muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/30380, Karar No: 2020/3841, Tarih: 27.02.2020

Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarına yönelik talep bakımından, alacak iddiasının tanık anlatımlarına dayanması sebebiyle, kabul ihtimalinde takdir edilecek uygun oranda indirim yapılması gerekliliği söz konusu olduğundan ve hakimin takdir yetkisine bağlı olarak yapılacak indirim oranı baştan belirli olmadığından, söz konusu alacaklar belirsizdir. Mahkemenin bu alacakların belirsiz olduğu kabulünde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Yıllık ücretli izin alacağı bakımından; davacı, kendisine en son ödenen aylık ücret miktarını, çalışma süresini, hak kazandığı izin süresini, çalışma süresi boyunca varsa kullanmadığı veya karşılığı ödenmeyen izin sürelerini belirleyebilecek durumdadır. Bu halde, dava konusu yıllık ücretli izin alacağının gerçekte belirlenebilir alacak olduğu ve dolayısıyla belirsiz alacak davasına konu edilemeyeceği açıktır. Mahkemenin bu alacağın belirsiz alacak davası açılarak istenemeyeceği kabulünde de bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Kıdem tazminatı alacağı bakımından ise; dava dilekçesinde, giydirilmiş ücrete eklenmesi gereken ayni menfaatlerden bahsedilmiştir. Bu itibarla, davacının giydirilmiş ücretinin tam ve kesin olarak belirlenmesine olanak yoktur. Şu halde; somut uyuşmazlıkta davacı hizmet süresini ve ücretini dava açarken belirleyebilecek durumda ise de; giydirilmiş ücretini dava açarken belirleyebilecek durumda olmadığından dava konusu kıdem tazminatı alacağının belirsiz alacak davasına konu olmasına engel bir durum bulunmamaktadır. Anılan sebeple, kıdem tazminatı alacağına yönelik talep somut uyuşmazlık bakımından belirsiz alacak davasının konusunu oluşturabileceğinden bu talep yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi hatalı olup işin esasına girilmelidir.

3- Taraflar arasında davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı, hafta tatillerinde ve ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışıp çalışmadığı konularında da uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda ise işçinin ihtirazi kayıt ileri sürmesi beklenemeyeceğinden, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının her türlü delil ile ispatı mümkündür.Aynı ispat kuralları hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücret alacakları için de geçerlidir.Somut uyuşmazlıkta; Mahkemece fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücret alacakları, davacı tanıklarının anlatımına göre hesaplanıp hüküm altına alınmıştır. Ne var ki; davacı tanıklarından ..., davacının yerine işe başladığını beyan etmiş olup davacı ile birlikte çalışmasının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Diğer davacı tanığı ... ise davacı ile birlikte sadece 2014 yılında 3-4 ay kadar beraber çalıştığını beyan etmiştir. Davalı tanıklarının beyanından ise, davacının fazla çalışma yaptığı, hafta tatillerinde çalıştığı yada ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığı sonucuna varılamamaktadır. Şu halde, sadece davacı tanığı ...’in davacı ile birlikte çalıştığı süre ile sınırlı olarak değerlendirme yapılabileceği kanısına varılmaktadır. Açıklanan sebeple, bu tanığın davacı ile birlikte çalıştığı süre netleştirilerek sadece bu süre için fazla çalışma ve hafta tatili ücreti alacağı hesaplanmalı, bu tanığın beyanına göre davacının ayda iki hafta tatilinde çalıştığı, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışıldığının ise ispatlanamadığı kabul edilmelidir.

Mahkemece belirtilen hususlar gözetilmeden karar verilmesi de hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Mahkemece belirtilen hususlar gözetilmeden karar verilmesi de hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alman temyiz harcının isteği halinde ilgililere iadesine, 27.02.2020 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/136, Karar No: 2020/293, Tarih: 16.06.2020

**Ceza Genel Kurulu         2019/136 E.  ,  2020/293 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi : 1. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Ağır Ceza

Sayısı : 283-102

Sanık ... hakkında bilinçli taksirle bir kişinin ölümüne yol açma

suçundan açılan kamu davasında yapılan yargılama sonucunda Kayseri 3. Asliye Ceza Mahkemesince 05.05.2011 tarih ve 598-320 sayı ile; eylemin taksirle bir kişinin ölümüne neden olma suçunu oluşturduğu kabul edilerek sanığın TCK'nın 85/1, 62/1 ve 63. maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve mahsuba, CMK’nın 231/5. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl süreyle denetim süresine tabi tutulmasına karar verilmiş, bu karara karşı katılanlar vekilince itiraz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesince 13.05.2011 tarihli değişik iş kararı ile; "...katılanların olay nedeniyle uğradıkları zararın karşılandığının sabit olmadığı, bu itibarla şartları oluşmadığı," gerekçesiyle itirazın kabulüne ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

İtiraz mercisince verilen bu karar üzerine dosyayı yeniden ele alan Kayseri 3. Asliye Ceza Mahkemesince 08.09.2011 tarih ve 406-556 sayı ile; taksirle bir kişinin ölümüne neden olma suçundan sanığın TCK'nın 85/1, 62/1, 51/1 ve 63. maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, ertelemeye ve mahsuba hükmedilmiştir.

Hükmün katılanlar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 31.03.2014 tarih ve 8248-7852 sayı ile;

"İddianamede 'kullandığı aracın sol arkasında oturan ... ile aracın dışından ve aracın 4-5 cm açık olan penceresinden tutarak konuşan ...'ün bu hâlini görmesine rağmen şüphelinin aniden aracı hareket ettirdiği, ...'un camda asılı kaldığını ve durmasını söylemelerine rağmen durmamak suretiyle' ölüme neden olunduğu iddia edilerek kastın aşılması suretiyle öldürme suçunun tanımlandığı, TCK'nın 87/4. maddesinde tanımlanan suçta öngörülen cezanın süresi bakımından yargılama yapma ve kanıtları değerlendirme görevinin, 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 12. maddesi uyarınca Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilmeksizin, görevsizlik kararı verilmesi yerine sevk maddelerine dayalı olarak yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Kayseri 3. Asliye Ceza Mahkemesince 24.10.2014 tarih ve 331-631 sayı ile ağır ceza mahkemesine görevsizlik kararı verilmiş, dosyanın gönderildiği Kayseri 3. Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 06.04.2015 tarih ve 283-102 sayı ile; sanığın kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçundan TCK'nın 86/1, 86/3-e delaletiyle 87/4-2. cümle, 62/1, 53/1 ve 63. maddelerin uyarınca 10 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve mahsuba hükmedilmiştir.

Bozmaya uyan Kayseri 3. Asliye Ceza Mahkemesince 24.10.2014 tarih ve 331-631 sayı ile ağır ceza mahkemesine görevsizlik kararı verilmiş, dosyanın gönderildiği Kayseri 3. Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 06.04.2015 tarih ve 283-102 sayı ile; sanığın kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçundan TCK'nın 86/1, 86/3-e delaletiyle 87/4-2. cümle, 62/1, 53/1 ve 63. maddelerin uyarınca 10 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve mahsuba hükmedilmiştir.

Bu hükmün de sanık müdafisi ve katılanlar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 1. Ceza Dairesince 28.11.2017 tarih ve 3644-4383 sayı ile; TCK'nın 53. maddesi yönünden düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 31.12.2017 tarih ve 187867 sayı ile;

"...Sanığın aracını hareket ettirerek olay yerinden ayrılmak istemesi sırasında ne ölene karşı, ne de 3. bir şahsa karşı kasti bir suç işlemek amacıyla hareket etmediği sabittir. Meydana gelen netice suç bakımından taksir söz konusudur. Bu taksir de bilinçli taksir düzeyindedir.

Bu gerekçelere bağlı olarak aracı kullanan sanığın, gerçekleşen ölüm neticesini istememesinin ancak sonucun gerçekleşmesinin bilinçli taksir suçunu oluşturduğu," görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 1. Ceza Dairesince 23.01.2018 tarih ve 9-144 sayı ile;

"...Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz gerekçeleri yerinde görüldüğünden itirazın kabulüne, Dairemizin 28.11.2017 tarih ve 2016/3644 Esas ve 2017/4383 sayılı kararımızın kaldırılmasına,

Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun kararları ile Yargıtay Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değişik 14 ve aynı Kanun'la eklenen geçici 13. maddeleri uyarınca; Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 31.03.2014 tarih, 2013/8248 Esas, 2014/7852 sayılı ilamıyla bozma kararı verilmiş olmasına göre, ... hakkında kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçundan kurulan hükümle ilgili olarak temyiz inceleme görevinin Yargıtay Yüksek 12. Ceza Dairesinin görevine girdiği," gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş,

Dosyanın gönderildiği Yargıtay 12. Ceza Dairesince de 29.03.2018 tarih ve 1755-3644 sayı ile;

"...Yargıtay 1. Ceza Dairesi tarafından 28.11.2017 tarih, 2016/3644 Esas ve 2017/4383 Karar sayılı ilam ile hükmün onanmasına karar verildiği, söz konusu onama kararına Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine, itiraz kabul edilerek onama kararının kaldırılması ile birlikte görevsizlik kararı verilmiş ise de, işin esasına girerek hükmün onanmasına karar verilmesi akabinde Yargıtay 1. Ceza Dairesi tarafından itirazın kabul edilmesi hâlinde görevsizlik kararı verilemeyeceği, itiraz konusu ile ilgili karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiş olup;

2797 sayılı Yargıtay Kanunu'na 6572 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen geçici 14. maddesi uyarınca hazırlanan 09.02.2018 tarihli ve 2018/1 sayılı Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu kararı gereğince temyize konu hükmün incelenmesinin Yargıtay Yüksek 1. Ceza Dairesine ait bulunduğu," gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilerek uyuşmazlığın çözümü için dosyanın Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunca 13.09.2018 tarih ve 117-179 sayı ile;

“...5271 sayılı CMK'nın 6352 sayılı Kanun'un 99. maddesi ile değişik 308. maddesinin amir hükmü gereğince itiraz üzerine dosyayı inceleme görevinin, kararına itiraz edilen Yargıtay 1. Ceza Dairesine ait olduğu,” gerekçesiyle dosyanın Yargıtay 1. Ceza Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği Yargıtay 1. Ceza Dairesince 16.10.2018 tarih ve 4455 ve 4158 sayı ile; hükmün TCK'nın 53. maddesi yönünden düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 19.11.2018 tarihli ve 187867 sayılı yazı ile; "tereddüt hasıl olduğundan, maddi hatanın düzeltilmesi" talebinde bulunulmuş, bu talep üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 1. Ceza Dairesince 24.12.2018 tarih ve 5582-5579 sayı ile;

Dosyanın gönderildiği Yargıtay 1. Ceza Dairesince 16.10.2018 tarih ve 4455 ve 4158 sayı ile; hükmün TCK'nın 53. maddesi yönünden düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 19.11.2018 tarihli ve 187867 sayılı yazı ile; "tereddüt hasıl olduğundan, maddi hatanın düzeltilmesi" talebinde bulunulmuş, bu talep üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 1. Ceza Dairesince 24.12.2018 tarih ve 5582-5579 sayı ile;

"Maktul ...'u kasten yaralama sonucu ölümüne neden olma suçundan, sanık ...'in mahkûmiyetine ilişkin Kayseri 3. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 06.04.2015 tarih ve 2014/283 esas, 2015/102 karar sayılı hükmün, duruşmalı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucu; Dairemizin 28.11.2017 tarihli, 2016/3644 esas, 2017/4383 karar sayılı ilamı ile hükmün düzeltilerek onanmasına karar verildiği, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 31.12.2017 tarihinde suçun vasfının bilinçli taksir olduğuna yönelen itirazı üzerine, Dairemizin 23.01.2018 tarih, 2018/9 esas ve 2018/144 karar sayılı ilamının içeriğinden de anlaşılacağı üzere itirazın değişik gerekçe ile kabulüne olarak ifade edilmesi yerine itirazın kabulüne ve Dairemizin düzeltilerek onama kararının kaldırılması sonrasında, Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 31.03.2014 tarih, 2013/8248 esas ve 2014/7852 karar sayılı ilamı ile daha önce görevsizlik kararı verilmesi gerekçesiyle temyiz inceleme görevinin Yargıtay 12. Ceza Dairesine ait olduğundan görevsizlik kararı verildiği, Yargıtay 12. Ceza Dairesince de 29.03.2018 tarih, 2018/1755 esas ve 2018/3644 karar sayılı ilamı ile Dairemizin görevli olduğu gerekçe gösterilerek karşı görevsizlik kararı verildiği, görev uyuşmazlığının hâlli için gönderildiği Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun 2018/Bşk-117 esas ve 2018/179 karar sayılı ilamı ile Dairemizin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi sonrasında da dosya heyetimizce yeniden ele alınarak esastan yapılan inceleme sonrasında bu kere; Dairemizin 16.10.2018 tarih, 2018/4455 esas ve 2018/4158 sayılı karar metninde maddi hata sonucu karar başlığında 'Temyiz edenler: sanık müdafisi ve katılanlar vekili' denilmesi yerine, 'İtiraz eden: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının belirtildiğinin anlaşılması karşısında;

5320 sayılı Kanun'un 8. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, Dairemizin 23.01.2018 tarihli, 2018/9 esas ve 2018/144 karar sayılı ilamının, itirazın 'değişik gerekçe' ile kabulüne ibaresinin eklenerek düzeltilmesine ve yine Dairemizin 16.10.2018 tarihli, 2018/4455 esas ve 2018/4158 Karar sayılı ilamının, 'İtiraz eden: Yargıtay Cumhuriyet Savcılığı' ibaresinin çıkartılarak yerine 'Temyiz edenler: sanık müdafi ve katılanlar vekili' ibaresinin eklenmesine şeklinde düzeltilmesine, ilamlardaki sair yönlerin aynen korunmasına," karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 01.02.2019 tarih ve 187867 sayı ile; maddi hatanın düzeltilmesi talebi üzerine Özel Dairece verilen 24.12.2018 tarihli ve 5582-5579 sayılı karar, itiraz olunan karar olarak gösterdikten sonra;

"...Ölen ...'ün olaydan önce kız arkadaşı, ...'in kendisinden ayrılmak istemesi üzerine, ...'in cep telefonunu rızası olmaksızın aldığı, bu nedenle ...'in maktul ile görüşmek üzere olay mahallinde yeğenleri ..., ...ve sanık ...'le maktulü aradıkları, olay yerinde maktulü gördükleri, ... ile maktul arasında tartışma çıktığı, sanığın daha önceden maktulü tanımadığı, aralarında herhangi bir husumetin bulunmadığı, olay yerine ...'in telefonunu almak için gittikleri, tartışmaya karışmadığı sadece aracı kullandığı ve tartışmanın büyümemesi için araç içerisine bindikleri, şoför koltuğunda sanık ...'ün bulunduğu, ön sağ tarafta ...'in yeğeni ...'ın oturduğu, arka tarafında da ... ...ile yeğeni ...'un bulunduğu park hâlindeki ...plakalı aracın dışında bulunan maktul ...'ün araçtaki arkadaşı ... ile konuşurlarken arabanın hareket etmesi üzerine ...'un araçla sürüklendiği, meydana gelen olay nedeni ile yaralanan ...'un hastaneye kaldırıldığı, ancak tedavi görürken hastanede vefat ettiği, sanık ...'in anlatımları ve tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde, olay yerinde elde edilen bulgular ve bilirkişi raporuna göre kullandığı aracın sol arkasında oturan ... ile aracın dışından ve aracın yarı açık olan penceresinden tutarak konuşan ...'ün bu hâlini görmesine rağmen tartışmanın büyümemesi amacı ile sanığın aracı hareket ettirdiği, ...'un camda asılı kaldığı ve yere düştüğü, bu şekilde neticeyi öngörmesi ancak sonucun meydana gelmesini istememesine rağmen aracı kullanan sanığın bilinçli taksirle hareket ederek ölüme neden olduğu anlaşılmıştır.

Böylece sanığın istemediği bir netice meydana gelmiştir. Sanığın aracını hareket ettirerek olay yerinden ayrılmak istemesi sırasında ne ölene karşı ne de 3. bir şahsa karşı kasti bir suç işlemek amacıyla hareket etmediği sabittir. Meydana gelen netice suç bakımından taksir söz konusudur. Bu taksir de bilinçli taksir düzeyindedir.

Bu gerekçelere bağlı olarak aracı kullanan sanığın, gerçekleşen ölüm neticesini istememesinin ancak sonucun gerçekleşmesinin bilinçli taksir suçunu oluşturduğu anlaşılmaktadır.

...

Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle itirazımızın kabulü ile, Dairenizin 28.11.2017 tarih ve 2016/3644 Esas, 2017/4383 Karar sayılı düzelterek onama kararının kaldırılmasına ve belirtilen nedenlerle suç vasfı gözetilerek Yerel Mahkemece verilen hükmün bozulmasına karar verilmesi, Yüksek Dairece itirazın yerinde görülmemesi hâlinde dosyanın Yargıtay Yüksek Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmesi itirazen arz ve talep olunur." şeklindeki itirazname ile itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 1. Ceza Dairesince 26.02.2019 tarih ve 623-1158 sayı ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa atılı suç niteliğinin belirlenmesine ilişkin ise de Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca itiraz edilen karar belirlenirken maddi hata yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık konularının ayrı ayrı değerlendirilmesinde fayda bulunmaktadır.

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca itiraz edilen karar belirlenirken maddi hata yapılıp yapılmadığı;

Mahkemelerin veya hâkimlerin verdikleri kararların denetlenmesi adil yargılanma hakkının bir gereği ve muhakeme hukukunun temel bir ilkesidir. Bu denetimi sağlamak amacıyla farklı ülke mevzuatlarında farklı kurumlar ihdas edilmiş, ilk derece mahkemelerince verilen kararların veya kanun yolu muhakemesinde verilen kararların bir biçimde denetlenmesi sağlanmak istenmiştir. Bu denetim gerek ülkede uygulanan hukukun yeknesaklaşması, gerekse ceza muhakemesinin amacına uygun olarak herhangi bir insan hakları ihlaline yol açmaksızın, sanığın ve muhakemenin diğer sujelerinin haklarını koruyarak maddi ve hukuki gerçeğe uygun bir hüküm kurulması amaçlarına hizmet eder. (Serdar Talas, Ceza Muhakeme Hukukunda Başsavcılığın İtirazı; İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 2012, Cilt 70, Sayı 1, Sayfa 153.).

Bu amaca uygun olarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı kurumu, 1412 sayılı CMUK'da temyize ilişkin hükümler içerisinde düzenlenmişken, 5271 sayılı CMK'da olağanüstü kanun yolları kısmında yer almıştır. 1412 sayılı CMUK’nın 322/4. maddesi; "Ceza dairelerinden birinin kararına karşı Cumhuriyet Başmüddeiumumisi, ilamın kendisine verildiği tarihten otuz gün içinde Ceza Umumi Heyetine itiraz edebilir" biçiminde iken, 5271 sayılı CMK’nın 308. maddesi; "Yargıtay ceza dairelerinden birinin kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, re'sen veya istem üzerine, ilâmın kendisine verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz." şeklinde düzenlenmiştir. Görüldüğü üzere, 5271 sayılı CMK’nın 308. maddesinde yer alan "lehe itirazda süre aranmayacağına" ilişkin cümle dışında madde metinleri benzerlik arz etmektedir.

05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun'un 99. maddesiyle, CMK’nın 308. maddesine;

"(2) İtiraz üzerine dosya, kararına itiraz edilen daireye gönderilir.

05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun'un 99. maddesiyle, CMK’nın 308. maddesine;

"(2) İtiraz üzerine dosya, kararına itiraz edilen daireye gönderilir.

(3) Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderir" şeklindeki (2) ve (3) numaralı fıkralar eklenmek suretiyle madde son şeklini almıştır.

Temyiz incelemesi sonucu Yargıtay ilgili Ceza Dairesince hükme ilişkin karar verilmesiyle olağan kanun yolları sona ermektedir. Bu aşamadan sonra ancak CMK’nın 308. maddesi uyarınca olağanüstü kanun yolu olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı gündeme gelebilecektir.

5271 sayılı CMK’nın olağanüstü yasa yolları bölümünde yer alıp 308. maddesinde düzenlenen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazının, Özel Ceza Daire kararlarındaki hukuka aykırılıkların, Ceza Genel Kurulu tarafından giderilmesini isteme ve bu yolla içtihat birliğini sağlama işlevinin yanı sıra kamuoyunun tatminini amaçlayan diğer bir yönü de bulunmaktadır. Ancak bu kanun yolu ile hangi hukuka aykırılıkların denetleneceği yönünde gerek 1412 sayılı CMUK’nın 322/4. maddesinde, gerekse 5271 sayılı CMK’nın 308. maddesinde bir açıklık bulunmamaktadır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kapsamı günümüze kadar çeşitli Ceza Genel Kurulu kararlarına konu olmuş, bu bağlamda; "Eleştiriye ilişkin düşüncelerin reddine dair daire kararlarının itiraz olunabilecek nitelikte kararlardan olmadıkları" (16.11.1964 tarih ve 470-464 sayı), "Kabule göre yapılan bozmalara karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yoluna başvuramayacağı" (17.03.1998 tarih ve 18-91 sayı) "Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının olağanüstü bir kanun yolu olması nedeniyle sonuca etkili olmayacak türden hukuka aykırılıkların bu kanun yoluna konu olamayacağı” (30.11.2010 tarih ve 233-241 sayı) “Yargıtay Ceza Daireleri tarafından verilen sanığının tutukluluk halinin devamına ilişkin kararlara karşı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının olağanüstü itiraz kanun yoluna başvurma yetkisinin bulunmadığı" (29.03.2011 tarih ve 49-28 sayı), "Görev konusunun Yargıtayca inceleme konusu dahi yapılamayacağı bir durumda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kesin nitelikteki merci tayini kararını hükümsüz kılacak bir sonuç doğmasına neden olacak şekilde itiraz kanun yoluna başvurma imkanının bulunmadığı" (27.12.2011 tarih ve 158-296 sayı) kabul edilmek suretiyle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin belirli yönlerden sınırlandırılması gerektiğine karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca itiraz kanun yoluna başvurabilmesi için hukuka aykırılık hâlinin ciddi boyutlara ulaşması gerektiği, sonuca etkili olmayan kanuna aykırılıkların bu yöntemle denetlenmesinin, itirazın amaç ve kapsamıyla bağdaşmayacağı söylenebilecektir.

Bu açıklamalar ışığında ön soruna ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;