muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/10710, Karar No: 2022/13083, Tarih: 12.12.2022

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re' sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

"134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir. " hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi/borçlular aleyhine ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nun 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10'u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

Sonuç:

Şikayetçi-borçluların temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi’nin 16.06.2022 tarih ve 2022/638 E. - 2022/1803 K. sayılı kararının, hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin “ 4 ” numaralı bendinde yer alan “% 10 tutarındaki 74.000,00 TL” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “% 5’i oranında” ibaresinin yazılmasına, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2 ve 7343 sayılı Yasa' nın 33.maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, harç alınmasına yer olmadığına, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 12/12/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/17287, Karar No: 2010/15280, Tarih: 21.10.2010

**3. Ceza Dairesi         2009/17287 E.  ,  2010/15280 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Sanıkların mahkumiyetlerine, cezasının teciline dair.

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşülüp düşünüldü:

Üst C.Savcısının temyiz isteminin mahkemece sanıklar lehine olarak kabulünde,bir isabetsizlik görülmemekle yapılan incelemede;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:

Suç tarihinin "2.6.2004" olmasına karşın gerekçeli karar başlığında "4.6.2004" yazımı mahallinde düzeltilmesi mükün daktilo hatası kabul edilmekle bozma nedeni yapılmamıştır.

Ancak;

1- Kararın hüküm fıkrasında Şehri ... yerine Şehri Kuşcu isminin iki kere yazımı ile ceza tayini ile hükmün karışıklığa uğratılması,

2- Hükümden sonra 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 Sayılı Kanunun 562. maddesinin 1. fıkrası uyarınca CMK'nun 231/5, 14. madde ve fıkralarında öngörülen, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında ceza sınırının 2 yıla çıkartılması ve soruşturma ile kovuşturması şikayete bağlı suç olma şartının kaldırılması kuralları gereğince bu hususun mahalli mahkemece değerlendirilmesi lüzumu,

Bozmayı gerektirmiş, Üst C.Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün başkaca yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA, 21.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/30087, Karar No: 2018/21190, Tarih: 06.12.2018

**4. Ceza Dairesi         2014/30087 E.  ,  2018/21190 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Tehdit

HÜKÜM : Beraat

Bozma üzerine; Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre, katılanın, sadece sanık ...'ın kendisine yönelik bıçakla tehdit suçunu temyiz ettiği belirlenerek, dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre, sanığın suçu kabul etmemesi, katılanın ise soruşturma evresinde sanığın kendisine bıçak çektiğini söyleyip, kovuşturma evresinde bıçaktan söz etmemesi, olayı gören tanığın olmaması ve bıçağa da sanığın evinde el konulması karşısında, tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmeyerek, yapılan incelemede;

Eyleme ve yükletilen silahla tehdit suçundan dolayı kurulan beraat hükmüne yönelik, katılan ... ... un temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA, 06.12.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

LG
Yargıtay — Esas No: 2016/17022, Karar No: 2016/11761, Tarih: 30.05.2016

**7. Hukuk Dairesi         2016/17022 E.  ,  2016/11761 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava Türü : Alacak

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, davalı ile yaptığı iş sözleşmesi doğrultusunda davalı tarafından ...’ta bulunan kampında askerlere yemek hizmeti sunmak üzere götürüldüğünü ve ...’ta... isimli yabancı şirket işyeri yemekhanesinde çalıştırıldığını, davalı işçisi olarak 2004-2006 yıllarında çalıştığını, iş sözleşmesine göre ücretinin dolar üzerinden ödendiğini, iş sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatının ödenmediğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatının tahsilini istemiştir.

Davalı, davacının çalıştığını iddia ettiği tarihte ...’ta faaliyet göstermediğini, davacıyı ...’ta istihdam etmesinin mümkün olmadığını, davacının davalı şirketten tamamen bağımsız bu ... şirketiyle bağlantılı olarak çalışmış gözüktüğünü, davacının sadece isim benzerliğine bağı olarak davalı şirkete dava açtığını, ...’ta kurulmuş bağımsız bir şirketin eylemlerinden dolayı Türkiye’de kurulmuş davalı şirketin Türk hukukuna göre sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davacının...isimli şirket ile iş akdi imzaladığını, maaşlarının bu şirket tarafından yapıldığını, davalı şirketin davacının işvereni olmadığını, emsal dosyalarda husumetten ret kararı verildiğini, bu kararlarda dikkate alınarak davalı şirket açısından davanın husumetten reddine karar verilmesini talep ettiklerini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı vekili tarafından davacının davalı şirket tarafından ...'a götürüldüğü, ...'ta, ...isimli yabancı şirket yemekhanesinde işçi olarak çalıştığı iddia edilerek işçilik alacaklarının ödenmesi talep edilmiş ise de, davacı ile davalı şirket arasında herhangi bir hizmet sözleşmesinin söz konusu olmadığı, davacının ...isimli Şirket ile iş akdi imzaladığı, davacının işvereninin ... Şirketi ve ... Group Şirketi ile davalı ... Hazır Yemekçilik Gıda Ltd. Şti. arasında davacının çalışması arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğunun davacı tarafından ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Karar eksik araştırma ile verilmiştir. Dairemizce incelemesi yapılan ... 3. İş Mahkemesinin 31/12/2013 tarih ve 2011/964-2013/1013 E-K sayılı dosyasında davacı ... vekili Av.... tarafından açılan davada davalı şirketin ... ordusunun ...’taki kamplarını inşa eden ve işleten ....isimli şirketin uzmanlık gerektiren bazı işleri ile ilgili ihaleler aldığını davalı cevabında kabul etmiş olup, yine o dosyada bulunan kimlik belgesinde ... Group-... Food isminin bulunduğu, davacının isminin bulunduğu konvoy katılım belgelerinde ... ... antetlerinin bulunduğu, davacıya ait sertifikalarda ... Group isminin bulunduğu, dosyaya sunulan ... Group antetli "..." "..." başlıklı ...'e verildiği anlaşılan belgenin en üstünde ... Group anteti bulunmakta olup altında ... Hazır Yemekçilik Gıda Hizmetleri Tic.ve san.Ltd.Şti. .... yazılıdır. Bu belgenin altında ise 03/07/2011 tarihi ile şirket yetkilisi olarak ... ismi ile imzalanmış olup en altta ... ... anteti ve bu antetin altında ... adresi ve telefonları yazılıdır. Bu belgede ... Grop, ... ... şirketlerinin anteti ile ... Haz Yemekçilik şirketinin ismi ve adresi birlikte bulunduğu görülmüştür. Buradan hareketle davalı şirket ile dava dışı .... şirketi arasında organik bağ olup olmadığının yeterince araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Davacı maaşının bir kısmının elden bir kısmının ise davacının izin verdiği kişi adına Türkiye’deki banka hesabına yatırıldığını bildirmiş Dolar olarak yatırılan hesaptan “... masraf” adı altında masraf kesintisinin yapıldığı görülmektedir. Bu durumda ... 3. İş Mahkemesinin 31/12/2013 tarih ve 2011/964-2013/1013 E-K sayılı dosyası getirtilip incelenerek belgelerde görülen .... adreslerinin ve belirtilen telefon numaralarının davalı şirketle ilgisinin bulunup bulunmadığı, davacıyı Türkiye’den ...’a götüren şirketin davalı şirket olup olmadığı araştırılarak davacının çalıştığı .... şirketi ile Türkiye’deki şirket arasında organik bağın olup olmadığı belirlenip, davacının maaşının yatırıldığı banka hesabına kim tarafından para yatırıldığı, bu hesaplarda neden “...” adına masraf kesintisi yapıldığı bankadan sorup araştırarak ve çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 30.05.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19343, Karar No: 2014/19005, Tarih: 01.10.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/19343 E.  ,  2014/19005 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Çocukla Kişisel İlişki Kurulması

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, taraflarca temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, bozmaya uygun işlem ve araştırma yapılmış olmasına, delillerin takdirinde bir yanlışlık bulunmamasına göre davalının tüm, davacının ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Taraflar ayrı ülkelerde oturmaktadırlar. Kişisel ilişkinin düzenlenmesinde; çocuk yönünden, ana ve baba sevgi ve ilgisinin yaşanması, ana ve babalık kimliğinin tanınması; ebeveynler yönünden ise, ana ve babalık duygularının tatmini esastır. Bu ilkeler nazara alındığında baba ile müşterek çocuk arasında Temmuz ayında kurulan kişisel ilişkinin sadece on gün ile sınırlı tutulması doğru görülmemiştir. Ne var ki bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hükmün bu bölümünün düzeltilerek onanması gerekmiştir (HUMK md. 438/7).

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 2. bendindeki “her yıl çocuğun yaşı dikkate alınarak Temmuz ayının 1’i saat 10.00'dan Temmuz ayının 10'u 17.00’e kadar" cümlesinin hüküm fıkrasından çıkarılmasına, yerine "her yıl Temmuz ayının 1'i saat 10.00'dan Temmuz ayının 30’u saat 17.00'ye kadar" cümlesinin eklenilmesine, hükmün bu bölümünün düzeltilmiş şekliyle, temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz ilam harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine, peşin harcın mahsubuna 123.60 TL temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, istek halinde temyiz peşin harcının yatıran davacıya geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 01.10.2014 (Çrş.)
Yargıtay — Esas No: 2017/18155, Karar No: 2019/10083, Tarih: 16.10.2019

**15. Ceza Dairesi         2017/18155 E.  ,  2019/10083 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma

HÜKÜM : TCK'nın 155/2, 62, 52/2, 50/1-a ve 52/2-4. maddeleri gereğince mahkumiyet

Sanığın hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan mahkumiyetine ilişkin hüküm, katılan vekili ve sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanık ile katılan şirketin birlikte...Üretim ve Tic. Ltd. Şti’yi kurdukları ve şirkette %50 oranında pay sahibi oldukları, ayrıca sanığın şirkete müdür olarak tayin edildiği, İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 15/12/2005 tarih ve 2005/97-710 sayılı kararı ile bu şirketin tasfiyesine karar verildiği, şirkete atanan tasfiye memurunun hazırlamış olduğu 31/01/2011 tarihli genel mizan listesine göre şirket kasasında bulunması gereken 71.397,60 TL nakit paranın kasada mevcut olmadığı, ayrıca şirket adına Yapı Kredi Bankası .... şubesi nezninde açılmış bulunan 2291094331 nolu hesaptan 11/08/2005 tarihinde çekilen, ancak hesap ekstresinde kim tarafından çekildiği belirtilmeyen 1.560 TL ve aynı tarihte çekilen 970 Euronun sanık tarafından şirket kayıtlarına intikal ettirilmeyerek mal edinildiği, sanığın bu şekilde atılı suçu işlediği iddia edilen olayda;

Dosya kapsamında bilirkişi ... tarafından düzenlenen 22/01/2014 tarihli bilirkişi raporuna göre, şirket kayıtlarının düzgün tutulmaması, fiş eklerinde ilgili çeklerin bulunmaması, fişlerde belirtilen çeklerin tahsil edilip edilmediğinin kesin olarak belirlenememesi nedeniyle kasada var olması gereken 71.397,60 TL’nin gerçekte kasaya girmiş olup olmadığının belirlenemediği, bu nedenle bu miktarın sanığın uhdesinde bulunuduğuna dair kesin bir tespit yapılamadığı; ancak, şirket hesabından çekilip sanığın uhdesinde olduğu kabul edilen 1.560 TL’nin ise, aynı tarihte hesaptan çekilen 970 Euronun o tarihteki döviz kuru karşılığı olduğu ve bu paranın şirkete ait kredi kartı borcunun ödenmesi için kullanıldığının anlaşılması karşısında, sanığın atılı suçu işlediğine dair mahkumiyetine yeterli kesin delil bulunmadığı halde beraatı yerine yazılı şekilde mahkumiyetine hükmedilmesi,

Kanuna aykırı olup, katılan vekili ve sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca, hükmün BOZULMASINA, 16/10/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3454, Karar No: 2014/9450, Tarih: 24.03.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/3454 E.  ,  2014/9450 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA 1. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/12/2013

NUMARASI : 2012/577-2013/741

DAVA :Davacı vekili, davacı işçinin davalıya ait hastane işyerinde muvazaalı işlemlerle taşeron işçisi olarak çalıştırıldığını, muvazaanın tespit edildiğini, davacıya 6772 Sayılı Yasa uyarınca ilave tediye alacağının ödenmesinin gerektiğini belirterek, bu alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesine talep etmiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında ıslah harcı yatırılmasının gerekip gerekmediği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Devletin, mahkemelerin faaliyetlerine karşılık olmak üzere harç pulu yapıştırılmak suretiyle aldığı paraya harç denir.

Mahkemelerin yürüttükleri yargısal faaliyet ve işlemler parasız değildir. Devlet, mahkemeleri işler bir şekilde hak arayanların hizmetinde tutabilmek için, bazı giderler yapar (hakim ve diğer memur aylıkları, bina gideri, kırtasiye ve demirbaş ücreti vs. gibi) bu giderlerin bir kısmı mahkemelerin faaliyetlerinden yararlananlardan harç olarak alınır.

Nitekim Yargıtay bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harcın, özel ve tüzel kişilerin, özel çıkarlarına ilişkin olarak kamu kuruluşlarının hizmetinden yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödemeler olduğunu belirtmiştir” (7.12.1964 gün ve 3/5 Sayılı İçt.Birl.K. RG.12.l2.1964 sayı 11880).

Yine, başka bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harç, Devletin mahkemeler aracılığı ile yaptığı adli hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Ancak yasada belirtilen durumlarda harç alınacağı biçiminde karar vermiştir”(16.11.1983 gün ve 5/6 sayılı İçt.Birl.K. RG.7.1.1984 sayı 18274 sh.5- 13).

Başvuru harcı; dava açılırken veya davaya müdahale, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti talebinde bulunanlar tarafından peşin olarak ödenmesi gereken harçtır.

Yine, başka bir İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Harç, Devletin mahkemeler aracılığı ile yaptığı adli hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Ancak yasada belirtilen durumlarda harç alınacağı biçiminde karar vermiştir”(16.11.1983 gün ve 5/6 sayılı İçt.Birl.K. RG.7.1.1984 sayı 18274 sh.5- 13).

Başvuru harcı; dava açılırken veya davaya müdahale, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti talebinde bulunanlar tarafından peşin olarak ödenmesi gereken harçtır.

Karar ve ilam harcı; konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda, hüküm verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden nispi olarak karar ve ilam harcı alınır. Nispi karar ve ilam harcının 1/4’ü başvurma harcında olduğu gibi, dava açarken davacı tarafından peşin olarak ödenir. Peşin olarak ödenecek 1/4 oranında karar ve ilam harcı dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden hesaplanır. Şayet yargılama sırasında dava değerinin daha fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için davaya devam edilir. Ondan sonraki oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmazsa davaya devam olunmaz. Yani dava işlemden kaldırılır. (Harçlar Kanunun m. 16/IV, 30, HUMK’nun 409) Nispi karar ve ilam harcının geri kalan 1/3’ü hükmün verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir (Harçlar Kanunun 28/a,1 30 m.).

Harca tabi davalarda harç ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (Harçlar K.m. 32, 27/III) Yine harca tabi bir davanın harç alınmadan incelenmiş ve karara bağlanmış ve kararın bu şekilde kesinleşmesi halinde kanun yararına temyiz (HUMK’nun m. 427/VI-VIII) üzerine karar yalnız harç nedeniyle kanun yararına bozulur. Harçtan muaf olan dava ve işlerin bazıları Harçlar Kanunun 13, 14, 123/II. Maddelerinde, diğer bazıları da özel kanunlarında gösterilmiştir (Harçlar Kanunun m. 123/1.).

Yargılama giderleri hakkında hüküm verilebilmesi için tarafların dilekçelerinde yargılama giderlerini açıkça istemiş olmalarına gerek yoktur. Mahkeme talep olmasa dahi yargılama giderlerine ve vekalet ücretine de kendiliğinden karar vermekle yükümlüdür. Nitekim, 29.05.1957 gün ve 4/16 sayılı İçtihadı birleştirme kararı da bu yöndedir. Mahkeme hükmünde yargılama giderlerini tamamen veya kısmen unutmuş ve hüküm bu şekilde kesinleşmiş ise, davayı kazanmış olan taraf yargılama giderleri için ayrı bir dava açamayacaktır. Çünkü, yargılama giderlerine yalnız asıl davada ve kendiliğinden karar verilir.

492 sayılı Harçlar Kanunun 2. maddesinde;

“Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harcına tabidir.”

11. maddesinde;

“Genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler ödemekle mükelleftir”

27. maddesinde;

“(İ) sayılı tarifede yazılı maktu harçlar ilgili bulunduğu işlemin yapılmasından önce peşin olarak ödenir.”

28. maddesinde;

“Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin,geri kalan kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir.”

31. maddesinde;

11. maddesinde;

“Genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler ödemekle mükelleftir”

27. maddesinde;

“(İ) sayılı tarifede yazılı maktu harçlar ilgili bulunduğu işlemin yapılmasından önce peşin olarak ödenir.”

28. maddesinde;

“Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin,geri kalan kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir.”

31. maddesinde;

“Peşin alınan karar ve ilam harcının işin hitamında ödenmesi gerekenden fazla olduğu anlaşılırsa fazlalık istek üzerine geri verilir.”

32. maddesinde;

“Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz.”

123. maddesinde;

Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz.”

Yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, harca tabi işlemlerden harç alınması Harçlar Kanunu uyarınca emredici niteliktedir. Harç miktarı ve ücreti vekalet de dava değerine göre belirlenmektedir. Davacı taraf harca tabi olup karşı taraf harca tabi değilse de, yasanın aradığı şart davayı açan tarafın harca tabi olup olmadığıdır. Harca tabi ise, mutlaka yasanın belirlediği oran ve miktarda harç alınması yasa gereği olduğundan, mahkemece bu hususun re’sen dikkate alınması gerekmektedir. Karşı taraf harçtan muaf

olması yasal sonucu değiştirmeyecektir. Kanunda yer alan bir husus da, davalı taraf harçtan muaf olduğundan, mahkemece davacıdan da harç alınmasına gerek yoktur yorumu ile TMK’nun 1. maddesine göre boşluğun içtihatla doldurulduğundan söz edilemez. Zira ortada yasal bir boşluk söz konusu değildir. Özel nitelikteki bir kısım davalardaki harçlarla ilgili hususu genelleştirerek, yasanın emredici hükmüne aykırı uygulamaya geçmek usul ve yasaya aykırıdır.

Nispi karar ve ilam harcına tabi davalarda ıslah ile dava değerinin arttırılması halinde artan dava değeri üzerinden karar ve ilam harcının tamamlanması (ıslah harcı) gerekir.

Harçlar Kanunu'nun 32.maddesi hükmünce, yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılamayacağından, dolayısıyla ıslah edilen miktar yönünden bakiye nispi karar ve ilam harcı ödenmeksizin sonraki işlemlerin yapılmasına olanak bulunmamaktadır(Y.HGK. 04.12.2013 gün ve 2013/21-445 Esas, 2013/1625 Karar sayılı ilamı).

Somut olayda davacı, dava dilekçesinde belirlediği ilave tediye alacağı talebini ıslah beyanı ile arttırmış ise de ıslah harcının yatırılmadığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, tamamlama harcı yatırılmayan ve dolayısıyla yok hükmünde olan ıslah beyanına değer verilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

Yargılamaya dair karar alma görev ve yetkisi bulunmayan Adalet Komisyonu kararı bulunması da harç konusunda sonuca etkili değildir.

Yapılacak iş, harcı yatırılmayan ıslah işlemi yok sayılarak karar vermekten ibarettir.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarda belirtilen nedenle BOZULMASINA, 24.03.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.