muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/2153, Karar No: 2017/3989, Tarih: 27.04.2017

**16. Ceza Dairesi         2015/2153 E.  ,  2017/3989 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Silahlı terör örgütüne yardım etme

Hüküm : Sanıklar hakkında ayrı ayrı: TCK'nın 220/7. maddesi delaletiyle TCK'nın 314/2, 220/7, 62, 53/1, 58/7-9, 63. maddeleri ve 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddesi uyarınca mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Gerekçeli karar başlığında suç tarihinin 24.07.2009 yerine 05.08.2009 olarak yazılması mahallinde düzeltilebilir maddi hata kabul edilmiştir.

1-Sanıklar ..., ... ve ... hakkında silahlı terör örgütüne yardım etme suçundan kurulan hükümlerin incelenmesinde;

Kesinleşen mahkumiyet hükümlerine yönelik olarak 6352 sayılı Kanunun 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmesi üzerine yapılan uyarlama yargılaması sonucunda verilen kararlar 5275 sayılı Kanunun 98 ila 101. maddeleri uyarınca itiraz yasa yoluna tabi olduğundan, temyiz incelemesine yer olmadığına, gereği merciince yapılmak üzere dosyanın mahalline İADESİNE,

2-Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne yardım etme suçundan kurulan hükmün incelenmesinde;

Sanık hakkında öncelikle temel ceza tayin edilip sonrasında TCK'nın 220/7. maddesinin 2. cümlesi uyarınca gerekli indirim uygulandıktan sonra devamında 3713 sayılı Kanunun 5. maddesi gereğince artırım yapılması gerekirken, yazılı şekilde uygulama yapılması sonuç ceza değişmediğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın suçunun sübutu kabul, olay niteliğine ve kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde vasıfları tayin edilmiş, cezayı azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde aşağıdaki hususlar dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

a)TCK'nın 53. maddesinde düzenlenen hak yoksunluklarının uygulanması bakımından, Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 E. 2015/85 K. sayılı iptal kararının gözetilmesi lüzumu,

b)Silahlı terör örgütüne yardım suçundan mahkumiyetine hükmolunan sanığın cezasının 3713 sayılı Kanunun 17. maddesi uyarınca 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107'nci maddesinin dördüncü fıkrası ile 108'inci maddesi hükümlerine göre infaz edileceği gözetilmeden, sadece örgüt mensubu suçlular hakkında uygulama imkanı bulunan TCK'nın 58/9. maddesinin örgüt mensubu olmayan sanık bakımından tatbikine karar verilmesi,

b)Silahlı terör örgütüne yardım suçundan mahkumiyetine hükmolunan sanığın cezasının 3713 sayılı Kanunun 17. maddesi uyarınca 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107'nci maddesinin dördüncü fıkrası ile 108'inci maddesi hükümlerine göre infaz edileceği gözetilmeden, sadece örgüt mensubu suçlular hakkında uygulama imkanı bulunan TCK'nın 58/9. maddesinin örgüt mensubu olmayan sanık bakımından tatbikine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, bu itibarla hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususların aynı Kanunun 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hükümden TCK'nın 53. maddesinin uygulanmasına ilişkin kısımın bütünüyle çıkarılarak yerine "Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 E. 2015/85 sayılı iptal kararı doğrultusunda yürürlükte bulunan TCK'nın 53. maddesinin sanık hakkında uygulanmasına" ibaresinin eklenmesi ve TCK'nın 58/9. maddesinin uygulanmasına ilişkin kısımın bütünüyle çıkarılması suretiyle sair yönleri usul ve kanuna uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3-Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne yardım etme suçundan kurulan hükmün incelenmesinde;

UYAP ortamından alınıp dosya içine konulan nüfus kaydına göre sanığın hükümden sonra, temyiz aşamasında 27.05.2013 tarihinde öldüğüne ilişkin kayıt araştırılarak sonucuna göre bir karar verilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş olup, diğer yönleri incelenmeyen hükmün öncelikle bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 27.04.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8555, Karar No: 2010/10516, Tarih: 07.06.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/8555 E.  ,  2010/10516 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalılardan TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalılardan TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilince temyiz edilmiştir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalılardan TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyize başvurma ve temyiz harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 07.06.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/7308, Karar No: 2020/215, Tarih: 20.01.2020

**20. Hukuk Dairesi         2017/7308 E.  ,  2020/215 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı yerel mahkemece verilen hüküm davacı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

Hükmün davalılar ..., ..., ..., ..., ... vasisi ...'e tebliğine ilişkin tebligat parçaları incelendiğinde, hükmün tebliğine ilişkin tebligat parçalarına; “tebliğ imkansızlığı nedeniyle adres MERNİS adresi olduğundan evrak mahalle muhtarına verildi, kapıya 2 nolu ihbar kağıdı yapıştırıldı açıklamasıyla” tebliğ edildiği, ancak, muhatapların adreste bulunmama sebebinin araştırılmadığı böylelikle, Tebligat Kanununun 21. maddesine uygun olarak tebligatların yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu sebeple, anılan kişilere gerekçeli kararın ve temyiz dilekçesinin 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve Yönetmelikte öngörülen yöntemlere uygun olarak tebliği sağlanıp temyiz ve cevap süresinin beklenmesi, ardından temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesine, alınacak bütün cevabi yazıların dosya arasına konulması,

Ayrıca, dava dosyasının, 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla HUMK’nın 433/3. ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddeleri uyarınca tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi listesine bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın YEREL MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE 20/01/2020 günü oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/177, Karar No: 2020/2768, Tarih: 04.06.2020

**10. Hukuk Dairesi         2020/177 E.  ,  2020/2768 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

No : 2018/178-2019/240

Dava, davalılardan işverene ait işyerinde 01.10.2008 tarihine kadar geçen çalışmalarının göz önünde bulundurularak itibari hizmet süresinin sigortalılık sürelerine eklenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemece uyulan bozma ilamında "....mahkemece, 28.03.2007 – 30.09.2008 tarihleri arasında davacının, çalıştığı birim ile yaptığı iş (üretim, bakım, aşçı, teknik eleman, güvenlik görevlisi, vs.), işverenden davacının işyeri şahsi dosyası da celbedilerek tereddüde mahal vermeyecek şekilde tespit edilmeli; davacının çalışmasına konu davalı işverenin işyeri ile ilgili denetimlerin yapıldığı müfettiş raporları araştırılıp celbedilmeli; işyerinin bölümleri, nitelikleri ve buralardaki çalışma süreleri somutlaştırılmalı; işyerinde keşif yapılamaması sebebiyle eldeki dava dosyası ile emsal nitelikte olduğu belirtilen Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 2015/693 E. – 2016/148 K. sayılı dosyası ve Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 2015/691 E. - 2016/146 K. sayılı dosyası celbedilmeli; işlenilen tütün miktarı, işleme esnasında kullanılan kimyasal maddeler (zehirler vs.) ve kimyasal maddelerin kullanılma dönemleri işverenden sorulup, kullanılan maddelerin insan sağlığına etkileri ve gaz maskesi ile korunmanın şart olup olmadığı hususlarını da değerlendiren bilirkişi kurulundan davacının talebe konu dönem yönünden çalıştığı birim, yaptığı iş somutlaştırılmak ve davacı yönünden bireyselleştirilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor alınmalı; alınan rapor ve emsal dosyalarda alınan raporlar mevcut delillerle birlikte değerlendirilerek sonucuna göre davacının 506 sayılı Yasa’nın Ek 5. maddesinin IV.bendin (1. 2. 3. 4.) alt bentlerinde belirtilen işleri yaparken fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği irdelenerek karar verilmesi" gerektiği belirtilmiştir.

Mahkemece, üretici tarafından teslim edilen tütünün temizlenmesi, ayıklanması, istiflenmesi ve zararlı böcek, haşere, mantar vs popülasyona karşı ilaçlanması işlerinin yapıldığı işyerine ilişkin olarak dosya kapsamına göre bilirkişi kurulu raporunda belirtilen 6 aylık dönem yönünden verilen karar isabetli isede kabule konu dönem dışında, tüm yıl boyunca bakım ve ilaçlama faaliyetinin devam edip etmediği araştırılmaksızın iş ve iş kolu bakımından dosya ile emsal teşkil etmeyen Yargıtay kararı esas alınarak 28.03.2007 - 30.09.2008 dönemi yönünden tüm bildirim yapılan süre yönünden itibari hizmet süresinin tespitine karar verilmesi ayrıca davacının şahsi dosyasından 2007 yılı izin kağıdında bakım bölümünde, 2008 yılı idari görev emirlerinde çaycı-odacı ve temizlik işlerinde görevlendirildiği anlaşılmakta olup davacının çalıştığı bölümler tarihler itibariyle belirlenmeden ve çalıştığı bölüm ve dönem yönünden tereddüde meydan verilmeyecek şekilde ayrıştırılmadan karar verilmesi eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup bozma nedenidir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında; mahkemece, öncelikle davacının çalıştığı bölümler tarihler itibariyle tereddüte meydan vermeyecek şekilde ayrıştırılarak, uyuşmazlık konusu 28.03.2007 - 30.09.2008 tarihleri arasında dönem yönünden bakım ve ilaçlama faaliyetinin aynı şekilde tüm yıl boyunca devam edip etmediği davalı işyerinden sorulmalı ayrıca tüm yıl aynı şekilde bakım ve ilaçlama faaliyetinin devam edip etmediği hususunda işveren ile davalı olmayan bordro tanıkları tespit edilerek beyanlarına başvurularak sonucuna göre tüm dönem yönünden davacının 506 sayılı Yasa’nın Ek 5. maddesinin IV.bendin (1. 2. 3. 4.) alt bentlerinde belirtilen işleri yaparken fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği irdelenerek karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMAS1NA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ... Holding A.Ş.'ye iadesine, 04/06/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/133, Karar No: 2022/658, Tarih: 17.05.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/133 E.  ,  2022/658 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Aile Mahkemesi Sıfatıyla)

1. Taraflar arasındaki “menfi tespit” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Korkuteli Asliye Hukuk Mahkemesince Aile Mahkemesi sıfatıyla verilen davanın kabulüne ilişkin karar davalı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 3. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile müvekkilinin 19.06.2012 tarihinde boşandığını, müşterek çocuğun velâyetinin davalı anneye bırakıldığını, aylık 1.000TL iştirak nafakası ödeyeceğine karar verilen müvekkili hakkında Kasım 2012-Nisan 2014 tarihleri arasında ödenmeyen iştirak nafakası bulunduğundan bahisle icra takibi başlatıldığını, oysa müvekkilinin karşı tarafın sözlü talebi üzerine küçüğün özel okula başlaması nedeniyle okul ve servis masraflarını iştirak nafakasına karşılık olmak üzere ödediğini, ödenen miktarın hükmolunan iştirak nafakasından çok daha fazla olduğunu ancak nafakanın eğitim masrafı yanında çocuğun sair giderlerini kapsadığını gözeten ve oğlunun daha iyi bir eğitim almasını isteyen müvekkilinin bu nedenle karşı tarafın talebini kabul ettiğini, nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin bir içtihadında bu ödemelerin nafaka borcunun hesabında dikkate alınması gerektiğine işaret edildiğini, takip dönemi içerisinde bu suretle toplam 25.925TL ödeyen müvekkilinin takipte istenilen miktardan çok daha fazlasını ödediğini ileri sürerek takip nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili; davaya bakmaya yetkili mahkemelerin Korkuteli Mahkemeleri olduğunu, aynı takiple ilgili davacı borçlunun açtığı borca itiraz davası yargılamasının Korkuteli İcra Hukuk Mahkemesinin 2014/60 E. sayılı dosyasında devam ettiğini, bu nedenle Mahkemenin hem yetkisiz hem de görevsiz bulunduğunu, bu davanın derdestlik de oluşturduğunu, çocuğun özel okulda okumasını davacının talep ettiğini, müvekkilinin bir baba olarak davacının bunu istemekte hakkı bulunduğunu değerlendirerek talebi kabul ettiğini ancak davacının bu hususu çocuğun nafakasını ödememek için ileri sürdüğünü ve bunun müvekkili tarafından kabul edilmediğini, aksi yönde bir anlaşmanın ve itfanın varlığının yazılı delille ispatlanması gerektiğini, iştirak nafakasının tek sebebinin eğitim giderleri olmadığını, giyim, yeme-içme, sosyal aktivite, oyun vs gibi pek çok harcamanın da yapıldığını, nafaka borcunun hiç ödenmemesi nedeniyle önce Serik’te başlanılan icra takibine Korkuteli’nde devam edildiğini, davacının dile getirdiği ödemelerin takip borcuna mahsuben yapıldığının ispat edilemediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

6. Ankara 11. Aile Mahkemesinin 13.10.2015 tarihli, 2014/662 E., 2015/1567 K. sayılı kararıyla davalı vekilinin yetki itirazının kabulü ile dosyanın Korkuteli nöbetçi aile mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

7. Yetkisizlik kararının kesinleşmesini müteakip talep üzerine dosyanın gönderildiği Korkuteli Asliye Hukuk Mahkemesinin Aile Mahkemesi sıfatıyla verdiği 15.03.2016 tarihli, 2015/731 E., 2016/133 K. sayılı kararı ile; tarafların 19.06.2012 tarihinde boşandıkları, icra takibinin 23.12.2013 tarihinde başlatıldığı, velâyeti kendisine verilen annenin çocuğunu özel okula göndermeye devam ettiği ve boşanma tarihinden sonra yaklaşık bir buçuk yıl nafaka talebinde bulunmadığı, özel okul ve servis ödemelerinin nafaka borcuna mahsuben yapılmasına muvafakat ettiğinin kabul edilmesi gerektiği, bu durumun aksinin davalı tarafından ispatlanamadığı, davacının takip tarihi itibariyle nafaka borcunun çok daha üzerinde ödeme yaptığı, ödemelerin nafaka borcuna ilişkin olduğuna dair bir açıklama olmasa bile ödenen miktar nisbetinde nafaka borcundan kurtulacağının kabul edilmesi gerektiği, zira işleyen nafaka borcu bulunan bir borçlunun yaptığı ödemelerin bu borç dışında, ahlakî bir ödeme olduğunu kabul etmenin hak kaybına neden olacağı, yine zorunlu olsa dahi, nafaka borcunun da nitelik itibarıyla temelde ahlaki bir ödeme olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

9. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 21.09.2017 tarihli ve 2017/11304 E., 2017/12425 K. sayılı kararı ile; “…Davacı tarafın, dava dilekçesine eklemiş bulunduğu ödemelere ilişkin belgelerde; ödemelerin nafakaya ilişkin olduğuna dair bir açıklama bulunmamaktadır. Öyle ki, belgelerde okul taksidi ve servis ücreti olduğu da açıkça belirtilmiştir. Babanın çocuğunun eğitimi ile ilgilenmesi, giderlerini karşılaması ahlaki bir görevin ifası mahiyetindedir. İlamda hüküm altına alınan iştirak nafakasının alacaklısı velayet hakkı kendisine verilen eş olup, nafaka alacağı sadece eğitim giderlerinden ibaret değildir. Zira, TMK.'nun 182/2. maddesine göre; "Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır." Mahkemece, bu husus göz ardı edilerek, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 19.02.2010 tarih, 2009/22641 E. 2010/3781 K. sayılı ilamının yanlış yorumlanarak, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir…” gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

10. Mahkemenin 15.05.2018 tarihli ve 2017/663 E., 2018/194 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

11. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme Kararı:

10. Mahkemenin 15.05.2018 tarihli ve 2017/663 E., 2018/194 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

11. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

12. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda müşterek çocuğun okul ve servis giderleri için yaptığı harcamaların davacının iştirak nafakası borcuna mahsuben yapıldığının kabul edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

13. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle iştirak nafakası kavramına kısaca değinilmesi yerinde olacaktır.

14. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) aile içinde anne, baba ve çocuk ilişkisinde öncelikle çocuğun yüksek yararı ilkesini gözetir. Anne ve babanın çocuğu eğitme ve yetiştirme görevleri evlilik ilişkileri devam ederken de evlilik ilişkileri sona erdiğinde de geçerlidir.

15. Evliliğin boşanma ile sona ermesi hâlinde çocuğun velâyeti anne veya babadan birine veya vasiye bırakılır. Bu durum velâyet kendisine bırakılmamış tarafın boşanmayla birlikte çocuğun ruhsal, düşünsel ve fiziksel gelişimini sağlamak için gereken masrafları (gücü oranında) karşılama görevini ortadan kaldırmaz. Nitekim Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 27. maddesinde çocuğun bedensel, zihinsel, ahlaksal ve toplumsal gelişmesini sağlayacak yeterli bir hayat seviyesine hakkı olduğu, bu sorumluluğun sahip oldukları olanaklar ve malî güçleri çerçevesinde öncelikle çocuğun anne ve babasına ile bakımını üstlenecek diğer kişilere ait olduğu belirtilmiştir.

16. Velâyet hakkı kendisine bırakılmayan eşin velâyet hakkı verilen eşe çocuğun bakımı ve eğitim için giderleri için malî gücü oranında yaptığı katkıya “iştirak nafakası” denir (Akyüz, Emine: Ulusal ve Uluslararası Hukukta Çocuğun Haklarının ve Güvenliğinin Korunması, Ankara 2000, s.226; Ceylan, Ebru: Türk ve İsviçre Hukukunda Boşanmanın Hukuki Sonuçları, İstanbul 2006, s.176.)

17. İştirak nafakası, TMK’nın 182. maddesinin (24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Kanunla getirilen ek ikinci fıkrası sonrası) üçüncü fıkrasının son cümlesinde “Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır” şeklindeki ifadeyle belirlenmiştir. TMK’nın 330/II hükmüne göre iştirak nafakası, her ay “peşin” ödenir.

18. Boşanmanın sonucu olarak çocuğun bakım ve yetiştirilmesi ödevi doğal olarak velâyet hakkı kendisine bırakılan anne ve babaya yüklenmiş olur (Gençcan, Ömer Uğur: Velâyet Hukuku- Genişletilmiş 2. Baskı, Ankara 2020, s.669).

19. Hukukî niteliği bakımından bir bakım nafakası olan iştirak nafakası çocuğun eğitim ve öğretim giderleri yanında yiyecek, giyecek, bakım, barınma, sağlık, harçlık, ulaşım giderlerini de içerir . İştirak nafakası alacağı takas edilemez, haczedilemez ve bu alacak üzerinde rehin tesis edilemez.

19. Hukukî niteliği bakımından bir bakım nafakası olan iştirak nafakası çocuğun eğitim ve öğretim giderleri yanında yiyecek, giyecek, bakım, barınma, sağlık, harçlık, ulaşım giderlerini de içerir . İştirak nafakası alacağı takas edilemez, haczedilemez ve bu alacak üzerinde rehin tesis edilemez.

20. Türk Medeni Kanunu’nun 330/2. maddesine göre iştirak nafakası borcu her ay peşin ödenmek suretiyle ifa edilir.

21. İfa, en sade tanımıyla, borçlanılmış olan edimin yerine getirilmesi suretiyle borcun sona erdirilmesidir (Alman Medeni Kanunu, m.362/2; Tunçomağ, Kenan: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1976, s. 663; Türk Hukuk Lûgatı: Türk Hukuk Kurumu, Ankara 2021, s. 542).

22. Borcun ifa ile sona erdiğinin kabul edilmesi için, ifanın kararlaştırılan şekilde yerine getirilmesi gerektiğinden üçüncü kişiye yapılan ödemeyle borcun sona erdiğinden ancak taraflar arasında bu yönde bir anlaşmanın olması yahut borçlu tarafından alacaklının bu duruma izin/onay verdiğinin ispat edilmesi hâlinde söz edilebilir.

23. İştirak nafakasında alacaklı, velâyet hakkı kendisine bırakılan kişidir. Nafaka borçlusu ilama bağlanmış borcu, hükümle kararlaştırılan şekilde alacaklıya ödemekle yükümlüdür. Tarafların sonradan borcun üçüncü kişiye ödenmesi hâlini de ifa olarak kabul ettikleri konusunda anlaştıkları iddiası usulüne uygun şekilde ispat edilmedikçe üçüncü kişiye yapılan ödeme nafaka borçlusunu borcundan kurtarmayacaktır.

24. Anne-babanın çocuklarının daha iyi bir hayata, geleceğe sahip olmaları için gerçekleştirmeye gayret ettikleri maddi harcamaların sınırları gerek kendileri gerekse çocuklarının değişen imkân, istek ve tercihleri çerçevesinde şekillenir. İştirak nafakası ise, yukarıda değinildiği üzere taraflarca belirlenen, bu olmadığı takdirde hâkim tarafından takdir olunan ve miktarı belli bir borçtur. Kişi elbette mahkeme kararına bağlanan nafaka miktarından daha fazlasını çocuğu için ödeyebilir. Ne var ki isteğe bağlı bu harcama nafaka borçlusunu, ihtilâf ortaya çıktığında, tabi olduğu ifa ve ispat koşullarını yerine getirme yükümlülüğünden kurtarmayacağı gibi hukuken sorumlu tutulduğu miktardan fazlasını kendi rızasıyla ödeyen iştirak nafakası yükümlüsü anne ya da baba, ahlakî bir görevin ifası niteliğindeki bu harcamalarının iadesini de isteyemez.