muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/20072, Karar No: 2016/21227, Tarih: 15.12.2016

Davalı .....; davacının günde 8 saat çalıştığını, iş akdi feshinin süresinde yapıldığını, personelin iş akdinin uyumuş olduğundan dolayı haklı nedenle feshedildiğini, davacının gözlerini dinlendirdiğini söylemiş ise de amirlerinin nöbet yerine gelerek fotoğraflarını çektiğini ancak davacının halen uyanmadığını, davanın reddini istemiştir.

Davacı işçinin iş akdinin haklı nedene dayalı olarak feshedilip edilmediği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Dosya kapsamına göre; davacı, işyerinde güvenlik elemanı olarak çalışmakta olup görevi başında uyuduğu ve bu eylemin işverene haklı fesih imkanı tanıdığı konusunda çekişme bulunmamaktadır. Fesih tarihi itibariyle işverenin haklı fesih yetkisini kısıtlayan herhangi bir akdi ve toplu iş sözleşmesi hükmü bulunmadığına göre davacının eylemi göz önüne alındığında işveren feshinin haklı nedene dayandığı ancak davacının alt işverene iadesine yönelik hükmün davalı alt işveren.... tarafından süresinde temyiz etmediği anlaşıldığından alt işveren yönünden işe iade kararının davacı yararına usuli müktesep hak teşkil edeceği hep birlikte değerlendirildiğinde işe iadenin maddi sonuçlarından davalı üniversitenin sorumlu tutulamaz. Ayrıca kabule göre de davalı üniversitenin harçtan muaf tutulmaması hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3. maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1-Mahkeme kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının alt işveren Atlas Güvenlik Sistemleri ve Ticaret Ltd. Şti. ‘ye İŞE İADESİNE,

3-Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı alt işveren Atlas Güvenlik Sistemleri ve Ticaret Ltd. Şti.’nce süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 4 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,

4-Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalı alt işveren Atlas Güvenlik Sistemleri ve Ticaret Ltd. Şti.'den tahsilinin GEREKTİĞİNE,

5-Davalı üniversitenin işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretinden sorumlu tutulmasına yer olmadığına ,

6-29,20 TL karar harcından başlangıçta alınan 25,20 TL harcın mahsubu ile geri kalan 4,00 TL harcın davalı Sağlık Bakanlığı hariç davalı alt işveren şirketten alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

7-Davacının yapmış olduğu 270,40 TL yargılama giderinin davalı alt işveren şirketten tahsili ile davacıya verilmesine, davalı Atlas Güvenlik Sistemleri ve Ticaret Ltd.Şti.'nin yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 1.800,00 TL avukatlık ücretinin davalı Atlas Güvenlik Sistemleri ve Ticaret Ltd.Şti'den alınarak davacıya verilmesine,

9-Artan gider ve delil avansının ilgilisine iadesine,

7-Davacının yapmış olduğu 270,40 TL yargılama giderinin davalı alt işveren şirketten tahsili ile davacıya verilmesine, davalı Atlas Güvenlik Sistemleri ve Ticaret Ltd.Şti.'nin yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 1.800,00 TL avukatlık ücretinin davalı Atlas Güvenlik Sistemleri ve Ticaret Ltd.Şti'den alınarak davacıya verilmesine,

9-Artan gider ve delil avansının ilgilisine iadesine,

10-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalı.....'ne iadesine, 15.12.2016 gününde oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14440, Karar No: 2012/17888, Tarih: 08.10.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/14440 E.  ,  2012/17888 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :550-181

Dava, davalı işveren yanındaki çalışmaları kapsamında itibari hizmet süresinin tespiti ve sigortalılık sürelerine eklenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği gibi davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacının, davalı işyerinden bildirilen, hizmet cetvelinde görünen primi ödenmiş 01.10.1984-31.03.1988, 01.11.1989-30.12.1999 tarihleri arasında çalışmaları bulunduğu anlaşıldığından ve mahkemece talep gibi bildirilen bu süreler için kazanılan itibari hizmet sürelerinin tespitine karar verildiği halde, maddi yazım hatası sonucu 31.03.1988 tarihi yerine 31.03.1989 tarihinin yazılmış olması isabetsiz olup, 6100 sayılı HMK’nun 183. maddesinin “tarafların veya mahkemenin dava dosyasında bulunan belgelerdeki açık yazı ve hesap hataları, karar verilinceye kadar düzeltilebilir.” hükmü gereğince düzeltilmelidir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi, yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ: Hüküm fıkrasının (1). bendindeki “31.03.1989” tarihinin silinerek, yerine, “31.03.1988” tarihinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 08.10.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13950, Karar No: 2015/12797, Tarih: 17.12.2015

**20. Hukuk Dairesi         2015/13950 E.  ,  2015/12797 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Bursa 1. Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 25/12/2014

NUMARASI : 2014/1310-2014/2505

DAVACI : C.. A..

DAVALI : Y.. K..

Taraflar arasındaki davada Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Bursa 1. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tazminat istemine ilişkindir.

Asliye Hukuk Mahkemesince, davanın kira ilişkisinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olduğu ve sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Sulh Hukuk Mahkemesi ise, taraflar arasında kira sözleşmesi bulunmadığı, gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

Somut olayda, davacı vekili, müvekkilinin davalının eşinin yer sahibi olduğu unlu mamüller üzerine faaliyet gösteren fırın işletmesini 2012 yılının Mayıs ayında B.. Ç.. isimli şahıstan devraldığını, müvekkilinin işletmeyi devraldıktan sonra davalı ile yeni bir kira sözleşmesi yapmadığını, karşılıklı görüşmeler ile fırın işletmesinin eski sahibi olan B.. Ç.. ile yapılan sözleşmenin müvekkili açısından da aynen devam etmesi hususunda sözlü anlaşmaya varıldığını, müvekkilinin 2012 yılı sonuna kadar kira bedellerini düzenli olarak ödediğini, ekonomik durumunun bozulması üzerine son iki aylık kira bedellerini davalıya ödeyemediğini, fırının işletmesini durdurduğunu, bunun üzerine davalının müvekkiline herhangi bir ihtar çekmeden işletmenin içinde bulunan ve kara fırın olarak tabir edilen fırın düzeneğini yıktığını, ocağı ve tezgahı söktüğünü, fırın içerisinde bulunan hamur kazanı, deep freeze derin dondurucu, buzdolabı, 2 adet hamur arabası, hamur tezgahı, fırından ekmek çıkarma tezgahı, vitrin reyonu, 40 adet 35\*80 ebadında tava ve bilumum el malzemelerini satarak müvekkilini zarara uğrattığını, müvekkilinin davalı ile yaptığı görüşmede müvekkilinin ödeyemediği kira bedellerine karşılık söz konusu malların satıldığını ve paraya el konulduğunu öğrendiğini, yıkılan kara fırın ve satılan malzemelerin değerinin ödenmeyen kira bedellerinin çok çok üzerinde olduğunu, davalının haksız eylemi ile müvekkilinin çok ciddi olarak zarara uğradığını ileri sürerek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 10.000,00.-TL'nin davalıdan tahsili isteminden kaynaklanmakta olup uyuşmazlık kira sözleşmesinden değil haksız fiilden kaynaklanmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 17.12.2015 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/4779, Karar No: 2024/9202, Tarih: 04.11.2024

**12. Hukuk Dairesi         2024/4779 E.  ,  2024/9202 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davaIı/alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı tarafından çeke dayalı olarak başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte, borçlunun İcra Mahkemesine başvurusunda, takip dayanağı senet üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerek takibin iptalini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince, imzaya itirazın kabulüne, takibin durdurulmasına, alacaklı aleyhine asıl alacağın %20'si oranında tazminat ile %10'u oranında para cezasına hükmedildiği, alacaklı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece takip konusu çekteki keşideci konumunda olan keşideci şirket yetkilisinin imza incelemesi hususunda bilirkişiden rapor alınmış, 26.04.2023 tarihli bilirkişi raporunda; ".. çekin ön yüzündeki keşideci imzasının şirket yetkilisi tarafından çek üzerine kalemle atılmış ıslak bir imza olmadığı, adı geçen kişinin gerçek imzalarından istifade edilmek suretiyle yapılmış kaşe ile oluşturulmuş imza olduğu ..." tespit edilmiş ve mahkemece bu bilirkişi raporu esas alınarak takibin durdurulmasına karar verilmiştir.

6102 Sayılı TTK'nın 780/1-f maddesine göre takip konusu belgenin çek vasfını taşıması için; düzenleyenin imzasını ihtiva etmesi zorunludur. Anılan maddede sorumluluk için sadece imzadan söz edilmiş, birden fazla imzanın bulunması koşul olarak öngörülmemiştir. 6098 Sayılı TBK'nın 15. maddesine göre ise, " imzanın borç altına girenin el yazısıyla atılması zorunludur. Güvenli elektronik imza da, el yazısıyla atılmış imzanın bütün hukuki sonuçlarını doğurur. İmzanın el yazısı dışında bir araçla atılması, ancak örf ve âdetçe kabul edilen durumlarda ve özellikle çok sayıda çıkarılan kıymetli evrakın imzalanmasında yeterli sayılır..."

Somut olayda; borçlu şirket adına yetkilisi tarafından atılan imzanın kaşe imza olduğu anlaşılmaktadır. Borçlu şirket yetkilisinin elinden çıkmış ıslak imza bulunmaması nedeniyle yukarıda açıklanan imza unsurunu içermeyen takip konusu çek, kambiyo senedi vasfını taşımamaktadır. Bu durumda mahkemece İİK'nın 170/a-2. maddesi gereğince istemin kabulü ile takibin iptaline karar verilmesi gerekirken, takibin durdurulması yönünde hüküm tesisi doğru değil ise de; karar alacaklı tarafından temyiz edildiğinden aleyhe bozma yasağı ilkesi gereğince bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

Ancak, iptal kararının yasal dayanağının İİK'nın 170/a maddesi olması gerektiğinden ve bu maddede tazminat öngörülmediğinden alacaklı aleyhine tazminata ve para cezasına hükmedilmesi isabetsiz olup, kararın belirtilen nedenle bozulması gerekir ise de, anılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını zorunlu kılmadığından, İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

SONUÇ:

Alacaklının temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 30.04.2024 tarih ve 2023/1822 E.-2024/1315 K. sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA,

İzmir 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 01.06.2023 tarih ve 2023/19 E.-2023/391 K. sayılı kararın hüküm kısmının 2 ve 3 nolu bendinde yer alan “...Asıl alacağın %20'si oranında tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Asıl alacağın %10'u oranında para cezasının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,” cümlelerinin silinerek tümüyle karar metninden çıkarılmasına, kararın düzeltilmiş bu şekliyle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca ONANMASINA, karar düzeltilerek onandığından harç alınmasına yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine 04.11.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13067, Karar No: 2014/11802, Tarih: 15.09.2014

**3. Hukuk Dairesi         2014/13067 E.  ,  2014/11802 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (TÜKETİCİ) MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen Tüketici Hakem Heyeti Kararının iptali davasının yapılan muhakemesi sonucunda verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, mahkemece verilen ek karar ile temyiz isteminin reddine karar verilmesi üzerine, davacı vekili asıl hükümle birlikte red kararını temyiz etmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dava; elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp/kaçak bedeli hakkında verilen Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının itiraz yolu ile iptali istemine ilişkindir.

Davaya konu kayıp/kaçak bedeli, miktar itibariyle karar tarihinde yürürlükte bulunan 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 22.maddesinde ve HUMK.nun 427.maddesinde öngörülen kesinlik sınırının altında bulunmakta ise de; kayıp/kaçak bedelinin alınıp alınmaması hususunda verilen hükmün salt alınan bu bedele münhasır olmayıp, sonraki faturaların düzenleme biçimine de etkisi olacağı, bir başka deyişle kararın ard etkisinin bulunduğu ve bu yöndeki talebinde devamlılık arz eden bir isteme ilişkin olduğu kuşkusuzdur.

Yine, kayıp/kaçak bedeli uygulaması nedeniyle eldeki dosyada tek bir abone uyuşmazlığı yargıya taşımış olmasına karşın, ortada tüm aboneleri ilgilendiren, toplu bir hak uyuşmazlığının bulunduğu her türlü duraksamadan uzaktır.

Bu itibarla, kayıp/kaçak bedelinin yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olduğu yönünde tespit istemini de içeren böyle bir davada verilen karar, konu ile ilgili mevzuat hükümlerinin ileriye dönük uygulanıp uygulanmaması yönünde de sonuç doğuracağından, temyiz incelemesinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 22.maddesi ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 427.maddesinde belirtilen kesinlik sınırının gözetilmemesi gerektiğine; dolayısıyla bu davanın miktar ve değerine bakılmaksızın temyizinin olanaklı bulunduğuna oybirliğiyle karar verilmiştir.

Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 13.05.2009 günlü ve 2009/13-122 E.-2009/189 K., 13.10.2010 günlü ve 2010/13-406 E.-2010/503 K., 21.05.2014 günlü ve 2013/7-2454 E.-2014/679 K sayılı kararlarında da aynı hususlara değinilmiştir.

Bu nedenle kararın kesin olduğundan bahisle temyiz dilekçesinin reddine dair mahkemece verilen ek kararın kaldırılmasına karar verilerek, yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesinin incelemesine geçildi:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle HGK. nun aynı konuya ilişkin 21.05.2014 günlü ve 2013/7-2454 E.-2014/679 K. sayılı kararına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 0.90 TL bakiye onama harcının temyiz edene yükletilmesine, 15.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1953, Karar No: 2017/1903, Tarih: 20.12.2017

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1953 E.  ,  2017/1903 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “kamulaştırma bedelinin tespiti” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 12.05.2015 gün ve 2015/101 E., 2015/404 K. sayılı kararın incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 17.12.2015 gün ve 2015/18309 E., 2015/24595 K. sayılı ilamıyla bozulmuş, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda gereği görüşüldü:

Mahkemenin ilk kararının Özel Dairece bozulmasından sonra yapılan yargılamanın 01.03.2016 tarihli celsesinde verilen ara kararı ile bozma kararına uyulmasına karar verilmiş, ancak kısa kararın hüküm kısmı ile gerekçeli kararda “Mahkememizin 01/03/2016 tarihli celsesinde verilen bozma ilamına uyulması kararından rücu edilmesine ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 17/12/2015 tarih, 2015/18309 Esas ve 2015/24595 Karar sayılı bozma ilamına direnilmesine” şeklinde hüküm kurulmuştur.

Burada "usul hukuku" ile ilgili ortaya çıkan sorun bozma kararının taraflara tebliği ile duruşmada mahkemece “bozma ilamına uyulmasına” ilişkin ara kararı oluşturulmasına karşın, bu hukuki sonucun tam aksine bir karar verilmesinin hukuken mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bilindiği üzere bir davada mahkemenin veya tarafların yapmış oldukları bir usul işlemi nedeniyle taraflardan biri lehine, dolayısıyla diğeri aleyhine doğan ve gözetilmesi zorunlu olan hakka usuli kazanılmış hak denilir.

Örneğin mahkemenin Yargıtay bozma kararına uymasıyla bozma kararı lehine olan taraf bakımından kazanılmış hak doğar.

Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen biçimde inceleme ve araştırma yapmak ve yine o kararda belirtilen hukuksal esaslar gereğince karar vermek yükümlülüğü oluşur. Bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozma kararında gösterilen ilkelere aykırı bulunması, usule uygun olmadığından bozma nedenidir.

Bozma kararı ile dava, usul ve yasaya uygun bir hale sokulmuş demektir. Bozma kararına uyulduktan sonra buna aykırı karar verilmesi usul ve yasaya uygunluktan uzaklaşılması anlamına gelir ki, böyle bir sonuç kamu düzenine açıkça aykırılık oluşturur. Buna göre Yargıtay’ın bozma kararına uymuş olan mahkeme bu uyma kararı ile bağlıdır. Daha sonra bu uyma kararından dönerek direnme kararı veremez; bozma kararında gösterilen biçimde inceleme yapmak ya da gösterilen biçimde yeni bir hüküm vermek zorundadır.

Bir mahkemenin Temyiz Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verme mükellefiyeti meydana gelir ve bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı bulunması, usule uygun sayılamaz ve bozma sebebidir, meğer ki bu aykırılık sadece bozma kararında gösterilen bir usul kaidesine ilişkin bulunsun ve son kararın neticesini değiştirecek bir mahiyet arz etmesin. Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince muamele yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisi lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli müktesep hak yahut usule ait müktesep hak denilmektedir. Usul Kanunumuzda bu şekildeki usule ait müktesep hakka ilişkin açık bir hüküm konulmuş değilse de temyizin bozma kararının hakka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan gayesi ve muhakeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma maksadıyla kabul edilmiş olması yanında hukuki alanda istikrar gayesine dahi ermek üzere kabul edilmiş bulunması bakımından usule ait müktesep hak müessesesi; usul kanununun dayandığı ana esaslardandır ve amme intizamıyla da ilgilidir.

Gerçekten mahkemenin doğru bularak uyduğu ve yahut kanun gereğince uymak zorunda olduğu bozma kararı ile dava, usul ve kanuna uygun bir çığıra sokulmuş demektir. Buna aykırı karar verilmesi, usul ve kanuna uygunluktan uzaklaşılması manasına gelir ki, böyle bir netice asla kabul edilemez. Bundan başka, mahkemenin bozma kararına uygun karar vermesine rağmen Temyiz Dairesinin ilk bozmasıyla benimsenmiş olan kanuna veya usule ait hükümlere aykırı şekilde ikinci bir bozma kararı vermesi, usul hükümleriyle hedef tutulan istikrarı zedeler ve hatta kararlara karşı umumi güveni dahi sarsar. (09.05.1960 tarih 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı)

Aynı ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.02.2003 gün ve 2003/8-83 E., 2003/72 K.; 17.02.2010 gün ve 2010/9-71 E., 2010/87 K.; 25.01.2017 gün ve 2015/9-463 E., 2017/137 K. sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma kararına uyulmuş olmakla oluşan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır. Benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmü, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilirse, usuli kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir (HGK’nun 21.01.2004 gün ve 2004/10-44 E., 19 K.; 03.02.2010 gün ve 2010/4-40 E., 2010/54 K.).

Bu sayılanların dışında ayrıca görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda usuli kazanılmış haktan söz edilemez (Kuru B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü – C. V, 6. b İstanbul 2001, s 4738 vd).

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.

Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde somut olayda, taraf vekillerinin temyizi üzerine verilen Yargıtay bozma kararı üzerine yerel mahkemenin bu karara uyması ile davalılar yararına usuli kazanılmış hak oluşmuştur. Burada usuli kazanılmış hakkın gerçekleşmesine engel olacak istisnai bir durum da bulunmadığına göre, artık önceki kararda direnilmesi usulen mümkün değildir. Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeni ile ilgili olup temyiz aşamasında kendiliğinden dikkate alınması gerekir.

Açıklanan nedenlerle mahkemece bozmaya uyulmakla gerçekleşen usuli kazanılmış hak nazara alınarak hükmüne uyulan bozma gereklerinin yerine getirilmesi gerekirken, direnme kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, direnme kararının bozulması gerekir.

S O N U Ç: Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda gösterilen değişik nedenlerden dolayı usulden BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz

itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, karar düzeltme yolu açık olmak üzere 20.12.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.