dönüşüm projesi kapsamında yapılan sözleşmeler kapsamında proje alanının büyüklüğü, proje alanı kapsamındaki dönüştürülecek gecekondu sayısı, projeye başlanabilmesi için yıkılması gereken yapıların çokluğu, yıkılan bu yapıların temizlenmesi gerektiği gibi benzeri hususlar dikkate alınarak alanında uzman bilirkişi kurulunca makul teslim tarihi belirlenerek sonucuna göre değerlendirme yapıldığı da anlaşıldığından davacı tarafından ileri sürülen temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.10.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19914, Karar No: 2015/3417, Tarih: 24.02.2015

**21. Hukuk Dairesi         2014/19914 E.  ,  2015/3417 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının aşağıdaki bendlerin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, sigortalının iş kazasından sürekli iş göremezliği nedeniyle maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, 04.12.2004 tarihli kaza için maddi tazminat isteminin reddine ve 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, 14.12.2005 tarihli kaza için 45.848,66 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; dava dilekçesinde davacının, davalıya ait işyerinde 04.12.2004 ve 14.12.2005 tarihlerinde iki ayrı iş kazası geçirdiği belirtilerek ayrı ayrı maddi ve manevi tazminata karar verilmesinin talep edildiği, Kurum yazı cevaplarında davacının sürekli iş göremezlik oranının 04.12.2004 tarihli kazada % 12.2, 14.12.2005 tarihli kazada % 32 olduğunun ve bu oranlarının birleştirilerek % 40.29 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden davacıya 19.12.2006 tarihinden itibaren gelir bağlandığının belirtildiği, zararlandırıcı olayların meydana gelmesinde davalı işverenin % 75, davacı işçinin % 25 oranında kusurları bulunduğu, bilirkişi hesap raporunda davacının bakiye ömrünün rapor tarihine göre tespit edilerek sigorta müfettişi tarafından yapılan tespite göre 04.12.2004 tarihli kaza için asgari ücretin 1.17 katı üzerinden, 14.12.2005 tarihli kaza için asgari ücretin 1.11 katı üzerinden hesaplama yapıldığı, 04.12.2004 tarihli ilk kaza için % 11.12 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden yapılan hesaplama sonucu tespit edilen miktardan bu oran üzerinden Kurumca davacıya bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısmının indirilmesi ile karşılanmamış zararı bulunmadığının tespit edildiği, 14.12.2005 tarihli ikinci kaza için davacının netice sürekli iş göremezlik oranı olan % 40.9 üzerinden yapılan hesaplama sonucu tespit edilen miktardan Kurumca davacıya iki kaza için % 11.12 ve % 29.17 oranları üzerinden ayrı ayrı bağlanan gelirlerin toplam tutarının ilk peşin sermaye değerinin ve geçiçi iş göremezlik ödeneğinin rücuya tabi kısmlarının indirilmesi sonucu 45.848,66 TL karşılanmamış zararı bulunduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

Tazminatın saptanmasında ilke olarak sigortalının maddi zararı hesaplanırken öncelikle tazminat hesabını doğrudan etkileyecek olan sigortalının gerçek ücretinin açıkça saptanması gerekmektedir.

Öte yandan tazminat miktarının, işçinin olay tarihindeki bakiye ömrü esas alınarak aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluştuğu yönü ise söz götürmez.

Somut olayda, davalı vekilinin ücrete dair 10.10.2011 tarihli itiraz dilekçesi ekinde sunulan 2006/Aralık ayı imzasız ücret bordrosunda günlük brüt ücretin 20,24 TL(asgari ücretin 1.37 katı) olduğu ve bu tutar üzerinden kıdem ve ihbar tazminatı hesabının da yapıldığı, asgari ücretin 1.37 katı ücret tutarının davalı tarafın da kabulünde olduğu dikkate alınarak, tazminata esas ücretin bu tutar üzerinden belirlenmesi gerekirken hatalı şekilde sigorta müfettişi tarafından yapılan tespite göre 04.12.2004 tarihli kaza için asgari ücretin 1.17 katı üzerinden, 14.12.2005 tarihli kaza için asgari ücretin 1.11 katı üzerinden hesaplama yapılan bilirkişi raporunun hükme esas alınması hatalı olmuştur. Ayrıca bilirkişi hesap raporunda davacının bakiye ömrü tespit edilirken olay tarihi yerine rapor tarihinin esas alınması da doğru olmamıştır.

Yapılacak iş; davacının bakiye ömürünün olay tarihi esas alınarak belirlenmesi ile tazminatın davalı tarafın da kabulünde olan asgari ücretin 1.37 katı ücret üzerinden hesaplattılarak bir karar verilmesinden ibarettir.

3-Dava konusu 04.12.2004 ve 14.12.2005 tarihli zararlandırıcı olayların ayrı ve bağımsız iş kazaları olmaları nedeniyle hükme esas hesap raporunda 04.12.2004 tarihli iş kazası için % 11.12 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden hesaplama yapılması isabetli ise de, 14.12.2005 tarihli iş kazası için davacının Kurumca tespit edilen birleştirilmiş % 40.29 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden hesaplama yapılması doğru değildir.

Öte yandan, 04.12.2004 tarihli kaza için Kurumca bildirilen gelirlerin ilk peşin sermaya değerinin rücuya tabi kısımının bu kaza için tespit edilen zarar miktarından indirilmesinden sonra, ayrı tutarın 14.12.2005 tarihli iş kazası için tespit edilen zarar miktarından mükerrer indirilmesi de doğru olmamıştır.

Yapılacak iş; 04.12.2004 ve 14.12.2005 tarihli kazalar için maddi tazminatların ayrı ayrı tespit ettirilerek, her iki kaza için Kurumca bildirilen gelirlerin ilk peşin sermaye değerlerinin rücuya tabi kısımlarının ayrı ayrı indirilerek tazminat miktarlarının tespit edilmesinden ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 24/02/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12287, Karar No: 2016/12230, Tarih: 15.12.2016

**4. Hukuk Dairesi         2016/12287 E.  ,  2016/12230 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... ve diğerleri aleyhine 11/03/2015 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 09/06/2016 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi bir kısım davalılar vekili tarafından istenilmekle dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 5236 sayılı Kanun ile eklenen ek 4. madde gereğince HUMK’un 427. maddesi uyarınca temyize konu bölümünün 2.190,00 TL’yi geçmemesi durumunda karar kesindir. Somut olayda temyize konu olan tutar, bu düzeye ulaşmadığından bir kısım davalılar vekilinin temyiz inceleme isteğinin reddine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 15/12/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/768, Karar No: 2013/6976, Tarih: 20.06.2013

**20. Hukuk Dairesi         2013/768 E.  ,  2013/6976 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davalılar Hazine ve Orman Yönetimi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1) Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede 5304 sayılı Kanun gereğince orman kadastrosunun yapılıp yapılmadığı ya da 5304 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce 3402 sayılı Kanun gereğince çalışma bulunup bulunmadığının açıklandığı resmî yazının; varsa bu çalışmalara ait işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilân tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneğinin,

2) Taşınmazın imar planı içinde kalıp kalmadığı, imar planı içinde kalıyorsa bu uygulamanın kesinleşme tarihi ile çekişmeli yerin bu uygulamada ne olarak işlem gördüğünü bildirir yazının,

3) Çekişmeli yerin Orman Genel Müdürlüğüne tahsisine ait tüm bilgi ve belgelerin dosyada yer alması,

Ayrıca, dava dosyasının 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla H.U.M.K.'nun 433/3. maddesi ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksiklikler giderilmek üzere, dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine 20/06/2013 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2621, Karar No: 2016/3883, Tarih: 03.03.2016

**8. Hukuk Dairesi         2016/2621 E.  ,  2016/3883 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Muhdesat Aidiyetinin Tespiti

... ile ... aralarındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasının kabulüne dair ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen ... gün ve ... sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı ... vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın Alparslan -II Barajı'nın göl tarafında kaldığını, EPDK tarafından kamulaştırma çalışmalarına başlanıldığını açıklayarak dava konusu taşınmaz sınırları içerisinde bulunan ahır, tandırlık, wc ve ev ile 432 adet ağacın vekil edenine aidiyetinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili savunmada bulunmamıştır.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi üzerine, hüküm; davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK 684/1 m). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK 718 m). 22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK 106/2 m) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararının bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK 114/1-h, 115 m.)

Öğretide ve Yargıtay'ın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

.//..

Somut olaya gelince; dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın; su yatağı vasfı niteliği ile ... Kadastro Mahkemesi'nin ... sayılı dosyasında davalı olduğu belirtilerek ve malik hanesi boş bırakılarak tescilinin yapıldığı, hükme esas alınan fen bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli rapor ve krokide davaya konu muhtesatların ... numaralı mera parselinin içinde kaldığının belirtildiği anlaşılmaktadır.

26.05.2004 gün ve 5177 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 19. maddesine eklenen ek fıkra hükmüne göre, başkası adına tapulu veya tapusuz bir taşınmazın kamulaştırılması halinde, taşınmazda malik olmayan ancak üzerindeki muhdesatı meydana getiren kişilere muhdesatın kamulaştırma bedelinin kendisine verilmesini sağlama amacıyla zilyetliği tespit davası açma hakkı tanınmış ise de , kamuya ait mera, yaylak, kışlak, genel harman yeri, orman, aktif dere yatağı niteliğindeki taşınmazların özel mülkiyete konu olamayacakları, bu taşınmazların zilyetlikle edinilemeyecekleri, bu nedenle de bu nitelikteki taşınmazlar üzerinde meydana getirilen muhtesatlara hukuki değer verilemeyeceği gözönüne alındığında, dava konusu taşınmazın niteliğinin araştırılıp soruşturularak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Ne var ki; Mahkemece uzman fen bilirkişi tarafından düzenlenen raporda, taşınmazın mera olarak belirtilmesine rağmen niteliği usulüne uygun olarak araştırılmamış, muhdesatların üzerinde bulunduğu taşınmaz hakkında yapıldığı öne sürülen kamulaştırma ile ilgili kayıt ve belgelerle, kamulaştırma haritası getirtilip uygulanmamış, muhdesatların bulunduğu taşınmazın kamuya ait mera, yaylak, kışlak, genel harman yeri, orman veya aktif dere yatağı niteliğinde olup olmadığı hususu ile kamulaştırma sahası içinde kalıp kalmadığı belirlenmemiştir.