muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/8089, Karar No: 2023/8749, Tarih: 26.09.2023

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"A) Asıl davada:

1-ELİ Müdürlüğü aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine;

2- Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., .... ve ... Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile;

3-189.863,60-TL maddi tazminatın 13.05.2014 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., .... ve ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı eş ...'a(TC: 42697719544) verilmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine;

4-150.000,00-TL manevi tazminatın 13.05.2014 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.,.... ve ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı eş ...'a(TC: 42697719544) verilmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine;

5-62.878,65-TL maddi tazminatın 13.05.2014 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., .... ve ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a (Velayeten ...'a(TC: 42697719544)) verilmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine;

6-130.000,00-TL manevi tazminatın 13.05.2014 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., .... ve ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a (Velayeten ...'a(TC: 42697719544)) verilmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine;

B) birleşen 2018/274 esas 2018/406 karar sayılı dava dosyası açısından;

1- Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. ve ... Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın kabulü ile;

2-100.000,00-TL manevi tazminatın 13.05.2014 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. ve ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı anne ...'a ( TC:41110772418) verilmesine,

3-100.000,00-TL manevi tazminatın 13.05.2014 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. ve ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine,

4-40.000,00-TL manevi tazminatın 13.05.2014 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. ve ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine," karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz sebepleri:

4-40.000,00-TL manevi tazminatın 13.05.2014 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılar Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. ve ... Genel Müdürlüğünden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine," karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz sebepleri:

Davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. iflas ettiğinden lehine vekalet ücreti takdir edilmemesi, maddi ve manevi tazminat için eylemli gerçek bağ olgusu ispat edilemediğini, ....’nın organik bağ gereği yeterli inceleme yapılmadığı, hükmedilen maddi ve manevi tazminatların fahiş olduğunu, kaza tarihinden faize karar verilmesinin hatalı olduğunu, AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) tarafından davacılara yapılan yardımların tazminatta dikkate alınmasını, SGK tarafından bağlanan gelirin %92,’5 inin tenzilinin hatalı olduğunu, %100'ünün tenzil edilmesi gerektiğini, desteğin kazancının %70’inin dağıtılarak yapılan hesabın hatalı olduğunu, ceza kararında müvekkilinin denetim yükümlülüğü olmadığına dair tespiti dikkate alınarak kusur verilmemesi gerektiğini nitekim anılan dosyada müvekkili yetkililerinin beraat ettiğinin gözetilmediğini, müvekkilinin diğer davalı şirketlerle asıl - alt işveren ilişkisi olmadığını, denetim ödevinin dava harici MİGEM (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kuruluna ait olduğunu, uygulama projelerinin MİGEM tarafından onaylandığı müvekkilinin tek başına sorumlu olmadığının dikkate alınmadığını, müvekkilinin denetim ödevi olmadığını, kusur raporlarının hatalı ve eksik değerlendirme içerdiğini, davanın zamanaşımına uğradığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalının iş kazasında vefatı nedeniyle hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat taleplerinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalının iş kazasında vefatı nedeniyle hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat taleplerinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

Temyiz incelemesinin kapsamı onama ve bozma kararları bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, dava yığılması (Objektif dava birleşmesi) açısından aynı kanunun 110 uncu maddesi, Tazminat miktarının tayin ve tespiti açısından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49,50,51,52,53,54,55 ve 56 ncı maddeleri, Müteselsil sorumluluğa ilişkin 61 ve 62 nci maddesi, olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler bakımından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu maddeleri ile 3213 sayılı Maden Kanunu, Maden İşyerlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Yönetmeliği hükümleri, Usuli kazanılmış hak yönünden 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme

A) Davalı TKİ Genel Müdürlüğünün, asıl dava dosyasında davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminata, birleşen dava dosyasında ..., ... ve ... lehine hükmedilen manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3.Somut olayda Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararın temyiz edilmesi üzerine Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulduğu bozulan mahkemece yukarıda yazılı şekilde hüküm kurulduğu, HMK'da bu şekilde İlk Derece Mahkemesi kararlarının temyiz edilmesi üzerine verilen kararlar için ayrı bir temyiz sınırı öngörülmemiş olması karşısında, temyiz incelemesi yapan Yargıtay'ca uygulanması gereken sınırın HMK 362/1-a maddesinde işaret edilen miktar olarak değerlendirilmesi gerektiği açıktır. O halde İlk Derece Mahkemesi karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan kesinlik sınırının 107.090,00 TL olması nedeniyle yukarıda başlık kısmında belirtilen hükümlerin birbirinden ve diğer hükümlerden ayrı olarak kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşıldığından temyiz eden davalı vekilinin temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde miktardan reddine karar verilmiştir.

B) Davalı TKİ Genel Müdürlüğünün, asıl dava dosyasında davacı ... lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminatlar ile ... lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, uyulan bozma kararına, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, bozma kararına uyulmakla taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış haklara, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere özellikle davacıların desteğinin olayda kusurunun bulunmadığının anlaşılıp iş kazasının meydana gelmesinde kusuru bulunanlar arasındaki kusur dağılımının ilerde kendi aralarında açılabilecek rücu davasında yeniden değerlendirilmesinin mümkün bulunmasına, göre kararın usul ve kanuna uygun olup, temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemesi nedeniyle davalı vekilinin belirtilen hükümlere yönelik temyiz itirazlarının ayrı ayrı reddiyle anılan hükümlerin onanmasına karar verilmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekilinin davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminata, birleşen dava dosyasında ..., ... ve ... lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı TKİ Genel Müdürlüğü vekilinin davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminata, birleşen dava dosyasında ..., ... ve ... lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,

2.Davalı TKİ Genel Müdürlüğünün, asıl dava dosyasında davacı ... lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminatlar ile ... lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının reddiyle İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3.Aşağıda dökümü yapılan bakiye karar harcının davalı TKİ Genel Müdürlüğünden tahsiline,

4.Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/23041, Karar No: 2014/11136, Tarih: 29.04.2014

**2. Ceza Dairesi         2013/23041 E.  ,  2014/11136 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2012/23075

MAHKEMESİ : İzmir 2. Çocuk Mahkemesi

TARİHİ : 23/11/2011

NUMARASI : 2011/609 (E) ve 2011/849 (K)

SUÇ : Hırsızlık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.nun 145. maddesindeki "malın değerinin azlığı' kavramı ile 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 522. maddesindeki hafif ve pek hafif ölçütleriyle, her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerlik bulunmadığı, "değer azlığının" 5237 sayılı Kanun'a özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, bunun daha çoğunu alabilme olanağı varken, yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak da az olan şeyi alma halinde, olayın özelliği ve sanığın kişiliği de değerlendirilerek, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanarak uygulanabileceği, somut olayda suça sürüklenen çocuğun ilk öğretim okulunun bayrak direğine asılı haldeki Türk bayrağını çalmak şeklinde gerçekleşen eyleminde, suçun işlenmesindeki özellik gözetildiğinde 5237 sayılı Kanununun 145. maddesinin uygulanma koşulları bulunmadığından tebliğnamedeki bu hususa ilişkin (2) numaralı bozma düşüncesine katılınmamış, dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Dosya içeriğine, 24.06.2008 tarihli olay tutanağına, savunmaya ve yakınan okul idarecisinin anlatımlarına göre; hırsızlık suçunun gerçekleştiği ilköğretim okulunun kamera kayıtları izlenmek suretiyle tespit edilen suça sürüklenen çocuğun kolluk kuvvetlerince ikametinde yakalandığında suçunu ikrar edip, hırsızlık suçuna konu bayrağı sakladığı yerden alarak kolluk kuvvetlerine teslim etmek suretiyle soruşturma aşamasında yakınana iadesini sağladığının anlaşılması karşısında, suça sürüklenen çocuk hakkında TCK.nun 168/1 maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı kısmen istem gibi BOZULMASINA, 29.04.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/22404, Karar No: 2011/2932, Tarih: 08.03.2011

**12. Hukuk Dairesi         2010/22404 E.  ,  2011/2932 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çay İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 22/06/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Mahkemece itiraz eden C.D.hakkında alınan ve karara dayanak yapılan 06.04.2009 tarihli Adli Tıp raporunda "...inceleme konusu senette atılı imzalar ile C. D.'un imzaları arasında biçimsel olarak benzerlikler bulunduğu, basit tersimli imzalar olmaları nedeniyle daha ileri tespite gidilemediği..."bildirilmiştir.

Ancak, borçlu, icra mahkemesine itirazında şirket kaşesi üzerindeki ve yanındaki iki imzayı kabul ettiğine göre, ikrar söz konusu olduğundan yaptırılan imza incelemesine itibar edilmesi doğru görülmemiştir. TTK.nun 690.maddesi yollamasıyla bonolar hakkında da uygulanan aynı kanunun 613/3.maddesi uyarınca muhatap  veya keşidecinin imzaları müstesna olmak üzere, poliçenin yüzüne konan her imza aval şerhi sayılır. TTK.nun 688/7.maddesi gereğince takip konusu belgenin kambiyo senedi vasfını taşıması için "senedin tanzim edenin imzasını" ihtiva etmesi yeterlidir. Anılan maddede sorumluluk için sadece imzadan söz edilmiş olup atılan ikinci imzadan borçlu  şahsen sorumludur. Bu nedenle, itirazın reddi yerine kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.

Kabule göre de; İİK.nun 170/3.maddesi uyarınca, itirazın kabulü halinde takibin durdurulması yerine iptaline karar verilmesi de doğru değildir.

SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 08.03.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2974, Karar No: 2013/19529, Tarih: 31.10.2013

**10. Hukuk Dairesi         2013/2974 E.  ,  2013/19529 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalı ... Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davalı işverene ait karar defterinde Yönetim Kurulu tarafından 08.04.2003 günü Genel Müdür Yardımcısı olarak atandığı bilgisi bulunan, 30.09.2004 – 31.01.2005 döneminde ve 06.10.2005 tarihinden itibaren tam gün üzerinden eksiksiz davalı Kuruma bildirimi gerçekleştirilen davacının istemi 08.04.2003 – 30.09.2004, 31.01.2005 – 06.10.2005 tarihleri arasında hizmet akdine tabi olarak geçmesine karşın bildirimi yapılmayan çalışma sürelerinin tespitine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

İnceleme konusu davada, uyuşmazlık konusu dönemi içerir karar defterleri işverenden istenerek 08.04.2003 günü yapılan görevlendirmenin sona erip ermediği belirlenmeli, tüm sigorta primleri bordroları, aylık prim ve hizmet belgeleri ile bu bordro ve belgelerde bildirimleri yapılan sigortalıların hizmet cetvelleri Kurumdan getirtilerek anılan kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, aramalara karşın bu kişilere ulaşılamadığı takdirde davalı işveren Birliğin komşu işyeri tanıkları yöntemince saptanarak dinlenilmeli, belirdiği takdirde tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, toplanan kanıtlar değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu, yukarıda belirtilen niteliklere sahip olmayan tanıkların anlatımlarına dayanılarak davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilmen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 31.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5113, Karar No: 2016/5573, Tarih: 25.03.2016

**8. Hukuk Dairesi         2016/5113 E.  ,  2016/5573 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Muhdesat Aidiyetinin Tespiti

... ile ... aralarındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasının kabulüne dair ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen ... gün ve ... sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı ... vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın ...'nın göl tarafında kaldığını, EPDK tarafından kamulaştırma çalışmalarına başlanıldığını açıklayarak dava konusu taşınmaz sınırları içerisinde bulunan ev, tandırlık, odunluk, ağıl ve kümesin vekil edenine aidiyetinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, ... vekili dava konusu muhdesatın yapılması hakkı olmayan yere tecavüz suçunu oluşturduğunu açıklayarak davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi üzerine, hüküm; davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK 684/1 m). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK 718 m). 22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması(6100 s.lı HMK 106/2 m) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararının bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir(HMK 114/1-h, 115 m.)

Öğretide ve Yargıtay'ın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

Somut olaya gelince; dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın; su yatağı vasfı niteliği ile ...Kadastro Mahkemesi'nin ... sayılı dosyasında davalı olduğu belirtilerek ve malik hanesi boş bırakılarak tescilinin yapıldığı , hükme esas alınan fen bilirkişi ... tarafından düzenlenen 1... tarihli rapor ve korkide davaya konu muhtesatların üzerinde bulunduğu ... parsel sayılı taşınmazın mera vasıflı olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

26.05.2004 gün ve 5177 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 19. maddesine eklenen ek fıkra hükmüne göre, başkası adına tapulu veya tapusuz bir taşınmazın kamulaştırılması halinde, taşınmazda malik olmayan ancak üzerindeki muhdesatı meydana getiren kişilere muhdesatın kamulaştırma bedelinin kendisine verilmesini sağlama amacıyla zilyetliği tespit davası açma hakkı tanınmış ise de, kamuya ait mera, yaylak, kışlak, genel harman yeri, orman, aktif dere yatağı niteliğindeki taşınmazların özel mülkiyete konu olamayacakları, bu taşınmazların zilyetlikle edinilemeyecekleri, bu nedenle de bu nitelikteki taşınmazlar üzerinde meydana getirilen muhtesatlara hukuki değer verilemeyeceği gözönüne alındığında, dava konusu taşınmazın niteliğinin araştırılıp soruşturularak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Ne var ki; Mahkemece uzman fen bilirkişi tarafından düzenlenen raporda, taşınmazın mera olarak belirtilmesine rağmen niteliği usulüne uygun olarak araştırılmamış, muhdesatların üzerinde bulunduğu taşınmaz hakkında yapıldığı öne sürülen kamulaştırma ile ilgili kayıt ve belgelerle, kamulaştırma haritası getirtilip uygulanmamış, muhdesatların bulunduğu taşınmazın kamuya ait mera, yaylak, kışlak, genel harman yeri, orman veya aktif dere yatağı niteliğinde olup olmadığı hususu ile kamulaştırma sahası içinde kalıp kalmadığı belirlenmemiştir.